ANALIZA FINANSOWA NA PRZYKŁADZIE AGRO-HANDEL SP. Z O.O.

W LATACH 2002-2005

FIRMY

WSTĘP .................................................................................................................................2 1. ZAKRES I CELE ANALIZY FINANSOWEJ .............................................................4
1.1. POJĘCIE I ZNACZENIE ANALIZY FINANSOWEJ W ZARZĄDZANIU JEDNOSTKAMI GOSPODARCZYMI .. 4 1.2. ISTOTA, PRZEDMIOT I ZAKRES ANALIZY EKONOMICZNEJ ................................................................ 7 1.3. CHARAKTERYSTYKA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH WYKORZYSTYWANYCH JAKO ŹRÓDŁA
INFORMACJI W ANALIZACH FINANSOWYCH ......................................................................................... 10

1.3.1. BILANS.......................................................................................................................................................... 14 1.3.2. RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT ................................................................................................................... 19 1.3.3. RACHUNEK PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH ......................................................................... 23

1.4. METODY ANALIZY FINANSOWEJ ................................................................................................... 27 1.5. RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ ................................................................................................... 36

2. CHARAKTERYSTYKA ZAKŁADÓW MIĘSNYCH AGRO-HANDEL SP. Z O.O. 41
2.1. SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ JAKO FORMA ORGANIZACYJNO-PRAWNA
PODMIOTÓW PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ W POLSCE ........................................... 41

2.2. RYS HISTORYCZNY, PRZEDMIOT DZIAŁALNOŚCI ORAZ CELE SPÓŁKI ............................................ 52 2.3. ZARZĄDZANIE I PERSONEL FIRMY ................................................................................................ 56 2.4. CHARAKTERYSTYKA RYNKU, NA JAKIM DZIAŁA SPÓŁKA ............................................................. 59 2.5 POZYCJA BADANEJ SPÓŁKI NA RYNKU ........................................................................................... 61

3. ANALIZA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH .........................................................64
3.1. ANALIZA SYTUACJI MAJĄTKOWEJ W OPARCIU O AKTYWA BILANSU............................................. 64 3.2. ANALIZA SYTUACJI KAPITAŁOWEJ NA PODSTAWIE PASYWÓW BILANSU....................................... 70 3.3. WSTĘPNA OCENA KSIĘGOWEJ WIELKOŚCI WYNIKU FINANSOWEGO .............................................. 82 3.4. ANALIZA PIONOWA I POZIOMA RACHUNKU Z PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH ................. 87 3.5. WYKORZYSTANIE ANALIZY WSKAŹNIKOWEJ DO OCENY SYTUACJI FINANSOWEJ FIRMY .............. 92
3.5.1. ANALIZA PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ......................................................................................................... 97 3.5.2. WSKAŹNIKOWA OCENA RENTOWNOŚCI...............................................................................................104 3.5.3. OCENA SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA ..........................................................................................................108 3.5.4. ANALIZA WSPOMAGANIA FINANSOWEGO............................................................................................113

ZAKOŃCZENIE .............................................................................................................117 BIBLIOGRAFIA .............................................................................................................120 SPIS TABEL ....................................................................................................................123 SPIS WYKRESÓW .........................................................................................................124 SPIS SCHEMATÓW.......................................................................................................125

1

Wstęp

Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji, których trafność decyduje o skuteczności i poŜądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych, komplikuje się, w warunkach duŜej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. Jednym z podstawowych warunków efektywnego działania firmy, jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. Kierownictwo firmy, aby sprawnie zarządzać, musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. Uzyskiwane wyniki mogą, bowiem bądź to nasuwać konieczność zmiany dotychczasowych sposobów postępowania, bądź teŜ potwierdzać słuszność prowadzonej polityki. Analiza osiąganych wyników

gospodarowania jest takŜe niezbędna właścicielom, którzy opierając się na jej wynikach, mogą dokonać oceny pracy kierownictwa firmy i podjąć stosowne decyzje personalne. Podejmowanie decyzji strategicznych, które określają podstawowe cele gospodarcze jak i decyzji operacyjnych oraz taktycznych mających za zadanie likwidację niepoŜądanych odchyleń od załoŜonych celów oraz wczesne ich wykrywanie wymaga stałego dopływu pełnych, szybkich i rzetelnych informacji. Analiza finansowa jest jednym z waŜniejszych narzędzi podejmowania decyzji i oceny osiąganych przez podmiot gospodarczy efektów. Stanowi najstarszy historycznie dział analizy ekonomicznej. Początkowo opierała się tylko na analizie bilansu oraz rachunku wyników. Pierwsze próby oceny wskaźników finansowych przedsiębiorstwa zostały dokonane juŜ w drugiej połowie XIX stulecia. Porównanie bilansu zapoczątkował w 1870 r. L. Cohstaedt twórca dziennikarskiej krytyki bilansu1. W obecnej praktyce gospodarczej analiza finansowa obejmuje zagadnienia takie jak, istotę i wstępną analizę sprawozdań finansowych, badanie kondycji finansowej przedsiębiorstwa, w szczególności jego płynności finansowej, stopnia zadłuŜenia, sprawności działania, zyskowności oraz oceny rynkowej wartości akcji i kapitału. Analiza finansowa pozwala na badanie czynników kształtujących wyniki finansowe przedsiębiorstw, badanie dochodów ze

1

T. Waśniewski, W. Skoczylas, Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 2002, s. 8.

2

sprzedaŜy oraz kosztów własnych, co stanowi podstawę do podejmowania decyzji dotyczących zarówno bieŜącej jak i przyszłej działalności gospodarczej. Reasumując analiza finansowa zaspokaja podstawowe potrzeby informacyjne kierownictwa przedsiębiorstw i wpływa w ten sposób na poziom zarządzania. Wpływ ten odzwierciedla się w efektywności gospodarowania i w sytuacji finansowej podmiotów gospodarczych. Dzięki tym walorom, a takŜe ze względu na duŜe zapotrzebowanie w otoczeniu przedsiębiorstwa (akcjonariusze, banki, dostawcy, odbiorcy), analiza finansowa zaczyna zajmować wysoką pozycję wśród funkcji zarządzania i coraz częściej zaliczana jest do funkcji podstawowych przedsiębiorstwa. Celem niniejszej pracy jest analiza finansowa firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005 oraz próba przedstawienia analizy finansowej jako instrumentu słuŜącego do poznania i oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystania ich w rozwoju przedsiębiorstwa. Praca składa się z trzech rozdziałów. Pierwszy z nich stanowi bliŜsze zapoznanie się z tematyką analizy finansowej jako instrumentu sprawnego zarządzenia

przedsiębiorstwem. Określa istotę, funkcję i zakres współczesnej analizy finansowej. Wyjaśnia pojęcie i przedmiot analizy oraz charakteryzuje podstawowe metody i rodzaje analizy finansowej. Ponadto prezentuje podstawowe sprawozdania finansowe, ich budowę oraz przydatność w analizie finansowej jak równieŜ podstawy prawne ich sporządzania. W rozdziale drugim przedstawiona została ogólna charakterystyka spółki będącej obiektem badań. Przedstawiono genezę i rozwój przedsiębiorstwa, strukturę organizacyjną, a takŜe charakterystykę produkcji oraz jej rozmiary. Omówiono równieŜ sytuację w otoczeniu konkurencyjnym i tzw. makrootoczeniu. Właściwa analiza finansowa spółki Agro-Handel została zawarta w rozdziale trzecim. Analizą został objęty bilans spółki sporządzony na koniec lat 2002-2005, rachunek zysków i strat oraz rachunek przepływów pienięŜnych, gdzie przyjrzano się zmianom w strukturze majątku oraz źródłom jego finansowania. Przedstawiono równieŜ podstawowe obszary zastosowania analizy wskaźnikowej, rodzaje wskaźników oraz interpretację wyników pod kątem ich przydatności dla osób zarządzających firmą. Dokonano takŜe analizy wskaźnikowej według najczęściej stosowanego w praktyce gospodarczej zestawu wskaźników tj. wskaźników płynności, sprawności działania, wspomagania finansowego, rentowności. Pracę kończą wnioski będące syntezą głównych myśli zawartych w niniejszych rozwaŜaniach. 3

Pojęcie i znaczenie analizy finansowej w zarządzaniu jednostkami gospodarczymi Analiza jest to metoda badawcza polegająca na rozbiorze. w warunkach istniejącej ostrej konkurencji wywołuje zapotrzebowanie na analizę ekonomiczną. instytucji na nich występujących.1. które w warunkach gospodarki rynkowej odzyskało pełną samodzielność i stało się pełnoprawnym podmiotem stosunków gospodarczych. jak równieŜ zjawisk i procesów występujących w ramach poszczególnych jednostek gospodarczych i instytucji (analiza mikroekonomiczna). MoŜe być stosowana zarówno do badania zjawisk i procesów gospodarczych zachodzących w skali gospodarki (analiza makroekonomiczna). komplikuje się. Niezbędnym warunkiem sprawnego zarządzania finansami firmy jest nie tylko znajomość istoty rynku. zachodzących pomiędzy poszczególnymi elementami tych procesów. zasad jego funkcjonowania. 4 . Zakres i cele analizy finansowej 1. Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji. właściwości przedmiotu. Rozwojowi wymienionej analizy sprzyja przede wszystkim zmiana istoty i charakteru przedsiębiorstwa. bieŜącej kontroli i sterowania. rozłoŜeniu określonej całości na składniki i badaniu poszczególnych cech. W tym celu dokonuje się analizy finansowej. w warunkach duŜej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. Określenie strategii przedsiębiorstwa i jej realizacja gwarantująca sukces. Jest ona instrumentem słuŜącym do poznania rzeczywistości gospodarczej.1. polegająca na rozpatrywaniu związków najczęściej ilościowych. Analiza ekonomiczna to równieŜ metoda badania procesów gospodarczych. Zarządzanie finansami polega na optymalizacji bieŜących i przyszłych procesów gospodarczych poprzez wymuszanie podejmowania przedsięwzięć efektywnościowych. Analizę stanów i procesów ekonomicznych nazywa się analizą ekonomiczną. Proces budowy nowego systemu społeczno-gospodarczego w warunkach gospodarki rynkowej i związane z nią oczekiwania wymagają rozwoju przedsiębiorstw. Osiągnięcie tego nie byłoby jednak moŜliwe bez ciągłego udoskonalania procesów planowania. lecz takŜe działanie praw ekonomicznych. których trafność decyduje o skuteczności i poŜądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych.

norm. Podstawy analizy finansowej. motywowanie i kontrola). Analiza ekonomiczna umoŜliwia stawianie diagnoz. Istota kontroli gospodarczej polega na porównaniu dwóch stanów tych samych zjawisk gospodarczych – stanu faktycznego ze stanem poŜądanym – w celu ustalenia odchyleń oraz wyjaśnienia przyczyn i skutków występujących róŜnic. Jedną z form badania bilansu oraz rachunku wyników jest właśnie analiza wskaźnikowa. PWE. Analiza ekonomiczna to spójnik między funkcjami planowania i kontroli. Cechą charakterystyczną analizy ekonomicznej w gospodarce rynkowej jest bezpośrednie wykorzystanie jej w procesie zarządzania (planowanie. musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. Gabrusewicz. a takŜe sprzyja racjonalizacji procesów gospodarczych. 5 . zarówno w skali makroekonomicznej. Kierownictwo firmy. organizowanie. Pozwala dobrze przygotować strategię rozwoju przedsiębiorstwa. dostarcza ogólnych informacji o sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa. bądź teŜ potwierdzić słuszność prowadzonej polityki. Analiza wskaźnikowa polega na wyraŜaniu róŜnych sfer działalności firmy 2 W. Uzyskiwane wyniki mogą. Wyniki analizy ekonomicznej stanowią podstawę do weryfikacji słuszności decyzji podjętych w przeszłości oraz ustalenia punktu wyjścia zamierzeń bieŜących i przyszłych. ułatwia podejmowanie decyzji.. o którą będzie realizowana przyszła działalność firmy. bowiem bądź to narzucać konieczność dotychczasowych sposobów postępowania. jak i mikroekonomicznej Warunkiem efektywnego działania firmy jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. planów. Analiza osiągniętych wyników gospodarowania jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa. Warszawa 2005. W bieŜącej działalności przedsiębiorstwa dostarcza informacji o zakłóceniach w tej działalności w stosunku do standardów. 9-11. w oparciu.W związku z tym. Ŝe zaczęło prowadzić działalność na własny rachunek jest bardziej zainteresowane rezultatem swych działań2. aby sprawnie zarządzać. W fazie oceny okresów przeszłych jest źródłem informacji o efektywności gospodarowania oraz pozycji przedsiębiorstwa w branŜy i na rynku. Celem pogłębienia tego przeprowadza się dalsze. s. szczegółowe analizy. Ocena zaprezentowana na podstawie danych liczbowych zawartych w sprawozdaniach finansowych.

Waśniewski.: za okres jednego miesiąca. których akcje są przedmiotem obrotu rynkowego oraz publikowane bilanse spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. Częstsze obliczanie wskaźników jest moŜliwe w przypadku prowadzenia skomputeryzowanej księgowości. węŜsze lub szersze. s. Pałczyńska-Gościniak. zgodnie z wymogami sprawozdawczości statycznej i koniecznością składania miesięcznych deklaracji podatkowych. a takŜe moŜliwość obliczania wskaźników przeciętnych dla wybranych branŜ w oparciu o rocznik statystyczny. 12. konstruowanych w oparciu o dane z bilansu oraz rachunku wyników i porównanie ich wielkości w czasie. Analiza wskaźnikowa w odniesieniu do badania sprawozdań finansowych obejmuje obliczanie wskaźników finansowych. bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcjonowania. R. 6 . Borowiecki. W przypadku oceniania działalności przedsiębiorstwa za okres. dla którego nie sporządza się sprawozdania finansowego. co miesiąc. Wrocław 2003. Duraj. W gospodarce rynkowej szczególnego znaczenia nabierają porównania wskaźników w przestrzeni. Istnieje jedynie moŜliwość obliczania niektórych wskaźników w oparciu o bilanse publikacyjne (tzn. minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branŜy. ODDK. K. np. charakteryzujących się duŜą ilością udziałowców). Gdańsk 2004. s. Jak oceniać firmę. Bednarski. R. najgorsza czy teŜ przeciętna. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. Na podstawie zmian w wielkości wskaźników ocenia się wybrane. 4 B. z wielkością wzorcową lub między róŜnymi jednostkami gospodarczymi. Porównania w przestrzeni pozwalają ocenić pozycje firmy na rynku: czy jest ona najlepsza. Olzacka. Oskara Lanego we Wrocławiu. dziedziny tej działalności3. Brak porównywalności moŜe doprowadzić do błędnych wniosków4. podstawę ustalenia wskaźników finansowych stanowić mogą zamknięcia kont syntetycznych. Kurtys. Wersty. 3 L. pracowników i całego społeczeństwa. Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej. T. Porównania w przestrzeni są istotne dla poŜyczkodawców i kredytodawców. w Polsce od szeregu lat dane takie nie są publikowane. 59. dokonywane. a więc pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami. B. bilanse roczne spółek akcyjnych. Niestety. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa: firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku. potencjalnych inwestorów i odbiorców. ma ona.za pomocą wskaźników. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. J.

Uwzględniając zakres danych. Jest ona. a przede wszystkim ich konstrukcja. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa rodzaj i liczba wskaźników. bowiem łączy ona teraźniejszą działalność przedsiębiorstwa z jego przyszłymi rezultatami. zawartych w bilansie oraz w rachunku wyniku. marketing. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. s. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych. ma duŜy wpływ na obiektywność. dokładność i kompletność wyników prac analitycznych5. J.2. Właściciele firmy. ale i działaniami praktycznymi. Istota. planowanie. Kredytodawcy udzielający kredytów na dłuŜszy okres są zainteresowani zdolnością firmy do generowania gotówki oraz oceny ryzyka finansowego w dłuŜszym czasie. 5 7 . przedmiot i zakres analizy ekonomicznej Przez wiele lat analiza ekonomiczna przekształcała się w odrębną dyscyplinę naukową. Sułowska. Jest ściśle powiązana z wieloma dyscyplinami naukowymi takimi jak: statystyka. Treść wskaźników analitycznych. rachunkowość. zatem wskaźniki określające zdolność firmy do wywiązywania się z zobowiązań krótkoterminowych. Gdańsk 1995. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20. matematyka. 1. Stale wzrasta przydatność oraz atrakcyjność analizy ekonomicznej w procesach zarządzania przedsiębiorstwem. Kierownictwo firmy jest zainteresowane wszystkimi aspektami analizy finansowej. Dostawcy i banki udzielające kredytów krótkoterminowych są przede wszystkim zainteresowane oceną płynności bieŜącej firmy. moŜliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duŜe. poniewaŜ odpowiada za bieŜącą i perspektywiczną działalność firmy. finanse. akcjonariusze są zainteresowani poziomem rentowności i ryzyka związanego z działalnością firmy. Dla nich waŜne są. technologia.Wskaźniki finansowe są wskaźnikiem informacji dla róŜnych grup odbiorców. Z tego teŜ względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy. zatem nie tylko dyscypliną naukową. 143.

Dlatego teŜ trudne jest jednoznaczne określenie obszarów tej analizy. analizę wskaźnikową. Przedmiot i zakres analizy finansowej w gospodarce rynkowej nie ma charakteru jednolitego. Więckowski. stopień nowoczesności wytwarzania. gospodarowanie zatrudnieniem itp. wyposaŜenie i majątek trwały. PWE. s. Skowronek –Mielczanek. • podejmowanie decyzji zarządczych. jakość i strukturę działalności wytwórczej. źródeł finansowania7. 25. 7 J. słuŜących podnoszeniu efektywności działania przedsiębiorstwa i jego rozwoju. Do podstawowych zagadnień naleŜących do analizy finansowej moŜna zaliczyć: wstępną i rozwiniętą analizę sprawozdań finansowych (bilansu. magazynowanie. Difin.: od szczegółowości danych. Natomiast analiza finansowa dotyczy całokształtu finansowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. procesy zaopatrzenia w surowce i materiały. rentowność. rachunku przepływów pienięŜnych). 6 Z. jakimi dysponuje przedsiębiorstwo oraz o zmianach w jego otoczeniu. Warszawa 2000. dochody ze sprzedaŜy. Analizie poddaje się ilość. wynik finansowy i czynniki go kształtujące. zwany równieŜ klasycznym na dwa zasadnicze działy: analizę techniczno – ekonomiczną i analizę finansową. s. ocenę procesów inwestycyjnych. A. Znaczenie analizy finansowej przedsiębiorstwa sprawia. Leszczyński. Analiza ekonomiczno – finansowa firmy. czy podmiotu oceniającego. koszty działalności. wykrycie i ustalenie czynników mających wpływ na realizację podjętych przedsięwzięć gospodarczych. płynność.Celem przeprowadzenia analizy ekonomicznej jest6: • • • sporządzanie charakterystyki liczbowej ilustrującej działalność przedsiębiorstwa oraz pozwalającej na ocenę uzyskiwanych wyników. 13. rachunku wyników. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym. Warszawa 2000. 8 . moŜliwości pozyskania informacji. gdyŜ zaleŜy to min. Ŝe jej zakres jest stosunkowo szeroki. kapitał obrotowy. Analiza techniczno-ekonomiczna koncentruje się na ocenie rzeczowych i osobowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. określenie przewidywanych wyników na podstawie informacji o stanie czynników wytwórczych. Ze względu na duŜą róŜnorodność zagadnień wchodzących w zakres badań analitycznych przyjmuje się najczęściej podział analizy ekonomicznej.

przestrzenny i podmiotowy. pochodzenie kapitału..działalność przyszła Źródło: Opracowano na podstawie: W. Skoczylas op. W. 10-11. Na przedmiot analizy finansowej moŜna spojrzeć nie tylko od strony problemowej (przedmiotowej) istotny jest takŜe zakres czasowy.pozycja przedsiębiorstwa na rynku ZAKRES CZASOWY: . s. Waśniewski. terminowość spłaty zobowiązań.uwarunkowania rynkowe . finansowanie (zmiany kapitału.działalność przeszła . rotacja środków. 8 T.wynik finansowy . 23.działalność bieŜąca .płynność finansowa . upłynnianie majątku. pokrycie majątku kapitałem). Istotę oraz zakresy analizy i ich przedmiot przedstawia Schemat 1.przychody . polityka inwestycyjna i umorzeniowa). zysk (ocena wielkości absolutnych i relatywnych – analiza rentowności). struktura pasywów. zakres i przedmiot analizy finansowej ANALIZA FINANSOWA I S T O T A Analiza efektywności działalności przedsiębiorstwa Analiza sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa ZAKRES PRZEDMIOTOWY: . 19. płynność środków (zdolność płatnicza. Gabrusewicz opt.sytuacja finansowa ZAKRES PODMIOTOWY: .przedsiębiorstwo jako całość .kapitał .. cit.majątek . Schemat 1: Istota.samodzielne jednostki wewnętrzne przedsiębiorstwa ZAKRES I PRZEDMIOT ZAKRES PRZESTRZENNY: . s.Niemniej w kaŜdym przypadku przedmiotem badań pozostaje8: • • • • struktura aktywów (proporcje między majątkiem trwałym i obrotowym. cit. 9 .rozwiązania systemowe .koszty .efektywność . bezpieczeństwo finansowe).

Wyniki finansowe to zyski lub straty ujęte w wielkościach brutto lub netto. kwartału lub roku.9. Wyniki finansowe są ujęciem dynamicznym i ustalane są za pewien okres jako suma wyników narastających w ciągu miesiąca. Jest to ścisła zaleŜność statystycznego i dynamicznego ujęcia przedmiotu analizy. itp.3. 9-11. Osiągnięty wynik finansowy prowadzi do dodatnich lub ujemnych zmian stanu finansowego przedsiębiorstwa. a takŜe ich weryfikacja. PWE. efektywnym lokowaniem środków pienięŜnych. WiąŜe się to z kształtowaniem pozycji finansowej przedsiębiorstwa. Natomiast stan finansowy jest ujęciem statycznym przedmiotu analizy. Przypatrując się przedmiotowi analizy finansowej w przedsiębiorstwie jako złoŜonej całości. 1. kolejny to środki zaangaŜowane w inwestycje i wartości niematerialne oraz finansowe pokrycie tych składników z kapitałów własnych lub obcych. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie. albo przy danym stopniu realizacji celu uŜyć minimalnego nakładu środków. to podstawowe czynniki określające jakość analizy. Warszawa 2001. Ustala się go na określony moment. dotacje. rozliczenia w formie podatków. Pierwszy z nich to stan wyposaŜenia przedsiębiorstwa w składniki majątku trwałego i obrotowego. Wpływają na nie czynniki takie jak: przychody ze sprzedaŜy. majątkowych lub kapitałowych.W działalności gospodarczej kaŜdego przedsiębiorstwa powinna być stosowana zasada racjonalnego gospodarowania. wyróŜnić moŜemy dwa podstawowe jego elementy takie jak: wyniki finansowe oraz stan finansowy. koszty własne. zaangaŜowanych zasobów osobowych. 10 . Weryfikacja sprawozdawczości 9 L. aby przy danym nakładzie środków otrzymać maksymalny stopień realizacji celu. Charakterystyka sprawozdań finansowych wykorzystywanych jako źródła informacji w analizach finansowych Podstawą podejmowania analizy ekonomicznej powinny być odpowiednie materiały źródłowe o charakterze wewnętrznym i zewnętrznym. s. dywidendy. Składa się on z trzech elementów. Właściwy dobór tych materiałów (w tym głównie sprawozdawczości finansowej). w tym zagospodarowaniem osiągniętych nadwyŜek finansowych. jego zdolnością płatniczą i kredytową. Bednarski. Efekty finansowe są określane przez wskaźniki rentowności jako relacje wyniku finansowego do obrotu. Istotą tej zasady jest zapewnienie takiego gospodarowania.

obok właściwej analizy porównawczej i przyczynowej. 26. Materiały ewidencyjne mają znaczenie podstawowe i wynikają z prowadzonej w danym przedsiębiorstwie ewidencji. 11 . Waśniewski. Dobór i weryfikacja podstaw źródłowych analizy wpływa w istotnym stopniu na rzetelność i obiektywność dokonanych ocen. którymi są w Polsce biegli rewidenci. Podstawowym zadaniem prac przygotowawczych do analizy ekonomicznej jest dobór i weryfikacja materiałów źródłowych. niekompletne. poprzednie analizy ekonomiczne. B. Bednarski. J. PWN. Jakość przeprowadzonej analizy. 10 11 L..zawierające dane o przedsiębiorstwie. cit. R. Jachna. jak i całej analizy ekonomicznej w przedsiębiorstwie moŜna ogólnie podzielić na dwie grupy. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych. Bednarski op. Pierwszą grupę stanowią materiały wewnętrzne . W ramach prac analitycznych związanych z oceną działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. T. T. Materiały niekompletne lub niestarannie zweryfikowane stać się mogą przyczyną błędnych ustaleń i stąd uniemoŜliwiać wyciągnięcie poprawnych wniosków oraz podjęcie skutecznego działania. drugą natomiast materiały zewnętrzne. a zatem i jej uŜyteczności w zarządzaniu przedsiębiorstwem. zaleŜy w duŜej mierze od charakteru i rodzaju wykorzystywanych informacji źródłowych. Źródłem informacji liczbowych są: księgowość. s. 32. Warszawa 2004. poniewaŜ wtedy będzie zachowany warunek porównawczy badanych zjawisk oraz będzie istniała moŜliwość określenia tendencji rozwoju poszczególnych zjawisk12. Dane o przedsiębiorstwie mogą mieć charakter ewidencyjny i poza ewidencyjny. sprawozdawczość finansowa i rzeczowa. Sierpińska. mogą prowadzić do podjęcia błędnych decyzji i tym samym uniemoŜliwić skuteczne działanie. Kurtys. L. Borowiecki. na wyróŜnienie zasługuje10: • • zebranie i weryfikacja materiałów źródłowych. dokumentacja konstrukcyjno-technologiczna oraz inna dokumentacja obrazująca działalność przedsiębiorstwa. Informacje do sporządzania analizy powinny dotyczyć kilku okresów. informujące o otoczeniu przedsiębiorstwa11. Materiały źródłowe wykorzystywane zarówno na potrzeby analizy finansowej. opracowanie i prezentacja wyników przeprowadzonej analizy. niewłaściwie zweryfikowane. s. Klasyfikację podstawowych źródeł informacji przedstawia Schemat 2. K. cit. kalkulacja ewidencyjna. 19. Wersty op. Materiały niestarannie przygotowane. plany. 12 M. Decyduje to w duŜej mierze o jakości prowadzonej analizy.przedsiębiorstwa w systemie gospodarki rynkowej naleŜy do tych prac specjalistów rachunkowości i finansów. s. Duraj..

s. 12 . 34. Sprawozdawczość finansowa uwzględniająca dane liczbowe wyraŜone w jednostkach pienięŜnych. NaleŜy jednak zaznaczyć. Skowronek-Mielczarek. jednostka musi stosować określone przez ustawę zasady rachunkowości. Dla zachowania przejrzystości. op. s. wykorzystywana jest przede wszystkim jako podstawa źródłowa analizy finansowej. którą z uwagi na treść danych moŜna podzielić na sprawozdawczość rzeczową i finansową.. rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy. 43. Bluszcz. Podstawowym materiałem źródłowym analizy ekonomicznej jest sprawozdawczość przedsiębiorstwa. Ŝe często dla dokonania wszechstronnej oceny jakiegoś zagadnienia niezbędne jest wykorzystanie z danych zarówno sprawozdawczości finansowej jak i rzeczowej13.Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej ŹRÓDŁA INFORMACJI INFORMACJE Z PRZEDSIĘBORSTW INFORMACJE ZEWNĘTRZNE POZOSTAŁA SPRAWOZDAWCZOŚĆ PODSTAWOWA SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOIWA POZOSTAŁE PIERWOTNE ŹRÓDŁA BILANS RACHUNEK WYNIKÓW RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘśNYCH KWARTALEN SPRAWOZDANIA FINANSOWE GUS PRASA FACHOWA RYNEK INTERNET Źródło: Z. Wydawnictwo Primath. Aby sprawozdanie finansowe mogło pełnić swoją funkcję informacyjną. Sprawozdanie finansowe i jego analiza. Sporządzanie sprawozdawczości finansowej przez podmioty prowadzące rzeczowa natomiast słuŜy potrzebom analizy techniczno – działalność gospodarczą jest obligatoryjne. cit. sporządzana w oparciu o ewidencję księgową.. sprawozdawczość podlega regulacji prawnej. Podstawę tej 13 M. Sprawozdawczość ekonomicznej. Leszczyński A. wiarygodności i porównywalności informacji. rzetelności. Warszawa 2001.

ustawa o rachunkowości oraz przepisy i ustalenia określane przez Ministerstwo Finansów czy Główny Urząd Statystyczny14.09.1994 r. zm. • wiarygodność – wpływa na nią brak istotnych błędów. s. Ocena przedsiębiorstwa przez pryzmat finansów moŜliwa jest jedynie w oparciu o łączne wykorzystanie wszystkich trzech sprawozdań. rachunek wyników oraz informację dodatkową według wzorów stanowiących załącznik do ustawy. jak i charakter informacji. więc trzy wzajemnie ze sobą powiązane źródła przedstawia nam zarówno dane o finansach przedsiębiorstwa jak i ocenę finansowej kondycji jednostek działających w sferze biznesu. cit. poz. bowiem – choć w róŜnym aspekcie – to samo przedsiębiorstwo. przewaga treści ekonomicznej nad formą. KaŜde z tych sprawozdań spełnia określoną rolę. według których naleŜy sporządzać sprawozdania finansowe. A. NiezaleŜnie od formy organizacyjnej. gwarantować czytelność informacji. obejmują skutki tych samych zdarzeń gospodarczych. Podstawowe zasady. Dz. • • sprawdzalność – wszystkie informacje muszą być powiązane w sposób umoŜliwiający ich sprawdzenie z dokumentami źródłowymi. gdy ich pominięcie lub zniekształcenie moŜe wpłynąć na decyzje gospodarcze. Tak. dane są istotne. przedstawiają. Poszczególne części sprawozdania finansowego są ze sobą wzajemnie powiązane.. Bilans stanowi swoisty raport o kondycji finansowej przedsiębiorstwa. istotność – decyduje o niej zarówno kwota. rzetelne i wierne odzwierciedlenie wszelkich zdarzeń. .U z 2002 nr 76. to15: • • zrozumiałość (przejrzystość) – sposób prezentacji powinien umoŜliwiać łatwość ich rozumienia przez uŜytkowników.o rachunkowości . Wartość 14 15 Z. 13 . prawnej i własnościowej prowadzące księgi rachunkowe na zasadach ustalonych w ustawie zobowiązane są do sporządzania sprawozdawczości obejmującej bilans. stanowi kodeks handlowy. Leszczyński. Ustawa z dnia 29. ciągłość i porównywalność – w kolejnych latach powinny być stosowane te same metody wyceny i prezentacji. prawo podatkowe. podejmowane przez uŜytkowników sprawozdania finansowego.regulacji. bezstronność. Skowronek-Mielczarek opt. kompletność i stosowanie zasady ostroŜnej wyceny. charakteryzując jednocześnie na określony moment czasowy jego strukturę majątkową oraz źródła finansowania majątku. w przypadku zmian konieczne jest sporządzenie informacji umoŜliwiającej porównanie poszczególnych okresów. 20. 694 z późn.

Pomykalska. 114 . zobowiązań i innych źródeł kapitału16. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy. związana z zasadą przypisania przychodów i wydatków temu okresowi. Pamiętać naleŜy o tym. B. Pastusiak. Sierpińska. Wyjaśniają one bliŜej treść bilansu i rachunku wyników zarówno za pomocą liczb jak i opisowo.123.poznawcza bilansu polega jednak i na tym. Aby obliczyć zysk konieczna jest pełniejsza informacja księgowa.1. Warszawa 2000. Obejmuje wartościowe zestawienie aktywów i pasywów badanej jednostki gospodarczej na określony dzień. Czechowska. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie.3. Wypych. Wędzki. s. Bilans Głównym sprawozdaniem. M. Taki sposób księgowania jest niezbędny w celu otrzymania kompleksowego obrazu przedsiębiorstwa. 115-124. 17 A. czy przedsiębiorstwo jest rentowne. stanowi on nieprzerwanie przedmiot badań naukowych dotyczących prawidłowości. M. D. w którym zostały one uzyskane lub poniesione. jakkolwiek bardzo poŜyteczne pod pewnymi względami. 16 14 . zatem niezbędne. Rachunek wyników jest z kolei raportem o dokonaniach przedsiębiorstwa w ciągu okresu sprawozdawczego i wszystkie wielkości są w tym sprawozdaniu strumieniami finansowymi sprowadzonymi do konkretnego przedziału czasowego. DuŜe znaczenie informacyjne mają noty uzupełniające. to jednak nie zawiera informacji niezbędnych do określenia kondycji finansowej i stwierdzenia. zwany momentem bilansowym. H. Ŝe sprawozdania finansowe stanowią dokumenty wiarygodne i sporządzane zgodnie z zasadami określonymi przez prawo i jako takie podlegają weryfikacji przez biegłych rewidentów. PWN. Informacje zawarte w sprawozdaniach finansowych są. Konieczny. a zarazem najwaŜniejszym źródłem informacji do analizy finansowej w przedsiębiorstwie jest bilans. Z. Zestawienie przepływu środków pienięŜnych. I. R. s. Bury. Łódź 2000. Mikulski. Absolwent. układu poszczególnych pozycji. odzwierciedlania majątku. 1. Od czasów uznania bilansu za podstawowe sprawozdanie finansowe przedsiębiorstwa. umiejętność ich czytania jest najlepszym sposobem zaznajomienia się ze strukturą i kondycją finansową przedsiębiorstwa17. Ŝe porównując stany początkowe i końcowe moŜemy stwierdzić określone tendencje zmian. Przepływy pienięŜne nie uwzględniają wszystkich przychodów i wszystkich wydatków odnoszących się do danego okresu. dotyczące kształtowania się waŜniejszych pozycji bilansu i rachunków wyników. a zwłaszcza jego aktywów innych niŜ środki pienięŜne.

15 . s. Rutkowski. Strony aktywów i pasywów są uporządkowane w następujący sposób: aktywa . co stwarza podstawę do uznania bilansu za rzetelny. Jest to syntetyczne zestawienie obrazujące sytuację finansową firmy w danym momencie czasu. Zarządzanie finansami. a zarazem pierwszym weryfikatorem prawidłowości sporządzania jest globalna równowaga aktywów i pasywów . Dane z bilansów sporządzanych dla kilku kolejnych okresów (lat) mogą stać się przedmiotem interesującej analizy takŜe w ujęciu dynamicznym. od najmniej do najbardziej płynnych. Wszystkie pozycje bilansu podlegają zatwierdzeniu i uzgodnieniu ze stanem faktycznym w drodze inwentaryzacji. czyli aktywów. 18 19 T.. 30. A. s. cit.uszeregowane według stopnia płynności. tj. 86. Podstawowe pozycje majątku i źródeł ich finansowania w przedsiębiorstwie przedstawia Tabela 1. czyli w dniu. Skoczylas opt. Waśniewski W. PWE. oraz zdarzeń gospodarczych. Jedną z wielu charakterystycznych cech bilansu moŜna uznać fakt. prawidłowy i wiarygodny dokument. Bilans przedstawia wszystkie składniki majątkowe firmy po jednej stronie oraz źródła ich finansowania po drugiej. Warszawa 2002. rzeczowe aktywa trwałe. jakie wystąpiły w okresie sprawozdawczym. Suma wszystkich będących w dyspozycji przedsiębiorstwa składników majątkowych. naleŜności i inwestycje długoterminowe czy długoterminowe rozliczenia międzyokresowe.majątku i kapitałów. operacyjnych czy finansowych. Kolejną cechą charakterystyczną bilansu. Wielkości prezentowane w bilansie są danymi zagregowanymi. odzwierciedlającymi rezultaty podjętych w firmie decyzji inwestycyjnych. Do aktywów trwałych zalicza się wartości niematerialne i prawne (bez kosztów organizacji poniesionych przy załoŜeniu lub późniejszym rozszerzeniu spółki).problematyki ustalania zasad wyceny aktywów i pasywów. jest równa sumie źródeł ich finansowania. wyraŜania realnej wielkości wyniku finansowego itp18.. na który został sporządzony. iŜ przedstawiany w nim stan na koniec okresu obrachunkowego (na ogół jest to koniec roku) jest zarazem stanem otwarcia w następnym okresie obrachunkowym. natomiast pasywa – według terminu wymagalności tj. od kapitałów własnych do zobowiązań krótkoterminowych19.

