P. 1
Praca Magisterska Analiza Finansowa

Praca Magisterska Analiza Finansowa

|Views: 10,990|Likes:
Wydawca: Lisek1799

More info:

Published by: Lisek1799 on Jan 07, 2012
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/15/2013

pdf

text

original

ANALIZA FINANSOWA NA PRZYKŁADZIE AGRO-HANDEL SP. Z O.O.

W LATACH 2002-2005

FIRMY

WSTĘP .................................................................................................................................2 1. ZAKRES I CELE ANALIZY FINANSOWEJ .............................................................4
1.1. POJĘCIE I ZNACZENIE ANALIZY FINANSOWEJ W ZARZĄDZANIU JEDNOSTKAMI GOSPODARCZYMI .. 4 1.2. ISTOTA, PRZEDMIOT I ZAKRES ANALIZY EKONOMICZNEJ ................................................................ 7 1.3. CHARAKTERYSTYKA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH WYKORZYSTYWANYCH JAKO ŹRÓDŁA
INFORMACJI W ANALIZACH FINANSOWYCH ......................................................................................... 10

1.3.1. BILANS.......................................................................................................................................................... 14 1.3.2. RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT ................................................................................................................... 19 1.3.3. RACHUNEK PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH ......................................................................... 23

1.4. METODY ANALIZY FINANSOWEJ ................................................................................................... 27 1.5. RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ ................................................................................................... 36

2. CHARAKTERYSTYKA ZAKŁADÓW MIĘSNYCH AGRO-HANDEL SP. Z O.O. 41
2.1. SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ JAKO FORMA ORGANIZACYJNO-PRAWNA
PODMIOTÓW PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ W POLSCE ........................................... 41

2.2. RYS HISTORYCZNY, PRZEDMIOT DZIAŁALNOŚCI ORAZ CELE SPÓŁKI ............................................ 52 2.3. ZARZĄDZANIE I PERSONEL FIRMY ................................................................................................ 56 2.4. CHARAKTERYSTYKA RYNKU, NA JAKIM DZIAŁA SPÓŁKA ............................................................. 59 2.5 POZYCJA BADANEJ SPÓŁKI NA RYNKU ........................................................................................... 61

3. ANALIZA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH .........................................................64
3.1. ANALIZA SYTUACJI MAJĄTKOWEJ W OPARCIU O AKTYWA BILANSU............................................. 64 3.2. ANALIZA SYTUACJI KAPITAŁOWEJ NA PODSTAWIE PASYWÓW BILANSU....................................... 70 3.3. WSTĘPNA OCENA KSIĘGOWEJ WIELKOŚCI WYNIKU FINANSOWEGO .............................................. 82 3.4. ANALIZA PIONOWA I POZIOMA RACHUNKU Z PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH ................. 87 3.5. WYKORZYSTANIE ANALIZY WSKAŹNIKOWEJ DO OCENY SYTUACJI FINANSOWEJ FIRMY .............. 92
3.5.1. ANALIZA PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ......................................................................................................... 97 3.5.2. WSKAŹNIKOWA OCENA RENTOWNOŚCI...............................................................................................104 3.5.3. OCENA SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA ..........................................................................................................108 3.5.4. ANALIZA WSPOMAGANIA FINANSOWEGO............................................................................................113

ZAKOŃCZENIE .............................................................................................................117 BIBLIOGRAFIA .............................................................................................................120 SPIS TABEL ....................................................................................................................123 SPIS WYKRESÓW .........................................................................................................124 SPIS SCHEMATÓW.......................................................................................................125

1

Wstęp

Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji, których trafność decyduje o skuteczności i poŜądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych, komplikuje się, w warunkach duŜej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. Jednym z podstawowych warunków efektywnego działania firmy, jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. Kierownictwo firmy, aby sprawnie zarządzać, musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. Uzyskiwane wyniki mogą, bowiem bądź to nasuwać konieczność zmiany dotychczasowych sposobów postępowania, bądź teŜ potwierdzać słuszność prowadzonej polityki. Analiza osiąganych wyników

gospodarowania jest takŜe niezbędna właścicielom, którzy opierając się na jej wynikach, mogą dokonać oceny pracy kierownictwa firmy i podjąć stosowne decyzje personalne. Podejmowanie decyzji strategicznych, które określają podstawowe cele gospodarcze jak i decyzji operacyjnych oraz taktycznych mających za zadanie likwidację niepoŜądanych odchyleń od załoŜonych celów oraz wczesne ich wykrywanie wymaga stałego dopływu pełnych, szybkich i rzetelnych informacji. Analiza finansowa jest jednym z waŜniejszych narzędzi podejmowania decyzji i oceny osiąganych przez podmiot gospodarczy efektów. Stanowi najstarszy historycznie dział analizy ekonomicznej. Początkowo opierała się tylko na analizie bilansu oraz rachunku wyników. Pierwsze próby oceny wskaźników finansowych przedsiębiorstwa zostały dokonane juŜ w drugiej połowie XIX stulecia. Porównanie bilansu zapoczątkował w 1870 r. L. Cohstaedt twórca dziennikarskiej krytyki bilansu1. W obecnej praktyce gospodarczej analiza finansowa obejmuje zagadnienia takie jak, istotę i wstępną analizę sprawozdań finansowych, badanie kondycji finansowej przedsiębiorstwa, w szczególności jego płynności finansowej, stopnia zadłuŜenia, sprawności działania, zyskowności oraz oceny rynkowej wartości akcji i kapitału. Analiza finansowa pozwala na badanie czynników kształtujących wyniki finansowe przedsiębiorstw, badanie dochodów ze

1

T. Waśniewski, W. Skoczylas, Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 2002, s. 8.

2

sprzedaŜy oraz kosztów własnych, co stanowi podstawę do podejmowania decyzji dotyczących zarówno bieŜącej jak i przyszłej działalności gospodarczej. Reasumując analiza finansowa zaspokaja podstawowe potrzeby informacyjne kierownictwa przedsiębiorstw i wpływa w ten sposób na poziom zarządzania. Wpływ ten odzwierciedla się w efektywności gospodarowania i w sytuacji finansowej podmiotów gospodarczych. Dzięki tym walorom, a takŜe ze względu na duŜe zapotrzebowanie w otoczeniu przedsiębiorstwa (akcjonariusze, banki, dostawcy, odbiorcy), analiza finansowa zaczyna zajmować wysoką pozycję wśród funkcji zarządzania i coraz częściej zaliczana jest do funkcji podstawowych przedsiębiorstwa. Celem niniejszej pracy jest analiza finansowa firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005 oraz próba przedstawienia analizy finansowej jako instrumentu słuŜącego do poznania i oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystania ich w rozwoju przedsiębiorstwa. Praca składa się z trzech rozdziałów. Pierwszy z nich stanowi bliŜsze zapoznanie się z tematyką analizy finansowej jako instrumentu sprawnego zarządzenia

przedsiębiorstwem. Określa istotę, funkcję i zakres współczesnej analizy finansowej. Wyjaśnia pojęcie i przedmiot analizy oraz charakteryzuje podstawowe metody i rodzaje analizy finansowej. Ponadto prezentuje podstawowe sprawozdania finansowe, ich budowę oraz przydatność w analizie finansowej jak równieŜ podstawy prawne ich sporządzania. W rozdziale drugim przedstawiona została ogólna charakterystyka spółki będącej obiektem badań. Przedstawiono genezę i rozwój przedsiębiorstwa, strukturę organizacyjną, a takŜe charakterystykę produkcji oraz jej rozmiary. Omówiono równieŜ sytuację w otoczeniu konkurencyjnym i tzw. makrootoczeniu. Właściwa analiza finansowa spółki Agro-Handel została zawarta w rozdziale trzecim. Analizą został objęty bilans spółki sporządzony na koniec lat 2002-2005, rachunek zysków i strat oraz rachunek przepływów pienięŜnych, gdzie przyjrzano się zmianom w strukturze majątku oraz źródłom jego finansowania. Przedstawiono równieŜ podstawowe obszary zastosowania analizy wskaźnikowej, rodzaje wskaźników oraz interpretację wyników pod kątem ich przydatności dla osób zarządzających firmą. Dokonano takŜe analizy wskaźnikowej według najczęściej stosowanego w praktyce gospodarczej zestawu wskaźników tj. wskaźników płynności, sprawności działania, wspomagania finansowego, rentowności. Pracę kończą wnioski będące syntezą głównych myśli zawartych w niniejszych rozwaŜaniach. 3

jak równieŜ zjawisk i procesów występujących w ramach poszczególnych jednostek gospodarczych i instytucji (analiza mikroekonomiczna). Niezbędnym warunkiem sprawnego zarządzania finansami firmy jest nie tylko znajomość istoty rynku. Rozwojowi wymienionej analizy sprzyja przede wszystkim zmiana istoty i charakteru przedsiębiorstwa.1. które w warunkach gospodarki rynkowej odzyskało pełną samodzielność i stało się pełnoprawnym podmiotem stosunków gospodarczych. zachodzących pomiędzy poszczególnymi elementami tych procesów. W tym celu dokonuje się analizy finansowej. w warunkach istniejącej ostrej konkurencji wywołuje zapotrzebowanie na analizę ekonomiczną. 4 .1. rozłoŜeniu określonej całości na składniki i badaniu poszczególnych cech. Zakres i cele analizy finansowej 1. Analizę stanów i procesów ekonomicznych nazywa się analizą ekonomiczną. właściwości przedmiotu. Określenie strategii przedsiębiorstwa i jej realizacja gwarantująca sukces. instytucji na nich występujących. lecz takŜe działanie praw ekonomicznych. Analiza ekonomiczna to równieŜ metoda badania procesów gospodarczych. w warunkach duŜej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. Jest ona instrumentem słuŜącym do poznania rzeczywistości gospodarczej. Pojęcie i znaczenie analizy finansowej w zarządzaniu jednostkami gospodarczymi Analiza jest to metoda badawcza polegająca na rozbiorze. których trafność decyduje o skuteczności i poŜądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych. zasad jego funkcjonowania. Zarządzanie finansami polega na optymalizacji bieŜących i przyszłych procesów gospodarczych poprzez wymuszanie podejmowania przedsięwzięć efektywnościowych. Proces budowy nowego systemu społeczno-gospodarczego w warunkach gospodarki rynkowej i związane z nią oczekiwania wymagają rozwoju przedsiębiorstw. komplikuje się. Osiągnięcie tego nie byłoby jednak moŜliwe bez ciągłego udoskonalania procesów planowania. polegająca na rozpatrywaniu związków najczęściej ilościowych. bieŜącej kontroli i sterowania. MoŜe być stosowana zarówno do badania zjawisk i procesów gospodarczych zachodzących w skali gospodarki (analiza makroekonomiczna). Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji.

Jedną z form badania bilansu oraz rachunku wyników jest właśnie analiza wskaźnikowa. ułatwia podejmowanie decyzji. Istota kontroli gospodarczej polega na porównaniu dwóch stanów tych samych zjawisk gospodarczych – stanu faktycznego ze stanem poŜądanym – w celu ustalenia odchyleń oraz wyjaśnienia przyczyn i skutków występujących róŜnic. Ocena zaprezentowana na podstawie danych liczbowych zawartych w sprawozdaniach finansowych. jak i mikroekonomicznej Warunkiem efektywnego działania firmy jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. dostarcza ogólnych informacji o sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa. aby sprawnie zarządzać. Wyniki analizy ekonomicznej stanowią podstawę do weryfikacji słuszności decyzji podjętych w przeszłości oraz ustalenia punktu wyjścia zamierzeń bieŜących i przyszłych. w oparciu. Podstawy analizy finansowej. zarówno w skali makroekonomicznej. Celem pogłębienia tego przeprowadza się dalsze. Analiza ekonomiczna umoŜliwia stawianie diagnoz. organizowanie. Uzyskiwane wyniki mogą. W fazie oceny okresów przeszłych jest źródłem informacji o efektywności gospodarowania oraz pozycji przedsiębiorstwa w branŜy i na rynku. Gabrusewicz. Kierownictwo firmy. Warszawa 2005.. Ŝe zaczęło prowadzić działalność na własny rachunek jest bardziej zainteresowane rezultatem swych działań2. Analiza wskaźnikowa polega na wyraŜaniu róŜnych sfer działalności firmy 2 W. norm. o którą będzie realizowana przyszła działalność firmy. planów. musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji.W związku z tym. 9-11. motywowanie i kontrola). a takŜe sprzyja racjonalizacji procesów gospodarczych. 5 . s. PWE. W bieŜącej działalności przedsiębiorstwa dostarcza informacji o zakłóceniach w tej działalności w stosunku do standardów. szczegółowe analizy. Pozwala dobrze przygotować strategię rozwoju przedsiębiorstwa. bądź teŜ potwierdzić słuszność prowadzonej polityki. Analiza osiągniętych wyników gospodarowania jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa. bowiem bądź to narzucać konieczność dotychczasowych sposobów postępowania. Cechą charakterystyczną analizy ekonomicznej w gospodarce rynkowej jest bezpośrednie wykorzystanie jej w procesie zarządzania (planowanie. Analiza ekonomiczna to spójnik między funkcjami planowania i kontroli.

ma ona. 4 B. Niestety. Olzacka. bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcjonowania. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. J. Pałczyńska-Gościniak.: za okres jednego miesiąca. w Polsce od szeregu lat dane takie nie są publikowane. R. pracowników i całego społeczeństwa. Borowiecki. z wielkością wzorcową lub między róŜnymi jednostkami gospodarczymi. W przypadku oceniania działalności przedsiębiorstwa za okres. 12. ODDK. Oskara Lanego we Wrocławiu. co miesiąc. Porównania w przestrzeni są istotne dla poŜyczkodawców i kredytodawców. 6 . najgorsza czy teŜ przeciętna. Częstsze obliczanie wskaźników jest moŜliwe w przypadku prowadzenia skomputeryzowanej księgowości. Duraj. Brak porównywalności moŜe doprowadzić do błędnych wniosków4. Porównania w przestrzeni pozwalają ocenić pozycje firmy na rynku: czy jest ona najlepsza. których akcje są przedmiotem obrotu rynkowego oraz publikowane bilanse spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. dziedziny tej działalności3. węŜsze lub szersze. Gdańsk 2004. a takŜe moŜliwość obliczania wskaźników przeciętnych dla wybranych branŜ w oparciu o rocznik statystyczny. B. Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej. podstawę ustalenia wskaźników finansowych stanowić mogą zamknięcia kont syntetycznych. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. konstruowanych w oparciu o dane z bilansu oraz rachunku wyników i porównanie ich wielkości w czasie. W gospodarce rynkowej szczególnego znaczenia nabierają porównania wskaźników w przestrzeni. charakteryzujących się duŜą ilością udziałowców). dokonywane. potencjalnych inwestorów i odbiorców.za pomocą wskaźników. dla którego nie sporządza się sprawozdania finansowego. Na podstawie zmian w wielkości wskaźników ocenia się wybrane. Jak oceniać firmę. s. Wersty. np. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa: firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku. a więc pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami. s. R. K. Waśniewski. T. 3 L. Analiza wskaźnikowa w odniesieniu do badania sprawozdań finansowych obejmuje obliczanie wskaźników finansowych. minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branŜy. zgodnie z wymogami sprawozdawczości statycznej i koniecznością składania miesięcznych deklaracji podatkowych. Kurtys. 59. Bednarski. bilanse roczne spółek akcyjnych. Istnieje jedynie moŜliwość obliczania niektórych wskaźników w oparciu o bilanse publikacyjne (tzn. Wrocław 2003.

marketing. Gdańsk 1995. Dla nich waŜne są. Dostawcy i banki udzielające kredytów krótkoterminowych są przede wszystkim zainteresowane oceną płynności bieŜącej firmy. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20. Istota. Jest ona. zatem nie tylko dyscypliną naukową. Treść wskaźników analitycznych.Wskaźniki finansowe są wskaźnikiem informacji dla róŜnych grup odbiorców. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. rachunkowość. zawartych w bilansie oraz w rachunku wyniku. dokładność i kompletność wyników prac analitycznych5. moŜliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duŜe. Właściciele firmy. akcjonariusze są zainteresowani poziomem rentowności i ryzyka związanego z działalnością firmy. przedmiot i zakres analizy ekonomicznej Przez wiele lat analiza ekonomiczna przekształcała się w odrębną dyscyplinę naukową. poniewaŜ odpowiada za bieŜącą i perspektywiczną działalność firmy. planowanie. Stale wzrasta przydatność oraz atrakcyjność analizy ekonomicznej w procesach zarządzania przedsiębiorstwem. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. a przede wszystkim ich konstrukcja. Sułowska. zatem wskaźniki określające zdolność firmy do wywiązywania się z zobowiązań krótkoterminowych. Kredytodawcy udzielający kredytów na dłuŜszy okres są zainteresowani zdolnością firmy do generowania gotówki oraz oceny ryzyka finansowego w dłuŜszym czasie. Z tego teŜ względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa rodzaj i liczba wskaźników. J. ale i działaniami praktycznymi. 1. 5 7 . s. 143. Kierownictwo firmy jest zainteresowane wszystkimi aspektami analizy finansowej. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych. bowiem łączy ona teraźniejszą działalność przedsiębiorstwa z jego przyszłymi rezultatami.2. technologia. matematyka. Jest ściśle powiązana z wieloma dyscyplinami naukowymi takimi jak: statystyka. Uwzględniając zakres danych. ma duŜy wpływ na obiektywność. finanse.

gospodarowanie zatrudnieniem itp. Ze względu na duŜą róŜnorodność zagadnień wchodzących w zakres badań analitycznych przyjmuje się najczęściej podział analizy ekonomicznej. gdyŜ zaleŜy to min. rentowność. jakimi dysponuje przedsiębiorstwo oraz o zmianach w jego otoczeniu. Warszawa 2000.: od szczegółowości danych. Analiza techniczno-ekonomiczna koncentruje się na ocenie rzeczowych i osobowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. • podejmowanie decyzji zarządczych. słuŜących podnoszeniu efektywności działania przedsiębiorstwa i jego rozwoju. procesy zaopatrzenia w surowce i materiały. analizę wskaźnikową. 8 . Difin. s. jakość i strukturę działalności wytwórczej. czy podmiotu oceniającego. Więckowski. Ŝe jej zakres jest stosunkowo szeroki. płynność. s.Celem przeprowadzenia analizy ekonomicznej jest6: • • • sporządzanie charakterystyki liczbowej ilustrującej działalność przedsiębiorstwa oraz pozwalającej na ocenę uzyskiwanych wyników. określenie przewidywanych wyników na podstawie informacji o stanie czynników wytwórczych. stopień nowoczesności wytwarzania. Leszczyński. źródeł finansowania7. rachunku wyników. ocenę procesów inwestycyjnych. 13. Skowronek –Mielczanek. moŜliwości pozyskania informacji. PWE. 6 Z. dochody ze sprzedaŜy. wyposaŜenie i majątek trwały. 7 J. Natomiast analiza finansowa dotyczy całokształtu finansowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. zwany równieŜ klasycznym na dwa zasadnicze działy: analizę techniczno – ekonomiczną i analizę finansową. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym. Analiza ekonomiczno – finansowa firmy. 25. magazynowanie. Znaczenie analizy finansowej przedsiębiorstwa sprawia. Warszawa 2000. kapitał obrotowy. rachunku przepływów pienięŜnych). A. Do podstawowych zagadnień naleŜących do analizy finansowej moŜna zaliczyć: wstępną i rozwiniętą analizę sprawozdań finansowych (bilansu. wykrycie i ustalenie czynników mających wpływ na realizację podjętych przedsięwzięć gospodarczych. wynik finansowy i czynniki go kształtujące. Analizie poddaje się ilość. Przedmiot i zakres analizy finansowej w gospodarce rynkowej nie ma charakteru jednolitego. koszty działalności. Dlatego teŜ trudne jest jednoznaczne określenie obszarów tej analizy.

pokrycie majątku kapitałem).kapitał .. 23.. s.działalność przeszła .przedsiębiorstwo jako całość .efektywność . 9 .przychody .pozycja przedsiębiorstwa na rynku ZAKRES CZASOWY: . Waśniewski.samodzielne jednostki wewnętrzne przedsiębiorstwa ZAKRES I PRZEDMIOT ZAKRES PRZESTRZENNY: .rozwiązania systemowe . Na przedmiot analizy finansowej moŜna spojrzeć nie tylko od strony problemowej (przedmiotowej) istotny jest takŜe zakres czasowy.uwarunkowania rynkowe .działalność bieŜąca . polityka inwestycyjna i umorzeniowa).Niemniej w kaŜdym przypadku przedmiotem badań pozostaje8: • • • • struktura aktywów (proporcje między majątkiem trwałym i obrotowym. struktura pasywów. zakres i przedmiot analizy finansowej ANALIZA FINANSOWA I S T O T A Analiza efektywności działalności przedsiębiorstwa Analiza sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa ZAKRES PRZEDMIOTOWY: . przestrzenny i podmiotowy.płynność finansowa .majątek . cit. s. finansowanie (zmiany kapitału. rotacja środków. 19.koszty . bezpieczeństwo finansowe). terminowość spłaty zobowiązań. zysk (ocena wielkości absolutnych i relatywnych – analiza rentowności).działalność przyszła Źródło: Opracowano na podstawie: W. upłynnianie majątku. Skoczylas op. Schemat 1: Istota.wynik finansowy . pochodzenie kapitału. 8 T. Gabrusewicz opt. płynność środków (zdolność płatnicza. 10-11. cit. W.sytuacja finansowa ZAKRES PODMIOTOWY: . Istotę oraz zakresy analizy i ich przedmiot przedstawia Schemat 1.

Efekty finansowe są określane przez wskaźniki rentowności jako relacje wyniku finansowego do obrotu. 9-11. Istotą tej zasady jest zapewnienie takiego gospodarowania. dotacje. koszty własne. rozliczenia w formie podatków. kolejny to środki zaangaŜowane w inwestycje i wartości niematerialne oraz finansowe pokrycie tych składników z kapitałów własnych lub obcych. Natomiast stan finansowy jest ujęciem statycznym przedmiotu analizy. s. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie. dywidendy. Ustala się go na określony moment. 10 . Osiągnięty wynik finansowy prowadzi do dodatnich lub ujemnych zmian stanu finansowego przedsiębiorstwa. efektywnym lokowaniem środków pienięŜnych. Składa się on z trzech elementów. majątkowych lub kapitałowych. Wyniki finansowe są ujęciem dynamicznym i ustalane są za pewien okres jako suma wyników narastających w ciągu miesiąca. Wpływają na nie czynniki takie jak: przychody ze sprzedaŜy. WiąŜe się to z kształtowaniem pozycji finansowej przedsiębiorstwa. albo przy danym stopniu realizacji celu uŜyć minimalnego nakładu środków. zaangaŜowanych zasobów osobowych. kwartału lub roku. jego zdolnością płatniczą i kredytową. a takŜe ich weryfikacja. w tym zagospodarowaniem osiągniętych nadwyŜek finansowych. 1.3. Bednarski.9.W działalności gospodarczej kaŜdego przedsiębiorstwa powinna być stosowana zasada racjonalnego gospodarowania. Pierwszy z nich to stan wyposaŜenia przedsiębiorstwa w składniki majątku trwałego i obrotowego. Jest to ścisła zaleŜność statystycznego i dynamicznego ujęcia przedmiotu analizy. Wyniki finansowe to zyski lub straty ujęte w wielkościach brutto lub netto. itp. to podstawowe czynniki określające jakość analizy. Weryfikacja sprawozdawczości 9 L. aby przy danym nakładzie środków otrzymać maksymalny stopień realizacji celu. Charakterystyka sprawozdań finansowych wykorzystywanych jako źródła informacji w analizach finansowych Podstawą podejmowania analizy ekonomicznej powinny być odpowiednie materiały źródłowe o charakterze wewnętrznym i zewnętrznym. PWE. Właściwy dobór tych materiałów (w tym głównie sprawozdawczości finansowej). Warszawa 2001. Przypatrując się przedmiotowi analizy finansowej w przedsiębiorstwie jako złoŜonej całości. wyróŜnić moŜemy dwa podstawowe jego elementy takie jak: wyniki finansowe oraz stan finansowy.

Wersty op. Duraj. Jachna. kalkulacja ewidencyjna. J. Podstawowym zadaniem prac przygotowawczych do analizy ekonomicznej jest dobór i weryfikacja materiałów źródłowych. Materiały źródłowe wykorzystywane zarówno na potrzeby analizy finansowej. dokumentacja konstrukcyjno-technologiczna oraz inna dokumentacja obrazująca działalność przedsiębiorstwa. K. Dobór i weryfikacja podstaw źródłowych analizy wpływa w istotnym stopniu na rzetelność i obiektywność dokonanych ocen. 19. Informacje do sporządzania analizy powinny dotyczyć kilku okresów. W ramach prac analitycznych związanych z oceną działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. informujące o otoczeniu przedsiębiorstwa11. opracowanie i prezentacja wyników przeprowadzonej analizy. s.. L. na wyróŜnienie zasługuje10: • • zebranie i weryfikacja materiałów źródłowych. Warszawa 2004. R. 12 M. Borowiecki. Sierpińska. niekompletne. cit.przedsiębiorstwa w systemie gospodarki rynkowej naleŜy do tych prac specjalistów rachunkowości i finansów. drugą natomiast materiały zewnętrzne. 11 . s. Źródłem informacji liczbowych są: księgowość. 26. obok właściwej analizy porównawczej i przyczynowej. Bednarski op. Kurtys. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych. B. T. jak i całej analizy ekonomicznej w przedsiębiorstwie moŜna ogólnie podzielić na dwie grupy. Waśniewski. Jakość przeprowadzonej analizy. Materiały ewidencyjne mają znaczenie podstawowe i wynikają z prowadzonej w danym przedsiębiorstwie ewidencji. zaleŜy w duŜej mierze od charakteru i rodzaju wykorzystywanych informacji źródłowych. Materiały niekompletne lub niestarannie zweryfikowane stać się mogą przyczyną błędnych ustaleń i stąd uniemoŜliwiać wyciągnięcie poprawnych wniosków oraz podjęcie skutecznego działania. mogą prowadzić do podjęcia błędnych decyzji i tym samym uniemoŜliwić skuteczne działanie. s. poprzednie analizy ekonomiczne. 32. Pierwszą grupę stanowią materiały wewnętrzne . sprawozdawczość finansowa i rzeczowa. którymi są w Polsce biegli rewidenci. 10 11 L. Materiały niestarannie przygotowane. Klasyfikację podstawowych źródeł informacji przedstawia Schemat 2. niewłaściwie zweryfikowane.zawierające dane o przedsiębiorstwie. Dane o przedsiębiorstwie mogą mieć charakter ewidencyjny i poza ewidencyjny. Decyduje to w duŜej mierze o jakości prowadzonej analizy. cit. plany. poniewaŜ wtedy będzie zachowany warunek porównawczy badanych zjawisk oraz będzie istniała moŜliwość określenia tendencji rozwoju poszczególnych zjawisk12. PWN.. Bednarski. a zatem i jej uŜyteczności w zarządzaniu przedsiębiorstwem. T.

12 .. Wydawnictwo Primath. Bluszcz. Podstawę tej 13 M. jednostka musi stosować określone przez ustawę zasady rachunkowości. 43. Sprawozdawczość ekonomicznej. Dla zachowania przejrzystości. wykorzystywana jest przede wszystkim jako podstawa źródłowa analizy finansowej.Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej ŹRÓDŁA INFORMACJI INFORMACJE Z PRZEDSIĘBORSTW INFORMACJE ZEWNĘTRZNE POZOSTAŁA SPRAWOZDAWCZOŚĆ PODSTAWOWA SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOIWA POZOSTAŁE PIERWOTNE ŹRÓDŁA BILANS RACHUNEK WYNIKÓW RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘśNYCH KWARTALEN SPRAWOZDANIA FINANSOWE GUS PRASA FACHOWA RYNEK INTERNET Źródło: Z. rzetelności. Ŝe często dla dokonania wszechstronnej oceny jakiegoś zagadnienia niezbędne jest wykorzystanie z danych zarówno sprawozdawczości finansowej jak i rzeczowej13. NaleŜy jednak zaznaczyć. którą z uwagi na treść danych moŜna podzielić na sprawozdawczość rzeczową i finansową. 34. Sprawozdanie finansowe i jego analiza. wiarygodności i porównywalności informacji. Leszczyński A. op. s. s. rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy. cit. sporządzana w oparciu o ewidencję księgową. Sprawozdawczość finansowa uwzględniająca dane liczbowe wyraŜone w jednostkach pienięŜnych. Sporządzanie sprawozdawczości finansowej przez podmioty prowadzące rzeczowa natomiast słuŜy potrzebom analizy techniczno – działalność gospodarczą jest obligatoryjne. Podstawowym materiałem źródłowym analizy ekonomicznej jest sprawozdawczość przedsiębiorstwa. Warszawa 2001. Aby sprawozdanie finansowe mogło pełnić swoją funkcję informacyjną. Skowronek-Mielczarek. sprawozdawczość podlega regulacji prawnej..

kompletność i stosowanie zasady ostroŜnej wyceny. Podstawowe zasady. przedstawiają. w przypadku zmian konieczne jest sporządzenie informacji umoŜliwiającej porównanie poszczególnych okresów. bowiem – choć w róŜnym aspekcie – to samo przedsiębiorstwo. gdy ich pominięcie lub zniekształcenie moŜe wpłynąć na decyzje gospodarcze. prawo podatkowe. jak i charakter informacji. • • sprawdzalność – wszystkie informacje muszą być powiązane w sposób umoŜliwiający ich sprawdzenie z dokumentami źródłowymi. stanowi kodeks handlowy. podejmowane przez uŜytkowników sprawozdania finansowego. Wartość 14 15 Z. bezstronność. cit. charakteryzując jednocześnie na określony moment czasowy jego strukturę majątkową oraz źródła finansowania majątku. 694 z późn. rzetelne i wierne odzwierciedlenie wszelkich zdarzeń. według których naleŜy sporządzać sprawozdania finansowe. NiezaleŜnie od formy organizacyjnej. istotność – decyduje o niej zarówno kwota. przewaga treści ekonomicznej nad formą. KaŜde z tych sprawozdań spełnia określoną rolę. Bilans stanowi swoisty raport o kondycji finansowej przedsiębiorstwa. poz. • wiarygodność – wpływa na nią brak istotnych błędów. Ustawa z dnia 29. obejmują skutki tych samych zdarzeń gospodarczych. Dz. ciągłość i porównywalność – w kolejnych latach powinny być stosowane te same metody wyceny i prezentacji. ustawa o rachunkowości oraz przepisy i ustalenia określane przez Ministerstwo Finansów czy Główny Urząd Statystyczny14. więc trzy wzajemnie ze sobą powiązane źródła przedstawia nam zarówno dane o finansach przedsiębiorstwa jak i ocenę finansowej kondycji jednostek działających w sferze biznesu. rachunek wyników oraz informację dodatkową według wzorów stanowiących załącznik do ustawy. Ocena przedsiębiorstwa przez pryzmat finansów moŜliwa jest jedynie w oparciu o łączne wykorzystanie wszystkich trzech sprawozdań.U z 2002 nr 76. A. Poszczególne części sprawozdania finansowego są ze sobą wzajemnie powiązane.1994 r.. s.o rachunkowości .regulacji. Leszczyński. to15: • • zrozumiałość (przejrzystość) – sposób prezentacji powinien umoŜliwiać łatwość ich rozumienia przez uŜytkowników. dane są istotne. 13 . . zm. gwarantować czytelność informacji. Skowronek-Mielczarek opt. prawnej i własnościowej prowadzące księgi rachunkowe na zasadach ustalonych w ustawie zobowiązane są do sporządzania sprawozdawczości obejmującej bilans.09. Tak. 20.

Aby obliczyć zysk konieczna jest pełniejsza informacja księgowa. Sierpińska.1. umiejętność ich czytania jest najlepszym sposobem zaznajomienia się ze strukturą i kondycją finansową przedsiębiorstwa17. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy. M. 115-124. odzwierciedlania majątku. Z. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie. DuŜe znaczenie informacyjne mają noty uzupełniające. a zwłaszcza jego aktywów innych niŜ środki pienięŜne. zwany momentem bilansowym. układu poszczególnych pozycji. 17 A. s. Absolwent. Wyjaśniają one bliŜej treść bilansu i rachunku wyników zarówno za pomocą liczb jak i opisowo. to jednak nie zawiera informacji niezbędnych do określenia kondycji finansowej i stwierdzenia. Bilans Głównym sprawozdaniem. Konieczny. czy przedsiębiorstwo jest rentowne. PWN. Wypych. Rachunek wyników jest z kolei raportem o dokonaniach przedsiębiorstwa w ciągu okresu sprawozdawczego i wszystkie wielkości są w tym sprawozdaniu strumieniami finansowymi sprowadzonymi do konkretnego przedziału czasowego. w którym zostały one uzyskane lub poniesione. 1. stanowi on nieprzerwanie przedmiot badań naukowych dotyczących prawidłowości. Informacje zawarte w sprawozdaniach finansowych są. B. Mikulski. Taki sposób księgowania jest niezbędny w celu otrzymania kompleksowego obrazu przedsiębiorstwa. Łódź 2000. I. Pomykalska. Czechowska. Bury. H. związana z zasadą przypisania przychodów i wydatków temu okresowi. Warszawa 2000. M.123. Obejmuje wartościowe zestawienie aktywów i pasywów badanej jednostki gospodarczej na określony dzień. jakkolwiek bardzo poŜyteczne pod pewnymi względami. 16 14 . D. Wędzki. zatem niezbędne.poznawcza bilansu polega jednak i na tym. Pastusiak. a zarazem najwaŜniejszym źródłem informacji do analizy finansowej w przedsiębiorstwie jest bilans. s. 114 . R.3. Ŝe porównując stany początkowe i końcowe moŜemy stwierdzić określone tendencje zmian. Zestawienie przepływu środków pienięŜnych. Przepływy pienięŜne nie uwzględniają wszystkich przychodów i wszystkich wydatków odnoszących się do danego okresu. zobowiązań i innych źródeł kapitału16. Od czasów uznania bilansu za podstawowe sprawozdanie finansowe przedsiębiorstwa. Pamiętać naleŜy o tym. Ŝe sprawozdania finansowe stanowią dokumenty wiarygodne i sporządzane zgodnie z zasadami określonymi przez prawo i jako takie podlegają weryfikacji przez biegłych rewidentów. dotyczące kształtowania się waŜniejszych pozycji bilansu i rachunków wyników.

A. odzwierciedlającymi rezultaty podjętych w firmie decyzji inwestycyjnych. Wszystkie pozycje bilansu podlegają zatwierdzeniu i uzgodnieniu ze stanem faktycznym w drodze inwentaryzacji. Skoczylas opt. prawidłowy i wiarygodny dokument. od kapitałów własnych do zobowiązań krótkoterminowych19. od najmniej do najbardziej płynnych. tj. Zarządzanie finansami. cit. 30. Kolejną cechą charakterystyczną bilansu. operacyjnych czy finansowych. Wielkości prezentowane w bilansie są danymi zagregowanymi. jakie wystąpiły w okresie sprawozdawczym. 86. s. Jest to syntetyczne zestawienie obrazujące sytuację finansową firmy w danym momencie czasu. iŜ przedstawiany w nim stan na koniec okresu obrachunkowego (na ogół jest to koniec roku) jest zarazem stanem otwarcia w następnym okresie obrachunkowym. 18 19 T. Dane z bilansów sporządzanych dla kilku kolejnych okresów (lat) mogą stać się przedmiotem interesującej analizy takŜe w ujęciu dynamicznym. na który został sporządzony.. Podstawowe pozycje majątku i źródeł ich finansowania w przedsiębiorstwie przedstawia Tabela 1. natomiast pasywa – według terminu wymagalności tj.. Do aktywów trwałych zalicza się wartości niematerialne i prawne (bez kosztów organizacji poniesionych przy załoŜeniu lub późniejszym rozszerzeniu spółki).uszeregowane według stopnia płynności. rzeczowe aktywa trwałe. PWE. naleŜności i inwestycje długoterminowe czy długoterminowe rozliczenia międzyokresowe. co stwarza podstawę do uznania bilansu za rzetelny. Waśniewski W. a zarazem pierwszym weryfikatorem prawidłowości sporządzania jest globalna równowaga aktywów i pasywów . Jedną z wielu charakterystycznych cech bilansu moŜna uznać fakt. Rutkowski. jest równa sumie źródeł ich finansowania. wyraŜania realnej wielkości wyniku finansowego itp18. czyli aktywów. 15 . Warszawa 2002. s.problematyki ustalania zasad wyceny aktywów i pasywów. Suma wszystkich będących w dyspozycji przedsiębiorstwa składników majątkowych. Bilans przedstawia wszystkie składniki majątkowe firmy po jednej stronie oraz źródła ich finansowania po drugiej. Strony aktywów i pasywów są uporządkowane w następujący sposób: aktywa .majątku i kapitałów. czyli w dniu. oraz zdarzeń gospodarczych.