Kapitał (fundusz) zapasowy V.KAPITAŁ (FUNDUSZ) WŁASNY I. Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe VII.) B.o. Warszawa 2005.Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niŜ banki i zakłady ubezpieczeniowe AKTYWA A. podatków. Rzeczowe aktywa trwałe III. Godlewska. Aktywa obrotowe obejmują20: • aktywa rzeczowe – zapasy materiałów. Zobowiązania krótkoterminowe IV. inne papiery wartościowe. Wartości niematerialne i prawne II. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny VI. • naleŜności krótkoterminowe . AKTYWA TRWAŁE I. 31-32. z terminem zapłaty nie przekraczającym jednego roku z róŜnych tytułów (np.) IV. Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe B. produktów gotowych i nie zakończonych. s. s. udzielone poŜyczki i inne inwestycje krótkoterminowe.oznaczają kwoty pienięŜne naleŜne danemu podmiotowi gospodarczemu od innych podmiotów lub osób fizycznych. Rezerwa na zobowiązania II. aktywa pienięŜne (środki pienięŜne oraz odsetki naliczone od aktywów finansowych). Zysk (strata) z lat ubiegłych VIII.in. T. J. Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe PASYWA A.. 32. NaleŜne wpłaty na kapitał podstawowy ( . składek ubezpieczeń społecznych. 16 . Bilans 2004. Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego ( . Inwestycje krótkoterminowe IV. AKTYWA OBROTOWE I.) III. zaciągniętych poŜyczek) oraz naleŜności dochodzono przez przedsiębiorstwo w sądzie (roszczenia sporne). udziały i akcje. ZOBOWIĄZANIA I REZERWY NA ZOBOWIĄZANIA I. Grupa Wydawnicza INDOR Sp. Rozliczenia międzyokresowe Źródło: S. przeznaczone do zbycia lub zuŜycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub w ciągu normalnego cyklu operacyjnego właściwego dla danej jednostki. NaleŜności długoterminowe IV. Udziały (akcje) własne ( . dostaw i usług. • krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe kosztów –rozliczenia wcześniej poniesionych 20 wydatków w miesiącach następnych zgodnie z zasadą Ibidem. Zapasy II. Kapitał (fundusz) podstawowy II. Zobowiązania długoterminowe III. Koc. NaleŜności krótkoterminowe III. Fołta. Inwestycje długoterminowe V. Zysk (strata) netto IX. towarów. z o. • aktywa finansowe – m.

prenumerata czasopism. 21 22 S. J. Ŝe w istocie o wypłacalności spółki decyduje posiadany przez nią majątek21. dzierŜawa mieszkania z góry. cit. kapitał zapasowego. 17 . Kapitały w spółce pełnią jak widać głównie funkcje gwarancyjną. poŜyczki. wyemitowane obligacje itp. 5 ustawy o rachunkowości z aktualizacji wyceny środków trwałych w wielkości stanowiącej róŜnicę wartości netto środków trwałych. Do kategorii tej zalicza się22: • • rezerwy na zobowiązania z uwzględnieniem nowej pozycji rezerwy na świadczenia emerytalne i podobne z dalszym podziałem na długo. Zmniejszenie kapitału zakładowego moŜe nastąpić na skutek pokrycia z kapitału udziałowego straty netto przewyŜszającej kapitał zapasowy i rezerwowy lub zwrotu dopłat do udziału. Ibidem. Ma on charakter stabilny. bądź przekształcenia kapitału udziałowego w kapitał akcyjny albo obniŜenie udziału w drodze zmiany umowy spółki.). Godlewska opt. zwłaszcza z punktu widzenia wierzycieli spółki. kto i na jakich warunkach wyposaŜył przedsiębiorstwo w środki gospodarcze.i krótkookresowe zobowiązania długoterminowe (o okresie spłaty dłuŜszym niŜ rok. czyli: kredyty. (czyli niewypłacone w formie dywidend). Określają one. Kapitał własny składa się z kapitału zakładowego. jednak dopiero po podjęciu przez walne zgromadzenia wspólników odpowiedniej decyzji w tej sprawie. Drugim . 35-36. Wiadomo jednak.obok kapitałów własnych .dzieli się na kapitał własny oraz zobowiązania i rezerwy na zobowiązania. Fołta. Źródła finansowania majątku . 31 ust.. T. Zmniejszenia kapitału udziałowego mogą mieć miejsce tylko w zakresie przewidzianym w kodeksie handlowym i wymagają uchwał zgromadzenia wspólników lub moŜliwość taka musi być przewidziana w umowie spółki. Na kapitał zapasowy wpływają równieŜ zyski zatrzymane w przedsiębiorstwie. Kapitał z aktualizacji wyceny tworzony jest na podstawie art. Wszystkie składniki majątku muszą mieć odpowiednie źródła finansowania.najwaŜniejszym źródłem finansowania są zobowiązania.współmierności ponoszonych kosztów i uzyskiwanych przychodów np. kapitał z aktualizacji wyceny. Koc. s. 40. poniewaŜ udziały nie mogą być zwracane wspólnikowi podczas trwania umowy spółki. s. Statut spółki moŜe równieŜ postanowić o tworzeniu kapitałów rezerwowych na pokrycie szczególnych strat lub wydatków. powstałą na skutek aktualizacji wyceny. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością kapitał zakładowy stanowi równowartość wniesionych przez wspólników zgodnie z umową spółki wkładów pienięŜnych i aportów.

Bilans wykazuje takŜe osiągnięty przez przedsiębiorstwo w danym okresie wynik finansowy (zysk lub stratę). s.• zobowiązania krótkoterminowe: kredyty kupieckie. Ujmuje skutki procesów gospodarczych i towarzyszących im strumieni pienięŜnych widoczne w zmienionych wartościach aktywów i pasywów. Operacja taka nie zmienia łącznej wartości aktywów ani pasywów. MoŜna powiedzieć. które mogą powstać w przyszłości z tytułu prowadzonych przedsięwzięć (np. krótkoterminowe papiery dłuŜne wyemitowane przez spółkę. jaki segment działalności środki te pochłania: działalność operacyjna. 39. wobec ZUS itp. pozwala jedynie na porównanie stanów na początek i koniec badanego okresu. które obejmują ujemną wartość firmy Ciekawą kategorię pasywów stanowią rezerwy na zobowiązania. a więc nie nastąpił jeszcze rzeczywisty ubytek w majątku spółki. Tak. więc z jednej strony mamy zmniejszenie pasywów (spadek zysku netto) a z drugiej . 18 . Jest to rodzaj fotografii firmy na dany dzień: nie obrazuje zmian zachodzących systematycznie w ciągu roku. Warszawa 2002. a czasem nie moŜna nawet powiedzieć czy kiedykolwiek powstaną.zwiększenie poprzez umieszczenie kwoty rezerwy w pasywach.) lub niespłacenia przez kontrahenta naleŜności. inwestycyjna czy finansowa23. Tworzenie rezerw polega na podwyŜszeniu pozostałych kosztów operacyjnych lub kosztów finansowych. postępowań sądowych itp. Bień. których wielkości nie moŜna jednak dokładnie określić. co zmniejsza wypracowany zysk. Bilans jest dokumentem zawierającym zestawienie wartości poszczególnych grup majątku firmy oraz źródeł jego finansowania. Mogą one wynikać z przewidywanych przez spółkę strat. 23 W. jest to jednak informacja syntetyczna. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa. Finans-Service. PoniewaŜ jednak strata jeszcze nie powstała. zobowiązania z tytułu wynagrodzeń. kwotę rezerwy ujmuje się w pasywach bilansu.składające się na wynik zawiera rachunek zysków i strat. Rachunek przepływów pienięŜnych ukazuje natomiast. Szczegółowe elementy – przychody i rodzaje kosztów . krótkoterminowe kredyty bankowe.. Ŝe są to potencjalne zobowiązania spółki.: udzielonych poręczeń. • rozliczenia międzyokresowe bierne przychodów i kosztów. z jakiego źródła pochodzą środki finansowe jednostki lub.

jak saldem . Jeśli te pierwsze przewyŜszają koszty. Waśniewski. prezentuje strumienie pienięŜne. Sierpińska. Struktura klasycznego rachunku wyników jest przejrzysta: po jednej stronie mamy przychody. Wprowadzony w Polsce wzór rachunku wyników jest dostosowany do potrzeb sprawozdawczości wszystkich podmiotów gospodarczych25.2. cit. lecz przedsiębiorstwo będzie musiało w sprawozdawczości finansowej zaprezentować źródło pokrycia straty. M.róŜnicą pomiędzy przychodami a rozchodami (kosztami).. Jachna opt. 24 25 T. będzie on róŜnił się niektórymi elementami podziału wyniku finansowego. Skoczylas opt. przedstawiające jego sposób wypracowania wyniku finansowego.1. 42.prawnej. 19 . T. powiększające wynik finansowy. saldo określa się mianem zysku. Jednak w zaleŜności od formy organizacyjno . Przedsiębiorstwa mogą sporządzać rachunek wyników dwóch wariantach: I . w odwrotnej sytuacji mamy do czynienia ze stratą24. Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat nazywany takŜe rachunkiem wyników (ang. towarów czy usług). Układ obu wariantów przedstawia Tabel nr 2. które obowiązująca u nas ustawa o rachunkowości określa jako wariant kalkulacyjny spostrzegamy.rachunek porównawczy lub II – rachunek kalkulacyjny. po drugiej natomiast rozchody (koszty).3. 93-94. s. profit and loss account) to kolejne z podstawowych i obligatoryjnych sprawozdań finansowych. Ŝe zysk (lub strata) jest niczym innym. Polskie przepisy dopuszczają dwa warianty tego sprawozdania róŜniące się sposobem ujęcia kosztów uzyskania przychodów ( rozumianych jako koszty wytworzenia sprzedanej ilości produktów. Sprawozdanie to polega na zestawieniu strumieni przychodów uzyskanych w firmie ze sprzedaŜy wyrobów i usług bądź towarów w ramach prowadzonej działalności handlowej oraz przychodów uzyskanych z przeprowadzenia operacji finansowych i kosztów tej działalności. Rozpatrując rachunek wyników w powyŜszym ujęciu. sporządzane przez kaŜde przedsiębiorstwo. s. ZaleŜy to od rodzaju prowadzonej ewidencji kosztów. W. cit. Rachunek wyników ukazuje zdolność firmy do generowania zysków i samofinansowania. w których wynikiem finansowym jest strata w rachunku wyników nie występują elementy podziału wyników. W przedsiębiorstwach. wpływające ujemnie na generowane zyski..

Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia VII.II) I. Przychody finansowe I. koszty usług obcych. Wynik zdarzeń nadzwyczajnych (M. Amortyzacja II. ZuŜycie materiałów i energii III.) III. w tym od jednostek powiązanych I. Zysk ze zbycia inwestycji IV. Aktualizacja wartości inwestycji V. Zysk ze zbycia inwestycji IV.I-J. Koszty finansowe I. Dotacje III. Odsetki II. Zysk/strata z działalności operacyjnej (F+G-H) J. Koszty sprzedanych produktów. Podatki i opłaty V. Dotacje III. B. Pozostałe koszty operacyjne I.L-M ) Źródło: P. Koszty finansowe I. Pozostałe przychody operacyjne I. Przychody ze sprzedaŜy i zrównane z nimi. a więc obliczenia ogólnych kosztów jako sumy takich pozycji jak: amortyzacja majątku. Koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby IV. Zysk/strata z działalności gospodarczej (F+G-H) J. Koszty sprzedaŜy E. Koszt wytworzenia sprzedanych produktów II. Zysk / strata z działalności operacyjnej (C+D-E) G. Poltext. Dywidendy i udziały w zyskach II. Przychody ze sprzedaŜy i zrównane z nimi. Usługi obce IV. 74. Inne F. Zysk / strata ze sprzedaŜy brutto (A-B) D. Zyski nadzwyczajne II. Pozostałe obowiązkowe zmniejszenia zysku (zwiększenia straty) K. Inne H. Zysk / strata brutto ( I+/-J ) L. energii. Pozostałe przychody operacyjne I.I-M. Pozostałe obowiązkowe zmniejszenie zysku (zwiększenie straty) R.Tabela 2: Zakres informacji w porównawczym i kalkulacyjnym rachunku wyników dla innych jednostek niŜ banki i zakłady ubezpieczeń Wariant porównawczy A.Strata ze zbycia inwestycji III. Zyski nadzwyczajne II. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. zmniejszenie . Inne K. Zysk / strata netto (K. Straty nadzwyczajne I.Odsetki III. Warszawa 2002. Wynagrodzenia VI. materiałów. s. Odsetki III. materiałów: I. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Odsetki II. Aktualizacja wartości inwestycji IV. Dywidendy i udziały w zyskach II. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. Przychody finansowe I. Wartość sprzedanych towarów i materiałów Wariant kalkulacyjny A. Przychody netto ze sprzedaŜy towarów i materiałów B. koszty osobowe i pozostałe koszty. Inne przychody operacyjne H. Przychody netto ze sprzedaŜy produktów II. Przychody netto ze sprzedaŜy produktów II. Zmiana stanu produktów (zwiększenie + . Koszty ogólne zarządu F. Zysk / strata ze sprzedaŜy (A-B) D. Pozostałe koszty operacyjne I. Podatek dochodowy M.II) I. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. 20 . Zysk / strata z sprzedaŜy (C-D-E) G. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Koszty finansowe III. Aktualizacja wartości inwestycji V. zuŜycie surowców. Przedstawienie rachunku wyników według wariantu I zastosowania rodzajowego układu kosztów. Rybicki. Wartość sprzedanych towarów i materiałów C. Inne koszty operacyjne I. Wynik zdarzeń nadzwyczajnych (J. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Aktualizacja wartości inwestycji IV. Pozostałe koszty rodzajowe VIII. Inne koszty operacyjne C. Inne L. Zysk / strata netto ( N-O-P) N. Straty nadzwyczajne N. Zysk/strata z działalności gospodarczej (I + J – K) M. w tym od jednostek powiązanych I. Zysk / strata brutto (L+M ) O. Podatek dochodowy P. Przychody netto ze sprzedaŜy towarów i materiałów. Inne przychody operacyjne E. towarów i materiałów. Koszty działalności operacyjnej I.

powstaje wskutek odjęcia od właściwych przychodów (powstałych ze sprzedaŜy produktów. marketingu). ponadto znacznie upraszcza procedury analityczne. pozwala na związanie poniesionych kosztów z celami (przyczynami) oraz wydzielenie kosztów poszczególnych faz produkcji czy realizowanych w przedsiębiorstwie funkcji (np. gdyŜ wskazuje na rentowność jego podstawowej działalności. a po stronie kosztów . 21 . podatki i opłaty. rozwiązane rezerwy. skorygowanych zmianą stanu produktów) kosztów wytworzenia produkcji sprzedanej. amortyzację. Dotyczy to w rachunku kalkulacyjnym: przychodów netto ze sprzedaŜy produktów. czynsze z dzierŜaw. który m. otrzymane dotacje. zapłacone odszkodowania. koszty sprzedaŜy. przychody ze sprzedaŜy składników majątku trwałego.in. wynikające z zestawienia pozycji "pozostałe przychody operacyjne" z "pozostałymi kosztami operacyjnymi". niektóre pozycje wykazuje się w wartości netto. W przychody wpisuje się tu m. in. wartość sprzedanych towarów i materiałów. sieć sklepów fabrycznych). odpisane naleŜności nieściągalne. Wynik ze sprzedaŜy . towarów i materiałów.poprzedni wynik korygowany jest o saldo. sprzedaŜy. W rachunku kalkulacyjnym do kosztów uzyskania przychodu ze sprzedaŜy zaliczamy: techniczny koszt wytworzenia. ceny obcych usług. do których zalicza się m. uzyskane odszkodowania. Nowy rachunek wyników rozszerzono o wykazywanie odrębnie niektóre pozycje przychodów i kosztów wynikające z transakcji dokonanych z jednostkami powiązanymi. Dla większej przejrzystości rachunku wyników wprowadzono jednak większą liczbę sald. W dostosowaniu do zmian wprowadzonych w znowelizowanej ustawnie. kosztu sprzedanych produktów. (gdy firma prowadzi np. Saldo to ma duŜe znaczenie dla przedsiębiorstwa. Wynik na działalności operacyjnej . towarów i materiałów. zuŜycie materiałów (energii). a takŜe pozwala na uchwycenie kosztów produkcji niezakończonej. koszty handlowe. co pozwala na szybką orientację w jego strukturze (łatwiej określić wówczas faktyczne źródła przychodów i kosztów). Ogólny koszt uzyskania przychodu moŜna w tej metodzie obliczyć z iloczynu sprzedanych wyrobów i jednostkowego kalkulowanego kosztu. koszty czynszów i dzierŜaw. utworzone rezerwy. in.W wariancie I koszty te ujęte są według układu kalkulacyjnego. przychodów finansowych z tytułu dywidend i udziałów w zyskach oraz odsetek zarówno otrzymanych jak i zapłaconych.wartość sprzedanych składników majątku trwałego. towarów i materiałów. WyróŜniamy kilka pozycji wynikowych. wynagrodzenia dla pracowników.

otrzymane odsetki. Wędzki opt.27 Rachunek wyników dostarcza informacji o rozmiarach działalności operacyjnej. Przychody finansowe obejmują m. rezultaty postępowania układowego (naprawczego) lub zaniechania pewnego rodzaju działalności. Jest on punktem wyjścia do szczegółowych badań analitycznych. posiadanych zapasach i rezerwach. które spowodowały zmianę wyniku finansowego28. Wynik finansowy brutto i netto . Oskara Lanego we Wrocławiu. Analiza finansowa. podstawowej i jej udziale w tworzeniu zysku przedsiębiorstwa. Ukazuje zdolność firmy do generowania zysku i samofinansowania. przychody niepodlegające wliczeniu do podstawy opodatkowania. Wynik ten określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. in. 28 T. szczególnie rentowności i aktywności gospodarczej.Wynik na działalności operacyjnej korygowany jest o saldo operacji finansowych tak powstaje zysk lub strata z działalności gospodarczej.wynik finansowy pełni w przedsiębiorstwie rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego. s.wynik na działalności gospodarczej jest korygowany o saldo. W ten sposób powstaje wynik finansowy brutto. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. cit. otrzymane dywidendy (w tym takŜe otrzymane od członków grupy kapitałowej zarówno podmiotów zaleŜnych. in. a takŜe z drugiej strony o zobowiązaniach wobec wierzycieli. będące skutkiem zdarzeń nadzwyczajnych. 36. Rutkowski op. odsetki do zapłaty (takŜe na rzecz członków grupy kapitałowej). M. Sierpińska. nie mówi natomiast nic na temat jej potencjału ekonomicznego. Dudycz. cit. zdarzenia losowe. s. Po zapłaceniu podatku otrzymujemy natomiast zysk (stratę) netto26. 56. Rozpoznanie to staje się moŜliwe poprzez analizę bilansu danej jednostki. Do celów analizy dane zawarte w rachunku zysków i strat są uzupełniane o informacje takie jak: koszty i straty nieuznane w przepisach za koszty uzyskania przychodu.. inne podstawy opodatkowania. kapitału ulokowanego w innych firmach. A. D.. jak i stowarzyszonych). odpisy aktualizujące wartość finansowego majątku trwałego i krótkoterminowych papierów wartościowych oraz ujemne róŜnice kursowe. s. 31. Wrocław 2000. Mamy tu na myśli m. Pozwala na ocenę trwałości pozycji finansowej firmy i stanowi podstawę planowania finansowego. dodatnie róŜnice kursowe. Ustalony w rachunku wyników . 27 26 22 . ogółem podstawa opodatkowania oraz zmiany metod wyceny bilansowej. in. Koszty finansowe natomiast obejmują m. o jej naleŜnościach. posiadanego majątku.

U z 2002 nr 76. 694 z późn. • przychód netto ze sprzedaŜy towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy – równowartość w walucie polskiej 5 000 000 euro W kaŜdym przedsiębiorstwie w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej notuje się wypływy gotówki z przedsiębiorstwa i wpływy gotówki do przedsiębiorstwa. Dlatego teŜ obok dwóch juŜ przedstawionych sprawozdań niektóre podmioty mają obowiązek sporządzać takŜe rachunek przepływów pienięŜnych.3. wraz z korzyściami. Działalność operacyjna w przedsiębiorstwie ma największy zakres. zobowiązań oraz na osiąganie zysku. więc na zakupie czynników produkcji oraz sprzedaŜy wyrobów. jakie przynoszą lokaty w postaci wypłaty odsetek 29 Ustawa z dnia 29.1994 r. jakie miały miejsce w spółce w danym roku obrotowym. 23 . naleŜności. zm. za który sporządzono sprawozdanie finansowe osiągnęły lub przekroczyły granicę dwóch z trzech wielkości29: • • średnioroczne zatrudnienie – 50 osób.o rachunkowości . ujmując je w trzech częściach jako przepływy pienięŜne z działalności operacyjnej.3. Natomiast działalność inwestycyjna obejmuje zapłatę za nabyte oraz sprzedane składniki majątku trwałego. które w poprzedzającym roku obrotowym.art. Odnosi się do działalności. Podmiotami tymi są spółki akcyjne kontynuujące działalność oraz pozostałe jednostki. Rachunek przepływów środków pienięŜnych Doświadczenia gospodarki rynkowej oraz wieloletnia praktyka w zakresie analizy finansowej wykazały. . a więc środki trwałe. usług i innych składników majątku. poz. lokaty finansowe. Rachunek ten dostarcza informacji o wpływach i wydatkach środków pienięŜnych. Rachunek przepływów pienięŜnych jest sumą przepływów w obrębie tych dziedzin. Polega. Dz. Cash flow jest rozrachunkiem tych przepływów pienięŜnych. suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego – równowartość w walucie polskiej 2 500 000 euro. inwestycyjnej i finansowej. 68. Ŝe analiza bilansu (ocena posiadanych zasobów) oraz rachunku wyników (ocena strumieni) aczkolwiek bardzo cenna. wartości niematerialne i prawne.09. do której przedsiębiorstwo zostało powołane. to jednak nie zawiera wielu informacji potrzebnych do oceny rzeczywistej pozycji finansowej jednostki gospodarczej. Działania te wpływają na zwiększenie lub zmniejszenie zapasów.1.

i dywidend i udzielanie długoterminowych poŜyczek. natomiast konstrukcja obu metod w przypadku przepływów z działalności inwestycyjnej i finansowej niczym się nie róŜni. i ich zwrocie oraz obsłudze (płacone odsetki)30. Metoda bezpośrednia polega na dokładnym wyszczególnieniu konkretnych wpływów i wydatków w ramach działalności operacyjnej. Przewodnik po cash flow. 24 . Ibidem. chociaŜ często trudniejsza do zinterpretowania jest chętniej wybierana przez przedsiębiorców. Działalność finansowa polega głównie na pozyskiwaniu przez spółkę kapitału własnego (wkłady pienięŜne. inwestycyjnej i finansowej liczy się jako róŜnicę między sumą wpływów i sumą wydatków. zobowiązania i inne. które nie powodują zmian w przepływach pienięŜnych. Wyznaczania przepływu środków pienięŜnych na całym świecie dokonuje się za pomocą jednej z dwóch metod: pośredniej lub bezpośredniej. Metoda bezpośrednia pokazuje nie tylko końcową kwotę przepływów. 61. s. jak i przeznaczonych do obrotu. ŚnieŜek. Zgodnie z ustawą o rachunkowości przepływy z działalności operacyjnej moŜna wyznaczać dowolną metodą. naleŜności. ale dostarcza cennej informacji o ich źródłach. Metoda bezpośrednia nie jest uboŜsza w informacje niŜ metoda pośrednia31. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. Do działalności inwestycyjnej zalicza się równieŜ zapłatę za nabycie oraz sprzedaŜ papierów wartościowych. Metoda pośrednia polega na skorygowaniu zysku operacyjnego netto o kwotę pozycji. zaliczanych zarówno do finansowego majątku trwałego. kredytów i poŜyczek pienięŜnych zarówno krótkoterminowych. Ŝe dostarcza dokładniejszej informacji o zmianach w bieŜących aktywach netto i więcej danych o korektach. Przepływy pienięŜne netto poszczególnych działalności: operacyjnej. Spowodowane jest to pewnie tym. dopłaty) i jego obsłudze (dywidendy) oraz kapitału obcego. Rachunek 30 31 E. Dokonywane są równieŜ korekty in plus lub in minus w zaleŜności od zmian w takich pozycjach jak: zapasy. Podstawową wartością. zaangaŜowanego w postaci obligacji. Metoda ta. s. czy wydatki na rzecz dostawców czy pracowników i inne. Uwzględnia się tu takie pozycje jak wpływy od odbiorców i z tytułu odsetek. 56. UmoŜliwia to szybsze korygowanie zmian w rachunku przepływów pienięŜnych. Strukturę rachunek przepływów pienięŜnych z zastosowaniem obu wyŜej opisanych metod przedstawia Schematu 3. Warszawa 2002. jak i długoterminowych. która musi tutaj być uwzględniona jest amortyzacja. co umoŜliwia oszacowanie przyszłych przepływów pienięŜnych.

. 61. s. ŚnieŜek opt. Sierpińska. W ujęciu pośrednim kwota zysku (straty) netto jest korygowana do poziomu pienięŜnego (kasowego). inwestycyjne i finansowe. 71. Jachna opt. Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pienięŜnych DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA METODA BEZPOŚREDNIA 1. cit. Wybór sposobu sporządzania rachunku przepływów pienięŜnych zaleŜy od decyzji kierownika jednostki gospodarczej. W przypadku działalności inwestycyjnej i finansowej przepływy pienięŜne są wyznaczane w taki sam sposób. Wybór metody tworzenia rachunku przepływów pienięŜnych nie wpływa na końcowe wyniki. to suma wpływów minus sumę wydatków. WPŁYWY (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) METODA POŚREDNIA 1. przepływy pienięŜne. jaką przedsiębiorstwo wygospodarowało w danym okresie korzysta ono równieŜ z innych źródeł przychodów32: 32 M. Oprócz nadwyŜki finansowej. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJ (C) RAZEM PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO (A+B+C = X) X = ZMIANA STANU ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH (BZ – BO) (WEDŁUG DEFINICJI ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH STOSOWANYCH DLA PRZEPŁYWÓW PIENIĘśNYCH) Źródło: E. W ujęciu bezpośrednim są przedstawione realne wpływy i realne wydatki w kaŜdej z tych działalności. operacyjne. 25 . W obu ujęciach w róŜny sposób są wyceniane poszczególne przepływy pienięŜne w działalności operacyjnej. WYNIK FINANSOWY NETTO 2. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2.. uwarunkowanej moŜliwościami zgromadzenia informacji.przepływów pienięŜnych moŜna przygotować metodą bezpośrednią lub pośrednią. są w obydwu podejściach identyczne. s. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ (B) DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA 1. Przepływy netto w danym obszarze. tj. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. KOREKTY PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ (A) DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA 1. T. cit.

Analiza bilansu pozwala określić płynność w danym momencie bilansowym. 26 . • krótkoterminowych. s. Zysk jest źródłem dopływu dodatkowych pieniędzy tylko wtedy. Mimo duŜej zbieŜności. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umoŜliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą. Rutkowski op. Nie zawsze jednak pozwala na prawidłową ocenę sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. gdyŜ dopływ środków pienięŜnych. jeśli chodzi o istotę rachunku zysków i strat i rachunku przepływów pienięŜnych. Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu. Ŝe przedsiębiorstwo będzie miało środki na regulowanie w terminie swoich zobowiązań. więc analizą statyczną. a zwłaszcza jego zdolności płatniczej. dotyczących zwiększenia stanu wszelkich zobowiązań oraz zmniejszenia stanu środków obrotowych. jest. salda tych rachunków mają inną interpretację ekonomiczną. przyczynia się takŜe do wzrostu statycznych kryteriów płynności. a takŜe na prowadzenie właściwej polityki rozwojowej. cit. Rachunek. gdy nie jest "uwięziony" w naleŜnościach lub zapasach. lecz wynik rachunku przepływów pienięŜnych33. Wygospodarowanie nawet duŜego zysku nie oznacza. Obliczanie cash flow jest rachunkiem płynności w ujęciu dynamicznym.. Dlatego teŜ miernikiem gospodarki finansowej nie jest zysk. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. w których zamroŜone są środki pienięŜne. Zysk wyraŜający nadwyŜkę przychodów nad kosztami jest miernikiem sprawności procesu wytwarzania i sprzedaŜy. Między obydwoma ujęciami analizy płynności istnieje ścisła zaleŜność. a więc najbardziej płynnych aktywów. zatem obrazuje zmiany sytuacji finansowej jednostki wywołane przez rzeczywisty ruch pieniądza – a nie zapisy memoriałowe – a takŜe przedstawia źródła dopływu środków oraz sposoby ich wykorzystania. Rachunek przepływów pienięŜnych wykorzystywany jest przede wszystkim do oceny płynności finansowej.• długoterminowych w postaci nowych akcji bądź dopłat udziałów do funduszu załoŜycielskiego zwiększających kapitały własne oraz zaciągania kredytów i poŜyczek. 49. 33 A.

WiąŜe się to bezpośrednio z przyszłą zdolnością do wywiązywania się ze zobowiązań wobec banków. to koszty obsługi długu wpłyną na wynik finansowy.4. Metody badawcze stanowią w kaŜdej nauce podstawę poznania obiektywnej rzeczywistości i narzędzie rozwiązywania złoŜonych problemów badawczych. Niektóre przychody mają charakter okazjonalny np. inwestycje związane z realizacją postępu technicznego.Zestawienie przepływów pienięŜnych słuŜy nie tylko do oceny sytuacji płatniczej przedsiębiorstwa w przeszłości (rachunek ex post). gruntów lub środków trwałych. Rachunek cash flow ex ante zestawia prognozowane wpływy pienięŜne z wydatkami. czy konieczne będzie. prowadzący do zamierzonego celu. sprzedaŜ papierów wartościowych. i w jakim zakresie. udziałów. Celem rachunku ex post nie jest ustalenie salda końcowego. ale moŜe być podstawą planowania przyszłych wpływów i wydatków (rachunek ex ante). aby odtworzyć wszystkie źródła przychodów i sposoby zagospodarowania tych środków. pozwala ocenić zdolność firmy do generowania dochodów w przyszłości. dostawców. jaka część środków finansowych została przeznaczona na rozwój przedsiębiorstwa. emisja obligacji. analizy i interpretacji danych 27 . Zestawienie prognozowanych przepływów pienięŜnych ma ogromne znaczenie w zarządzaniu przedsiębiorstwem. wynikającymi z zaplanowanych rozmiarów działalności i przewidywanej polityki rozwojowej. W przypadku wydatków ogromną rolę odgrywa ich struktura. zwiększenie kapitału obrotowego. Obejmują one wszystkie typowe i powtarzalne sposoby zbierania. Jest ono znane i wynika z róŜnicy stanu środków pienięŜnych wykazanych w bilansie na początek i koniec okresu sprawozdawczego. Metody analizy finansowej W ujęciu ogólnym przez metodę naleŜy rozumieć świadomy i uporządkowany sposób badania rzeczy i zjawisk. a jaka na wypłaty dla załogi i właścicieli. JeŜeli przedsiębiorstwo wykorzystywało jako źródło finansowania kredyt bankowy. To. podwyŜszenie kapitału akcyjnego bądź zakładowego. 1. uzupełnienie środków z innych źródeł. Pozwala ocenić czy przyszłe przychody ze sprzedaŜy wyrobów i usług wystarczą na pokrycie niezbędnych wydatków. załogi i właścicieli. Wydatki te powinny być grupowane według ich wagi oraz stopnia pilności. Wykorzystanie tych źródeł finansowania w analizowanym okresie ogranicza moŜliwość skorzystania z nich w okresie następnym. Zestawienia przepływów pienięŜnych dokonuje się. opracowania.

jak i ilościowe. Dlatego teŜ skuteczna ocena zjawisk gospodarczych zwłaszcza przyczynowa analiza finansowa wnętrza przedsiębiorstwa i jego otoczenie wymaga róŜnorodnych metod badania. Zajmuje się. 19. W obecnej praktyce stosuje się w analizie finansowej dwa rodzaje metod: metody specyficzne dla tej dyscypliny. słuŜące do uzyskiwania maksymalnie lub optymalnie uzasadnionych odpowiedzi na stawiane w nich pytania. metody te polegają na stałej rozbudowie i doskonaleniu. matematyki) i odpowiednio adoptowane do wymagań występujących przy analizie zjawisk gospodarczych w przedsiębiorstwie. Toruń 2002. Siemińska. która jako nauka ze swej istoty ma w większym stopniu charakter metodyczny niŜ teoriopoznawczy. ocenę poprawności i praktycznej przydatności deterministycznych metod analizy finansowej. S. moŜliwości równoległego stosowania innych. w tym takŜe w analizie finansowej.empirystycznych. obejmujące róŜne metody deterministyczne oraz metody stocholastyczne. PWN. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. lecz ich pomiarem i oceną. charakterystykę ogólnych metod i kierunków porównań stosowanych w analizie finansowej. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. s. koszt czy kapitał. Natomiast zadaniem analizy finansowej jest najpierw przyporządkowanie ustalonym kategoriom określonych wielkości liczbowych ich ocena a następnie ich analiza. Są to zarówno metody jakościowe. Przy omawianiu istoty. Nowak. obejmujący35: • • • • podstawowe zagadnienia metod analizy finansowej. 35 34 28 . s. Definiowaniem tych kategorii zajmują się takie dyscypliny jak ekonomia i ekonomiki szczegółowe. bowiem nie definiowaniem kategorii ekonomicznych. pracochłonności. JednakŜe szczególna rola przypada metodzie w analizie ekonomicznej.: statystyki. takich jak zysk. wypracowane w miarę rozwoju analizy działalności gospodarczej przedsiębiorstw oraz metody przyjęte z innych dyscyplin naukowych (np. zalet i wad oraz moŜliwości i celowości wykorzystania poszczególnych metod stosowanych obecnie w analizie finansowej przyjęto układ zagadnień. 55. Metodologia badań Społecznych.34 Ocena działalności gospodarczej stanowiąca przedmiot analizy finansowej jest bardzo trudna i złoŜona. E. co szczególnie ma miejsce w ma miejsce gospodarce rynkowej. Warszawa 1985. metod w przyczynowej analizie finansowej. Wraz z rosnącymi wymaganiami stawianymi przed analizą finansową przy zarządzaniu przedsiębiorstwem.

Metoda ta pozwala na uzyskanie dokładnej i pełnej informacji analitycznej o działalności przedsiębiorstw. Natomiast do najwaŜniejszych metod szczegółowych naleŜą metody analizy jakościowej i ilościowej. Metoda indukcyjna polega na tym. Kierunek badań zapisać moŜna w takiej oto postaci: od szczegółu od czynników od przyczyn do ogółu do wyników do skutków Ze względu na charakterystyczny kierunek badań metoda jest często nazywana metodą scalenia. redukcji.• konieczność stosowania analizy wpływu inflacji na wynik finansowy przedsiębiorstwa. więc od zjawisk ogólnych do szczegółowych. Analiza finansowa przeprowadzona za pomocą metody indukcyjnej rozpoczyna się od badania wszystkich obszarów działalności przedsiębiorstwa. Ŝe w badaniach analitycznych przechodzi się od zjawisk szczegółowych do ogólnych. Wychodzi. wyraŜające się w duŜej pracochłonności tej metody. Obejmowanie badaniami wszystkich czynników i wieloetapowość oceny. gdyŜ w czasie prowadzenia badań analitycznych nie zna się ostatecznych rezultatów pracy przedsiębiorstwa. na których poziom miały wpływ oceniane czynniki i od przyczyn do skutków. polegającej na podejściu od syntezy do zjawisk cząstkowych. od czynników do wyników. od skutków do przyczyn. co przeciwdziała tendencyjnemu ustosunkowaniu się do ocenianych zjawisk gospodarczych. aczkolwiek zapewnia dokładność badań. Zaleta tej metody jest dość duŜa obiektywność wyników. Metodą odwrotną do metody indukcyjnej jest metoda dedukcyjna. dedukcji. wykorzystania zaangaŜowanych w tej działalności czynników. ma jednak ujemne skutki. a więc w tym przypadku – sposób badania stanu i wyników finansowych przedsiębiorstwa. a dopiero później ustala się wpływ gospodarowania tymi czynnikami na wyniki finansowe firmy. Zgodnie z tym procedura postępowania charakteryzuje się następujący sposób: od szczegółu od czynników od przyczyn do ogółu do wyników do skutków 29 . Analiza finansowa posługuje się metodami ogólnymi i szczególnymi. W najbardziej ogólnym ujęciu metoda to sposób badania przedmiotu. od wyników do czynników. Do podstawowych metod ogólnych zalicza się metody: indukcji.

Ŝe nie pozwalają na dokładną kwalifikację zaleŜności istniejących pomiędzy badaną zmienną ekonomiczną a określającymi ją czynnikami. Jest ona zarazem najtrudniejsza w zastosowaniu w praktyce. zweryfikowania prawdziwości tez i wniosków w postępowaniu analitycznym. Uniwersytet Szczeciński. ujmują badane związki i zaleŜności w formie opisowej. Polegają głównie na porównawczej analizie dynamiki szeregów czasowych. 59-63. Niewątpliwą zaletą omawianych metod jest ich prostota i związana z tym duŜa łatwość w praktycznym ich stosowaniu. Zaliczane do metod szczegółowych. natomiast badanie czynników. Ma to istotne znaczenie w zakresie dokładnego rozpoznania charakteru analizowanych zaleŜności. metody analizy jakościowej (zwane równieŜ metodami opisowymi). Urbańczyk. jest metoda redukcji nazywana równieŜ metodą weryfikacji. Jako zaletę tej metody uwaŜa się jej mniejsza w stosunku do poprzedniej pracochłonność. s. na temat zjawiska. bez prób nadawania im ilościowego niezaleŜnego wyrazu. z których to zjawisko się składa. uściślenia zbioru czynników i uporządkowania ich według siły 36 37 Ibidem. Metoda wymaga. z pośród metod ogólnych. Składa się z trzech elementów postępowania badawczego37: • • • sformułowania tez i wniosków syntezy wstępnej. Metodę weryfikacji moŜna stosować we wszystkich rodzajach analizy finansowej. 30 . Najbardziej kompleksową metodą badawczą. E. Wadą prezentowanych metod jest natomiast to. które w największym stopniu wpływają na badane zjawisko36. 81. Badaniu poddawane są wyłącznie te elementy. musi umieć sformułować problemy oraz musi wiedzieć. s. Analityk musi potrafić dokładnie ocenić badane zjawisko. werbalnej. przeprowadzenia badań analitycznych potwierdzających lub odrzucających wstępne ustalenia oraz konieczna jest synteza końcowa. które problemy poddać badaniu. Analityk przeprowadzający analizę metodą redukcji musi posiadać dobrą znajomość zagadnień funkcjonowania przedsiębiorstwa oraz dobrego opanowania warsztatu badawczego. na temat metodologii tego badania. Szczecin 2001.Analiza finansowa z zastosowaniem tej metody rozpoczyna się od analizy wyników finansowych. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa. podsumowania ustaleń dokonanych w trakcie weryfikacji i sformułowania tezy końcowej. sformułowania problemu. które bada. Jest ona metodą trudną i wymaga ona od analityka bardzo dogłębnej wiedzy na temat przedsiębiorstwa. które miały istotny wpływ na wielkość i zmianę wyniku finansowego dokonuje się w dalszej kolejności.

i kierunku oddziaływania na badaną zmienną ekonomiczną. determistyczne. W zaleŜności od wielkości przyjętej za bazę odniesienia wyróŜnia się następujące kierunki porównań39: 38 39 W. polega na porównaniu badanych zjawisk z innymi wielkościami oraz ustaleniu róŜnic między cechami porównywanych zjawisk.in. s. Oznacza to. Utrudnia to w konsekwencji precyzyjne prognozowanie kształtowania się tej zmiennej w przyszłych okresach. sposobu ujęcia zagadnień objętych zakresem porównań. Aby określić wzajemne powiązania zjawisk gospodarczych stosuje się odchylenia względne. Aby ustrzec się błędnych ocen i wniosków naleŜy przed dokonaniem porównań doprowadzić dane liczbowe opisujące rozpatrywane zjawisko do porównywalności. W. s. Dokonując podziału ze względu na stopień wnikliwości moŜna wyróŜnia się metody: porównań.: przedmiotu porównań. in. Natomiast wyniki osiągnięte na podstawie zastosowania metod jakościowych zawierają w wielu przypadkach duŜą dozę subiektywizmu wynikającą z doświadczenia badacza oraz jego wiedzy i emocjonalnego podejścia do uzyskanych rezultatów badań. organizacyjne i przedmiotowe. 31 . cit. Ŝe trzeba wyeliminować wszystkie te zaistniałe zmiany. W rezultacie otrzymuje się róŜnice dodatnie lub ujemne – zachodzące pomiędzy porównywanymi wielkościami. 34. w tym. cit. Metoda porównań określana teŜ mianem metody odchyleń. WyraŜa się to m. a druga stanowi podstawę porównań.. Do najczęstszych powodów zniekształceń zjawisk gospodarczych naleŜą zmiany: metodologiczne. W wyniku porównania wielkości rzeczywistej z wielkością przyjętą za bazę odniesienia uzyskuje się odchylenie bezwzględne (róŜnicę). lecz głównie we wstępnej jej fazie stwarzając niejako grunt do zastosowania ilościowych metod analizy przyczynowo-skutkowej. Gabrusewicz opt. Pomimo tych wad metody jakościowe powinny być w dalszym ciągu stosowane w analizie. W metodzie porównań waŜne jest poprawne ustalenie m. stochastyczne. Waśniewski. cenowe.. W metodzie tej ocenia się zawsze przynajmniej dwie kategorie liczb. Jedna wyraŜa stan faktyczny. podstawy porównań. W analizie finansowej zastosowanie znajduje wiele metod ilościowych. 34. Ŝe wyniki uzyskane przy ich zastosowaniu mają bardziej jednoznaczny charakter oraz nie są obciąŜone subiektywizmem. T. Niewątpliwie dość istotną przewagę nad metodami jakościowymi mają metody ilościowe. które zniekształciły w pewnym stopniu obraz analizowanych zjawisk gospodarczych38. Porównywalność jednorodnych zjawisk gospodarczych jest często utrudniona z tytułu licznych zmian występujących w trakcie dłuŜszego okresu. Skoczylas opt.

Wśród nich wymienia się najczęściej metody: kolejnych podstawień. gdy bazę odniesienia stanowią wielkości rzeczywiste lat ubiegłych. stanowiących przedmiot badań. reszty. ilorazu lub sumy algebraicznej danych czynników. Istota tej metody wyraŜa się w kolejnym podstawianiu poszczególnych czynników w wielkości określającej wartość wskaźnika. Postępując w ten sposób. będącego przedmiotem porównania. Istotą metod deterministycznych jest uzyskanie podstawowych zaleŜności funkcyjnych pomiędzy zjawiskami występującymi w przedsiębiorstwie. Suma odchyleń cząstkowych powinna być równa łącznemu (całkowitemu) odchyleniu między wielkością wskaźnika. odejmując od wyniku podstawienia. Dzięki ilościowym metodom deterministycznym moŜna ustalić wielkość odchylenia rozpatrywanego zjawiska i w miarę dokładnie rozliczyć wpływ najwaŜniejszych czynników. RóŜnicę spowodowaną przez konkretny czynnik ustala się. gdy współzaleŜności mają charakter związku funkcyjnego wyraŜonego w formie iloczynu. Przestrzega się przy tym zasady zachowywania raz juŜ przeprowadzonych podstawień we wszystkich następnych podstawieniach. porównania w przestrzeni najczęściej przeprowadzane przy przyjęciu za podstawę odniesienia wielkości rzeczywistych innych przedsiębiorstw (analizy międzyzakładowe) czy średnich wielkości branŜowych.• • • porównania w czasie. np. w miejsce wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia (bazę). które je ukształtowały. wówczas gdy wzorcem porównań są załoŜenia planu przedsiębiorstwa. gdzie ten właśnie czynnik jest jeszcze ujęty w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia (bazy). oblicza się wpływ poszczególnych czynników na odchylenie łączne. a wielkością wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia. określenie najwaŜniejszych czynników wpływających na koszty bezpośrednie. funkcyjną. porównanie z planem. róŜnic cząstkowych. który jest przedmiotem porównań. przychody ze sprzedaŜy czy na wielkość zysku ze sprzedaŜy produktów. oraz określeniu odpowiedniego łańcucha przyczyn. aŜ do ostatniego czynnika włącznie. 32 . Metoda ta polega na matematycznym sformułowaniu funkcji ekonomicznych. w którym dany czynnik występuje w wielkości reprezentowanej przez wskaźnik będący przedmiotem porównania. wielkości wyniku z bezpośrednio poprzedzającego podstawienia. logarytmowania. Metoda kolejnych podstawień (łańcuchowych) słuŜy do liczbowego określenia wpływu poszczególnych czynników na wielkość badanego zjawiska tylko wtedy.

Metoda reszty zalecana jest do badania wpływu dwóch czynników na badane zjawisko.40 Najczęściej wykorzystuje się ją do rozliczania wpływu zmian wielkości zatrudnienia i wydajności pracy na przyrost produkcji. Metoda reszty pozwala na obliczenie wpływu poszczególnych czynników na zmiany badanego zjawiska, przy czym wpływ ostatniego czynnika jest „resztą”, czyli róŜnicą między odchyleniem globalnym a sumą wpływu innych przyjętych do badań czynników. Do identycznych rezultatów prowadzi metoda róŜnicowania będąca uproszczoną wersją metody kolejnych podstawień, która w miejsce pełnych danych czynnika objętego badaniem wprowadza róŜnicę między jego wielkością faktyczną a będącą podstawą porównania. Wadą tych dwóch metod jest to, Ŝe w zaleŜności od przyjętej kolejności podstawienia moŜna otrzymać zróŜnicowany wpływ poszczególnych czynników. Zaletą ich jest prostota i stosunkowo mała pracochłonność. Metoda róŜnic cząstkowych polega na jednoczesnym wyodrębnianiu cząstkowych odchyleń indywidualnych i cząstkowych odchyleń wyraŜających łączny wpływ czynników oraz traktowaniu ich jako odrębnych elementów badania analitycznego. W metodzie róŜnic cząstkowych otrzymuje się jednakowe wyniki bez względu na kolejność podstawiania poszczególnych czynników. Przy dwóch czynnikach oblicza się trzy róŜnice cząstkowe, a przy trzech czynnikach siedem róŜnic cząstkowych. Etapy obliczeń: • • • obliczyć wpływ zmiany pierwszego czynnika, zakładając, Ŝe czynnik drugi pozostaje w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia, ustalić wpływ zmiany drugiego czynnika, przyjmując z kolei, Ŝe czynnik pierwszy występuje w wielkości odpowiadającej podstawie odniesienia, obliczyć wpływ obydwu czynników łącznie.

Metoda funkcyjna uwidacznia wyraźnie związek między wielkością wyników w okresie przyjętym za podstawę odniesienia a rzeczywistą wielkością porównywanych czynników. Metoda umoŜliwia otrzymanie jednoznacznych odpowiedzi bez względu na kolejność podstawiania czynników. Metoda funkcyjna moŜe mieć zastosowanie nie tylko w zaleŜnościach stanowiących iloczyn, lecz równieŜ w wypadku występowania ilorazów, z tym Ŝe wielkości wskaźników dynamiki względnej (A,B,C) dla czynników w mianowniku funkcji ustala się w sposób odwrotny, dzieląc wskaźniki podstawy odniesienia przez wielkości rzeczywiste (badane). Przyjęte w metodzie funkcyjnej matematyczne rozwiązania pozwalają na uzyskanie wyników identycznych jak w metodzie

40

M. Sierpińska T. Jachna opt. cit., s. 30.

33

podstawień krzyŜowych, przy czym stosowane formuły obliczeń naleŜą do stosunkowo skomplikowanych. Metoda logarytmowania pozwala na osiąganie wyników zbliŜonych do wielkości odchyleń obliczonych za pomocą metody funkcyjnej lub podstawień krzyŜowych. MoŜna ją stosować do dowolnej liczby zmiennych objaśniających. Odchylenia cząstkowe oblicza się w oparciu o wskaźnik dynamiki zjawiska. Warto zwrócić uwagę na fakt, Ŝe sposób prezentowania danych w postaci indeksów dynamiki stwarza moŜliwość pogłębienia interpretacji analizowanego modelu zaleŜności. ZróŜnicowany stopień przydatności wyŜej wymienionych metod. Dość dokładnie obliczone odchylenia indywidualne (za pomocą metody funkcyjnej, logarytmicznej, krzyŜowych podstawień) mają większą wartość poznawczą w analizie niŜ odchylenia łączne. Oprócz wyŜej wymienionych metod, analiza finansowa posługuje się takŜe metodami specyficznymi, głównie w zakresie operacji finansowych. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pienięŜnych. Do podstawowych metod operacji pienięŜnych naleŜą rachunki: odsetkowe, procentu składanego, dyskontowe. Do metod, które mogą znacznie wzbogacić badania stosowane w analizie finansowej naleŜą metody stochastyczne, które charakteryzują się większą precyzyjnością, poniewaŜ obok czynników głównych uwzględnia się w nich wpływ czynników przypadkowych. W metodach tych liczba czynników i postać zaleŜności nie są z góry określone, lecz wynikają z przeprowadzonego rozpoznania w analizie wstępnej. Metody stochastyczne pozwalają, więc na szersze ujęcie związków między zjawiskami gospodarczymi i ściślejsze przypisanie im ilościowego wyrazu. Wśród metod stochastycznych na szczególne podkreślenie zasługują metody ekonometryczne. Ich ideą jest budowanie i oszacowanie odpowiednich modeli ekonometrycznych,

odzwierciedlających za pomocą jednego równania lub układu równań zasadnicze powiązania między rozpatrywanymi zjawiskami. W metodach ekonometrycznych ocena dokonywana jest przez porównanie stanu rzeczywistego ze stanem dla tego czasu właściwym, a określonym na podstawie kwantyfikowanej prawidłowości przebiegu. Wyniki tak przeprowadzonej analizy słuŜą nie tylko do sposobu działania przedsiębiorstw w przeszłości, ale teŜ do formułowania prognoz przede wszystkim krótko-

i średnioterminowych lub teŜ optymalnych programów działania. Dzięki wykorzystaniu w szerokim zakresie aparatu statystyczno – matematycznego pozwalają one na znaczenie szersze zastosowanie ich w procesie planowania i prognozowania procesów 34

produkcyjnych w przedsiębiorstwie, aniŜeli to ma miejsce przy zastosowaniu tylko metod deterministycznych. Drugą grupą metod stochastycznych są metody dyskryminacyjne. Mają one na celu wczesne rozpoznanie – najczęściej przez bank – zagroŜeń dotyczących efektywności gospodarowania i związanej z tym utraty zdolności kredytowej przez przedsiębiorstwa lub gospodarstwa domowe. Stosuje się je równieŜ w ujęciu wielowymiarowej dyskryminacji liniowej. Punktem wyjścia jest analiza bilansów zagroŜonych firm przez odniesienie ich do bilansów jednostek dobrze prosperujących. Metody taksonomiczne to trzecia grupa metod stochastycznych, których istotą jest skumulowanie szeregu wskaźników pomiaru efektywności gospodarowania oraz innych czynników, reprezentujących warunki gospodarowania i sprowadzeniu ich do jednego porównywalnego wskaźnika. Wartości poznawcze wraŜają się w tym, Ŝe umoŜliwiają ocenę pozycji ocenianego przedsiębiorstwa w stosunku do innych jednostek w otoczeniu gospodarczym (sektor lub region). Statyczne metody taksonomiczne umoŜliwiają uwzględnienie zmian rozpatrywanych procesów porównawczych w przestrzeni, zaś dynamiczne nie tylko w przestrzeni, ale i w czasie41. NaleŜy podkreślić, Ŝe metody stochastyczne nie wykluczają się ze stosowanymi metodami jakościowymi i metodami deterministycznymi, wręcz przeciwnie – mogą się wzajemnie uzupełniać, przyczyniając się do znacznego wzbogacenia wartości poznawczej wyników analizy finansowej. Oprócz wyŜej wymienionych metod, analiza finansowa posługuje się takŜe metodami specyficznymi, głównie w zakresie operacji finansowych. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pienięŜnych. Do podstawowych metod operacji pienięŜnych naleŜą rachunki: odsetkowe, procentu składanego, dyskontowe. Przedstawiona charakterystyka metod wykazała, Ŝe w analizie finansowej dysponuje się wieloma róŜnymi metodami, które są dobierane zaleŜnie od rodzaju badanych zjawisk i postawionych w analizie celów. Są to metody jakościowe i ilościowe, determistyczne, stochastyczne oraz róŜne kombinacje wymienionych metod.

Wyeksponowane wady i zalety poszczególnych metod wykazują, Ŝe nie moŜna mówić o wyŜszości jednych metod nad innymi. Metody analizy jakościowej, zwane równieŜ metodami opisowymi, ujmują badane związki ich zaleŜności w formie opisowej, werbalnej bez prób nadania im ilościowego mierzonego wyrazu, co w wielu przypadkach moŜe być

41

T. Waśniewski, W. Skoczylas opt. cit., s. 51.

35

Rodzaje analizy finansowej Regulowanie i sterowanie procesami gospodarczymi w przedsiębiorstwie wymaga poddawania analizie zarówno stanów tych procesów. Najlepszym rozwiązaniem jest. 29. bowiem stosować metod złoŜonych. więc równoległe stosowanie wszystkich metod i ich dobieranie stosownie do specyfiki badanych zjawisk i właściwości poszczególnych metod. s. Nie naleŜy. jak i przebiegu oraz wyników osiąganych w danym czasie. 1. ale tylko na etapie analizy wstępnej. jeśli zbliŜone wyniki są osiągalne przy zastosowaniu metod prostych. Ŝe przy wyborze metod w znacznej mierze decyduje ich pracochłonność i wartość uzyskiwanych wyników (dokładność).. Podstawowe kryteria podziału i rodzaje analizy finansowej przedstawia Schemat 4. Dlatego w zaleŜności od potrzeb jednostki gospodarczej przeprowadza się róŜnego rodzaju analizy finansowe. 54.5. 36 . 42 Ibidem. a więc mało pracochłonnych42. Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria KRYTERIUM PODZIAŁU RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ ANALIZA FUNKCJONALNA ANALIZA KOMPLEKSOWA ANALIZA DECYZYJNA ANALIZA CAŁOŚCIOWA ANALIZA ODCINKOWA (PROBLEMOWA) ANALIZA OGÓLNA ANALIZA SZCZEGÓŁOWA ANALIZA WSKAŹNIKOWA ANALIZA ROZLICZENIOWA ANALIZA RETROSPEKTYWNA (EX-POST) ANALIZA BIEśĄCA ANALIZA PROSPEKTYWNA ANALIZA POJEDYNCZEGO PRZEDSIĘBIORSTWA ANALIZA MIĘDZYZAKŁADOWA ANALIZA WEWNĘTRZNA ANALIZA ZEWNĘTRZNA PRZYJĘTA METODA BADAŃ ZAKRES PRZEDMIOTOWY BADAŃA SZCZEGÓŁOWOŚĆ BADAŃ FORMA BADAŃ CZAS OBIĘTY ANALIZĄ ZAKRES PRZESTRZENNY BADAŃ PRZEZNACZENIE ANALIZY Źródło: W. s. Trzeba przy tym zwrócić uwagę.waŜne. cit. Gabrusewicz opt.

które przedstawione są za pomocą wskaźników oraz zaleŜności. jakim jest zakres zagadnień objętych analizą wyróŜniamy analizę częściową(odcinkową) i całościową. Analiza całościowa. Z kolei analiza kompleksowa zajmuje się całościowym badaniem danego przedmiotu lub podmiotu. kosztów. Analiza ogólna obejmuje całokształt działalności prace badawcze opierają się na wąskiej grupie odpowiednio dobranych wskaźników syntetycznych. Przy tej analizie bardzo waŜna jest znajomość nowoczesnych technik obliczeniowych. Warszawa 2004. jakie występują pomiędzy nimi. zatrudnienia. strukturalnej i dynamicznej. Inne kryterium podziału. 37 . Przy badaniach odcinkowych zawęŜa się wpływ czynników kształtujących badane zjawisko do bliskich zaleŜności. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. Z tego względu analizę odcinkową często nazywa się analizą problemową.: produkcji. Szybkie i kompleksowe opracowanie tej analizy. s. co umoŜliwia skrócenie czasu jej wykonywania. Dostarcza informacji o zjawiskach gospodarczych. Polega na grupowaniu zjawisk dotyczących określonej decyzji. Analiza szczegółowa zajmuje się badaniem określonego problemu działalności przedsiębiorstwa w sposób dokładny 43 J. Stanowi ona podstawę do podejmowania bieŜących jak i rozwojowych decyzji dotyczących całego przedsiębiorstwa. a takŜe jest bardzo przydatna w ocenie całokształtu działalności firmy. Ostatnia z tej grupy analiza decyzyjna nastawiona jest głównie na problemowe i szczegółowe badania. w pewnym stopniu zmniejsza moŜliwość dostrzeŜenia niedoskonałości. bez głębszego wnikania w przyczyny zaistniałej sytuacji. Stopień szczegółowości badań analityczny dzieli analizę finansową przedsiębiorstwa na ogólną i szczegółową. Pierwsza z nich. Polega ona na badaniach o charakterze ogólnym i posługuje się opisem zjawisk gospodarczych od strony ilościowej. Na podstawie badań odcinkowych zestawia się ogólna. Pierwsza z nich polega na odrębnym badaniu roŜnych dziedzin działalności np. bez stwierdzania następstw w innych dziedzinach działalności. PWE. Duraj. zwana takŜe analizą kompleksową. 18. dotyczy wszystkich zjawisk występujących w przedsiębiorstwie.Jak wynika z wyŜej zaprezentowanego schematu przyjmując za kryterium metodę badań wyróŜnia się trzy rodzaje analiz. Analizę funkcjonalną przeprowadza jednocześnie wiele osób. Brak w niej badań wzajemnych zaleŜności występujących między zjawiskami gospodarczymi. analiza funkcjonalna polega na badaniu działalności przedsiębiorstwa w podziale na części planu techniczno – ekonomicznego oraz na działy sprawozdawczości rzeczowej i finansowej lub poszczególnych funkcji czy słuŜb43. ocenę i na tej podstawie wyciąga wnioski.

zwana takŜe retrospektywną. W analizie tej stosuje się mierniki bezwzględne ukazujące absolutne rozmiary określonych zjawisk gospodarczych oraz mierniki względne pozwalające określić relacje między nimi. Przykładem tej analizy moŜe być ocena wpływu zmian stawek amortyzacji na produktywność środków trwałych Forma prowadzenia badań jest kolejnym kryterium dzielące analizę finansową na dwa dalej opisane rodzaje. MoŜe być przeprowadzona na wszystkich szczeblach zarządzania 44 J.. pozwalających uzyskać dokładny i obiektywny obraz analizowanych zjawisk. Aby przy pomocy analizy wskaźnikowej móc dokonać prawidłowej oceny analizowanych zjawisk waŜne jest przestrzeganie określonej procedury postępowania. która polega na badaniu i ocenie związków i współzaleŜności występującymi między poszczególnymi zjawiskami. Wartość i zmiana wskaźników. weryfikacja poprawności przyjętych wskaźników. Analiza ex post. Analiza wskaźnikowa. Wartość poznawcza analizy rozliczeniowej sprawia. cit. s. naleŜy do najlepiej opracowanych rodzajów analizy ekonomicznej. tę ostatnią zaś na analizę taktyczną (średniookresową) oraz analizę strategiczną (długookresową). Dzięki czemu moŜliwa jest identyfikacja czynników kształtujących badane procesy i zjawiska oraz pełniejsza ocena ich oddziaływania na wyniki ekonomiczne jednostki gospodarczej. Więckowski op. staranny dobór adekwatnych wskaźników do analizowanych zjawisk. która dostarcza informacji o sytuacji finansowej i wynikach działalności gospodarczej badanej firmy na podstawie zbioru wskaźników logicznie ze sobą powiązanych. która wyodrębnia następujące etapy44: • • • • wybór zjawisk gospodarczych przedsiębiorstwa objętych badaniem i oceną. stanowią podstawę do formułowania wniosków dotyczących przyszłości.i szczegółowy za pomocą wskaźników umoŜliwiających dostrzeŜenie zaleŜności przyczynowo – skutkowych miedzy badanymi zjawiskami. • obliczenie wskaźnika i/lub współczynnika na podstawie zweryfikowanych mierników oraz postawienie diagnozy i sformułowanie decyzji. analizę ex ante (antycypacyjną). Analizę ekonomiczną ze względu na przyjęty horyzont czasowy moŜna podzielić na: analizę ex post (retrospektywną). Ŝe jest ona szczególnie przydatna w procesie zarządzania. skorygowanie sposobu mierzenia wskaźnika i współczynnika lub ustalenie dodatkowych wskaźników i współczynników. 19. a takŜe ich wzajemne relacje. Większą wartość poznawczą charakteryzuje się analiza rozliczeniowa. 38 .

45 Analiza bieŜąca zwana takŜe operatywną ma na celu przygotowanie informacji analitycznych o zjawiskach i procesach gospodarczych w relatywnie krótkich odcinkach czasu – zmiana. Dzięki wynikom analizy ex post moŜna nie tylko wyjaśnić zmiany. MoŜna takŜe. K. R. L. Jej podstawowym celem jest przeprowadzenie badań strukturalnych i przyczynowych w odniesieniu do minionych zadań gospodarczych w przyjętym przedziale czasu (kwartał. Borowiecki. Kurtys. W zaleŜności od przeznaczenia analizy moŜemy mówić o analizie wewnętrznej i zewnętrznej. 14.. Wyniki prac badawczych mogą ograniczać się jedynie badanego przedsiębiorstwa. a takŜe utrwalać tendencje w zarządzanych obiektach gospodarczych. wykorzystując uzyskane wyniki. Najistotniejszą cechą analizy operatywnej jest niemal bezpośrednie wykorzystywanie jej warunków do regulacji zaistniałych odchyleń od załoŜonych parametrów i do likwidacji występujących zakłóceń w przebiegu procesów gospodarczych i produkcyjnych. Natomiast analiza międzyzakładowa polega na porównywaniu danej jednostki z innymi. Duraj. Wersty opt. T. które działały wcześniej. wówczas mamy do czynienie z analizą pojedynczego przedsiębiorstwa. Dotyczy przedsiębiorstw wchodzących w skład jednej branŜy. Wymaga starannego doboru przedsiębiorstw wykorzystywanych do porównań. dekada. B. Analizę ex ante wykorzystuje się we wszystkich procesach decyzyjnych. Analiza prospektywna podobnie jak analiza ex post moŜe być przeprowadzana na wszystkich poziomach zarządzania w przedsiębiorstwie. Wykonywana jest w sposób kompleksowy. jak i te. 29. Pozwala ustalać wyniki przewidywanych procesów gospodarczych we wszystkich dziedzinach działalności oraz w przedsiębiorstwie jako całości. rok). które mogą się pojawić w przyszłości. cit. Dostosowana jest do potrzeb szeroko rozumianego otoczenia przedsiębiorstwa. Analizę zewnętrzną sporządza się dla osób i instytucji z poza przedsiębiorstwa zwykle w układzie rocznym. zapobiegać w przyszłości zmianom niepoŜądanym. Jej celem jest ustalenie przyczyn róŜnic między np. Urbańczyk opt.. zakłady). s. Waśniewski. jednostkowymi kosztami własnymi porównywalnych wyrobów wytwarzanych przez przestrzenne wyodrębnione ogniwa organizacyjne (wydziały. a przede wszystkim planowania jak i kształtowaniu strategii przedsiębiorstwa46. s. Uwzględnia ona zarówno czynniki te.w przedsiębiorstwie. J. jakie zaszły w przedsiębiorstwie jako całości. cit. Bednarski. E. dzień. lecz równieŜ w poszczególnych wycinkach jego działalności. Analiza ta moŜe być przeznaczona dla: • 45 46 banków w związku z ubieganiem się o kredyt. 39 .

ubezpieczycieli. 47 M. Jachna. właścicieli i inwestorów w procesie prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego oraz innych odbiorców z jego otoczenia. 21.• • • udziałowców i akcjonariuszy. s. opt. Analiza wewnętrzna jest wykonywana w sposób bardziej szczegółowy i zajmuje się wybranymi obszarami działalności przedsiębiorstwa. Sierpińska. 40 . T. Natomiast analiza wewnętrzna zajmuje się uwzględnieniem potrzeb decyzyjnych kierownictwa i innych szczebli zarządzania w przedsiębiorstwie. Zawiera ona analizę podstawowych sprawozdań finansowych bilansu i rachunku wyników oraz ocenę kondycji finansowej i czynników ją determinujących47. cit.

Do podstawowych form prawno-organizacyjnych zalicza się osoby fizyczne (indywidualni przedsiębiorcy oraz wspólnicy spółek cywilnych). inne podmioty mające osobowość prawną) i jednostki organizacyjne mniemające osobowości prawnej (spółka jawna.W gospodarce wolnorynkowej znaczna cześć podmiotów gospodarczych działa jako spółki.2. np. . o ile działają zgodnie z prawem. Forma prawna podmiotu gospodarczego jest narzędziem określającym wymagania załoŜycielskie. transport morski i lotniczy. budowlana. banki). Podmiot rozpoczynający działalność gospodarczą ma pełną swobodę wybory formy organizacyjnoprawnej przedsiębiorstwa.U. spółka akcyjna. Spółka jest prawną formą współdziałania dwóch lub większej liczby osób dla łatwiejszego osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego. Prawo dopuszcza równieŜ Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r. więc jest zarobkowy charakter oraz fakt. 2.Prawo działalności gospodarczej. art. handlowa. rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych.. czy teŜ usługowa oraz poszukiwanie. osoby prawne (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. pracowników i poŜyczkodawców. nr 101. Ŝe jest ona wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako forma organizacyjno-prawna podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w Polsce W gospodarce rynkowej podmioty gospodarcze swobodnie prowadzą działalność gospodarczą i Ŝaden organ nie ma prawa w ich działalność ingerować. zm. Charakterystyka Zakładów Mięsnych Agro-Handel Sp. z o. 2.o. Prowadzenie działalności gospodarczej nie wymaga otrzymania zezwolenia władz administracyjnych. spółka partnerska. strukturę władzy oraz odpowiedzialność a takŜe chroniącym interesy społeczeństwa.1. które mogą wykluczać daną formę prawną dla danego rodzaju działalności gospodarczej (np. Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza. państwa. produkcja i sprzedaŜ wódek. za wyjątkiem otrzymania koncesji w niektórych dziedzinach. Dz. 48 41 . Główny Urząd Statystyczny opracował systematykę form prawno-organizacyjnych. poz. Warunkiem uznania danej działalności za działalność zawodową jest. spółka komandytowa. 1178 z późn. wykonywana w sposób zawodowy i ciągły48. z zastrzeŜeniem odrębnych przepisów. właściciela. spółka komandytowo-akcyjna).

a takŜe banków. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki. usługowych. Kosikowski. moŜna stwierdzić. a przepisy dotyczące spółek zawierają róŜne systemy prawa antycznego. zatem za punkt odniesienia stan regulacji prawnej spółek w naszym prawie. aby w ten sposób osiągnąć zamierzony cel. transportowych i innych. procedury zakładania. o spółkach z ograniczoną J. Spółka. zaś organem ich reprezentującym jest zgromadzenie wspólników50. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur”. są to spółki kapitałowe. 50 A. instytucji ubezpieczeniowych itd. Podział na spółki kapitałowe i osobowe opiera się na kryterium substratu ich istnienia i działalności. 33. gdzie znalazła ona swój normatywny kształt w ustawie z 20 IV 1892 r. W prawie polskim moŜna wyróŜnić spółki prawa cywilnego (spółki cywilne) i spółki prawa handlowego (spółki handlowe). Wydawnictwo Prawne LexisNexis. a takŜe powoływania ich dla celów niegospodarczych.rada nadzorcza lub komisja rewizyjna). Jeśli mianowicie jest nim tylko substrat osobowy (wspólnicy). jako forma współdziałania osób. z najdawniejszymi włącznie. Podstawy prawa gospodarczego. nie ma nic wspólnego z podziałem osób prawnych na osoby typu korporacyjnego i fundacyjnego (zakładowego). natomiast spółkami prawa handlowego są spółki uregulowane przez przepisy kodeksu spółek handlowych i inne ustawy. spółkę osobową cechuje osobista (majątkowa) odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki i osobiste prowadzenie spraw spółki. W przeciwieństwie do spółek kapitałowych. Warszawa 2004. C. uregulowane przez kodeks cywilny. Ojczyzną spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są Niemcy końca XIX w.moŜliwość tworzenia i istnienia niektórych spółek z udziałem jednego wspólnika (spółki jednoosobowe). s. w tym z reguły największe organizacje gospodarcze. znana była juŜ w staroŜytności.. Ŝe spółkami prawa cywilnego są te spółki. powszechnie przyjmowany w obcych systemach prawnych. handlowych. 81. 49 42 . Spółki odgrywają istotną rolę w stosunkach gospodarczych krajów o gospodarce rynkowej. Rafalski.. Warszawa-Jaktorów 2001. W konsekwencji spółki kapitałowe posiadają osobowość prawną i za swoje zobowiązania odpowiadają własnym majątkiem. Podział na spółki osobowe i kapitałowe. s. z wyłączeniem osobistej odpowiedzialności wspólników. wzory. Kryterium tego rozróŜnienia opiera się na strukturze i charakterze przepisów normujących dany rodzaj spółki. W formie spółek występuje większość przedsiębiorstw przemysłowych. to są to spółki osobowe. jeśli takŜe kapitał (substrat rzeczowy). Przyjmując. Praktyczne potrzeby dyktowały łączenie się osób w grupy. najczęściej gospodarczy49. Wspólnicy spółek kapitałowych odsunięci są z reguły od bezpośredniego prowadzenia spraw spółki (naleŜą one do zarządu) i od bezpośredniej kontroli jej działalności (wykonuje je specjalny organ spółki . Jecyszyn.

1919 r. 276. Oficyna Ekonomiczna. Olszewski. Regulacja tego rodzaju spółki znalazła się następnie w prawie austriackim (1906r. Podstawową kwalifikację spółek przedstawia Schemat 5. Ustawa o narodowych funduszach inwestycyjnych przewiduje na przykład.. ¬ SPÓŁKA AKCYJNA Źródło: K. Ŝe fundusze takie mogą funkcjonować wyłącznie w postaci spółek akcyjnych. Kraków 2005. Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie PODSTAWOWA KWALIFIKACJA SPÓŁEK KODEKS SPÓŁEK HANDLOWYCH SPÓŁKI OSOBOWE: ¬ SPÓŁKA JAWNA ¬ SPÓŁKA KOMANDYTOWA ¬ SPÓŁKA KOMANDYTOWO-AKCYJNA SPÓŁKI OSOBOWE: ¬ SPÓŁKA CYWILNA SPÓŁKI KAPITAŁOWE: ¬ SPÓŁKA Z O.02.odpowiedzialnością. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością naleŜy do spółek kapitałowych prawa handlowego. Działalność ubezpieczeniową mogą zaś prowadzić wyłącznie spółki akcyjne 51 J. W Polsce tą formę prawną prowadzenia działalności gospodarczej uregulowano po raz pierwszy dekretem z 08. 49. BECK. Warszawa 2002. jeŜeli jej cel nie jest sprzeczny z przepisami prawa.O. Jak załoŜyć firmę w Unii Europejskiej.). której istotą jest przede wszystkim zgrupowanie środków kapitałowych w celu realizacji pewnego zamierzenia. Wydawnictwo C. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością opiera się – podobnie jak spółka akcyjna – na koncepcji zaangaŜowania kapitałowego wspólników i ich odpowiedzialności ograniczonej do wkładu w majątek spółki51. francuskim (1925r.) jako private limited company.) i innych systemach prawnych. Prawo gospodarcze kompendium. Oznacza to. angielskim (1907r.Wach.H. s. Ŝe przepisy zawarte w innych aktach prawnych mogą zastrzegać dla danego typu działalności odrębną formę prawną w postaci innych typów spółek lub organizacji. 43 . Kodeks spółek handlowych pozwala na tworzenie tego rodzaju spółek dla prowadzenia jakiejkolwiek działalności. s.