AKTYWA OBROTOWE I. Kapitał (fundusz) podstawowy II.o. dostaw i usług. towarów. J. NaleŜne wpłaty na kapitał podstawowy ( . Zobowiązania krótkoterminowe IV. Zapasy II. Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe B. Fołta. 31-32.) B. Zobowiązania długoterminowe III.oznaczają kwoty pienięŜne naleŜne danemu podmiotowi gospodarczemu od innych podmiotów lub osób fizycznych.in. ZOBOWIĄZANIA I REZERWY NA ZOBOWIĄZANIA I. aktywa pienięŜne (środki pienięŜne oraz odsetki naliczone od aktywów finansowych). z o. z terminem zapłaty nie przekraczającym jednego roku z róŜnych tytułów (np. NaleŜności krótkoterminowe III. Bilans 2004. Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego ( . udziały i akcje.KAPITAŁ (FUNDUSZ) WŁASNY I. Rezerwa na zobowiązania II. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny VI. udzielone poŜyczki i inne inwestycje krótkoterminowe.) IV.Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niŜ banki i zakłady ubezpieczeniowe AKTYWA A. Aktywa obrotowe obejmują20: • aktywa rzeczowe – zapasy materiałów. Inwestycje krótkoterminowe IV. • aktywa finansowe – m. Zysk (strata) z lat ubiegłych VIII. Inwestycje długoterminowe V. Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe VII. T. Kapitał (fundusz) zapasowy V. inne papiery wartościowe. s. Rozliczenia międzyokresowe Źródło: S. • naleŜności krótkoterminowe . AKTYWA TRWAŁE I. • krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe kosztów –rozliczenia wcześniej poniesionych 20 wydatków w miesiącach następnych zgodnie z zasadą Ibidem. s.) III. Zysk (strata) netto IX. Wartości niematerialne i prawne II. składek ubezpieczeń społecznych. produktów gotowych i nie zakończonych. Koc. NaleŜności długoterminowe IV. Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe PASYWA A. zaciągniętych poŜyczek) oraz naleŜności dochodzono przez przedsiębiorstwo w sądzie (roszczenia sporne). przeznaczone do zbycia lub zuŜycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub w ciągu normalnego cyklu operacyjnego właściwego dla danej jednostki. Udziały (akcje) własne ( . Godlewska. 16 . Rzeczowe aktywa trwałe III.. podatków. Warszawa 2005. 32. Grupa Wydawnicza INDOR Sp.

Zmniejszenie kapitału zakładowego moŜe nastąpić na skutek pokrycia z kapitału udziałowego straty netto przewyŜszającej kapitał zapasowy i rezerwowy lub zwrotu dopłat do udziału. powstałą na skutek aktualizacji wyceny. Określają one.i krótkookresowe zobowiązania długoterminowe (o okresie spłaty dłuŜszym niŜ rok.dzieli się na kapitał własny oraz zobowiązania i rezerwy na zobowiązania. Kapitał własny składa się z kapitału zakładowego. Ma on charakter stabilny. poŜyczki. cit. czyli: kredyty. 21 22 S. jednak dopiero po podjęciu przez walne zgromadzenia wspólników odpowiedniej decyzji w tej sprawie. Zmniejszenia kapitału udziałowego mogą mieć miejsce tylko w zakresie przewidzianym w kodeksie handlowym i wymagają uchwał zgromadzenia wspólników lub moŜliwość taka musi być przewidziana w umowie spółki. Godlewska opt. Drugim . 40. Na kapitał zapasowy wpływają równieŜ zyski zatrzymane w przedsiębiorstwie. dzierŜawa mieszkania z góry. Koc.. zwłaszcza z punktu widzenia wierzycieli spółki. bądź przekształcenia kapitału udziałowego w kapitał akcyjny albo obniŜenie udziału w drodze zmiany umowy spółki.).współmierności ponoszonych kosztów i uzyskiwanych przychodów np. Ŝe w istocie o wypłacalności spółki decyduje posiadany przez nią majątek21. kapitał z aktualizacji wyceny. Do kategorii tej zalicza się22: • • rezerwy na zobowiązania z uwzględnieniem nowej pozycji rezerwy na świadczenia emerytalne i podobne z dalszym podziałem na długo. (czyli niewypłacone w formie dywidend).obok kapitałów własnych . kapitał zapasowego. prenumerata czasopism. Wszystkie składniki majątku muszą mieć odpowiednie źródła finansowania. Kapitały w spółce pełnią jak widać głównie funkcje gwarancyjną. 31 ust. kto i na jakich warunkach wyposaŜył przedsiębiorstwo w środki gospodarcze. Statut spółki moŜe równieŜ postanowić o tworzeniu kapitałów rezerwowych na pokrycie szczególnych strat lub wydatków. 35-36. wyemitowane obligacje itp. 5 ustawy o rachunkowości z aktualizacji wyceny środków trwałych w wielkości stanowiącej róŜnicę wartości netto środków trwałych.najwaŜniejszym źródłem finansowania są zobowiązania. Kapitał z aktualizacji wyceny tworzony jest na podstawie art. Fołta. s. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością kapitał zakładowy stanowi równowartość wniesionych przez wspólników zgodnie z umową spółki wkładów pienięŜnych i aportów. Źródła finansowania majątku . Wiadomo jednak. 17 . T. Ibidem. s. J. poniewaŜ udziały nie mogą być zwracane wspólnikowi podczas trwania umowy spółki.

Ujmuje skutki procesów gospodarczych i towarzyszących im strumieni pienięŜnych widoczne w zmienionych wartościach aktywów i pasywów. Ŝe są to potencjalne zobowiązania spółki. kwotę rezerwy ujmuje się w pasywach bilansu. • rozliczenia międzyokresowe bierne przychodów i kosztów. pozwala jedynie na porównanie stanów na początek i koniec badanego okresu. krótkoterminowe papiery dłuŜne wyemitowane przez spółkę.) lub niespłacenia przez kontrahenta naleŜności.zwiększenie poprzez umieszczenie kwoty rezerwy w pasywach. co zmniejsza wypracowany zysk. Tworzenie rezerw polega na podwyŜszeniu pozostałych kosztów operacyjnych lub kosztów finansowych. z jakiego źródła pochodzą środki finansowe jednostki lub. Jest to rodzaj fotografii firmy na dany dzień: nie obrazuje zmian zachodzących systematycznie w ciągu roku. PoniewaŜ jednak strata jeszcze nie powstała. Finans-Service. jest to jednak informacja syntetyczna. zobowiązania z tytułu wynagrodzeń. Bilans wykazuje takŜe osiągnięty przez przedsiębiorstwo w danym okresie wynik finansowy (zysk lub stratę). które mogą powstać w przyszłości z tytułu prowadzonych przedsięwzięć (np. MoŜna powiedzieć. których wielkości nie moŜna jednak dokładnie określić. Bilans jest dokumentem zawierającym zestawienie wartości poszczególnych grup majątku firmy oraz źródeł jego finansowania. postępowań sądowych itp.: udzielonych poręczeń. jaki segment działalności środki te pochłania: działalność operacyjna. Tak. a więc nie nastąpił jeszcze rzeczywisty ubytek w majątku spółki. a czasem nie moŜna nawet powiedzieć czy kiedykolwiek powstaną. 18 . inwestycyjna czy finansowa23.składające się na wynik zawiera rachunek zysków i strat. Rachunek przepływów pienięŜnych ukazuje natomiast. 39. krótkoterminowe kredyty bankowe. wobec ZUS itp. Szczegółowe elementy – przychody i rodzaje kosztów . Mogą one wynikać z przewidywanych przez spółkę strat.• zobowiązania krótkoterminowe: kredyty kupieckie. Warszawa 2002. Bień. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa. które obejmują ujemną wartość firmy Ciekawą kategorię pasywów stanowią rezerwy na zobowiązania. więc z jednej strony mamy zmniejszenie pasywów (spadek zysku netto) a z drugiej .. s. Operacja taka nie zmienia łącznej wartości aktywów ani pasywów. 23 W.

saldo określa się mianem zysku. wpływające ujemnie na generowane zyski. Rozpatrując rachunek wyników w powyŜszym ujęciu. sporządzane przez kaŜde przedsiębiorstwo. Struktura klasycznego rachunku wyników jest przejrzysta: po jednej stronie mamy przychody. które obowiązująca u nas ustawa o rachunkowości określa jako wariant kalkulacyjny spostrzegamy. profit and loss account) to kolejne z podstawowych i obligatoryjnych sprawozdań finansowych. lecz przedsiębiorstwo będzie musiało w sprawozdawczości finansowej zaprezentować źródło pokrycia straty.. M. cit.róŜnicą pomiędzy przychodami a rozchodami (kosztami). będzie on róŜnił się niektórymi elementami podziału wyniku finansowego. T. 19 . Wprowadzony w Polsce wzór rachunku wyników jest dostosowany do potrzeb sprawozdawczości wszystkich podmiotów gospodarczych25. Układ obu wariantów przedstawia Tabel nr 2. 42.2. Jeśli te pierwsze przewyŜszają koszty. Jednak w zaleŜności od formy organizacyjno . Polskie przepisy dopuszczają dwa warianty tego sprawozdania róŜniące się sposobem ujęcia kosztów uzyskania przychodów ( rozumianych jako koszty wytworzenia sprzedanej ilości produktów. Jachna opt.1. powiększające wynik finansowy.prawnej. 24 25 T. Skoczylas opt. towarów czy usług). Ŝe zysk (lub strata) jest niczym innym. Waśniewski. s. 93-94. przedstawiające jego sposób wypracowania wyniku finansowego. Sprawozdanie to polega na zestawieniu strumieni przychodów uzyskanych w firmie ze sprzedaŜy wyrobów i usług bądź towarów w ramach prowadzonej działalności handlowej oraz przychodów uzyskanych z przeprowadzenia operacji finansowych i kosztów tej działalności. ZaleŜy to od rodzaju prowadzonej ewidencji kosztów. Rachunek wyników ukazuje zdolność firmy do generowania zysków i samofinansowania. Przedsiębiorstwa mogą sporządzać rachunek wyników dwóch wariantach: I . po drugiej natomiast rozchody (koszty). w których wynikiem finansowym jest strata w rachunku wyników nie występują elementy podziału wyników. Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat nazywany takŜe rachunkiem wyników (ang.3. Sierpińska. W.rachunek porównawczy lub II – rachunek kalkulacyjny. cit.. prezentuje strumienie pienięŜne. s. w odwrotnej sytuacji mamy do czynienia ze stratą24. jak saldem . W przedsiębiorstwach.

Inne F. Aktualizacja wartości inwestycji V. Zysk/strata z działalności gospodarczej (I + J – K) M.Odsetki III. Koszty sprzedanych produktów. Amortyzacja II. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Straty nadzwyczajne I. Odsetki II. Odsetki III. Przychody netto ze sprzedaŜy towarów i materiałów. Dotacje III. koszty usług obcych. Wartość sprzedanych towarów i materiałów Wariant kalkulacyjny A. Zysk / strata brutto (L+M ) O. Pozostałe koszty rodzajowe VIII. zuŜycie surowców. Usługi obce IV. Wynik zdarzeń nadzwyczajnych (J. Podatek dochodowy P. materiałów. Zmiana stanu produktów (zwiększenie + .) III. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Wynagrodzenia VI. Pozostałe przychody operacyjne I. Pozostałe obowiązkowe zmniejszenia zysku (zwiększenia straty) K. Przedstawienie rachunku wyników według wariantu I zastosowania rodzajowego układu kosztów. Inne L. Inne koszty operacyjne I. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. Koszty finansowe I. Zyski nadzwyczajne II. Poltext. Zysk/strata z działalności gospodarczej (F+G-H) J. Aktualizacja wartości inwestycji V. Zysk / strata netto (K. Pozostałe przychody operacyjne I. Koszty sprzedaŜy E. Przychody ze sprzedaŜy i zrównane z nimi. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. towarów i materiałów. Inne K. koszty osobowe i pozostałe koszty. Zysk ze zbycia inwestycji IV.Tabela 2: Zakres informacji w porównawczym i kalkulacyjnym rachunku wyników dla innych jednostek niŜ banki i zakłady ubezpieczeń Wariant porównawczy A. Inne H. Przychody netto ze sprzedaŜy produktów II. Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia VII. Koszt wytworzenia sprzedanych produktów II. Koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby IV. Pozostałe koszty operacyjne I. Zysk / strata z działalności operacyjnej (C+D-E) G. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Przychody netto ze sprzedaŜy towarów i materiałów B.I-M. Warszawa 2002. Koszty ogólne zarządu F. Koszty finansowe III.L-M ) Źródło: P. Wartość sprzedanych towarów i materiałów C. s. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Aktualizacja wartości inwestycji IV. Zysk / strata ze sprzedaŜy (A-B) D. Przychody finansowe I. B. Dywidendy i udziały w zyskach II. Odsetki II. Koszty działalności operacyjnej I.I-J.II) I. ZuŜycie materiałów i energii III. energii. materiałów: I. w tym od jednostek powiązanych I. Wynik zdarzeń nadzwyczajnych (M.Strata ze zbycia inwestycji III. Koszty finansowe I. 20 . Zysk ze zbycia inwestycji IV. Zysk/strata z działalności operacyjnej (F+G-H) J. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Zyski nadzwyczajne II. zmniejszenie . Inne przychody operacyjne H. w tym od jednostek powiązanych I. 74. Rybicki. Podatek dochodowy M. Przychody netto ze sprzedaŜy produktów II. Dotacje III. a więc obliczenia ogólnych kosztów jako sumy takich pozycji jak: amortyzacja majątku. Zysk / strata z sprzedaŜy (C-D-E) G. Aktualizacja wartości inwestycji IV. Podatki i opłaty V. Przychody finansowe I.II) I. Dywidendy i udziały w zyskach II. Pozostałe obowiązkowe zmniejszenie zysku (zwiększenie straty) R. Inne przychody operacyjne E. Inne koszty operacyjne C. Zysk / strata ze sprzedaŜy brutto (A-B) D. Przychody ze sprzedaŜy i zrównane z nimi. Zysk / strata netto ( N-O-P) N. Pozostałe koszty operacyjne I. Straty nadzwyczajne N. Zysk / strata brutto ( I+/-J ) L.

marketingu). co pozwala na szybką orientację w jego strukturze (łatwiej określić wówczas faktyczne źródła przychodów i kosztów). Wynik na działalności operacyjnej . podatki i opłaty. Nowy rachunek wyników rozszerzono o wykazywanie odrębnie niektóre pozycje przychodów i kosztów wynikające z transakcji dokonanych z jednostkami powiązanymi. który m. Dla większej przejrzystości rachunku wyników wprowadzono jednak większą liczbę sald. koszty czynszów i dzierŜaw. przychody ze sprzedaŜy składników majątku trwałego. do których zalicza się m. W dostosowaniu do zmian wprowadzonych w znowelizowanej ustawnie. W rachunku kalkulacyjnym do kosztów uzyskania przychodu ze sprzedaŜy zaliczamy: techniczny koszt wytworzenia. ponadto znacznie upraszcza procedury analityczne. zuŜycie materiałów (energii). czynsze z dzierŜaw. wynagrodzenia dla pracowników. wartość sprzedanych towarów i materiałów. koszty sprzedaŜy. towarów i materiałów. niektóre pozycje wykazuje się w wartości netto. Saldo to ma duŜe znaczenie dla przedsiębiorstwa. odpisane naleŜności nieściągalne. (gdy firma prowadzi np. in. WyróŜniamy kilka pozycji wynikowych. amortyzację. przychodów finansowych z tytułu dywidend i udziałów w zyskach oraz odsetek zarówno otrzymanych jak i zapłaconych. in. sprzedaŜy.W wariancie I koszty te ujęte są według układu kalkulacyjnego. koszty handlowe. Wynik ze sprzedaŜy . 21 . zapłacone odszkodowania. utworzone rezerwy. towarów i materiałów. a po stronie kosztów . gdyŜ wskazuje na rentowność jego podstawowej działalności.wartość sprzedanych składników majątku trwałego.poprzedni wynik korygowany jest o saldo. otrzymane dotacje. uzyskane odszkodowania. wynikające z zestawienia pozycji "pozostałe przychody operacyjne" z "pozostałymi kosztami operacyjnymi". skorygowanych zmianą stanu produktów) kosztów wytworzenia produkcji sprzedanej.powstaje wskutek odjęcia od właściwych przychodów (powstałych ze sprzedaŜy produktów. towarów i materiałów. rozwiązane rezerwy.in. kosztu sprzedanych produktów. sieć sklepów fabrycznych). W przychody wpisuje się tu m. a takŜe pozwala na uchwycenie kosztów produkcji niezakończonej. Ogólny koszt uzyskania przychodu moŜna w tej metodzie obliczyć z iloczynu sprzedanych wyrobów i jednostkowego kalkulowanego kosztu. Dotyczy to w rachunku kalkulacyjnym: przychodów netto ze sprzedaŜy produktów. ceny obcych usług. pozwala na związanie poniesionych kosztów z celami (przyczynami) oraz wydzielenie kosztów poszczególnych faz produkcji czy realizowanych w przedsiębiorstwie funkcji (np.

rezultaty postępowania układowego (naprawczego) lub zaniechania pewnego rodzaju działalności. zdarzenia losowe. odpisy aktualizujące wartość finansowego majątku trwałego i krótkoterminowych papierów wartościowych oraz ujemne róŜnice kursowe.. Oskara Lanego we Wrocławiu. Rozpoznanie to staje się moŜliwe poprzez analizę bilansu danej jednostki. in. s.wynik finansowy pełni w przedsiębiorstwie rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego.. ogółem podstawa opodatkowania oraz zmiany metod wyceny bilansowej. D. Wrocław 2000. Koszty finansowe natomiast obejmują m. Jest on punktem wyjścia do szczegółowych badań analitycznych. odsetki do zapłaty (takŜe na rzecz członków grupy kapitałowej). kapitału ulokowanego w innych firmach. Ustalony w rachunku wyników . które spowodowały zmianę wyniku finansowego28. s. Mamy tu na myśli m. inne podstawy opodatkowania. Przychody finansowe obejmują m. in. a takŜe z drugiej strony o zobowiązaniach wobec wierzycieli.Wynik na działalności operacyjnej korygowany jest o saldo operacji finansowych tak powstaje zysk lub strata z działalności gospodarczej. jak i stowarzyszonych). będące skutkiem zdarzeń nadzwyczajnych. M. otrzymane odsetki. podstawowej i jej udziale w tworzeniu zysku przedsiębiorstwa. o jej naleŜnościach. 36.27 Rachunek wyników dostarcza informacji o rozmiarach działalności operacyjnej. Dudycz. Pozwala na ocenę trwałości pozycji finansowej firmy i stanowi podstawę planowania finansowego. 27 26 22 . Wynik finansowy brutto i netto . s. Sierpińska. Wędzki opt. nie mówi natomiast nic na temat jej potencjału ekonomicznego. posiadanych zapasach i rezerwach. Ukazuje zdolność firmy do generowania zysku i samofinansowania. 56. dodatnie róŜnice kursowe. 28 T. 31. przychody niepodlegające wliczeniu do podstawy opodatkowania. A. Do celów analizy dane zawarte w rachunku zysków i strat są uzupełniane o informacje takie jak: koszty i straty nieuznane w przepisach za koszty uzyskania przychodu. Rutkowski op. Po zapłaceniu podatku otrzymujemy natomiast zysk (stratę) netto26. Analiza finansowa. cit. szczególnie rentowności i aktywności gospodarczej. cit. Wynik ten określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. W ten sposób powstaje wynik finansowy brutto. in. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. posiadanego majątku.wynik na działalności gospodarczej jest korygowany o saldo. otrzymane dywidendy (w tym takŜe otrzymane od członków grupy kapitałowej zarówno podmiotów zaleŜnych.

Odnosi się do działalności. inwestycyjnej i finansowej. Podmiotami tymi są spółki akcyjne kontynuujące działalność oraz pozostałe jednostki. ujmując je w trzech częściach jako przepływy pienięŜne z działalności operacyjnej. jakie przynoszą lokaty w postaci wypłaty odsetek 29 Ustawa z dnia 29. które w poprzedzającym roku obrotowym. wraz z korzyściami. Natomiast działalność inwestycyjna obejmuje zapłatę za nabyte oraz sprzedane składniki majątku trwałego. Dz.U z 2002 nr 76.3.1994 r. • przychód netto ze sprzedaŜy towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy – równowartość w walucie polskiej 5 000 000 euro W kaŜdym przedsiębiorstwie w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej notuje się wypływy gotówki z przedsiębiorstwa i wpływy gotówki do przedsiębiorstwa. więc na zakupie czynników produkcji oraz sprzedaŜy wyrobów. Rachunek przepływów pienięŜnych jest sumą przepływów w obrębie tych dziedzin.art. suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego – równowartość w walucie polskiej 2 500 000 euro. Ŝe analiza bilansu (ocena posiadanych zasobów) oraz rachunku wyników (ocena strumieni) aczkolwiek bardzo cenna. naleŜności. a więc środki trwałe. wartości niematerialne i prawne. usług i innych składników majątku.1. Dlatego teŜ obok dwóch juŜ przedstawionych sprawozdań niektóre podmioty mają obowiązek sporządzać takŜe rachunek przepływów pienięŜnych. jakie miały miejsce w spółce w danym roku obrotowym. za który sporządzono sprawozdanie finansowe osiągnęły lub przekroczyły granicę dwóch z trzech wielkości29: • • średnioroczne zatrudnienie – 50 osób. Cash flow jest rozrachunkiem tych przepływów pienięŜnych. Polega. Rachunek przepływów środków pienięŜnych Doświadczenia gospodarki rynkowej oraz wieloletnia praktyka w zakresie analizy finansowej wykazały. lokaty finansowe. to jednak nie zawiera wielu informacji potrzebnych do oceny rzeczywistej pozycji finansowej jednostki gospodarczej.3. 23 . zm. poz. do której przedsiębiorstwo zostało powołane. Działania te wpływają na zwiększenie lub zmniejszenie zapasów. zobowiązań oraz na osiąganie zysku. Działalność operacyjna w przedsiębiorstwie ma największy zakres. 694 z późn. Rachunek ten dostarcza informacji o wpływach i wydatkach środków pienięŜnych.09. . 68.o rachunkowości .

Uwzględnia się tu takie pozycje jak wpływy od odbiorców i z tytułu odsetek. s.i dywidend i udzielanie długoterminowych poŜyczek. Warszawa 2002. 24 . natomiast konstrukcja obu metod w przypadku przepływów z działalności inwestycyjnej i finansowej niczym się nie róŜni. Zgodnie z ustawą o rachunkowości przepływy z działalności operacyjnej moŜna wyznaczać dowolną metodą. 61. Metoda pośrednia polega na skorygowaniu zysku operacyjnego netto o kwotę pozycji. Do działalności inwestycyjnej zalicza się równieŜ zapłatę za nabycie oraz sprzedaŜ papierów wartościowych. inwestycyjnej i finansowej liczy się jako róŜnicę między sumą wpływów i sumą wydatków. która musi tutaj być uwzględniona jest amortyzacja. dopłaty) i jego obsłudze (dywidendy) oraz kapitału obcego. Ŝe dostarcza dokładniejszej informacji o zmianach w bieŜących aktywach netto i więcej danych o korektach. co umoŜliwia oszacowanie przyszłych przepływów pienięŜnych. Dokonywane są równieŜ korekty in plus lub in minus w zaleŜności od zmian w takich pozycjach jak: zapasy. Metoda bezpośrednia nie jest uboŜsza w informacje niŜ metoda pośrednia31. Przewodnik po cash flow. które nie powodują zmian w przepływach pienięŜnych. Metoda bezpośrednia polega na dokładnym wyszczególnieniu konkretnych wpływów i wydatków w ramach działalności operacyjnej. Metoda ta. czy wydatki na rzecz dostawców czy pracowników i inne. Spowodowane jest to pewnie tym. Rachunek 30 31 E. Działalność finansowa polega głównie na pozyskiwaniu przez spółkę kapitału własnego (wkłady pienięŜne. Wyznaczania przepływu środków pienięŜnych na całym świecie dokonuje się za pomocą jednej z dwóch metod: pośredniej lub bezpośredniej. Przepływy pienięŜne netto poszczególnych działalności: operacyjnej. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. ŚnieŜek. zaangaŜowanego w postaci obligacji. jak i długoterminowych. Ibidem. ale dostarcza cennej informacji o ich źródłach. chociaŜ często trudniejsza do zinterpretowania jest chętniej wybierana przez przedsiębiorców. naleŜności. 56. Podstawową wartością. Metoda bezpośrednia pokazuje nie tylko końcową kwotę przepływów. s. kredytów i poŜyczek pienięŜnych zarówno krótkoterminowych. Strukturę rachunek przepływów pienięŜnych z zastosowaniem obu wyŜej opisanych metod przedstawia Schematu 3. zaliczanych zarówno do finansowego majątku trwałego. i ich zwrocie oraz obsłudze (płacone odsetki)30. zobowiązania i inne. UmoŜliwia to szybsze korygowanie zmian w rachunku przepływów pienięŜnych. jak i przeznaczonych do obrotu.

są w obydwu podejściach identyczne.. WYNIK FINANSOWY NETTO 2. Wybór metody tworzenia rachunku przepływów pienięŜnych nie wpływa na końcowe wyniki. Wybór sposobu sporządzania rachunku przepływów pienięŜnych zaleŜy od decyzji kierownika jednostki gospodarczej.. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. Sierpińska. W ujęciu pośrednim kwota zysku (straty) netto jest korygowana do poziomu pienięŜnego (kasowego). W ujęciu bezpośrednim są przedstawione realne wpływy i realne wydatki w kaŜdej z tych działalności. s. 61. W przypadku działalności inwestycyjnej i finansowej przepływy pienięŜne są wyznaczane w taki sam sposób. W obu ujęciach w róŜny sposób są wyceniane poszczególne przepływy pienięŜne w działalności operacyjnej. Oprócz nadwyŜki finansowej. Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pienięŜnych DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA METODA BEZPOŚREDNIA 1. to suma wpływów minus sumę wydatków. ŚnieŜek opt. 25 . tj. T.przepływów pienięŜnych moŜna przygotować metodą bezpośrednią lub pośrednią. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ (B) DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA 1. KOREKTY PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ (A) DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA 1. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) METODA POŚREDNIA 1. 71. WPŁYWY (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. Przepływy netto w danym obszarze. jaką przedsiębiorstwo wygospodarowało w danym okresie korzysta ono równieŜ z innych źródeł przychodów32: 32 M. inwestycyjne i finansowe. Jachna opt. przepływy pienięŜne. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJ (C) RAZEM PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO (A+B+C = X) X = ZMIANA STANU ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH (BZ – BO) (WEDŁUG DEFINICJI ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH STOSOWANYCH DLA PRZEPŁYWÓW PIENIĘśNYCH) Źródło: E. uwarunkowanej moŜliwościami zgromadzenia informacji. cit. operacyjne. s. cit. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2.

Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umoŜliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą. dotyczących zwiększenia stanu wszelkich zobowiązań oraz zmniejszenia stanu środków obrotowych. a takŜe na prowadzenie właściwej polityki rozwojowej. a więc najbardziej płynnych aktywów. cit. 49.• długoterminowych w postaci nowych akcji bądź dopłat udziałów do funduszu załoŜycielskiego zwiększających kapitały własne oraz zaciągania kredytów i poŜyczek. Zysk jest źródłem dopływu dodatkowych pieniędzy tylko wtedy.. 33 A. jeśli chodzi o istotę rachunku zysków i strat i rachunku przepływów pienięŜnych. przyczynia się takŜe do wzrostu statycznych kryteriów płynności. Rachunek. gdy nie jest "uwięziony" w naleŜnościach lub zapasach. Nie zawsze jednak pozwala na prawidłową ocenę sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. w których zamroŜone są środki pienięŜne. Rachunek przepływów pienięŜnych wykorzystywany jest przede wszystkim do oceny płynności finansowej. Dlatego teŜ miernikiem gospodarki finansowej nie jest zysk. gdyŜ dopływ środków pienięŜnych. a zwłaszcza jego zdolności płatniczej. salda tych rachunków mają inną interpretację ekonomiczną. 26 . Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. lecz wynik rachunku przepływów pienięŜnych33. więc analizą statyczną. Wygospodarowanie nawet duŜego zysku nie oznacza. zatem obrazuje zmiany sytuacji finansowej jednostki wywołane przez rzeczywisty ruch pieniądza – a nie zapisy memoriałowe – a takŜe przedstawia źródła dopływu środków oraz sposoby ich wykorzystania. jest. s. Ŝe przedsiębiorstwo będzie miało środki na regulowanie w terminie swoich zobowiązań. Między obydwoma ujęciami analizy płynności istnieje ścisła zaleŜność. Rutkowski op. Zysk wyraŜający nadwyŜkę przychodów nad kosztami jest miernikiem sprawności procesu wytwarzania i sprzedaŜy. Analiza bilansu pozwala określić płynność w danym momencie bilansowym. Obliczanie cash flow jest rachunkiem płynności w ujęciu dynamicznym. Mimo duŜej zbieŜności. • krótkoterminowych. Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu.

ale moŜe być podstawą planowania przyszłych wpływów i wydatków (rachunek ex ante). Rachunek cash flow ex ante zestawia prognozowane wpływy pienięŜne z wydatkami. załogi i właścicieli. podwyŜszenie kapitału akcyjnego bądź zakładowego. To. Metody badawcze stanowią w kaŜdej nauce podstawę poznania obiektywnej rzeczywistości i narzędzie rozwiązywania złoŜonych problemów badawczych. JeŜeli przedsiębiorstwo wykorzystywało jako źródło finansowania kredyt bankowy. udziałów. Wykorzystanie tych źródeł finansowania w analizowanym okresie ogranicza moŜliwość skorzystania z nich w okresie następnym. wynikającymi z zaplanowanych rozmiarów działalności i przewidywanej polityki rozwojowej. czy konieczne będzie. dostawców. analizy i interpretacji danych 27 . inwestycje związane z realizacją postępu technicznego. to koszty obsługi długu wpłyną na wynik finansowy. Pozwala ocenić czy przyszłe przychody ze sprzedaŜy wyrobów i usług wystarczą na pokrycie niezbędnych wydatków. emisja obligacji. Zestawienia przepływów pienięŜnych dokonuje się. Jest ono znane i wynika z róŜnicy stanu środków pienięŜnych wykazanych w bilansie na początek i koniec okresu sprawozdawczego.4. sprzedaŜ papierów wartościowych.Zestawienie przepływów pienięŜnych słuŜy nie tylko do oceny sytuacji płatniczej przedsiębiorstwa w przeszłości (rachunek ex post). aby odtworzyć wszystkie źródła przychodów i sposoby zagospodarowania tych środków. Metody analizy finansowej W ujęciu ogólnym przez metodę naleŜy rozumieć świadomy i uporządkowany sposób badania rzeczy i zjawisk. WiąŜe się to bezpośrednio z przyszłą zdolnością do wywiązywania się ze zobowiązań wobec banków. Zestawienie prognozowanych przepływów pienięŜnych ma ogromne znaczenie w zarządzaniu przedsiębiorstwem. zwiększenie kapitału obrotowego. 1. gruntów lub środków trwałych. Wydatki te powinny być grupowane według ich wagi oraz stopnia pilności. W przypadku wydatków ogromną rolę odgrywa ich struktura. uzupełnienie środków z innych źródeł. Obejmują one wszystkie typowe i powtarzalne sposoby zbierania. a jaka na wypłaty dla załogi i właścicieli. pozwala ocenić zdolność firmy do generowania dochodów w przyszłości. jaka część środków finansowych została przeznaczona na rozwój przedsiębiorstwa. Celem rachunku ex post nie jest ustalenie salda końcowego. i w jakim zakresie. Niektóre przychody mają charakter okazjonalny np. opracowania. prowadzący do zamierzonego celu.

słuŜące do uzyskiwania maksymalnie lub optymalnie uzasadnionych odpowiedzi na stawiane w nich pytania. E. PWN. lecz ich pomiarem i oceną. zalet i wad oraz moŜliwości i celowości wykorzystania poszczególnych metod stosowanych obecnie w analizie finansowej przyjęto układ zagadnień. Toruń 2002. s. Wraz z rosnącymi wymaganiami stawianymi przed analizą finansową przy zarządzaniu przedsiębiorstwem. takich jak zysk. Metodologia badań Społecznych. obejmujący35: • • • • podstawowe zagadnienia metod analizy finansowej. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. koszt czy kapitał. moŜliwości równoległego stosowania innych. Natomiast zadaniem analizy finansowej jest najpierw przyporządkowanie ustalonym kategoriom określonych wielkości liczbowych ich ocena a następnie ich analiza. 19. która jako nauka ze swej istoty ma w większym stopniu charakter metodyczny niŜ teoriopoznawczy. charakterystykę ogólnych metod i kierunków porównań stosowanych w analizie finansowej. W obecnej praktyce stosuje się w analizie finansowej dwa rodzaje metod: metody specyficzne dla tej dyscypliny. co szczególnie ma miejsce w ma miejsce gospodarce rynkowej. Siemińska. Przy omawianiu istoty. metod w przyczynowej analizie finansowej. 55. obejmujące róŜne metody deterministyczne oraz metody stocholastyczne.34 Ocena działalności gospodarczej stanowiąca przedmiot analizy finansowej jest bardzo trudna i złoŜona. metody te polegają na stałej rozbudowie i doskonaleniu. Nowak. w tym takŜe w analizie finansowej. ocenę poprawności i praktycznej przydatności deterministycznych metod analizy finansowej. 35 34 28 . Warszawa 1985. JednakŜe szczególna rola przypada metodzie w analizie ekonomicznej.: statystyki. wypracowane w miarę rozwoju analizy działalności gospodarczej przedsiębiorstw oraz metody przyjęte z innych dyscyplin naukowych (np. jak i ilościowe. Dlatego teŜ skuteczna ocena zjawisk gospodarczych zwłaszcza przyczynowa analiza finansowa wnętrza przedsiębiorstwa i jego otoczenie wymaga róŜnorodnych metod badania. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa.empirystycznych. Są to zarówno metody jakościowe. Zajmuje się. matematyki) i odpowiednio adoptowane do wymagań występujących przy analizie zjawisk gospodarczych w przedsiębiorstwie. s. pracochłonności. Definiowaniem tych kategorii zajmują się takie dyscypliny jak ekonomia i ekonomiki szczegółowe. bowiem nie definiowaniem kategorii ekonomicznych. S.

polegającej na podejściu od syntezy do zjawisk cząstkowych. Analiza finansowa przeprowadzona za pomocą metody indukcyjnej rozpoczyna się od badania wszystkich obszarów działalności przedsiębiorstwa. wykorzystania zaangaŜowanych w tej działalności czynników. Zaleta tej metody jest dość duŜa obiektywność wyników. W najbardziej ogólnym ujęciu metoda to sposób badania przedmiotu. wyraŜające się w duŜej pracochłonności tej metody. Zgodnie z tym procedura postępowania charakteryzuje się następujący sposób: od szczegółu od czynników od przyczyn do ogółu do wyników do skutków 29 . Do podstawowych metod ogólnych zalicza się metody: indukcji. Metoda ta pozwala na uzyskanie dokładnej i pełnej informacji analitycznej o działalności przedsiębiorstw. więc od zjawisk ogólnych do szczegółowych. Metodą odwrotną do metody indukcyjnej jest metoda dedukcyjna. dedukcji. co przeciwdziała tendencyjnemu ustosunkowaniu się do ocenianych zjawisk gospodarczych. ma jednak ujemne skutki. Analiza finansowa posługuje się metodami ogólnymi i szczególnymi. od czynników do wyników. na których poziom miały wpływ oceniane czynniki i od przyczyn do skutków. redukcji. aczkolwiek zapewnia dokładność badań. Obejmowanie badaniami wszystkich czynników i wieloetapowość oceny. Wychodzi. gdyŜ w czasie prowadzenia badań analitycznych nie zna się ostatecznych rezultatów pracy przedsiębiorstwa. od wyników do czynników. a dopiero później ustala się wpływ gospodarowania tymi czynnikami na wyniki finansowe firmy.• konieczność stosowania analizy wpływu inflacji na wynik finansowy przedsiębiorstwa. Metoda indukcyjna polega na tym. a więc w tym przypadku – sposób badania stanu i wyników finansowych przedsiębiorstwa. Ŝe w badaniach analitycznych przechodzi się od zjawisk szczegółowych do ogólnych. od skutków do przyczyn. Kierunek badań zapisać moŜna w takiej oto postaci: od szczegółu od czynników od przyczyn do ogółu do wyników do skutków Ze względu na charakterystyczny kierunek badań metoda jest często nazywana metodą scalenia. Natomiast do najwaŜniejszych metod szczegółowych naleŜą metody analizy jakościowej i ilościowej.