. spółka non profit jest jednak przedsiębiorcą i powinna zostać wpisana do rejestru52.. organ nadzoru w postaci rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej powinien zostać ustanowiony w spółkach. do zarządu mogą być powołane osoby spośród wspólników lub spoza ich grona54. Do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne naleŜy podjąć następujące kroki: • • zawarcie umowy spółki. poz. bądź społecznych. 17. Ŝe banki mogą zostać utworzone jako spółdzielcze.U. poz. ale musi być dofinansowywana z zewnątrz. poz. jeŜeli wymaga tego umowa spółki lub ustawa.U. s. 213 § 2. cit. 201 § 3. więc wyróŜnić cele zarobkowe. Dz. zm. państwowe lub w postaci spółek akcyjnych. Ten ostatni rodzaj działalności. zgodnie z literą prawa przelewa się na poczet kapitału zapasowego tworzonej spółki53. nr 94.. Taka spółka nie musi. z 2000 r. 1037 z późn. jaką chcą się kierować wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.U.. 53 52 44 . • ustanowienie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. art.154 § 3. takŜe wniesienie tej nadwyŜki. przedmiot działalności spółki. nr 94. Ŝe jest on rzadko wykorzystywany w praktyce. wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego.. moŜe znaleźć odzwierciedlenie w celach naukowych. Rafalski opt. z 2000 r. który składa się z jednego albo większej liczby członków. MoŜna tutaj. Przepisy kodeksu spółek handlowych nie ograniczają obszaru aktywności. 55 Dz.oraz towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych. • powołanie zarządu spółki. w których kapitał zakładowy przewyŜsza pięćset tysięcy złotych. 54 Dz. W myśl postanowień kodeksu spółek handlowych. wysokość jej kapitału zakładowego. Prawo bankowe zastrzega.Kodeks spółek handlowych. 1037 z późn. 1037 z późn. poniewaŜ charakteryzuje go brak dochodów spółki. gospodarcze niemające charakteru zarobkowego oraz cele niegospodarcze (non profit). • uzyskanie wpisu do rejestru przedsiębiorców. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. art. zm. NaleŜy jednak zaznaczyć. a zarazem udziały w spółce posiada więcej niŜ dwudziestu pięciu wspólników55. więc prowadzić przedsiębiorstwa. a w razie objęcia udziału za cenę wyŜszą od wartości nominalnej. zm. .. W rozumieniu przepisów ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. A. art. umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinna zostać zawarta w formie aktu notarialnego i określać: firmę i siedzibę spółki. nr 94. nadwyŜkę taką zwaną "agio". charytatywnych.

liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników. wspólnik zaciąga wobec tej spółki zobowiązanie do pokrycia udziału przez wniesienie wkładu. Poprzez zawarcie umowy spółki. Objęcie lub nabycie udziału jest równoznaczne z nabyciem praw i obowiązków związanych z uczestnictwem w spółce. Ŝe zarówno zbywana jak i pozostała część udziału nie moŜe przedstawiać mniejszej wartości niŜ pięćset złotych. Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki jest ograniczona do wysokości wniesionych przez nich udziałów. Obecnie minimalna wysokość kapitału wynosi pięćdziesiąt tysięcy złotych. NaleŜy wszakŜe pamiętać. JeŜeli natomiast umowa stanowi. Warszawa 2001. informacje czy wspólnik moŜe mieć więcej niŜ jeden udział. czas trwania spółki (o ile jest oznaczony). Ŝe kaŜdy ze wspólników ma więcej niŜ jeden udział. aporty. Na poczet kapitału zakładowego wspólnicy mogą wnieść dwa rodzaje wkładów: wkłady pienięŜne i wkłady niepienięŜne. a w konsekwencji – prawa do swobodnego 56 K. więc wtedy zbyć cały udział jak i jego część. W przypadku.wskazanie osoby lub osób będących wspólnikiem spółki. Działalność gospodarcza. PWE. s. UmoŜliwia rozpoczęcie działalności gospodarczej i stanowi zabezpieczenie roszczeń kontrahentów spółki. Kapitał zakładowy dzieli się na udziały. Umowa spółki musi określać wysokość kapitału zakładowego. Sobczak. Uregulowania prawne. Wkłady niepienięŜne mogą mieć postać rzeczy i praw majątkowych. Jedną z podstawowych czynności niezbędnych do utworzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie przez wspólników kapitału i przekazanie go tej spółce tytułem wkładu na kapitał zakładowy. na które się dzieli kapitał oraz ich wysokość. Udział naleŜy rozumieć jako część kapitału zakładowego. 97. wówczas wszystkie udziały w kapitale zakładowym spółki powinny być równe i niepodzielne. iŜ wspólnikom przysługuje tylko jeden układ. wtedy udziały te mogą być róŜnej wartości i są podzielne56. czyli tzw. a jednego udziału pięćdziesiąt złotych. przy czym wniesienie całego wkładu musi nastąpić przed zgłoszeniem spółki do zarejestrowania. Ich wniesienie do spółki powoduje przeniesienie na nią prawa własności. Kapitał zakładowy stanowi początkowy majątek spółki. Wspólnik moŜe. Wysokość kapitału świadczy o potencjale gospodarczym spółki. 45 . ilość udziałów. gdy umowa spółki stanowi. a takŜe jako ogół praw i obowiązków wspólnika. Wniesienie kapitału zakładowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością warunkuje załoŜenie spółki. co najmniej jeden lub większą liczbę udziałów w kapitale zakładowym spółki. Aby być wspólnikiem naleŜy posiadać.

Prawo handlowe dla ekonomistów. nr 31. Przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej nie moŜe być prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług. zdolności aportowej tych rzeczy i praw. czy dane rzeczy lub prawa mogą stanowić przedmiot aportu. ”Gazeta Podatkowa” 2004. Kruczalak. w terminie 7 dni od dnia sporządzenia aktu notarialnego zawierającego umowę spółki. czy posiadają one cechy umoŜliwiające wniesienie ich do spółki tytułem pokrycia udziałów..000 złotych. konieczne jest określenie tzw. JednakŜe w celu ustalenia. Natomiast powołanie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej ma charakter fakultatywny. Jednocześnie kodeks spółek handlowych podtrzymuje zakaz łączenia funkcji członka zarządu (a takŜe innych funkcji podlegających bezpośrednio członkowi zarządu) i rady nadzorczej. 10.. Dz. poz. w których kapitał zakładowy przewyŜsza 500. co oznacza. będącego częścią składową Krajowego rejestru sądowego. Karczmarek. Władze spółki mogą być ustanowione bądź w samym akcie załoŜycielskim bądź w drodze odrębnej uchwały wspólników podjętej przed zarejestrowaniem spółki. Warszawa 2002. art. zgodnie z trybem przewidzianym w umowie58. z 2001r. Do zarejestrowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne jest powołanie jej organów zwanych władzami spółki. K. a ilość wspólników jest więcej niŜ 25. Zarząd spółki zobowiązany jest zgłosić ją do rejestru przedsiębiorców.U. Organami obowiązkowymi są zgromadzenie wspólników (organ stanowiący) i zarząd (organ reprezentujący). Sądem rejestrującym jest sąd rejonowy (sąd gospodarczy) mający siedzibę w mieście będącym siedzibą wojewody59. 1-3. – Krajowy Rejestr Sądowy. PWE. s.o. Ŝe wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione. Do zgłoszenia spółki naleŜy dołączyć: umowę spółki. Aport jako wkład do spółki z o. oświadczenie wszystkich członków zarządu. Zarząd jest zobowiązany dołączyć takŜe podpisaną przez wszystkich jego członków listę wspólników z podaniem nazwiska i imienia lub nazwy (firmy) oraz liczby i wszystkich udziałów kaŜdego z nich. by ci złoŜyli stosowny wniosek o rejestrację. s. nr 17. Ŝe sąd nie moŜe stosować środków dyscyplinarnych (grzywny) w stosunku do członków zarządu. Do zgłoszenia spółki oraz zmian składu osobowego zarządu naleŜy dołączyć równieŜ załoŜone wobec sądu albo poświadczone 57 58 U. 46 . 209. Zgłoszenie do rejestru ma charakter fakultatywny. 59 Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. Obowiązek ustanowienia jednego z tych organów dotyczy tylko spółek. 112.dysponowania przedmiotami wkładu57. czyli stwierdzenie. jeŜeli o powołaniu członków organów spółki nie stanowi akt notarialny zawierający umowę spółki – dowód ich ustanowienia z wyszczególnieniem składu osobowego.

. następnie wzywa zarząd do załoŜenia wyjaśnienia i jeŜeli braki te nie zostaną usunięte moŜe wydać postanowienie o rozwiązaniu spółki. przedmiotu działalności spółki. 62 W. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. gdy nie zawarto umowy spółki. Wspólnicy na zwyczajnym zgromadzeniu są zobowiązani62: • • rozpatrzyć i zatwierdzić sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdanie finansowe za ubiegły rok obrotowy.notarialnie wzory podpisów członków zarządu. Górski. Dokumenty załączone do wniosku powinny być złoŜone w oryginałach lub urzędowo poświadczonych odpisach lub wyciągach60. 61 K. jeŜeli sprawy te nie zostały wyłączone umową spółki spod kompetencji zgromadzenia wspólników. Główną jego funkcją jest podejmowanie uchwał w sprawach przewidzianych przepisami kodeksu spółek handlowych i aktem załoŜycielskim spółki. 125. Zwyczajne odbywa się raz w roku. Podjęcie zaś zasadniczej działalności będzie mogło nastąpić dopiero po uzyskaniu wpisu do rejestru61. ustrój. s. Szczecin 2004. Wach. 86. s. określony w umowie albo statusie przedmiot działalności spółki jest sprzeczny z prawem lub umowa albo status spółki nie zawiera postanowień dotyczących firmy. C. Prawo gospodarcze. s. Tarska. • podjąć uchwałę w przedmiocie udzielenia członkom organów spółki absolutorium z wykonania przez nich obowiązków. Warszawa 2003.. w tym prawo własności rzeczy ruchomych i nieruchomości. Postanowienie to nie moŜe być jednak wydane. NajwyŜszym organem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie wspólników. Istota. spółka w organizacji moŜe zaciągać zobowiązania i nabywać prawa. opt. kapitału zakładowego bądź wkładów.BECK. 60 47 . Przed uzyskaniem wpisu do rejestru. Sąd rejonowy moŜe orzec o rozwiązaniu spółki wpisanej do rejestru.H. ale tylko w ramach działalności o charakterze przygotowawczym do podjęcia działalności gospodarczej. cit. M. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. bądź wszystkie osoby zawierające umowę spółki albo podpisujące status nie miały zdolności do czynności prawnych w chwili ich dokonywania. W takich przypadkach sąd najpierw wyznacza zarządowi termin do uzupełnienia braków. w terminie sześciu miesięcy po upływie kaŜdego roku obrotowego. powziąć uchwałę w przedmiocie podziału zysku albo pokrycia strat. 181. jeŜeli od jej wpisu do rejestru upłynęło pięć lat. Ustawa wyróŜnia zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników. funkcjonowanie.

JeŜeli zarząd nie zwoła zgromadzenia wspólników w terminie wskazanym w przepisach lub w umowie. Decydujące znaczenie mają w tym zakresie postanowienia umowy spółki określające organizację jej władz. gdyby stwierdził sprzeczność z prawami nadrzędnymi (np. Decyzje zgromadzenia wspólników są nadrzędne w stosunku do wszelkich czynności pozostałych organów spółki i mogą być zaskarŜane tylko do sądu gospodarczego. wspólnicy mogą uczestniczyć w zgromadzeniu wspólników oraz wykonywać prawo głosu przez pełnomocników. wymaga zgody wszystkich wspólników. celowe jest jej wcześniejsze uzyskanie. Sposób ten jest korzystny o. z kodeksem spółek handlowych). Zasadą jest. Ŝe statut spółki moŜe ustanowić surowsze warunki powzięcia tych uchwał. tyle Ŝe umoŜliwia skuteczne działanie zarządu nawet w przypadku przejściowego zdekompletowania np. Ŝe zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników zwołuje zarząd. JeŜeli ustawa lub akt załoŜycielski nie zawierają ograniczeń. który moŜe je uchylić tylko wówczas. zaś uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. wtedy uprawnienie do zwołania przejmuje rada nadzorcza lub komisja rewizyjna. umowa spółki bądź organy lub osoby uprawnione do zwołania zgromadzeń uznają to za wskazane. Członkiem zarządu moŜe być tylko osoba fizyczna o pełnej zdolności do czynności prawnych. Przykładowa klauzula umowna moŜe mieć brzmienie: „Zarząd składa się z 3 do 5 osób”. W skład zarządu mogą wchodzić zarówno wspólnicy. 48 . wskutek rezygnacji jednego z członków. rozwiązania spółki lub zbycia przedsiębiorstwa. jak to miało miejsce na gruncie kodeksu handlowego. Zasadą jest. Zgromadzenie wspólników moŜe odbyć się w kaŜdym czasie bez formalnego zwołania. Dopuszcza się równieŜ moŜliwość określenia składu zarządu przez wskazanie minimalnej i maksymalnej liczby jego członków. Natomiast uchwała dotycząca zmiany umowy spółki. Zarząd spółki moŜe być jedno. albo jego zorganizowanej części. albo gdyby decyzja podjęta została z naruszeniem procedury. których dotyczy. zwiększająca świadczenia wspólników lub uszczuplająca prawa udziałowe. Podobnie.Nadzwyczajne zgromadzenie wspólników zwołuje się. jak i osoby spoza ich grona. Ŝe uchwały dotyczące zmiany umowy spółki. dlatego ze względów praktycznych. gdy wymaga tego przepis prawa. zapadają większością dwóch trzecich głosów. bądź prawa przyznane osobiście poszczególnym wspólnikom. o ile jest na nim reprezentowane 100% kapitału zakładowego i nikt z obecnych nic wniósł sprzeciwu.albo wieloosobowy. Uchwała dotycząca istotnej zmiany przedmiotu działalności spółki wymaga większości trzech czwartych głosów z tym. Warunkiem wyboru danej osoby do składu zarządu jest jej zgoda.

Uchwała jest równieŜ konieczna we wszelkich sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności spółki.U. tj. bezwzględną większością głosów63. Prawo reprezentacji oznacza kompetencję do występowania za spółkę.. JeŜeli brak stosownej regulacji umownej.. Pojęcie prowadzenia spraw spółki jest odnoszone do stosunków wewnętrznych korporacji. 247 § 2. 201 § 4 w zw. jeŜeli wszyscy członkowie zostali 63 64 Dz. Odmiennie naleŜy oceniać skuteczność ograniczeń wynikających z przepisów ustawy. radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej przez przepisy ustawy lub umowę spółki naleŜą. a zarząd jest wieloosobowy.. Zarząd jest organem zarządzająco-wykonawczym. Doktryna definiuje prowadzenie spraw jako podejmowanie wszelkich czynności – o charakterze przede wszystkim faktycznym i decyzyjnym – zmierzających do realizacji celu spółki64. z 2000 r. nr 27. poz. Status prawny zarządu spółki z o. mają wyłącznie znaczenie wewnętrzne.U. składanie i przyjmowanie oświadczeń woli za spółkę we wszelkich stosunkach prawnych z osobami trzecimi (stąd rozróŜnienie na reprezentację czynną i bierną).o.regułę stanowi wybór członków zarządu uchwałą wspólników. Szczególna regulacja ustawowa dotyczy prokurenta. 72. Zakres przedmiotowy tego prawa określa tym samym katalog spraw. Sprawy nieprzekazane innym organom spółki tj. Z kolei sposób reprezentacji to sposób czynienia uŜytku ze wskazanej kompetencji. zawarte w umowie spółki lub uchwałach wspólników. art. 245. w szczególności jako podstawa odpowiedzialności członka zarządu. z 2000 r. z czym umowa spółki moŜe przewidywać w tej mierze zasady odmienne. 49 . s. 1037 z późn. 1037 z późn. art. prawa reprezentacji ustalony bezwzględnie obowiązującymi przepisami kodeksu spółek handlowych. co do zasady. Herbet. wymagana jest uprzednia uchwała zarządu. Przepisy kodeksu spółek handlowych normujące zasady prowadzenia spraw spółki mają w całości charakter dyspozytywny w związku. Prawo członka zarządu do reprezentowania spółki dotyczy wszelkich czynności sądowych i pozasądowych i nie moŜe zostać ograniczone ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich. Zakres co ma znaczenie zwłaszcza został w przypadku zarządu wieloosobowego. poz. zm. nr 94. zgromadzeniu wspólników. A. co do zasady. do właściwości zarządu. z art..Uchwały zarządu mogą być powzięte. Organ ten prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. podejmowaną w głosowaniu tajnym. zm. 65 Dz.. Pojęcie reprezentacji obejmuje występowanie zarządu w stosunkach zewnętrznych spółki. podczas gdy odwołać prokurenta moŜe kaŜdy członek zarządu65. Ewentualne ograniczenia. którego powołanie wymaga zgody wszystkich członków zarządu. ”Prawo Przedsiębiorcy” 2001. w których członek zarządu moŜe działać za spółkę. nr 94. 208 § 6 i 7.

Akt załoŜycielski moŜe przewidywać. 64. Ŝe wspólnik wykorzysta je w celach sprzecznych z interesem spółki i przez to wyrządzi spółce znaczną szkodę.o. 116. Członek zarządu moŜe uwolnić się od powyŜszej odpowiedzialności. nr 137. Uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. Reprezentacja spółki z o. jeŜeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna w całości lub części67. Dz. Wspólnik moŜe samodzielnie . Kraków 2002. Zarząd moŜe odmówić wspólnikowi wyjaśnień oraz udostępnienia do wglądu ksiąg i dokumentów spółki. art. które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu.U. Dom Wydawniczy „Ostoja”. Między radą nadzorczą i komisją rewizyjną zachodzą istotne róŜnice. 926 z późn. Wspólnik ma jednak obowiązek korzystać ze swych uprawnień nadzorczych w sposób lojalny. Ŝe w przypadku równości głosów decyduje głos prezesa zarządu.w kaŜdym czasie przeglądać księgi i dokumenty spółki. Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. poz. W przypadku braku stosownej klauzuli pozycja prezesa zarządu jest analogiczna do pozycji pozostałych członków tego organu66. co do zasady nie musi istnieć organ nadzorczy. ale pod warunkiem ustanowienia tą umową rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej.prawidłowo zawiadomieni o posiedzeniu. Raczek. jak równieŜ przyznawać mu moŜe określone uprawnienia w zakresie kierowania pracami zarządu. Członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność wobec wierzycieli za naruszenie określonych zasad postępowania i nie wykonywanie obowiązków. s. co do zakresu ich kompetencji. jeŜeli istnieje uzasadniona obawa. jeŜeli wykaŜe.lub łącznie z upowaŜnioną przez siebie osobą . zatem obecność na posiedzeniu wszystkich jego członków. sporządzać bilans dla swego uŜytku lub Ŝądać wyjaśnień od zarządu. Przesłanką zdolności uchwałodawczej zarządu nie jest.Ordynacja podatkowa. Ŝe we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (naprawcze) albo nie zgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy. Wspólnik. Członkowie zarządu odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe spółki kapitałowej.. któremu zarząd uniemoŜliwił zrealizowania swych uprawnień moŜe wystąpić z Ŝądaniem rozstrzygnięcia sprawy uchwałą wspólników. Rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. lub wskaŜe mienie spółki. gdyŜ prawo kontroli działalności zarządu przysługuje kaŜdemu wspólnikowi. Indywidualna kontrola wspólników moŜe doznać ograniczeń albo nawet zostać wyłączona mocą umowy spółki. 50 . z którego egzekucja umoŜliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.. a zadaniem komisji 66 67 T. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. zm. .

kontroli wewnętrznej. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest osobą prawną i z tej racji odrębnym podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. co do maksymalnej liczby członków tego organu. Ŝe zarząd jest obowiązany uzyskać zgodę rady nadzorczej przed dokonaniem oznaczonych w umowie spółki czynności oraz przekazać radzie nadzorczej prawo zawieszania w czynnościach. wyznaczyć podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych (biegłych rewidentów) w celu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. a takŜe składanie zgromadzeniu wspólników corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny. który przesyła jego odpis Ŝądającemu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. W skład rady nadzorczej. kontrole zewnętrzną. Uchwałą wspólników członkowie rady nadzorczej mogą być odwołani w kaŜdym czasie. zarządowi i radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej.. W kompetencji rady nadzorczej leŜy sprawowanie stałego nadzoru nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. to powołanie i odwołanie członków rady następuje w drodze uchwały wspólników. Jednak w spółce niemającej rady nadzorczej umowa spółki moŜe rozszerzyć obowiązki komisji rewizyjnej. Akt załoŜycielski moŜe rozszerzyć uprawnienia rady nadzorczej. Nie ma natomiast ustawowych ograniczeń. natomiast ustawa przewiduje jeszcze tzw. W odniesieniu do obu tych organów obowiązują te same przepisy. tak. Mianowicie sąd rejonowy na Ŝądanie wspólnika lub wspólników reprezentujących. Szczególnym obowiązkiem rady nadzorczej jest ocena sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy. Rada nadzorcza moŜe teŜ reprezentować spółkę w umowach między członkiem zarządu a spółką oraz w sporze z nim. moŜe postanowić o wezwaniu zarządu do złoŜenia oświadczenia. z waŜnych powodów. Ŝe faktycznie będzie ona miała podobne obowiązki do obowiązków rady nadzorczej. radę nadzorczą lub komisję rewizyjną to przykład tzw. Natomiast zyski z udziału w niej 51 . Przy braku innej regulacji w umowie spółki. Kontrolowanie działalności spółki przez wspólników. jak i ze stanem faktycznym oraz wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty. członków rady nadzorczej powołuje się na rok. powinno wchodzić minimum trzech członków. poszczególnych lub wszystkich członków zarządu. JeŜeli umowa spółki nie stanowi inaczej. co najmniej jedną dziesiątą kapitału zakładowego. a w szczególności stanowić. w zakresie ich zgodności z księgami i dokumentami. jednak nie ma ona prawa wydawania zarządowi wiąŜących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki.rewizyjnej jest badanie przede wszystkim sfery finansowej działalności spółki. Rewidenci składają swoje sprawozdanie sądowi rejestrowemu.

Na szczególną uwagę zasługuje fakt. przedmiot działalności oraz cele spółki Agro-Handel jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością powstałą 22 kwietnia 1992 roku. 52 . Wybór takiej właśnie formy powinno się rozwaŜyć. gdy planuje się spore. Ŝe jako wspólnik nie będzie się odpowiadało za zobowiązania spółki. wymagające duŜego kapitału przedsięwzięcie . co w obecnych warunkach ekonomicznych kraju naleŜy do rzadkości. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością moŜe być utworzona przez jedną albo więcej osób w kaŜdym celu prawnie dopuszczalnym. Warto się nad tym zastanowić szczególnie wtedy. Przedsiębiorstwo zostało wpisane do rejestru handlowego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego oraz aktu notarialnego z dnia 15 kwietnia 1992 r. Udziały wniesione w formie gotówkowej posiadają łącznie trzy osoby. iŜ zgromadzony kapitał zakładowy jest w 100% kapitałem polskim. Rys historyczny. Kapitał zakładowy spółki wynosi 1 400 000 zł. będą dodatkowo opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych (ryczałtem 19% uzyskanego przychodu).(wypłacana dywidenda). w tym szczególnie to.2. 2. gdy planuje się bardzo ryzykowne przedsięwzięcie. w tym oczywiście do prowadzenia działalności gospodarczej.w takiej sytuacji koszty związane z funkcjonowaniem spółki będą z powodzeniem zrekompensowane przez korzyści.

04. handel hurtowy produktami mięsnymi. z ograniczoną odpowiedzialnością Województwo: Wielkopolskie Powiat: Kościański Gmina: Krzywiń Miejscowość: Mościszki 1 Poczta: 64-010 Krzywiń 410011644 1511Z Produkcja mięsa. z wyjątkiem drobiowego i króliczego 698-000-54-74 Spółka z ograniczoną działalnością powstała dn. Jest to znak rozpoznawczy występujący na odzieŜy roboczej pracowników niektórych działów. KRS Jan Ludwiczak . z o. które nierozerwalnie kojarzone jest z omawianą firmą. akt notarialny nr 3336/1992 Fundusz załoŜycielski (1 000 000 zł.734 udziały Henryk Wachowiak – 333 udziały Jan Ciesielski – 333 udziały 1 400 000.. Nazwa firmy „AGRO-HANDEL” Sp.Siedziba firmy mieści się na terenie województwa wielkopolskiego. kalendarze. przetwórstwo mięsne i rolno – spoŜywcze. zegary Podstawowe informacje o spółce przedstawia poniŜsza tabela: Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp.10.1992r.o. 53 . PKD NIP Forma prawna Krajowy Rejestr Sądowy Udziałowcy Kapitał zakładowy Osoby upowaŜnione do reprezentowania Źródło: opracowanie własne na podstawie wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego Przedmiotem działalności Zakładów Mięsnych Agro-Handel jest: • • • • • skup i ubój zwierząt rzeźnych.zł Ludwiczak Jan – Prezes Zarządu Ciesielski Jan – Członek Zarządu Szała Paweł . XXII Wydział Gosp.) Data: 15. długopisy.2001 nr. Spółka od początku istnienia posiada swoje logo. samochodach dostawczych oraz na gadŜetach.Wiceprezes Adres REGON Rodzaj działalności wg. takich jak: torby plastikowe. 0000053313 Sąd Rejonowy w Poznaniu. pośrednictwo handlowe w kraju i zagranicą. usługi transportowe. parasole. 15.

Zaawansowana technologia przetwórstwa. Około 10 procent pozyskanego surowca przetwarza się na produkty wędliniarskie. a stosowanie nowoczesnych technologii oceny poubojowej Ŝywca pozwala precyzyjnie ocenić jakość dostarczanego surowca. Zakład posiada supernowoczesną linię ubojową o zdolności uboju 1200 sztuk trzody chlewnej na dobę. bogata baza chłodnicza i transportowa pozwalają firmie oferować klientom towar najwyŜszej jakości. dostarczając codziennie duŜe ilości wysokiej klasy Ŝywca wieprzowego i wołowego.Aktualnie spółka koncentruje swą działalność na skupie i uboju zwierząt rzeźnych oraz handlu produktami mięsnymi. Wysokotowarowe rolnictwo południowej Wielkopolski stanowi bogate zaplecze surowcowe. Dzięki umowom o współpracy handlowej zawieranymi z dostawcami. 54 . W zakładzie dokonuje się rozbioru przemysłowego i handlowego mięsa wieprzowego w ilości 80 ton na jedną zmianę. firma moŜe stosować strategię rynkową opartą na dystrybucji towarów o wysokiej jakości i jednocześnie o konkurencyjnych cenach zbytu.

wyjątkowo korzystne ceny dla stałych odbiorców. precyzyjne wytyczanie celów działania i starannie dobrana strategia firmy. karkówka. kiełbasy gruborozdrobnione. podgardle. kiełbasy podsuszane. podroby).. wyroby drobiowe. antrykot. państw Europy środkowowschodniej i południowej.Aktualna oferta handlowa firmy Agro-Handel obejmuje szeroki asortyment produktów rolno-spoŜywczych m. rostbef. szybka i sprawna obsługa kontrahentów. schab. targach i wystawach. biodrówka.: • • • elementy wieprzowe (półtusze. boczek. stabilność oferty asortymentowej. wyroby podrobowe) Dział handlowy utrzymuje stałe kontakty handlowe z ponad 200 zakładami mięsnymi w kraju i kilkudziesięcioma firmami zagranicznymi. Ostatecznym celem wyznaczonym przez zarząd spółki jest zwiększenie obrotów.in. podroby wołowe).: firmę Agro-Handel. a takŜe krajów Dalekiego Wschodu. jednostki wojskowe w tym NATO-wskie. łopatka. Bezspornym atutem spółki jest kilkuletnia obecność na rynku oraz dogodna lokalizacja. hotele. WdroŜony i ściśle przestrzegany w procesie produkcyjnym system HACCP pozwala skutecznie konkurować firmie równieŜ na rynkach zagranicznych. wędliny surowe. rozbratel. pachwina. łopatka. MoŜe to być osiągnięte poprzez realizację celów pośrednich. wędliny (wędzonki. Własna produkcja wędliniarska rozprowadzana jest poprzez sieć własnych i patronackich hurtowni i sklepów w całym kraju. zrazowa górna. kark. elementy wołowe (tusze. Firma zaopatruje równieŜ linie lotnicze. mięsa drobne. a takŜe dogodne terminy płatności. kiełbasy średniorozdrobnione. jak: • • • • podwyŜszenie kwalifikacji załogi. gwarantowana wysoka jakość zamawianych towarów. szynka. kiełbasy drobnorozdrobnione. terminowe dostawy. Zarówno samą firmę jak i jej produkty wielokrotnie nagradzano na najbardziej prestiŜowych konkursach. 55 . a takŜe odpowiednie zarządzanie majątkiem trwałym spółki. ćwierci. udziec. a co za tym idzie zwiększenie zysku.in. stacjonujące w kraju. tłuszcze. dbanie o ciągłość. zaopatrując je w półtusze i mięso w elementach. Agro-Handel posiada uprawnienia eksportowe do krajów Unii Europejskiej. Ŝeberka. zrazowa dolna. W 2006 roku na podstawie auditów przeprowadzonych przez Polską Federację Pest Control znakiem LIDERZY JAKOŚCI śYWNOŚCI wyróŜniono m.

01.22 złotych – szczegółowy wykaz zrealizowanych inwestycji oraz źródeł ich finansowania przedstawia tabela 4.2005 31.13 252 614.04.2004 31. oraz źródła ich finansowania w latach 2000 .2005 Inwestycja Masarnia Chłodnia półtusz Budowa drogi wewnętrznej Magazyn Ŝywca Modernizacja chłodni półtusz Zaplecze socjalne dla pracowników Modernizacja hali ekspedycji Klimatyzacja zakładu Rozbudowa hali uboju Warsztaty Mroźnia chłodnia Smalcownia Utwardzanie placu i dróg Modernizacja instalacji kanalizacyjnej System zraszania magazyn Ŝywca Modernizacja myjki samoch.03.2004 01. „strefa czysta” Modernizacja hali rozbioru Ocieplenia magazynu Ŝywca Modernizacja myjki samoch.01.01. Dynamikę wzrost produkcji poszczególnych działów przedstawiają odpowiednio: 56 .29 630.908.2005 31. Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp.2005 31.94 25 679.2000 05.22 Data rozpoczęcia 11. „strefa brudna” Instalacja chłodnicza rampy Odbojniki Wartość (zł) 491 287.07.03.07.922.2003 24. co umoŜliwiło realizację większej ilości zamówień.27 96.07.2000 31. Zarządzanie i personel firmy Od 2000 roku firma rozpoczęła gruntowną modernizację i rozbudowę zakładu w celu przystosowania do wymogów sanitarnych Unii Europejskiej. Dzięki zrealizowanym inwestycją zakład zwiększył swe moce produkcyjne.05 45 332.12. W W W W.12.706.2003 05. z o.03.03.2000 22.2004 24.2002 31.2004 03.12.2004 31.2005 31.708.07.10.2004 31.2004 31. z o.63 216 771.2003 08.2005 31.2004 22.027.07.03.03.60 498.274.2005 31.57 52 686.12.79 500.2002 19.24 166.2004 14.2004 Data zakończenia 31.12.2004 31.00 11 300.03.01.07.2005 31.2002 31.44 585.2004 31.2001 25.07.2005 31.o.969.84 77.03.01.437.01.o.07.2003 31.03.01.07.3.07.29 309.79 759.173.148. W * K – kredyt * W – środki własne Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. a co za tym idzie zwiększył wielkości produkcji.2002 31.2002 29. Nakłady na inwestycje związane z realizacją tych planów w okresie od 2000 do 2005 wyniosły 6. W W W.04.2003 13.2001 31.01.12.48 20 997.76 74 265.2004 31.12.2002 12.2000 11.2004 29.04.2005 Źródło finansowania K/W K K K K K W K K W K W W.2004 31.169.12.07.89 1.2004 07.648.20 350.556.2.80 102 942.02.12.911.

• dla działu: ROZBIÓR Wykres 2: Wielkość rozbioru półtusz wieprzowych i ćwierci wołowych na elementy w firmie Agro-Handel Sp.• dla działu UBOJNIA Wykres 1: Wielkość uboju trzody chlewnej w firmie Agro-Handel Sp. 57 . 14 092 625 13 600 000 12 600 000 10 853 352 11 600 000 10 600 000 8 610 886 7 786 315 9 600 000 8 600 000 7 600 000 kg 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.o.o.o.82 1 650 000 1 550 000 1 450 000 1 350 000 2002 2003 2004 2005 kg Źródło: Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.o. z o. z o. 1 902 368. z o. z o. z o.43 1 850 000 1 750 000 1 595 976. • dla działu: PRODUKCJA Wykres 3: Wielkość produkcji wędlin w firmie Agro-Handel Sp.97 1 787 409.24 5 1 355 983. z o. 220 745 218 000 208 000 198 000 181 638 174 601 188 000 178 000 159 973 168 000 2003 2004 158 000 2005 szt 2002 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.o.o.

o wzrosła o 53. 34% MĘśCZYŹNI. w firmie Agro-Handel Sp.o. w latach 2002 – 2005 LATA 2002 2003 2004 2005 KOBIETY 66 75 82 84 MĘśCZYŹNI 138 147 162 169 ZATRUDNIENIE OGÓŁEM 204 222 244 253 2002 = 100 % 100.97 kg. Na dzień 31. 66% 2004 KOBIETY. z o. 46. o 37. o 49 pracowników. zatrudnionych było ogółem 253 pracowników tj. 32% Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.772 szt) do roku 2002.107 szt) do roku 2004.15 kg i w 2005 roku kształtowała się na poziomie 1 902 368. Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp.o.00 108.99% w porównaniu do okresu wyjściowego.02 WSKAŹNIKI DYNAMIKI OKRES POPRZEDNI = 100% 100. z o. z o.745 sztuk.Jak wynika z powyŜszych wykresów w latach 2002 – 2005 całkowita wielkość produkcji firmy Agro-Handel Sp.39% i 80. 65% 2005 KOBIETY.z o.o. 58 .2005r. 34% MĘśCZYŹNI.43% (tj.82 109. W ciągu badanego okresu nastąpił wzrost zatrudnienia o 24. więcej o 9 osób niŜ w roku 2004 i o 31 osób niŜ w 2003 roku. 68% 2002 KOBIETY. z o. 39. Struktura zatrudnienia według płci przedstawia się następująco: Wykres 4: Struktura zatrudnienia wg płci w firmie Agro-Handel Sp.82 119.z o. Udział kobiet w ogólne liczbie zatrudnionych zwiększył się z poziomu 32% w 2002 roku do 35% w 2005 roku.o. którego produkcja w ciągu kolejnych lat wzrastała odpowiednio o 10.91 103. 39.09%.61 124. 66% 2003 KOBIETY. 60.99% (tj. zatem była większa o 21. Wielkość produkcji wędlin w ciągu czterech analizowanych lat wzrosła o 546 385.53% (tj.69 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. MĘśCZYŹNI.02% tj.144 szt) do roku 2003. Wzrost produkcji pociągnął za sobą zwiększenie zatrudnienia.59%. Dane dotyczące ilości zatrudnionych pracowników przedstawia tabela 5. 35% MĘśCZYŹNI.00 108. Skup trzody chlewnej w 2005 roku przekroczył liczbę 200 tysięcy i osiągnął rekordowy w historii firmy poziom 220.o.12. o 26. Największy wzrost produkcji odnotowano na dziele rozbioru.

S. INWESTYCJI PRACOWNICY DZIAŁU HANDLOWEGO SPECJALISTA D. z o. Produkcja Ŝywca rzeźnego w przeliczeniu na 1 ha uŜytków rolnych wyniosła w 2003r. Z-CA PREZESA DYREKTOR SUROWCOWOPRODUKCYJNY DYREKTOR HANDLOWY DYREKTOR D. 295.8 kg na 1 ha uŜytków rolnych. 59 . na jakim działa spółka W Wielkopolsce stan pogłowia trzody chlewnej wynosi 4 192. co stanowi 24. PRZEZES ZARZĄDU Źródło: Opracowanie własne.4.o.5 tyś sztuk.PoniŜej przedstawiono obowiązujący schemat organizacyjny badanej spółki: Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp. z o. Schemat 6: Schemat organizacyjny firmy Agro-Handel Sp. czyli o 201% większa niŜ średnia krajowa. HACCP ORGANIZATOR SKUPU PRACOWNICY SKUPU GŁÓWNA KSIEGOWA KADRY I PŁACE KASA KSIĘGOWOŚĆ KIEROWCY ELEKTRYCY MECHANICY KIEROWNIK BUDOWLANY KIEROWNIK UBOJU KIEROWNIK ROZBIORU KIEROWNIK PRODUKCJI KIEROWNIK EKSPEDYCJI KIEROWNIK MROŹNI GRUPA REMONTOWO -BUDOWLANA BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI Źródło: Opracowanie własne. 2. SKUPU DYREKTOR FINANSOWY CZŁONEK ZARZĄDU DYREKTOR D. W 2005 roku w porównaniu z rokiem poprzednim. Charakterystyka rynku.4 kg natomiast w Wielkopolsce wynosiła 594. W porównaniu z krajami UE Wielkopolska lokuje się jako liczący producent o duŜym potencjale. zwiększyły się fizyczne rozmiary produkcji zwierzęcej.S.1% pogłowia krajowego.o.S.

sztuk w 2004 r. Pogłowie owiec. 60 . świętokrzyskim do 11.2 szt. GUS.6% pogłowia krów.Wykres 5: Produkcja Ŝywca rzeźnego. mazowieckim i wielkopolskim – łącznie znajduje się tam 46. znaczna produkcja zbóŜ oraz tradycje i wiedza Wielkopolskich rolników. a trzody chlewnej w woj.7 szt. wobec 4159 tys. rozbudowany przemysł paszowy. mleka. znajdowało się 44% pogłowia bydła i 44. W województwach: mazowieckim. Największa koncentracja chowu bydła występuje w woj.. wielkopolskim. Obsada owiec na 100 ha UR wahała się w 2003 r. małopolskim.5% pogłowia.). Koszt produkcji kilograma wieprzowiny w Wielkopolsce jest niŜszy niŜ w innych regionach Polski. Wpływ na ten stan ma przede wszystkim duŜa koncentracja produkcji w gospodarstwach rolniczych. iŜ produkcja trzody chlewnej jest konkurencyjna w skali kraju oraz w skali Unii Europejskiej i dlatego ma szanse dalej rozwijać się i stanowić źródło dochodów dla Wielkopolskich rolników. małopolskim i wielkopolskim. w woj. występuje w największej ilości w woj. podlaskim. zatem przyjąć załoŜenie. ZróŜnicowanie regionalne występuje takŜe w produkcji zwierzęcej. Warszawa 2006. sztuk w 1990 r. podlaskim i wielkopolskim w 2004 r. jaj w latach 1995 .2005 Źródło: Rolnictwo w 2005r. kujawsko-pomorskim. (318 tys. w woj. Zawartość mięsa w tuszy mierzona poubojowo wynosi w Wielkopolsce 51% a średnio w Polsce 46. SpoŜycie mięsa kształtuje się na poziomie 63 kg na jednego mieszkańca w tym mięsa wieprzowego 40 kg i jest dość stabilne spowodowane stałymi tradycjami kulinarnymi Polaków. zaledwie 8% poziomu z 1990 r. Pod względem jakościowym jest to najlepszy jakościowo surowiec dla przetwórstwa mięsnego. Miernikiem natęŜenia chowu zwierząt gospodarskich w poszczególnych województwach jest obsada na 100 ha uŜytków rolnych.5%. od 0. MoŜna. Natomiast pogłowie trzody chlewnej głównie występuje w woj. którego liczebność wynosi w 2004 r.