Składa się z trzech elementów postępowania badawczego37: • • • sformułowania tez i wniosków syntezy wstępnej. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa. Jako zaletę tej metody uwaŜa się jej mniejsza w stosunku do poprzedniej pracochłonność. przeprowadzenia badań analitycznych potwierdzających lub odrzucających wstępne ustalenia oraz konieczna jest synteza końcowa. Polegają głównie na porównawczej analizie dynamiki szeregów czasowych. Analityk musi potrafić dokładnie ocenić badane zjawisko. natomiast badanie czynników. 30 . na temat zjawiska. które miały istotny wpływ na wielkość i zmianę wyniku finansowego dokonuje się w dalszej kolejności. jest metoda redukcji nazywana równieŜ metodą weryfikacji. Uniwersytet Szczeciński. sformułowania problemu. bez prób nadawania im ilościowego niezaleŜnego wyrazu. Jest ona metodą trudną i wymaga ona od analityka bardzo dogłębnej wiedzy na temat przedsiębiorstwa. Niewątpliwą zaletą omawianych metod jest ich prostota i związana z tym duŜa łatwość w praktycznym ich stosowaniu. Najbardziej kompleksową metodą badawczą. s.Analiza finansowa z zastosowaniem tej metody rozpoczyna się od analizy wyników finansowych. 81. Zaliczane do metod szczegółowych. z pośród metod ogólnych. ujmują badane związki i zaleŜności w formie opisowej. Analityk przeprowadzający analizę metodą redukcji musi posiadać dobrą znajomość zagadnień funkcjonowania przedsiębiorstwa oraz dobrego opanowania warsztatu badawczego. zweryfikowania prawdziwości tez i wniosków w postępowaniu analitycznym. które w największym stopniu wpływają na badane zjawisko36. metody analizy jakościowej (zwane równieŜ metodami opisowymi). na temat metodologii tego badania. które problemy poddać badaniu. Wadą prezentowanych metod jest natomiast to. które bada. uściślenia zbioru czynników i uporządkowania ich według siły 36 37 Ibidem. Metodę weryfikacji moŜna stosować we wszystkich rodzajach analizy finansowej. musi umieć sformułować problemy oraz musi wiedzieć. Ŝe nie pozwalają na dokładną kwalifikację zaleŜności istniejących pomiędzy badaną zmienną ekonomiczną a określającymi ją czynnikami. Badaniu poddawane są wyłącznie te elementy. 59-63. Jest ona zarazem najtrudniejsza w zastosowaniu w praktyce. podsumowania ustaleń dokonanych w trakcie weryfikacji i sformułowania tezy końcowej. s. Metoda wymaga. Ma to istotne znaczenie w zakresie dokładnego rozpoznania charakteru analizowanych zaleŜności. z których to zjawisko się składa. Urbańczyk. werbalnej. Szczecin 2001. E.

Porównywalność jednorodnych zjawisk gospodarczych jest często utrudniona z tytułu licznych zmian występujących w trakcie dłuŜszego okresu. 34. W analizie finansowej zastosowanie znajduje wiele metod ilościowych. W zaleŜności od wielkości przyjętej za bazę odniesienia wyróŜnia się następujące kierunki porównań39: 38 39 W. w tym. W wyniku porównania wielkości rzeczywistej z wielkością przyjętą za bazę odniesienia uzyskuje się odchylenie bezwzględne (róŜnicę). W metodzie tej ocenia się zawsze przynajmniej dwie kategorie liczb. 34. lecz głównie we wstępnej jej fazie stwarzając niejako grunt do zastosowania ilościowych metod analizy przyczynowo-skutkowej. Ŝe trzeba wyeliminować wszystkie te zaistniałe zmiany. Niewątpliwie dość istotną przewagę nad metodami jakościowymi mają metody ilościowe. Metoda porównań określana teŜ mianem metody odchyleń. T. Skoczylas opt.i kierunku oddziaływania na badaną zmienną ekonomiczną. Oznacza to. in. cit. które zniekształciły w pewnym stopniu obraz analizowanych zjawisk gospodarczych38. Jedna wyraŜa stan faktyczny. Pomimo tych wad metody jakościowe powinny być w dalszym ciągu stosowane w analizie. Natomiast wyniki osiągnięte na podstawie zastosowania metod jakościowych zawierają w wielu przypadkach duŜą dozę subiektywizmu wynikającą z doświadczenia badacza oraz jego wiedzy i emocjonalnego podejścia do uzyskanych rezultatów badań.in. podstawy porównań. W metodzie porównań waŜne jest poprawne ustalenie m. cenowe. Do najczęstszych powodów zniekształceń zjawisk gospodarczych naleŜą zmiany: metodologiczne. Aby określić wzajemne powiązania zjawisk gospodarczych stosuje się odchylenia względne. W rezultacie otrzymuje się róŜnice dodatnie lub ujemne – zachodzące pomiędzy porównywanymi wielkościami. Dokonując podziału ze względu na stopień wnikliwości moŜna wyróŜnia się metody: porównań. W. cit. Ŝe wyniki uzyskane przy ich zastosowaniu mają bardziej jednoznaczny charakter oraz nie są obciąŜone subiektywizmem. organizacyjne i przedmiotowe. sposobu ujęcia zagadnień objętych zakresem porównań. stochastyczne. Utrudnia to w konsekwencji precyzyjne prognozowanie kształtowania się tej zmiennej w przyszłych okresach. Aby ustrzec się błędnych ocen i wniosków naleŜy przed dokonaniem porównań doprowadzić dane liczbowe opisujące rozpatrywane zjawisko do porównywalności. 31 .: przedmiotu porównań. s. determistyczne.. s. Gabrusewicz opt. Waśniewski. WyraŜa się to m. polega na porównaniu badanych zjawisk z innymi wielkościami oraz ustaleniu róŜnic między cechami porównywanych zjawisk.. a druga stanowi podstawę porównań.

określenie najwaŜniejszych czynników wpływających na koszty bezpośrednie. oblicza się wpływ poszczególnych czynników na odchylenie łączne. gdy bazę odniesienia stanowią wielkości rzeczywiste lat ubiegłych. 32 . Suma odchyleń cząstkowych powinna być równa łącznemu (całkowitemu) odchyleniu między wielkością wskaźnika. gdy współzaleŜności mają charakter związku funkcyjnego wyraŜonego w formie iloczynu. Postępując w ten sposób. wielkości wyniku z bezpośrednio poprzedzającego podstawienia. Metoda ta polega na matematycznym sformułowaniu funkcji ekonomicznych. Metoda kolejnych podstawień (łańcuchowych) słuŜy do liczbowego określenia wpływu poszczególnych czynników na wielkość badanego zjawiska tylko wtedy. będącego przedmiotem porównania. które je ukształtowały. przychody ze sprzedaŜy czy na wielkość zysku ze sprzedaŜy produktów. RóŜnicę spowodowaną przez konkretny czynnik ustala się. Istotą metod deterministycznych jest uzyskanie podstawowych zaleŜności funkcyjnych pomiędzy zjawiskami występującymi w przedsiębiorstwie. funkcyjną. który jest przedmiotem porównań. w miejsce wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia (bazę). wówczas gdy wzorcem porównań są załoŜenia planu przedsiębiorstwa. porównanie z planem. róŜnic cząstkowych. aŜ do ostatniego czynnika włącznie. stanowiących przedmiot badań. Wśród nich wymienia się najczęściej metody: kolejnych podstawień. ilorazu lub sumy algebraicznej danych czynników. a wielkością wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia. Przestrzega się przy tym zasady zachowywania raz juŜ przeprowadzonych podstawień we wszystkich następnych podstawieniach. odejmując od wyniku podstawienia. logarytmowania. reszty. np.• • • porównania w czasie. gdzie ten właśnie czynnik jest jeszcze ujęty w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia (bazy). Dzięki ilościowym metodom deterministycznym moŜna ustalić wielkość odchylenia rozpatrywanego zjawiska i w miarę dokładnie rozliczyć wpływ najwaŜniejszych czynników. w którym dany czynnik występuje w wielkości reprezentowanej przez wskaźnik będący przedmiotem porównania. Istota tej metody wyraŜa się w kolejnym podstawianiu poszczególnych czynników w wielkości określającej wartość wskaźnika. porównania w przestrzeni najczęściej przeprowadzane przy przyjęciu za podstawę odniesienia wielkości rzeczywistych innych przedsiębiorstw (analizy międzyzakładowe) czy średnich wielkości branŜowych. oraz określeniu odpowiedniego łańcucha przyczyn.

Metoda reszty zalecana jest do badania wpływu dwóch czynników na badane zjawisko.40 Najczęściej wykorzystuje się ją do rozliczania wpływu zmian wielkości zatrudnienia i wydajności pracy na przyrost produkcji. Metoda reszty pozwala na obliczenie wpływu poszczególnych czynników na zmiany badanego zjawiska, przy czym wpływ ostatniego czynnika jest „resztą”, czyli róŜnicą między odchyleniem globalnym a sumą wpływu innych przyjętych do badań czynników. Do identycznych rezultatów prowadzi metoda róŜnicowania będąca uproszczoną wersją metody kolejnych podstawień, która w miejsce pełnych danych czynnika objętego badaniem wprowadza róŜnicę między jego wielkością faktyczną a będącą podstawą porównania. Wadą tych dwóch metod jest to, Ŝe w zaleŜności od przyjętej kolejności podstawienia moŜna otrzymać zróŜnicowany wpływ poszczególnych czynników. Zaletą ich jest prostota i stosunkowo mała pracochłonność. Metoda róŜnic cząstkowych polega na jednoczesnym wyodrębnianiu cząstkowych odchyleń indywidualnych i cząstkowych odchyleń wyraŜających łączny wpływ czynników oraz traktowaniu ich jako odrębnych elementów badania analitycznego. W metodzie róŜnic cząstkowych otrzymuje się jednakowe wyniki bez względu na kolejność podstawiania poszczególnych czynników. Przy dwóch czynnikach oblicza się trzy róŜnice cząstkowe, a przy trzech czynnikach siedem róŜnic cząstkowych. Etapy obliczeń: • • • obliczyć wpływ zmiany pierwszego czynnika, zakładając, Ŝe czynnik drugi pozostaje w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia, ustalić wpływ zmiany drugiego czynnika, przyjmując z kolei, Ŝe czynnik pierwszy występuje w wielkości odpowiadającej podstawie odniesienia, obliczyć wpływ obydwu czynników łącznie.

Metoda funkcyjna uwidacznia wyraźnie związek między wielkością wyników w okresie przyjętym za podstawę odniesienia a rzeczywistą wielkością porównywanych czynników. Metoda umoŜliwia otrzymanie jednoznacznych odpowiedzi bez względu na kolejność podstawiania czynników. Metoda funkcyjna moŜe mieć zastosowanie nie tylko w zaleŜnościach stanowiących iloczyn, lecz równieŜ w wypadku występowania ilorazów, z tym Ŝe wielkości wskaźników dynamiki względnej (A,B,C) dla czynników w mianowniku funkcji ustala się w sposób odwrotny, dzieląc wskaźniki podstawy odniesienia przez wielkości rzeczywiste (badane). Przyjęte w metodzie funkcyjnej matematyczne rozwiązania pozwalają na uzyskanie wyników identycznych jak w metodzie

40

M. Sierpińska T. Jachna opt. cit., s. 30.

33

podstawień krzyŜowych, przy czym stosowane formuły obliczeń naleŜą do stosunkowo skomplikowanych. Metoda logarytmowania pozwala na osiąganie wyników zbliŜonych do wielkości odchyleń obliczonych za pomocą metody funkcyjnej lub podstawień krzyŜowych. MoŜna ją stosować do dowolnej liczby zmiennych objaśniających. Odchylenia cząstkowe oblicza się w oparciu o wskaźnik dynamiki zjawiska. Warto zwrócić uwagę na fakt, Ŝe sposób prezentowania danych w postaci indeksów dynamiki stwarza moŜliwość pogłębienia interpretacji analizowanego modelu zaleŜności. ZróŜnicowany stopień przydatności wyŜej wymienionych metod. Dość dokładnie obliczone odchylenia indywidualne (za pomocą metody funkcyjnej, logarytmicznej, krzyŜowych podstawień) mają większą wartość poznawczą w analizie niŜ odchylenia łączne. Oprócz wyŜej wymienionych metod, analiza finansowa posługuje się takŜe metodami specyficznymi, głównie w zakresie operacji finansowych. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pienięŜnych. Do podstawowych metod operacji pienięŜnych naleŜą rachunki: odsetkowe, procentu składanego, dyskontowe. Do metod, które mogą znacznie wzbogacić badania stosowane w analizie finansowej naleŜą metody stochastyczne, które charakteryzują się większą precyzyjnością, poniewaŜ obok czynników głównych uwzględnia się w nich wpływ czynników przypadkowych. W metodach tych liczba czynników i postać zaleŜności nie są z góry określone, lecz wynikają z przeprowadzonego rozpoznania w analizie wstępnej. Metody stochastyczne pozwalają, więc na szersze ujęcie związków między zjawiskami gospodarczymi i ściślejsze przypisanie im ilościowego wyrazu. Wśród metod stochastycznych na szczególne podkreślenie zasługują metody ekonometryczne. Ich ideą jest budowanie i oszacowanie odpowiednich modeli ekonometrycznych,

odzwierciedlających za pomocą jednego równania lub układu równań zasadnicze powiązania między rozpatrywanymi zjawiskami. W metodach ekonometrycznych ocena dokonywana jest przez porównanie stanu rzeczywistego ze stanem dla tego czasu właściwym, a określonym na podstawie kwantyfikowanej prawidłowości przebiegu. Wyniki tak przeprowadzonej analizy słuŜą nie tylko do sposobu działania przedsiębiorstw w przeszłości, ale teŜ do formułowania prognoz przede wszystkim krótko-

i średnioterminowych lub teŜ optymalnych programów działania. Dzięki wykorzystaniu w szerokim zakresie aparatu statystyczno – matematycznego pozwalają one na znaczenie szersze zastosowanie ich w procesie planowania i prognozowania procesów 34

produkcyjnych w przedsiębiorstwie, aniŜeli to ma miejsce przy zastosowaniu tylko metod deterministycznych. Drugą grupą metod stochastycznych są metody dyskryminacyjne. Mają one na celu wczesne rozpoznanie – najczęściej przez bank – zagroŜeń dotyczących efektywności gospodarowania i związanej z tym utraty zdolności kredytowej przez przedsiębiorstwa lub gospodarstwa domowe. Stosuje się je równieŜ w ujęciu wielowymiarowej dyskryminacji liniowej. Punktem wyjścia jest analiza bilansów zagroŜonych firm przez odniesienie ich do bilansów jednostek dobrze prosperujących. Metody taksonomiczne to trzecia grupa metod stochastycznych, których istotą jest skumulowanie szeregu wskaźników pomiaru efektywności gospodarowania oraz innych czynników, reprezentujących warunki gospodarowania i sprowadzeniu ich do jednego porównywalnego wskaźnika. Wartości poznawcze wraŜają się w tym, Ŝe umoŜliwiają ocenę pozycji ocenianego przedsiębiorstwa w stosunku do innych jednostek w otoczeniu gospodarczym (sektor lub region). Statyczne metody taksonomiczne umoŜliwiają uwzględnienie zmian rozpatrywanych procesów porównawczych w przestrzeni, zaś dynamiczne nie tylko w przestrzeni, ale i w czasie41. NaleŜy podkreślić, Ŝe metody stochastyczne nie wykluczają się ze stosowanymi metodami jakościowymi i metodami deterministycznymi, wręcz przeciwnie – mogą się wzajemnie uzupełniać, przyczyniając się do znacznego wzbogacenia wartości poznawczej wyników analizy finansowej. Oprócz wyŜej wymienionych metod, analiza finansowa posługuje się takŜe metodami specyficznymi, głównie w zakresie operacji finansowych. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pienięŜnych. Do podstawowych metod operacji pienięŜnych naleŜą rachunki: odsetkowe, procentu składanego, dyskontowe. Przedstawiona charakterystyka metod wykazała, Ŝe w analizie finansowej dysponuje się wieloma róŜnymi metodami, które są dobierane zaleŜnie od rodzaju badanych zjawisk i postawionych w analizie celów. Są to metody jakościowe i ilościowe, determistyczne, stochastyczne oraz róŜne kombinacje wymienionych metod.

Wyeksponowane wady i zalety poszczególnych metod wykazują, Ŝe nie moŜna mówić o wyŜszości jednych metod nad innymi. Metody analizy jakościowej, zwane równieŜ metodami opisowymi, ujmują badane związki ich zaleŜności w formie opisowej, werbalnej bez prób nadania im ilościowego mierzonego wyrazu, co w wielu przypadkach moŜe być

41

T. Waśniewski, W. Skoczylas opt. cit., s. 51.

35

29. Rodzaje analizy finansowej Regulowanie i sterowanie procesami gospodarczymi w przedsiębiorstwie wymaga poddawania analizie zarówno stanów tych procesów. jak i przebiegu oraz wyników osiąganych w danym czasie.. jeśli zbliŜone wyniki są osiągalne przy zastosowaniu metod prostych. Nie naleŜy. Podstawowe kryteria podziału i rodzaje analizy finansowej przedstawia Schemat 4. Gabrusewicz opt. ale tylko na etapie analizy wstępnej.waŜne. a więc mało pracochłonnych42. s. Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria KRYTERIUM PODZIAŁU RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ ANALIZA FUNKCJONALNA ANALIZA KOMPLEKSOWA ANALIZA DECYZYJNA ANALIZA CAŁOŚCIOWA ANALIZA ODCINKOWA (PROBLEMOWA) ANALIZA OGÓLNA ANALIZA SZCZEGÓŁOWA ANALIZA WSKAŹNIKOWA ANALIZA ROZLICZENIOWA ANALIZA RETROSPEKTYWNA (EX-POST) ANALIZA BIEśĄCA ANALIZA PROSPEKTYWNA ANALIZA POJEDYNCZEGO PRZEDSIĘBIORSTWA ANALIZA MIĘDZYZAKŁADOWA ANALIZA WEWNĘTRZNA ANALIZA ZEWNĘTRZNA PRZYJĘTA METODA BADAŃ ZAKRES PRZEDMIOTOWY BADAŃA SZCZEGÓŁOWOŚĆ BADAŃ FORMA BADAŃ CZAS OBIĘTY ANALIZĄ ZAKRES PRZESTRZENNY BADAŃ PRZEZNACZENIE ANALIZY Źródło: W. Najlepszym rozwiązaniem jest. s. więc równoległe stosowanie wszystkich metod i ich dobieranie stosownie do specyfiki badanych zjawisk i właściwości poszczególnych metod. 54. Dlatego w zaleŜności od potrzeb jednostki gospodarczej przeprowadza się róŜnego rodzaju analizy finansowe. Trzeba przy tym zwrócić uwagę. Ŝe przy wyborze metod w znacznej mierze decyduje ich pracochłonność i wartość uzyskiwanych wyników (dokładność). 42 Ibidem. 1. cit. bowiem stosować metod złoŜonych.5. 36 .

Z kolei analiza kompleksowa zajmuje się całościowym badaniem danego przedmiotu lub podmiotu. jakim jest zakres zagadnień objętych analizą wyróŜniamy analizę częściową(odcinkową) i całościową. Analizę funkcjonalną przeprowadza jednocześnie wiele osób. Brak w niej badań wzajemnych zaleŜności występujących między zjawiskami gospodarczymi. Dostarcza informacji o zjawiskach gospodarczych. dotyczy wszystkich zjawisk występujących w przedsiębiorstwie. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. strukturalnej i dynamicznej.Jak wynika z wyŜej zaprezentowanego schematu przyjmując za kryterium metodę badań wyróŜnia się trzy rodzaje analiz. ocenę i na tej podstawie wyciąga wnioski. Stanowi ona podstawę do podejmowania bieŜących jak i rozwojowych decyzji dotyczących całego przedsiębiorstwa. Przy badaniach odcinkowych zawęŜa się wpływ czynników kształtujących badane zjawisko do bliskich zaleŜności. co umoŜliwia skrócenie czasu jej wykonywania. Stopień szczegółowości badań analityczny dzieli analizę finansową przedsiębiorstwa na ogólną i szczegółową. Polega na grupowaniu zjawisk dotyczących określonej decyzji. 37 . Przy tej analizie bardzo waŜna jest znajomość nowoczesnych technik obliczeniowych. kosztów. zwana takŜe analizą kompleksową. Na podstawie badań odcinkowych zestawia się ogólna. Z tego względu analizę odcinkową często nazywa się analizą problemową. Duraj. w pewnym stopniu zmniejsza moŜliwość dostrzeŜenia niedoskonałości. które przedstawione są za pomocą wskaźników oraz zaleŜności. Ostatnia z tej grupy analiza decyzyjna nastawiona jest głównie na problemowe i szczegółowe badania. 18. analiza funkcjonalna polega na badaniu działalności przedsiębiorstwa w podziale na części planu techniczno – ekonomicznego oraz na działy sprawozdawczości rzeczowej i finansowej lub poszczególnych funkcji czy słuŜb43. Analiza szczegółowa zajmuje się badaniem określonego problemu działalności przedsiębiorstwa w sposób dokładny 43 J. Warszawa 2004. s. Inne kryterium podziału. PWE. bez głębszego wnikania w przyczyny zaistniałej sytuacji. Analiza ogólna obejmuje całokształt działalności prace badawcze opierają się na wąskiej grupie odpowiednio dobranych wskaźników syntetycznych. Pierwsza z nich polega na odrębnym badaniu roŜnych dziedzin działalności np. jakie występują pomiędzy nimi. zatrudnienia. bez stwierdzania następstw w innych dziedzinach działalności. Analiza całościowa. a takŜe jest bardzo przydatna w ocenie całokształtu działalności firmy. Polega ona na badaniach o charakterze ogólnym i posługuje się opisem zjawisk gospodarczych od strony ilościowej. Szybkie i kompleksowe opracowanie tej analizy.: produkcji. Pierwsza z nich.

a takŜe ich wzajemne relacje. MoŜe być przeprowadzona na wszystkich szczeblach zarządzania 44 J. Więckowski op. zwana takŜe retrospektywną.. cit. Aby przy pomocy analizy wskaźnikowej móc dokonać prawidłowej oceny analizowanych zjawisk waŜne jest przestrzeganie określonej procedury postępowania. staranny dobór adekwatnych wskaźników do analizowanych zjawisk. naleŜy do najlepiej opracowanych rodzajów analizy ekonomicznej. Przykładem tej analizy moŜe być ocena wpływu zmian stawek amortyzacji na produktywność środków trwałych Forma prowadzenia badań jest kolejnym kryterium dzielące analizę finansową na dwa dalej opisane rodzaje. która polega na badaniu i ocenie związków i współzaleŜności występującymi między poszczególnymi zjawiskami. • obliczenie wskaźnika i/lub współczynnika na podstawie zweryfikowanych mierników oraz postawienie diagnozy i sformułowanie decyzji. Analizę ekonomiczną ze względu na przyjęty horyzont czasowy moŜna podzielić na: analizę ex post (retrospektywną). Wartość poznawcza analizy rozliczeniowej sprawia. która wyodrębnia następujące etapy44: • • • • wybór zjawisk gospodarczych przedsiębiorstwa objętych badaniem i oceną. Ŝe jest ona szczególnie przydatna w procesie zarządzania. tę ostatnią zaś na analizę taktyczną (średniookresową) oraz analizę strategiczną (długookresową).i szczegółowy za pomocą wskaźników umoŜliwiających dostrzeŜenie zaleŜności przyczynowo – skutkowych miedzy badanymi zjawiskami. Analiza wskaźnikowa. skorygowanie sposobu mierzenia wskaźnika i współczynnika lub ustalenie dodatkowych wskaźników i współczynników. 19. 38 . pozwalających uzyskać dokładny i obiektywny obraz analizowanych zjawisk. Wartość i zmiana wskaźników. Większą wartość poznawczą charakteryzuje się analiza rozliczeniowa. stanowią podstawę do formułowania wniosków dotyczących przyszłości. Dzięki czemu moŜliwa jest identyfikacja czynników kształtujących badane procesy i zjawiska oraz pełniejsza ocena ich oddziaływania na wyniki ekonomiczne jednostki gospodarczej. weryfikacja poprawności przyjętych wskaźników. s. która dostarcza informacji o sytuacji finansowej i wynikach działalności gospodarczej badanej firmy na podstawie zbioru wskaźników logicznie ze sobą powiązanych. W analizie tej stosuje się mierniki bezwzględne ukazujące absolutne rozmiary określonych zjawisk gospodarczych oraz mierniki względne pozwalające określić relacje między nimi. analizę ex ante (antycypacyjną). Analiza ex post.

Wymaga starannego doboru przedsiębiorstw wykorzystywanych do porównań. dzień. Urbańczyk opt. s. Uwzględnia ona zarówno czynniki te. T. Jej podstawowym celem jest przeprowadzenie badań strukturalnych i przyczynowych w odniesieniu do minionych zadań gospodarczych w przyjętym przedziale czasu (kwartał. Wykonywana jest w sposób kompleksowy. Najistotniejszą cechą analizy operatywnej jest niemal bezpośrednie wykorzystywanie jej warunków do regulacji zaistniałych odchyleń od załoŜonych parametrów i do likwidacji występujących zakłóceń w przebiegu procesów gospodarczych i produkcyjnych. rok). dekada. Natomiast analiza międzyzakładowa polega na porównywaniu danej jednostki z innymi. E. Dotyczy przedsiębiorstw wchodzących w skład jednej branŜy. Borowiecki. Wersty opt. Analizę ex ante wykorzystuje się we wszystkich procesach decyzyjnych. zapobiegać w przyszłości zmianom niepoŜądanym. które działały wcześniej. s. Duraj. Wyniki prac badawczych mogą ograniczać się jedynie badanego przedsiębiorstwa. a takŜe utrwalać tendencje w zarządzanych obiektach gospodarczych. jednostkowymi kosztami własnymi porównywalnych wyrobów wytwarzanych przez przestrzenne wyodrębnione ogniwa organizacyjne (wydziały. cit. Pozwala ustalać wyniki przewidywanych procesów gospodarczych we wszystkich dziedzinach działalności oraz w przedsiębiorstwie jako całości. Bednarski. W zaleŜności od przeznaczenia analizy moŜemy mówić o analizie wewnętrznej i zewnętrznej. a przede wszystkim planowania jak i kształtowaniu strategii przedsiębiorstwa46. Waśniewski. Dostosowana jest do potrzeb szeroko rozumianego otoczenia przedsiębiorstwa. Dzięki wynikom analizy ex post moŜna nie tylko wyjaśnić zmiany. cit. wykorzystując uzyskane wyniki.45 Analiza bieŜąca zwana takŜe operatywną ma na celu przygotowanie informacji analitycznych o zjawiskach i procesach gospodarczych w relatywnie krótkich odcinkach czasu – zmiana. K. L. zakłady).w przedsiębiorstwie. Jej celem jest ustalenie przyczyn róŜnic między np. wówczas mamy do czynienie z analizą pojedynczego przedsiębiorstwa. Analiza ta moŜe być przeznaczona dla: • 45 46 banków w związku z ubieganiem się o kredyt. Kurtys. jakie zaszły w przedsiębiorstwie jako całości. 29. J. Analizę zewnętrzną sporządza się dla osób i instytucji z poza przedsiębiorstwa zwykle w układzie rocznym. 14. lecz równieŜ w poszczególnych wycinkach jego działalności. Analiza prospektywna podobnie jak analiza ex post moŜe być przeprowadzana na wszystkich poziomach zarządzania w przedsiębiorstwie.. jak i te. 39 .. R. MoŜna takŜe. B. które mogą się pojawić w przyszłości.

40 . właścicieli i inwestorów w procesie prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego oraz innych odbiorców z jego otoczenia. Analiza wewnętrzna jest wykonywana w sposób bardziej szczegółowy i zajmuje się wybranymi obszarami działalności przedsiębiorstwa. Zawiera ona analizę podstawowych sprawozdań finansowych bilansu i rachunku wyników oraz ocenę kondycji finansowej i czynników ją determinujących47. T. 21. s. Jachna. ubezpieczycieli. cit.• • • udziałowców i akcjonariuszy. Natomiast analiza wewnętrzna zajmuje się uwzględnieniem potrzeb decyzyjnych kierownictwa i innych szczebli zarządzania w przedsiębiorstwie. 47 M. Sierpińska. opt.

więc jest zarobkowy charakter oraz fakt. Charakterystyka Zakładów Mięsnych Agro-Handel Sp.1.Prawo działalności gospodarczej. budowlana. Warunkiem uznania danej działalności za działalność zawodową jest. spółka partnerska. państwa. Prowadzenie działalności gospodarczej nie wymaga otrzymania zezwolenia władz administracyjnych.o. wykonywana w sposób zawodowy i ciągły48. strukturę władzy oraz odpowiedzialność a takŜe chroniącym interesy społeczeństwa.. Spółka jest prawną formą współdziałania dwóch lub większej liczby osób dla łatwiejszego osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego. transport morski i lotniczy. z o. za wyjątkiem otrzymania koncesji w niektórych dziedzinach. spółka komandytowo-akcyjna). o ile działają zgodnie z prawem. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako forma organizacyjno-prawna podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w Polsce W gospodarce rynkowej podmioty gospodarcze swobodnie prowadzą działalność gospodarczą i Ŝaden organ nie ma prawa w ich działalność ingerować.U. Prawo dopuszcza równieŜ Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r. Podmiot rozpoczynający działalność gospodarczą ma pełną swobodę wybory formy organizacyjnoprawnej przedsiębiorstwa. 48 41 . Dz. spółka akcyjna. zm. banki). inne podmioty mające osobowość prawną) i jednostki organizacyjne mniemające osobowości prawnej (spółka jawna. produkcja i sprzedaŜ wódek.2. nr 101. poz. Ŝe jest ona wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. handlowa. z zastrzeŜeniem odrębnych przepisów. Główny Urząd Statystyczny opracował systematykę form prawno-organizacyjnych. rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych. Do podstawowych form prawno-organizacyjnych zalicza się osoby fizyczne (indywidualni przedsiębiorcy oraz wspólnicy spółek cywilnych). . 1178 z późn. które mogą wykluczać daną formę prawną dla danego rodzaju działalności gospodarczej (np. pracowników i poŜyczkodawców. np. Forma prawna podmiotu gospodarczego jest narzędziem określającym wymagania załoŜycielskie. 2. Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza. 2. właściciela. osoby prawne (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. czy teŜ usługowa oraz poszukiwanie. art. spółka komandytowa.W gospodarce wolnorynkowej znaczna cześć podmiotów gospodarczych działa jako spółki.

nie ma nic wspólnego z podziałem osób prawnych na osoby typu korporacyjnego i fundacyjnego (zakładowego). a takŜe powoływania ich dla celów niegospodarczych. handlowych. 49 42 . Podział na spółki osobowe i kapitałowe. aby w ten sposób osiągnąć zamierzony cel. procedury zakładania. Ojczyzną spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są Niemcy końca XIX w. to są to spółki osobowe. Jecyszyn. W prawie polskim moŜna wyróŜnić spółki prawa cywilnego (spółki cywilne) i spółki prawa handlowego (spółki handlowe). znana była juŜ w staroŜytności. W formie spółek występuje większość przedsiębiorstw przemysłowych. jeśli takŜe kapitał (substrat rzeczowy). s. jako forma współdziałania osób. z najdawniejszymi włącznie. gdzie znalazła ona swój normatywny kształt w ustawie z 20 IV 1892 r. są to spółki kapitałowe.rada nadzorcza lub komisja rewizyjna). usługowych. s. Warszawa 2004. Warszawa-Jaktorów 2001. natomiast spółkami prawa handlowego są spółki uregulowane przez przepisy kodeksu spółek handlowych i inne ustawy. w tym z reguły największe organizacje gospodarcze. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur”. Jeśli mianowicie jest nim tylko substrat osobowy (wspólnicy). transportowych i innych. najczęściej gospodarczy49. Rafalski. uregulowane przez kodeks cywilny. 50 A. wzory. 33. Kryterium tego rozróŜnienia opiera się na strukturze i charakterze przepisów normujących dany rodzaj spółki. powszechnie przyjmowany w obcych systemach prawnych. zatem za punkt odniesienia stan regulacji prawnej spółek w naszym prawie.moŜliwość tworzenia i istnienia niektórych spółek z udziałem jednego wspólnika (spółki jednoosobowe). Podstawy prawa gospodarczego. Praktyczne potrzeby dyktowały łączenie się osób w grupy. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki. spółkę osobową cechuje osobista (majątkowa) odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki i osobiste prowadzenie spraw spółki. a przepisy dotyczące spółek zawierają róŜne systemy prawa antycznego.. Podział na spółki kapitałowe i osobowe opiera się na kryterium substratu ich istnienia i działalności. Spółki odgrywają istotną rolę w stosunkach gospodarczych krajów o gospodarce rynkowej. 81. Wspólnicy spółek kapitałowych odsunięci są z reguły od bezpośredniego prowadzenia spraw spółki (naleŜą one do zarządu) i od bezpośredniej kontroli jej działalności (wykonuje je specjalny organ spółki . zaś organem ich reprezentującym jest zgromadzenie wspólników50.. W konsekwencji spółki kapitałowe posiadają osobowość prawną i za swoje zobowiązania odpowiadają własnym majątkiem. Wydawnictwo Prawne LexisNexis. Ŝe spółkami prawa cywilnego są te spółki. Kosikowski. instytucji ubezpieczeniowych itd. z wyłączeniem osobistej odpowiedzialności wspólników. a takŜe banków. C. Przyjmując. moŜna stwierdzić. W przeciwieństwie do spółek kapitałowych. Spółka. o spółkach z ograniczoną J.

276.Wach. Olszewski. s.. Oznacza to. angielskim (1907r. Kraków 2005. Ŝe fundusze takie mogą funkcjonować wyłącznie w postaci spółek akcyjnych. Ustawa o narodowych funduszach inwestycyjnych przewiduje na przykład. BECK. Wydawnictwo C. Ŝe przepisy zawarte w innych aktach prawnych mogą zastrzegać dla danego typu działalności odrębną formę prawną w postaci innych typów spółek lub organizacji.).odpowiedzialnością. której istotą jest przede wszystkim zgrupowanie środków kapitałowych w celu realizacji pewnego zamierzenia. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością opiera się – podobnie jak spółka akcyjna – na koncepcji zaangaŜowania kapitałowego wspólników i ich odpowiedzialności ograniczonej do wkładu w majątek spółki51.) jako private limited company. jeŜeli jej cel nie jest sprzeczny z przepisami prawa. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością naleŜy do spółek kapitałowych prawa handlowego. s.O. Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie PODSTAWOWA KWALIFIKACJA SPÓŁEK KODEKS SPÓŁEK HANDLOWYCH SPÓŁKI OSOBOWE: ¬ SPÓŁKA JAWNA ¬ SPÓŁKA KOMANDYTOWA ¬ SPÓŁKA KOMANDYTOWO-AKCYJNA SPÓŁKI OSOBOWE: ¬ SPÓŁKA CYWILNA SPÓŁKI KAPITAŁOWE: ¬ SPÓŁKA Z O. Oficyna Ekonomiczna. Podstawową kwalifikację spółek przedstawia Schemat 5. 43 . Kodeks spółek handlowych pozwala na tworzenie tego rodzaju spółek dla prowadzenia jakiejkolwiek działalności.02. Warszawa 2002. francuskim (1925r. W Polsce tą formę prawną prowadzenia działalności gospodarczej uregulowano po raz pierwszy dekretem z 08.) i innych systemach prawnych. ¬ SPÓŁKA AKCYJNA Źródło: K. Działalność ubezpieczeniową mogą zaś prowadzić wyłącznie spółki akcyjne 51 J.H.1919 r. 49. Prawo gospodarcze kompendium. Jak załoŜyć firmę w Unii Europejskiej. Regulacja tego rodzaju spółki znalazła się następnie w prawie austriackim (1906r.

w których kapitał zakładowy przewyŜsza pięćset tysięcy złotych.154 § 3. Rafalski opt. takŜe wniesienie tej nadwyŜki. Przepisy kodeksu spółek handlowych nie ograniczają obszaru aktywności. a zarazem udziały w spółce posiada więcej niŜ dwudziestu pięciu wspólników55. 1037 z późn.. poz.. 17. art. • ustanowienie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej.. • uzyskanie wpisu do rejestru przedsiębiorców.. gospodarcze niemające charakteru zarobkowego oraz cele niegospodarcze (non profit).U. bądź społecznych. NaleŜy jednak zaznaczyć.oraz towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych. art. Dz. poz. 55 Dz. państwowe lub w postaci spółek akcyjnych. 213 § 2. wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego. Prawo bankowe zastrzega. więc wyróŜnić cele zarobkowe. nadwyŜkę taką zwaną "agio".U. nr 94. nr 94. MoŜna tutaj. 1037 z późn.. umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinna zostać zawarta w formie aktu notarialnego i określać: firmę i siedzibę spółki. ale musi być dofinansowywana z zewnątrz. W myśl postanowień kodeksu spółek handlowych. przedmiot działalności spółki. zm. a w razie objęcia udziału za cenę wyŜszą od wartości nominalnej. 201 § 3.U. charytatywnych. Taka spółka nie musi. jaką chcą się kierować wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. organ nadzoru w postaci rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej powinien zostać ustanowiony w spółkach. art. więc prowadzić przedsiębiorstwa. poniewaŜ charakteryzuje go brak dochodów spółki. 54 Dz. zm. z 2000 r. zgodnie z literą prawa przelewa się na poczet kapitału zapasowego tworzonej spółki53. s. Ten ostatni rodzaj działalności. . W rozumieniu przepisów ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. do zarządu mogą być powołane osoby spośród wspólników lub spoza ich grona54. Ŝe jest on rzadko wykorzystywany w praktyce. wysokość jej kapitału zakładowego. moŜe znaleźć odzwierciedlenie w celach naukowych. 53 52 44 . który składa się z jednego albo większej liczby członków. cit.Kodeks spółek handlowych. jeŜeli wymaga tego umowa spółki lub ustawa. A. nr 94. Ŝe banki mogą zostać utworzone jako spółdzielcze. zm. 1037 z późn. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. z 2000 r. spółka non profit jest jednak przedsiębiorcą i powinna zostać wpisana do rejestru52.. • powołanie zarządu spółki. Do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne naleŜy podjąć następujące kroki: • • zawarcie umowy spółki. poz.