Źródło: Rolnictwo w 2004r. „tygrysów sektora”. Zakłady Mięsne „DUDA”. Kilka większych zakładów o obrotach powyŜej 100 mln zł powstało w ostatnim okresie czasu. Warszawa 2005 2.Wykres 6: Pogłowie bydła.o. z o. krów i trzody chlewnej na 100 ha UR wg województw w 2004r w szt. Zakłady Mięsne „SALUS” z Bojanowa. 61 . iŜ przetwórstwem mięsa wieprzowego zajmuje się w Wielkopolsce około 460 zakładów w tym 37 zakładów jest w okresie przejściowym.5 Pozycja badanej spółki na rynku Z ostatnich danych wynika. Dzięki tej grupie zakładów wyniki finansowe całej branŜy uległy znaczącej poprawie. Agro-Handel Sp. NaleŜą do nich Zakład Przetwórstwa Mięsnego „MRÓZ”. Wzrosła efektywność branŜy oraz wydajność pracy na skutek restrukturyzacji firm i inwestycji kapitałowych. Wyniki finansowe oraz udziały rynkowe tej grupy w skali kraju ulegają dynamicznej poprawie. GUS. Zakłady te stanowią grupę tzw. Zakłady Mięsne „BARTEK” z Sierakowa. W większości są to małe zakłady rzemieślnicze.

Agro-Handel Sp. Zakład spełnia warunki sanitarne i weterynaryjne obowiązujące dla Zakładów Mięsnych.Zasady Dobrej Praktyki Higienicznej. ze szczególnym uwzględnieniem ich bezpieczeństwa zdrowotnego. Pracownicy spółki znają politykę jakości firmy oraz są przez firmę szkoleni i instruowani w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności. Zakład znajduje się w Rejestrze Powiatowego Lekarza Weterynarii w Kościanie pod numerem 30110209 (ubój. eksporcie półtusz oraz elementów kulinarnych poza Wielkopolskę. W wielu przypadkach zakłady te nie spełniały podstawowych wymogów sanitarno-weterynaryjnych oraz bezpieczeństwa Ŝywności. II – GMP . III – HACCP . Produkcję prowadzi przestrzegając zasad dobrej praktyki produkcyjnej i przepisów dotyczących ochrony środowiska. co jest stwierdzone w zaświadczeniach wystawionych przez powiatowego lekarza weterynarii PIW-HŜ-6200-31/05. w szczególności na południe Polski. przez wszechstronne zaangaŜowanie pracowników działających na wszystkich szczeblach przedsiębiorstwa. przetwórstwo.o. którego cały swój wysiłek poświęca na stałą poprawę jakości swych produktów. z o. rozbiór. mięso mielone – z uprawnieniami do handlu z UE) PIW-HZ-6200-29/05. rozdzieleniu uboju i przetwórstwa – powstają nowe ubojnie specjalizujące się wyłącznie w uboju. Nastąpiła gwałtowna restrukturyzacja tego sektora polegająca na: • • • • • koncentracji sektora a w szczególności etapu uboju. dostosowane do norm i standardów UE.Zasady Dobrej Praktyki Produkcyjnej. w ramach. Bada wpływ produkcji na środowisko. rzemieślnicze zakłady zajmujące się ubojem oraz przetwórstwem mięsa. zachowaniu małych zakładów przetwórczych posiadających lokalne rynki oraz przetwarzających zakupione z ubojni tuczniki. 62 . wyodrębnianiu się kilku silnych zakładów – liderów rynkowych zaopatrujących rynek regionu oraz sieci detaliczne. Zakład konsekwentnie realizuje program „Polityka Dobrej Jakości”. w Mościszkach posiadają obecnie systemy zapewnienia jakości: I – GMP .Do początku lat 90-siątych przemysł mięsny w Wielkopolsce rozwijał się w oparciu o małe. Artykuły pochodzenia zwierzęcego spełniają wymagania w zakresie warunków zdrowotnych Ŝywności PIW-Hś-6200-30/05.System Kontroli Krytycznych Punktów ZagroŜeń.

z o. z o.. Lniano ZRW Józef Bartos ZPCh...J. Sp. Handluje z 532 jednostkami przetwórstwa mięsnego.. Cały surowiec skupowany jest w oparciu o system klasyfikacji SEUROP. Pieszków ZM MAZURY w Ełku Sp. Przechlewo GK PPMiD MAT S.o. k. Łyse PKM DUDA S. Pilica GRUPA DUDA.o. z o.o. Drzycim AGRO-HANDEL Sp. sklepami.A. Bojanowo TARCZYŃSKI S. wojskiem oraz innymi jednostkami budŜetowymi. 63 . Sosnowiec GRUPA ANIMEX Sp.o. Radom ZPM JAF Sp. z o. PUNKTY 123 115 97 89 86 83 81 81 80 78 76 73 70 68 65 59 54 47 43 43 41 40 Źródło:J. Okrzesik. ”AgroTrendy” 2006. Morfiny ZM SALUS Sp. Trzykrotnie w latach 2002-2004 otrzymała certyfikat „Solidna Firma. Trzebnica ZM VIOLA Sp. W V edycji rankingu zakładów mięsnych tygodnika BOSS firma zajęła 7 miejsce a w VI edycji w/w tygodnika zajęła 10 miejsce. z o.. W 2000 roku Agro-Handel zajął 8 miejsce w eksporcie mięsa. .o. Kosów Lacki ZPM Józef Malinowski. Rybno MARID Sp. Chojnice ZM KRZYśANOWSCY. Gdańsk PW KIER ZM Jastrzębie.. s.o. Biskupiec PRIME FOOD Sp.A. nr 13. Warszawa MRÓZ S. Produkty eksportowane są równieŜ do krajów Europy Wschodniej. z o.o.A. J. W rankingu zakładów mięsnych (tabela 6) sporządzonym przez dwutygodnik AGRO-TRENDY firma Agro-Handel utrzymuje się w ścisłej czołówce najlepszych firm tej branŜy. z hurtowniami.o. z o. Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY MIEJSCE 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 MIEJSCE w ub. Zakład prowadzi aktywny program współpracy z dostawcami Ŝywca w celu poprawy jego jakości oraz stabilności dostaw..A.A.. Borek Wielkopolski ZM NOWAK Sp. Dzięki stałej współpracy z dostawcami Zakład moŜe zwiększać jakość swoich produktów i umacniać pozycję rynkową.. Ranking zakładów mięsnych dwutygodnika AgroTrendy (II edycja) ”Lokomotywa” ciągnie dalej …. Mościszki ZM SKIBA. Grudziądz ZM MEAT-ŁUKÓW S.... z o. ZM ZAKRZEWSCY Sp.Firma Agro-Handel działa na terenie całej Polski.24. roku (-) (1) (3) (12) (-) (5) (6) (-) (8) (19) (-) (15) (14) (15) (14) (-) (22) (16) (2) (13) (-) NAZW A FIRMY ZPM JBB Import-Eksport.

Z reguły czas ten jest względnie krótki. naleŜności a takŜe środki pienięŜne.cit. z tego teŜ względu uwaŜa się je za mało elastyczne i obciąŜone są duŜym ryzykiem. a zwłaszcza środki trwałe. W przeciwieństwie do aktywów trwałych. czy nastąpi ich pełny zwrot z bieŜących wpływów działalności gospodarczej. Wchodzą one do procesu gospodarczego i tam teŜ podlegają stałym przemianom oraz wymianom. które spełniają pośrednią rolę w procesie osiągania gotówki. to jest długotrwałe finansowe lokaty pienięŜne i rzeczowe. i które słuŜą jej do osiągania korzyści w formie dopływu gotówki lub jej ekwiwalentów oraz zabezpieczenia pretensji wierzycieli. to kontrolowane przez jednostkę aktywa o wiarygodnie określonej wartości. wyposaŜenie oraz prawa i majątek obrotowy. głównie zapasy. rozpatrzenie struktury zasobów majątkowych przedsiębiorstwa. Aktywa. której głównym celem jest68: • • • dokonanie klasyfikacji i ustalenie najwaŜniejszych cech posiadanego majątku. Rozchód zasobów majątkowych musi być uzupełniony odpowiednim przychodem.64 64 . aktywa obrotowe uczestniczą w nim w sposób bezpośredni. Nakłady na inwestycje ponoszone są w momencie rozpoczęcia ich realizacji lub nawet przed i nie ma nigdy pewności. nad którymi jednostka sprawuje kontrolę. Ryzyko inwestycyjne występujące przy 68 W.1. Obejmują one majątek trwały. s. to te zasoby majątkowe. terminowości regulowania rozrachunków itd. Ich rola w procesie osiągania gotówki nie jest jednakowa. przynosząc nadwyŜkę środków pienięŜnych. Analiza sytuacji majątkowej w oparciu o aktywa bilansu Zasoby majątkowe. Istota i funkcje aktywów trwałych i obrotowych powodują. co stwarza moŜliwość ciągłego dostosowywania wielkości tych składników do stopnia wykorzystywanych zdolności produkcyjnych. powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń. Analiza sprawozdań finansowych 3. Ŝe niezwykle waŜna jest analiza sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa. Aktywa trwałe zaangaŜowane są w przedsiębiorstwie przez okres powyŜej 1 roku. Czas przebywania poszczególnych zasobów aktywów obrotowych jest uzaleŜniony od charakteru procesu produkcyjnego. Gabrusewicz op. zbadanie wielkości i zmian zasobów majątku w czasie. które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych.3.

angaŜowaniu aktywów obrotowych jest o wiele mniejsze niŜ w przypadku zastosowania aktywów trwałych, a ponadto w zaleŜności od jego struktury znacznie zróŜnicowane. Zarządzanie aktywami - z punktu widzenia osiągania wyznaczonych celów gospodarczych - wymaga ustalenia i utrzymywania optymalnej ich struktury, tj. poŜądanej proporcji róŜnego typu aktywów, a głównie stosunku aktywów trwałych i aktywów obrotowych. Wzajemna relacja między aktywami trwałymi a aktywami obrotowymi, stanowi wielkość zróŜnicowaną, która zaleŜy od rodzaju przedsiębiorstwa. Wymieniona relacja ilustruje płynność majątkową – bilansową. Im więcej środków ulokowanych jest w aktywach obrotowych (płynnych), tym są one łatwiejsze do zaangaŜowania w działalności gospodarczej i w ten sposób przedsiębiorstwo posiada większą płynność majątkowo – bilansową. Analizę wielkości i dynamiki majątku rozpatrujemy na podstawie danych liczbowych w wielkościach bezwzględnych i wskaźników relatywnych (dynamiki i tempa zmian). Dla analizy zmian, jakie miały miejsce w okresie sprawozdawczym, duŜą wartość poznawczą mają indeksy dynamiki. Wielkość tych indeksów powyŜej 100% oznacza rozwój przedsiębiorstwa, powiększanie zdolności produkcyjnych, natomiast wielkość poniŜej 100%, wskazuje na zawęŜanie działalności oraz ograniczanie posiadanych zdolności produkcyjnych. Do podstawowych wskaźników dynamiki wykorzystywanych w analizie majątku zalicza się:
wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego wskaźnik dynamiki majątku obrotowego
,

= = =

majątek całkowity rozpatrywanego okresu x 100 majątek całkowity poprzedniego okresu majątek trwały rozpatrywanego okresu x 100 majątek trwały poprzedniego okresu majątek obrotowy rozpatrywanego okresu x 100 majątek obrotowy poprzedniego okresu

Istotnym uzupełnieniem w ocenie wstępnej miar dynamiki jest analiza struktury. Wskaźniki struktury wyraŜają stosunek procentowy poszczególnych grup zasobów aktywów do ich łącznej wartości. Strukturę majątku w duŜej mierze kształtuje charakter przedsiębiorstwa. Wskaźniki struktury wykorzystywane w ogólnej analizie majątku wyraŜają się następującymi formami:
wskaźnik udziału majątku trwałego wskaźnik udziału majątku obrotowego = = majątek trwały x 100 majątek całkowity majątek obrotowy x 100 majątek całkowity

65

W badaniach sytuacji majątkowej wskaźniki syntetycznej struktury majątku uzupełniane są o wskaźniki, które są relacjami jednych pozycji aktywów do innych pozycji aktywów. Wśród wskaźników relacji najszersze zastosowanie mają wskaźniki:
wskaźnik unieruchomienia majątku wskaźnik produkcyjności majątku = = majątek trwały majątek obrotowy majątek rzeczowy majątek finansowy

Ocena relacji, które charakteryzują proporcje między aktywami trwałymi oraz aktywami obrotowymi, stanowi w gospodarce rynkowej podstawę do wstępnej oceny elastyczności firmy oraz stopnia ryzyka, co ma istotne znaczenie dla wierzycieli przedsiębiorstwa oraz banków finansujących działalność firmy. Wskaźnik

unieruchomienia majątku w postaci przedstawionej powyŜej, stanowi syntetyczną miarę stopnia elastyczności przedsiębiorstwa. Wielkość tego wskaźnika o poziomie

przekraczającym 1, informuje o znacznym stopniu unieruchomienia majątku, wysokich kosztów stałych i małej elastyczności przedsiębiorstwa. W przypadku obniŜenia zapotrzebowania odbiorców na wytwarzane produkty lub odprzedawane towary, narastającej konkurencji - względnie teŜ pojawienie się na rynku substytutów - istnieje duŜe prawdopodobieństwo obniŜenia rentowności, a nawet powstanie strat. Nie dotyczy to przedsiębiorstw przemysłowych, wprowadzających nowoczesną technikę i technologię, wówczas wzrost udziału środków trwałych w całkowitym majątku moŜe świadczyć o rosnącym stopniu mechanizacji produkcji i postępie technicznym. Kiedy wartość wskaźnika unieruchomienia majątku jest mniejsza niŜ 1, wówczas jest to symptom większych moŜliwości przedsiębiorstwa w przeprowadzaniu zmian. KaŜdy wzrost tego wskaźnika w czasie, jest oznaką pogarszania się elastyczności przedsiębiorstwa, a spadek świadczy o poprawie jego sytuacji w omawianej dziedzinie. Natomiast wskaźnik produkcyjności, ukazuje relacje między majątkiem rzeczowym (środki trwałe i zapasy), a majątkiem finansowym (naleŜności i środki pienięŜne). Korzystna sytuacja występuje wówczas, gdy relacja pomiędzy nimi jest wyŜsza od 1. W przedsiębiorstwach produkcyjnych majątek obsługujący działalność podstawową, powinien być większy od majątku finansowego69. Dokonanie analizy sytuacji majątkowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o. wiąŜe się z wykorzystaniem danych, które przedstawia poniŜsza tabela:

69

M. Jarzębowska, Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie, PWE, Warszawa 2006, s. 80-82.

66

Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005 2002
A.Aktywa trwałe
I.Wartości niematerialne i prawne II.Rzeczowe aktywa trwałe III.NaleŜności długoterminowe IV.Inwestycje długoterminowe V.Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 65 425,78 0,00 30 000,00 31681,05 11 135 497,44 1 068 370,29 8 796 435,71 1 249 311,01 21 380,43

2003
96 149,02 0,00 30 000,00 75 449,11 9 798 718,07 1 191 643,78 7 585 104,11 990 981,34 30 988,84

2004
104 004,36 0,00 30 000,00 98 604,42

2005
93 351,71 0,00 0,00 118 990,65

7 322 858,87 11 967 353,29 13 330 676,83 14 343 047,12 7 195 752,04 11 765 755,16 13 098 068,05 14 130 704,76

B.Aktywa obrotowe
l.Zapasy II.NaleŜności krótkoterminowe III.Inwestycje krótkoterminowe IV.Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe

9 847 444,11 11 909 667,79 691 198,75 8 238 820,79 818 830,44 98 594,13 1 170 552,01 7 470 895,76 3 151 655,41 116 564,61

Aktywa razem

18 458 356,31 21 766 071,36 23 178 120,94 26 252 714,91

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Analizując zmiany bezwzględne majątku całkowitego i jego podstawowych grupach majątkowych moŜna zauwaŜyć, iŜ przyrost majątku całkowitego w badanym okresie wyniósł 7 794 358,60 zł, na co zasadniczy wpływ miał przyrost majątku trwałego, którego wartość wzrosła o 7 020 188,25 zł. NaleŜy zauwaŜyć, iŜ majtek trwały spółki przez kolejne trzy lata charakteryzował się stałym wzrostem, w przeciwieństwie do majątku obrotowego, który w roku 2003 był mniejszy o 1 336 779,37 zł w porównaniu do roku poprzedniego. Na podstawie danych zawartych w tabeli 7 dokonano obliczeń łańcuchowych wskaźników dynamiki majątku badanej jednostki gospodarczej, które wynoszą:

Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005
WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego

2003
(2002 = 100)

WSKAŹNIKI DYNAMIKI 2004
(2003 = 100)

2005
(2004 = 100)

117,92 % 163,42 %

106,49 % 111,39 %

113,27 % 107,59 %

wskaźnik dynamiki majątku obrotowego 88,00 % 100,50 % 120,94 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Z obliczonych łańcuchowych wskaźników dynamiki wynika, Ŝe stosunkowo niekorzystnie kształtowały się roczne zmiany majątku w roku 2004, w którym wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wyniósł zaledwie 106,49 % przy jednoczesnym równieŜ niskim wskaźniku dynamiki majątku obrotowego (100,50%). 67

iŜ systematycznie od początku badanego okresu. z o. których wielkość w pierwszych trzech latach badanego okresu wzrosła z poziomu 0.83 1. niŜ 1.54 1.o. Taka tendencja to efekt zmian dostosowujących technologię 68 .35.15) jednak jest on cały czas na wyŜszym poziomie. Spadek udziału aktywów obrotowych w aktywach całkowitych wiąŜe się z spadkiem elastyczności.Wskaźniki ogólnej struktury majątku przedstawia poniŜszy wykres: Wykres 7: Kształtowanie się wskaźników udziału majątku trwałego i obrotowego w majątku całkowitym firmy Agro-Handel Sp.33% 45. zwiększa się ryzyko inwestycyjne związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.63% 2002 2003 MAJĄTEK TRWAŁY 2004 MAJĄTEK OBROTOWY 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp.66 do 1.46 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.49% 45.53 1. czyli poziom uznawany za korzystny.66 1.37% 39. z o. Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp.20 wskaźnik produkcyjności majątku 0.o. w latach 2002 – 2005 60. Natomiast wskaźniki relacji majątku spółki Agro-Handel zawarte są w tabeli 9.98% 57. W ostatnim analizowanym okresie wskaźnik charakteryzował tendencją spadkową (zmniejszenie o 0.22 1. Potwierdzają to równieŜ obliczone wskaźniki relacji majątku trwałego do majątku obrotowego. kiedy to majątek spółki był zdominowany majątkiem trwałym następuje równowaŜenie udziałów podstawowych grup majątkowych.51% 54.35 1. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik unieruchomienia majątku 2002 WSKAŹNIKI RELACJI 2003 2004 2005 0.02% 42. z o.67% 54. Wraz ze wzrostem udziału trwałych składników majątku w majątku całkowitym badanej spółki. z o. Z wykresu 7 i tabeli 9 wynika.o.o.

92 125. Szczegółowa struktura i dynamika zmian trwałego i obrotowego majątku spółki oraz ich poszczególnych składników przedstawia się następująco: Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.23%.96 163. przy czym wartość 69 .46 12. Wartość majątku obrotowego uległa zwiększeniu jedynie o 6.66 6.51 0. iŜ w latach 2002 – 2005 nastąpił wzrost całości majątku o 42.69 0.00 117.42 182.2004. Największą dynamiką zmian wśród składników majątku obrotowego charakteryzują się rozliczenia krótkoterminowe.59% długoterminowe rozliczenia międzyokresowe. którego wartość wzrosła o 95.51 0.19%.38 375.o.35 38.68% wartości niematerialne i prawne.inwestycje długoterminowe .naleŜności długoterminowe .00 238.00 0.13 0.14 142.16 0.23 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. Pogłębiona analiza dynamiki aktywów . których wartość wzrosła o 445.46 do 1. z o. natomiast wartość pozostałych zwiększyła się odpowiednio o: 42.wartości niematerialne i prawne .46 28.38% rzeczowe aktywa trwałe oraz o 275.54 461.00 0.98 0.83 0.01 0.00 100. Wśród składników majątku trwałego jedynie inwestycje długoterminowe zmniejszyły 100.pozwala stwierdzić.44 54.53 1. czyli do dnia akcesji do struktur europejskich.56 84.00 0.45 45.00 100.93 252.rzeczowe aktywa trwałe .15 88.87%.85 4.37 4.03 100.95 Majątek całkowity 100.49 2.47 34. o 96. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 39.zapasy .długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 57. jakie firma Agro-Handel wprowadziła do 01.14 0.02 5.66 65.17 60.00 111.55 0.87 158. z o.63 163.36 53.04 195.70 93.inwestycje krótkoterminowe .06 0.68 196.77 0.35 45.23 79.produkcji Ŝywności do standardów Unii Europejskiej.44 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 146.55 3.przeprowadzona na podstawie obliczonych odchyleń i wskaźników dynamiki .98 0.27 545.56%.43 42.33 5.00 311.00 54. Wielkość wskaźnika produkcyjności w tym okresie mieści się w przedziale od 1.00 0.00 0.14 2005 0.05.12 STRUKTURA (%) 2003 2004 54.32 144.54 co dla przedsiębiorstw produkcyjnych wskazuje na korzystną sytuację.o.51 100.43 106. Do wzrostu majątku całkowitego głównie przyczynił się wzrost majątku trwałego.00%.19 Majątek obrotowy . Z kolei od drugiego roku objętego badaniem korzystnie kształtuje się relacja majątku obsługującego działalność podstawową do majątku finansowego.94 Majątek trwały .97 182.98 35.57 142.00 100.45 56.24 64.54 86.59 109.79 47.naleŜności krótkoterminowe .krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe 88.

ZOBOWIĄZANIA) WEWNĘTRZNE WŁASNE Źródło: Opracowano na podstawie W. Natomiast spadek udziału majątku obrotowego w strukturze aktywów wynika głównie ze spadku udziału naleŜności krótkoterminowych z 47. o 19. Tak zdefiniowany kapitał własny obejmuje kapitał (fundusz) podstawowy.85%. 107. cit. Kapitał własny definiowany jest przez aktywa netto.2. pomniejszonym o szeroko rozumiane zobowiązania i rezerwy na zobowiązania. POśYCZKI ZOBOWIĄZANIA KRYTERIUM: TERMINOWOŚCI DŁUGOTERMINOWE WŁASNE (PODSTAWOWE.66% do 28. iŜ wzrost udziału majątku trwałym wiązał się ze wzrostem udziału rzeczowego majątku trwałego z 38. o 14.46. naleŜności krótkoterminowych spadła o 15.111. który jest 70 . POśYCZKI) KRYTERIUM: ŹRÓDEŁ POCHODZENIA ZEWNĘTRZNE WŁASNE (KAPITAŁ ZAŁOśYCIELSKI) OBCE (KREDYTY.20%. Analizując zmiany w strukturze zachodzące w majątku firmy Agro-Handel naleŜy zauwaŜyć.07% oraz jednoczesnym wzroście środków pienięŜnych o 152.98% do 53. Gabrusewicz op. Analiza sytuacji kapitałowej na podstawie pasywów bilansu Klasyfikację kapitałów jednostki według najczęściej stosowanych kryteriów podziału i ich rodzaje przedstawia poniŜszy schemat: Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych KRYTERIUM: WŁASNOŚCI KAPITAŁY WŁASNE KAPITAŁY POZOSTAŁE KAPITAŁY PODSTAWOWE KAPITAŁY OBCE KREDYTY..27%.zapasów wzrosła o 9.83% tj. REZERWOWE) OBCE (KREDYTY INWESTYCYJNE)) KRÓTKOTERMINOWE WŁASNE (ZYSK NA DYWIDENDY) OBCE (ZOBOWIĄZANIA BIEśĄCE. 3. które równe są aktywom jednostki. 103. s.56%.% tj.

obejmujące zobowiązania handlowe (wobec dostawców). kapitały krótkookresowe (zobowiązania i kredyty krótkoterminowe). 107. na które składają się: zobowiązania wobec kredytodawców i poŜyczkodawców z tytułu kredytów i poŜyczek krótkoterminowych oraz płatności odsetek od kredytów i poŜyczek długoterminowych przypadające na dany rok. s. który powinien zapewnić pokrycie przynajmniej elementów majątku trwałego (wykazującego najniŜsza płynność). Dlatego teŜ punktem wyjścia przy porównawczej analizie pasywów jest wstępna ocena ich struktury i ustosunkowanie się – w warunkach danego przedsiębiorstwa – do relacji zachodzących pomiędzy własnymi i obcymi źródłami finansowania zasobów.korygowany in minus o naleŜne wpłaty na kapitał podstawowy oraz udział (akcje) własne. Ujmuje to poniŜsza reguła71: KAPITAŁ STAŁY = KAPITAŁY WŁASNE + ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE Na zobowiązania krótkoterminowe. cit. a takŜe zobowiązania bieŜące. kredyty. ubezpieczeń społecznych. kapitał stały przedsiębiorstwa. pozostałe kapitały rezerwowe. PoniŜsza formuła przedstawia kapitały własne w ujęciu rachunkowym: KAPITAŁY WŁASNE = AKTYWA – ZOBOWIĄZANIA I REZERWY NA ZOBOWIĄZANIA DąŜenie do poprawy stopy zwrotu kapitału własnego powoduje angaŜowanie w działalność gospodarczą kapitałów obcych. stanowi najbardziej stabilne źródło finansowania. zysk (stratę) z lat ubiegłych. 71 . zwłaszcza kapitał podstawowy. a więc płatności o terminie nieprzekraczającym jednego roku. zobowiązania z tytułu płac. spełniając równocześnie funkcję gwarancyjną wobec wierzycieli70. 290. cit. Kapitał własny. s. Termin ich płatności jest dłuŜszy niŜ jeden rok. kapitał zapasowy. na której jest oparta działalność przedsiębiorstwa. Zobowiązania długoterminowe obejmują długoterminowe poŜyczki. kapitał z aktualizacji wyceny. obligacje i inne papiery wartościowe emitowane przez przedsiębiorstwo. W.. Waśniewski op. Łącznie z kapitałem własnym zobowiązania długoterminowe stanowią tzw. Dokonując wstępnego przeglądu struktury kapitałów trzeba brać pod uwagę czas uŜytkowania kapitałów obcych i odrębnie rozpatrywać: • • kapitały długoterminowe (zobowiązania i kredyty długoterminowe). Struktura finansowa wynikająca z pasywów bilansu daje obraz podstawy finansowej.. Pomiędzy tymi 70 71 T. zysk (stratę) netto oraz nieaktywną pozycję korygującą odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego. podatków. Gabrusewicz op. ceł.

. wskazując na wzrost stopnia samofinansowania. Natomiast wskaźniki relacji są uzupełnieniem wskaźników struktury. gdyŜ nieprzemyślane. Rozpatrzenie jej informuje o wartości kapitału własnego i zagroŜeniach wynikających z zaangaŜowania kapitału obcego73. ocenę dynamiki poszczególnych składników kapitału. Dudycz. Stąd teŜ stosunek między kapitałem zakładowym a rezerwami ulega często znacznej zmianie. 35. cit.wielkościami powinna występować właściwa dla danego przedsiębiorstwa proporcja. moŜe spowodować trudności płatnicze i wywołać niebezpieczeństwo niewypłacalności72. 121. op. Informuje o skali zaangaŜowania obcych źródeł finansowania w stosunku do kapitałów własnych. W dobrze funkcjonujących przedsiębiorstwach . nagłe zmniejszenie kapitałów własnych w stosunku do obcych źródeł finansowania. przy których płaci się często wysokie odsetki. Wskaźnik udziału kapitałów obcych informuje o rozmiarach zadłuŜenia przedsiębiorstwa. s. Bardzo istotną kwestią wstępnej oceny pasywów jest zbadanie wewnętrznej struktury kapitałów własnych. Poziom sfinansowania składników kapitałami własnymi i obcymi określają wskaźniki struktury własnościowej i relacji kapitałów własnych i obcych wyraŜających się następującymi formułami: wskaźnik udziału kapitałów własnych wskaźnik udziału kapitałów obcych wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych = = = = kapitały własne x 100 kapitały całkowite kapitały obce x 100 kapitały całkowite kapitały obce kapitały własne kapitał własny kapitał obcy Wskaźnik udziału kapitałów własnych w kapitale całkowitym wyraŜa stopień samofinansowania przedsiębiorstwa. Drugi wskaźnik relacji jest miarą samofinansowania przedsiębiorstwa. Relacja między nimi zaleŜy od charakteru przedsiębiorstwa i od czynników zewnętrznych.. Jarzębowska op. Pierwszy wskaźnik relacji określany jest wskaźnikiem przekładni kapitałowej. Nierzadkie są 72 73 M. s.oprócz stałego wypłacania dywidend od kapitału zakładowego . Analiza sytuacji majątkowej obejmuje: • • • ocenę struktury kapitałów. T. co oznacza szybsze zwiększenie rezerw kapitałowych niŜ kapitału zakładowego. cit. 72 . Istotna jest równieŜ wewnętrzna struktura obu grup kapitałów. ocenę struktury kapitałowo-majątkowej.ma miejsce systematyczne tworzenie rezerw z zysku.

w których wielkość rezerw kapitałowych przekracza kilka razy wielkość kapitału zakładowego74. Metoda praktyczna. Wyznaczenie pojemności zadłuŜeniowej spółki. 30 73 . s. Do oceny struktury kapitałów własnych i obcych słuŜą wskaźniki: wskaźnik udziału kapitału podstawowego wskaźnik udziału kapitału zapasowego wskaźnik udziału kapitału z aktualizacji wyceny wskaźnik udziału kapitału rezerwowego wskaźnik udziału wyniku z lat ubiegłych wskaźnik udziału wyniku roku bieŜącego wskaźnik udziału zobowiązań długoterminowych wskaźnik udziału zobowiązań bieŜących wskaźnik udziału kredytów krótkoterminowych wskaźnik udziału zobowiązań z tytułu dostaw = = = = = = = = = = kapitał podstawowy x 100 kapitały własne kapitał zapasowy x 100 kapitały własne kapitał z aktualizacji wyceny x 100 kapitały własne kapitał rezerwowy x 100 kapitały własne wynik z lat ubiegłych x 100 kapitały własne wynik roku bieŜącego x 100 kapitały własne zobowiązania długoterminowe x 100 kapitały obce zobowiązania bieŜące x 100 kapitały obce kredyty krótkoterminowe x 100 kapitały obce zobowiązania z tytułu dostaw i usług x 100 kapitały obce Do oceny struktury kapitału pod względem terminowości korzysta się ze wskaźników opisanych wzorami: wskaźnik udziału kapitałów długoterminowych wskaźnik udziału kapitałów krótkoterminowych wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do krótkoterminowych = = = kapitały długoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały krótkoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały długoterminowe kapitały krótkoterminowe Dokonując oceny zmiany kapitałów w czasie. „Przegląd Organizacji”. naleŜy porównać dynamikę poszczególnych grup kapitałów względem siebie. nr 9. 2001. w odniesieniu do poszczególnych grup kapitałów. Gajdka. Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych obliczany następująco: wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych = = = = kapitały całkowite w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały całkowite w poprzednim okresie kapitały własne w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały własne w poprzednim okresie kapitały obce w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały obce w poprzednim okresie kapitały długoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały długoterminowe w poprzednim okresie kapitały krótkoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały krótkoterminowe obce w poprzednim okresie wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych = 74 J.wypadki.

RównieŜ za pozytywny objaw uwaŜa się silniejszą dynamikę kapitałów długoterminowych od dynamiki kapitałów krótkoterminowych. powinien być finansowany w sposób najbardziej bezpieczniejszy. tym samym: kapitał własny majątek trwały kapitał własny+ długoterminowy obcy majątek trwały ≥ ≥ 0.70 1. 142 76 75 74 . Wskaźniki te pokazują teŜ zmiany w strukturze kapitałów . poŜyczki. Dla utrzymania równowagi finansowej przedsiębiorstwa istotne jest równieŜ zachowanie bieŜącej płynności. JeŜeli zobowiązania krótkoterminowe w pełni pokrywają majątek obrotowy wówczas zachowana jest złota reguła bilansowania w stosunku do obrotowych składników majątku przedsiębiorstwa76. Majątek trwały naleŜy finansować głównie kapitałem własnym (przyjmuje się. Podstawowym źródłem jego finansowania są kapitały krótkoterminowe (krótkoterminowe kredyty bankowe. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. co łączy się z finansowaniem majątku obrotowego. Ŝe optymalny poziom sfinansowania majątku trwałego kapitałem własnym wynosi 70%) oraz w razie potrzeby długoterminowym kapitałem obcym.wzrasta udział kapitałów o większym wskaźniku dynamiki. czyli przez kapitał własny. s.. 120 Polityka bilansowa i analiza finansowa. jest to pozytywny objaw. Oddzielna niewystarczająca. Rzeczywisty obraz stanu ekonomiczno-finansowego firmy moŜna uzyskać dopiero na podstawie oceny wzajemnego związku między kapitałami (pasywami) a odpowiadającymi im środkami majątkowymi (aktywami)75. Wrocław 2002. a za taki uwaŜa się majątek trwały. analiza by poszczególnych pozycji pasywów i aktywów jest wyczerpująco ocenić sytuację ekonomiczno-finansową przedsiębiorstwa.Gabrusewicz op. K. JeŜeli dynamika kapitałów własnych jest silniejsza od dynamiki kapitałów obcych. Złota reguła bilansowa zakłada. bony komercyjne) oraz zobowiązania bieŜące. cit.00 (I stopień pokrycia) (II stopień pokrycia) W. red. Wydawnictwo Ekspert. Sawicki. natomiast majątek obrotowy powinien znaleźć częściowe pokrycie w kapitale własnym (kapitał własny powinien stanowić pokrycie dla 30% wartości majątku obrotowego) i długoterminowym obcym oraz częściowo krótkoterminowym kapitale obcym. Ŝe majątek obciąŜony duŜym ryzykiem. s.Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych jest równy wskaźnikowi dynamiki majątku całkowitego.

w jakiej części majątek trwały jest finansowany kapitałem własnym. 123. Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałami długoterminowymi jest uzupełnieniem poprzedniego wskaźnika. Oznacza to. Ŝe przedsiębiorstwo moŜe mieć trudności w regulowaniu bieŜących zobowiązań. O ile przedsiębiorstwo swojego majątku trwałego moŜe nie mieć sfinansowanego kapitałem własnym. s. cit. Jest to. Stopień tego finansowania określa wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego77. Celem kapitału pracującego w przedsiębiorstwie jest minimalizacja ryzyka. kłopoty ze ściąganiem naleŜności). Pozostałe środki obrotowe finansowane są kapitałami krótkoterminowymi (zobowiązaniami i kredytami). Ta część kapitału stałego. JeŜeli majątek trwały jest w całości finansowany kapitałami własnymi. która finansuje środki obrotowe określana jest mianem kapitału obrotowego netto lub kapitału pracującego.w zaleŜności od podejścia . wynikającego z unieruchomienia części środków obrotowych (zapasów.oblicza się według poniŜszych formuł78: • • podejście kapitałowe KAPITAŁ OBROTOWY NETTO = KAPITAŁ STAŁY – MAJĄTEK TRWAŁY podejście majątkowe KAPITAŁ OBROTOWY NETTO = MAJĄTEK OBROTOWY – KAPITAŁY OBCE KRÓTKOTERMINOWE 77 78 Ibidem. więc pewnego rodzaju element bezpieczeństwa.. Wartość tego wskaźnika powinna przekraczać 100%. s. to musi bezwzględnie finansować majątek trwały kapitałem długoterminowym. poniewaŜ kapitały długoterminowe powinny przewyŜszać wartość majątku trwałego. ułatwiający zachowanie bieŜącej płynności finansowej. iŜ część środków obrotowych finansowana jest kapitałem stałym.Do oceny struktury kapitałowo – majątkowej słuŜą równieŜ następujące wskaźniki: wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego wskaźnik zaangaŜowania kapitałów obcych = = = = kapitał własny x 100 majątek trwały kapitał stały x 100 majątek trwały kapitał krótkoterminowy x 100 majątek obrotowy kapitały obce x 100 majątek obrotowy Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym informuje. to wartość wskaźnika jest mniejsza od 100%. naleŜności) lub teŜ wynikającego ze strat związanymi z tymi środkami (trudności zbytu produktów. Kapitał obrotowy netto . op. 143. W praktyce jednak obserwuje się. 75 . co zgodne jest ze złotą regułą finansową. Gabrusewicz. W. JeŜeli majątek trwały nie jest pokryty kapitałami długoterminowymi. to przedsiębiorstwo takie ma bardzo silne podstawy finansowe.

00 805 400.o.42 7 186.Zobowiązania i rezerwy l.Kapitał (fundusz) podstawowy II.75 9 132 173.Zobowiązania krótkoterminowe IV.00 2 339 260.07 7 186.01 5 369 431.39 9 798 718. Jego wzrost oznacza zwiększenie długookresowych kapitałów w finansowaniu majątku obrotowego w przedsiębiorstwie. W 2005 roku badanej spółce udało się 76 .00 zł. Analizując zmiany bezwzględne poszczególnych pozycji pasywów moŜna zauwaŜyć.74 2005 1 400 000.94 26 252 714.60 9 226. NaleŜy zauwaŜyć. z o. na co największy wpływ miał przyrost kapitału zapasowego.12 3 687 533.91 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.48 4 8358.07 3 664.15 0.34 0.79 78 097.91 1 000 000. Spadek wartości wskaźnika oznacza wzrost finansowania majątku obrotowego kapitałem krótkoterminowym i jest to dla przedsiębiorstwa sytuacja niekorzystna.Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny IV. Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp.56 301 684.00 3 972.00 65 2769. z o.15 2003 4 540 809.00 4 017 200.Rozliczenia międzyokresowe -długoterminowe -krótkoterminowe 9 847 444.53 244 121.Kapitał (fundusz) własny I. w latach 2002-2005 2002 A.90 0.36 23 178 120.Kapitał (fundusz) zapasowy III.69 1 761 190.86 Pasywa razem 18 458 356.69 0.00 3 221 688.73 171 2832. Jest to sytuacja korzystna dla przedsiębiorstwa. z o.Rezerwy na zobowiązania -długoterminowe -krótkoterminowe II.89 11 135 497.77 70 070.o. którego wartość wzrosła o 4 198 047. PoniŜsza tabela zawiera dane wyjściowe do dokonania analizy sytuacji kapitałowej badanej zakładów mięsnych Agro-Handel Sp.Zobowiązania długoterminowe III.9 9 226.40 6 740 569.25 10 617 599.05 B.79 244 121.78 2004 1 400 000. iŜ przyrost kapitałów własnych w rozpatrywanym okresie wyniósł 6 517 158.53 zł. poziom kapitału obrotowego wykorzystuje się do obliczenia następujących wskaźników: wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego = = kapitał obrotowy x 100 majątek całkowity kapitał obrotowy x 100 majątek obrotowy Wartość przedstawionych powyŜej wskaźników informuje o tym.Zysk (strata) netto 3 817 944.o. w jakim stopniu kapitał pracujący finansuje majątek całkowity i majątek obrotowy.30 12 162 308.07 899 865.00 3 664.45 301 684.78 8 027.00 5 003 448.78 0.97 zł.65 10 335 103.07 1 710 859.42 0.44 1 640.52 1 000 000.34 1 640.12 1 874 759.00 5 052 102.00 3 972.31 21 766 071.Badając strukturę majątkowo-kapitałową.11 11 909 667.00 5 015 020. iŜ w 2004 roku wspólnicy dokonali dopłaty do kapitału podstawowego w kwocie 400 000.75 652 769.18 10 337 251.

o. z o.68% 20.79 zł do 17 225 261.97% 42.37% 2002 2003 KAPITAŁ WŁASNY 2004 KAPITAŁ OBCY 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp.08% 39. Analizując wykres 8 moŜna zauwaŜyć. był on większy o 1 976 673.wypracować największy w całym badanym okresie zysk.86% 29.89% 47.51 zł.o.72% 34. iŜ udział kapitałów obcych w strukturze w ciągu badanego okresu spadł z poziomu 79. Struktura kapitałów badanego podmiotu gospodarczego obrazują poniŜsze wykresy: Wykres 8: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium własności firmy Agro-Handel Sp.45 zł.11% 52.46% 44. tym samym badana spółka poprawia swą strukturę własnościową. z o.o.40 zł i w porównaniu do roku 2003 (najniŜszego zysku). w latach 2002 – 2005 79.28% 65.14% 70. Wykres 9: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium terminowości firmy Agro-Handel Sp.32% 79.54% 55. W latach 2002 – 2005 zobowiązania i rezerwy kształtowały się na poziomie od 14 640 411.63% 20. wyniósł on: 3 687 533. w latach 2002 – 2005 57. 77 .32% do 60.92% 60.03% 2002 2003 2004 2005 KAPITAŁ DŁUGOOKRESOWY KAPITAŁ KRÓTKOOKRESOWY Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp. z o.o. z o.63%.

w latach 2002 – 2005 nastąpiła znacząca zmiana w strukturze kapitałowej. o 2.o.26 0.29.10 1.83 w 2002 roku do 1. Skala zaangaŜowania obcych źródeł finansowania. Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp. Świadczy to o tym.65. natomiast po 2003 roku w kapitałach dominowały kapitały długoterminowe (52% w 2004. RównieŜ korzystnie kształtują się wskaźniki relacji kapitałów badanej spółki. W dwóch ostatnich badanych okresach miara skali samofinansowania (wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych) systematycznie wzrastała.jak wynika z wykresu 9 .54 w 2005 tj.54 0. 78 . iŜ firma Agro-Handel jest podmiotem silnie uzaleŜnionym od kapitałów obcych. spadała z 3. 65% w 2005).o. Szczegółowa struktura oraz dynamika kapitałów własnych i obcych a takŜe ich składników podstawowych prezentuje tabela 13. w stosunku do źródeł własnych.79 2.65 1. 56% w 2003).Z kolei . z o. z o.41 1.74 3.26 0. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE KRYTERIUM WŁASNOŚCI: WSKAŹNIKI RELACJI 2002 2003 2004 2005 wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych KRYTERIUM TERMINOWOŚCI: 3.83 0.79 0. mianowicie do roku 2003 kapitał całkowity spółki zdominowany był przez kapitały krótkoterminowe (58% w 2002.44 0.86 wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. jednak nadal na koniec badanego okresu wielkość utrzymała się na dość niskim poziomie – zaledwie 0. Systematyczny wzrost wielkości wskaźnika relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych świadczy o coraz większej roli długoterminowych źródeł finansowania aktywów spółki Agro-Handel.

41 35.49 124.00 290. Na podstawie danych zawartych w tabeli 13 wynika.01 92.89 3.80 3. Od 2003 roku największy udział w strukturze kapitałów własnych ma kapitał zapasowy.rozliczenia międzyokresowe 100.68 118.55 112. i tak.zobowiązania długoterminowe .67 62.57 142.01 80. co naleŜy ocenić jako korzystne zjawisko.24% wyróŜniał się kapitał zapasowy.00 109.00 0. Ŝe w latach 2002 – 2005 dynamika kapitałów własnych spółki Agro-Handel wzrosła z poziomu 18.67 44338.52 6.94% z poziomu 117. a ich dynamika spadła o 24.51 57.00 20.90 44.58 215.77%.37% tj.zysk (strata) netto 100. przy jednoczesnym spadku udziału zobowiązań krótkoterminowych z 72.72 562.70 140.55%. w pierwszym okresie stanowił 26.44% na 31.92 125.64 19.04 29.93% do 170.o.54 Kapitał obcy .23 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. o 151.aŜ 521.11 125.07 133.55%.00 100.06 117.81 22.76 114.28 4761.60 176.01 27.92 270.rezerwy na zobowiązania .24 80. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE STRUKTURA (%) 2002 2003 2004 2005 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 Majątek trwały . jakim jest wzrost udziału zobowiązań długoterminowych z poziomu 27.36 108.26 16433.70% tj.00 26.00%.10 7.66% do 108. który stanowi blisko 50.66 97.61 0.02 51.97 0.55% do 57.44 72.00 0.77 47. Zobowiązania krótkoterminowe wykazywały tendencje spadkową.00 100.o.00 100.00 621.93 100.19 21.kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny .51%. Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów badanej spółki przedstawiają się następująco: 79 .55 140. z o. przy czym wśród jego składników największą dynamiką .zobowiązania krótkoterminowe .36 100.33 70.66 438.81 13.06 31.92 2. Jednocześnie udział kapitału podstawowego w rozpatrywanym okresie systematycznie spada. a w ostatnim roku jego udział wynosił juŜ tylko 13. z o.48 32.00 400.kapitał (fundusz) zapasowy .Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp.37 11.82 100.03 0. Natomiast w strukturze kapitałów obcych obserwuje się dość korzystne zjawisko w ciągu czterech kolejnych lat.55 48.54%.62 27.72%.45 52.84 86.52 0.47 Kapitał całkowity 117. o 15.kapitał (fundusz) podstawowy .02 100.19% kapitałów własnych.00 100. Z kolei dynamika kapitałów obcych spadła o 8.

z o.49 % 148.38 0. w latach 2002 – 2005 WSKAŹNIKI DYNAMIKI WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych 2003 (2002 = 100) 2004 (2003 = 100) 2005 (2004 = 100) 117.92 % 118. oznacza to. w całym okresie objętym badaniem kształtowały się stosunkowo korzystnie.88 % 114. Jak wynika z obliczeń przedstawionych w Tabeli 14.19 1.54 % 90.84 % 140. Spółce udało się osiągnąć prawidłowa strukturę majątkowo . z o.2004 nie została zachowana złota reguła bilansowania przez firma.96 0. z o. Z obliczeń przedstawionych na wykresie 10 wynika.07 0.44 % 95.33 % 96. iŜ ich poziom.o.80 0. Agro-Handel. Wykres 10: Złota reguła bilansowa badanej spółki w latach 2002 – 2005 140% 120% 100% 80% 60% 40% 20% 0% 1.01 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.51 2002 2003 Złota reguła bilansa % 2004 2005 Złota zasada finansowania % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.52 0.91 % 83.o.43 % 126.72 0. co roku wzrastał szybciej. iŜ najsilniejszymi wskaźnikami dynamiki odznaczają się kapitały własne oraz kapitały długoterminowe. Wykres 9 obrazuje jak w spółce Agro-Handel przestrzegana była złota reguła bilansowa.66 % 122. Warto zauwaŜyć.50 % 106. iŜ w latach 2002 .23 % 113.27 % 153.o.Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp.kapitałową dopiero w 2005 roku.93 % 117. 80 .

94 % 80. z o. w latach 2002-2005 WKAŹNIKI STRUKTURY M AJĄTKOWO-KAPIT AŁOWEJ WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego wskaźnik zaangaŜowania kapitałów obcych wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego 2002 2003 2004 2005 52. z o. iŜ w latach 2003 – 2004 kapitał obrotowy spółki Agro-Handel był ujemny.84 % 8.o 81 .23 % 50. Wykres 11: Kapitał obrotowy netto firmy Agro-Handel Sp.79 % -10.06 % 107. z o. Ŝe w tych latach majątek trwały firmy przewyŜszał kapitał stały. JednakŜe w ostatnim roku objętym badaniem poziom kapitału obrotowego netto jest najwyŜszy w całym okresie.16 % 175.Kształtowanie się kapitału obrotowego netto badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono na wykresie 11. ta zaś moŜe doprowadzić do bankructwa. zatem zmniejszyło się zagroŜenie utraty płynności finansowej.91 % -24.14 % 107. gdyŜ moŜe spowodować do utratę płynności finansowej.o PowyŜszy wykres wskazuje.16 % 124.31 % 166. Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp.02 % 77.84 % 112. Oznacza to.48 % 2.o.46 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.78 % 4.08 % 133.38 % 131.92 % -5.27 % -12.65 % 3.56 % 90. dlatego część majątku trwałego finansowana była kapitałami krótkoterminowymi. z o.00 % 95. w latach 2002 –2005 3 000 000 zł 2 729 136 zł 2 000 000 zł 1 000 000 zł 0 zł -1 000 000 zł -2 000 000 zł -3 000 000 zł 513 926 zł 512 286 zł 1 007 077 zł 2 002 2 003 2004 2005 -1 212 648 zł -1 220 675 zł -2 374 441 zł -2 367 255 zł KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście kapitałowe) KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście majątkowe) Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. Jest to sytuacja niekorzystna.60 % 37.40 % 72.o.

który równieŜ w roku 2003 kształtował się na poziomie 175. tworzy się potrzeb jego wielokierunkowej analizy79. Dodatkowo pełni rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego. Znajduje to odbicie w poziomie wielkości wskaźnika zaangaŜowania kapitałów obcych. a takŜe podstawowym źródłem zasilania przedsiębiorstwa w kapitał własny oraz wypłat dywidend dla udziałowców. s. a takŜe wyposaŜono dział produkcji wędlin w nowe maszyny i urządzenia techniczne. UmoŜliwia równieŜ rozwój firmy i wzrost jej wartości. Wędzki opt. 3. rozbudowano system wagowy. Operując wielkościami strumieniowymi. określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. zakupiono nową linie ubojową.3.Jak wynika z przedstawionych w powyŜszej tabeli danych.94% i 80. Niski poziom wskaźników wynika z gruntownej modernizacji zakładu produkcyjnego. Rachunek wyników to główne źródło informacji o wielkości osiągniętego zysku lub poniesionych strat. co wskazuje na to. jaką spełnia wynik finansowy w działalności przedsiębiorstwa. Ze znaczącej roli. grupuje wszystkie przychody uzyskiwane ze sprzedaŜy dóbr i usług wytworzonych przez przedsiębiorstwo. D. Zakłady Mięsne Agro-Handel nie były w stanie sfinansować modernizacji budynków i zakupu nowych środków trwałych bez konieczności zadłuŜenia się (zaciągnięcia kredytów).. cit. iŜ spółka Agro-Handel sprawnie spłaca zaciągnięte wcześniej zobowiązania kredytowe.79% i był najwyŜszym w całym okresie objętym badaniem. jaka w tym czasie miała miejsce. Ponadto stanowi podstawę do rozliczeń finansowych z budŜetem państwa w postaci podatku dochodowego. Przez kolejne lata obserwuje się spadek wartości tego wskaźnika.. 33. w 2003 roku zarówno wielkość wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym jak i kapitałem stałym były najniŜszym w całym analizowanym okresie i wynosiły odpowiednio: 37. W 2003 roku rozpoczęto rozbudowę hali uboju. Na wynik finansowy moŜe oddziaływać róŜny układ 79 M. przychody z operacji finansowych oraz odpowiadające tym rodzajom działalności koszty i straty. Sierpińska. przychody ze sprzedaŜy towarów.16%. Wstępna ocena księgowej wielkości wyniku finansowego Wielkość wyniku finansowego jest głównym czynnikiem rzutującym na poziom rentowności. 82 .

13 74 286. cit.39 1 874 757.23 1 763 188.02 84 489 391.41 2 389 881. • badanie relacji zachodzących pomiędzy poszczególnymi wielkościami ekonomicznymi rachunku wyników.33 73 661 368.99 1 727 581.62 1 502 633.31 229 378.czynników biorących udział w jego tworzeniu.77 4 728 728.96 627 992. z o. Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.75 67 997 353.52 Zysk(strata) na sprzedaŜy Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne 864 475.05 661 847.18 515 124.84 2 699 142. Szczegółowa analiza poszczególnych czynników umoŜliwia określenie. NajwyŜszy wyniki na działalności podstawowej spółka Agro-Handel osiągnęła w 2005 roku i wyniósł on: 4 686 138.78 1 032 773..04 955 386.73 3 687 522. w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE Przychody netto ze sprzedaŜy i zrównanie z nimi Koszty działalności operacyjnej 2002 2003 2004 2005 69 760 541.05 67 726.o. z o.59 Wynik finansowy netto 1 710 859.02 893 739.13 129 037.07 72 853 543.26 zł. red.35 Zysk(strata) z działalności gospoddochodowy Podatek arczej 2 372 707. Sawicki op.26 zł zysk wypracowanego w pierwszym roku analizowanego okresu nastąpił wzrost o 265. który w wartościach bezwzględnych wyraŜa się kwotą 2 922 950. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą.01 1 041 205.69 Zysk(strata) z działalności operacyjnej Przychody finansowe Koszty finansowe 2 473 048. 80 83 .89 899 865.49 154 615.41 261 181.62 89998 011.52 zł i był większy od najniŜszego wyniku osiągniętego na tej działalności w badanym okresie o 3 878 313.90 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.29 75 803.27 5 013 533.70 236 803. w jakim stopniu kaŜdy z nich wpłynął na powstanie ostatecznej wielkości wyniku finansowego i czy jest ona prawidłowa z punktu widzenia ekonomicznej efektywności środków zaangaŜowanych w procesie produkcji.17 zł.37 86 555 975.88 1 341 634.13 441 769.o.26 807 825.78%.53 94 684 149.68 376 987. 146. Wstępna analiza rachunku wyników obejmuje80: • ustalenie i ocenę zmiany wielkości strumieni pienięŜnych prezentujących przychody ze sprzedaŜy. Przekształcona do postaci analitycznej forma rachunku wyników stanowi dobrą podstawę do wstępnej oceny kształtowania się wyniku finansowego na róŜnych poziomach (Tabela 16). W porównaniu do 1 763 188. Polityka bilansowa i analiza finansowa. s. koszty i wynik finansowy i inne wielkości ekonomiczne w kolejnych latach badanego okresu.25 359 091.91 4 686 138. K.35 2 066 583.

69% 110.23% 33. które w głównej mierze rzutują na poziom zysku netto. Otrzymane w ten sposób odchylenia dodatnie i ujemne informują przejrzyście o zaistniałych przekształceniach poszczególnych elementów osiągniętego wyniku finansowego.50% -27. które w formie dwóch tabel obrazuje strukturę oraz dynamikę przychodów i kosztów. istotne znaczenie ma tu porównanie wskaźników.06% 89. z o.72% -28.o.o. Potwierdzenie rezultatów oceny wyniku finansowego przy wykorzystaniu wskaźników dynamiki moŜna uzyskać przez równoległą analizę wskaźników struktury rachunku wyników. 84 . zestawienie analityczne.74% 8. z o.21% 41.48% -7.89% -49. W tym celu dokonuje się porównawczej oceny wskaźników dynamiki poszczególnych jego składników. Ocena struktury analitycznego rachunku wyników polega na ustaleniu udziału poszczególnych jego składników w ogólnej (stanowiącej 100%) wielkości przychodów ze sprzedaŜy. Analiza dynamiki umoŜliwia wymierne określenie wpływu podstawowych czynników na wzrost lub spadek wyniku finansowego netto.86% -38. Bardzo pomocne w zakresie analizy rachunku wyników jest tzw.88% -17.Kształtowanie się wyników poszczególnych segmentów działalności firmy Agro-Handel w rozpatrywanym okresie obrazuje poniŜszy wykres: Wykres 12: Wielkość i zmiana wyników na poszczególnych obszary generowania wyniku finansowego firmy Agro-Handel Sp.77% 77.24% 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.49% -5.08% wynik na działalności podstawowej wynik na działalności operacyjnej wynik na operacjach finansowych obowiązkowe obciąŜenia wyniku finansowego 60% 40% 20% 0% -20% -40% -60% 103.09% -16. w latach 2002-2005 140% 120% 100% 80% 127.

35 Pozostałe koszty operacyjne 0.05% ogólnej wielkości ze sprzedaŜy.81%. Natomiast koszty działalności operacyjnej.55 2.Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów.35 66.22 1.pl/dane_spol-gosp/ceny_handel_uslugi/wskazniki_inflacja/wsk_c_50-05.84 103.82 43.03 0.73 -551.83 109.61 96.92 58.39 Koszty działalności operacyjnej 97.10 3. 98.32 Zysk(strata) z działalności gospodarczej 3.76 109. i 102.30 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.62 141.18 0.14 202. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE STRUKTURA (%) 2002 2003 2004 2005 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 Przychody netto ze sprzedaŜy 100. stanowią analogicznie: 97.39 667.52 406.00 105.00 100.12 0.24 164. 95.49 103.72 199.08 0.04 Przychody finansowe 0.01.81 105.08 135.92 Przychody ze sprzedaŜy towarów i materiałów 7.90 Zysk(strata) na sprzedaŜy 2.95 2.60 1.75 52.50% w 2004.59 124.60 77.10 Pozostałe przychody operacyjne 1.53 1.gov.90%.22 100.55 157.14 124.11 97. 97. 96.htm 03.95 1.66 45.44 5.60 6.60 2.05 107.54 100. 92.45 -0.38 60. z o.16 57.47%.69%. Przedstawione w tabeli 17 wskaźniki dynamiki wyniku finansowego netto nie uwzględniają wpływu zmiany cen w badanym okresie.10 Koszty finansowe 0.32 215.21 265.o.40 Zysk(strata) z działalności operacyjnej 3. ich wskaźnik udziału wynosił w kolejnych latach odpowiednio 92.94 0. Ŝe decydujący wpływ na wielkość przychodów netto ze sprzedaŜy mają przychody ze sprzedaŜy produktów.82 117.70 50.99 1. z o. 97. Analiza struktury rachunku wyników wykazuje.80% w 2003.18 0.69 Zmiana stanu produktów -0.64 400.30 4.25 132.47 98.57 3.76 0.stat.30 0.61%. Analiza dynamiki zysku po wyeliminowaniu wpływu zmiany cen przedstawia poniŜszy wykres: http://www.40 1.57 -561. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.54 3.10% w 2005 roku81.24 2.46 88.36 2. 103.00 Przychody ze sprzedaŜy produktów 92..69 2.57%.73 97. Wskaźniki inflacji (wskaźnik cen przy podstawie rok poprzedni = 100) w poszczególnych latach kształtowały się następująco: 100.57 92.o.33 0.57 156.45%.08 0.2007 81 85 .58 110.75 52.73 130.17 4.45 0.01 0.82 Podatek dochodowy Wynik finansowy netto 0.39 1.89 56.78 199.97 95.73 2.96 168.00 100.

35% 3 687 522.08%.35%.46 85 642 683.01 661 847.05 627 992.60 1 874 757.39 892 723. Koszty działalności operacyjnej 86 .75 Pozostałe przychody operacyjne 864 475.31 75 803.13 229 378.73 199.03% 100% 52.37 86 555 975.62 95 713 822. Dynamika przychodów netto ze sprzedaŜy w stosunku do roku wyjściowego wynosiła dla kolejnych lat odpowiednio: 5.28 Koszty działalności operacyjnej Pozostałe koszty operacyjne Koszty finansowe Podatek dochodowy 67 997 353.25 0% 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.14 124.89 1 710 859.02 515 124.92 406.29 261 181. z o. z o.16 103.69 69 043 194. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 WARTOŚĆ (zł) 2003 2004 2005 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 Przychody netto ze sprzedaŜy 69 760 541.o.49 57.52 58. Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp.53 94 684 149.05 236 803.73% od poziomu z 2002 roku.85 87 517 441.04 133.99 441 769.35 156.06 107.o.o.96 168. z kolei przychody finansowe osiągały poziom niŜszy średnio o 43. 24.29 KOSZTY OGÓŁEM Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.32 108.25 132.59%.23 154 615.89 92 026 300.75 77.70 67 726.13 1 032 773.90 3 461 848.85 1 710 859.41 955 386.13 376 987.96 105.54%.36 667.78 893 739.24 74 564 888.07 72 853 543. natomiast wartość wskaźnika dynamiki w cenach porównywalnych obniŜa się o 13.84 103.18 359 091. Wskaźniki dynamiki przychodów i kosztów poszczególnych segmentów działalności analizowanej spółki przedstawiono w tabeli 18.o..04 1 041 205.39 110. 35.62 89 998 011. z o.66 123.59 124.08 135.13 75 464 753.73 1 796 984.25 PRZYCHODY OGÓŁEM: 70 754 054.18% 50% 202.Wykres 13: Wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.49 1 727 581. Jak widać na wykresie 13 oraz w tabeli 18 dynamika zysku w cenach bieŜących w okresie czterech lat wynosiła 215. z o.73% Pozostałe przychody operacyjne charakteryzowały się zmienną dynamiką.33 73 661 368.75 52.57 106.24 164. w latach 2002-2005 i jego dynamika w cenach porównywalnych 250% wynik fiansowy netto w cenach bieŜacych 200% wynik finansowy netto w cenach porównywalnych wskaźnik dynamiki w cenach porównywalnych 150% 105.68 74 286.89 899 865.69 135.55 66.83 157.02 84 489 391.80 124.19% i kształtuje się na poziomie 202.96 Przychody finansowe 129 037.

83 Korekty razem Przepływy pienięŜne netto z działalności operacyjnej -97 038.17% w 2004 a niŜeli odpowiadające im przychody.91 Przepływy środków pienięŜnych z działalności operacyjnej 1 710 859. uzyskuje się w tym rachunku równieŜ dynamiczną informację w ujęciu kasowym o wpływach i wydatkach firmy.92 -258 329. 87 .55% w 2003 i o 0.89 1 750 000.06 -3 691 970.22 2 936 477.45 -1 377 944.06 Wpływy -1 028 098.59 -3 588 -841 390.45 76 218. z o.85 3 312 073.38 -5 740 816.41 -5 628 920.12 Wydatki Przepływy pienięŜne netto z działalności inwestycyjnej Przepływy środków pienięŜnych z działalności finansowej Wydatki Przepływy pienięŜne netto z działalności finansowej 132 684.97 111 896.90 2 332 824. z o.67 -172 150.80 1 613 065. Analiza pionowa i pozioma rachunku z przepływów środków pienięŜnych Podstawowym celem sporządzania tego rachunku przepływów pienięŜnych jest określenie: zdolności generowania gotówki i jej ekwiwalentów przez przedsiębiorstwo.97 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.wzrastały szybciej o 1. w którym to róŜnica pomiędzy dynamika kosztów a przychodów działalności operacyjnej była niŜsza o 3.o.40 1 999 055.74 1 061 717. Rachunek przepływów pienięŜnych wypełnia lukę w tworzeniu przez rachunkowość „wiernego obrazu” sytuacji finansowej przedsiębiorstwa.45 583 342. 3.49 2005 3 687 533.o.70 -3 824 654. Dane o przepływach pienięŜnych mogą teŜ zawierać uŜyteczne informacje do określania kwoty.17 2 812 826. w latach 2002 – 2005 2002 2003 2004 1 874 759. Tendencja ta odwróciła się w 2005 roku. Tabela 19 zawiera dane dotyczące przepływu strumieni środków pienięŜnych badanej jednostki gospodarczej w czterech kolejnych latach Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp.48 884.89 899 865. Informacje zawarte w rachunku przepływów pienięŜnych pozwalają wyjaśnić zmiany występujące w aktywach bilansu jak i w sytuacji finansowej.35 235 120. w tym zwłaszcza w strukturze finansowania działalności gospodarczej oraz w płynności finansowej firmy.22 2 186 423.29 Przepływy pienięŜne netto razem 486 340. Obok statystycznej informacji o stanie i zmianach w zakresie zasobów i źródeł ich pochodzenia oraz dynamicznej informacji w ujęciu memoriałowym o przychodach i kosztach.31 Przepływy środków pienięŜnych z działalności inwestycyjnej 186 707.00 -2 229 484.81 1 158 651. ustalenie źródeł jej pochodzenia i kierunków wykorzystania.55 1 406 770.37%.39 Zysk (strata) netto -1 807 898.93 -3 665 103.4. terminowości oraz stopnia pewności przyszłych przepływów pienięŜnych.23 5 686 589.96 4 211 939.00 1 374 422.98 -1 027 772.

Tabela 21: Wynik księgowy a środki pienięŜne netto z działalności operacyjnej TREŚĆ WYNIK FINANSOWY NETTO ŚRODKI PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ WARIANTY I II III IV + + + - + - Źródło: Opracowanie własne. W metodzie pośredniej. Jak wynika z tabeli 19 w 2002 roku dwa ujemne strumienie: operacyjny i inwestycyjny są finansowane były źródłami zewnętrznymi. inwestycyjnej i finansowej są pomocne w rozpoznaniu konkretnej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Bardzo istotne jest tu określenie i ocena zdolności przedsiębiorstwa do generowania środków pienięŜnych z działalności podstawowej. co gotówka wypracowana z działalności operacyjnej (podstawowej). wykorzystywanej do zestawienia przepływów pienięŜnych z działalności operacyjnej wyraźnie widać. Trzy rodzaje strumieni oraz dwa kierunki przepływu (dodatni lub ujemny) pozwalają. Z punktu widzenia zdolności generowania środków 88 . Przedstawiona interpretacja zmian w stanie środków pienięŜnych ma charakter ogólny. Niedobór środków pienięŜnych pokrywany był kredytami i poŜyczkami oraz innymi wpływami finansowymi. Porównując zysk netto i środki pienięŜne . dla której przedsiębiorstwo zostało powołane (samofinansowanie). Podstawę oceny stanowią tylko salda środków pienięŜnych netto. pozwala spojrzeć szerzej na zmiany środków pienięŜnych w przedsiębiorstwie. Zastosowanie dodatkowych obliczeń i ocen. Ŝe zysk netto to nie to samo. Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pienięŜnych KATEGORIA STRUMIENI I II III KOLEJNE PRZYPADKI IV V VI VII VIII OPERACYJNY INWESTYCYJN FINANSOWY + + + + - + + - + + + + + + - - Źródło: Opracowanie własne. netto z działalności operacyjnej wyróŜnić moŜna cztery warianty charakteryzujące sytuację finansową przedsiębiorstwa. Jest to sytuacja typowa dla przedsiębiorstw rozwijających się.Rachunki przepływów pienięŜnych sporządzane z podziałem na przepływy działalności operacyjnej. Natomiast w kolejnych latach dodatni strumień pochodzący z działalności operacyjnej nie był wystarczający dla pokrycia wydatków inwestycyjnych. pozyskiwanie z zewnątrz kapitałów własnych i obcych oraz kierunków ich wykorzystania. uzyskiwane z poszczególnych rodzajów działalności. bowiem wyróŜnić osiem moŜliwych przypadków.

Wykres 14 przedstawia przepływy netto z poszczególnych działalności badanej jednostki gospodarczej w rozpatrywanym okresie. Wynosiły one odpowiednio dla roku: 2002: -841. natomiast w trzech kolejnych latach wynik na działalności operacyjnej przyjmował wartości dodatnie.48 zł i dla 2005: -3. Oznacza to.31zł.29%. 2.686. W ramach wstępnej analizy rachunku przepływu środków pienięŜnych istotne jest teŜ badanie struktury i dynamiki tych przepływów. jakie spółka uzyskiwała od 2003 ze sprzedaŜy towarów. dla 2004: 3.936. Analiza dynamiki (analiza pozioma) umoŜliwia natomiast ocenę występujących tendencji zmian poszczególnych pozycji. usług były wyŜsze od wydatków z działalności operacyjnej.920.06 zł. dla 2003: -5. gdyŜ informują o intensywnym rozwoju firmy.390. Ujemne przepływy pienięŜne netto dla działalności inwestycyjnej.96 zł.pienięŜnych od roku 2003 badane przedsiębiorstwo znajduje się w korzystnej sytuacji gdyŜ osiąga zysk netto i jednocześnie uzyskuje nadwyŜkę środków pienięŜnych z działalności operacyjnej.628. Generowana nadwyŜka gotówkowa w wyniku prowadzonej działalności finansowej w ciągu czterech lat spadła o 83. 89 .588. Ŝe środki pienięŜne.970. Jak widać na poniŜszym wykresie w badanym okresie.477. Analiza struktury. jakie kształtowały się w badanej jednostce naleŜy oceniać pozytywnie.939. wyrobów.038.884.23 zł i 5. jedynie w roku 2002 Cash Flow operacyjne wykazywało niedobór w wysokości: 97. które wynosiły odpowiednio: 4.211. Z kolei cash flow finansowe w całym badanym okresie charakteryzuje stała tendencja spadkowa.89 zł.589. (czyli analiza pionowa) pozwala ujawnić podstawowe źródła pochodzenia gotówki lub teŜ kierunki ich wydatkowania.22 zł.41 zł.691.

96 zł 235 120.55 zł 2 936 477.26 % 13.2005.zmiana stanu rozliczeń międzyokresowych PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ 2002 -18.92%.23 zł 5 686 589.35 zł -97 038.08 % 2003 2004 2005 22. 68.zmiana stanu naleŜności . Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp. całej nadwyŜki operacyjnej w latach 2003 .13 % 2.zysk na działalności operacyjnej . 70.92 % 17.00 % 100.36 % -5.99 % 70. Do celów analizy strukturalnej nadwyŜki strumienia pienięŜnego z działalności operacyjnej dane zawarte w części A rachunku zostały poddane przekształceniu.zmiana stanu zapasów .89 zł Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.31 zł 2002 -841 390.00 % 100.o.80%. stanowiący kolejno: 22.33 % -1.44 % -22.76 % -22.o.00 % 100. która jest kosztem.06 zł -3 588 884.00 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp.94 % 52.57 % 37.25 % 28.82 % 100. ale nie jest wydatkiem.92 % 68.01 % 18. z o.81 % 0. Głównym źródłem dodatnich wartość przepływów pienięŜnych netto z działalności operacyjnej był zysk na działalności operacyjnej. w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE . w latach 2002 – 2005 DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA 4 211 939. z o.50 % 19.43 % 28.o.Wykres 14: Kształtowanie się dynamiki poszczególnych rodzajów strumieni przepływów pienięŜnych netto firmy Agro-Handel Sp.o.22 zł 1 406 770.28 % 19.45 % -37.04 % -8. z o. zatem nie pociąga za sobą Ŝadnych przepływów 90 .zmiana stanu rezerw . z o.zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych .02 % 6.64 % -19. Efekt tego przekształcenia przedstawia tabela 22.48 zł -5 628 920.41 % -1.41 zł 2003 2004 2005 -3 691 970. Wysokim udziałem w strukturze Cash Flow operacyjnym charakteryzuje się takŜe amortyzacja.80 % 32.10 % -0.85 % 0.29 zł 1 158 651.17 zł 583 342.99%.21 % -2.amortyzacja . które polegało na wyeliminowaniu pozycji nienaleŜących do tej działalności.

00 % 100.00 % 100.00 % oraz rzeczowych aktywów trwałych PRZEPŁYWY PIENIĘśNE 100.39 % 16.00 % 100.wpływy netto z dopłat do kapitału 14.62 % 19. z o. W badanej spółce składniki gotówki netto z działalności finansowej przedstawione zostały w tabeli 24. NiŜsza wartość przepływów netto z działalności operacyjnej w 2004 roku wynika z niekorzystnej zmiany stanu naleŜności (spadek o 653.38 % 44.83% 14.00 % 100.inne wpływy finansowe 39.00 % 100.00 % NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp.pienięŜnych.00 % 100.00 % 100. z o.00% 100.00 % 100. 91 . w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE 2002 2003 2004 2005 WPŁYWY: 100.nabycie wartości niematerialnych i prawnych 100.00 % 100.00 % 100.00 % 100.wykup dłuŜnych papierów 7.00 % NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp.22% . Do analizy struktury przepływów pienięŜnych netto z działalności inwestycyjnej wykorzystano poniŜszą tabele: Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.kredyty i poŜyczki 100.32 zł.odsetki 45.o. z o.00 % 46.47 % .00 % 100.36 % wartościowychkrótkoterminowych .00 % 100.08 % 80.68 zł) przy jednoczesnym spadku zobowiązań niezwiązanych z zaciągniętymi kredytami i poŜyczkami o 1.78 % 61.00 % .79 % PRZEPŁYWY PIENIĘśNE 100.716.72 % 5. z o.10 % . z o.00% 100.o.00 % 100.41 % 11. Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp.00% 100.87 % 5.o.57 % . składa się wyłącznie z wpływów i wydatków związanych z nabyciem i zbyciem wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych.00 % 100.o. Struktura gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.646.00 % 100.zbycie wartości niematerialnych i prawnych 100.34 % 13.64 % 2.dywidendy i inne wypłaty na rzecz właścicieli 43.o.00% oraz rzeczowych aktywów trwałych WYDATKI: 100.28 % 30.00% 100.00% 100.43 % WYDATKI: 100.00 .00 % 100.099.00 % 100.00 % 100. Dlatego kwotę amortyzacji naleŜy dodać do wyniku finansowego.00 % .00 .00 % 100.spłaty kredytów i poŜyczek 10.44 % 86. w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE 2002 2003 2004 2005 WPŁYWY: 100.