Kapitał zakładowy stanowi początkowy majątek spółki. a takŜe jako ogół praw i obowiązków wspólnika. Ŝe kaŜdy ze wspólników ma więcej niŜ jeden udział. co najmniej jeden lub większą liczbę udziałów w kapitale zakładowym spółki. Wspólnik moŜe. aporty. PWE. Kapitał zakładowy dzieli się na udziały. wspólnik zaciąga wobec tej spółki zobowiązanie do pokrycia udziału przez wniesienie wkładu. Objęcie lub nabycie udziału jest równoznaczne z nabyciem praw i obowiązków związanych z uczestnictwem w spółce. Obecnie minimalna wysokość kapitału wynosi pięćdziesiąt tysięcy złotych. Wniesienie kapitału zakładowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością warunkuje załoŜenie spółki. Warszawa 2001. informacje czy wspólnik moŜe mieć więcej niŜ jeden udział. więc wtedy zbyć cały udział jak i jego część. a w konsekwencji – prawa do swobodnego 56 K. czyli tzw. Aby być wspólnikiem naleŜy posiadać. NaleŜy wszakŜe pamiętać. przy czym wniesienie całego wkładu musi nastąpić przed zgłoszeniem spółki do zarejestrowania. 97. Jedną z podstawowych czynności niezbędnych do utworzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie przez wspólników kapitału i przekazanie go tej spółce tytułem wkładu na kapitał zakładowy. iŜ wspólnikom przysługuje tylko jeden układ. Wkłady niepienięŜne mogą mieć postać rzeczy i praw majątkowych. a jednego udziału pięćdziesiąt złotych. wówczas wszystkie udziały w kapitale zakładowym spółki powinny być równe i niepodzielne. Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki jest ograniczona do wysokości wniesionych przez nich udziałów. Sobczak. s. Udział naleŜy rozumieć jako część kapitału zakładowego. Na poczet kapitału zakładowego wspólnicy mogą wnieść dwa rodzaje wkładów: wkłady pienięŜne i wkłady niepienięŜne. W przypadku. Poprzez zawarcie umowy spółki. Działalność gospodarcza. ilość udziałów. na które się dzieli kapitał oraz ich wysokość. UmoŜliwia rozpoczęcie działalności gospodarczej i stanowi zabezpieczenie roszczeń kontrahentów spółki. Ŝe zarówno zbywana jak i pozostała część udziału nie moŜe przedstawiać mniejszej wartości niŜ pięćset złotych. Umowa spółki musi określać wysokość kapitału zakładowego. JeŜeli natomiast umowa stanowi. Wysokość kapitału świadczy o potencjale gospodarczym spółki.wskazanie osoby lub osób będących wspólnikiem spółki. 45 . Uregulowania prawne. wtedy udziały te mogą być róŜnej wartości i są podzielne56. czas trwania spółki (o ile jest oznaczony). gdy umowa spółki stanowi. Ich wniesienie do spółki powoduje przeniesienie na nią prawa własności. liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników.

. PWE. Organami obowiązkowymi są zgromadzenie wspólników (organ stanowiący) i zarząd (organ reprezentujący). s. Do zgłoszenia spółki naleŜy dołączyć: umowę spółki. czy posiadają one cechy umoŜliwiające wniesienie ich do spółki tytułem pokrycia udziałów. Przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej nie moŜe być prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług. – Krajowy Rejestr Sądowy. jeŜeli o powołaniu członków organów spółki nie stanowi akt notarialny zawierający umowę spółki – dowód ich ustanowienia z wyszczególnieniem składu osobowego. zdolności aportowej tych rzeczy i praw. Zarząd jest zobowiązany dołączyć takŜe podpisaną przez wszystkich jego członków listę wspólników z podaniem nazwiska i imienia lub nazwy (firmy) oraz liczby i wszystkich udziałów kaŜdego z nich. ”Gazeta Podatkowa” 2004. Dz. poz. 46 . Ŝe sąd nie moŜe stosować środków dyscyplinarnych (grzywny) w stosunku do członków zarządu. art. będącego częścią składową Krajowego rejestru sądowego.000 złotych. Kruczalak.dysponowania przedmiotami wkładu57. Natomiast powołanie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej ma charakter fakultatywny. Obowiązek ustanowienia jednego z tych organów dotyczy tylko spółek. Prawo handlowe dla ekonomistów. 10.. 59 Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. konieczne jest określenie tzw. nr 17. Do zarejestrowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne jest powołanie jej organów zwanych władzami spółki. zgodnie z trybem przewidzianym w umowie58. Władze spółki mogą być ustanowione bądź w samym akcie załoŜycielskim bądź w drodze odrębnej uchwały wspólników podjętej przed zarejestrowaniem spółki. Zgłoszenie do rejestru ma charakter fakultatywny. w których kapitał zakładowy przewyŜsza 500. s. K. Aport jako wkład do spółki z o.U. Warszawa 2002. Ŝe wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione. Do zgłoszenia spółki oraz zmian składu osobowego zarządu naleŜy dołączyć równieŜ załoŜone wobec sądu albo poświadczone 57 58 U. Karczmarek. z 2001r. czy dane rzeczy lub prawa mogą stanowić przedmiot aportu. w terminie 7 dni od dnia sporządzenia aktu notarialnego zawierającego umowę spółki. co oznacza. by ci złoŜyli stosowny wniosek o rejestrację. Jednocześnie kodeks spółek handlowych podtrzymuje zakaz łączenia funkcji członka zarządu (a takŜe innych funkcji podlegających bezpośrednio członkowi zarządu) i rady nadzorczej. oświadczenie wszystkich członków zarządu. a ilość wspólników jest więcej niŜ 25. nr 31.o. Zarząd spółki zobowiązany jest zgłosić ją do rejestru przedsiębiorców. JednakŜe w celu ustalenia. czyli stwierdzenie. 1-3. Sądem rejestrującym jest sąd rejonowy (sąd gospodarczy) mający siedzibę w mieście będącym siedzibą wojewody59. 112. 209.

Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. s.. Wspólnicy na zwyczajnym zgromadzeniu są zobowiązani62: • • rozpatrzyć i zatwierdzić sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdanie finansowe za ubiegły rok obrotowy. s. przedmiotu działalności spółki. 60 47 . 62 W. 181. s. jeŜeli sprawy te nie zostały wyłączone umową spółki spod kompetencji zgromadzenia wspólników. opt. Postanowienie to nie moŜe być jednak wydane. Warszawa 2003. kapitału zakładowego bądź wkładów. Przed uzyskaniem wpisu do rejestru. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. w tym prawo własności rzeczy ruchomych i nieruchomości. 86. . Prawo gospodarcze. Podjęcie zaś zasadniczej działalności będzie mogło nastąpić dopiero po uzyskaniu wpisu do rejestru61. w terminie sześciu miesięcy po upływie kaŜdego roku obrotowego. C. Sąd rejonowy moŜe orzec o rozwiązaniu spółki wpisanej do rejestru. • podjąć uchwałę w przedmiocie udzielenia członkom organów spółki absolutorium z wykonania przez nich obowiązków. Wach. W takich przypadkach sąd najpierw wyznacza zarządowi termin do uzupełnienia braków. cit. ustrój. Istota. 61 K.BECK. Tarska. Główną jego funkcją jest podejmowanie uchwał w sprawach przewidzianych przepisami kodeksu spółek handlowych i aktem załoŜycielskim spółki. gdy nie zawarto umowy spółki. powziąć uchwałę w przedmiocie podziału zysku albo pokrycia strat. jeŜeli od jej wpisu do rejestru upłynęło pięć lat. bądź wszystkie osoby zawierające umowę spółki albo podpisujące status nie miały zdolności do czynności prawnych w chwili ich dokonywania. funkcjonowanie. Szczecin 2004. następnie wzywa zarząd do załoŜenia wyjaśnienia i jeŜeli braki te nie zostaną usunięte moŜe wydać postanowienie o rozwiązaniu spółki.notarialnie wzory podpisów członków zarządu. ale tylko w ramach działalności o charakterze przygotowawczym do podjęcia działalności gospodarczej. Zwyczajne odbywa się raz w roku. Ustawa wyróŜnia zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników.H. Górski. spółka w organizacji moŜe zaciągać zobowiązania i nabywać prawa. M. 125. NajwyŜszym organem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie wspólników. określony w umowie albo statusie przedmiot działalności spółki jest sprzeczny z prawem lub umowa albo status spółki nie zawiera postanowień dotyczących firmy. Dokumenty załączone do wniosku powinny być złoŜone w oryginałach lub urzędowo poświadczonych odpisach lub wyciągach60.

Zasadą jest. zapadają większością dwóch trzecich głosów. o ile jest na nim reprezentowane 100% kapitału zakładowego i nikt z obecnych nic wniósł sprzeciwu. umowa spółki bądź organy lub osoby uprawnione do zwołania zgromadzeń uznają to za wskazane.albo wieloosobowy. Ŝe uchwały dotyczące zmiany umowy spółki. z kodeksem spółek handlowych). Zasadą jest. W skład zarządu mogą wchodzić zarówno wspólnicy. Zgromadzenie wspólników moŜe odbyć się w kaŜdym czasie bez formalnego zwołania. zwiększająca świadczenia wspólników lub uszczuplająca prawa udziałowe. JeŜeli zarząd nie zwoła zgromadzenia wspólników w terminie wskazanym w przepisach lub w umowie. wskutek rezygnacji jednego z członków. Uchwała dotycząca istotnej zmiany przedmiotu działalności spółki wymaga większości trzech czwartych głosów z tym. Dopuszcza się równieŜ moŜliwość określenia składu zarządu przez wskazanie minimalnej i maksymalnej liczby jego członków. Ŝe statut spółki moŜe ustanowić surowsze warunki powzięcia tych uchwał. który moŜe je uchylić tylko wówczas. Sposób ten jest korzystny o. jak to miało miejsce na gruncie kodeksu handlowego. celowe jest jej wcześniejsze uzyskanie. wspólnicy mogą uczestniczyć w zgromadzeniu wspólników oraz wykonywać prawo głosu przez pełnomocników. Natomiast uchwała dotycząca zmiany umowy spółki. Członkiem zarządu moŜe być tylko osoba fizyczna o pełnej zdolności do czynności prawnych. Podobnie. jak i osoby spoza ich grona. rozwiązania spółki lub zbycia przedsiębiorstwa. Warunkiem wyboru danej osoby do składu zarządu jest jej zgoda. zaś uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. Przykładowa klauzula umowna moŜe mieć brzmienie: „Zarząd składa się z 3 do 5 osób”. albo jego zorganizowanej części. Decyzje zgromadzenia wspólników są nadrzędne w stosunku do wszelkich czynności pozostałych organów spółki i mogą być zaskarŜane tylko do sądu gospodarczego. albo gdyby decyzja podjęta została z naruszeniem procedury. Ŝe zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników zwołuje zarząd. wymaga zgody wszystkich wspólników. których dotyczy. bądź prawa przyznane osobiście poszczególnym wspólnikom. Zarząd spółki moŜe być jedno. tyle Ŝe umoŜliwia skuteczne działanie zarządu nawet w przypadku przejściowego zdekompletowania np. Decydujące znaczenie mają w tym zakresie postanowienia umowy spółki określające organizację jej władz.Nadzwyczajne zgromadzenie wspólników zwołuje się. 48 . JeŜeli ustawa lub akt załoŜycielski nie zawierają ograniczeń. gdyby stwierdził sprzeczność z prawami nadrzędnymi (np. dlatego ze względów praktycznych. gdy wymaga tego przepis prawa. wtedy uprawnienie do zwołania przejmuje rada nadzorcza lub komisja rewizyjna.

poz. zgromadzeniu wspólników. zawarte w umowie spółki lub uchwałach wspólników. s. z 2000 r. 208 § 6 i 7. mają wyłącznie znaczenie wewnętrzne.U. Uchwała jest równieŜ konieczna we wszelkich sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności spółki.regułę stanowi wybór członków zarządu uchwałą wspólników. Szczególna regulacja ustawowa dotyczy prokurenta. Doktryna definiuje prowadzenie spraw jako podejmowanie wszelkich czynności – o charakterze przede wszystkim faktycznym i decyzyjnym – zmierzających do realizacji celu spółki64. bezwzględną większością głosów63. 72. zm. z czym umowa spółki moŜe przewidywać w tej mierze zasady odmienne. Ewentualne ograniczenia. Z kolei sposób reprezentacji to sposób czynienia uŜytku ze wskazanej kompetencji. zm. Sprawy nieprzekazane innym organom spółki tj. radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej przez przepisy ustawy lub umowę spółki naleŜą. Organ ten prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. nr 94.. w których członek zarządu moŜe działać za spółkę.. ”Prawo Przedsiębiorcy” 2001. tj. Herbet. art. nr 27. z art. Zarząd jest organem zarządzająco-wykonawczym. Odmiennie naleŜy oceniać skuteczność ograniczeń wynikających z przepisów ustawy. A.Uchwały zarządu mogą być powzięte. co do zasady. którego powołanie wymaga zgody wszystkich członków zarządu. wymagana jest uprzednia uchwała zarządu. 247 § 2.o. a zarząd jest wieloosobowy. 245.. podczas gdy odwołać prokurenta moŜe kaŜdy członek zarządu65. w szczególności jako podstawa odpowiedzialności członka zarządu. Status prawny zarządu spółki z o. Pojęcie reprezentacji obejmuje występowanie zarządu w stosunkach zewnętrznych spółki. 65 Dz. Przepisy kodeksu spółek handlowych normujące zasady prowadzenia spraw spółki mają w całości charakter dyspozytywny w związku. 1037 z późn. Prawo członka zarządu do reprezentowania spółki dotyczy wszelkich czynności sądowych i pozasądowych i nie moŜe zostać ograniczone ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich. 49 . do właściwości zarządu. poz. JeŜeli brak stosownej regulacji umownej.U. 201 § 4 w zw. podejmowaną w głosowaniu tajnym. Pojęcie prowadzenia spraw spółki jest odnoszone do stosunków wewnętrznych korporacji. Zakres przedmiotowy tego prawa określa tym samym katalog spraw. Zakres co ma znaczenie zwłaszcza został w przypadku zarządu wieloosobowego. 1037 z późn. składanie i przyjmowanie oświadczeń woli za spółkę we wszelkich stosunkach prawnych z osobami trzecimi (stąd rozróŜnienie na reprezentację czynną i bierną).. prawa reprezentacji ustalony bezwzględnie obowiązującymi przepisami kodeksu spółek handlowych. nr 94. art. co do zasady. jeŜeli wszyscy członkowie zostali 63 64 Dz. z 2000 r.. Prawo reprezentacji oznacza kompetencję do występowania za spółkę.

Kraków 2002.o. Wspólnik moŜe samodzielnie . z którego egzekucja umoŜliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. gdyŜ prawo kontroli działalności zarządu przysługuje kaŜdemu wspólnikowi. Członkowie zarządu odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe spółki kapitałowej. 50 . co do zasady nie musi istnieć organ nadzorczy. Ŝe w przypadku równości głosów decyduje głos prezesa zarządu. Indywidualna kontrola wspólników moŜe doznać ograniczeń albo nawet zostać wyłączona mocą umowy spółki. s. nr 137. Ŝe wspólnik wykorzysta je w celach sprzecznych z interesem spółki i przez to wyrządzi spółce znaczną szkodę. jeŜeli wykaŜe. W przypadku braku stosownej klauzuli pozycja prezesa zarządu jest analogiczna do pozycji pozostałych członków tego organu66. Dom Wydawniczy „Ostoja”. ale pod warunkiem ustanowienia tą umową rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej.w kaŜdym czasie przeglądać księgi i dokumenty spółki. jeŜeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna w całości lub części67. co do zakresu ich kompetencji. zm. Uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. Członek zarządu moŜe uwolnić się od powyŜszej odpowiedzialności. lub wskaŜe mienie spółki. któremu zarząd uniemoŜliwił zrealizowania swych uprawnień moŜe wystąpić z Ŝądaniem rozstrzygnięcia sprawy uchwałą wspólników. Zarząd moŜe odmówić wspólnikowi wyjaśnień oraz udostępnienia do wglądu ksiąg i dokumentów spółki. sporządzać bilans dla swego uŜytku lub Ŝądać wyjaśnień od zarządu. Członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność wobec wierzycieli za naruszenie określonych zasad postępowania i nie wykonywanie obowiązków. Akt załoŜycielski moŜe przewidywać. Raczek. zatem obecność na posiedzeniu wszystkich jego członków. Ŝe we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (naprawcze) albo nie zgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy. Przesłanką zdolności uchwałodawczej zarządu nie jest. Rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności.. Wspólnik ma jednak obowiązek korzystać ze swych uprawnień nadzorczych w sposób lojalny. Między radą nadzorczą i komisją rewizyjną zachodzą istotne róŜnice. poz. Wspólnik.lub łącznie z upowaŜnioną przez siebie osobą . jak równieŜ przyznawać mu moŜe określone uprawnienia w zakresie kierowania pracami zarządu.U. Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. 926 z późn. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością.prawidłowo zawiadomieni o posiedzeniu. a zadaniem komisji 66 67 T. . 64. art. Dz. 116.Ordynacja podatkowa. które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.. Reprezentacja spółki z o. jeŜeli istnieje uzasadniona obawa.

poszczególnych lub wszystkich członków zarządu. Jednak w spółce niemającej rady nadzorczej umowa spółki moŜe rozszerzyć obowiązki komisji rewizyjnej. W odniesieniu do obu tych organów obowiązują te same przepisy. kontroli wewnętrznej. zarządowi i radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej. kontrole zewnętrzną. Przy braku innej regulacji w umowie spółki. Szczególnym obowiązkiem rady nadzorczej jest ocena sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy. Akt załoŜycielski moŜe rozszerzyć uprawnienia rady nadzorczej. który przesyła jego odpis Ŝądającemu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. a takŜe składanie zgromadzeniu wspólników corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny. Kontrolowanie działalności spółki przez wspólników. moŜe postanowić o wezwaniu zarządu do złoŜenia oświadczenia. wyznaczyć podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych (biegłych rewidentów) w celu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. JeŜeli umowa spółki nie stanowi inaczej. co najmniej jedną dziesiątą kapitału zakładowego. Ŝe zarząd jest obowiązany uzyskać zgodę rady nadzorczej przed dokonaniem oznaczonych w umowie spółki czynności oraz przekazać radzie nadzorczej prawo zawieszania w czynnościach. z waŜnych powodów. natomiast ustawa przewiduje jeszcze tzw. Natomiast zyski z udziału w niej 51 . jak i ze stanem faktycznym oraz wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty. Nie ma natomiast ustawowych ograniczeń.. w zakresie ich zgodności z księgami i dokumentami. tak. to powołanie i odwołanie członków rady następuje w drodze uchwały wspólników.rewizyjnej jest badanie przede wszystkim sfery finansowej działalności spółki. Ŝe faktycznie będzie ona miała podobne obowiązki do obowiązków rady nadzorczej. Uchwałą wspólników członkowie rady nadzorczej mogą być odwołani w kaŜdym czasie. Rewidenci składają swoje sprawozdanie sądowi rejestrowemu. co do maksymalnej liczby członków tego organu. Mianowicie sąd rejonowy na Ŝądanie wspólnika lub wspólników reprezentujących. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest osobą prawną i z tej racji odrębnym podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. Rada nadzorcza moŜe teŜ reprezentować spółkę w umowach między członkiem zarządu a spółką oraz w sporze z nim. W skład rady nadzorczej. członków rady nadzorczej powołuje się na rok. W kompetencji rady nadzorczej leŜy sprawowanie stałego nadzoru nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. radę nadzorczą lub komisję rewizyjną to przykład tzw. jednak nie ma ona prawa wydawania zarządowi wiąŜących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki. a w szczególności stanowić. powinno wchodzić minimum trzech członków.

gdy planuje się spore. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością moŜe być utworzona przez jedną albo więcej osób w kaŜdym celu prawnie dopuszczalnym. Rys historyczny. Warto się nad tym zastanowić szczególnie wtedy. Na szczególną uwagę zasługuje fakt. Kapitał zakładowy spółki wynosi 1 400 000 zł. 52 . Ŝe jako wspólnik nie będzie się odpowiadało za zobowiązania spółki.(wypłacana dywidenda). Przedsiębiorstwo zostało wpisane do rejestru handlowego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego oraz aktu notarialnego z dnia 15 kwietnia 1992 r. przedmiot działalności oraz cele spółki Agro-Handel jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością powstałą 22 kwietnia 1992 roku. co w obecnych warunkach ekonomicznych kraju naleŜy do rzadkości. w tym oczywiście do prowadzenia działalności gospodarczej. Udziały wniesione w formie gotówkowej posiadają łącznie trzy osoby. w tym szczególnie to. Wybór takiej właśnie formy powinno się rozwaŜyć.w takiej sytuacji koszty związane z funkcjonowaniem spółki będą z powodzeniem zrekompensowane przez korzyści. gdy planuje się bardzo ryzykowne przedsięwzięcie. 2.2. będą dodatkowo opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych (ryczałtem 19% uzyskanego przychodu). iŜ zgromadzony kapitał zakładowy jest w 100% kapitałem polskim. wymagające duŜego kapitału przedsięwzięcie .

XXII Wydział Gosp. zegary Podstawowe informacje o spółce przedstawia poniŜsza tabela: Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp. z wyjątkiem drobiowego i króliczego 698-000-54-74 Spółka z ograniczoną działalnością powstała dn. PKD NIP Forma prawna Krajowy Rejestr Sądowy Udziałowcy Kapitał zakładowy Osoby upowaŜnione do reprezentowania Źródło: opracowanie własne na podstawie wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego Przedmiotem działalności Zakładów Mięsnych Agro-Handel jest: • • • • • skup i ubój zwierząt rzeźnych.o.734 udziały Henryk Wachowiak – 333 udziały Jan Ciesielski – 333 udziały 1 400 000. usługi transportowe. takich jak: torby plastikowe. 53 . parasole. samochodach dostawczych oraz na gadŜetach. KRS Jan Ludwiczak .10.Wiceprezes Adres REGON Rodzaj działalności wg. kalendarze.) Data: 15. przetwórstwo mięsne i rolno – spoŜywcze.. Jest to znak rozpoznawczy występujący na odzieŜy roboczej pracowników niektórych działów. które nierozerwalnie kojarzone jest z omawianą firmą. akt notarialny nr 3336/1992 Fundusz załoŜycielski (1 000 000 zł. 15.04. długopisy. pośrednictwo handlowe w kraju i zagranicą. z o.zł Ludwiczak Jan – Prezes Zarządu Ciesielski Jan – Członek Zarządu Szała Paweł . z ograniczoną odpowiedzialnością Województwo: Wielkopolskie Powiat: Kościański Gmina: Krzywiń Miejscowość: Mościszki 1 Poczta: 64-010 Krzywiń 410011644 1511Z Produkcja mięsa. Spółka od początku istnienia posiada swoje logo. handel hurtowy produktami mięsnymi.1992r.Siedziba firmy mieści się na terenie województwa wielkopolskiego. Nazwa firmy „AGRO-HANDEL” Sp. 0000053313 Sąd Rejonowy w Poznaniu.2001 nr.

firma moŜe stosować strategię rynkową opartą na dystrybucji towarów o wysokiej jakości i jednocześnie o konkurencyjnych cenach zbytu. a stosowanie nowoczesnych technologii oceny poubojowej Ŝywca pozwala precyzyjnie ocenić jakość dostarczanego surowca. Zaawansowana technologia przetwórstwa. 54 . W zakładzie dokonuje się rozbioru przemysłowego i handlowego mięsa wieprzowego w ilości 80 ton na jedną zmianę. bogata baza chłodnicza i transportowa pozwalają firmie oferować klientom towar najwyŜszej jakości. Wysokotowarowe rolnictwo południowej Wielkopolski stanowi bogate zaplecze surowcowe. Dzięki umowom o współpracy handlowej zawieranymi z dostawcami. Zakład posiada supernowoczesną linię ubojową o zdolności uboju 1200 sztuk trzody chlewnej na dobę.Aktualnie spółka koncentruje swą działalność na skupie i uboju zwierząt rzeźnych oraz handlu produktami mięsnymi. dostarczając codziennie duŜe ilości wysokiej klasy Ŝywca wieprzowego i wołowego. Około 10 procent pozyskanego surowca przetwarza się na produkty wędliniarskie.

wyjątkowo korzystne ceny dla stałych odbiorców. podgardle. kiełbasy gruborozdrobnione. pachwina. hotele. wędliny surowe. 55 . karkówka. gwarantowana wysoka jakość zamawianych towarów. szynka. kiełbasy podsuszane. schab. dbanie o ciągłość. targach i wystawach. rostbef. precyzyjne wytyczanie celów działania i starannie dobrana strategia firmy. udziec. Agro-Handel posiada uprawnienia eksportowe do krajów Unii Europejskiej. Bezspornym atutem spółki jest kilkuletnia obecność na rynku oraz dogodna lokalizacja. kiełbasy drobnorozdrobnione.in. terminowe dostawy. Własna produkcja wędliniarska rozprowadzana jest poprzez sieć własnych i patronackich hurtowni i sklepów w całym kraju. boczek. Zarówno samą firmę jak i jej produkty wielokrotnie nagradzano na najbardziej prestiŜowych konkursach.. wyroby drobiowe. podroby wołowe). Firma zaopatruje równieŜ linie lotnicze. a takŜe odpowiednie zarządzanie majątkiem trwałym spółki.Aktualna oferta handlowa firmy Agro-Handel obejmuje szeroki asortyment produktów rolno-spoŜywczych m. zrazowa dolna. ćwierci. a takŜe krajów Dalekiego Wschodu. Ostatecznym celem wyznaczonym przez zarząd spółki jest zwiększenie obrotów. kiełbasy średniorozdrobnione. państw Europy środkowowschodniej i południowej. antrykot.in. MoŜe to być osiągnięte poprzez realizację celów pośrednich. zrazowa górna. stabilność oferty asortymentowej. zaopatrując je w półtusze i mięso w elementach.: firmę Agro-Handel. WdroŜony i ściśle przestrzegany w procesie produkcyjnym system HACCP pozwala skutecznie konkurować firmie równieŜ na rynkach zagranicznych. jednostki wojskowe w tym NATO-wskie. stacjonujące w kraju. kark. jak: • • • • podwyŜszenie kwalifikacji załogi. elementy wołowe (tusze. łopatka. tłuszcze. wędliny (wędzonki. podroby). a takŜe dogodne terminy płatności. biodrówka. szybka i sprawna obsługa kontrahentów. łopatka. Ŝeberka. rozbratel. wyroby podrobowe) Dział handlowy utrzymuje stałe kontakty handlowe z ponad 200 zakładami mięsnymi w kraju i kilkudziesięcioma firmami zagranicznymi.: • • • elementy wieprzowe (półtusze. mięsa drobne. W 2006 roku na podstawie auditów przeprowadzonych przez Polską Federację Pest Control znakiem LIDERZY JAKOŚCI śYWNOŚCI wyróŜniono m. a co za tym idzie zwiększenie zysku.

01. Dzięki zrealizowanym inwestycją zakład zwiększył swe moce produkcyjne.2002 29.2005 31.2005 31. „strefa brudna” Instalacja chłodnicza rampy Odbojniki Wartość (zł) 491 287.44 585.04.2003 24.27 96. oraz źródła ich finansowania w latach 2000 .2001 31.29 309. a co za tym idzie zwiększył wielkości produkcji.01.2001 25.2004 31.03.648.2005 Inwestycja Masarnia Chłodnia półtusz Budowa drogi wewnętrznej Magazyn Ŝywca Modernizacja chłodni półtusz Zaplecze socjalne dla pracowników Modernizacja hali ekspedycji Klimatyzacja zakładu Rozbudowa hali uboju Warsztaty Mroźnia chłodnia Smalcownia Utwardzanie placu i dróg Modernizacja instalacji kanalizacyjnej System zraszania magazyn Ŝywca Modernizacja myjki samoch. W W W W.03.07.12.274. z o.00 11 300.2004 31.2004 31.169.20 350.2005 31.2003 31.2004 31. Nakłady na inwestycje związane z realizacją tych planów w okresie od 2000 do 2005 wyniosły 6. Dynamikę wzrost produkcji poszczególnych działów przedstawiają odpowiednio: 56 . Zarządzanie i personel firmy Od 2000 roku firma rozpoczęła gruntowną modernizację i rozbudowę zakładu w celu przystosowania do wymogów sanitarnych Unii Europejskiej.2004 22.76 74 265.2000 05.3.2004 01.437.2002 19.01.57 52 686.07.13 252 614.2004 31.94 25 679.07.07.48 20 997.2000 22.2000 11.07.911.2000 31.2005 31.173.01.03.2004 Data zakończenia 31.12.22 Data rozpoczęcia 11.79 759.2004 31.89 1.2002 31.706.12.07.2003 13.03.027.2005 31.03.2004 31.04.01.12.2004 07.969.556.10.2004 29.o.01.12.12.2004 24.o. „strefa czysta” Modernizacja hali rozbioru Ocieplenia magazynu Ŝywca Modernizacja myjki samoch.2002 31.03.2005 31.2002 12.63 216 771.708.01.12.922. co umoŜliwiło realizację większej ilości zamówień.01.07.2003 05.908.24 166.2004 31.03.29 630.2. z o.79 500.07. W * K – kredyt * W – środki własne Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.2005 31.60 498.05 45 332.84 77. W W W.2002 31.2004 03.148.12. Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp.12.80 102 942.07.03.2005 31.03.2004 14.2003 08.07.22 złotych – szczegółowy wykaz zrealizowanych inwestycji oraz źródeł ich finansowania przedstawia tabela 4.07.2005 Źródło finansowania K/W K K K K K W K K W K W W.04.02.

z o. • dla działu: PRODUKCJA Wykres 3: Wielkość produkcji wędlin w firmie Agro-Handel Sp.o.97 1 787 409. z o.o. 14 092 625 13 600 000 12 600 000 10 853 352 11 600 000 10 600 000 8 610 886 7 786 315 9 600 000 8 600 000 7 600 000 kg 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.o. 220 745 218 000 208 000 198 000 181 638 174 601 188 000 178 000 159 973 168 000 2003 2004 158 000 2005 szt 2002 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.• dla działu UBOJNIA Wykres 1: Wielkość uboju trzody chlewnej w firmie Agro-Handel Sp.o. z o.o. • dla działu: ROZBIÓR Wykres 2: Wielkość rozbioru półtusz wieprzowych i ćwierci wołowych na elementy w firmie Agro-Handel Sp. z o.24 5 1 355 983.82 1 650 000 1 550 000 1 450 000 1 350 000 2002 2003 2004 2005 kg Źródło: Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. z o.43 1 850 000 1 750 000 1 595 976. z o. 1 902 368. 57 .o.

o. Wzrost produkcji pociągnął za sobą zwiększenie zatrudnienia. 66% 2003 KOBIETY. z o.2005r.o.745 sztuk.59%.69 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. Wielkość produkcji wędlin w ciągu czterech analizowanych lat wzrosła o 546 385. o 49 pracowników. z o.o. 66% 2004 KOBIETY. 68% 2002 KOBIETY. Skup trzody chlewnej w 2005 roku przekroczył liczbę 200 tysięcy i osiągnął rekordowy w historii firmy poziom 220. 65% 2005 KOBIETY. Struktura zatrudnienia według płci przedstawia się następująco: Wykres 4: Struktura zatrudnienia wg płci w firmie Agro-Handel Sp.61 124.02% tj. 39.107 szt) do roku 2004. 46. o 26. zatrudnionych było ogółem 253 pracowników tj. 34% MĘśCZYŹNI. 39.53% (tj. W ciągu badanego okresu nastąpił wzrost zatrudnienia o 24. 58 .91 103. 34% MĘśCZYŹNI.99% w porównaniu do okresu wyjściowego. o 37. Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp.o wzrosła o 53.o. zatem była większa o 21.144 szt) do roku 2003.43% (tj.z o.772 szt) do roku 2002.Jak wynika z powyŜszych wykresów w latach 2002 – 2005 całkowita wielkość produkcji firmy Agro-Handel Sp.00 108.82 119. w firmie Agro-Handel Sp. którego produkcja w ciągu kolejnych lat wzrastała odpowiednio o 10. więcej o 9 osób niŜ w roku 2004 i o 31 osób niŜ w 2003 roku. 35% MĘśCZYŹNI. 32% Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. Największy wzrost produkcji odnotowano na dziele rozbioru. z o.39% i 80. w latach 2002 – 2005 LATA 2002 2003 2004 2005 KOBIETY 66 75 82 84 MĘśCZYŹNI 138 147 162 169 ZATRUDNIENIE OGÓŁEM 204 222 244 253 2002 = 100 % 100.09%.12. Dane dotyczące ilości zatrudnionych pracowników przedstawia tabela 5.15 kg i w 2005 roku kształtowała się na poziomie 1 902 368.82 109.97 kg.02 WSKAŹNIKI DYNAMIKI OKRES POPRZEDNI = 100% 100. Udział kobiet w ogólne liczbie zatrudnionych zwiększył się z poziomu 32% w 2002 roku do 35% w 2005 roku.00 108.99% (tj. MĘśCZYŹNI.o. z o. Na dzień 31. 60.z o.

S. czyli o 201% większa niŜ średnia krajowa.4. Z-CA PREZESA DYREKTOR SUROWCOWOPRODUKCYJNY DYREKTOR HANDLOWY DYREKTOR D. Schemat 6: Schemat organizacyjny firmy Agro-Handel Sp. W porównaniu z krajami UE Wielkopolska lokuje się jako liczący producent o duŜym potencjale.S. 59 . W 2005 roku w porównaniu z rokiem poprzednim. co stanowi 24. 295.PoniŜej przedstawiono obowiązujący schemat organizacyjny badanej spółki: Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp.o.4 kg natomiast w Wielkopolsce wynosiła 594. 2. Produkcja Ŝywca rzeźnego w przeliczeniu na 1 ha uŜytków rolnych wyniosła w 2003r. z o.1% pogłowia krajowego. HACCP ORGANIZATOR SKUPU PRACOWNICY SKUPU GŁÓWNA KSIEGOWA KADRY I PŁACE KASA KSIĘGOWOŚĆ KIEROWCY ELEKTRYCY MECHANICY KIEROWNIK BUDOWLANY KIEROWNIK UBOJU KIEROWNIK ROZBIORU KIEROWNIK PRODUKCJI KIEROWNIK EKSPEDYCJI KIEROWNIK MROŹNI GRUPA REMONTOWO -BUDOWLANA BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI Źródło: Opracowanie własne.8 kg na 1 ha uŜytków rolnych. SKUPU DYREKTOR FINANSOWY CZŁONEK ZARZĄDU DYREKTOR D.S. PRZEZES ZARZĄDU Źródło: Opracowanie własne. na jakim działa spółka W Wielkopolsce stan pogłowia trzody chlewnej wynosi 4 192. Charakterystyka rynku. zwiększyły się fizyczne rozmiary produkcji zwierzęcej.o. INWESTYCJI PRACOWNICY DZIAŁU HANDLOWEGO SPECJALISTA D. z o.5 tyś sztuk.

2005 Źródło: Rolnictwo w 2005r. w woj. Obsada owiec na 100 ha UR wahała się w 2003 r. w woj.5%. którego liczebność wynosi w 2004 r. Wpływ na ten stan ma przede wszystkim duŜa koncentracja produkcji w gospodarstwach rolniczych. a trzody chlewnej w woj.2 szt. SpoŜycie mięsa kształtuje się na poziomie 63 kg na jednego mieszkańca w tym mięsa wieprzowego 40 kg i jest dość stabilne spowodowane stałymi tradycjami kulinarnymi Polaków. mazowieckim i wielkopolskim – łącznie znajduje się tam 46. zatem przyjąć załoŜenie. jaj w latach 1995 . Największa koncentracja chowu bydła występuje w woj.5% pogłowia. ZróŜnicowanie regionalne występuje takŜe w produkcji zwierzęcej.). rozbudowany przemysł paszowy.Wykres 5: Produkcja Ŝywca rzeźnego. Warszawa 2006. wobec 4159 tys. znaczna produkcja zbóŜ oraz tradycje i wiedza Wielkopolskich rolników.6% pogłowia krów. świętokrzyskim do 11. wielkopolskim. od 0. (318 tys. sztuk w 2004 r. znajdowało się 44% pogłowia bydła i 44. GUS. MoŜna. Natomiast pogłowie trzody chlewnej głównie występuje w woj. Pod względem jakościowym jest to najlepszy jakościowo surowiec dla przetwórstwa mięsnego. W województwach: mazowieckim. Koszt produkcji kilograma wieprzowiny w Wielkopolsce jest niŜszy niŜ w innych regionach Polski. kujawsko-pomorskim. podlaskim i wielkopolskim w 2004 r. zaledwie 8% poziomu z 1990 r. występuje w największej ilości w woj. sztuk w 1990 r. Miernikiem natęŜenia chowu zwierząt gospodarskich w poszczególnych województwach jest obsada na 100 ha uŜytków rolnych. podlaskim. małopolskim i wielkopolskim.7 szt. Zawartość mięsa w tuszy mierzona poubojowo wynosi w Wielkopolsce 51% a średnio w Polsce 46.. iŜ produkcja trzody chlewnej jest konkurencyjna w skali kraju oraz w skali Unii Europejskiej i dlatego ma szanse dalej rozwijać się i stanowić źródło dochodów dla Wielkopolskich rolników. 60 . mleka. małopolskim. Pogłowie owiec.

Źródło: Rolnictwo w 2004r.o. Zakłady Mięsne „SALUS” z Bojanowa. GUS. „tygrysów sektora”. Wyniki finansowe oraz udziały rynkowe tej grupy w skali kraju ulegają dynamicznej poprawie. 61 . iŜ przetwórstwem mięsa wieprzowego zajmuje się w Wielkopolsce około 460 zakładów w tym 37 zakładów jest w okresie przejściowym. Wzrosła efektywność branŜy oraz wydajność pracy na skutek restrukturyzacji firm i inwestycji kapitałowych. NaleŜą do nich Zakład Przetwórstwa Mięsnego „MRÓZ”. W większości są to małe zakłady rzemieślnicze.5 Pozycja badanej spółki na rynku Z ostatnich danych wynika.Wykres 6: Pogłowie bydła. Zakłady Mięsne „BARTEK” z Sierakowa. Agro-Handel Sp. krów i trzody chlewnej na 100 ha UR wg województw w 2004r w szt. Zakłady Mięsne „DUDA”. z o. Dzięki tej grupie zakładów wyniki finansowe całej branŜy uległy znaczącej poprawie. Zakłady te stanowią grupę tzw. Kilka większych zakładów o obrotach powyŜej 100 mln zł powstało w ostatnim okresie czasu. Warszawa 2005 2.

rozbiór. 62 . III – HACCP .System Kontroli Krytycznych Punktów ZagroŜeń. mięso mielone – z uprawnieniami do handlu z UE) PIW-HZ-6200-29/05. II – GMP . Nastąpiła gwałtowna restrukturyzacja tego sektora polegająca na: • • • • • koncentracji sektora a w szczególności etapu uboju. Zakład konsekwentnie realizuje program „Polityka Dobrej Jakości”. Artykuły pochodzenia zwierzęcego spełniają wymagania w zakresie warunków zdrowotnych Ŝywności PIW-Hś-6200-30/05. rozdzieleniu uboju i przetwórstwa – powstają nowe ubojnie specjalizujące się wyłącznie w uboju. w Mościszkach posiadają obecnie systemy zapewnienia jakości: I – GMP .Zasady Dobrej Praktyki Produkcyjnej. Zakład spełnia warunki sanitarne i weterynaryjne obowiązujące dla Zakładów Mięsnych. ze szczególnym uwzględnieniem ich bezpieczeństwa zdrowotnego. Agro-Handel Sp. rzemieślnicze zakłady zajmujące się ubojem oraz przetwórstwem mięsa. przez wszechstronne zaangaŜowanie pracowników działających na wszystkich szczeblach przedsiębiorstwa. Produkcję prowadzi przestrzegając zasad dobrej praktyki produkcyjnej i przepisów dotyczących ochrony środowiska. eksporcie półtusz oraz elementów kulinarnych poza Wielkopolskę. w ramach. Zakład znajduje się w Rejestrze Powiatowego Lekarza Weterynarii w Kościanie pod numerem 30110209 (ubój.o. co jest stwierdzone w zaświadczeniach wystawionych przez powiatowego lekarza weterynarii PIW-HŜ-6200-31/05. wyodrębnianiu się kilku silnych zakładów – liderów rynkowych zaopatrujących rynek regionu oraz sieci detaliczne. zachowaniu małych zakładów przetwórczych posiadających lokalne rynki oraz przetwarzających zakupione z ubojni tuczniki.Do początku lat 90-siątych przemysł mięsny w Wielkopolsce rozwijał się w oparciu o małe. W wielu przypadkach zakłady te nie spełniały podstawowych wymogów sanitarno-weterynaryjnych oraz bezpieczeństwa Ŝywności. którego cały swój wysiłek poświęca na stałą poprawę jakości swych produktów. dostosowane do norm i standardów UE. z o.Zasady Dobrej Praktyki Higienicznej. przetwórstwo. w szczególności na południe Polski. Bada wpływ produkcji na środowisko. Pracownicy spółki znają politykę jakości firmy oraz są przez firmę szkoleni i instruowani w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności.

Handluje z 532 jednostkami przetwórstwa mięsnego.. Chojnice ZM KRZYśANOWSCY. z o. Cały surowiec skupowany jest w oparciu o system klasyfikacji SEUROP.A. Trzebnica ZM VIOLA Sp.. Gdańsk PW KIER ZM Jastrzębie. Bojanowo TARCZYŃSKI S. Biskupiec PRIME FOOD Sp. Kosów Lacki ZPM Józef Malinowski. Produkty eksportowane są równieŜ do krajów Europy Wschodniej. J. Rybno MARID Sp. z o. Dzięki stałej współpracy z dostawcami Zakład moŜe zwiększać jakość swoich produktów i umacniać pozycję rynkową. s. z o. Sp. Sosnowiec GRUPA ANIMEX Sp.Firma Agro-Handel działa na terenie całej Polski.. Warszawa MRÓZ S. Okrzesik. W V edycji rankingu zakładów mięsnych tygodnika BOSS firma zajęła 7 miejsce a w VI edycji w/w tygodnika zajęła 10 miejsce... W rankingu zakładów mięsnych (tabela 6) sporządzonym przez dwutygodnik AGRO-TRENDY firma Agro-Handel utrzymuje się w ścisłej czołówce najlepszych firm tej branŜy. W 2000 roku Agro-Handel zajął 8 miejsce w eksporcie mięsa.A. Borek Wielkopolski ZM NOWAK Sp.o.o. .J..A. Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY MIEJSCE 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 MIEJSCE w ub. z o. z o.o. z o.24.. Przechlewo GK PPMiD MAT S. z o. z hurtowniami. Drzycim AGRO-HANDEL Sp.o...o. PUNKTY 123 115 97 89 86 83 81 81 80 78 76 73 70 68 65 59 54 47 43 43 41 40 Źródło:J.o. z o.o.. Mościszki ZM SKIBA. Pilica GRUPA DUDA. Pieszków ZM MAZURY w Ełku Sp. ZM ZAKRZEWSCY Sp. Lniano ZRW Józef Bartos ZPCh.. Ranking zakładów mięsnych dwutygodnika AgroTrendy (II edycja) ”Lokomotywa” ciągnie dalej …. Trzykrotnie w latach 2002-2004 otrzymała certyfikat „Solidna Firma. nr 13. sklepami.o. k. 63 . ”AgroTrendy” 2006. Morfiny ZM SALUS Sp.. Radom ZPM JAF Sp.A. Grudziądz ZM MEAT-ŁUKÓW S. wojskiem oraz innymi jednostkami budŜetowymi. Łyse PKM DUDA S. roku (-) (1) (3) (12) (-) (5) (6) (-) (8) (19) (-) (15) (14) (15) (14) (-) (22) (16) (2) (13) (-) NAZW A FIRMY ZPM JBB Import-Eksport.A. Zakład prowadzi aktywny program współpracy z dostawcami Ŝywca w celu poprawy jego jakości oraz stabilności dostaw.

3. to te zasoby majątkowe. czy nastąpi ich pełny zwrot z bieŜących wpływów działalności gospodarczej. które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych. Analiza sprawozdań finansowych 3. powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń. Aktywa trwałe zaangaŜowane są w przedsiębiorstwie przez okres powyŜej 1 roku. Ŝe niezwykle waŜna jest analiza sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa. naleŜności a takŜe środki pienięŜne. Gabrusewicz op. Ich rola w procesie osiągania gotówki nie jest jednakowa. aktywa obrotowe uczestniczą w nim w sposób bezpośredni. której głównym celem jest68: • • • dokonanie klasyfikacji i ustalenie najwaŜniejszych cech posiadanego majątku.64 64 . Wchodzą one do procesu gospodarczego i tam teŜ podlegają stałym przemianom oraz wymianom. Rozchód zasobów majątkowych musi być uzupełniony odpowiednim przychodem. i które słuŜą jej do osiągania korzyści w formie dopływu gotówki lub jej ekwiwalentów oraz zabezpieczenia pretensji wierzycieli. Czas przebywania poszczególnych zasobów aktywów obrotowych jest uzaleŜniony od charakteru procesu produkcyjnego. nad którymi jednostka sprawuje kontrolę. Aktywa. Analiza sytuacji majątkowej w oparciu o aktywa bilansu Zasoby majątkowe. co stwarza moŜliwość ciągłego dostosowywania wielkości tych składników do stopnia wykorzystywanych zdolności produkcyjnych. Z reguły czas ten jest względnie krótki. s.cit. rozpatrzenie struktury zasobów majątkowych przedsiębiorstwa.1. to kontrolowane przez jednostkę aktywa o wiarygodnie określonej wartości. a zwłaszcza środki trwałe. wyposaŜenie oraz prawa i majątek obrotowy. W przeciwieństwie do aktywów trwałych. przynosząc nadwyŜkę środków pienięŜnych. Obejmują one majątek trwały. które spełniają pośrednią rolę w procesie osiągania gotówki. Istota i funkcje aktywów trwałych i obrotowych powodują. to jest długotrwałe finansowe lokaty pienięŜne i rzeczowe. z tego teŜ względu uwaŜa się je za mało elastyczne i obciąŜone są duŜym ryzykiem. zbadanie wielkości i zmian zasobów majątku w czasie. terminowości regulowania rozrachunków itd. Nakłady na inwestycje ponoszone są w momencie rozpoczęcia ich realizacji lub nawet przed i nie ma nigdy pewności. głównie zapasy. Ryzyko inwestycyjne występujące przy 68 W.

angaŜowaniu aktywów obrotowych jest o wiele mniejsze niŜ w przypadku zastosowania aktywów trwałych, a ponadto w zaleŜności od jego struktury znacznie zróŜnicowane. Zarządzanie aktywami - z punktu widzenia osiągania wyznaczonych celów gospodarczych - wymaga ustalenia i utrzymywania optymalnej ich struktury, tj. poŜądanej proporcji róŜnego typu aktywów, a głównie stosunku aktywów trwałych i aktywów obrotowych. Wzajemna relacja między aktywami trwałymi a aktywami obrotowymi, stanowi wielkość zróŜnicowaną, która zaleŜy od rodzaju przedsiębiorstwa. Wymieniona relacja ilustruje płynność majątkową – bilansową. Im więcej środków ulokowanych jest w aktywach obrotowych (płynnych), tym są one łatwiejsze do zaangaŜowania w działalności gospodarczej i w ten sposób przedsiębiorstwo posiada większą płynność majątkowo – bilansową. Analizę wielkości i dynamiki majątku rozpatrujemy na podstawie danych liczbowych w wielkościach bezwzględnych i wskaźników relatywnych (dynamiki i tempa zmian). Dla analizy zmian, jakie miały miejsce w okresie sprawozdawczym, duŜą wartość poznawczą mają indeksy dynamiki. Wielkość tych indeksów powyŜej 100% oznacza rozwój przedsiębiorstwa, powiększanie zdolności produkcyjnych, natomiast wielkość poniŜej 100%, wskazuje na zawęŜanie działalności oraz ograniczanie posiadanych zdolności produkcyjnych. Do podstawowych wskaźników dynamiki wykorzystywanych w analizie majątku zalicza się:
wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego wskaźnik dynamiki majątku obrotowego
,

= = =

majątek całkowity rozpatrywanego okresu x 100 majątek całkowity poprzedniego okresu majątek trwały rozpatrywanego okresu x 100 majątek trwały poprzedniego okresu majątek obrotowy rozpatrywanego okresu x 100 majątek obrotowy poprzedniego okresu

Istotnym uzupełnieniem w ocenie wstępnej miar dynamiki jest analiza struktury. Wskaźniki struktury wyraŜają stosunek procentowy poszczególnych grup zasobów aktywów do ich łącznej wartości. Strukturę majątku w duŜej mierze kształtuje charakter przedsiębiorstwa. Wskaźniki struktury wykorzystywane w ogólnej analizie majątku wyraŜają się następującymi formami:
wskaźnik udziału majątku trwałego wskaźnik udziału majątku obrotowego = = majątek trwały x 100 majątek całkowity majątek obrotowy x 100 majątek całkowity

65

W badaniach sytuacji majątkowej wskaźniki syntetycznej struktury majątku uzupełniane są o wskaźniki, które są relacjami jednych pozycji aktywów do innych pozycji aktywów. Wśród wskaźników relacji najszersze zastosowanie mają wskaźniki:
wskaźnik unieruchomienia majątku wskaźnik produkcyjności majątku = = majątek trwały majątek obrotowy majątek rzeczowy majątek finansowy

Ocena relacji, które charakteryzują proporcje między aktywami trwałymi oraz aktywami obrotowymi, stanowi w gospodarce rynkowej podstawę do wstępnej oceny elastyczności firmy oraz stopnia ryzyka, co ma istotne znaczenie dla wierzycieli przedsiębiorstwa oraz banków finansujących działalność firmy. Wskaźnik

unieruchomienia majątku w postaci przedstawionej powyŜej, stanowi syntetyczną miarę stopnia elastyczności przedsiębiorstwa. Wielkość tego wskaźnika o poziomie

przekraczającym 1, informuje o znacznym stopniu unieruchomienia majątku, wysokich kosztów stałych i małej elastyczności przedsiębiorstwa. W przypadku obniŜenia zapotrzebowania odbiorców na wytwarzane produkty lub odprzedawane towary, narastającej konkurencji - względnie teŜ pojawienie się na rynku substytutów - istnieje duŜe prawdopodobieństwo obniŜenia rentowności, a nawet powstanie strat. Nie dotyczy to przedsiębiorstw przemysłowych, wprowadzających nowoczesną technikę i technologię, wówczas wzrost udziału środków trwałych w całkowitym majątku moŜe świadczyć o rosnącym stopniu mechanizacji produkcji i postępie technicznym. Kiedy wartość wskaźnika unieruchomienia majątku jest mniejsza niŜ 1, wówczas jest to symptom większych moŜliwości przedsiębiorstwa w przeprowadzaniu zmian. KaŜdy wzrost tego wskaźnika w czasie, jest oznaką pogarszania się elastyczności przedsiębiorstwa, a spadek świadczy o poprawie jego sytuacji w omawianej dziedzinie. Natomiast wskaźnik produkcyjności, ukazuje relacje między majątkiem rzeczowym (środki trwałe i zapasy), a majątkiem finansowym (naleŜności i środki pienięŜne). Korzystna sytuacja występuje wówczas, gdy relacja pomiędzy nimi jest wyŜsza od 1. W przedsiębiorstwach produkcyjnych majątek obsługujący działalność podstawową, powinien być większy od majątku finansowego69. Dokonanie analizy sytuacji majątkowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o. wiąŜe się z wykorzystaniem danych, które przedstawia poniŜsza tabela:

69

M. Jarzębowska, Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie, PWE, Warszawa 2006, s. 80-82.

66

Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005 2002
A.Aktywa trwałe
I.Wartości niematerialne i prawne II.Rzeczowe aktywa trwałe III.NaleŜności długoterminowe IV.Inwestycje długoterminowe V.Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 65 425,78 0,00 30 000,00 31681,05 11 135 497,44 1 068 370,29 8 796 435,71 1 249 311,01 21 380,43

2003
96 149,02 0,00 30 000,00 75 449,11 9 798 718,07 1 191 643,78 7 585 104,11 990 981,34 30 988,84

2004
104 004,36 0,00 30 000,00 98 604,42

2005
93 351,71 0,00 0,00 118 990,65

7 322 858,87 11 967 353,29 13 330 676,83 14 343 047,12 7 195 752,04 11 765 755,16 13 098 068,05 14 130 704,76

B.Aktywa obrotowe
l.Zapasy II.NaleŜności krótkoterminowe III.Inwestycje krótkoterminowe IV.Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe

9 847 444,11 11 909 667,79 691 198,75 8 238 820,79 818 830,44 98 594,13 1 170 552,01 7 470 895,76 3 151 655,41 116 564,61

Aktywa razem

18 458 356,31 21 766 071,36 23 178 120,94 26 252 714,91

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Analizując zmiany bezwzględne majątku całkowitego i jego podstawowych grupach majątkowych moŜna zauwaŜyć, iŜ przyrost majątku całkowitego w badanym okresie wyniósł 7 794 358,60 zł, na co zasadniczy wpływ miał przyrost majątku trwałego, którego wartość wzrosła o 7 020 188,25 zł. NaleŜy zauwaŜyć, iŜ majtek trwały spółki przez kolejne trzy lata charakteryzował się stałym wzrostem, w przeciwieństwie do majątku obrotowego, który w roku 2003 był mniejszy o 1 336 779,37 zł w porównaniu do roku poprzedniego. Na podstawie danych zawartych w tabeli 7 dokonano obliczeń łańcuchowych wskaźników dynamiki majątku badanej jednostki gospodarczej, które wynoszą:

Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005
WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego

2003
(2002 = 100)

WSKAŹNIKI DYNAMIKI 2004
(2003 = 100)

2005
(2004 = 100)

117,92 % 163,42 %

106,49 % 111,39 %

113,27 % 107,59 %

wskaźnik dynamiki majątku obrotowego 88,00 % 100,50 % 120,94 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Z obliczonych łańcuchowych wskaźników dynamiki wynika, Ŝe stosunkowo niekorzystnie kształtowały się roczne zmiany majątku w roku 2004, w którym wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wyniósł zaledwie 106,49 % przy jednoczesnym równieŜ niskim wskaźniku dynamiki majątku obrotowego (100,50%). 67

Wskaźniki ogólnej struktury majątku przedstawia poniŜszy wykres: Wykres 7: Kształtowanie się wskaźników udziału majątku trwałego i obrotowego w majątku całkowitym firmy Agro-Handel Sp. niŜ 1.66 1. z o.15) jednak jest on cały czas na wyŜszym poziomie. W ostatnim analizowanym okresie wskaźnik charakteryzował tendencją spadkową (zmniejszenie o 0.o. czyli poziom uznawany za korzystny. Wraz ze wzrostem udziału trwałych składników majątku w majątku całkowitym badanej spółki.46 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.o.35.02% 42. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik unieruchomienia majątku 2002 WSKAŹNIKI RELACJI 2003 2004 2005 0. zwiększa się ryzyko inwestycyjne związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. Natomiast wskaźniki relacji majątku spółki Agro-Handel zawarte są w tabeli 9. kiedy to majątek spółki był zdominowany majątkiem trwałym następuje równowaŜenie udziałów podstawowych grup majątkowych.83 1.49% 45. Z wykresu 7 i tabeli 9 wynika.33% 45.66 do 1. z o. Spadek udziału aktywów obrotowych w aktywach całkowitych wiąŜe się z spadkiem elastyczności.63% 2002 2003 MAJĄTEK TRWAŁY 2004 MAJĄTEK OBROTOWY 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp.53 1.37% 39.67% 54. Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 – 2005 60.35 1.o. z o.98% 57.20 wskaźnik produkcyjności majątku 0. iŜ systematycznie od początku badanego okresu.o. których wielkość w pierwszych trzech latach badanego okresu wzrosła z poziomu 0. Taka tendencja to efekt zmian dostosowujących technologię 68 .22 1. Potwierdzają to równieŜ obliczone wskaźniki relacji majątku trwałego do majątku obrotowego. z o.54 1.51% 54.

68 196.46 28.00 238.57 142.98 0.o.42 182.98 35.inwestycje krótkoterminowe .87%.pozwala stwierdzić.inwestycje długoterminowe .92 125.38 375.70 93. Z kolei od drugiego roku objętego badaniem korzystnie kształtuje się relacja majątku obsługującego działalność podstawową do majątku finansowego. Szczegółowa struktura i dynamika zmian trwałego i obrotowego majątku spółki oraz ich poszczególnych składników przedstawia się następująco: Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.00 0.15 88.14 2005 0.66 6.43 42.00 0.00 100.43 106.77 0.24 64.46 do 1.zapasy .44 54.03 100.00 0.00 0.produkcji Ŝywności do standardów Unii Europejskiej.12 STRUKTURA (%) 2003 2004 54.53 1. Największą dynamiką zmian wśród składników majątku obrotowego charakteryzują się rozliczenia krótkoterminowe.83 0.68% wartości niematerialne i prawne.44 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 146.59% długoterminowe rozliczenia międzyokresowe.32 144.51 0.16 0.49 2. którego wartość wzrosła o 95. iŜ w latach 2002 – 2005 nastąpił wzrost całości majątku o 42.97 182.51 0.98 0.00 100.00 54.01 0. Wśród składników majątku trwałego jedynie inwestycje długoterminowe zmniejszyły 100. czyli do dnia akcesji do struktur europejskich.55 0.35 45.38% rzeczowe aktywa trwałe oraz o 275.00 100.63 163.krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe 88.47 34.00 117.66 65.19%.69 0.06 0. Wielkość wskaźnika produkcyjności w tym okresie mieści się w przedziale od 1. przy czym wartość 69 .23 79.54 461.00%. Pogłębiona analiza dynamiki aktywów .14 142.93 252.96 163.85 4.13 0.37 4.naleŜności długoterminowe .długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 57. natomiast wartość pozostałych zwiększyła się odpowiednio o: 42. których wartość wzrosła o 445.46 12.19 Majątek obrotowy .o.23%.35 38.2004.79 47.17 60.56 84.00 311.naleŜności krótkoterminowe .02 5.94 Majątek trwały . z o. jakie firma Agro-Handel wprowadziła do 01. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 39.rzeczowe aktywa trwałe . o 96.56%.95 Majątek całkowity 100.05.87 158.33 5.00 0.wartości niematerialne i prawne .54 co dla przedsiębiorstw produkcyjnych wskazuje na korzystną sytuację.przeprowadzona na podstawie obliczonych odchyleń i wskaźników dynamiki . Do wzrostu majątku całkowitego głównie przyczynił się wzrost majątku trwałego.59 109.00 111.27 545.23 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.55 3.36 53. Wartość majątku obrotowego uległa zwiększeniu jedynie o 6.54 86.45 56.51 100. z o.14 0.45 45.04 195.

które równe są aktywom jednostki. Natomiast spadek udziału majątku obrotowego w strukturze aktywów wynika głównie ze spadku udziału naleŜności krótkoterminowych z 47.56%. o 19.27%.111. Tak zdefiniowany kapitał własny obejmuje kapitał (fundusz) podstawowy. naleŜności krótkoterminowych spadła o 15. iŜ wzrost udziału majątku trwałym wiązał się ze wzrostem udziału rzeczowego majątku trwałego z 38..20%. Gabrusewicz op. REZERWOWE) OBCE (KREDYTY INWESTYCYJNE)) KRÓTKOTERMINOWE WŁASNE (ZYSK NA DYWIDENDY) OBCE (ZOBOWIĄZANIA BIEśĄCE. 107. s. pomniejszonym o szeroko rozumiane zobowiązania i rezerwy na zobowiązania. Analizując zmiany w strukturze zachodzące w majątku firmy Agro-Handel naleŜy zauwaŜyć.66% do 28. cit.85%. o 14. 103. ZOBOWIĄZANIA) WEWNĘTRZNE WŁASNE Źródło: Opracowano na podstawie W.07% oraz jednoczesnym wzroście środków pienięŜnych o 152.46. POśYCZKI ZOBOWIĄZANIA KRYTERIUM: TERMINOWOŚCI DŁUGOTERMINOWE WŁASNE (PODSTAWOWE.zapasów wzrosła o 9. POśYCZKI) KRYTERIUM: ŹRÓDEŁ POCHODZENIA ZEWNĘTRZNE WŁASNE (KAPITAŁ ZAŁOśYCIELSKI) OBCE (KREDYTY.2. Kapitał własny definiowany jest przez aktywa netto. który jest 70 .98% do 53. 3. Analiza sytuacji kapitałowej na podstawie pasywów bilansu Klasyfikację kapitałów jednostki według najczęściej stosowanych kryteriów podziału i ich rodzaje przedstawia poniŜszy schemat: Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych KRYTERIUM: WŁASNOŚCI KAPITAŁY WŁASNE KAPITAŁY POZOSTAŁE KAPITAŁY PODSTAWOWE KAPITAŁY OBCE KREDYTY.% tj.83% tj.

stanowi najbardziej stabilne źródło finansowania. cit. s. ubezpieczeń społecznych. obejmujące zobowiązania handlowe (wobec dostawców). 71 . a takŜe zobowiązania bieŜące. ceł. Łącznie z kapitałem własnym zobowiązania długoterminowe stanowią tzw. 107. Waśniewski op. Kapitał własny. W.korygowany in minus o naleŜne wpłaty na kapitał podstawowy oraz udział (akcje) własne. s. obligacje i inne papiery wartościowe emitowane przez przedsiębiorstwo. Struktura finansowa wynikająca z pasywów bilansu daje obraz podstawy finansowej. kapitał zapasowy. podatków. kapitał z aktualizacji wyceny. kapitał stały przedsiębiorstwa. Dlatego teŜ punktem wyjścia przy porównawczej analizie pasywów jest wstępna ocena ich struktury i ustosunkowanie się – w warunkach danego przedsiębiorstwa – do relacji zachodzących pomiędzy własnymi i obcymi źródłami finansowania zasobów. PoniŜsza formuła przedstawia kapitały własne w ujęciu rachunkowym: KAPITAŁY WŁASNE = AKTYWA – ZOBOWIĄZANIA I REZERWY NA ZOBOWIĄZANIA DąŜenie do poprawy stopy zwrotu kapitału własnego powoduje angaŜowanie w działalność gospodarczą kapitałów obcych. cit. na które składają się: zobowiązania wobec kredytodawców i poŜyczkodawców z tytułu kredytów i poŜyczek krótkoterminowych oraz płatności odsetek od kredytów i poŜyczek długoterminowych przypadające na dany rok. zysk (stratę) netto oraz nieaktywną pozycję korygującą odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego. zobowiązania z tytułu płac. kredyty. który powinien zapewnić pokrycie przynajmniej elementów majątku trwałego (wykazującego najniŜsza płynność).. na której jest oparta działalność przedsiębiorstwa. 290.. spełniając równocześnie funkcję gwarancyjną wobec wierzycieli70. Ujmuje to poniŜsza reguła71: KAPITAŁ STAŁY = KAPITAŁY WŁASNE + ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE Na zobowiązania krótkoterminowe. Zobowiązania długoterminowe obejmują długoterminowe poŜyczki. Dokonując wstępnego przeglądu struktury kapitałów trzeba brać pod uwagę czas uŜytkowania kapitałów obcych i odrębnie rozpatrywać: • • kapitały długoterminowe (zobowiązania i kredyty długoterminowe). Termin ich płatności jest dłuŜszy niŜ jeden rok. Gabrusewicz op. zwłaszcza kapitał podstawowy. zysk (stratę) z lat ubiegłych. pozostałe kapitały rezerwowe. kapitały krótkookresowe (zobowiązania i kredyty krótkoterminowe). a więc płatności o terminie nieprzekraczającym jednego roku. Pomiędzy tymi 70 71 T.

T. Istotna jest równieŜ wewnętrzna struktura obu grup kapitałów. Analiza sytuacji majątkowej obejmuje: • • • ocenę struktury kapitałów. przy których płaci się często wysokie odsetki. 72 . s. Nierzadkie są 72 73 M. W dobrze funkcjonujących przedsiębiorstwach . Stąd teŜ stosunek między kapitałem zakładowym a rezerwami ulega często znacznej zmianie. Relacja między nimi zaleŜy od charakteru przedsiębiorstwa i od czynników zewnętrznych.. Poziom sfinansowania składników kapitałami własnymi i obcymi określają wskaźniki struktury własnościowej i relacji kapitałów własnych i obcych wyraŜających się następującymi formułami: wskaźnik udziału kapitałów własnych wskaźnik udziału kapitałów obcych wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych = = = = kapitały własne x 100 kapitały całkowite kapitały obce x 100 kapitały całkowite kapitały obce kapitały własne kapitał własny kapitał obcy Wskaźnik udziału kapitałów własnych w kapitale całkowitym wyraŜa stopień samofinansowania przedsiębiorstwa. Wskaźnik udziału kapitałów obcych informuje o rozmiarach zadłuŜenia przedsiębiorstwa. s. Rozpatrzenie jej informuje o wartości kapitału własnego i zagroŜeniach wynikających z zaangaŜowania kapitału obcego73.oprócz stałego wypłacania dywidend od kapitału zakładowego .ma miejsce systematyczne tworzenie rezerw z zysku. wskazując na wzrost stopnia samofinansowania. Natomiast wskaźniki relacji są uzupełnieniem wskaźników struktury. ocenę struktury kapitałowo-majątkowej. op.wielkościami powinna występować właściwa dla danego przedsiębiorstwa proporcja. Dudycz. Informuje o skali zaangaŜowania obcych źródeł finansowania w stosunku do kapitałów własnych. Jarzębowska op. cit. co oznacza szybsze zwiększenie rezerw kapitałowych niŜ kapitału zakładowego. cit. Bardzo istotną kwestią wstępnej oceny pasywów jest zbadanie wewnętrznej struktury kapitałów własnych. Pierwszy wskaźnik relacji określany jest wskaźnikiem przekładni kapitałowej. nagłe zmniejszenie kapitałów własnych w stosunku do obcych źródeł finansowania. Drugi wskaźnik relacji jest miarą samofinansowania przedsiębiorstwa. moŜe spowodować trudności płatnicze i wywołać niebezpieczeństwo niewypłacalności72. 121.. 35. ocenę dynamiki poszczególnych składników kapitału. gdyŜ nieprzemyślane.

Wyznaczenie pojemności zadłuŜeniowej spółki. 30 73 . Metoda praktyczna. 2001. w odniesieniu do poszczególnych grup kapitałów.wypadki. Gajdka. s. Do oceny struktury kapitałów własnych i obcych słuŜą wskaźniki: wskaźnik udziału kapitału podstawowego wskaźnik udziału kapitału zapasowego wskaźnik udziału kapitału z aktualizacji wyceny wskaźnik udziału kapitału rezerwowego wskaźnik udziału wyniku z lat ubiegłych wskaźnik udziału wyniku roku bieŜącego wskaźnik udziału zobowiązań długoterminowych wskaźnik udziału zobowiązań bieŜących wskaźnik udziału kredytów krótkoterminowych wskaźnik udziału zobowiązań z tytułu dostaw = = = = = = = = = = kapitał podstawowy x 100 kapitały własne kapitał zapasowy x 100 kapitały własne kapitał z aktualizacji wyceny x 100 kapitały własne kapitał rezerwowy x 100 kapitały własne wynik z lat ubiegłych x 100 kapitały własne wynik roku bieŜącego x 100 kapitały własne zobowiązania długoterminowe x 100 kapitały obce zobowiązania bieŜące x 100 kapitały obce kredyty krótkoterminowe x 100 kapitały obce zobowiązania z tytułu dostaw i usług x 100 kapitały obce Do oceny struktury kapitału pod względem terminowości korzysta się ze wskaźników opisanych wzorami: wskaźnik udziału kapitałów długoterminowych wskaźnik udziału kapitałów krótkoterminowych wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do krótkoterminowych = = = kapitały długoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały krótkoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały długoterminowe kapitały krótkoterminowe Dokonując oceny zmiany kapitałów w czasie. naleŜy porównać dynamikę poszczególnych grup kapitałów względem siebie. „Przegląd Organizacji”. Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych obliczany następująco: wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych = = = = kapitały całkowite w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały całkowite w poprzednim okresie kapitały własne w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały własne w poprzednim okresie kapitały obce w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały obce w poprzednim okresie kapitały długoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały długoterminowe w poprzednim okresie kapitały krótkoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały krótkoterminowe obce w poprzednim okresie wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych = 74 J. w których wielkość rezerw kapitałowych przekracza kilka razy wielkość kapitału zakładowego74. nr 9.

s.wzrasta udział kapitałów o większym wskaźniku dynamiki. RównieŜ za pozytywny objaw uwaŜa się silniejszą dynamikę kapitałów długoterminowych od dynamiki kapitałów krótkoterminowych. K. Ŝe majątek obciąŜony duŜym ryzykiem.Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych jest równy wskaźnikowi dynamiki majątku całkowitego. Podstawowym źródłem jego finansowania są kapitały krótkoterminowe (krótkoterminowe kredyty bankowe. Rzeczywisty obraz stanu ekonomiczno-finansowego firmy moŜna uzyskać dopiero na podstawie oceny wzajemnego związku między kapitałami (pasywami) a odpowiadającymi im środkami majątkowymi (aktywami)75. tym samym: kapitał własny majątek trwały kapitał własny+ długoterminowy obcy majątek trwały ≥ ≥ 0. 120 Polityka bilansowa i analiza finansowa. s. JeŜeli dynamika kapitałów własnych jest silniejsza od dynamiki kapitałów obcych. 142 76 75 74 .00 (I stopień pokrycia) (II stopień pokrycia) W. jest to pozytywny objaw. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. Ŝe optymalny poziom sfinansowania majątku trwałego kapitałem własnym wynosi 70%) oraz w razie potrzeby długoterminowym kapitałem obcym.. Majątek trwały naleŜy finansować głównie kapitałem własnym (przyjmuje się. cit.70 1. bony komercyjne) oraz zobowiązania bieŜące. Dla utrzymania równowagi finansowej przedsiębiorstwa istotne jest równieŜ zachowanie bieŜącej płynności. a za taki uwaŜa się majątek trwały. powinien być finansowany w sposób najbardziej bezpieczniejszy. Złota reguła bilansowa zakłada. JeŜeli zobowiązania krótkoterminowe w pełni pokrywają majątek obrotowy wówczas zachowana jest złota reguła bilansowania w stosunku do obrotowych składników majątku przedsiębiorstwa76. Wydawnictwo Ekspert. Wrocław 2002. co łączy się z finansowaniem majątku obrotowego. poŜyczki. Wskaźniki te pokazują teŜ zmiany w strukturze kapitałów . Oddzielna niewystarczająca. Sawicki.Gabrusewicz op. natomiast majątek obrotowy powinien znaleźć częściowe pokrycie w kapitale własnym (kapitał własny powinien stanowić pokrycie dla 30% wartości majątku obrotowego) i długoterminowym obcym oraz częściowo krótkoterminowym kapitale obcym. red. analiza by poszczególnych pozycji pasywów i aktywów jest wyczerpująco ocenić sytuację ekonomiczno-finansową przedsiębiorstwa. czyli przez kapitał własny.

123. op. Ŝe przedsiębiorstwo moŜe mieć trudności w regulowaniu bieŜących zobowiązań.oblicza się według poniŜszych formuł78: • • podejście kapitałowe KAPITAŁ OBROTOWY NETTO = KAPITAŁ STAŁY – MAJĄTEK TRWAŁY podejście majątkowe KAPITAŁ OBROTOWY NETTO = MAJĄTEK OBROTOWY – KAPITAŁY OBCE KRÓTKOTERMINOWE 77 78 Ibidem. Stopień tego finansowania określa wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego77. Wartość tego wskaźnika powinna przekraczać 100%. JeŜeli majątek trwały nie jest pokryty kapitałami długoterminowymi. cit. Jest to. Pozostałe środki obrotowe finansowane są kapitałami krótkoterminowymi (zobowiązaniami i kredytami). Celem kapitału pracującego w przedsiębiorstwie jest minimalizacja ryzyka.. Kapitał obrotowy netto . więc pewnego rodzaju element bezpieczeństwa. 143. W praktyce jednak obserwuje się. Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałami długoterminowymi jest uzupełnieniem poprzedniego wskaźnika. poniewaŜ kapitały długoterminowe powinny przewyŜszać wartość majątku trwałego. wynikającego z unieruchomienia części środków obrotowych (zapasów. ułatwiający zachowanie bieŜącej płynności finansowej. co zgodne jest ze złotą regułą finansową. to wartość wskaźnika jest mniejsza od 100%.Do oceny struktury kapitałowo – majątkowej słuŜą równieŜ następujące wskaźniki: wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego wskaźnik zaangaŜowania kapitałów obcych = = = = kapitał własny x 100 majątek trwały kapitał stały x 100 majątek trwały kapitał krótkoterminowy x 100 majątek obrotowy kapitały obce x 100 majątek obrotowy Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym informuje. iŜ część środków obrotowych finansowana jest kapitałem stałym. JeŜeli majątek trwały jest w całości finansowany kapitałami własnymi. W.w zaleŜności od podejścia . naleŜności) lub teŜ wynikającego ze strat związanymi z tymi środkami (trudności zbytu produktów. Oznacza to. która finansuje środki obrotowe określana jest mianem kapitału obrotowego netto lub kapitału pracującego. s. 75 . O ile przedsiębiorstwo swojego majątku trwałego moŜe nie mieć sfinansowanego kapitałem własnym. s. w jakiej części majątek trwały jest finansowany kapitałem własnym. kłopoty ze ściąganiem naleŜności). Gabrusewicz. to przedsiębiorstwo takie ma bardzo silne podstawy finansowe. Ta część kapitału stałego. to musi bezwzględnie finansować majątek trwały kapitałem długoterminowym.