Sytuacja nieco uległa zmianie w 2004 roku. natomiast dopłaty do kapitału i inne wpływy tj. 3. Wskaźnikowa analiza kondycji finansowej przedsiębiorstwa stanowi rozwinięcie wstępnej analizy podstawowych sprawozdań finansowych. Poszczególne wskaźniki finansowe dotyczą określonego obszaru działalności firmy. zawartych w bilansie oraz w rachunku zysków i strat. Dzięki nim moŜna zidentyfikować jej słabe i mocne strony.83% w okresie początkowym do poziomu 5.34% udział w strukturze wpływów miały kredyty i poŜyczki.47% w ostatnim okresie objętym badaniem.Z powyŜszych obliczeń wynika. oraz inne wpływy finansowe. bo 46. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa. Z tego teŜ względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy. Ŝe w latach 2002 – 2003 jedynym źródłem wpływów działalności finansowej były kredyty i poŜyczki. bowiem duŜa liczba wskaźników. kiedy to oprócz wspomnianego źródła pojawiły się takŜe wpływy netto z dopłat do kapitału zakładowego wspólników.38%. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych. Nadmiar moŜe rozmazywać obraz sytuacji finansowej firmy. moŜliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duŜe. 44. Wykorzystanie analizy wskaźnikowej do oceny sytuacji finansowej firmy Od ponad wieku analiza wskaźnikowa jest głównym instrumentem interpretacji sprawozdań finansowych.43% ogółu wpływów na działalności finansowej. Udział dywidendy i innych wypłat na rzecz właścicieli spadł z poziomu 43. a w konsekwencji stanowi podstawę do dokonania oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. O jakości analizy nie świadczy. wpływy z funduszu SAPARD oraz z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych stanowiły odpowiednio: 14. W latach 2003 . dlatego w praktyce dla kaŜdej z grup wyodrębnia się kilka wskaźników o znaczeniu podstawowym. pozostały udział 13.2005 na spłatę kredytów i poŜyczek przeznaczano kolejno 61. Po stronie wydatków z działalności finansowej przez cały badany okres znaczącą udział stanowiły odsetki oraz spłaty kredytów i poŜyczek. W ostatnim badanym okresie sprawozdawczym inne wpływy finansowe stanowiły 86.22% i 39. Zbyt wysoka 92 . Rodzaj i liczba wskaźników. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem.57% naleŜał do kredytów i poŜyczek.08%. 80. lecz ich trafny dobór i umiejętna ocena.44%. Uwzględniając zakres danych.5.10% gotówki działalności finansowej. Jednak nadal największy.

Wiśniewski op. ma duŜy wpływ na obiektywność. cit.róŜnice pomiędzy tak obliczonymi wskaźnikami pokazują zmiany . s. Ŝe bazuje wyłącznie na przeszłości firmy. Istnieje kilka sposobów podziału klasyfikacji wskaźników ekonomicznych. 93 . T. a przede wszystkim ich konstrukcja. Sierpińska.. Analiza wskaźnikowa jest szybką i efektywną metodą uzyskiwania wglądu w operacje gospodarcze i funkcjonowanie firmy. jaki spotyka się w literaturze przedstawiono poniŜej: Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych WSKAŹNIKI EKONOMICZNE WEWNĘTRZNE OPERACYJNE EFEKTYWNOŚCI ELASTYCZNOŚCI Źródło: L. ZEWNĘTRZNE FINANSOWE PŁYNNOŚCI STRUKTURY KAPITAŁU 82 M. Jachna op. Ŝe podstawowe wskaźniki finansowe na ogół nie dostarczają pełnych informacji o przyczynach występowania zjawisk lub zdarzeń. jednak wraz z analizą otoczenia moŜe ona słuŜyć do przewidywania warunków działania przedsiębiorstwa w przyszłości82. Jeden z moŜliwych sposobów ich podziału. Treść wskaźników analitycznych. w wyniku podjętych w ciągu okresu sprawozdawczego decyzji gospodarczych. Wszystkie wskaźniki wykorzystywane w analizie finansowej mogą być obliczane: • na podstawie danych wyraŜających stan zjawiska na początku i końcu okresu sprawozdawczego . T. cit. Bednarski.lub zbyt niska wielkość wskaźników jest sygnałem o występowaniu określonych zjawisk i moŜe być źródłem informacji o zagroŜeniach i szansach działalności firmy. w oparciu o sumę stanu na początek i koniec okresu sprawozdawczego dzieloną przez 2. s. 78. ustalanych np. 321. • na podstawie wielkości średnich. Niemniej sposób podejścia do tego narzędzia musi być odpowiednio wywaŜony i uzupełniony innymi narzędziami analitycznymi gdyŜ analiza wskaźnikowa nie jest wolna od pewnych ograniczeń. NaleŜy jednak dodać. NajwaŜniejszym z nich jest fakt. by je poznać naleŜy dokonać pogłębionej analizy wykorzystując bardziej szczegółowe wskaźniki. dokładność i kompletność wyników prac analitycznych.jakie zaszły w badanym zjawisku.

Wskaźniki struktury kapitału słuŜące ocenie długoterminowej struktury kapitału. Bednarski. podziały te są bardzo do siebie zbliŜone. Wiśniewski op. Wskaźniki operacyjne dzielone są następnie na wskaźniki rentowności. Wskaźniki wewnętrzne dzielone są następnie na dwie zasadnicze grupy: wskaźniki operacyjne (koncentrują się na operacjach spółki dotyczą. jakie spółka uzyskuje z działań operacyjnych oraz wskaźniki efektywności (wydajności) określające obrót lub teŜ charakteryzujące efektywność inwestycji. wskaźniki sprawności działania (activity ratios). zatem strony aktywów) oraz finansowe (skupiają się na badaniu sposobu sfinansowania aktywów spółki). 323. cit. Wskaźniki te wykorzystywane są najczęściej przez inwestorów i potencjalnych inwestorów firmy. uzupełniane dla niektórych przedsiębiorstw o wskaźniki rynku kapitałowego. wskaźniki zadłuŜenia (debt ratios). s. 94 . Natomiast dokonując klasyfikacji wskaźników słuŜących do oceny kondycji do oceny kondycji finansowej firmy moŜna ująć w następujących grupach84: • • • • • wskaźniki rentowności (zyskowności) (profitability ratios). s. Najczęściej przyjmowane kierunki porównań przedstawia schemat: 83 84 L.Według powyŜszej klasyfikacji wskaźniki dzielone są na wewnętrzne i czyli takie. które charakteryzują efekty. a w szczególności zdolność spółki do spłacania swoich zobowiązań w krótkim terminie. Nie budzi teŜ wątpliwości zaliczanie poszczególnych wskaźników do danej grupy. a przede wszystkim udział kapitału własnego i obcego w finansowaniu firmy w długim okresie83. wskaźniki płynności (liąuidty ratios).. Pierwsze oceniają krótkoterminową pozycję finansową firmy. Wskaźniki finansowe dzielą się z kolei na wskaźniki płynności i struktury kapitału (zasilania). przy dokonywaniu oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. w których dane znajdujące się w liczniku bądź mianowniku pochodzą z materiałów źródłowych innych niŜ sprawozdania finansowe (np. Ibidem. 324. Wskaźniki zewnętrzne to takie.: cena rynkowa akcji danej spółki). które obliczane są na podstawie danych zaczerpniętych ze sprawozdań finansowych firmy stanowiące ich interpretację. T. Sprawa sporną moŜe być tylko ich gradacja Ogólne zasady interpretacji wskaźników wskazują na konieczność zastosowania metody porównań. Jak wynika z przedstawionych przykładów klasyfikacji wskaźników ekonomicznych.

20 Porównanie wskaźników w czasie pozwala wyznaczyć trendy kształtowania się określonych relacji finansowych i ocenić. Pałczyńska-Gościniak op. kosztorysach. s. bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcjonowania86. firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku. czy tendencje zmian we wskaźnikach są korzystne dla firmy oraz jakie jest natęŜenie zmian w stosunku do lat ubiegłych. Olzacka. s. s. ma ona. cit. minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branŜy. 54. Ibidem.. 85 86 B.porównanie danych finansowych przedsiębiorstwa z odpowiadającymi im danymi innych firm. op.. Pogorszenie wskaźników moŜe być sygnałem występujących nieprawidłowości i świadczyć o podejmowaniu błędnych decyzji gospodarczych w badanym okresie85.Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej KIERUNKI PORÓWNAŃ WSKAŹNIKÓW CZAS . Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa. Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej. Stąd teŜ przed porównaniem wskaźników zachodzi konieczność ustalenia rodzajów i rozmiarów ewentualnych zakłóceń w porównywalności. Porównania pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami pozwalają ocenić pozycje danej firmy na rynku. WaŜnym aspektem analizy wskaźnikowej jest sprawdzian jednolitości konstrukcji badanych wskaźników oraz procedur rachunkowości (eliminacje zakłóceń) i wtedy. przede wszystkim działających w tej samej branŜy i przedsiębiorstw konkurencyjnych . PoniŜszy schemat przedstawia cztery główne rodzaje zakłóceń spotykanych przy porównywaniu wskaźników. cit. 95 . R.analiza zachodzących w czasie zmian poszczególnych danych finansowych i wskaźników dotyczących tego samego przedsiębiorstwa PLAN PRZESTRZEŃ . Bednarski. a następnie w miarę moŜliwości ich eliminowanie bądź odpowiednie uwzględnianie w dokonywanej ocenie.analiza wyników uzyskiwanych przez przedsiębiorstwo z danymi zawartymi w planach. załoŜeniach projektowych lub z przyjętą umownie wielkością optymalną Źródło: L. 55. gdy licznik jest współmierny do mianownika.

przyjęciem. cit. które muszą uwzględniać odmienności systemów ekonomicznych). RównieŜ jej ilościowy i jakościowy 87 Z. Tworząca się wielkość form organizacyjnych przedsiębiorstwa.. podziałem lub łączeniem przedsiębiorstw i ich elementów składowych. celowo dobrany zestaw wskaźników umoŜliwia badanie trendów i progresji na przestrzeni co najmniej kilku lat. Analiza wskaźnikowa jest zalecana z wielu powodów. Skowronek-Mielczarek op. moŜe wyjaśnić spadek zysku i potencjalne moŜliwości jego wzrostu. stwarza szansę porównań z przeciętnymi wskaźnikami dla branŜy. s. Sułowska op. obserwacji zmian organizacyjnych podmiotów gospodarczych Źródło: J. Leszczyński. wymaga szczególnie przy porównywaniu w czasie.wynikają z odmienności treści i budowy wskaźników ekonomicznych. jak równieŜ w porównaniach międzynarodowych.wynikają z róŜnic lub dokonywanych zmian w zakresie przedmiotu działalności jednostek gospodarczych (nasilać się mogą w związku z postulowanym postępem technicznotechnologicznym produkcji krajowej z uwagi na istotne w poziomie techniki i technologii krajowej i zagranicznej). robót i usług wynikających z decyzji organów upowaŜnionych do ustalania ceny lub producentów. cit. sposobu ich obliczania lub zasad ewidencji (mogą nasilać się w porównaniach dotyczących odległych okresów. telekomunikacyjnych. a takŜe ze wskaźnikami konkurentów w określonym momencie. Poprawnie przeprowadzona analiza wskaźnikowa moŜe dać źródła wiedzy do podjęcia słusznych i właściwych decyzji biznesowych firmy. s. podobnych przedsiębiorstw.. 91 96 . Poprzez jej systemowy charakter stopień szczelności uzyskiwanych danych moŜe znacznie ograniczyć ilość popełnionych błędów strategicznych mających istotne znaczenie w dalszym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa i jego rozwoju. A. taryf przewozowych. grupy przedsiębiorstw. 145. Podobny skutek wywoływać mogą zmiany kursów walut. pocztowych. • • wskazuje sposoby. FINANSOWE (CENOWE) . RZECZOWE (PRZEDMIOTOWE) . METODOLOGICZNE . ich duŜa elastyczność. Ŝe87: • • • charakteryzuje róŜne aspekty działalności gospodarczej przedsiębiorstwa i umoŜliwia osobie z zewnątrz ocenę kondycji finansowej.Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników . dlatego. oprocentowania kredytów. itp. jeśli organizacja jest zarządzana mniej efektywnie niŜ konkurencyjne firmy. moŜliwości i niezbędne usprawnienia – jest to konieczne.wywoływane są przekazywaniem. a przede wszystkim. ORGANIZACYJNE .powstają na skutek zmian ceny sprzedaŜy wyrobów.

Analiza płynności finansowej Warunkiem egzystencji przedsiębiorstwa. 3. zaś ewentualne niedobory środków pienięŜnych powinny uzupełniać rezerwy lub kredyt.charakter moŜe przyczynić się do podjęcia skutecznych działań zapobiegających zagroŜeniom wobec występującej niepewności strategicznej. Pozwala ocenić stan faktyczny i poprzez obiektywną ocenę wykreować potencjały doskonalenia oraz siłę finansową przedsiębiorstwa. który w pełni równowaŜyłby zobowiązania bieŜące.moŜliwym do zaakceptowania przez wierzycieli . Płynność finansową przedsiębiorstwa naleŜy rozumieć jako kategorię ekonomiczną w trzech aspektach88: • płynność płatniczą – rozumianą jako zasób środków pienięŜnych. cit.terminie.: dostawcy mogą Ŝądać zapłaty wyłącznie gotówką. s. np. Brak płynności finansowej – z punktu widzenia przedsiębiorstwa –zazwyczaj pociąga za sobą gro niekorzystnych skutków. co oznacza ograniczenie jego suwerenności gospodarczej. trudniejsze staje się uzyskanie kredytu.5. której przejawem jest terminowe regulowanie zobowiązań. oprócz prowadzenia działalności gospodarczej zgodnie z zasadami efektywności gospodarowania. koniecznymi do uregulowania. • płynność strukturalna – czyli właściwe relacje pomiędzy składnikami majątku łatwymi do spienięŜenia (upłynnienia) i zobowiązaniami bieŜącymi. a w konsekwencji .koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa. gdy są one przedsiębiorstwu potrzebne oraz do regulowania zobowiązań finansowych w pełnej wysokości i wymagalnych terminach. jest zachowanie płynności finansowej.1. Zdolność do terminowego regulowania zobowiązań bieŜących nie oznacza utrzymywania w przedsiębiorstwie takiego stanu środków pienięŜnych. Terminowość oznacza. który jest konieczny do niezbędnego zakupu towarów i usług. 254. rośnie teŜ zazwyczaj jego cena (oprocentowanie). Ŝe płatność nastąpi w najpóźniejszym . Płynność finansowa to takie sterowanie wpływami i wydatkami.. Gabrusewicz op. Do oceny strukturalnej płynności finansowej konieczne są 88 W. kredytodawcy mogą wywierać wpływ na decyzje przedsiębiorstw. 97 . aby wpływy mogły równowaŜyć w określonym czasie wydatki.

która wyraŜa moŜliwości szybkiego pozyskania środków pienięŜnych. s. Zgodnie ze złotą zasadą bilansową: aktywa trwałe 89 90 Ibidem. powinny z kolei wynikać z długofalowego planu zarządzania płynnością finansową. Cechą charakterystyczną tej metody to szczegółowość uzyskiwanych informacji. Najczęściej stosowanymi w ocenie płynności finansowej przedsiębiorstwa są metody wskaźnikowe. Druga grupa określana jest w literaturze mianem metody dynamicznej pomiaru płynności finansowej. Jerzembowska op. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umoŜliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą90. dotyczące charakteru posiadanych składników majątkowych oraz rodzaju i terminów płatności zobowiązań. Pierwsza skupia się na krótkookresowym przewidywaniu wpływów i wydatków przedsiębiorstwa na podstawie kilku wskaźników.odpowiednie • informacje. Aby przedsiębiorstwo nie miało kłopotów z płatnościami swoich zobowiązań powinno na bieŜąco rozwiązywać problemy płatności finansowej. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. M. płynność potencjalną. Cechą charakterystyczną tej metody jest szybkość uzyskiwanych informacji. Natomiast płynność finansowa długoterminowa ma ukazać wydatki i moŜliwości ich finansowania w dłuŜszej perspektywie89. natomiast wadą . 98 . ocena wielkości i zmian kapitału pracującego. Dlatego uzasadnione jest wyróŜnienie płynności finansowej krótko- i długoterminowej. Oparta jest na informacjach pochodzących ze sprawozdania z przepływu środków pienięŜnych. Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu. s. analiza statycznej i dynamicznej płynności finansowej. 254. Badanie długoterminowej płynności finansowej to inaczej analiza prawidłowości sfinansowaniu aktywów trwałych. a problemy te. 138. MoŜna tu wyróŜnić dwie grupy wskaźników.. Przedmiotem analizy płynności finansowej są następujące zagadnienia: • • • analiza długoterminowej płynności finansowej. Pierwsza z nich zwana metodą statyczną pomiaru płynności finansowej oparta jest na informacjach zawartych w rachunku wyników i bilansie. które pozwalają w sposób przybliŜony określać zdolność przedsiębiorstwa do obsługi zadłuŜenia. cit.zbyt ogólny charakter uzyskiwanych informacji. kiedy stają się one przedsiębiorstwu potrzebne.

W..w miarę moŜliwości . JeŜeli nie jest to moŜliwe prawidłowym źródłem pokrycia aktywów jest długookresowy kapitał obcy. cit. s. Natomiast w przypadku gdy wartość wskaźnika pokrycia II stopnia jest mniejsza niŜ 100%. Ŝe łączną wielkość kapitału stałego powinna przekraczać wartość aktywów trwałych. Kapitał własny i stały w danym okresie nie w pokrywają aktywa trwałe. z tym jednak. Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy. wtedy obliczone wskaźniki wskazują na to. taka sytuacja wpływa negatywnie na płynność finansową przedsiębiorstwa91. Badanie krótkoterminowej płynności finansowej. ale takŜe krótkoterminowym kapitałem obcym.powinny być sfinansowane kapitałem własnym. JeŜeli kapitał własny nie pokrywa aktywów trwałych. Oznacza to. Gabrusewicz op. Gdy jego wartość jest równa lub większa od 100% oznacza. iŜ obliczone wskaźniki stopnia pokrycia aktywów trwałych wskazują na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych. przy czym. 140. Ŝe złota zasada bilansowa nie jest zachowana. aby aktywa trwałe były. 255. Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy nawet w przypadku jej upadłości. Wskaźniki wykorzystywane do badania długoterminowej płynności finansowej przedstawiają następujące formuły: wskaźnik pokrycia I stopnia wskaźnik pokrycia II stopnia = = kapitał własny x 100 aktywa trwałe kapitał stały x 100 aktywa trwałe JeŜeli obliczony wskaźnik pokrycia I stopnia aktywów trwałych jest większy lub równy 100%. co najmniej równe kapitałowi własnemu. to analiza statycznej oceny płynności finansowej przy wykorzystaniu następujących wskaźników: wskaźnik bieŜącej płynności finansowej (current ratio) (wskaźnik płynności finansowej III stopnia) = = = wskaźnik szybkiej płynności finansowej (quick ratio) (wskaźnik płynności finansowej II stopnia) wskaźnik płynności gotówkowej (super quick ratio) (wskaźnik płynności finansowej I stopnia) aktywa obrotowe x 100 zobowiązania bieŜące (aktywa obrotowe – zapasy) x zobowiązania bieŜące środki pienięŜne x 100 zobowiązania bieŜące Pierwszy z przedstawionych wskaźników powinien oscylować w granicach 120-200%92. wówczas wskazuje na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych – złota zasada bilansowa jest zachowana. 99 . Aktywa obrotowe mogą być pokryte nie tylko kapitałem stałym. tak znaczne zaangaŜowanie kapitału własnego w finansowaniu aktywów trwałych moŜe powodować obniŜenie się rentowności. Trzeci stopień płynności traktuje się w przedsiębiorstwie jako wskaźnik 91 92 Ibidem. s. wówczas sprawdzany jest wskaźnik pokrycia II stopnia.

chociaŜ nie ma duŜej wartości poznawczej. 100 . ze względu na stopień płynności tych składników majątkowych. środki obrotowe powinny z odpowiednim nadmiarem pokrywać bieŜące zobowiązania. W tej sytuacji trudno jest określić wzorcową wielkość dla tego wskaźnika. co moŜe mieć niekorzystny wpływ na rentowność firmy. gdyŜ tylko kapitał zaangaŜowany w obrocie przynosi zysk. Ŝe firma nie posiada wystarczających środków dla spłacania bieŜących zobowiązań. s. których zasoby kapitału gotówkowego powinny być ograniczone do niezbędnego minimum. Niski poziom wskaźnika moŜe oznaczać. które nie zawsze mogą być naleŜnościami terminowymi. Ponadto. Wskaźnik płynności finansowej II stopnia słuŜy do oceny stopnia pokrycia zobowiązań krótkoterminowych aktywami o duŜym stopniu płynności. Ŝe powinien on oscylować w granicach 10 – 20%. mogą korzystać z krótkoterminowego kredytu bankowego. JeŜeli wskaźnik spada poniŜej 120%. 93 Ibidem. Przy określaniu wielkości wzorcowej tego wskaźnika wychodzi się z załoŜenia. Natomiast wysoki wskaźnik płynności II stopnia wskazuje na nieprodukcyjne gromadzenie środków pienięŜnych na rachunkach bankowych oraz występowanie wysokiego stanu naleŜności. Zbyt wysoka lub zbyt niska wielkość wskaźnika powinna skłaniać kierownictwo przedsiębiorstwa do zbadania przyczyn takiego kształtowania się przedstawionej relacji. Ŝe z uwagi na rozbieŜności czasowe pomiędzy terminami płatności zobowiązań a uzyskiwanymi wpływami z działalności. Wielkości wskaźnika niŜsze od postulowanych mogą wskazywać na niedostateczne wyposaŜenie przedsiębiorstwa w środki płynne zabezpieczające spłatę zobowiązań. Wskaźniki płynności finansowej III stopnia przyjmujące wielkości powyŜej 200% wskazują na nadmierną płynność. poniewaŜ świadczy o zdolności przedsiębiorstwa do pokrycia w krótkim czasie wymagalnych zobowiązań93. w krytycznych sytuacjach firmy rentowne o określonej wiarygodności. to stanowi on dla przedsiębiorstwa sygnał informujący go o konieczności przeprowadzenia analizy kapitału obrotowego i oceny przyczyn obniŜenia jego wysokości. Wskaźnik płynności gotówkowej jest w literaturze przedmiotu ciągle przedstawiany i w praktyce liczony. Niski poziom tego wskaźnika wynika z reguł zarządzania gotówką w przedsiębiorstwie. aby aktywa obrotowe ogółem były dwukrotnie wyŜsze od zobowiązań bieŜących. Spotykane są poglądy. w myśl. 257. Wielkość tego wskaźnika w granicach 100% uwaŜana jest za wzorcową.bezpieczeństwa w zakresie płynności środków. Doprowadziło to w praktyce do wymogu.

Wśród wskaźników wydajności gotówkowej wyróŜniamy: wskaźnik wydajności gotówkowej sprzedaŜy wskaźnik wydajności gotówkowej zysku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku trwałego wskaźnik wydajności gotówkowej majątku obrotowego = = = = = gotówka netto ze sprzedaŜy sprzedaŜ netto gotówka netto z działalności operacyjnej zysk z działalności operacyjnej gotówka netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku ogółem gotówka netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku trwałego gotówka netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku obrotowego Drugą grupę wskaźników. Sierpińska. 101 .. KaŜdy przyrost wartości wskaźników naleŜących do tej grupy poprawia sytuację płatniczą przedsiębiorstwa. informują o tym. WyraŜa on. które ujmuje się w dwóch grupach94: • • wskaźniki wydajności gotówkowej. opartych na przepływach pienięŜnych stanowią wskaźniki wystarczalności gotówki. w jakiej relacji pozostaje wygenerowana z działalności podstawowej gotówka do róŜnych wydatków i zobowiązań jednostki gospodarczej. D. 61. cit. Wskaźniki wydajności gotówkowej. wskaźniki wystarczalności gotówkowej. Kapitał pracujący (kapitał obrotowy) jest róŜnicą pomiędzy majątkiem obrotowym (krótkoterminowym) a zobowiązaniami bieŜącymi. więc wielkość kapitałów stałych (kapitałów własnych i długoterminowych 94 M. które informują o tym. Przykładowe wskaźniki tej grupy to: wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań ogółem wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań bieŜących wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań długoterminowych wskaźnik ogólnej wystarczalności gotówki operacyjnej wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakup środków trwałych = = = = = gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania ogółem gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania bieŜące gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania długoterminowe gotówka netto z działalności operacyjnej spłata zobowiązań długoterminowych + wypłata dywidend + zakup majątku trwałego gotówka netto z działalności operacyjnej wydatki na zakup środków trwałych Zachowanie płynności finansowej uwarunkowane jest posiadaniem przez przedsiębiorstwo kapitału obrotowego.Do oceny gospodarki pienięŜnej przedsiębiorstwa w ujęciu dynamicznym wykorzystuje się wskaźniki oparte na przepływach pienięŜnych. ile wpływów gotówkowych osiąga przedsiębiorstwo w danym czasie ze sprzedaŜy lub zaangaŜowanego majątku. ich spadek natomiast sytuację tę pogarsza. s. PoŜądanym kierunkiem zmian tych wskaźników jest wzrost ich wielkości w czasie. Wędzki op.

kapitałów obcych) finansujących majątek obrotowy. Jako najbardziej płynna część kapitału stanowi on pewnego rodzaju zabezpieczenie dla zaspokojenia zobowiązań wynikających z bieŜącego cyklu obiegu gotówki w przedsiębiorstwie95.
KAPITAŁ OBROTOWY = AKTYWA OBROTOWE - ZOBOWIĄZANIA BIEśĄCE

Zastosowanie wyŜej wymienionej formuły pozwala zmierzy płynność firmy w sposób bezwzględny. Dodatni kapitał obrotowy dobrze świadczy o płynności firmy – moŜliwości regulowania zobowiązań składnikami majątku obrotowego. Jeśli jest on rosnący, świadczy to o rozszerzeniu zarówno skali działalności jak i wykorzystania kapitału stałego firmy do finansowania obrotowych składników majątku. Dla porównań z innymi podmiotami w zakresie kapitału obrotowego posługujemy się wskaźnikiem poziomu kapitału obrotowego, który obliczamy za pomocą wzoru:
wskaźnik kapitału obrotowego = kapitał obrotowy aktywa ogółem

Ocena wielkości kapitału pracującego - po odpowiednich korektach - określa długoterminowy potencjał finansowy. Wzrost kapitału pracującego oznacza zwiększenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych, co z kolei świadczy o zwiększeniu się poziomu bezpieczeństwa. Zmiany te są wynikiem duŜego wzrostu inwestycji krótkoterminowych, a więc najbardziej płynnych składników majątku obrotowego. Spadek kapitału pracującego oznacza zmniejszenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych oraz zmniejsza się poziom bezpieczeństwa. Wartości wskaźników płynności badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono w tabeli 25. Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005 – ujęcie statyczne
WYSZCZEGÓLNIENIE
wskaźnik bieŜącej płynności wskaźnik szybkiej płynności wskaźnik płynności gotówkowej

WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 104,85 94,78 80,54 70,75 89,04 82,79 129,73 116,98

ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -24,31 -24,03 8,50 12,04 40,69 34,19 26,93

11,76 8,15 7,40 34,33 -3,61 -0,75 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Analizując powyŜsze dane moŜna zauwaŜyć, iŜ wskaźniki płynności finansowej wszystkich trzech stopni w roku 2003 uległy znaczącemu obniŜeniu i wykazywały niepokojące odchylenia od wielkości wzorcowych. W kolejnym roku sytuacja uległa

95

M. Sierpińska, T. Jachna op. cit., s. 55.

102

delikatnej poprawie, jednak poziom wskaźników płynność kształtował się na niebezpiecznie niskim poziomie. Dopiero wzrost w 2005 roku wskaźników płynności I, II i III stopnia odpowiednio o: 40,69%, 34,19% i 26,93% powoduje, iŜ wartości wskaźników płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp, z o.o. oceniane są jako bezpieczne. Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005 – ujęcie dynamiczne
WYSZCZEGÓLNIENIE
WSKAŹNIK WYDAJNOŚCI:

WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2002 2003 2004 2005 2003/2002 2004/2003 2005/2004
-0,06 -0,04 -0,01 -0,01 -0,01 5,21 2,80 0,21 0,44 0,40 1,42 1,09 0,13 0,23 0,30 1,21 1,13 0,23 0,41 0,52 5,27 2,84 0,22 0,45 0,41 -3,79 -1,71 -0,08 -0,21 -0,10 -0,21 0,04 0,10 0,18 0,22

gotówkowej sprzedaŜy gotówkowej zysku gotówkowej majątku gotówkowej majątku trwałego gotówkowej majątku obrotowego na spłatę zobowiązań ogółem na spłatę zobowiązań bieŜących na spłatę zobowiązań długoterminowych ogólnej

WSKAŹNIK WYSTARCZALNOŚCI GOTÓWKI OPERACYJNEJ: -0,01 -0,01 -0,02 0,08 0,24 0,35 0,83 -0,65 0,18 0,27 0,55 -0,52 0,36 0,62 0,84 -1,52 0,25 0,36 0,85 -0,73 -0,06 -0,08 -0,28 0,13 0,18 0,35 0,29 -1,00 -0,78

0,09 -0,73 -0,77 -1,55 -0,82 -0,04 na zakup środków trwałych Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Jak wynika z obliczonych powyŜej wskaźników, w badanym okresie wahaniu ulega wydajność gotówkowa. W latach 2003 i 2005 wzrasta, natomiast w 2004 roku nieco maleje w stosunku do analogicznych okresów poprzednich dla danego roku. Szybciej zwiększa się wydajność gotówkowa majątku obrotowego, niŜ to ma miejsce w przypadku wydajności gotówkowej majątku trwałego. Jednak najszybciej poprawia się wydajność gotówkowa zysku. Podobne tendencje zmian wykazują wskaźniki wystarczalności gotówki

operacyjnej. W całym analizowanym okresie największe obciąŜenie środków pienięŜnych z działalności operacyjnej związane jest z spłatą zobowiązań długoterminowych. Jedynie wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakupy środków trwałych w ciągu czterech badanych lat systematycznie maleje, co w konsekwencji obniŜa zdolność porycia wydatków spółki. Wartość ujemna tego wskaźnika oznacza, iŜ rozwój przedsiębiorstwa - czy teŜ spłata zobowiązań wobec wierzycieli - będzie wymagała zwiększenia kapitału własnego.

103

Wyniki analizy kapitału obrotowego przedstawiają się następująco: Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005
WYSZCZEGÓLNIENIE kapitał obrotowy netto wskaźnik kapitału obrotowego

2002
513 925,99 0,03

2003
-2 367 254,89 -0,11

2004
-1 212 647,66 -0,05

2005
2 729 135,85 0,10

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Dodatni poziom kapitału obrotowego na początku i na końcu badanego okresu pozwala przypuszczać, iŜ niepokojące zjawisko - jakie obserwuje się w latach 2003 – 2004, a mianowicie ujemny kapitał obrotowy spółki - miało charakter przejściowy. Oceniając płynność finansową na podstawie wskaźnika kapitału obrotowego moŜna zauwaŜyć, iŜ z największymi kłopotami z utrzymaniem płynności finansowej spółka borykała się w 2003 roku.

3.5.2. Wskaźnikowa ocena rentowności

W pojęciu rentowność mieści się wiele szczegółowych wyobraŜeń dotyczących produktywności kapitału zainwestowanego w przedsiębiorstwo. Rentowność moŜemy określić jako relatywną wielkość wyniku finansowego, który odzwierciedla opłacalność działalności gospodarczej. Jest to zjawisko osiągania przychodów z działalności gospodarczej przewyŜszających koszty jej prowadzenia. Charakteryzuje ona wartość przypisywaną wyrobom i usługom oraz stopień opłacalności środków zuŜytych bądź zaangaŜowanych w danym okresie w działalności eksploatacyjnej. Poziom rentowności wynika ze stosunku zachodzącego pomiędzy wypracowanym zyskiem, a wielkością zaangaŜowanego kapitału. Osiągnięty poziom rentowności – wskaźniki rentowności – naleŜy zawsze badać na tle warunków istniejących w przedsiębiorstwie i jego otoczeniu. PowyŜsza charakterystyka wskazuje, Ŝe podstawowym miernikiem rentowności kaŜdego przedsiębiorstwa jest wielkość wypracowanego zysku. W teorii analizy finansowej, najczęściej spotykaną definicją rentowności jest rozumienie jej jako zjawiska osiągania przychodów przewyŜszających koszty prowadzenia działalności gospodarczej96. Działania zmierzające w kierunku maksymalizacji zysku, a więc i zwiększania poziomu uzyskiwanej rentowności podejmowane przez przedsiębiorstwo, podyktowane są
96

Mała encyklopedia ekonomiczna, PWE, Warszawa, 1974, s.691.

104

. Z.. tym większa jest efektywność przedsiębiorstwa. A. cit. Odzwierciedla ona sprawność finansową przedsiębiorstw będącą wynikiem efektywności gospodarowania. 142. naleŜy stwierdzić. Przyjmując obowiązującą w gospodarce rynkowej zasadę samofinansowania się przedsiębiorstw. s. W zaleŜności od rodzaju przyjętego zysku (z działalności operacyjnej. określany jest równieŜ zwrotem z majątku ROA (return on assets). Im niŜszy jest ten wskaźnik. Kolejnym obszarem analizy rentowności działalności przedsiębiorstwa jest analiza rentowności majątku. zysk netto. Informuje on o wysokości zysku netto przypadającego na jednostkę aktywów. Skowronek –Mielczarek op. Ŝe wielkość osiągniętego zysku powinna wystarczyć na pokrycie podstawowych potrzeb powstałych w związku z prowadzoną działalnością. Większa wartość wskaźnika oznacza. Analizę rentowności naleŜy uwaŜać za jeden z głównych celów analizy finansowej. s. zysk brutto) z rachunku zysku i strat. Informuje. zyskiem netto. 105 . tym korzystniejsza jest sytuacja finansowa firmy98. zatem korzystniejszą kondycję finansową firmy97. pokazuje jak efektywnie firma zarządza swoimi aktywami. moŜe być 97 98 W. 234. rentowność zaangaŜowanych kapitałów (rentowność finansowa) Najogólniejszy wskaźnik rentowności sprzedaŜy oblicza się według wzoru: wskaźnik rentowności sprzedaŜy = zysk x 100 przychody ze sprzedaŜy Wskaźnik rentowności sprzedaŜy stanowi relację zysku do przychodów ze sprzedaŜy. Gabrusewicz op. Im wskaźnik ten jest wyŜszy. Informuje on o udziale zysku w wartości sprzedaŜy.wieloma zasadniczymi względami. Wskaźnik rentowności sprzedaŜy netto określany jest równieŜ zwrotem ze sprzedaŜy. Wskaźnik ten. Wskaźnik rentowności aktywów określa zdolność aktywów jednostki do generowania zysku. jaką marŜę zysku przynosi dana wartość sprzedaŜy. poniewaŜ od wielkości zysków i osiągniętej rentowności zaleŜy obecna i przyszła pozycja finansowa przedsiębiorstwa. MoŜemy wyróŜnić trzy podstawowe aspekty rentowności: • • • rentowność sprzedaŜy (rentowność handlowa). Ogólna postać wskaźnika rentowności majątku. Leszczyński. cit. Im wartość tego wskaźnika jest większa. tym większa wartość sprzedaŜy musi być zrealizowana dla osiągnięcia określonej kwoty zysku.. moŜna mówić o rentowności sprzedaŜy mierzonej zyskiem operacyjnym. Stanowi on relację zysku netto do aktywów. rentowność majątku (rentowność ekonomiczna).

oblicza się go jako relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału podstawowego. 99 Ibidem. 106 .143. Im wyŜszy wskaźnik. jaka jest stopa zwrotu od wkładu kapitałowego wniesionego przez właścicieli firmy99.rozbudowana przez uwzględnienie zarówno odpowiednich rodzajów zysku jak i składników majątku: wskaźnik rentowności majątku netto wskaźnik rentowności majątku brutto wskaźnik rentowności majątku brutto z odsetkami wskaźnik rentowności majątku trwałego wskaźnik rentowności majątku obrotowego wskaźnik rentowności majątku czystego = = = = = = zysk netto x 100 majątek ogółem zysk brutto x 100 majątek ogółem (zysk brutto + odsetki) x 100 majątek ogółem zysk netto x 100 majątek trwały zysk netto x 100 majątek obrotowy zysk netto x 100 majątek ogółem – zobowiązania bieŜące Wskaźnik rentowności kapitału własnego (ROE – return on equity) stanowi relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału własnego. Wskaźnik rentowności zaangaŜowanych kapitałów obliczane są wg następujących formuł: wskaźnik rentowności kapitału własnego wskaźnik rentowności kapitału podstawowego = = zysk netto x 100 kapitał własny zysk netto x 100 kapitał podstawowy Poziomu rentowności zakładów mięsnych w Mościszkach i jego zmiany w czasie zostały zaprezentowane w tabeli 28. Wskaźnik ten informuje o zdolności kapitału własnego do generowania zysków. s. Wskaźnik rentowności kapitału podstawowego stanowi dalsze uszczegółowienie wskaźnika rentowności kapitału własnego. Podobnie jak przy wskaźniku rentowności kapitału własnego. większa moŜliwość uzyskania wyŜszych dywidend oraz dalszego rozwoju przedsiębiorstwa. Dzięki temu wskaźnikowi uzyskujemy odpowiedź na pytanie. tym wyŜsza efektywność wykorzystania kapitału własnego.