18 10 337 251.00 5 015 020.00 5 003 448.07 3 664.75 9 132 173.60 9 226.Zysk (strata) netto 3 817 944.00 65 2769.25 10 617 599.Zobowiązania i rezerwy l.o.Rozliczenia międzyokresowe -długoterminowe -krótkoterminowe 9 847 444.78 2004 1 400 000.53 zł.75 652 769.00 3 972.79 244 121.65 10 335 103. iŜ przyrost kapitałów własnych w rozpatrywanym okresie wyniósł 6 517 158. iŜ w 2004 roku wspólnicy dokonali dopłaty do kapitału podstawowego w kwocie 400 000.77 70 070. na co największy wpływ miał przyrost kapitału zapasowego. którego wartość wzrosła o 4 198 047.o. poziom kapitału obrotowego wykorzystuje się do obliczenia następujących wskaźników: wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego = = kapitał obrotowy x 100 majątek całkowity kapitał obrotowy x 100 majątek obrotowy Wartość przedstawionych powyŜej wskaźników informuje o tym.15 2003 4 540 809.94 26 252 714. Jego wzrost oznacza zwiększenie długookresowych kapitałów w finansowaniu majątku obrotowego w przedsiębiorstwie.12 3 687 533. Spadek wartości wskaźnika oznacza wzrost finansowania majątku obrotowego kapitałem krótkoterminowym i jest to dla przedsiębiorstwa sytuacja niekorzystna. Analizując zmiany bezwzględne poszczególnych pozycji pasywów moŜna zauwaŜyć.31 21 766 071.00 3 664.00 2 339 260.69 1 761 190.07 7 186.53 244 121.Zobowiązania krótkoterminowe IV.73 171 2832.o.44 1 640.42 0.42 7 186.40 6 740 569.78 8 027. W 2005 roku badanej spółce udało się 76 .12 1 874 759.00 zł.90 0.69 0.11 11 909 667.Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny IV.91 1 000 000.52 1 000 000.36 23 178 120. w latach 2002-2005 2002 A.00 3 221 688.Kapitał (fundusz) własny I.34 1 640.00 5 052 102.45 301 684.00 4 017 200.05 B.Kapitał (fundusz) zapasowy III.Zobowiązania długoterminowe III. z o.15 0. NaleŜy zauwaŜyć.Kapitał (fundusz) podstawowy II.34 0.56 301 684.00 3 972.9 9 226. z o. z o.48 4 8358. w jakim stopniu kapitał pracujący finansuje majątek całkowity i majątek obrotowy. Jest to sytuacja korzystna dla przedsiębiorstwa.07 899 865.78 0.91 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.86 Pasywa razem 18 458 356.Rezerwy na zobowiązania -długoterminowe -krótkoterminowe II.01 5 369 431. Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp.30 12 162 308.79 78 097.Badając strukturę majątkowo-kapitałową.89 11 135 497. PoniŜsza tabela zawiera dane wyjściowe do dokonania analizy sytuacji kapitałowej badanej zakładów mięsnych Agro-Handel Sp.07 1 710 859.74 2005 1 400 000.97 zł.00 805 400.39 9 798 718.

03% 2002 2003 2004 2005 KAPITAŁ DŁUGOOKRESOWY KAPITAŁ KRÓTKOOKRESOWY Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp.72% 34.08% 39.40 zł i w porównaniu do roku 2003 (najniŜszego zysku). 77 .11% 52.63% 20.14% 70.o. Wykres 9: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium terminowości firmy Agro-Handel Sp.68% 20.46% 44.45 zł.32% do 60. iŜ udział kapitałów obcych w strukturze w ciągu badanego okresu spadł z poziomu 79.97% 42.o. w latach 2002 – 2005 79. z o.51 zł. Analizując wykres 8 moŜna zauwaŜyć. wyniósł on: 3 687 533.79 zł do 17 225 261. był on większy o 1 976 673.32% 79.92% 60. z o.wypracować największy w całym badanym okresie zysk.86% 29.o.63%. W latach 2002 – 2005 zobowiązania i rezerwy kształtowały się na poziomie od 14 640 411. z o. tym samym badana spółka poprawia swą strukturę własnościową. Struktura kapitałów badanego podmiotu gospodarczego obrazują poniŜsze wykresy: Wykres 8: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium własności firmy Agro-Handel Sp.o.54% 55.37% 2002 2003 KAPITAŁ WŁASNY 2004 KAPITAŁ OBCY 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp.89% 47. z o. w latach 2002 – 2005 57.28% 65.

Szczegółowa struktura oraz dynamika kapitałów własnych i obcych a takŜe ich składników podstawowych prezentuje tabela 13.74 3. o 2. RównieŜ korzystnie kształtują się wskaźniki relacji kapitałów badanej spółki. 65% w 2005). spadała z 3.54 0.83 w 2002 roku do 1. 78 .10 1. Systematyczny wzrost wielkości wskaźnika relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych świadczy o coraz większej roli długoterminowych źródeł finansowania aktywów spółki Agro-Handel.jak wynika z wykresu 9 .Z kolei .79 0. Skala zaangaŜowania obcych źródeł finansowania. Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp. jednak nadal na koniec badanego okresu wielkość utrzymała się na dość niskim poziomie – zaledwie 0. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE KRYTERIUM WŁASNOŚCI: WSKAŹNIKI RELACJI 2002 2003 2004 2005 wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych KRYTERIUM TERMINOWOŚCI: 3.26 0.79 2. z o.83 0. Świadczy to o tym. iŜ firma Agro-Handel jest podmiotem silnie uzaleŜnionym od kapitałów obcych.86 wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.o.44 0.65 1.26 0. 56% w 2003).65. W dwóch ostatnich badanych okresach miara skali samofinansowania (wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych) systematycznie wzrastała.29. natomiast po 2003 roku w kapitałach dominowały kapitały długoterminowe (52% w 2004.o.w latach 2002 – 2005 nastąpiła znacząca zmiana w strukturze kapitałowej. z o.54 w 2005 tj. mianowicie do roku 2003 kapitał całkowity spółki zdominowany był przez kapitały krótkoterminowe (58% w 2002.41 1. w stosunku do źródeł własnych.

47 Kapitał całkowity 117. z o.24 80.zysk (strata) netto 100.72 562.84 86.19 21. Od 2003 roku największy udział w strukturze kapitałów własnych ma kapitał zapasowy.24% wyróŜniał się kapitał zapasowy.19% kapitałów własnych.36 100.94% z poziomu 117.54%.23 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.10 7.70% tj.00 100.68 118.52 0.92 2.00 109.o.60 176.07 133. Natomiast w strukturze kapitałów obcych obserwuje się dość korzystne zjawisko w ciągu czterech kolejnych lat. który stanowi blisko 50.92 125.02 51.64 19.67 44338.00 0.70 140.55 140.55% do 57.55 48.44% na 31.82 100. o 15. i tak.93% do 170. a w ostatnim roku jego udział wynosił juŜ tylko 13.90 44.44 72.54 Kapitał obcy .66 438.36 108.49 124.92 270.00 100. o 151.04 29. przy jednoczesnym spadku udziału zobowiązań krótkoterminowych z 72.kapitał (fundusz) podstawowy . Zobowiązania krótkoterminowe wykazywały tendencje spadkową.06 117.00 100.61 0.00 290.89 3.01 80.01 27.81 22.zobowiązania długoterminowe .76 114.01 92.aŜ 521.72%.00%.zobowiązania krótkoterminowe .rozliczenia międzyokresowe 100.57 142. w pierwszym okresie stanowił 26.67 62. co naleŜy ocenić jako korzystne zjawisko.37 11.03 0.Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp. Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów badanej spółki przedstawiają się następująco: 79 .93 100.48 32.66% do 108.62 27.45 52. przy czym wśród jego składników największą dynamiką .33 70. z o. jakim jest wzrost udziału zobowiązań długoterminowych z poziomu 27.rezerwy na zobowiązania .26 16433.00 100.80 3.77 47. Jednocześnie udział kapitału podstawowego w rozpatrywanym okresie systematycznie spada.55%.52 6.00 621.37% tj.06 31.00 0.51 57.55%.kapitał (fundusz) zapasowy .58 215. Na podstawie danych zawartych w tabeli 13 wynika.00 20. a ich dynamika spadła o 24. Ŝe w latach 2002 – 2005 dynamika kapitałów własnych spółki Agro-Handel wzrosła z poziomu 18.02 100.28 4761.77%.o. Z kolei dynamika kapitałów obcych spadła o 8.66 97.41 35.00 26.97 0.81 13. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE STRUKTURA (%) 2002 2003 2004 2005 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 Majątek trwały .11 125.51%.kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny .00 400.55 112.

44 % 95.07 0.49 % 148.54 % 90.01 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.33 % 96.52 0. iŜ w latach 2002 .27 % 153. w całym okresie objętym badaniem kształtowały się stosunkowo korzystnie. z o.80 0.93 % 117.96 0.23 % 113. Z obliczeń przedstawionych na wykresie 10 wynika.72 0.Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002 – 2005 WSKAŹNIKI DYNAMIKI WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych 2003 (2002 = 100) 2004 (2003 = 100) 2005 (2004 = 100) 117. Agro-Handel. oznacza to.o.o.43 % 126.38 0.91 % 83. Wykres 9 obrazuje jak w spółce Agro-Handel przestrzegana była złota reguła bilansowa. z o.88 % 114. 80 . iŜ najsilniejszymi wskaźnikami dynamiki odznaczają się kapitały własne oraz kapitały długoterminowe.51 2002 2003 Złota reguła bilansa % 2004 2005 Złota zasada finansowania % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.50 % 106. z o.84 % 140.kapitałową dopiero w 2005 roku. Jak wynika z obliczeń przedstawionych w Tabeli 14.66 % 122. iŜ ich poziom. Warto zauwaŜyć. Spółce udało się osiągnąć prawidłowa strukturę majątkowo .92 % 118.19 1.2004 nie została zachowana złota reguła bilansowania przez firma. Wykres 10: Złota reguła bilansowa badanej spółki w latach 2002 – 2005 140% 120% 100% 80% 60% 40% 20% 0% 1. co roku wzrastał szybciej.

Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp.94 % 80. Jest to sytuacja niekorzystna. ta zaś moŜe doprowadzić do bankructwa. Oznacza to. z o. z o.91 % -24.16 % 175.56 % 90. Ŝe w tych latach majątek trwały firmy przewyŜszał kapitał stały.23 % 50. gdyŜ moŜe spowodować do utratę płynności finansowej.o.00 % 95.Kształtowanie się kapitału obrotowego netto badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono na wykresie 11. z o.14 % 107.08 % 133.48 % 2. z o. dlatego część majątku trwałego finansowana była kapitałami krótkoterminowymi.06 % 107.46 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.o PowyŜszy wykres wskazuje.60 % 37.o 81 .16 % 124.79 % -10. zatem zmniejszyło się zagroŜenie utraty płynności finansowej. w latach 2002-2005 WKAŹNIKI STRUKTURY M AJĄTKOWO-KAPIT AŁOWEJ WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego wskaźnik zaangaŜowania kapitałów obcych wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego 2002 2003 2004 2005 52.84 % 112.02 % 77.27 % -12.78 % 4.65 % 3.92 % -5.84 % 8. w latach 2002 –2005 3 000 000 zł 2 729 136 zł 2 000 000 zł 1 000 000 zł 0 zł -1 000 000 zł -2 000 000 zł -3 000 000 zł 513 926 zł 512 286 zł 1 007 077 zł 2 002 2 003 2004 2005 -1 212 648 zł -1 220 675 zł -2 374 441 zł -2 367 255 zł KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście kapitałowe) KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście majątkowe) Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. Wykres 11: Kapitał obrotowy netto firmy Agro-Handel Sp. iŜ w latach 2003 – 2004 kapitał obrotowy spółki Agro-Handel był ujemny.31 % 166.38 % 131. JednakŜe w ostatnim roku objętym badaniem poziom kapitału obrotowego netto jest najwyŜszy w całym okresie.40 % 72.o.

Na wynik finansowy moŜe oddziaływać róŜny układ 79 M.3. przychody z operacji finansowych oraz odpowiadające tym rodzajom działalności koszty i straty. a takŜe podstawowym źródłem zasilania przedsiębiorstwa w kapitał własny oraz wypłat dywidend dla udziałowców. przychody ze sprzedaŜy towarów. iŜ spółka Agro-Handel sprawnie spłaca zaciągnięte wcześniej zobowiązania kredytowe. Znajduje to odbicie w poziomie wielkości wskaźnika zaangaŜowania kapitałów obcych. jaka w tym czasie miała miejsce. cit. Wędzki opt.. a takŜe wyposaŜono dział produkcji wędlin w nowe maszyny i urządzenia techniczne. 3. Ponadto stanowi podstawę do rozliczeń finansowych z budŜetem państwa w postaci podatku dochodowego. określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. Sierpińska. w 2003 roku zarówno wielkość wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym jak i kapitałem stałym były najniŜszym w całym analizowanym okresie i wynosiły odpowiednio: 37.79% i był najwyŜszym w całym okresie objętym badaniem. Operując wielkościami strumieniowymi.. rozbudowano system wagowy. s. Ze znaczącej roli.94% i 80. Przez kolejne lata obserwuje się spadek wartości tego wskaźnika. Dodatkowo pełni rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego. 82 . który równieŜ w roku 2003 kształtował się na poziomie 175. co wskazuje na to. Wstępna ocena księgowej wielkości wyniku finansowego Wielkość wyniku finansowego jest głównym czynnikiem rzutującym na poziom rentowności. grupuje wszystkie przychody uzyskiwane ze sprzedaŜy dóbr i usług wytworzonych przez przedsiębiorstwo. zakupiono nową linie ubojową. tworzy się potrzeb jego wielokierunkowej analizy79. Zakłady Mięsne Agro-Handel nie były w stanie sfinansować modernizacji budynków i zakupu nowych środków trwałych bez konieczności zadłuŜenia się (zaciągnięcia kredytów). W 2003 roku rozpoczęto rozbudowę hali uboju.16%.Jak wynika z przedstawionych w powyŜszej tabeli danych. D. UmoŜliwia równieŜ rozwój firmy i wzrost jej wartości. Rachunek wyników to główne źródło informacji o wielkości osiągniętego zysku lub poniesionych strat. 33. Niski poziom wskaźników wynika z gruntownej modernizacji zakładu produkcyjnego. jaką spełnia wynik finansowy w działalności przedsiębiorstwa.

88 1 341 634.41 261 181. Polityka bilansowa i analiza finansowa.07 72 853 543.13 441 769. cit.13 129 037. s.77 4 728 728.02 893 739. NajwyŜszy wyniki na działalności podstawowej spółka Agro-Handel osiągnęła w 2005 roku i wyniósł on: 4 686 138.23 1 763 188.czynników biorących udział w jego tworzeniu.52 zł i był większy od najniŜszego wyniku osiągniętego na tej działalności w badanym okresie o 3 878 313.41 2 389 881. 80 83 .59 Wynik finansowy netto 1 710 859. red.39 1 874 757.31 229 378. W porównaniu do 1 763 188. koszty i wynik finansowy i inne wielkości ekonomiczne w kolejnych latach badanego okresu. z o.13 74 286.27 5 013 533.35 2 066 583. Wstępna analiza rachunku wyników obejmuje80: • ustalenie i ocenę zmiany wielkości strumieni pienięŜnych prezentujących przychody ze sprzedaŜy. Przekształcona do postaci analitycznej forma rachunku wyników stanowi dobrą podstawę do wstępnej oceny kształtowania się wyniku finansowego na róŜnych poziomach (Tabela 16).75 67 997 353.01 1 041 205.84 2 699 142.69 Zysk(strata) z działalności operacyjnej Przychody finansowe Koszty finansowe 2 473 048. który w wartościach bezwzględnych wyraŜa się kwotą 2 922 950.70 236 803.o.02 84 489 391.33 73 661 368. K.78 1 032 773. Szczegółowa analiza poszczególnych czynników umoŜliwia określenie.96 627 992.26 807 825.62 89998 011.78%.17 zł. w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE Przychody netto ze sprzedaŜy i zrównanie z nimi Koszty działalności operacyjnej 2002 2003 2004 2005 69 760 541..18 515 124. z o.91 4 686 138.53 94 684 149.73 3 687 522.o.62 1 502 633.29 75 803.05 67 726.99 1 727 581. Sawicki op.37 86 555 975.90 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą.89 899 865.49 154 615. w jakim stopniu kaŜdy z nich wpłynął na powstanie ostatecznej wielkości wyniku finansowego i czy jest ona prawidłowa z punktu widzenia ekonomicznej efektywności środków zaangaŜowanych w procesie produkcji.04 955 386.52 Zysk(strata) na sprzedaŜy Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne 864 475.05 661 847.68 376 987. Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.26 zł.35 Zysk(strata) z działalności gospoddochodowy Podatek arczej 2 372 707.26 zł zysk wypracowanego w pierwszym roku analizowanego okresu nastąpił wzrost o 265. • badanie relacji zachodzących pomiędzy poszczególnymi wielkościami ekonomicznymi rachunku wyników.25 359 091. 146.

06% 89.49% -5.08% wynik na działalności podstawowej wynik na działalności operacyjnej wynik na operacjach finansowych obowiązkowe obciąŜenia wyniku finansowego 60% 40% 20% 0% -20% -40% -60% 103.Kształtowanie się wyników poszczególnych segmentów działalności firmy Agro-Handel w rozpatrywanym okresie obrazuje poniŜszy wykres: Wykres 12: Wielkość i zmiana wyników na poszczególnych obszary generowania wyniku finansowego firmy Agro-Handel Sp. Otrzymane w ten sposób odchylenia dodatnie i ujemne informują przejrzyście o zaistniałych przekształceniach poszczególnych elementów osiągniętego wyniku finansowego.89% -49.86% -38. które w formie dwóch tabel obrazuje strukturę oraz dynamikę przychodów i kosztów.48% -7.72% -28. zestawienie analityczne.o. Potwierdzenie rezultatów oceny wyniku finansowego przy wykorzystaniu wskaźników dynamiki moŜna uzyskać przez równoległą analizę wskaźników struktury rachunku wyników.24% 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.88% -17. Analiza dynamiki umoŜliwia wymierne określenie wpływu podstawowych czynników na wzrost lub spadek wyniku finansowego netto.09% -16. W tym celu dokonuje się porównawczej oceny wskaźników dynamiki poszczególnych jego składników.21% 41. Ocena struktury analitycznego rachunku wyników polega na ustaleniu udziału poszczególnych jego składników w ogólnej (stanowiącej 100%) wielkości przychodów ze sprzedaŜy.77% 77. z o.23% 33. 84 .50% -27. które w głównej mierze rzutują na poziom zysku netto. istotne znaczenie ma tu porównanie wskaźników. Bardzo pomocne w zakresie analizy rachunku wyników jest tzw.74% 8.69% 110.o. z o. w latach 2002-2005 140% 120% 100% 80% 127.

00 105.39 1.64 400.04 Przychody finansowe 0.60 77. z o. 96.12 0.gov.24 164.75 52.75 52.17 4.96 168.o. Analiza dynamiki zysku po wyeliminowaniu wpływu zmiany cen przedstawia poniŜszy wykres: http://www.58 110.73 2.32 Zysk(strata) z działalności gospodarczej 3.08 135.05 107.90 Zysk(strata) na sprzedaŜy 2.11 97.40 Zysk(strata) z działalności operacyjnej 3.22 100.35 Pozostałe koszty operacyjne 0.2007 81 85 .57 156.57 3.53 1.05% ogólnej wielkości ze sprzedaŜy.81 105.54 3.61%.81%.60 1. 98.95 1.82 117.89 56.57%.htm 03. 92. Wskaźniki inflacji (wskaźnik cen przy podstawie rok poprzedni = 100) w poszczególnych latach kształtowały się następująco: 100.45 -0. Ŝe decydujący wpływ na wielkość przychodów netto ze sprzedaŜy mają przychody ze sprzedaŜy produktów. ich wskaźnik udziału wynosił w kolejnych latach odpowiednio 92. Natomiast koszty działalności operacyjnej. z o.00 Przychody ze sprzedaŜy produktów 92.45%.69 Zmiana stanu produktów -0.01 0.61 96.82 Podatek dochodowy Wynik finansowy netto 0.54 100.36 2.50% w 2004.99 1.pl/dane_spol-gosp/ceny_handel_uslugi/wskazniki_inflacja/wsk_c_50-05.01.69 2.76 0.10 Pozostałe przychody operacyjne 1.30 4.40 1.08 0.62 141.70 50.94 0.49 103.30 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.35 66.32 215.82 43.45 0. 97. 97.Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów. stanowią analogicznie: 97.10 3.57 92. i 102.24 2.14 124.08 0.47%.39 667.16 57.10% w 2005 roku81.55 2.00 100.25 132.o.00 100.46 88.72 199.83 109.80% w 2003.60 6.69%.44 5.14 202.92 58.55 157.95 2.10 Koszty finansowe 0.30 0.84 103. 95.18 0.47 98.21 265.stat.73 97. Przedstawione w tabeli 17 wskaźniki dynamiki wyniku finansowego netto nie uwzględniają wpływu zmiany cen w badanym okresie.78 199.. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.60 2.52 406.66 45.76 109.33 0.18 0.92 Przychody ze sprzedaŜy towarów i materiałów 7.97 95.90%.03 0.73 -551.59 124. 103.39 Koszty działalności operacyjnej 97.22 1.73 130. Analiza struktury rachunku wyników wykazuje.57 -561.38 60. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE STRUKTURA (%) 2002 2003 2004 2005 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 Przychody netto ze sprzedaŜy 100.

w latach 2002-2005 i jego dynamika w cenach porównywalnych 250% wynik fiansowy netto w cenach bieŜacych 200% wynik finansowy netto w cenach porównywalnych wskaźnik dynamiki w cenach porównywalnych 150% 105. natomiast wartość wskaźnika dynamiki w cenach porównywalnych obniŜa się o 13.46 85 642 683. Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp.39 110..37 86 555 975.85 1 710 859.28 Koszty działalności operacyjnej Pozostałe koszty operacyjne Koszty finansowe Podatek dochodowy 67 997 353.04 133. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 WARTOŚĆ (zł) 2003 2004 2005 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 Przychody netto ze sprzedaŜy 69 760 541.96 168.03% 100% 52.89 92 026 300.52 58. z kolei przychody finansowe osiągały poziom niŜszy średnio o 43.o.18 359 091.13 229 378.24 74 564 888.39 892 723.32 108.68 74 286.25 PRZYCHODY OGÓŁEM: 70 754 054.o. Jak widać na wykresie 13 oraz w tabeli 18 dynamika zysku w cenach bieŜących w okresie czterech lat wynosiła 215. z o.59 124.83 157.08%.57 106.49 57.02 515 124.19% i kształtuje się na poziomie 202.29 261 181.92 406.49 1 727 581.99 441 769.13 75 464 753.69 135.85 87 517 441.59%.02 84 489 391.35% 3 687 522.05 236 803.54%.96 Przychody finansowe 129 037.25 0% 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.84 103.35%.41 955 386.Wykres 13: Wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.35 156.31 75 803.33 73 661 368.04 1 041 205.69 69 043 194. 35. z o.36 667. z o.07 72 853 543.o. Wskaźniki dynamiki przychodów i kosztów poszczególnych segmentów działalności analizowanej spółki przedstawiono w tabeli 18.73 199.24 164.60 1 874 757.75 77.80 124.08 135.o.89 899 865.73% od poziomu z 2002 roku.14 124.75 Pozostałe przychody operacyjne 864 475.29 KOSZTY OGÓŁEM Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.13 376 987.78 893 739.89 1 710 859.73 1 796 984. 24.06 107.73% Pozostałe przychody operacyjne charakteryzowały się zmienną dynamiką.13 1 032 773.70 67 726.23 154 615.90 3 461 848. Koszty działalności operacyjnej 86 .62 89 998 011.25 132.18% 50% 202. Dynamika przychodów netto ze sprzedaŜy w stosunku do roku wyjściowego wynosiła dla kolejnych lat odpowiednio: 5.66 123.75 52. z o.62 95 713 822.53 94 684 149.05 627 992.01 661 847.55 66.16 103.96 105.

59 -3 588 -841 390.wzrastały szybciej o 1. z o.67 -172 150.45 -1 377 944.06 Wpływy -1 028 098. Tabela 19 zawiera dane dotyczące przepływu strumieni środków pienięŜnych badanej jednostki gospodarczej w czterech kolejnych latach Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp. terminowości oraz stopnia pewności przyszłych przepływów pienięŜnych.12 Wydatki Przepływy pienięŜne netto z działalności inwestycyjnej Przepływy środków pienięŜnych z działalności finansowej Wydatki Przepływy pienięŜne netto z działalności finansowej 132 684.48 884.80 1 613 065. w tym zwłaszcza w strukturze finansowania działalności gospodarczej oraz w płynności finansowej firmy.31 Przepływy środków pienięŜnych z działalności inwestycyjnej 186 707.37%.35 235 120.17% w 2004 a niŜeli odpowiadające im przychody.49 2005 3 687 533. w którym to róŜnica pomiędzy dynamika kosztów a przychodów działalności operacyjnej była niŜsza o 3.4.29 Przepływy pienięŜne netto razem 486 340. Informacje zawarte w rachunku przepływów pienięŜnych pozwalają wyjaśnić zmiany występujące w aktywach bilansu jak i w sytuacji finansowej.40 1 999 055.91 Przepływy środków pienięŜnych z działalności operacyjnej 1 710 859.o. Dane o przepływach pienięŜnych mogą teŜ zawierać uŜyteczne informacje do określania kwoty.96 4 211 939.98 -1 027 772.90 2 332 824.97 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.92 -258 329. 3.89 1 750 000.89 899 865. 87 . Obok statystycznej informacji o stanie i zmianach w zakresie zasobów i źródeł ich pochodzenia oraz dynamicznej informacji w ujęciu memoriałowym o przychodach i kosztach.74 1 061 717.o.81 1 158 651.41 -5 628 920. z o.97 111 896. Analiza pionowa i pozioma rachunku z przepływów środków pienięŜnych Podstawowym celem sporządzania tego rachunku przepływów pienięŜnych jest określenie: zdolności generowania gotówki i jej ekwiwalentów przez przedsiębiorstwo.00 1 374 422.85 3 312 073. Rachunek przepływów pienięŜnych wypełnia lukę w tworzeniu przez rachunkowość „wiernego obrazu” sytuacji finansowej przedsiębiorstwa.55% w 2003 i o 0.22 2 936 477.45 76 218.45 583 342.70 -3 824 654. uzyskuje się w tym rachunku równieŜ dynamiczną informację w ujęciu kasowym o wpływach i wydatkach firmy. w latach 2002 – 2005 2002 2003 2004 1 874 759.38 -5 740 816. ustalenie źródeł jej pochodzenia i kierunków wykorzystania.06 -3 691 970.23 5 686 589.93 -3 665 103. Tendencja ta odwróciła się w 2005 roku.17 2 812 826.00 -2 229 484.39 Zysk (strata) netto -1 807 898.83 Korekty razem Przepływy pienięŜne netto z działalności operacyjnej -97 038.55 1 406 770.22 2 186 423.

Natomiast w kolejnych latach dodatni strumień pochodzący z działalności operacyjnej nie był wystarczający dla pokrycia wydatków inwestycyjnych. dla której przedsiębiorstwo zostało powołane (samofinansowanie). Jest to sytuacja typowa dla przedsiębiorstw rozwijających się. Podstawę oceny stanowią tylko salda środków pienięŜnych netto. Przedstawiona interpretacja zmian w stanie środków pienięŜnych ma charakter ogólny. Bardzo istotne jest tu określenie i ocena zdolności przedsiębiorstwa do generowania środków pienięŜnych z działalności podstawowej. Ŝe zysk netto to nie to samo. wykorzystywanej do zestawienia przepływów pienięŜnych z działalności operacyjnej wyraźnie widać. pozyskiwanie z zewnątrz kapitałów własnych i obcych oraz kierunków ich wykorzystania. W metodzie pośredniej. Z punktu widzenia zdolności generowania środków 88 . Zastosowanie dodatkowych obliczeń i ocen. inwestycyjnej i finansowej są pomocne w rozpoznaniu konkretnej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pienięŜnych KATEGORIA STRUMIENI I II III KOLEJNE PRZYPADKI IV V VI VII VIII OPERACYJNY INWESTYCYJN FINANSOWY + + + + - + + - + + + + + + - - Źródło: Opracowanie własne. netto z działalności operacyjnej wyróŜnić moŜna cztery warianty charakteryzujące sytuację finansową przedsiębiorstwa. pozwala spojrzeć szerzej na zmiany środków pienięŜnych w przedsiębiorstwie. Tabela 21: Wynik księgowy a środki pienięŜne netto z działalności operacyjnej TREŚĆ WYNIK FINANSOWY NETTO ŚRODKI PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ WARIANTY I II III IV + + + - + - Źródło: Opracowanie własne. uzyskiwane z poszczególnych rodzajów działalności. Trzy rodzaje strumieni oraz dwa kierunki przepływu (dodatni lub ujemny) pozwalają.Rachunki przepływów pienięŜnych sporządzane z podziałem na przepływy działalności operacyjnej. co gotówka wypracowana z działalności operacyjnej (podstawowej). Niedobór środków pienięŜnych pokrywany był kredytami i poŜyczkami oraz innymi wpływami finansowymi. Porównując zysk netto i środki pienięŜne . Jak wynika z tabeli 19 w 2002 roku dwa ujemne strumienie: operacyjny i inwestycyjny są finansowane były źródłami zewnętrznymi. bowiem wyróŜnić osiem moŜliwych przypadków.

589. Jak widać na poniŜszym wykresie w badanym okresie.23 zł i 5.31zł.96 zł. 89 .89 zł.48 zł i dla 2005: -3.920. usług były wyŜsze od wydatków z działalności operacyjnej. Z kolei cash flow finansowe w całym badanym okresie charakteryzuje stała tendencja spadkowa.628.22 zł.211. (czyli analiza pionowa) pozwala ujawnić podstawowe źródła pochodzenia gotówki lub teŜ kierunki ich wydatkowania. Oznacza to. Generowana nadwyŜka gotówkowa w wyniku prowadzonej działalności finansowej w ciągu czterech lat spadła o 83.390.pienięŜnych od roku 2003 badane przedsiębiorstwo znajduje się w korzystnej sytuacji gdyŜ osiąga zysk netto i jednocześnie uzyskuje nadwyŜkę środków pienięŜnych z działalności operacyjnej. W ramach wstępnej analizy rachunku przepływu środków pienięŜnych istotne jest teŜ badanie struktury i dynamiki tych przepływów.477. Ŝe środki pienięŜne. 2.588. Analiza dynamiki (analiza pozioma) umoŜliwia natomiast ocenę występujących tendencji zmian poszczególnych pozycji.41 zł. jedynie w roku 2002 Cash Flow operacyjne wykazywało niedobór w wysokości: 97.691. gdyŜ informują o intensywnym rozwoju firmy. Ujemne przepływy pienięŜne netto dla działalności inwestycyjnej. wyrobów. które wynosiły odpowiednio: 4. jakie kształtowały się w badanej jednostce naleŜy oceniać pozytywnie.686. Analiza struktury. Wynosiły one odpowiednio dla roku: 2002: -841. natomiast w trzech kolejnych latach wynik na działalności operacyjnej przyjmował wartości dodatnie.939.06 zł. jakie spółka uzyskiwała od 2003 ze sprzedaŜy towarów.884.970.038. dla 2003: -5. dla 2004: 3. Wykres 14 przedstawia przepływy netto z poszczególnych działalności badanej jednostki gospodarczej w rozpatrywanym okresie.29%.936.

22 zł 1 406 770.04 % -8.o.45 % -37. z o.zmiana stanu zapasów .2005.29 zł 1 158 651.81 % 0.50 % 19.00 % 100.85 % 0.00 % 100.41 zł 2003 2004 2005 -3 691 970.82 % 100.amortyzacja .00 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp. z o.35 zł -97 038.64 % -19.zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych .01 % 18. Głównym źródłem dodatnich wartość przepływów pienięŜnych netto z działalności operacyjnej był zysk na działalności operacyjnej. 68. Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp.80%.28 % 19.06 zł -3 588 884.55 zł 2 936 477.13 % 2.zmiana stanu rezerw . w latach 2002 – 2005 DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA 4 211 939. które polegało na wyeliminowaniu pozycji nienaleŜących do tej działalności. zatem nie pociąga za sobą Ŝadnych przepływów 90 . ale nie jest wydatkiem.o. z o.89 zł Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.00 % 100. która jest kosztem.31 zł 2002 -841 390.99%.25 % 28. Wysokim udziałem w strukturze Cash Flow operacyjnym charakteryzuje się takŜe amortyzacja.zysk na działalności operacyjnej .o.44 % -22. w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE .Wykres 14: Kształtowanie się dynamiki poszczególnych rodzajów strumieni przepływów pienięŜnych netto firmy Agro-Handel Sp.76 % -22. Do celów analizy strukturalnej nadwyŜki strumienia pienięŜnego z działalności operacyjnej dane zawarte w części A rachunku zostały poddane przekształceniu.02 % 6.33 % -1. stanowiący kolejno: 22.94 % 52.36 % -5.08 % 2003 2004 2005 22.43 % 28.26 % 13.99 % 70.21 % -2.48 zł -5 628 920.zmiana stanu rozliczeń międzyokresowych PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ 2002 -18. całej nadwyŜki operacyjnej w latach 2003 .10 % -0.o.96 zł 235 120.92%.92 % 17.17 zł 583 342. Efekt tego przekształcenia przedstawia tabela 22. 70. z o.57 % 37.41 % -1.92 % 68.80 % 32.zmiana stanu naleŜności .23 zł 5 686 589.

z o.716. składa się wyłącznie z wpływów i wydatków związanych z nabyciem i zbyciem wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych. z o.00 .00 % 100.kredyty i poŜyczki 100.00 % .68 zł) przy jednoczesnym spadku zobowiązań niezwiązanych z zaciągniętymi kredytami i poŜyczkami o 1.00% 100.inne wpływy finansowe 39. z o. Dlatego kwotę amortyzacji naleŜy dodać do wyniku finansowego.o. w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE 2002 2003 2004 2005 WPŁYWY: 100.o.62 % 19.646.47 % .00 % 100.nabycie wartości niematerialnych i prawnych 100.00 % 100.00 % 100.odsetki 45. W badanej spółce składniki gotówki netto z działalności finansowej przedstawione zostały w tabeli 24.00% 100.wpływy netto z dopłat do kapitału 14.pienięŜnych.32 zł.00 % 100.dywidendy i inne wypłaty na rzecz właścicieli 43.00 % 100.00 % 100.00 % 100.zbycie wartości niematerialnych i prawnych 100.36 % wartościowychkrótkoterminowych .00 % .00 % 46.83% 14.00 % 100.00 % 100.00 % 100.44 % 86.00 % 100. z o.79 % PRZEPŁYWY PIENIĘśNE 100.00% 100.o.28 % 30.099.41 % 11.spłaty kredytów i poŜyczek 10. Do analizy struktury przepływów pienięŜnych netto z działalności inwestycyjnej wykorzystano poniŜszą tabele: Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.00 % oraz rzeczowych aktywów trwałych PRZEPŁYWY PIENIĘśNE 100. w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE 2002 2003 2004 2005 WPŁYWY: 100.72 % 5.10 % .wykup dłuŜnych papierów 7.34 % 13.00 % NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp.39 % 16.87 % 5.00% 100.00 % 100.00 % 100.00 % 100.00 . z o.22% .43 % WYDATKI: 100.00 % 100.o.64 % 2. NiŜsza wartość przepływów netto z działalności operacyjnej w 2004 roku wynika z niekorzystnej zmiany stanu naleŜności (spadek o 653.00 % NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp.57 % .o. Struktura gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.00 % 100.00 % 100.00% oraz rzeczowych aktywów trwałych WYDATKI: 100. Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp. 91 .00% 100.00 % 100.78 % 61.08 % 80.00 % 100.38 % 44.

Nadmiar moŜe rozmazywać obraz sytuacji finansowej firmy. bowiem duŜa liczba wskaźników. Dzięki nim moŜna zidentyfikować jej słabe i mocne strony.34% udział w strukturze wpływów miały kredyty i poŜyczki. Ŝe w latach 2002 – 2003 jedynym źródłem wpływów działalności finansowej były kredyty i poŜyczki. oraz inne wpływy finansowe. Wykorzystanie analizy wskaźnikowej do oceny sytuacji finansowej firmy Od ponad wieku analiza wskaźnikowa jest głównym instrumentem interpretacji sprawozdań finansowych.22% i 39. a w konsekwencji stanowi podstawę do dokonania oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Wskaźnikowa analiza kondycji finansowej przedsiębiorstwa stanowi rozwinięcie wstępnej analizy podstawowych sprawozdań finansowych. Udział dywidendy i innych wypłat na rzecz właścicieli spadł z poziomu 43.47% w ostatnim okresie objętym badaniem. wpływy z funduszu SAPARD oraz z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych stanowiły odpowiednio: 14.57% naleŜał do kredytów i poŜyczek. Uwzględniając zakres danych. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. natomiast dopłaty do kapitału i inne wpływy tj. Rodzaj i liczba wskaźników.2005 na spłatę kredytów i poŜyczek przeznaczano kolejno 61. W ostatnim badanym okresie sprawozdawczym inne wpływy finansowe stanowiły 86. Po stronie wydatków z działalności finansowej przez cały badany okres znaczącą udział stanowiły odsetki oraz spłaty kredytów i poŜyczek. Zbyt wysoka 92 . lecz ich trafny dobór i umiejętna ocena. dlatego w praktyce dla kaŜdej z grup wyodrębnia się kilka wskaźników o znaczeniu podstawowym.10% gotówki działalności finansowej.43% ogółu wpływów na działalności finansowej. 80. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych. 44. Sytuacja nieco uległa zmianie w 2004 roku.38%. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa. kiedy to oprócz wspomnianego źródła pojawiły się takŜe wpływy netto z dopłat do kapitału zakładowego wspólników. Poszczególne wskaźniki finansowe dotyczą określonego obszaru działalności firmy. Z tego teŜ względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy.5. O jakości analizy nie świadczy. W latach 2003 . pozostały udział 13. 3. moŜliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duŜe.83% w okresie początkowym do poziomu 5. zawartych w bilansie oraz w rachunku zysków i strat.44%. Jednak nadal największy. bo 46.08%.Z powyŜszych obliczeń wynika.

ma duŜy wpływ na obiektywność. ZEWNĘTRZNE FINANSOWE PŁYNNOŚCI STRUKTURY KAPITAŁU 82 M. dokładność i kompletność wyników prac analitycznych.róŜnice pomiędzy tak obliczonymi wskaźnikami pokazują zmiany . Analiza wskaźnikowa jest szybką i efektywną metodą uzyskiwania wglądu w operacje gospodarcze i funkcjonowanie firmy. Jeden z moŜliwych sposobów ich podziału. 321. Ŝe bazuje wyłącznie na przeszłości firmy.lub zbyt niska wielkość wskaźników jest sygnałem o występowaniu określonych zjawisk i moŜe być źródłem informacji o zagroŜeniach i szansach działalności firmy. Treść wskaźników analitycznych. Jachna op.jakie zaszły w badanym zjawisku. • na podstawie wielkości średnich. Niemniej sposób podejścia do tego narzędzia musi być odpowiednio wywaŜony i uzupełniony innymi narzędziami analitycznymi gdyŜ analiza wskaźnikowa nie jest wolna od pewnych ograniczeń. NaleŜy jednak dodać. T. w oparciu o sumę stanu na początek i koniec okresu sprawozdawczego dzieloną przez 2. Wiśniewski op. Bednarski. jaki spotyka się w literaturze przedstawiono poniŜej: Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych WSKAŹNIKI EKONOMICZNE WEWNĘTRZNE OPERACYJNE EFEKTYWNOŚCI ELASTYCZNOŚCI Źródło: L. w wyniku podjętych w ciągu okresu sprawozdawczego decyzji gospodarczych. s. Istnieje kilka sposobów podziału klasyfikacji wskaźników ekonomicznych.. T. cit. Sierpińska. s. 93 . NajwaŜniejszym z nich jest fakt. a przede wszystkim ich konstrukcja. 78. ustalanych np. Wszystkie wskaźniki wykorzystywane w analizie finansowej mogą być obliczane: • na podstawie danych wyraŜających stan zjawiska na początku i końcu okresu sprawozdawczego . cit. by je poznać naleŜy dokonać pogłębionej analizy wykorzystując bardziej szczegółowe wskaźniki. jednak wraz z analizą otoczenia moŜe ona słuŜyć do przewidywania warunków działania przedsiębiorstwa w przyszłości82. Ŝe podstawowe wskaźniki finansowe na ogół nie dostarczają pełnych informacji o przyczynach występowania zjawisk lub zdarzeń.

a w szczególności zdolność spółki do spłacania swoich zobowiązań w krótkim terminie. Wiśniewski op. Ibidem. przy dokonywaniu oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Natomiast dokonując klasyfikacji wskaźników słuŜących do oceny kondycji do oceny kondycji finansowej firmy moŜna ująć w następujących grupach84: • • • • • wskaźniki rentowności (zyskowności) (profitability ratios). Wskaźniki struktury kapitału słuŜące ocenie długoterminowej struktury kapitału. Wskaźniki te wykorzystywane są najczęściej przez inwestorów i potencjalnych inwestorów firmy.: cena rynkowa akcji danej spółki). s. jakie spółka uzyskuje z działań operacyjnych oraz wskaźniki efektywności (wydajności) określające obrót lub teŜ charakteryzujące efektywność inwestycji. wskaźniki płynności (liąuidty ratios). Wskaźniki zewnętrzne to takie. Sprawa sporną moŜe być tylko ich gradacja Ogólne zasady interpretacji wskaźników wskazują na konieczność zastosowania metody porównań. które obliczane są na podstawie danych zaczerpniętych ze sprawozdań finansowych firmy stanowiące ich interpretację. a przede wszystkim udział kapitału własnego i obcego w finansowaniu firmy w długim okresie83. s. w których dane znajdujące się w liczniku bądź mianowniku pochodzą z materiałów źródłowych innych niŜ sprawozdania finansowe (np.. wskaźniki sprawności działania (activity ratios). Nie budzi teŜ wątpliwości zaliczanie poszczególnych wskaźników do danej grupy. Wskaźniki operacyjne dzielone są następnie na wskaźniki rentowności. 94 . uzupełniane dla niektórych przedsiębiorstw o wskaźniki rynku kapitałowego. podziały te są bardzo do siebie zbliŜone. Wskaźniki finansowe dzielą się z kolei na wskaźniki płynności i struktury kapitału (zasilania). Bednarski. wskaźniki zadłuŜenia (debt ratios). zatem strony aktywów) oraz finansowe (skupiają się na badaniu sposobu sfinansowania aktywów spółki). cit. 324. Jak wynika z przedstawionych przykładów klasyfikacji wskaźników ekonomicznych. Najczęściej przyjmowane kierunki porównań przedstawia schemat: 83 84 L. Pierwsze oceniają krótkoterminową pozycję finansową firmy. T. które charakteryzują efekty.Według powyŜszej klasyfikacji wskaźniki dzielone są na wewnętrzne i czyli takie. 323. Wskaźniki wewnętrzne dzielone są następnie na dwie zasadnicze grupy: wskaźniki operacyjne (koncentrują się na operacjach spółki dotyczą.

czy tendencje zmian we wskaźnikach są korzystne dla firmy oraz jakie jest natęŜenie zmian w stosunku do lat ubiegłych. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa. kosztorysach. cit.analiza zachodzących w czasie zmian poszczególnych danych finansowych i wskaźników dotyczących tego samego przedsiębiorstwa PLAN PRZESTRZEŃ . s. Bednarski. firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku.Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej KIERUNKI PORÓWNAŃ WSKAŹNIKÓW CZAS . s. cit.analiza wyników uzyskiwanych przez przedsiębiorstwo z danymi zawartymi w planach. 54. Stąd teŜ przed porównaniem wskaźników zachodzi konieczność ustalenia rodzajów i rozmiarów ewentualnych zakłóceń w porównywalności. minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branŜy. WaŜnym aspektem analizy wskaźnikowej jest sprawdzian jednolitości konstrukcji badanych wskaźników oraz procedur rachunkowości (eliminacje zakłóceń) i wtedy. Olzacka.. Pogorszenie wskaźników moŜe być sygnałem występujących nieprawidłowości i świadczyć o podejmowaniu błędnych decyzji gospodarczych w badanym okresie85. ma ona.porównanie danych finansowych przedsiębiorstwa z odpowiadającymi im danymi innych firm. op. Porównania pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami pozwalają ocenić pozycje danej firmy na rynku. załoŜeniach projektowych lub z przyjętą umownie wielkością optymalną Źródło: L.. 20 Porównanie wskaźników w czasie pozwala wyznaczyć trendy kształtowania się określonych relacji finansowych i ocenić. R. gdy licznik jest współmierny do mianownika. bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcjonowania86. Pałczyńska-Gościniak op. przede wszystkim działających w tej samej branŜy i przedsiębiorstw konkurencyjnych . 55. Ibidem. a następnie w miarę moŜliwości ich eliminowanie bądź odpowiednie uwzględnianie w dokonywanej ocenie. s. PoniŜszy schemat przedstawia cztery główne rodzaje zakłóceń spotykanych przy porównywaniu wskaźników. 95 . Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej. 85 86 B.

Tworząca się wielkość form organizacyjnych przedsiębiorstwa. s. podziałem lub łączeniem przedsiębiorstw i ich elementów składowych. podobnych przedsiębiorstw. celowo dobrany zestaw wskaźników umoŜliwia badanie trendów i progresji na przestrzeni co najmniej kilku lat. jeśli organizacja jest zarządzana mniej efektywnie niŜ konkurencyjne firmy. obserwacji zmian organizacyjnych podmiotów gospodarczych Źródło: J. Poprawnie przeprowadzona analiza wskaźnikowa moŜe dać źródła wiedzy do podjęcia słusznych i właściwych decyzji biznesowych firmy. ORGANIZACYJNE . Sułowska op. Podobny skutek wywoływać mogą zmiany kursów walut. FINANSOWE (CENOWE) . dlatego. taryf przewozowych. sposobu ich obliczania lub zasad ewidencji (mogą nasilać się w porównaniach dotyczących odległych okresów. stwarza szansę porównań z przeciętnymi wskaźnikami dla branŜy. Leszczyński.wynikają z róŜnic lub dokonywanych zmian w zakresie przedmiotu działalności jednostek gospodarczych (nasilać się mogą w związku z postulowanym postępem technicznotechnologicznym produkcji krajowej z uwagi na istotne w poziomie techniki i technologii krajowej i zagranicznej). 91 96 . Poprzez jej systemowy charakter stopień szczelności uzyskiwanych danych moŜe znacznie ograniczyć ilość popełnionych błędów strategicznych mających istotne znaczenie w dalszym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa i jego rozwoju. Skowronek-Mielczarek op. wymaga szczególnie przy porównywaniu w czasie. a przede wszystkim. ich duŜa elastyczność. itp.. cit. • • wskazuje sposoby. Analiza wskaźnikowa jest zalecana z wielu powodów. METODOLOGICZNE .wynikają z odmienności treści i budowy wskaźników ekonomicznych.powstają na skutek zmian ceny sprzedaŜy wyrobów. robót i usług wynikających z decyzji organów upowaŜnionych do ustalania ceny lub producentów. moŜliwości i niezbędne usprawnienia – jest to konieczne. oprocentowania kredytów. grupy przedsiębiorstw. A. telekomunikacyjnych. a takŜe ze wskaźnikami konkurentów w określonym momencie. które muszą uwzględniać odmienności systemów ekonomicznych). Ŝe87: • • • charakteryzuje róŜne aspekty działalności gospodarczej przedsiębiorstwa i umoŜliwia osobie z zewnątrz ocenę kondycji finansowej. RZECZOWE (PRZEDMIOTOWE) . jak równieŜ w porównaniach międzynarodowych. RównieŜ jej ilościowy i jakościowy 87 Z. przyjęciem.Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników . 145. moŜe wyjaśnić spadek zysku i potencjalne moŜliwości jego wzrostu.. s.wywoływane są przekazywaniem. pocztowych. cit.

gdy są one przedsiębiorstwu potrzebne oraz do regulowania zobowiązań finansowych w pełnej wysokości i wymagalnych terminach.terminie. np. rośnie teŜ zazwyczaj jego cena (oprocentowanie). Zdolność do terminowego regulowania zobowiązań bieŜących nie oznacza utrzymywania w przedsiębiorstwie takiego stanu środków pienięŜnych. Brak płynności finansowej – z punktu widzenia przedsiębiorstwa –zazwyczaj pociąga za sobą gro niekorzystnych skutków. Płynność finansową przedsiębiorstwa naleŜy rozumieć jako kategorię ekonomiczną w trzech aspektach88: • płynność płatniczą – rozumianą jako zasób środków pienięŜnych. a w konsekwencji . który w pełni równowaŜyłby zobowiązania bieŜące.charakter moŜe przyczynić się do podjęcia skutecznych działań zapobiegających zagroŜeniom wobec występującej niepewności strategicznej. której przejawem jest terminowe regulowanie zobowiązań. Do oceny strukturalnej płynności finansowej konieczne są 88 W. kredytodawcy mogą wywierać wpływ na decyzje przedsiębiorstw. 254. oprócz prowadzenia działalności gospodarczej zgodnie z zasadami efektywności gospodarowania.5. który jest konieczny do niezbędnego zakupu towarów i usług. Analiza płynności finansowej Warunkiem egzystencji przedsiębiorstwa. aby wpływy mogły równowaŜyć w określonym czasie wydatki.1. co oznacza ograniczenie jego suwerenności gospodarczej. Gabrusewicz op. Pozwala ocenić stan faktyczny i poprzez obiektywną ocenę wykreować potencjały doskonalenia oraz siłę finansową przedsiębiorstwa. Ŝe płatność nastąpi w najpóźniejszym . 97 . • płynność strukturalna – czyli właściwe relacje pomiędzy składnikami majątku łatwymi do spienięŜenia (upłynnienia) i zobowiązaniami bieŜącymi. trudniejsze staje się uzyskanie kredytu. Płynność finansowa to takie sterowanie wpływami i wydatkami. 3.: dostawcy mogą Ŝądać zapłaty wyłącznie gotówką.. s. Terminowość oznacza. jest zachowanie płynności finansowej. koniecznymi do uregulowania. zaś ewentualne niedobory środków pienięŜnych powinny uzupełniać rezerwy lub kredyt.koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa. cit.moŜliwym do zaakceptowania przez wierzycieli .

Cechą charakterystyczną tej metody to szczegółowość uzyskiwanych informacji. a problemy te. Najczęściej stosowanymi w ocenie płynności finansowej przedsiębiorstwa są metody wskaźnikowe. MoŜna tu wyróŜnić dwie grupy wskaźników. Cechą charakterystyczną tej metody jest szybkość uzyskiwanych informacji. która wyraŜa moŜliwości szybkiego pozyskania środków pienięŜnych.. s. powinny z kolei wynikać z długofalowego planu zarządzania płynnością finansową.zbyt ogólny charakter uzyskiwanych informacji. Druga grupa określana jest w literaturze mianem metody dynamicznej pomiaru płynności finansowej. Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umoŜliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą90. Badanie długoterminowej płynności finansowej to inaczej analiza prawidłowości sfinansowaniu aktywów trwałych. płynność potencjalną. natomiast wadą . Dlatego uzasadnione jest wyróŜnienie płynności finansowej krótko- i długoterminowej. które pozwalają w sposób przybliŜony określać zdolność przedsiębiorstwa do obsługi zadłuŜenia. Pierwsza skupia się na krótkookresowym przewidywaniu wpływów i wydatków przedsiębiorstwa na podstawie kilku wskaźników. Zgodnie ze złotą zasadą bilansową: aktywa trwałe 89 90 Ibidem. ocena wielkości i zmian kapitału pracującego. Aby przedsiębiorstwo nie miało kłopotów z płatnościami swoich zobowiązań powinno na bieŜąco rozwiązywać problemy płatności finansowej. kiedy stają się one przedsiębiorstwu potrzebne. Natomiast płynność finansowa długoterminowa ma ukazać wydatki i moŜliwości ich finansowania w dłuŜszej perspektywie89. cit. analiza statycznej i dynamicznej płynności finansowej. 138. Jerzembowska op. Oparta jest na informacjach pochodzących ze sprawozdania z przepływu środków pienięŜnych. Pierwsza z nich zwana metodą statyczną pomiaru płynności finansowej oparta jest na informacjach zawartych w rachunku wyników i bilansie. Przedmiotem analizy płynności finansowej są następujące zagadnienia: • • • analiza długoterminowej płynności finansowej. 254. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie.odpowiednie • informacje. s. dotyczące charakteru posiadanych składników majątkowych oraz rodzaju i terminów płatności zobowiązań. 98 . M.

Ŝe łączną wielkość kapitału stałego powinna przekraczać wartość aktywów trwałych. Gabrusewicz op. s. 140. Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy. W. wówczas wskazuje na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych – złota zasada bilansowa jest zachowana. 255. iŜ obliczone wskaźniki stopnia pokrycia aktywów trwałych wskazują na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych. Oznacza to. z tym jednak. JeŜeli kapitał własny nie pokrywa aktywów trwałych. Ŝe złota zasada bilansowa nie jest zachowana. Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy nawet w przypadku jej upadłości. wówczas sprawdzany jest wskaźnik pokrycia II stopnia.powinny być sfinansowane kapitałem własnym.w miarę moŜliwości . to analiza statycznej oceny płynności finansowej przy wykorzystaniu następujących wskaźników: wskaźnik bieŜącej płynności finansowej (current ratio) (wskaźnik płynności finansowej III stopnia) = = = wskaźnik szybkiej płynności finansowej (quick ratio) (wskaźnik płynności finansowej II stopnia) wskaźnik płynności gotówkowej (super quick ratio) (wskaźnik płynności finansowej I stopnia) aktywa obrotowe x 100 zobowiązania bieŜące (aktywa obrotowe – zapasy) x zobowiązania bieŜące środki pienięŜne x 100 zobowiązania bieŜące Pierwszy z przedstawionych wskaźników powinien oscylować w granicach 120-200%92. Kapitał własny i stały w danym okresie nie w pokrywają aktywa trwałe. cit. tak znaczne zaangaŜowanie kapitału własnego w finansowaniu aktywów trwałych moŜe powodować obniŜenie się rentowności. przy czym. Badanie krótkoterminowej płynności finansowej. Aktywa obrotowe mogą być pokryte nie tylko kapitałem stałym. taka sytuacja wpływa negatywnie na płynność finansową przedsiębiorstwa91. s. co najmniej równe kapitałowi własnemu. aby aktywa trwałe były.. wtedy obliczone wskaźniki wskazują na to. ale takŜe krótkoterminowym kapitałem obcym. Wskaźniki wykorzystywane do badania długoterminowej płynności finansowej przedstawiają następujące formuły: wskaźnik pokrycia I stopnia wskaźnik pokrycia II stopnia = = kapitał własny x 100 aktywa trwałe kapitał stały x 100 aktywa trwałe JeŜeli obliczony wskaźnik pokrycia I stopnia aktywów trwałych jest większy lub równy 100%. Gdy jego wartość jest równa lub większa od 100% oznacza. Natomiast w przypadku gdy wartość wskaźnika pokrycia II stopnia jest mniejsza niŜ 100%. 99 . JeŜeli nie jest to moŜliwe prawidłowym źródłem pokrycia aktywów jest długookresowy kapitał obcy. Trzeci stopień płynności traktuje się w przedsiębiorstwie jako wskaźnik 91 92 Ibidem.

Wskaźniki płynności finansowej III stopnia przyjmujące wielkości powyŜej 200% wskazują na nadmierną płynność. mogą korzystać z krótkoterminowego kredytu bankowego. Wskaźnik płynności finansowej II stopnia słuŜy do oceny stopnia pokrycia zobowiązań krótkoterminowych aktywami o duŜym stopniu płynności. Ŝe z uwagi na rozbieŜności czasowe pomiędzy terminami płatności zobowiązań a uzyskiwanymi wpływami z działalności. JeŜeli wskaźnik spada poniŜej 120%. których zasoby kapitału gotówkowego powinny być ograniczone do niezbędnego minimum. co moŜe mieć niekorzystny wpływ na rentowność firmy. Ponadto. ze względu na stopień płynności tych składników majątkowych. to stanowi on dla przedsiębiorstwa sygnał informujący go o konieczności przeprowadzenia analizy kapitału obrotowego i oceny przyczyn obniŜenia jego wysokości. środki obrotowe powinny z odpowiednim nadmiarem pokrywać bieŜące zobowiązania. Wielkość tego wskaźnika w granicach 100% uwaŜana jest za wzorcową. które nie zawsze mogą być naleŜnościami terminowymi. poniewaŜ świadczy o zdolności przedsiębiorstwa do pokrycia w krótkim czasie wymagalnych zobowiązań93. chociaŜ nie ma duŜej wartości poznawczej. Natomiast wysoki wskaźnik płynności II stopnia wskazuje na nieprodukcyjne gromadzenie środków pienięŜnych na rachunkach bankowych oraz występowanie wysokiego stanu naleŜności. 257. w krytycznych sytuacjach firmy rentowne o określonej wiarygodności. Doprowadziło to w praktyce do wymogu. w myśl. aby aktywa obrotowe ogółem były dwukrotnie wyŜsze od zobowiązań bieŜących. Ŝe firma nie posiada wystarczających środków dla spłacania bieŜących zobowiązań.bezpieczeństwa w zakresie płynności środków. Ŝe powinien on oscylować w granicach 10 – 20%. Spotykane są poglądy. Niski poziom wskaźnika moŜe oznaczać. Wskaźnik płynności gotówkowej jest w literaturze przedmiotu ciągle przedstawiany i w praktyce liczony. gdyŜ tylko kapitał zaangaŜowany w obrocie przynosi zysk. Przy określaniu wielkości wzorcowej tego wskaźnika wychodzi się z załoŜenia. 93 Ibidem. Zbyt wysoka lub zbyt niska wielkość wskaźnika powinna skłaniać kierownictwo przedsiębiorstwa do zbadania przyczyn takiego kształtowania się przedstawionej relacji. s. Wielkości wskaźnika niŜsze od postulowanych mogą wskazywać na niedostateczne wyposaŜenie przedsiębiorstwa w środki płynne zabezpieczające spłatę zobowiązań. 100 . W tej sytuacji trudno jest określić wzorcową wielkość dla tego wskaźnika. Niski poziom tego wskaźnika wynika z reguł zarządzania gotówką w przedsiębiorstwie.

.Do oceny gospodarki pienięŜnej przedsiębiorstwa w ujęciu dynamicznym wykorzystuje się wskaźniki oparte na przepływach pienięŜnych. Kapitał pracujący (kapitał obrotowy) jest róŜnicą pomiędzy majątkiem obrotowym (krótkoterminowym) a zobowiązaniami bieŜącymi. w jakiej relacji pozostaje wygenerowana z działalności podstawowej gotówka do róŜnych wydatków i zobowiązań jednostki gospodarczej. KaŜdy przyrost wartości wskaźników naleŜących do tej grupy poprawia sytuację płatniczą przedsiębiorstwa. Wędzki op. które informują o tym. WyraŜa on. s. wskaźniki wystarczalności gotówkowej. opartych na przepływach pienięŜnych stanowią wskaźniki wystarczalności gotówki. więc wielkość kapitałów stałych (kapitałów własnych i długoterminowych 94 M. 61. cit. Przykładowe wskaźniki tej grupy to: wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań ogółem wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań bieŜących wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań długoterminowych wskaźnik ogólnej wystarczalności gotówki operacyjnej wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakup środków trwałych = = = = = gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania ogółem gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania bieŜące gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania długoterminowe gotówka netto z działalności operacyjnej spłata zobowiązań długoterminowych + wypłata dywidend + zakup majątku trwałego gotówka netto z działalności operacyjnej wydatki na zakup środków trwałych Zachowanie płynności finansowej uwarunkowane jest posiadaniem przez przedsiębiorstwo kapitału obrotowego. ich spadek natomiast sytuację tę pogarsza. informują o tym. D. ile wpływów gotówkowych osiąga przedsiębiorstwo w danym czasie ze sprzedaŜy lub zaangaŜowanego majątku. Sierpińska. Wskaźniki wydajności gotówkowej. PoŜądanym kierunkiem zmian tych wskaźników jest wzrost ich wielkości w czasie. Wśród wskaźników wydajności gotówkowej wyróŜniamy: wskaźnik wydajności gotówkowej sprzedaŜy wskaźnik wydajności gotówkowej zysku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku trwałego wskaźnik wydajności gotówkowej majątku obrotowego = = = = = gotówka netto ze sprzedaŜy sprzedaŜ netto gotówka netto z działalności operacyjnej zysk z działalności operacyjnej gotówka netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku ogółem gotówka netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku trwałego gotówka netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku obrotowego Drugą grupę wskaźników. 101 . które ujmuje się w dwóch grupach94: • • wskaźniki wydajności gotówkowej.

kapitałów obcych) finansujących majątek obrotowy. Jako najbardziej płynna część kapitału stanowi on pewnego rodzaju zabezpieczenie dla zaspokojenia zobowiązań wynikających z bieŜącego cyklu obiegu gotówki w przedsiębiorstwie95.
KAPITAŁ OBROTOWY = AKTYWA OBROTOWE - ZOBOWIĄZANIA BIEśĄCE

Zastosowanie wyŜej wymienionej formuły pozwala zmierzy płynność firmy w sposób bezwzględny. Dodatni kapitał obrotowy dobrze świadczy o płynności firmy – moŜliwości regulowania zobowiązań składnikami majątku obrotowego. Jeśli jest on rosnący, świadczy to o rozszerzeniu zarówno skali działalności jak i wykorzystania kapitału stałego firmy do finansowania obrotowych składników majątku. Dla porównań z innymi podmiotami w zakresie kapitału obrotowego posługujemy się wskaźnikiem poziomu kapitału obrotowego, który obliczamy za pomocą wzoru:
wskaźnik kapitału obrotowego = kapitał obrotowy aktywa ogółem

Ocena wielkości kapitału pracującego - po odpowiednich korektach - określa długoterminowy potencjał finansowy. Wzrost kapitału pracującego oznacza zwiększenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych, co z kolei świadczy o zwiększeniu się poziomu bezpieczeństwa. Zmiany te są wynikiem duŜego wzrostu inwestycji krótkoterminowych, a więc najbardziej płynnych składników majątku obrotowego. Spadek kapitału pracującego oznacza zmniejszenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych oraz zmniejsza się poziom bezpieczeństwa. Wartości wskaźników płynności badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono w tabeli 25. Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005 – ujęcie statyczne
WYSZCZEGÓLNIENIE
wskaźnik bieŜącej płynności wskaźnik szybkiej płynności wskaźnik płynności gotówkowej

WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 104,85 94,78 80,54 70,75 89,04 82,79 129,73 116,98

ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -24,31 -24,03 8,50 12,04 40,69 34,19 26,93

11,76 8,15 7,40 34,33 -3,61 -0,75 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Analizując powyŜsze dane moŜna zauwaŜyć, iŜ wskaźniki płynności finansowej wszystkich trzech stopni w roku 2003 uległy znaczącemu obniŜeniu i wykazywały niepokojące odchylenia od wielkości wzorcowych. W kolejnym roku sytuacja uległa

95

M. Sierpińska, T. Jachna op. cit., s. 55.

102

delikatnej poprawie, jednak poziom wskaźników płynność kształtował się na niebezpiecznie niskim poziomie. Dopiero wzrost w 2005 roku wskaźników płynności I, II i III stopnia odpowiednio o: 40,69%, 34,19% i 26,93% powoduje, iŜ wartości wskaźników płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp, z o.o. oceniane są jako bezpieczne. Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005 – ujęcie dynamiczne
WYSZCZEGÓLNIENIE
WSKAŹNIK WYDAJNOŚCI:

WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2002 2003 2004 2005 2003/2002 2004/2003 2005/2004
-0,06 -0,04 -0,01 -0,01 -0,01 5,21 2,80 0,21 0,44 0,40 1,42 1,09 0,13 0,23 0,30 1,21 1,13 0,23 0,41 0,52 5,27 2,84 0,22 0,45 0,41 -3,79 -1,71 -0,08 -0,21 -0,10 -0,21 0,04 0,10 0,18 0,22

gotówkowej sprzedaŜy gotówkowej zysku gotówkowej majątku gotówkowej majątku trwałego gotówkowej majątku obrotowego na spłatę zobowiązań ogółem na spłatę zobowiązań bieŜących na spłatę zobowiązań długoterminowych ogólnej

WSKAŹNIK WYSTARCZALNOŚCI GOTÓWKI OPERACYJNEJ: -0,01 -0,01 -0,02 0,08 0,24 0,35 0,83 -0,65 0,18 0,27 0,55 -0,52 0,36 0,62 0,84 -1,52 0,25 0,36 0,85 -0,73 -0,06 -0,08 -0,28 0,13 0,18 0,35 0,29 -1,00 -0,78

0,09 -0,73 -0,77 -1,55 -0,82 -0,04 na zakup środków trwałych Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Jak wynika z obliczonych powyŜej wskaźników, w badanym okresie wahaniu ulega wydajność gotówkowa. W latach 2003 i 2005 wzrasta, natomiast w 2004 roku nieco maleje w stosunku do analogicznych okresów poprzednich dla danego roku. Szybciej zwiększa się wydajność gotówkowa majątku obrotowego, niŜ to ma miejsce w przypadku wydajności gotówkowej majątku trwałego. Jednak najszybciej poprawia się wydajność gotówkowa zysku. Podobne tendencje zmian wykazują wskaźniki wystarczalności gotówki

operacyjnej. W całym analizowanym okresie największe obciąŜenie środków pienięŜnych z działalności operacyjnej związane jest z spłatą zobowiązań długoterminowych. Jedynie wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakupy środków trwałych w ciągu czterech badanych lat systematycznie maleje, co w konsekwencji obniŜa zdolność porycia wydatków spółki. Wartość ujemna tego wskaźnika oznacza, iŜ rozwój przedsiębiorstwa - czy teŜ spłata zobowiązań wobec wierzycieli - będzie wymagała zwiększenia kapitału własnego.

103

Wyniki analizy kapitału obrotowego przedstawiają się następująco: Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005
WYSZCZEGÓLNIENIE kapitał obrotowy netto wskaźnik kapitału obrotowego

2002
513 925,99 0,03

2003
-2 367 254,89 -0,11

2004
-1 212 647,66 -0,05

2005
2 729 135,85 0,10

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Dodatni poziom kapitału obrotowego na początku i na końcu badanego okresu pozwala przypuszczać, iŜ niepokojące zjawisko - jakie obserwuje się w latach 2003 – 2004, a mianowicie ujemny kapitał obrotowy spółki - miało charakter przejściowy. Oceniając płynność finansową na podstawie wskaźnika kapitału obrotowego moŜna zauwaŜyć, iŜ z największymi kłopotami z utrzymaniem płynności finansowej spółka borykała się w 2003 roku.

3.5.2. Wskaźnikowa ocena rentowności

W pojęciu rentowność mieści się wiele szczegółowych wyobraŜeń dotyczących produktywności kapitału zainwestowanego w przedsiębiorstwo. Rentowność moŜemy określić jako relatywną wielkość wyniku finansowego, który odzwierciedla opłacalność działalności gospodarczej. Jest to zjawisko osiągania przychodów z działalności gospodarczej przewyŜszających koszty jej prowadzenia. Charakteryzuje ona wartość przypisywaną wyrobom i usługom oraz stopień opłacalności środków zuŜytych bądź zaangaŜowanych w danym okresie w działalności eksploatacyjnej. Poziom rentowności wynika ze stosunku zachodzącego pomiędzy wypracowanym zyskiem, a wielkością zaangaŜowanego kapitału. Osiągnięty poziom rentowności – wskaźniki rentowności – naleŜy zawsze badać na tle warunków istniejących w przedsiębiorstwie i jego otoczeniu. PowyŜsza charakterystyka wskazuje, Ŝe podstawowym miernikiem rentowności kaŜdego przedsiębiorstwa jest wielkość wypracowanego zysku. W teorii analizy finansowej, najczęściej spotykaną definicją rentowności jest rozumienie jej jako zjawiska osiągania przychodów przewyŜszających koszty prowadzenia działalności gospodarczej96. Działania zmierzające w kierunku maksymalizacji zysku, a więc i zwiększania poziomu uzyskiwanej rentowności podejmowane przez przedsiębiorstwo, podyktowane są
96

Mała encyklopedia ekonomiczna, PWE, Warszawa, 1974, s.691.

104

W zaleŜności od rodzaju przyjętego zysku (z działalności operacyjnej. cit. zysk brutto) z rachunku zysku i strat. tym większa jest efektywność przedsiębiorstwa. tym korzystniejsza jest sytuacja finansowa firmy98. określany jest równieŜ zwrotem z majątku ROA (return on assets)... Stanowi on relację zysku netto do aktywów. naleŜy stwierdzić. Z. A. Analizę rentowności naleŜy uwaŜać za jeden z głównych celów analizy finansowej. Im niŜszy jest ten wskaźnik. cit. s. Im wskaźnik ten jest wyŜszy. moŜna mówić o rentowności sprzedaŜy mierzonej zyskiem operacyjnym. Skowronek –Mielczarek op. 142. MoŜemy wyróŜnić trzy podstawowe aspekty rentowności: • • • rentowność sprzedaŜy (rentowność handlowa). Informuje. rentowność zaangaŜowanych kapitałów (rentowność finansowa) Najogólniejszy wskaźnik rentowności sprzedaŜy oblicza się według wzoru: wskaźnik rentowności sprzedaŜy = zysk x 100 przychody ze sprzedaŜy Wskaźnik rentowności sprzedaŜy stanowi relację zysku do przychodów ze sprzedaŜy. zatem korzystniejszą kondycję finansową firmy97. zyskiem netto. Kolejnym obszarem analizy rentowności działalności przedsiębiorstwa jest analiza rentowności majątku. Przyjmując obowiązującą w gospodarce rynkowej zasadę samofinansowania się przedsiębiorstw. Wskaźnik rentowności sprzedaŜy netto określany jest równieŜ zwrotem ze sprzedaŜy. Ŝe wielkość osiągniętego zysku powinna wystarczyć na pokrycie podstawowych potrzeb powstałych w związku z prowadzoną działalnością. Gabrusewicz op.wieloma zasadniczymi względami. Większa wartość wskaźnika oznacza. 105 . moŜe być 97 98 W. rentowność majątku (rentowność ekonomiczna).. Ogólna postać wskaźnika rentowności majątku. Im wartość tego wskaźnika jest większa. s. 234. Wskaźnik rentowności aktywów określa zdolność aktywów jednostki do generowania zysku. Wskaźnik ten. jaką marŜę zysku przynosi dana wartość sprzedaŜy. Odzwierciedla ona sprawność finansową przedsiębiorstw będącą wynikiem efektywności gospodarowania. Informuje on o udziale zysku w wartości sprzedaŜy. poniewaŜ od wielkości zysków i osiągniętej rentowności zaleŜy obecna i przyszła pozycja finansowa przedsiębiorstwa. zysk netto. Leszczyński. tym większa wartość sprzedaŜy musi być zrealizowana dla osiągnięcia określonej kwoty zysku. pokazuje jak efektywnie firma zarządza swoimi aktywami. Informuje on o wysokości zysku netto przypadającego na jednostkę aktywów.

Podobnie jak przy wskaźniku rentowności kapitału własnego. 99 Ibidem. jaka jest stopa zwrotu od wkładu kapitałowego wniesionego przez właścicieli firmy99. Dzięki temu wskaźnikowi uzyskujemy odpowiedź na pytanie. Wskaźnik rentowności zaangaŜowanych kapitałów obliczane są wg następujących formuł: wskaźnik rentowności kapitału własnego wskaźnik rentowności kapitału podstawowego = = zysk netto x 100 kapitał własny zysk netto x 100 kapitał podstawowy Poziomu rentowności zakładów mięsnych w Mościszkach i jego zmiany w czasie zostały zaprezentowane w tabeli 28. Im wyŜszy wskaźnik. tym wyŜsza efektywność wykorzystania kapitału własnego. Wskaźnik rentowności kapitału podstawowego stanowi dalsze uszczegółowienie wskaźnika rentowności kapitału własnego. 106 .143. większa moŜliwość uzyskania wyŜszych dywidend oraz dalszego rozwoju przedsiębiorstwa. s. Wskaźnik ten informuje o zdolności kapitału własnego do generowania zysków.rozbudowana przez uwzględnienie zarówno odpowiednich rodzajów zysku jak i składników majątku: wskaźnik rentowności majątku netto wskaźnik rentowności majątku brutto wskaźnik rentowności majątku brutto z odsetkami wskaźnik rentowności majątku trwałego wskaźnik rentowności majątku obrotowego wskaźnik rentowności majątku czystego = = = = = = zysk netto x 100 majątek ogółem zysk brutto x 100 majątek ogółem (zysk brutto + odsetki) x 100 majątek ogółem zysk netto x 100 majątek trwały zysk netto x 100 majątek obrotowy zysk netto x 100 majątek ogółem – zobowiązania bieŜące Wskaźnik rentowności kapitału własnego (ROE – return on equity) stanowi relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału własnego. oblicza się go jako relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału podstawowego.

o.26 2.07 2.82 19.37 3.27 43.26 1.52 rentowności sprzedaŜy rentowności operacyjnej sprzedaŜy rentowności działalności gospodarczej rentowności brutto 3.49 -1.50 3.56 -1. z poziomu 5608% do 4319%.51 6.95 107.56 -1.52%.wskaźniki: rentowności kapitału własnego rentowności kapitału podstawowego 56.02 14.75% w porównaniu do okresu poprzedniego i wyniósł on 4.49 10.71 66.96 4.72 2. przy czym najniŜszą zyskowność kapitału własnego osiągnęła spółka w 2003 roku i wynosiła zaledwie: 21. • zyskowność sprzedaŜy w latach 2002 – 2004 kształtowała się na poziomie od 1. • w pierwszych dwóch badanych okresach majątek trwały charakteryzował się wyŜszą rentownością niŜ majątek obrotowy. • w ciągu całego badanego okresu rentowność kapitału własnego spadła o 1289%.81 8.21 2. z o. po obniŜeniu się ich poziomu w roku 2003. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 1.13 8.89 19.23 11.39 ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -1.23 4.34 10.49 6.wskaźniki: 2.Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp.32 21.35 2.16 RENTOWNOŚĆ HANDLOWA .58 8.92 19.79 2.7 2.24 2.99%. Ocena rentowności spółki Agro-Handel w latach 2002-2005 nasuwa następujące wnioski: • wszystkie wskaźniki rentowności w badanym okresie wykazały podobne tendencje.11 2.06 0.99 5.88 14.55 -8. a mianowicie. w 2005 roku udział zysku w wartości sprzedaŜy wzrósł blisko o 106.28 1.19 263. z o.72 9.09 17. w kolejnych dwóch okresach nastąpiła odwrotność tej relacji.26 33.63 12.90 25.67 7.13 20.98 4.10 1.25 26.53%.56 -10.79 1.o.01 1. ich wielkości systematycznie wzrastały.66 -8.75 6.99 -16.53 89.35 3.94 11. w kolejnych dwóch badanych okresach.09 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.93 0.28 4.30 5.13 4.01 9.24 156.91 -19.93 3.21 -6.41 1.47 rentowności majątku netto rentowności majątku brutto rentowności majątku brutto z odsetkami rentowności majątku trwałego rentowności majątku obrotowego 15.99 29. tj.71 25.41 -1.92 rentowności majątku czystego RENTOWNOŚĆ FINANSOWA .08 171.65 33.83 14.98 3.87 3.76 -5.11% do 2.20 rentowności netto RENTOWNOŚĆ EKONOMICZNA – wskaźniki: 11.43 13.60 10.91 0.50 8.60 -34.33 8. 107 .62 2.

naleŜności oraz jak szybko jednostka spłaca swoje zobowiązania.3. do których zalicza się: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego = = = przychody ogółem majątek ogółem przychody ogółem majątek trwały przychody ogółem majątek obrotowy Wskaźnik obrotowości majątku informuje. wyŜszy jego poziom świadczy o lepszym wykorzystaniu tej części majątku. wskaźnik rotacji naleŜności. cit. Ich istotą jest rozpatrywanie relacji między odpowiednim wskaźnikiem dynamicznym . T.wyraŜającym przychód ze sprzedaŜy w cenach brutto. NiŜsza od 1 wartość tego wskaźnika sugeruje. jest wskaźnik obrotowości majątku trwałego. Jego zwiększenie jest istotnym czynnikiem poprawy rentowności przedsiębiorstwa. 108 . Informują o szybkości. Podobnie jak w przypadku poprzedniego wskaźnika. wskaźniki rotacji zapasów. Ŝe przychody uzyskiwane ze sprzedaŜy wymagają więcej niŜ proporcjonalnego zaangaŜowania majątku100. 180. wyraŜającym przeciętny stan zaangaŜowanych w działalności składników majątkowych. W celu pomiaru aktywności przedsiębiorstwa .wykorzystuje się następujące wskaźniki sprawności działania: • • • • wskaźniki obrotowości majątku. nazywane teŜ wskaźnikami obrotowości.w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych .Sierpińska. z jaką obracane są aktywa ogółem. s. Ocena sprawności działania Do pomiaru aktywności przedsiębiorstwa w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych firmy słuŜą wskaźniki sprawności działania. a zarazem najogólniej charakteryzującą sprawność działania. jaka wartość przychodów ze sprzedaŜy przypada na jedną złotówkę zaangaŜowanego majątku. Jachna op. stanowią wskaźniki obrotowości majątku. netto lub kosztach własnych . Określa zdolność aktywów jednostki do generowania przychodów ze sprzedaŜy. Wskaźniki szybkości obrotu charakteryzują stopień wykorzystania majątku jednostki.3.5. wskaźnik okresu spłaty zobowiązań Podstawową grupą wskaźników. Kolejnym wskaźnikiem. zapasy. Poprawa wartości wskaźnika moŜe wynikać między innymi z lepszej 100 M. który wyraŜa zdolność majątku trwałego do generowania przychodów.a wskaźnikiem statycznym.

Ma natomiast małe znaczenie w firmach. w których sprzedaŜ w mniejszym stopniu zaleŜy od środków trwałych zaangaŜowanych w ich działalności. Wykorzystanie wskaźnika rotacji środków trwałych w systemie oceny jest szczególnie istotne dla firm. tym większa płynność kapitału zaangaŜowanego w zapasach i odwrotnie. niŜ firma w stosunku do niej konkurencyjna. 101 102 Ibidem. cit. które dysponuje majątkiem w znacznym stopniu zamortyzowanym. Wielkość tego wskaźnika informuje o czasie pozostawania kapitału w zapasach. s. Ich identyfikacja wymaga uprzedniego określenia rodzaju zapasów. Dlatego obok ogólnego wskaźnika rotacji zapasów wyróŜniamy takŜe wskaźniki rotacji poszczególnych rodzajów zapasów102. Wskaźnik zbyt niski moŜe prowadzić do zachwiania rytmiczności produkcji i sprzedaŜy oraz pogorszenia stopnia wykorzystania środków trwałych101. tym lepsza jest sytuacja finansowa przedsiębiorstwa.. Im wyŜsza jest wartość wskaźnika. NaleŜy jednak pamiętać. Wskaźnik obrotowości majątku obrotowego ukazuje ile razy w ciągu roku następuje odtworzenie tego majątku poprzez sprzedaŜ wyrobów i usług. Niska wielkość tego wskaźnika moŜe teŜ oznaczać brak środków na odtworzenie zapasów. Im krótszy jest ten okres.organizacji pracy. dlatego przedsiębiorstwo starsze. gdy liczba obrotów wzrasta. w stosunku. mniej zamortyzowany majątek. przeprowadzania systematycznych remontów i konserwacji. 109 . w których środki trwałe stanowią waŜny element majątku. WydłuŜenie okresu pozostawania kapitału w zapasach moŜe być spowodowana szeregiem czynników. Ŝe wskaźnik zbyt wysoki moŜe być niekorzystny. 182. A. Z. do których miało miejsce spowolnienie rotacji. Skowronek –Mielczarek op. s. Korzystna sytuacja jest wtedy.96. ile razy w ciągu badanego okresu nastąpi „odnowienie” stanu zapasów. Wskaźnik rotacji zapasów jest miarą efektywności wykorzystania kapitału zaangaŜowanego w zapasach danego przedsiębiorstwa. poniewaŜ świadczy o zamroŜeniu kapitału obrotowego. Leszczyński. będzie wykazywało rotację wyŜszą. Wskaźniki rotacji zapasów oraz wskaźnik cyklu zapasów w dniach ujmują następujące formuły obliczeniowe: wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach = = przychody ze sprzedaŜy zapasy ogółem zapas ogółem x 365 przychody ze sprzedaŜy Wskaźniki rotacji określają. Przy obliczaniu tego wskaźnika przyjmuje się majątek trwały netto. posiadająca nowszy.

by do obliczeń naleŜności przyjmować sprzedaŜ brutto. Gabrusewicz op. Wówczas sprzedaŜ realizowana jest przy niŜszym poziomie zaangaŜowanych zapasów. który informuje.0103. 268. którym odpowiada strumień sprzedaŜy brutto. Kolejnym składnikiem majątku obrotowego uwzględnianym przy ocenie sprawności działania są naleŜności. dlatego zasadne jest. ile razy wciągu roku firma odtwarza stan swoich naleŜności. Wysoki wskaźnik rotacji w dniach informuje o wolnym obrocie zapasów.0 – 10. określa ilość dni sprzedaŜy. s. w jakim stopniu kredytuje ona swoich odbiorców i jak długo środki pienięŜne są zamroŜone w naleŜnościach. Do oceny szybkości rotacji naleŜności wykorzystuje się następujące wskaźniki: wskaźnik rotacji naleŜności wskaźnik cyklu inkasa naleŜności w dniach = = przychody ze sprzedaŜy przeciętny stan naleŜności przeciętny stan naleŜności x 365 przychody ze sprzedaŜy Wskaźnik rotacji naleŜności określa. niski zaś o obrocie szybkim. Ŝe przedsiębiorstwo zbyt długo kredytuje swoich klientów. co oznacza mniejsze koszty.. Według standardów zachodnich. 110 .0 to taka sytuacja moŜe oznaczać. przez co moŜe samo mieć trudności z terminowym regulowaniem swych zobowiązań.poniewaŜ skraca się czas przebywania zapasów w przedsiębiorstwie. wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 7. Wskaźnik cyklu inkasa naleŜności w dniach. co ile dni przedsiębiorstwo odnawia swoje zapasy dla zrealizowania określonej sprzedaŜy. cit. zatem kierownictwo firmy. za którą nie uzyskano jeszcze naleŜności. Informuje. Jeśli jest mniejszy niŜ 7. jaki jest średni czas regulowania zobowiązań w przedsiębiorstwie ustala się w następujący sposób: wskaźnik okresu spłaty zobowiązań = zobowiązania bieŜące x 365 koszt własny sprzedaŜy PoniŜsza tabela zawiera wyniki pomiaru sprawności działania badanego podmiotu: 103 W. Natomiast wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach informuje. W ocenie sprawności działania przedsiębiorstwa waŜny jest równieŜ okres regulowania zobowiązań wobec dostawców. Wskaźnik okresu spłaty zobowiązań.

86 -27.60 10. Spadek poziomu wskaźnika oborowości majątku w rozpatrywanym okresie z 4.75 1.60 do 3.62 52.85 -2. Analiza wskaźnika rotacji naleŜności wykazuje tendencję skokową: po zmniejszeniu ilości stanu swoich naleŜności w 2003 roku do okresu poprzedniego o jeden dzień (0.72 12.87 spowodowany był gorszą. Świadczy to o poprawie efektywności gospodarowania zapasami. po czym w 2004 wzrosła o 0.96 28. Przyglądając się wskaźnikowi rotacji zapasów. co roku odpowiednio o 2 dni (1.78. Korzystną tendencję zmian w gospodarce magazynowej.o. która w tym samym czasie obniŜyła się z poziomu 10.55 29.47 39.92. z o.21 5.62 -5. iŜ w dwóch ostatnich okresach.05) w 2005 roku.85) w 2004 roku i o 1 dzień (1. co pociąga za sobą obniŜkę kosztów magazynowania i uwolnienie kapitału obrotowego zaangaŜowanego w zapasach.05 -3.06 3.89 6. a w ostatnim okresie zanotował niewielki spadek (o 0. co roku efektywnością wykorzystania majątku trwałego.89 -0.91 91.75 0.94 1.02 0. 111 .70 26.26 3.38 -3.19 9.75 7.92).95 43.82 7.66) w stosunku roku 2002.07 93.21 65.62) w 2004 i 3 dni (3. z o. Analogicznie kształtuje się wielkość wskaźnika inkasa naleŜności w dniach. w kolejnych latach okres ściągalności skrócił się o 7 dni (6.71 8. i tak: po wydłuŜeniu okresu kredytowania swych odbiorców w 2003 roku o 4 dni (3.85 -1.85. który w porównaniu do roku 2003 uległ skróceniu o 2 dni (1. Analiza wskaźnika efektywności wykorzystania majątku całkowitego wykazuje tendencję wahającą się.94 11.75 i 9. Wielkość tego wskaźnika w stosunku do okresu poprzedniego w 2003 roku spadła o 0.14 -0.78 1.15 3. zauwaŜyć moŜna. zwłaszcza w latach 2004 – 2005.00 -0.13 -0.89 -0. potwierdza takŜe wskaźnik cyklu obrotu zapasami w dniach. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA 2002 2003 2004 2005 4.54 WSKAŹNIKI SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik rotacji naleŜności wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach wskaźnik inkasa naleŜności w dniach wskaźnik okresu spłaty zobowiązań Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. jego wielkość wzrastała odpowiednio o 26.93 33.66 23.19 3.11 9.13) w roku 2005.92 8.Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp.29 ZMIANA WSKAŹNIKA 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -0.00 46.08 10.o.83 3.54 -6.14.92 8.90 1.51 3.02).43 -0.87 35.71 do 6.60 3.94) w kolejnych dwóch latach nastąpiło przyspieszenie obrotu naleŜności.87 6.80 101.

co roku o: 5.o.00 -10. W rozpatrywanym okresie cykl środków pienięŜnych w uległ skróceniu z 11 dni do -10.00 10 5 0 2002 -5 -10 -15 dni 2003 2004 2005 -7.. z o. którego wielkość w 2003 roku zwiększyła się o 23. w latach 2002 – 2005 15 11. Ŝe pieniądze zainwestowane w aktywa obrotowe szybko wracają do przedsiębiorstwa z tytułu sprzedaŜy i mogą być ponownie wykorzystywane. Duraj op.00 -10. Oblicza się go następująco: CYKL ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH = WSKAŹNIK OBROTU ZAPASAMI W DNIACH + WSKAŹNIK INKASA NALEśNOŚCI ─ WSKAŹNIK OKRESU SPŁATY ZOBOWIĄZAŃ PoniŜszy wykres przedstawia kształtowanie się długości cykl środków pienięŜnych zakładu produkcyjnego w Mościskach w rozpatrywanym okresie. Wskaźnikiem pomocniczym. Z punktu widzenia płynności finansowej poziom wskaźnika spłaty zobowiązań kształtuje się na niekorzystnym. Wykres 15: Kształtowanie się cyklu środków pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp. Ujemna wartość cyklu oznacza. Cykl środków pienięŜnych jest czasem upływającym od momentu wypływu gotówki w celu uregulowania zobowiązań do momentu przepływu gotówki z tytułu spłaconych naleŜności104.75 (a zatem okres spłaty zobowiązań wydłuŜył się o 24 dni). a więc finansowane kapitałem obym. poziomie niŜ wskaźnik cyklu inkasa naleŜności. 104 J.43 (5 dni) i o 3. jest wskaźnik cykl środków pienięŜnych. albowiem znacznie wyŜszym. 112 . iŜ aktywa obrotowe spółki są w duŜym stopniu kredytowane przez dostawców. z o. Krótszy cykl oznacza. cit.Podobną tendencje skokową wykazuje wskaźnik okresu spłaty zobowiązań.00 C ykl środków pienięŜnych Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych zawartych w tabeli 32. s.54 (4 dni). a następnie w latach 2004 – 2005 wielkość wskaźnika zmniejsza się kolejno. 148. wykorzystywanym przy ocenie aktywności przedsiębiorstwa.o. co świadczy o zmianie polityki inwestowania w aktywa obrotowe firmy Agro-Handel Sp.

opierając się jedynie na kapitałach własnych.4. przez co zmuszone są do korzystania z róŜnych form wspomagania finansowego. 113 .50. czyli kapitałów obcych. Do oceny sytuacji finansowej niezbędna jest znajomość moŜliwości przedsiębiorstwa do wywiązywania się z całkowitego zadłuŜenia.. Analiza płynności.5. cit. Gabrusewicz op. Jego wielkość uzaleŜniona jest od rodzaju prowadzonej działalności i zmienności przepływów pienięŜnych. czyli posiadać płynność finansową. 271. Wysoki poziom tego wskaźnika moŜe oznaczać ograniczenie samodzielności firmy. Wierzyciele oczekują. stąd określa się ją równieŜ analizą struktury finansowej.musi wykazać się zdolnością do zaciągania kredytów krótkoterminowych. zwiększenie ryzyka wierzycieli. Analiza zadłuŜenia pozwoli ocenić politykę finansową przedsiębiorstwa. by wskaźnik ten nie był większy niŜ 50%. Często traktowany jest on jako indykator ryzyka finansowego. nim zagroŜą bezpieczeństwu kapitału obcego. s. Wówczas bowiem aktywa firmy mogą zmniejszyć swoją wartość do połowy. ograniczenie dostępu do nowych kredytów i zwiększenie ryzyka utraty płynności. Odsetki od kapitałów obcych muszą być. Wskaźniki słuŜące do oceny zadłuŜenia moŜna ująć w dwie grupy: wskaźniki obrazujące poziom zadłuŜenia oraz wskaźniki informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu105. określa udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów przedsiębiorstwa wyraŜonych w wartości bilansowej lub teŜ rynkowej.aby móc zaciągnąć poŜyczkę długoterminową . Do oceny poziomu zadłuŜenia wykorzystuję się następujący zestaw wskaźników: wskaźnik ogólnego zadłuŜenia wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego wskaźnik struktury zadłuŜenia wskaźnik zadłuŜenia kapitałów własnych wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego kapitałów własnych = = = = = zobowiązania ogółem aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe zobowiązania krótkoterminowe zobowiązania ogółem kapitały własne zobowiązania długoterminowe kapitały własne zobowiązania długoterminowe Wskaźnik ogólnego zadłuŜenia. Przedsiębiorstwo . w przedstawionej postaci.3. pokazuje zdolność przedsiębiorstwa do spłaty zobowiązań bieŜących. moŜe powstać 105 W. Analiza wspomagania finansowego Większość podmiotów gospodarczy nie jest wstanie funkcjonować. JeŜeli wskaźnik ten jest większy niŜ 0. W praktyce poziom tego wskaźnika jest zróŜnicowany. bowiem płacone bez względu na poziom osiąganych zysków.

jest wskaźnik zadłuŜenia kapitału własnego. W USA wartością graniczną w małym biznesie jest proporcja 3:1. w których wskaźnik przekracza wartość 1. Według standardów zachodnich w firmie. Wskaźnik pokrycia obsługi długu I informuje o tym. Ŝe wypracowane środki pienięŜne okaŜą się niewystarczające do spłaty zadłuŜenia. Drugim wskaźnikiem. PoŜądana wielkość tego wskaźnika wynika z relacji zobowiązań długoterminowych do kapitału własnego. 135.5. cit. Trzecim wskaźnikiem o zbliŜonej wartości poznawczej jest wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego. s. Ibidem. ile razy zysk brutto wraz z odsetkami pokrywa roczne raty kapitałowe powiększone o odsetki od kredytu przypadające w danym roku. Za powaŜnie zadłuŜone uwaŜane są przedsiębiorstwa. równej 1:2 i wynosi 0.0. Leszczyński. Wielkość tego wskaźnika nie powinna być niŜsza niŜ 106 107 Z. 136 114 . który określa stopień zaangaŜowania kapitału obcego w stosunku do kapitałów własnych. Skowronek –Mielczarek op. Jako zobowiązania długoterminowe przyjmowane są wszystkie zobowiązania z terminem płatności przekraczającym 1 rok. wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 0. Wskaźnik ten nosi miano wskaźnika zadłuŜenia lub teŜ ryzyka. Oddziałuje to bezpośrednio na poziom ryzyka finansowego z powodu wyŜszych rat kapitałowych i odsetek. A.sytuacja.. Dla średnich i duŜych firm relacja ta jest ostrzejsza. Banki niechętnie udzielają kredytów inwestycyjnych. Wzrost wskaźnika oznacza większe zaangaŜowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych. gdy kapitał własny w stosunku do zamierzonego kredytu nie osiąga relacji 1:1107. Natomiast wśród wskaźników informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu wyróŜniamy następujące wskaźniki: wskaźnik pokrycia obsługi długu I wskaźnik pokrycia obsługi długu II wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych = = = zysk przed opodatkowaniem + odsetki raty kapitałowe + odsetki zysk po opodatkowaniu raty kapitałowe + odsetki zysk przed opodatkowaniem + odsetki odsetki Pierwsze dwa wskaźniki tej grupy określane są równieŜ mianem wskaźników wiarygodności kredytowej. s.67106. w której nie została zachwiana równowaga między kapitałem obcym a kapitałem własnym.57 . a więc zwiększenie stopnia zadłuŜenia. uwaŜanym za podstawowy wskaźnik oceny struktury kapitałowej.

66 4.83 2.04) i struktury zobowiązań (o 0. bezpiecznym wg standardów zachodnich.3 a optymalny poziom to 2.61 0.09 -0.11 0. poziomie tj.5108. w wypadku kredytów zabezpieczonych.28 9. pierwszeństwo mają zobowiązania podatkowe. Za dobry. uwaŜa się wskaźnik wynoszący 2. co najmniej równy wskaźnikowi pokrycia obsługi długu I.33 13.29 3. z o.o. tym mniejsze jest ryzyko wynikające z zaangaŜowania kapitału obcego. Tylko zysk pozostający w firmie moŜe być wykorzystywany do spłaty zaciągniętego kredytu. Im wyŜsze wartości osiąga ten wskaźnik. Dla kapitałów obcych niezabezpieczonych wymaga się wskaźnika na poziomie 5.65 0.44 1.o.08 1. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WSKAŹNIKI ZADŁUśENIA: ogólnego długoterminowego struktury zobowiązań kapitałów własnych długoterminowego kapitałów własnych WSKAŹNIKI POKRYCIA: obsługi długu I obsługi długu II zobowiązań odsetkowych 11.15).02 -0.79 0. 276.05 0.43 0. W ostatnich trzech okresach udział ten charakteryzował się tendencją spadkową i w 2005 roku ukształtował się na.04 -1. iŜ przed zobowiązaniami kredytowymi. W latach 2002 – 2003 roku 79% całości kapitałów zaangaŜowanych w spółkę miało swe pokrycie w kapitale obcym. s.35 -0. 61%.00 0.57 -0.26 -5.01 7.4.66 5. z o.15 WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. 115 .22 0. Wzrost wielkości wskaźników: zadłuŜenia długoterminowego (o 0.03 0.54 1.07 7. Tym samym.01 0. Tabela 30: Wskaźniki zadłuŜenia firmy Agro-Handel Sp.79 0.28 0.38 3.71 0.80 0.31 -0. uzasadnione jest uwzględnienie w tej sytuacji zysku netto (wskaźnik pokrycia obsługi długu II).89 8.18 1.79 2. Wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych informuje o tym.2.17 18.72 -0. Gabrusewicz op.06 -0.42 1.26 0. Wskaźnik ten powinien być.30 4.00 0.23 0.90 -0.33 2.09 -9.27 3.10 0. wskazuje na 108 W.08 0.85 1. Tabela 30 przedstawia wskaźniki zadłuŜenia analizowanej spółki. udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów spółki w rozpatrywanym okresie spadł o 18%. cit. ile razy zysk brutto moŜe ulec obniŜeniu Ŝeby zagrozić obsłudze zadłuŜenia.16 -6.23 0. NaleŜy podkreślić.04 0.1. W banku światowym minimum dla wskaźnika pokrycia obsługi długu I wynosi 1. ile razy kwota wypracowanych środków przewyŜsza wymagane odsetki lub teŜ. Dlatego teŜ.36 1.

gdyŜ zobowiązania długoterminowe są mniej pilne i w pewnym okresie nie są wymagalne. Natomiast spadek poziomu wskaźnika zadłuŜenia kapitałów własnych oznacza mniejsze zaangaŜowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych.65. zatem spółkę Agro-Handel moŜna uznać za powaŜnie zadłuŜoną. 116 . w wystarczającym stopniu zabezpiecza obsługę zaciągniętych kredytów.5 . Spółka w badanym okresie osiągała wysoki zysk. przy czym racjonalny wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego powinien mieścić się w przedziale 0. iŜ wygospodarowany przez spółkę zysk.mimo tendencji spadkowej nadal utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie: 1. Oznacza to. zatem wskaźniki naleŜące do grupy informujących o zdolności spółki do obsługi długu przyjmują wysokie wartości. a tym samym zmniejszenia stopnia zadłuŜenia.korzystne zmiany w strukturze finansowania. Wielkość wskaźnika zadłuŜenia długoterminowego .1.

co stanowi 65. Spadek ten związany był równieŜ ze zmianą źródeł finansowania dalszego rozwoju przedsiębiorstwa. Zobowiązania krótkoterminowe zastąpione zostały kapitałem długoterminowym.o. a ich udział w aktywach ogółem wzrósł z 39.75.23% Po stronie aktywów dominującą grupą był majątek trwały. Analiza bilansu firmy Agro-Handel Sp.03% kapitału ogółem.o. z o. którego wysokość w 2005 roku wyniosła 17 072 182.95% ale jego udział w majątku ogółem zmniejszył się z 60. W strukturze pasywów dominujący udział na początku badanego okresu posiadały zobowiązania krótkoterminowe jednakŜe w wyniku znacznego wzrostu sumy bilansowej ich udział zmniejszył się z 57. które wynosiły odpowiednio: 36 398 300 zł. Dynamika wzrostu rzeczowych składników majątku wyniosła 195. Podstawowym źródłem przychodów spółki była sprzedaŜ produktów na rynku krajowym. z o.33 zł do 94 684 149. W całym badanym okresie spółka osiągała zysk na poziomie od 899 865.2005 potwierdza szybkie tempo jej rozwoju. Głównym czynnikiem wpływającym na wynik finansowy spółki jest wynik na działalności gospodarczej.52 % w 2002 roku do 34. 152 147 800 zł.39 zł (wyprasowanym w 2003 roku) do 3 687 522.63% w 2005 roku.90 zł osiągniętym w roku 2005. 117 .Zakończenie Na podstawie przeprowadzonej analizy finansowej moŜna stwierdzić.69% w 2002 roku do 54. której wartość w badanym okresie wzrosła z 69 760 541.37%.97 zł. Majątek obrotowy spółki w badanym okresie wzrósł o 6. Ŝe w latach 2002 – 2005 nastąpiła poprawa wyników działalności firmy Agro-Handel Sp.79 % w ostatnim badanym okresie. za lata 2002 . 138 463 400 zł.87 %. Z drugiej strony największy wpływ na wynik finansowy miały koszty zuŜycia materiałów i energii.33% do 45. Suma bilansowa wzrosła w tym okresie o 42.

kapitał zapasowy i wynik finansowy roku obrotowego. Rozszerzeniem ogólnej analizy struktury majątkowo .73%. 52 dni. Rachunek przepływów pienięŜnych sporządzany w latach 2002 . Wynikiem tych zmian jest korzystna tendencja kształtowania się wyniku finansowego. Pozytywnie naleŜy jednak ocenić fakt.59 zł i sfinansowane zostały środkami własnymi oraz kredytami. Mimo pogorszeniu się w latach 2003 – 2004 poziomu wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym w 2005 roku jego wielkość pozostała na podobnym poziomie jak na początku badanego okresu tj.14% w 2002 roku do 72. utrzymywała niski poziom wskaźników płynności finansowej tylko przez okres dwóch lat. a zatem przychody podstawowej działalności operacyjnej.2005 pozwala wyodrębnić podstawowe strumienie pienięŜne. z o.37%.12 zł.o. NaleŜności inkasowane były w 2002 roku średnio w ciągu 36 dni. 118 .93 zł. Największy wpływ na kształtowanie się wielkości kapitału własnego miały: kapitał podstawowy.52 zł w 2002 roku do 10 335 103.05 zł w 2005. zadłuŜenia i efektywności zaangaŜowanych środków.Kapitał własny przedsiębiorstwa wzrósł z 3 817 944. 2004 – 89. wskazuje.o. Wskaźnik pokrycia majątku kapitałem własnym w badanym okresie kształtował się na poziomie od 52. Jak widać wskaźniki bieŜącej płynności badanej jednostki w okresie gruntownej modernizacji zakładu przetwórczego osiągnęły wielkości uznawane za niezadowalające. z o. 3 824 654. 107%. bo o 15 dni uległ natomiast okres płacenia zobowiązań i wynosił odpowiednio: 29 dni. Poziom powyŜej 100% uznawany jest za prawidłowy Analiza rachunku zysków i strat zakładów mięsnych Agro-Handel Sp. Od 2003 roku spółka poniosła duŜe wydatki na inwestycje dostosowujące zakład do standardów europejskich.85%. Inwestycje w tym okresie kształtowały się na poziomie 5 740 816.28% przy jednoczesnej dynamice koszty działalności operacyjnej wynoszącej 133.54%. Do roku 2004 spółka nie przestrzegała złotej reguły bilansowej.finansowej jest analiza wskaźników płynności.29%. Znacznemu wydłuŜeniu. Wskaźnik pokrycia bieŜących zobowiązań w kolejnych latach kształtował się następująco: 2002 – 104. okres ten skrócił się do 30 dni w 2005 roku. 2003 – 80. Jego udział w pasywach ogółem wynosił na koniec badanego okresu 39. 3 665 103. 46 dni.06% w 2002 roku. 44 dni. iŜ firma Agro-Handel Sp. 2005 – 129.04%. W badanym okresie dynamika przychodów ogółem 135. Wydatki na inwestycje związane były głównie z nabyciem składników rzeczowego majątku trwałego. Ŝe głównym źródłem przychodów był przychód netto ze sprzedaŜy.

39.o. Dzięki osiąganym zyskom i jednoczesnym wysokim poziomie zadłuŜenia nie wydaje się być podmiotem zagroŜonym upadłością. JednakŜe rentowność majątku trwałego wzrosła zaledwie o 0. Rodzaj produkcji. jest przedsiębiorstwem działającym od 1992 roku.76 przy jednoczesnym wzroście rentowności majątku obrotowego o 14. Wielkość i rodzaj inwestycji wskazują na to. Ŝe znajduje się ona nadal w fazie rozwoju. 119 .2005 roku zwiększyła się produktywność zarówno majątku trwałego jak i obrotowego. z o. Agro-Handel Sp.W latach 2002 . jak i duŜa stabilność rynków zbytu pozwalają optymistycznie prognozować przyszłość firmy. Przedstawione badania potwierdzają. Ŝe systematyczna analiza sytuacji finansowej przedsiębiorstwa pozwala na dokonanie oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystanie ich do prawidłowego rozwoju przedsiębiorstwa.

. Warszawa 2004 8) Gabrusewicz W. 9-11.. Oskara Lanego we Wrocławiu. Godlewska J. Warszawa 2005 16) Kruczalak K. Podstawy analizy finansowej. Finans-Service. Wydawnictwo Prawne LexisNexis.. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa.. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. 15) Koc S. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie. Konieczny Z.. s. Wrocław 2000 7) Duraj J. Wydawnictwo Primath. Duraj J.. Metodologia badań Społecznych. Prawo handlowe dla ekonomistów. Łódź 2000 6) Dudycz T.. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie.o. Aport jako wkład do spółki z o.. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa.. Warszawa 2001 2) Bednarski L. 72.. Difin.. Pastusiak R.. Podstawy prawa gospodarczego.o. Analiza finansowa.. Wypych M. Kurtys K.. „Przegląd Organizacji”. z o. Warszawa 2006 13) Jecyszyn J. 12 3) Bień W.BIBLIOGRAFIA 1) Bednarski L. Skowronek –Mielczanek A. Warszawa 2002 4) Bluszcz M.. Warszawa 2000 18) Mała encyklopedia ekonomiczna. PWE. s.. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy. Warszawa 2002 17) Leszczyński Z. ”Gazeta Podatkowa” 2004. nr 31.. Warszawa 2001 5) Bury A. Wrocław 2003. PWE.. Mikulski H. PWE. Sprawozdanie finansowe i jego analiza. Warszawa 1985 120 . Metoda praktyczna. ”Prawo Przedsiębiorcy” 2001. Bilans 2004. Absolwent. Waśniewski T. 1974. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Wyznaczenie pojemności zadłuŜeniowej spółki. PWE...o. Czechowska I. s. s.. nr 9.. Oskara Lanego we Wrocławiu. Szczecin 2004 11) Herbet A.28 – 31 10) Górski W. nr 27. Fołta T. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im...... Analiza ekonomiczno – finansowa firmy. Grupa Wydawnicza INDOR Sp... Status prawny zarządu spółki z o.. PWE.. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. Borowiecki R. PWE. 12) Jarzębowska M.. s... Warszawa 2004 14) Karczmarek U. PWN.. Pomykalska B.691 19) Nowak S.. Wersty B. Warszawa 2005 9) Gajdka J. Prawo gospodarcze. 2001. Kosikowski C. Warszawa..

Warszawa 2003 34) Urbańczyk E. Uniwersytet Szczeciński. nr 101. Warszawa 2004 29) Sierpińska M.. Kraków 2002 24) Rafalski A.Prawo działalności gospodarczej.H. poz. Wydawnictwo Ekspert. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa.. zm. ustrój. Jak oceniać firmę.Kodeks spółek handlowych.. Dom Wydawniczy „Ostoja”. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki. Zarządzanie finansami. Warszawa 2002 26) Rybicki P. PWN. 121 . wzory. Warszawa 2002 33) Tarska M. 1037 z późn.o. Warszawa 2001 31) Sułowska J. Warszawa 2002 27) Siemińska E..U. ..Ordynacja podatkowa. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur”. Gdańsk 2004 22) Polityka bilansowa i analiza finansowa...BECK.. zm. poz. Pałczyńska-Gościniak R. 37) Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r. Dz. C. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. Przewodnik po cash flow. BECK. procedury zakładania. . Wędzki D. zm. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20.H. nr 137. Szczecin 2001 35) Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. Warszawa 2000 30) Sobczak K. Działalność gospodarcza. Warszawa-Jaktorów 2001 25) Rutkowski A. Gdańsk 1995 32) ŚnieŜek E. Toruń 2002 28) Sierpińska M. K. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa. Wrocław 2002 23) Raczek T. 36) Ustawa z dnia 15 września 2000 r. ODDK. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. nr 94. Sawicki. Uregulowania prawne.. Istota. Reprezentacja spółki z o.20) Olszewski J. funkcjonowanie.. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw.. Dz... Warszawa 2002 21) Olzacka B. Prawo gospodarcze kompendium. Poltext. . Wydawnictwo C..U. Dz. PWN. PWE.U. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie.. PWE. Jachna T. 926 z późn.. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. red. 1178 z późn. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych... Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. poz. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce..

. Jak załoŜyć firmę w Unii Europejskiej.. poz. Oficyna Ekonomiczna. Warszawa 2000 122 . . z 2001r. – Krajowy Rejestr Sądowy.o rachunkowości . poz. 209. Dz. nr 17. zm. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym. Warszawa 2002 42) Więckowski J. Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie. 39) Ustawa z dnia 29 wrzśnia1994 r.. 694 z późn.38) Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r..U z 2002 nr 76. Kraków 2005 41) Waśniewski T. Dz.. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. 40) Wach K.U. Skoczylas W. PWE.

z o.o.o. w latach 2002–2005 ______________________________________________________________________ 78 Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 –2005 ____ 58 Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY _________ 63 Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp.o.o. z o. z o.SPIS TABEL Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niŜ banki i zakłady ubezpieczeniowe 16 Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp. z o. w latach 2002 – 2005 _____________________________________________________ 83 Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów.o.o. w latach 2002-2005 ___________ 81 Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002 – 2005 _____________________________________________________ 67 Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp. oraz źródła ich finansowania w latach 2000-2005 ___________________________________________ 56 Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp. z o. z o.o. w latach 2002–2005 ___________________________________ 86 Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp. z o. _________________________________ 53 Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002-2005 ______________________________________________________ 76 Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp. z o. z o. w latach 2002 – 2005 _____________________________________________________ 68 Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002–2005 ______________________________________________________ 80 Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002-2005 ___________________________________ 79 Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002–2005 ___________________________________ 87 123 . w latach 2002-2005 ______________________________________________________ 69 Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp. z o. z o. z o. z o. w latach 2002-2005 ______________________________________________________ 67 Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.o. z o.o.o.o. w latach 2002-2005 _______________ 85 Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp. z o.

_________________ 59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych ____________________ 70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych ___________________________ 93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej____ 95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników _______________________ 96 124 . z o. w latach 2002–2005__ 115 SPIS WYKRESÓW Schemat 1: Istota.o. w latach 2002–2005 107 Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp.o. z o. z o. z o.o. w latach 2002–2005 ___________________________________ 91 Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.o.o. z o. z o. z o.o.o. w latach 2002–2005 ___________________________________ 91 Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002–2005 _____________________________________________________ 111 Tabela 30: Wskaźniki zadłuŜenia firmy Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002–2005 – ujęcie statyczne______________________________________ 102 Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. zakres i przedmiot analizy finansowej __________________________ 9 Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej __________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pienięŜnych _________________ 25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria ____________________ 36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie __________________________ 43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002–2005 ___________________________________ 90 Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjne firmy Agro-Handel Sp.o. z o. w latach 2002–2005 – ujęcie dynamiczne ____________________________________ 103 Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002–2005 ___ 104 Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp.o.Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pienięŜnych__________________________ 88 Tabela 21: Wynik księgowy a środki pienięŜne netto z działalności operacyjnej_______ 88 Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp. z o.

SPIS SCHEMATÓW Schemat 1: Istota. z o. zakres i przedmiot analizy finansowej __________________________ 9 Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej __________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pienięŜnych _________________ 25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria ____________________ 36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie __________________________ 43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp.o. _________________ 59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych ____________________ 70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych ___________________________ 93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej____ 95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników _______________________ 96 125 .

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->