28 1.20 rentowności netto RENTOWNOŚĆ EKONOMICZNA – wskaźniki: 11.62 2.01 9. ich wielkości systematycznie wzrastały.99 -16.56 -10.Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp.41 1.11% do 2.99 5.87 3.50 8.52 rentowności sprzedaŜy rentowności operacyjnej sprzedaŜy rentowności działalności gospodarczej rentowności brutto 3.49 6.23 4.72 2.99%.90 25.51 6.53 89. tj.41 -1.09 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.43 13.50 3.wskaźniki: 2.98 3.37 3.91 0.89 19. • zyskowność sprzedaŜy w latach 2002 – 2004 kształtowała się na poziomie od 1. • w pierwszych dwóch badanych okresach majątek trwały charakteryzował się wyŜszą rentownością niŜ majątek obrotowy.39 ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -1.06 0.24 2.82 19.96 4.56 -1.92 19. w 2005 roku udział zysku w wartości sprzedaŜy wzrósł blisko o 106.60 -34.24 156.o.75 6.63 12.67 7.52%.95 107.26 33.99 29.27 43.01 1.07 2.49 -1.7 2. z o.35 2.79 2.21 -6.83 14. w kolejnych dwóch badanych okresach. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 1. w kolejnych dwóch okresach nastąpiła odwrotność tej relacji.56 -1.21 2.33 8.13 20.28 4. z o. z poziomu 5608% do 4319%.93 3.81 8.26 2.13 4.30 5.79 1.23 11. Ocena rentowności spółki Agro-Handel w latach 2002-2005 nasuwa następujące wnioski: • wszystkie wskaźniki rentowności w badanym okresie wykazały podobne tendencje.13 8.35 3.72 9.o.34 10.71 25.47 rentowności majątku netto rentowności majątku brutto rentowności majątku brutto z odsetkami rentowności majątku trwałego rentowności majątku obrotowego 15.53%.94 11.08 171.92 rentowności majątku czystego RENTOWNOŚĆ FINANSOWA .58 8.88 14.71 66.91 -19.93 0.49 10.11 2.98 4.75% w porównaniu do okresu poprzedniego i wyniósł on 4.10 1.60 10.55 -8.02 14.32 21.76 -5.09 17. po obniŜeniu się ich poziomu w roku 2003. 107 .26 1. a mianowicie. przy czym najniŜszą zyskowność kapitału własnego osiągnęła spółka w 2003 roku i wynosiła zaledwie: 21.65 33.25 26.wskaźniki: rentowności kapitału własnego rentowności kapitału podstawowego 56.66 -8. • w ciągu całego badanego okresu rentowność kapitału własnego spadła o 1289%.19 263.16 RENTOWNOŚĆ HANDLOWA .

wskaźnik okresu spłaty zobowiązań Podstawową grupą wskaźników. 180.3. nazywane teŜ wskaźnikami obrotowości.3. Ocena sprawności działania Do pomiaru aktywności przedsiębiorstwa w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych firmy słuŜą wskaźniki sprawności działania.w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych . T. stanowią wskaźniki obrotowości majątku.5. Ich istotą jest rozpatrywanie relacji między odpowiednim wskaźnikiem dynamicznym . Jego zwiększenie jest istotnym czynnikiem poprawy rentowności przedsiębiorstwa. jest wskaźnik obrotowości majątku trwałego.wyraŜającym przychód ze sprzedaŜy w cenach brutto. Poprawa wartości wskaźnika moŜe wynikać między innymi z lepszej 100 M. cit. wyŜszy jego poziom świadczy o lepszym wykorzystaniu tej części majątku. Podobnie jak w przypadku poprzedniego wskaźnika. s. do których zalicza się: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego = = = przychody ogółem majątek ogółem przychody ogółem majątek trwały przychody ogółem majątek obrotowy Wskaźnik obrotowości majątku informuje. a zarazem najogólniej charakteryzującą sprawność działania.a wskaźnikiem statycznym. jaka wartość przychodów ze sprzedaŜy przypada na jedną złotówkę zaangaŜowanego majątku. który wyraŜa zdolność majątku trwałego do generowania przychodów.wykorzystuje się następujące wskaźniki sprawności działania: • • • • wskaźniki obrotowości majątku. netto lub kosztach własnych . Ŝe przychody uzyskiwane ze sprzedaŜy wymagają więcej niŜ proporcjonalnego zaangaŜowania majątku100. W celu pomiaru aktywności przedsiębiorstwa . Informują o szybkości. naleŜności oraz jak szybko jednostka spłaca swoje zobowiązania. zapasy. Kolejnym wskaźnikiem. wskaźnik rotacji naleŜności. wyraŜającym przeciętny stan zaangaŜowanych w działalności składników majątkowych. wskaźniki rotacji zapasów. z jaką obracane są aktywa ogółem. Określa zdolność aktywów jednostki do generowania przychodów ze sprzedaŜy.Sierpińska. Jachna op. 108 . NiŜsza od 1 wartość tego wskaźnika sugeruje. Wskaźniki szybkości obrotu charakteryzują stopień wykorzystania majątku jednostki.

Wskaźnik zbyt niski moŜe prowadzić do zachwiania rytmiczności produkcji i sprzedaŜy oraz pogorszenia stopnia wykorzystania środków trwałych101. Im wyŜsza jest wartość wskaźnika. NaleŜy jednak pamiętać.. gdy liczba obrotów wzrasta. Ŝe wskaźnik zbyt wysoki moŜe być niekorzystny. które dysponuje majątkiem w znacznym stopniu zamortyzowanym. Skowronek –Mielczarek op. Przy obliczaniu tego wskaźnika przyjmuje się majątek trwały netto. przeprowadzania systematycznych remontów i konserwacji. Wskaźnik obrotowości majątku obrotowego ukazuje ile razy w ciągu roku następuje odtworzenie tego majątku poprzez sprzedaŜ wyrobów i usług. Wskaźnik rotacji zapasów jest miarą efektywności wykorzystania kapitału zaangaŜowanego w zapasach danego przedsiębiorstwa. posiadająca nowszy. tym większa płynność kapitału zaangaŜowanego w zapasach i odwrotnie. Dlatego obok ogólnego wskaźnika rotacji zapasów wyróŜniamy takŜe wskaźniki rotacji poszczególnych rodzajów zapasów102. Z. w których sprzedaŜ w mniejszym stopniu zaleŜy od środków trwałych zaangaŜowanych w ich działalności. Ich identyfikacja wymaga uprzedniego określenia rodzaju zapasów. tym lepsza jest sytuacja finansowa przedsiębiorstwa. s. będzie wykazywało rotację wyŜszą. do których miało miejsce spowolnienie rotacji. 109 . WydłuŜenie okresu pozostawania kapitału w zapasach moŜe być spowodowana szeregiem czynników. Ma natomiast małe znaczenie w firmach. s. Im krótszy jest ten okres. Leszczyński. ile razy w ciągu badanego okresu nastąpi „odnowienie” stanu zapasów. w stosunku. dlatego przedsiębiorstwo starsze.organizacji pracy. Korzystna sytuacja jest wtedy. cit. 101 102 Ibidem. poniewaŜ świadczy o zamroŜeniu kapitału obrotowego.96. Wykorzystanie wskaźnika rotacji środków trwałych w systemie oceny jest szczególnie istotne dla firm. A. Niska wielkość tego wskaźnika moŜe teŜ oznaczać brak środków na odtworzenie zapasów. niŜ firma w stosunku do niej konkurencyjna. 182. Wielkość tego wskaźnika informuje o czasie pozostawania kapitału w zapasach. mniej zamortyzowany majątek. Wskaźniki rotacji zapasów oraz wskaźnik cyklu zapasów w dniach ujmują następujące formuły obliczeniowe: wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach = = przychody ze sprzedaŜy zapasy ogółem zapas ogółem x 365 przychody ze sprzedaŜy Wskaźniki rotacji określają. w których środki trwałe stanowią waŜny element majątku.

W ocenie sprawności działania przedsiębiorstwa waŜny jest równieŜ okres regulowania zobowiązań wobec dostawców. Do oceny szybkości rotacji naleŜności wykorzystuje się następujące wskaźniki: wskaźnik rotacji naleŜności wskaźnik cyklu inkasa naleŜności w dniach = = przychody ze sprzedaŜy przeciętny stan naleŜności przeciętny stan naleŜności x 365 przychody ze sprzedaŜy Wskaźnik rotacji naleŜności określa. w jakim stopniu kredytuje ona swoich odbiorców i jak długo środki pienięŜne są zamroŜone w naleŜnościach. 110 . za którą nie uzyskano jeszcze naleŜności. Kolejnym składnikiem majątku obrotowego uwzględnianym przy ocenie sprawności działania są naleŜności. Wskaźnik okresu spłaty zobowiązań. zatem kierownictwo firmy. Wówczas sprzedaŜ realizowana jest przy niŜszym poziomie zaangaŜowanych zapasów. wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 7. niski zaś o obrocie szybkim. co ile dni przedsiębiorstwo odnawia swoje zapasy dla zrealizowania określonej sprzedaŜy. Według standardów zachodnich. co oznacza mniejsze koszty. dlatego zasadne jest. który informuje. Wysoki wskaźnik rotacji w dniach informuje o wolnym obrocie zapasów. Informuje. Gabrusewicz op.0 to taka sytuacja moŜe oznaczać.0 – 10.poniewaŜ skraca się czas przebywania zapasów w przedsiębiorstwie. Ŝe przedsiębiorstwo zbyt długo kredytuje swoich klientów.0103. s. cit. Natomiast wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach informuje. jaki jest średni czas regulowania zobowiązań w przedsiębiorstwie ustala się w następujący sposób: wskaźnik okresu spłaty zobowiązań = zobowiązania bieŜące x 365 koszt własny sprzedaŜy PoniŜsza tabela zawiera wyniki pomiaru sprawności działania badanego podmiotu: 103 W. Jeśli jest mniejszy niŜ 7. przez co moŜe samo mieć trudności z terminowym regulowaniem swych zobowiązań. by do obliczeń naleŜności przyjmować sprzedaŜ brutto. 268. którym odpowiada strumień sprzedaŜy brutto. Wskaźnik cyklu inkasa naleŜności w dniach. określa ilość dni sprzedaŜy. ile razy wciągu roku firma odtwarza stan swoich naleŜności..

co roku efektywnością wykorzystania majątku trwałego.55 29. Korzystną tendencję zmian w gospodarce magazynowej. w kolejnych latach okres ściągalności skrócił się o 7 dni (6.78.75 1.86 -27.78 1.47 39. zwłaszcza w latach 2004 – 2005. który w porównaniu do roku 2003 uległ skróceniu o 2 dni (1.13 -0.07 93.66) w stosunku roku 2002.83 3.92 8.21 5.o.85) w 2004 roku i o 1 dzień (1.62 52. zauwaŜyć moŜna.87 6.Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp.75 7.75 0.71 8.71 do 6. i tak: po wydłuŜeniu okresu kredytowania swych odbiorców w 2003 roku o 4 dni (3.87 spowodowany był gorszą.92. Analiza wskaźnika efektywności wykorzystania majątku całkowitego wykazuje tendencję wahającą się.11 9.89 6.15 3. Przyglądając się wskaźnikowi rotacji zapasów.00 -0. potwierdza takŜe wskaźnik cyklu obrotu zapasami w dniach.08 10.91 91. 111 . która w tym samym czasie obniŜyła się z poziomu 10.94 11.05 -3.60 do 3. a w ostatnim okresie zanotował niewielki spadek (o 0. Spadek poziomu wskaźnika oborowości majątku w rozpatrywanym okresie z 4. co pociąga za sobą obniŜkę kosztów magazynowania i uwolnienie kapitału obrotowego zaangaŜowanego w zapasach.54 WSKAŹNIKI SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik rotacji naleŜności wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach wskaźnik inkasa naleŜności w dniach wskaźnik okresu spłaty zobowiązań Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.43 -0.80 101.94) w kolejnych dwóch latach nastąpiło przyspieszenie obrotu naleŜności.72 12.95 43.75 i 9.82 7.19 3.21 65.96 28.93 33. Wielkość tego wskaźnika w stosunku do okresu poprzedniego w 2003 roku spadła o 0.85 -1. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA 2002 2003 2004 2005 4.92). jego wielkość wzrastała odpowiednio o 26.62 -5.90 1.19 9.o.51 3. z o.85. po czym w 2004 wzrosła o 0.14 -0.60 10.94 1.05) w 2005 roku.00 46.89 -0. z o.85 -2. Analogicznie kształtuje się wielkość wskaźnika inkasa naleŜności w dniach.60 3.29 ZMIANA WSKAŹNIKA 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -0. Świadczy to o poprawie efektywności gospodarowania zapasami.13) w roku 2005.38 -3.89 -0.54 -6. iŜ w dwóch ostatnich okresach. Analiza wskaźnika rotacji naleŜności wykazuje tendencję skokową: po zmniejszeniu ilości stanu swoich naleŜności w 2003 roku do okresu poprzedniego o jeden dzień (0.14.02).06 3.62) w 2004 i 3 dni (3.02 0.87 35.70 26.66 23. co roku odpowiednio o 2 dni (1.26 3.92 8.

104 J.00 -10. Ŝe pieniądze zainwestowane w aktywa obrotowe szybko wracają do przedsiębiorstwa z tytułu sprzedaŜy i mogą być ponownie wykorzystywane. którego wielkość w 2003 roku zwiększyła się o 23. Cykl środków pienięŜnych jest czasem upływającym od momentu wypływu gotówki w celu uregulowania zobowiązań do momentu przepływu gotówki z tytułu spłaconych naleŜności104. Duraj op. 148. Krótszy cykl oznacza. a więc finansowane kapitałem obym. jest wskaźnik cykl środków pienięŜnych. poziomie niŜ wskaźnik cyklu inkasa naleŜności.54 (4 dni). 112 . z o.. albowiem znacznie wyŜszym.00 10 5 0 2002 -5 -10 -15 dni 2003 2004 2005 -7.75 (a zatem okres spłaty zobowiązań wydłuŜył się o 24 dni). co świadczy o zmianie polityki inwestowania w aktywa obrotowe firmy Agro-Handel Sp. co roku o: 5.43 (5 dni) i o 3. z o. iŜ aktywa obrotowe spółki są w duŜym stopniu kredytowane przez dostawców. w latach 2002 – 2005 15 11.o. Ujemna wartość cyklu oznacza.00 C ykl środków pienięŜnych Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych zawartych w tabeli 32. wykorzystywanym przy ocenie aktywności przedsiębiorstwa. s. Wskaźnikiem pomocniczym. W rozpatrywanym okresie cykl środków pienięŜnych w uległ skróceniu z 11 dni do -10. Wykres 15: Kształtowanie się cyklu środków pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp.Podobną tendencje skokową wykazuje wskaźnik okresu spłaty zobowiązań. a następnie w latach 2004 – 2005 wielkość wskaźnika zmniejsza się kolejno. Oblicza się go następująco: CYKL ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH = WSKAŹNIK OBROTU ZAPASAMI W DNIACH + WSKAŹNIK INKASA NALEśNOŚCI ─ WSKAŹNIK OKRESU SPŁATY ZOBOWIĄZAŃ PoniŜszy wykres przedstawia kształtowanie się długości cykl środków pienięŜnych zakładu produkcyjnego w Mościskach w rozpatrywanym okresie. cit.o.00 -10. Z punktu widzenia płynności finansowej poziom wskaźnika spłaty zobowiązań kształtuje się na niekorzystnym.

Odsetki od kapitałów obcych muszą być. Wysoki poziom tego wskaźnika moŜe oznaczać ograniczenie samodzielności firmy. w przedstawionej postaci.musi wykazać się zdolnością do zaciągania kredytów krótkoterminowych. Wskaźniki słuŜące do oceny zadłuŜenia moŜna ująć w dwie grupy: wskaźniki obrazujące poziom zadłuŜenia oraz wskaźniki informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu105. moŜe powstać 105 W.aby móc zaciągnąć poŜyczkę długoterminową . bowiem płacone bez względu na poziom osiąganych zysków. Do oceny sytuacji finansowej niezbędna jest znajomość moŜliwości przedsiębiorstwa do wywiązywania się z całkowitego zadłuŜenia. 271. Wierzyciele oczekują.. s.3. określa udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów przedsiębiorstwa wyraŜonych w wartości bilansowej lub teŜ rynkowej. Analiza wspomagania finansowego Większość podmiotów gospodarczy nie jest wstanie funkcjonować. zwiększenie ryzyka wierzycieli. ograniczenie dostępu do nowych kredytów i zwiększenie ryzyka utraty płynności. Wówczas bowiem aktywa firmy mogą zmniejszyć swoją wartość do połowy. Przedsiębiorstwo . opierając się jedynie na kapitałach własnych. Do oceny poziomu zadłuŜenia wykorzystuję się następujący zestaw wskaźników: wskaźnik ogólnego zadłuŜenia wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego wskaźnik struktury zadłuŜenia wskaźnik zadłuŜenia kapitałów własnych wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego kapitałów własnych = = = = = zobowiązania ogółem aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe zobowiązania krótkoterminowe zobowiązania ogółem kapitały własne zobowiązania długoterminowe kapitały własne zobowiązania długoterminowe Wskaźnik ogólnego zadłuŜenia. czyli kapitałów obcych. Gabrusewicz op.50.5.4. pokazuje zdolność przedsiębiorstwa do spłaty zobowiązań bieŜących. nim zagroŜą bezpieczeństwu kapitału obcego. by wskaźnik ten nie był większy niŜ 50%. Analiza zadłuŜenia pozwoli ocenić politykę finansową przedsiębiorstwa. W praktyce poziom tego wskaźnika jest zróŜnicowany. Często traktowany jest on jako indykator ryzyka finansowego. 113 . przez co zmuszone są do korzystania z róŜnych form wspomagania finansowego. JeŜeli wskaźnik ten jest większy niŜ 0. Analiza płynności. cit. stąd określa się ją równieŜ analizą struktury finansowej. Jego wielkość uzaleŜniona jest od rodzaju prowadzonej działalności i zmienności przepływów pienięŜnych. czyli posiadać płynność finansową.

67106. który określa stopień zaangaŜowania kapitału obcego w stosunku do kapitałów własnych.57 . Jako zobowiązania długoterminowe przyjmowane są wszystkie zobowiązania z terminem płatności przekraczającym 1 rok. Natomiast wśród wskaźników informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu wyróŜniamy następujące wskaźniki: wskaźnik pokrycia obsługi długu I wskaźnik pokrycia obsługi długu II wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych = = = zysk przed opodatkowaniem + odsetki raty kapitałowe + odsetki zysk po opodatkowaniu raty kapitałowe + odsetki zysk przed opodatkowaniem + odsetki odsetki Pierwsze dwa wskaźniki tej grupy określane są równieŜ mianem wskaźników wiarygodności kredytowej. Skowronek –Mielczarek op. Wielkość tego wskaźnika nie powinna być niŜsza niŜ 106 107 Z. w których wskaźnik przekracza wartość 1. uwaŜanym za podstawowy wskaźnik oceny struktury kapitałowej. Według standardów zachodnich w firmie. PoŜądana wielkość tego wskaźnika wynika z relacji zobowiązań długoterminowych do kapitału własnego. Dla średnich i duŜych firm relacja ta jest ostrzejsza.sytuacja. Banki niechętnie udzielają kredytów inwestycyjnych. s. cit. Leszczyński.0. Za powaŜnie zadłuŜone uwaŜane są przedsiębiorstwa. Wskaźnik pokrycia obsługi długu I informuje o tym. 135. Ibidem. 136 114 . Wskaźnik ten nosi miano wskaźnika zadłuŜenia lub teŜ ryzyka. ile razy zysk brutto wraz z odsetkami pokrywa roczne raty kapitałowe powiększone o odsetki od kredytu przypadające w danym roku. gdy kapitał własny w stosunku do zamierzonego kredytu nie osiąga relacji 1:1107. Trzecim wskaźnikiem o zbliŜonej wartości poznawczej jest wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego. W USA wartością graniczną w małym biznesie jest proporcja 3:1. Wzrost wskaźnika oznacza większe zaangaŜowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych. w której nie została zachwiana równowaga między kapitałem obcym a kapitałem własnym. Ŝe wypracowane środki pienięŜne okaŜą się niewystarczające do spłaty zadłuŜenia. Oddziałuje to bezpośrednio na poziom ryzyka finansowego z powodu wyŜszych rat kapitałowych i odsetek. Drugim wskaźnikiem. a więc zwiększenie stopnia zadłuŜenia. A. równej 1:2 i wynosi 0.5. s. jest wskaźnik zadłuŜenia kapitału własnego. wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 0..

15 WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. ile razy zysk brutto moŜe ulec obniŜeniu Ŝeby zagrozić obsłudze zadłuŜenia.10 0. z o.08 1. cit.35 -0.26 -5.04 0.33 13. ile razy kwota wypracowanych środków przewyŜsza wymagane odsetki lub teŜ.2.44 1. W banku światowym minimum dla wskaźnika pokrycia obsługi długu I wynosi 1.15).23 0.38 3.00 0. z o. pierwszeństwo mają zobowiązania podatkowe.08 0. Wzrost wielkości wskaźników: zadłuŜenia długoterminowego (o 0.o. tym mniejsze jest ryzyko wynikające z zaangaŜowania kapitału obcego.61 0.01 7.80 0. bezpiecznym wg standardów zachodnich. Wskaźnik ten powinien być.04) i struktury zobowiązań (o 0.90 -0. uzasadnione jest uwzględnienie w tej sytuacji zysku netto (wskaźnik pokrycia obsługi długu II).27 3.33 2. uwaŜa się wskaźnik wynoszący 2. 61%.05 0.09 -0. Za dobry.22 0.04 -1. wskazuje na 108 W.43 0. W latach 2002 – 2003 roku 79% całości kapitałów zaangaŜowanych w spółkę miało swe pokrycie w kapitale obcym.31 -0.30 4.65 0.29 3.28 0. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WSKAŹNIKI ZADŁUśENIA: ogólnego długoterminowego struktury zobowiązań kapitałów własnych długoterminowego kapitałów własnych WSKAŹNIKI POKRYCIA: obsługi długu I obsługi długu II zobowiązań odsetkowych 11.79 0.85 1.89 8.1.07 7. Dlatego teŜ. Im wyŜsze wartości osiąga ten wskaźnik.5108. Gabrusewicz op.66 4. Tabela 30: Wskaźniki zadłuŜenia firmy Agro-Handel Sp.3 a optymalny poziom to 2. poziomie tj.11 0. W ostatnich trzech okresach udział ten charakteryzował się tendencją spadkową i w 2005 roku ukształtował się na.00 0.23 0. Tym samym.09 -9. iŜ przed zobowiązaniami kredytowymi. co najmniej równy wskaźnikowi pokrycia obsługi długu I.36 1. Wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych informuje o tym. 115 .01 0.03 0.06 -0.02 -0.83 2.28 9.79 2. NaleŜy podkreślić.54 1.17 18.71 0.57 -0.72 -0.18 1.66 5. Tylko zysk pozostający w firmie moŜe być wykorzystywany do spłaty zaciągniętego kredytu. Tabela 30 przedstawia wskaźniki zadłuŜenia analizowanej spółki.16 -6.4. s.26 0.o. 276. udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów spółki w rozpatrywanym okresie spadł o 18%.42 1. Dla kapitałów obcych niezabezpieczonych wymaga się wskaźnika na poziomie 5. w wypadku kredytów zabezpieczonych.79 0.

Oznacza to. a tym samym zmniejszenia stopnia zadłuŜenia. zatem spółkę Agro-Handel moŜna uznać za powaŜnie zadłuŜoną. Wielkość wskaźnika zadłuŜenia długoterminowego . przy czym racjonalny wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego powinien mieścić się w przedziale 0. gdyŜ zobowiązania długoterminowe są mniej pilne i w pewnym okresie nie są wymagalne. zatem wskaźniki naleŜące do grupy informujących o zdolności spółki do obsługi długu przyjmują wysokie wartości.1.korzystne zmiany w strukturze finansowania. iŜ wygospodarowany przez spółkę zysk. w wystarczającym stopniu zabezpiecza obsługę zaciągniętych kredytów. Natomiast spadek poziomu wskaźnika zadłuŜenia kapitałów własnych oznacza mniejsze zaangaŜowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych. Spółka w badanym okresie osiągała wysoki zysk.mimo tendencji spadkowej nadal utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie: 1.5 . 116 .65.

63% w 2005 roku. a ich udział w aktywach ogółem wzrósł z 39. Podstawowym źródłem przychodów spółki była sprzedaŜ produktów na rynku krajowym.97 zł.52 % w 2002 roku do 34. Dynamika wzrostu rzeczowych składników majątku wyniosła 195. Ŝe w latach 2002 – 2005 nastąpiła poprawa wyników działalności firmy Agro-Handel Sp. Suma bilansowa wzrosła w tym okresie o 42.39 zł (wyprasowanym w 2003 roku) do 3 687 522.79 % w ostatnim badanym okresie. Spadek ten związany był równieŜ ze zmianą źródeł finansowania dalszego rozwoju przedsiębiorstwa.95% ale jego udział w majątku ogółem zmniejszył się z 60. z o. W strukturze pasywów dominujący udział na początku badanego okresu posiadały zobowiązania krótkoterminowe jednakŜe w wyniku znacznego wzrostu sumy bilansowej ich udział zmniejszył się z 57.o.2005 potwierdza szybkie tempo jej rozwoju.87 %. z o.Zakończenie Na podstawie przeprowadzonej analizy finansowej moŜna stwierdzić. Majątek obrotowy spółki w badanym okresie wzrósł o 6. Z drugiej strony największy wpływ na wynik finansowy miały koszty zuŜycia materiałów i energii.37%. której wartość w badanym okresie wzrosła z 69 760 541.33% do 45. za lata 2002 . Analiza bilansu firmy Agro-Handel Sp.90 zł osiągniętym w roku 2005. 138 463 400 zł.23% Po stronie aktywów dominującą grupą był majątek trwały. 152 147 800 zł. którego wysokość w 2005 roku wyniosła 17 072 182.o. Zobowiązania krótkoterminowe zastąpione zostały kapitałem długoterminowym. 117 .03% kapitału ogółem. W całym badanym okresie spółka osiągała zysk na poziomie od 899 865. Głównym czynnikiem wpływającym na wynik finansowy spółki jest wynik na działalności gospodarczej.69% w 2002 roku do 54. co stanowi 65.75.33 zł do 94 684 149. które wynosiły odpowiednio: 36 398 300 zł.

Kapitał własny przedsiębiorstwa wzrósł z 3 817 944. 3 665 103. Znacznemu wydłuŜeniu. utrzymywała niski poziom wskaźników płynności finansowej tylko przez okres dwóch lat. 44 dni.85%. z o. Poziom powyŜej 100% uznawany jest za prawidłowy Analiza rachunku zysków i strat zakładów mięsnych Agro-Handel Sp. 107%.12 zł. Wydatki na inwestycje związane były głównie z nabyciem składników rzeczowego majątku trwałego. Jego udział w pasywach ogółem wynosił na koniec badanego okresu 39.finansowej jest analiza wskaźników płynności. 2005 – 129. 2003 – 80.2005 pozwala wyodrębnić podstawowe strumienie pienięŜne. Rachunek przepływów pienięŜnych sporządzany w latach 2002 . Jak widać wskaźniki bieŜącej płynności badanej jednostki w okresie gruntownej modernizacji zakładu przetwórczego osiągnęły wielkości uznawane za niezadowalające. W badanym okresie dynamika przychodów ogółem 135.52 zł w 2002 roku do 10 335 103. a zatem przychody podstawowej działalności operacyjnej.73%. z o. 3 824 654. bo o 15 dni uległ natomiast okres płacenia zobowiązań i wynosił odpowiednio: 29 dni.05 zł w 2005.54%. 118 .14% w 2002 roku do 72. 52 dni.37%. Do roku 2004 spółka nie przestrzegała złotej reguły bilansowej. Mimo pogorszeniu się w latach 2003 – 2004 poziomu wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym w 2005 roku jego wielkość pozostała na podobnym poziomie jak na początku badanego okresu tj.93 zł. Największy wpływ na kształtowanie się wielkości kapitału własnego miały: kapitał podstawowy. NaleŜności inkasowane były w 2002 roku średnio w ciągu 36 dni. Wynikiem tych zmian jest korzystna tendencja kształtowania się wyniku finansowego.06% w 2002 roku. Rozszerzeniem ogólnej analizy struktury majątkowo . 2004 – 89. zadłuŜenia i efektywności zaangaŜowanych środków. Wskaźnik pokrycia majątku kapitałem własnym w badanym okresie kształtował się na poziomie od 52. Od 2003 roku spółka poniosła duŜe wydatki na inwestycje dostosowujące zakład do standardów europejskich. okres ten skrócił się do 30 dni w 2005 roku. Pozytywnie naleŜy jednak ocenić fakt.28% przy jednoczesnej dynamice koszty działalności operacyjnej wynoszącej 133.04%. kapitał zapasowy i wynik finansowy roku obrotowego. iŜ firma Agro-Handel Sp.29%. Ŝe głównym źródłem przychodów był przychód netto ze sprzedaŜy. Inwestycje w tym okresie kształtowały się na poziomie 5 740 816.59 zł i sfinansowane zostały środkami własnymi oraz kredytami.o.o. Wskaźnik pokrycia bieŜących zobowiązań w kolejnych latach kształtował się następująco: 2002 – 104. wskazuje. 46 dni.

W latach 2002 . Wielkość i rodzaj inwestycji wskazują na to.76 przy jednoczesnym wzroście rentowności majątku obrotowego o 14. jest przedsiębiorstwem działającym od 1992 roku.2005 roku zwiększyła się produktywność zarówno majątku trwałego jak i obrotowego.o. 119 .39. jak i duŜa stabilność rynków zbytu pozwalają optymistycznie prognozować przyszłość firmy. Rodzaj produkcji. Przedstawione badania potwierdzają. Agro-Handel Sp. z o. Ŝe systematyczna analiza sytuacji finansowej przedsiębiorstwa pozwala na dokonanie oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystanie ich do prawidłowego rozwoju przedsiębiorstwa. Ŝe znajduje się ona nadal w fazie rozwoju. JednakŜe rentowność majątku trwałego wzrosła zaledwie o 0. Dzięki osiąganym zyskom i jednoczesnym wysokim poziomie zadłuŜenia nie wydaje się być podmiotem zagroŜonym upadłością.

Difin. PWE. Metodologia badań Społecznych. Fołta T. Sprawozdanie finansowe i jego analiza. Szczecin 2004 11) Herbet A.. ”Prawo Przedsiębiorcy” 2001. Absolwent. Wrocław 2003. Wydawnictwo Primath. 15) Koc S. Waśniewski T.. Pastusiak R. Konieczny Z. 12) Jarzębowska M.... Finans-Service. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy..... Skowronek –Mielczanek A. PWE. Pomykalska B.. PWE.. s.. Kosikowski C.. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie. PWE. 2001. Aport jako wkład do spółki z o. Prawo handlowe dla ekonomistów..o... Podstawy analizy finansowej. Warszawa 2001 5) Bury A.. Mikulski H. Borowiecki R. Warszawa 2000 18) Mała encyklopedia ekonomiczna....28 – 31 10) Górski W. 12 3) Bień W..691 19) Nowak S. nr 31. 72. Oskara Lanego we Wrocławiu. Warszawa 2006 13) Jecyszyn J. „Przegląd Organizacji”.. Analiza ekonomiczno – finansowa firmy.. Warszawa. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Wypych M. 1974.. Duraj J. Podstawy prawa gospodarczego. Grupa Wydawnicza INDOR Sp. s. Status prawny zarządu spółki z o.. Bilans 2004. Wydawnictwo Prawne LexisNexis. Metoda praktyczna. Wersty B. Kurtys K. Czechowska I. Warszawa 2004 8) Gabrusewicz W. PWN.. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa. nr 27. Warszawa 2002 4) Bluszcz M. Warszawa 2005 16) Kruczalak K..BIBLIOGRAFIA 1) Bednarski L. Warszawa 2001 2) Bednarski L. z o. Oskara Lanego we Wrocławiu.. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. Prawo gospodarcze. Warszawa 1985 120 .. Warszawa 2005 9) Gajdka J. s.. 9-11.o.. PWE.. Warszawa 2004 14) Karczmarek U. PWE. nr 9. s. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Wyznaczenie pojemności zadłuŜeniowej spółki. Warszawa 2002 17) Leszczyński Z... Analiza finansowa.o. Łódź 2000 6) Dudycz T.. ”Gazeta Podatkowa” 2004. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. s.. Wrocław 2000 7) Duraj J.. Godlewska J.

Warszawa-Jaktorów 2001 25) Rutkowski A. . Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. red. Kraków 2002 24) Rafalski A.U.. zm.20) Olszewski J.. Przewodnik po cash flow. Warszawa 2000 30) Sobczak K. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Dz. Warszawa 2002 21) Olzacka B. . 36) Ustawa z dnia 15 września 2000 r. ustrój. Wydawnictwo Ekspert. Warszawa 2002 26) Rybicki P. K. Jak oceniać firmę. Prawo gospodarcze kompendium.BECK. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. procedury zakładania. Warszawa 2003 34) Urbańczyk E...Ordynacja podatkowa. Gdańsk 1995 32) ŚnieŜek E. poz. ODDK.. Warszawa 2002 27) Siemińska E. PWE.Kodeks spółek handlowych.Prawo działalności gospodarczej. Warszawa 2001 31) Sułowska J.H. nr 94.. Uregulowania prawne. Wędzki D. Szczecin 2001 35) Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. 1037 z późn. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Wydawnictwo C. Reprezentacja spółki z o.. 37) Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r. Jachna T. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki. 121 . Zarządzanie finansami. BECK..o. Sawicki.U. Uniwersytet Szczeciński. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie.. nr 137. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur”.. Warszawa 2002 33) Tarska M. Dz. Toruń 2002 28) Sierpińska M. poz. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw.. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa.. C.. Warszawa 2004 29) Sierpińska M. Dz. Dom Wydawniczy „Ostoja”. 926 z późn. . 1178 z późn. Istota.. wzory. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. funkcjonowanie. Wrocław 2002 23) Raczek T. Gdańsk 2004 22) Polityka bilansowa i analiza finansowa.. Działalność gospodarcza. PWN.. zm. PWE..H. poz. PWN.. nr 101.. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych. Poltext. Pałczyńska-Gościniak R.U. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. zm.

nr 17. poz. Warszawa 2002 42) Więckowski J.. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym. 209. Jak załoŜyć firmę w Unii Europejskiej. . z 2001r. Dz.. poz. 40) Wach K. Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie. zm. Skoczylas W. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. 39) Ustawa z dnia 29 wrzśnia1994 r..o rachunkowości . PWE. Warszawa 2000 122 .U.. Dz. Kraków 2005 41) Waśniewski T. Oficyna Ekonomiczna.. 694 z późn.38) Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. – Krajowy Rejestr Sądowy.U z 2002 nr 76.

o.o.o. z o. w latach 2002-2005 _______________ 85 Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005 ______________________________________________________ 69 Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp.o.o. _________________________________ 53 Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005 ______________________________________________________ 76 Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005 ______________________________________________________ 67 Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. z o.SPIS TABEL Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niŜ banki i zakłady ubezpieczeniowe 16 Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp.o. z o. z o.o. z o. z o. z o.o. z o. w latach 2002–2005 ______________________________________________________________________ 78 Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp.o. z o. w latach 2002 – 2005 _____________________________________________________ 83 Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów. z o.o.o. w latach 2002 –2005 ____ 58 Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY _________ 63 Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp.o. z o. z o. w latach 2002–2005 ______________________________________________________ 80 Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002–2005 ___________________________________ 86 Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002 – 2005 _____________________________________________________ 68 Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.o.o. w latach 2002-2005 ___________________________________ 79 Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp. z o. oraz źródła ich finansowania w latach 2000-2005 ___________________________________________ 56 Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp. z o. z o.o. w latach 2002–2005 ___________________________________ 87 123 . w latach 2002-2005 ___________ 81 Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp. z o. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 – 2005 _____________________________________________________ 67 Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp.

_________________ 59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych ____________________ 70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych ___________________________ 93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej____ 95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników _______________________ 96 124 . w latach 2002–2005 ___________________________________ 91 Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o. z o. z o. w latach 2002–2005 – ujęcie dynamiczne ____________________________________ 103 Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp. z o. z o. z o.o.o.o.o.o. w latach 2002–2005 – ujęcie statyczne______________________________________ 102 Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. zakres i przedmiot analizy finansowej __________________________ 9 Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej __________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pienięŜnych _________________ 25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria ____________________ 36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie __________________________ 43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp. z o.o. z o. w latach 2002–2005 _____________________________________________________ 111 Tabela 30: Wskaźniki zadłuŜenia firmy Agro-Handel Sp.Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pienięŜnych__________________________ 88 Tabela 21: Wynik księgowy a środki pienięŜne netto z działalności operacyjnej_______ 88 Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002–2005 107 Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002–2005 ___________________________________ 90 Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjne firmy Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002–2005__ 115 SPIS WYKRESÓW Schemat 1: Istota. w latach 2002–2005 ___ 104 Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp.o.o. z o. w latach 2002–2005 ___________________________________ 91 Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp.

_________________ 59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych ____________________ 70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych ___________________________ 93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej____ 95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników _______________________ 96 125 . z o.SPIS SCHEMATÓW Schemat 1: Istota. zakres i przedmiot analizy finansowej __________________________ 9 Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej __________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pienięŜnych _________________ 25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria ____________________ 36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie __________________________ 43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp.o.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful