ANALIZA FINANSOWA NA PRZYKŁADZIE AGRO-HANDEL SP. Z O.O.

W LATACH 2002-2005

FIRMY

WSTĘP .................................................................................................................................2 1. ZAKRES I CELE ANALIZY FINANSOWEJ .............................................................4
1.1. POJĘCIE I ZNACZENIE ANALIZY FINANSOWEJ W ZARZĄDZANIU JEDNOSTKAMI GOSPODARCZYMI .. 4 1.2. ISTOTA, PRZEDMIOT I ZAKRES ANALIZY EKONOMICZNEJ ................................................................ 7 1.3. CHARAKTERYSTYKA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH WYKORZYSTYWANYCH JAKO ŹRÓDŁA
INFORMACJI W ANALIZACH FINANSOWYCH ......................................................................................... 10

1.3.1. BILANS.......................................................................................................................................................... 14 1.3.2. RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT ................................................................................................................... 19 1.3.3. RACHUNEK PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH ......................................................................... 23

1.4. METODY ANALIZY FINANSOWEJ ................................................................................................... 27 1.5. RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ ................................................................................................... 36

2. CHARAKTERYSTYKA ZAKŁADÓW MIĘSNYCH AGRO-HANDEL SP. Z O.O. 41
2.1. SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ JAKO FORMA ORGANIZACYJNO-PRAWNA
PODMIOTÓW PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ W POLSCE ........................................... 41

2.2. RYS HISTORYCZNY, PRZEDMIOT DZIAŁALNOŚCI ORAZ CELE SPÓŁKI ............................................ 52 2.3. ZARZĄDZANIE I PERSONEL FIRMY ................................................................................................ 56 2.4. CHARAKTERYSTYKA RYNKU, NA JAKIM DZIAŁA SPÓŁKA ............................................................. 59 2.5 POZYCJA BADANEJ SPÓŁKI NA RYNKU ........................................................................................... 61

3. ANALIZA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH .........................................................64
3.1. ANALIZA SYTUACJI MAJĄTKOWEJ W OPARCIU O AKTYWA BILANSU............................................. 64 3.2. ANALIZA SYTUACJI KAPITAŁOWEJ NA PODSTAWIE PASYWÓW BILANSU....................................... 70 3.3. WSTĘPNA OCENA KSIĘGOWEJ WIELKOŚCI WYNIKU FINANSOWEGO .............................................. 82 3.4. ANALIZA PIONOWA I POZIOMA RACHUNKU Z PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH ................. 87 3.5. WYKORZYSTANIE ANALIZY WSKAŹNIKOWEJ DO OCENY SYTUACJI FINANSOWEJ FIRMY .............. 92
3.5.1. ANALIZA PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ......................................................................................................... 97 3.5.2. WSKAŹNIKOWA OCENA RENTOWNOŚCI...............................................................................................104 3.5.3. OCENA SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA ..........................................................................................................108 3.5.4. ANALIZA WSPOMAGANIA FINANSOWEGO............................................................................................113

ZAKOŃCZENIE .............................................................................................................117 BIBLIOGRAFIA .............................................................................................................120 SPIS TABEL ....................................................................................................................123 SPIS WYKRESÓW .........................................................................................................124 SPIS SCHEMATÓW.......................................................................................................125

1

Wstęp

Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji, których trafność decyduje o skuteczności i poŜądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych, komplikuje się, w warunkach duŜej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. Jednym z podstawowych warunków efektywnego działania firmy, jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. Kierownictwo firmy, aby sprawnie zarządzać, musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. Uzyskiwane wyniki mogą, bowiem bądź to nasuwać konieczność zmiany dotychczasowych sposobów postępowania, bądź teŜ potwierdzać słuszność prowadzonej polityki. Analiza osiąganych wyników

gospodarowania jest takŜe niezbędna właścicielom, którzy opierając się na jej wynikach, mogą dokonać oceny pracy kierownictwa firmy i podjąć stosowne decyzje personalne. Podejmowanie decyzji strategicznych, które określają podstawowe cele gospodarcze jak i decyzji operacyjnych oraz taktycznych mających za zadanie likwidację niepoŜądanych odchyleń od załoŜonych celów oraz wczesne ich wykrywanie wymaga stałego dopływu pełnych, szybkich i rzetelnych informacji. Analiza finansowa jest jednym z waŜniejszych narzędzi podejmowania decyzji i oceny osiąganych przez podmiot gospodarczy efektów. Stanowi najstarszy historycznie dział analizy ekonomicznej. Początkowo opierała się tylko na analizie bilansu oraz rachunku wyników. Pierwsze próby oceny wskaźników finansowych przedsiębiorstwa zostały dokonane juŜ w drugiej połowie XIX stulecia. Porównanie bilansu zapoczątkował w 1870 r. L. Cohstaedt twórca dziennikarskiej krytyki bilansu1. W obecnej praktyce gospodarczej analiza finansowa obejmuje zagadnienia takie jak, istotę i wstępną analizę sprawozdań finansowych, badanie kondycji finansowej przedsiębiorstwa, w szczególności jego płynności finansowej, stopnia zadłuŜenia, sprawności działania, zyskowności oraz oceny rynkowej wartości akcji i kapitału. Analiza finansowa pozwala na badanie czynników kształtujących wyniki finansowe przedsiębiorstw, badanie dochodów ze

1

T. Waśniewski, W. Skoczylas, Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 2002, s. 8.

2

sprzedaŜy oraz kosztów własnych, co stanowi podstawę do podejmowania decyzji dotyczących zarówno bieŜącej jak i przyszłej działalności gospodarczej. Reasumując analiza finansowa zaspokaja podstawowe potrzeby informacyjne kierownictwa przedsiębiorstw i wpływa w ten sposób na poziom zarządzania. Wpływ ten odzwierciedla się w efektywności gospodarowania i w sytuacji finansowej podmiotów gospodarczych. Dzięki tym walorom, a takŜe ze względu na duŜe zapotrzebowanie w otoczeniu przedsiębiorstwa (akcjonariusze, banki, dostawcy, odbiorcy), analiza finansowa zaczyna zajmować wysoką pozycję wśród funkcji zarządzania i coraz częściej zaliczana jest do funkcji podstawowych przedsiębiorstwa. Celem niniejszej pracy jest analiza finansowa firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005 oraz próba przedstawienia analizy finansowej jako instrumentu słuŜącego do poznania i oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystania ich w rozwoju przedsiębiorstwa. Praca składa się z trzech rozdziałów. Pierwszy z nich stanowi bliŜsze zapoznanie się z tematyką analizy finansowej jako instrumentu sprawnego zarządzenia

przedsiębiorstwem. Określa istotę, funkcję i zakres współczesnej analizy finansowej. Wyjaśnia pojęcie i przedmiot analizy oraz charakteryzuje podstawowe metody i rodzaje analizy finansowej. Ponadto prezentuje podstawowe sprawozdania finansowe, ich budowę oraz przydatność w analizie finansowej jak równieŜ podstawy prawne ich sporządzania. W rozdziale drugim przedstawiona została ogólna charakterystyka spółki będącej obiektem badań. Przedstawiono genezę i rozwój przedsiębiorstwa, strukturę organizacyjną, a takŜe charakterystykę produkcji oraz jej rozmiary. Omówiono równieŜ sytuację w otoczeniu konkurencyjnym i tzw. makrootoczeniu. Właściwa analiza finansowa spółki Agro-Handel została zawarta w rozdziale trzecim. Analizą został objęty bilans spółki sporządzony na koniec lat 2002-2005, rachunek zysków i strat oraz rachunek przepływów pienięŜnych, gdzie przyjrzano się zmianom w strukturze majątku oraz źródłom jego finansowania. Przedstawiono równieŜ podstawowe obszary zastosowania analizy wskaźnikowej, rodzaje wskaźników oraz interpretację wyników pod kątem ich przydatności dla osób zarządzających firmą. Dokonano takŜe analizy wskaźnikowej według najczęściej stosowanego w praktyce gospodarczej zestawu wskaźników tj. wskaźników płynności, sprawności działania, wspomagania finansowego, rentowności. Pracę kończą wnioski będące syntezą głównych myśli zawartych w niniejszych rozwaŜaniach. 3

których trafność decyduje o skuteczności i poŜądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych. Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji. zachodzących pomiędzy poszczególnymi elementami tych procesów. w warunkach duŜej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. lecz takŜe działanie praw ekonomicznych. rozłoŜeniu określonej całości na składniki i badaniu poszczególnych cech. Osiągnięcie tego nie byłoby jednak moŜliwe bez ciągłego udoskonalania procesów planowania. Zakres i cele analizy finansowej 1. instytucji na nich występujących. polegająca na rozpatrywaniu związków najczęściej ilościowych. Określenie strategii przedsiębiorstwa i jej realizacja gwarantująca sukces. właściwości przedmiotu. zasad jego funkcjonowania. Rozwojowi wymienionej analizy sprzyja przede wszystkim zmiana istoty i charakteru przedsiębiorstwa.1. 4 . Zarządzanie finansami polega na optymalizacji bieŜących i przyszłych procesów gospodarczych poprzez wymuszanie podejmowania przedsięwzięć efektywnościowych. bieŜącej kontroli i sterowania. jak równieŜ zjawisk i procesów występujących w ramach poszczególnych jednostek gospodarczych i instytucji (analiza mikroekonomiczna). Niezbędnym warunkiem sprawnego zarządzania finansami firmy jest nie tylko znajomość istoty rynku. W tym celu dokonuje się analizy finansowej. Proces budowy nowego systemu społeczno-gospodarczego w warunkach gospodarki rynkowej i związane z nią oczekiwania wymagają rozwoju przedsiębiorstw. MoŜe być stosowana zarówno do badania zjawisk i procesów gospodarczych zachodzących w skali gospodarki (analiza makroekonomiczna).1. komplikuje się. które w warunkach gospodarki rynkowej odzyskało pełną samodzielność i stało się pełnoprawnym podmiotem stosunków gospodarczych. Analiza ekonomiczna to równieŜ metoda badania procesów gospodarczych. w warunkach istniejącej ostrej konkurencji wywołuje zapotrzebowanie na analizę ekonomiczną. Pojęcie i znaczenie analizy finansowej w zarządzaniu jednostkami gospodarczymi Analiza jest to metoda badawcza polegająca na rozbiorze. Analizę stanów i procesów ekonomicznych nazywa się analizą ekonomiczną. Jest ona instrumentem słuŜącym do poznania rzeczywistości gospodarczej.

Celem pogłębienia tego przeprowadza się dalsze. organizowanie. a takŜe sprzyja racjonalizacji procesów gospodarczych. Ŝe zaczęło prowadzić działalność na własny rachunek jest bardziej zainteresowane rezultatem swych działań2. Podstawy analizy finansowej. musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. Wyniki analizy ekonomicznej stanowią podstawę do weryfikacji słuszności decyzji podjętych w przeszłości oraz ustalenia punktu wyjścia zamierzeń bieŜących i przyszłych. 9-11. Gabrusewicz. planów. PWE. Uzyskiwane wyniki mogą. Pozwala dobrze przygotować strategię rozwoju przedsiębiorstwa. Cechą charakterystyczną analizy ekonomicznej w gospodarce rynkowej jest bezpośrednie wykorzystanie jej w procesie zarządzania (planowanie. 5 .W związku z tym. bądź teŜ potwierdzić słuszność prowadzonej polityki. dostarcza ogólnych informacji o sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa. norm. Analiza wskaźnikowa polega na wyraŜaniu róŜnych sfer działalności firmy 2 W. szczegółowe analizy. W fazie oceny okresów przeszłych jest źródłem informacji o efektywności gospodarowania oraz pozycji przedsiębiorstwa w branŜy i na rynku. Jedną z form badania bilansu oraz rachunku wyników jest właśnie analiza wskaźnikowa. Warszawa 2005. Analiza ekonomiczna to spójnik między funkcjami planowania i kontroli. motywowanie i kontrola). o którą będzie realizowana przyszła działalność firmy. Analiza osiągniętych wyników gospodarowania jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa. Kierownictwo firmy.. Analiza ekonomiczna umoŜliwia stawianie diagnoz. ułatwia podejmowanie decyzji. W bieŜącej działalności przedsiębiorstwa dostarcza informacji o zakłóceniach w tej działalności w stosunku do standardów. aby sprawnie zarządzać. s. zarówno w skali makroekonomicznej. jak i mikroekonomicznej Warunkiem efektywnego działania firmy jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. w oparciu. bowiem bądź to narzucać konieczność dotychczasowych sposobów postępowania. Ocena zaprezentowana na podstawie danych liczbowych zawartych w sprawozdaniach finansowych. Istota kontroli gospodarczej polega na porównaniu dwóch stanów tych samych zjawisk gospodarczych – stanu faktycznego ze stanem poŜądanym – w celu ustalenia odchyleń oraz wyjaśnienia przyczyn i skutków występujących róŜnic.

Gdańsk 2004. Bednarski. charakteryzujących się duŜą ilością udziałowców). Pałczyńska-Gościniak. a takŜe moŜliwość obliczania wskaźników przeciętnych dla wybranych branŜ w oparciu o rocznik statystyczny. Częstsze obliczanie wskaźników jest moŜliwe w przypadku prowadzenia skomputeryzowanej księgowości. podstawę ustalenia wskaźników finansowych stanowić mogą zamknięcia kont syntetycznych. Brak porównywalności moŜe doprowadzić do błędnych wniosków4. najgorsza czy teŜ przeciętna. z wielkością wzorcową lub między róŜnymi jednostkami gospodarczymi. węŜsze lub szersze. Wersty. J. Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej. K. Wrocław 2003. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. 3 L. co miesiąc. ODDK. Porównania w przestrzeni są istotne dla poŜyczkodawców i kredytodawców. pracowników i całego społeczeństwa. W przypadku oceniania działalności przedsiębiorstwa za okres. konstruowanych w oparciu o dane z bilansu oraz rachunku wyników i porównanie ich wielkości w czasie. 59. ma ona.za pomocą wskaźników. s. Istnieje jedynie moŜliwość obliczania niektórych wskaźników w oparciu o bilanse publikacyjne (tzn. potencjalnych inwestorów i odbiorców. Duraj. dokonywane. zgodnie z wymogami sprawozdawczości statycznej i koniecznością składania miesięcznych deklaracji podatkowych. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. w Polsce od szeregu lat dane takie nie są publikowane. Na podstawie zmian w wielkości wskaźników ocenia się wybrane. dziedziny tej działalności3. Waśniewski. R. 4 B. 6 . Borowiecki. s. minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branŜy.: za okres jednego miesiąca. Jak oceniać firmę. Kurtys. B. Olzacka. bilanse roczne spółek akcyjnych. 12. a więc pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami. Niestety. R. Oskara Lanego we Wrocławiu. T. np. bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcjonowania. Porównania w przestrzeni pozwalają ocenić pozycje firmy na rynku: czy jest ona najlepsza. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa: firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku. Analiza wskaźnikowa w odniesieniu do badania sprawozdań finansowych obejmuje obliczanie wskaźników finansowych. dla którego nie sporządza się sprawozdania finansowego. W gospodarce rynkowej szczególnego znaczenia nabierają porównania wskaźników w przestrzeni. których akcje są przedmiotem obrotu rynkowego oraz publikowane bilanse spółek z ograniczoną odpowiedzialnością.

przedmiot i zakres analizy ekonomicznej Przez wiele lat analiza ekonomiczna przekształcała się w odrębną dyscyplinę naukową. a przede wszystkim ich konstrukcja. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych. s. zatem wskaźniki określające zdolność firmy do wywiązywania się z zobowiązań krótkoterminowych. rachunkowość. 143. matematyka. zatem nie tylko dyscypliną naukową. Gdańsk 1995. Z tego teŜ względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy. J. poniewaŜ odpowiada za bieŜącą i perspektywiczną działalność firmy. dokładność i kompletność wyników prac analitycznych5. marketing. Dla nich waŜne są. Stale wzrasta przydatność oraz atrakcyjność analizy ekonomicznej w procesach zarządzania przedsiębiorstwem. 5 7 . zawartych w bilansie oraz w rachunku wyniku.2. technologia. Sułowska. Istota. Dostawcy i banki udzielające kredytów krótkoterminowych są przede wszystkim zainteresowane oceną płynności bieŜącej firmy. finanse. Jest ściśle powiązana z wieloma dyscyplinami naukowymi takimi jak: statystyka. Kierownictwo firmy jest zainteresowane wszystkimi aspektami analizy finansowej. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20. 1. Kredytodawcy udzielający kredytów na dłuŜszy okres są zainteresowani zdolnością firmy do generowania gotówki oraz oceny ryzyka finansowego w dłuŜszym czasie. planowanie. Uwzględniając zakres danych. ale i działaniami praktycznymi.Wskaźniki finansowe są wskaźnikiem informacji dla róŜnych grup odbiorców. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. Treść wskaźników analitycznych. moŜliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duŜe. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. akcjonariusze są zainteresowani poziomem rentowności i ryzyka związanego z działalnością firmy. Jest ona. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa rodzaj i liczba wskaźników. ma duŜy wpływ na obiektywność. bowiem łączy ona teraźniejszą działalność przedsiębiorstwa z jego przyszłymi rezultatami. Właściciele firmy.

13. źródeł finansowania7. czy podmiotu oceniającego. rachunku przepływów pienięŜnych). kapitał obrotowy. analizę wskaźnikową. 6 Z. wykrycie i ustalenie czynników mających wpływ na realizację podjętych przedsięwzięć gospodarczych. dochody ze sprzedaŜy. 25. 8 .: od szczegółowości danych. jakość i strukturę działalności wytwórczej. płynność. stopień nowoczesności wytwarzania. rachunku wyników. s. zwany równieŜ klasycznym na dwa zasadnicze działy: analizę techniczno – ekonomiczną i analizę finansową. słuŜących podnoszeniu efektywności działania przedsiębiorstwa i jego rozwoju. 7 J. procesy zaopatrzenia w surowce i materiały. Ŝe jej zakres jest stosunkowo szeroki.Celem przeprowadzenia analizy ekonomicznej jest6: • • • sporządzanie charakterystyki liczbowej ilustrującej działalność przedsiębiorstwa oraz pozwalającej na ocenę uzyskiwanych wyników. wyposaŜenie i majątek trwały. Natomiast analiza finansowa dotyczy całokształtu finansowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. Warszawa 2000. Analiza techniczno-ekonomiczna koncentruje się na ocenie rzeczowych i osobowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. rentowność. magazynowanie. Ze względu na duŜą róŜnorodność zagadnień wchodzących w zakres badań analitycznych przyjmuje się najczęściej podział analizy ekonomicznej. określenie przewidywanych wyników na podstawie informacji o stanie czynników wytwórczych. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym. gdyŜ zaleŜy to min. Do podstawowych zagadnień naleŜących do analizy finansowej moŜna zaliczyć: wstępną i rozwiniętą analizę sprawozdań finansowych (bilansu. PWE. Dlatego teŜ trudne jest jednoznaczne określenie obszarów tej analizy. Przedmiot i zakres analizy finansowej w gospodarce rynkowej nie ma charakteru jednolitego. wynik finansowy i czynniki go kształtujące. Znaczenie analizy finansowej przedsiębiorstwa sprawia. Więckowski. Leszczyński. gospodarowanie zatrudnieniem itp. • podejmowanie decyzji zarządczych. Warszawa 2000. Skowronek –Mielczanek. koszty działalności. jakimi dysponuje przedsiębiorstwo oraz o zmianach w jego otoczeniu. Analiza ekonomiczno – finansowa firmy. Difin. ocenę procesów inwestycyjnych. s. Analizie poddaje się ilość. moŜliwości pozyskania informacji. A.

9 .przychody . 23. Waśniewski.rozwiązania systemowe . 8 T.wynik finansowy . finansowanie (zmiany kapitału. s.koszty . przestrzenny i podmiotowy. pokrycie majątku kapitałem).. zakres i przedmiot analizy finansowej ANALIZA FINANSOWA I S T O T A Analiza efektywności działalności przedsiębiorstwa Analiza sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa ZAKRES PRZEDMIOTOWY: . 10-11. cit. upłynnianie majątku. płynność środków (zdolność płatnicza. 19. bezpieczeństwo finansowe).działalność przeszła . s. struktura pasywów..pozycja przedsiębiorstwa na rynku ZAKRES CZASOWY: . Istotę oraz zakresy analizy i ich przedmiot przedstawia Schemat 1.sytuacja finansowa ZAKRES PODMIOTOWY: . zysk (ocena wielkości absolutnych i relatywnych – analiza rentowności). terminowość spłaty zobowiązań.kapitał .samodzielne jednostki wewnętrzne przedsiębiorstwa ZAKRES I PRZEDMIOT ZAKRES PRZESTRZENNY: .majątek . rotacja środków. W.płynność finansowa .przedsiębiorstwo jako całość . Gabrusewicz opt. pochodzenie kapitału.efektywność . polityka inwestycyjna i umorzeniowa).działalność przyszła Źródło: Opracowano na podstawie: W.uwarunkowania rynkowe . Skoczylas op. Na przedmiot analizy finansowej moŜna spojrzeć nie tylko od strony problemowej (przedmiotowej) istotny jest takŜe zakres czasowy. Schemat 1: Istota.działalność bieŜąca . cit.Niemniej w kaŜdym przypadku przedmiotem badań pozostaje8: • • • • struktura aktywów (proporcje między majątkiem trwałym i obrotowym.

1. Przypatrując się przedmiotowi analizy finansowej w przedsiębiorstwie jako złoŜonej całości. w tym zagospodarowaniem osiągniętych nadwyŜek finansowych. kwartału lub roku.W działalności gospodarczej kaŜdego przedsiębiorstwa powinna być stosowana zasada racjonalnego gospodarowania. Bednarski. Właściwy dobór tych materiałów (w tym głównie sprawozdawczości finansowej). jego zdolnością płatniczą i kredytową. Charakterystyka sprawozdań finansowych wykorzystywanych jako źródła informacji w analizach finansowych Podstawą podejmowania analizy ekonomicznej powinny być odpowiednie materiały źródłowe o charakterze wewnętrznym i zewnętrznym. kolejny to środki zaangaŜowane w inwestycje i wartości niematerialne oraz finansowe pokrycie tych składników z kapitałów własnych lub obcych. 10 . Weryfikacja sprawozdawczości 9 L. Natomiast stan finansowy jest ujęciem statycznym przedmiotu analizy. itp. Pierwszy z nich to stan wyposaŜenia przedsiębiorstwa w składniki majątku trwałego i obrotowego. Warszawa 2001. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie.3. dywidendy. 9-11. zaangaŜowanych zasobów osobowych. dotacje. PWE. Składa się on z trzech elementów. efektywnym lokowaniem środków pienięŜnych. Wpływają na nie czynniki takie jak: przychody ze sprzedaŜy. aby przy danym nakładzie środków otrzymać maksymalny stopień realizacji celu. Ustala się go na określony moment. rozliczenia w formie podatków. s. a takŜe ich weryfikacja. albo przy danym stopniu realizacji celu uŜyć minimalnego nakładu środków.9. Jest to ścisła zaleŜność statystycznego i dynamicznego ujęcia przedmiotu analizy. Efekty finansowe są określane przez wskaźniki rentowności jako relacje wyniku finansowego do obrotu. majątkowych lub kapitałowych. Istotą tej zasady jest zapewnienie takiego gospodarowania. to podstawowe czynniki określające jakość analizy. Wyniki finansowe są ujęciem dynamicznym i ustalane są za pewien okres jako suma wyników narastających w ciągu miesiąca. Osiągnięty wynik finansowy prowadzi do dodatnich lub ujemnych zmian stanu finansowego przedsiębiorstwa. koszty własne. WiąŜe się to z kształtowaniem pozycji finansowej przedsiębiorstwa. wyróŜnić moŜemy dwa podstawowe jego elementy takie jak: wyniki finansowe oraz stan finansowy. Wyniki finansowe to zyski lub straty ujęte w wielkościach brutto lub netto.

PWN. 12 M. T. Decyduje to w duŜej mierze o jakości prowadzonej analizy. T. a zatem i jej uŜyteczności w zarządzaniu przedsiębiorstwem. Dobór i weryfikacja podstaw źródłowych analizy wpływa w istotnym stopniu na rzetelność i obiektywność dokonanych ocen. informujące o otoczeniu przedsiębiorstwa11. B. poprzednie analizy ekonomiczne. R. Duraj. s.zawierające dane o przedsiębiorstwie. J. Warszawa 2004. Waśniewski.przedsiębiorstwa w systemie gospodarki rynkowej naleŜy do tych prac specjalistów rachunkowości i finansów. zaleŜy w duŜej mierze od charakteru i rodzaju wykorzystywanych informacji źródłowych. 32. jak i całej analizy ekonomicznej w przedsiębiorstwie moŜna ogólnie podzielić na dwie grupy. Klasyfikację podstawowych źródeł informacji przedstawia Schemat 2. cit. drugą natomiast materiały zewnętrzne. Źródłem informacji liczbowych są: księgowość. Jakość przeprowadzonej analizy.. L. mogą prowadzić do podjęcia błędnych decyzji i tym samym uniemoŜliwić skuteczne działanie. Informacje do sporządzania analizy powinny dotyczyć kilku okresów. Bednarski op. 26. Bednarski. Borowiecki. K. Kurtys.. s. Materiały niekompletne lub niestarannie zweryfikowane stać się mogą przyczyną błędnych ustaleń i stąd uniemoŜliwiać wyciągnięcie poprawnych wniosków oraz podjęcie skutecznego działania. Wersty op. 11 . na wyróŜnienie zasługuje10: • • zebranie i weryfikacja materiałów źródłowych. którymi są w Polsce biegli rewidenci. Materiały źródłowe wykorzystywane zarówno na potrzeby analizy finansowej. Sierpińska. s. Materiały niestarannie przygotowane. kalkulacja ewidencyjna. Jachna. Pierwszą grupę stanowią materiały wewnętrzne . poniewaŜ wtedy będzie zachowany warunek porównawczy badanych zjawisk oraz będzie istniała moŜliwość określenia tendencji rozwoju poszczególnych zjawisk12. opracowanie i prezentacja wyników przeprowadzonej analizy. Dane o przedsiębiorstwie mogą mieć charakter ewidencyjny i poza ewidencyjny. cit. W ramach prac analitycznych związanych z oceną działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. obok właściwej analizy porównawczej i przyczynowej. Podstawowym zadaniem prac przygotowawczych do analizy ekonomicznej jest dobór i weryfikacja materiałów źródłowych. niekompletne. Materiały ewidencyjne mają znaczenie podstawowe i wynikają z prowadzonej w danym przedsiębiorstwie ewidencji. 10 11 L. plany. dokumentacja konstrukcyjno-technologiczna oraz inna dokumentacja obrazująca działalność przedsiębiorstwa. sprawozdawczość finansowa i rzeczowa. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych. niewłaściwie zweryfikowane. 19.

Sprawozdanie finansowe i jego analiza.. którą z uwagi na treść danych moŜna podzielić na sprawozdawczość rzeczową i finansową. cit. Bluszcz. 12 .Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej ŹRÓDŁA INFORMACJI INFORMACJE Z PRZEDSIĘBORSTW INFORMACJE ZEWNĘTRZNE POZOSTAŁA SPRAWOZDAWCZOŚĆ PODSTAWOWA SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOIWA POZOSTAŁE PIERWOTNE ŹRÓDŁA BILANS RACHUNEK WYNIKÓW RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘśNYCH KWARTALEN SPRAWOZDANIA FINANSOWE GUS PRASA FACHOWA RYNEK INTERNET Źródło: Z. rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy. Skowronek-Mielczarek. Wydawnictwo Primath. jednostka musi stosować określone przez ustawę zasady rachunkowości. Aby sprawozdanie finansowe mogło pełnić swoją funkcję informacyjną. rzetelności. 43. Podstawowym materiałem źródłowym analizy ekonomicznej jest sprawozdawczość przedsiębiorstwa. sprawozdawczość podlega regulacji prawnej. Warszawa 2001. Leszczyński A. Sprawozdawczość finansowa uwzględniająca dane liczbowe wyraŜone w jednostkach pienięŜnych. op. s. wiarygodności i porównywalności informacji. Dla zachowania przejrzystości. Sprawozdawczość ekonomicznej. Podstawę tej 13 M. sporządzana w oparciu o ewidencję księgową. Sporządzanie sprawozdawczości finansowej przez podmioty prowadzące rzeczowa natomiast słuŜy potrzebom analizy techniczno – działalność gospodarczą jest obligatoryjne. 34. wykorzystywana jest przede wszystkim jako podstawa źródłowa analizy finansowej. NaleŜy jednak zaznaczyć. Ŝe często dla dokonania wszechstronnej oceny jakiegoś zagadnienia niezbędne jest wykorzystanie z danych zarówno sprawozdawczości finansowej jak i rzeczowej13.. s.

Dz. cit.o rachunkowości . więc trzy wzajemnie ze sobą powiązane źródła przedstawia nam zarówno dane o finansach przedsiębiorstwa jak i ocenę finansowej kondycji jednostek działających w sferze biznesu. Ocena przedsiębiorstwa przez pryzmat finansów moŜliwa jest jedynie w oparciu o łączne wykorzystanie wszystkich trzech sprawozdań. gdy ich pominięcie lub zniekształcenie moŜe wpłynąć na decyzje gospodarcze. charakteryzując jednocześnie na określony moment czasowy jego strukturę majątkową oraz źródła finansowania majątku. prawo podatkowe. 13 . w przypadku zmian konieczne jest sporządzenie informacji umoŜliwiającej porównanie poszczególnych okresów. gwarantować czytelność informacji. Skowronek-Mielczarek opt.. • wiarygodność – wpływa na nią brak istotnych błędów. to15: • • zrozumiałość (przejrzystość) – sposób prezentacji powinien umoŜliwiać łatwość ich rozumienia przez uŜytkowników. przedstawiają. Poszczególne części sprawozdania finansowego są ze sobą wzajemnie powiązane.U z 2002 nr 76. jak i charakter informacji. bezstronność. Leszczyński. s. istotność – decyduje o niej zarówno kwota. 20. obejmują skutki tych samych zdarzeń gospodarczych. podejmowane przez uŜytkowników sprawozdania finansowego. Tak. dane są istotne. przewaga treści ekonomicznej nad formą. 694 z późn. .09. A. Ustawa z dnia 29. poz.regulacji. według których naleŜy sporządzać sprawozdania finansowe. stanowi kodeks handlowy. KaŜde z tych sprawozdań spełnia określoną rolę. ciągłość i porównywalność – w kolejnych latach powinny być stosowane te same metody wyceny i prezentacji. Wartość 14 15 Z. Podstawowe zasady. Bilans stanowi swoisty raport o kondycji finansowej przedsiębiorstwa. bowiem – choć w róŜnym aspekcie – to samo przedsiębiorstwo. • • sprawdzalność – wszystkie informacje muszą być powiązane w sposób umoŜliwiający ich sprawdzenie z dokumentami źródłowymi. NiezaleŜnie od formy organizacyjnej. rachunek wyników oraz informację dodatkową według wzorów stanowiących załącznik do ustawy. kompletność i stosowanie zasady ostroŜnej wyceny. zm. ustawa o rachunkowości oraz przepisy i ustalenia określane przez Ministerstwo Finansów czy Główny Urząd Statystyczny14. prawnej i własnościowej prowadzące księgi rachunkowe na zasadach ustalonych w ustawie zobowiązane są do sporządzania sprawozdawczości obejmującej bilans. rzetelne i wierne odzwierciedlenie wszelkich zdarzeń.1994 r.

czy przedsiębiorstwo jest rentowne. Od czasów uznania bilansu za podstawowe sprawozdanie finansowe przedsiębiorstwa. Bilans Głównym sprawozdaniem.3. Pomykalska. 17 A. Bury. Wypych. a zwłaszcza jego aktywów innych niŜ środki pienięŜne. Absolwent. związana z zasadą przypisania przychodów i wydatków temu okresowi. M. Obejmuje wartościowe zestawienie aktywów i pasywów badanej jednostki gospodarczej na określony dzień. D. Ŝe porównując stany początkowe i końcowe moŜemy stwierdzić określone tendencje zmian. R. umiejętność ich czytania jest najlepszym sposobem zaznajomienia się ze strukturą i kondycją finansową przedsiębiorstwa17. 1. Aby obliczyć zysk konieczna jest pełniejsza informacja księgowa. Ŝe sprawozdania finansowe stanowią dokumenty wiarygodne i sporządzane zgodnie z zasadami określonymi przez prawo i jako takie podlegają weryfikacji przez biegłych rewidentów. stanowi on nieprzerwanie przedmiot badań naukowych dotyczących prawidłowości. Pastusiak. Sierpińska. Wyjaśniają one bliŜej treść bilansu i rachunku wyników zarówno za pomocą liczb jak i opisowo. s. H. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy. jakkolwiek bardzo poŜyteczne pod pewnymi względami. Pamiętać naleŜy o tym. DuŜe znaczenie informacyjne mają noty uzupełniające. zwany momentem bilansowym. Zestawienie przepływu środków pienięŜnych. dotyczące kształtowania się waŜniejszych pozycji bilansu i rachunków wyników. Wędzki. Łódź 2000. Mikulski. zatem niezbędne. układu poszczególnych pozycji. Taki sposób księgowania jest niezbędny w celu otrzymania kompleksowego obrazu przedsiębiorstwa. I. zobowiązań i innych źródeł kapitału16. to jednak nie zawiera informacji niezbędnych do określenia kondycji finansowej i stwierdzenia. w którym zostały one uzyskane lub poniesione. Rachunek wyników jest z kolei raportem o dokonaniach przedsiębiorstwa w ciągu okresu sprawozdawczego i wszystkie wielkości są w tym sprawozdaniu strumieniami finansowymi sprowadzonymi do konkretnego przedziału czasowego.1. s.123. M. 115-124. Czechowska. Przepływy pienięŜne nie uwzględniają wszystkich przychodów i wszystkich wydatków odnoszących się do danego okresu.poznawcza bilansu polega jednak i na tym. Warszawa 2000. 16 14 . 114 . a zarazem najwaŜniejszym źródłem informacji do analizy finansowej w przedsiębiorstwie jest bilans. PWN. odzwierciedlania majątku. B. Informacje zawarte w sprawozdaniach finansowych są. Konieczny. Z.

Wielkości prezentowane w bilansie są danymi zagregowanymi. Wszystkie pozycje bilansu podlegają zatwierdzeniu i uzgodnieniu ze stanem faktycznym w drodze inwentaryzacji. Podstawowe pozycje majątku i źródeł ich finansowania w przedsiębiorstwie przedstawia Tabela 1. 30. natomiast pasywa – według terminu wymagalności tj. Do aktywów trwałych zalicza się wartości niematerialne i prawne (bez kosztów organizacji poniesionych przy załoŜeniu lub późniejszym rozszerzeniu spółki). jakie wystąpiły w okresie sprawozdawczym. czyli aktywów. s. co stwarza podstawę do uznania bilansu za rzetelny.. iŜ przedstawiany w nim stan na koniec okresu obrachunkowego (na ogół jest to koniec roku) jest zarazem stanem otwarcia w następnym okresie obrachunkowym.. jest równa sumie źródeł ich finansowania. 15 . Rutkowski. Suma wszystkich będących w dyspozycji przedsiębiorstwa składników majątkowych. cit. na który został sporządzony. Zarządzanie finansami. tj. Bilans przedstawia wszystkie składniki majątkowe firmy po jednej stronie oraz źródła ich finansowania po drugiej. Strony aktywów i pasywów są uporządkowane w następujący sposób: aktywa . A. Jedną z wielu charakterystycznych cech bilansu moŜna uznać fakt.uszeregowane według stopnia płynności. Skoczylas opt. Waśniewski W. od kapitałów własnych do zobowiązań krótkoterminowych19. Warszawa 2002. czyli w dniu. operacyjnych czy finansowych. wyraŜania realnej wielkości wyniku finansowego itp18. 86. odzwierciedlającymi rezultaty podjętych w firmie decyzji inwestycyjnych. Dane z bilansów sporządzanych dla kilku kolejnych okresów (lat) mogą stać się przedmiotem interesującej analizy takŜe w ujęciu dynamicznym. oraz zdarzeń gospodarczych. rzeczowe aktywa trwałe.majątku i kapitałów. a zarazem pierwszym weryfikatorem prawidłowości sporządzania jest globalna równowaga aktywów i pasywów . naleŜności i inwestycje długoterminowe czy długoterminowe rozliczenia międzyokresowe. Jest to syntetyczne zestawienie obrazujące sytuację finansową firmy w danym momencie czasu.problematyki ustalania zasad wyceny aktywów i pasywów. s. PWE. od najmniej do najbardziej płynnych. Kolejną cechą charakterystyczną bilansu. 18 19 T. prawidłowy i wiarygodny dokument.

• aktywa finansowe – m. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny VI. udziały i akcje. J.) B. Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe VII. Inwestycje krótkoterminowe IV. inne papiery wartościowe.. dostaw i usług. T.) IV. podatków. Warszawa 2005. s. Zapasy II. Zobowiązania długoterminowe III.KAPITAŁ (FUNDUSZ) WŁASNY I. Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe PASYWA A. zaciągniętych poŜyczek) oraz naleŜności dochodzono przez przedsiębiorstwo w sądzie (roszczenia sporne). Udziały (akcje) własne ( . z o. produktów gotowych i nie zakończonych. 32. Rozliczenia międzyokresowe Źródło: S. udzielone poŜyczki i inne inwestycje krótkoterminowe. Kapitał (fundusz) zapasowy V. Godlewska. Rezerwa na zobowiązania II. NaleŜności krótkoterminowe III.o. Zysk (strata) z lat ubiegłych VIII.) III. 16 . ZOBOWIĄZANIA I REZERWY NA ZOBOWIĄZANIA I. Koc. AKTYWA OBROTOWE I.oznaczają kwoty pienięŜne naleŜne danemu podmiotowi gospodarczemu od innych podmiotów lub osób fizycznych. • krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe kosztów –rozliczenia wcześniej poniesionych 20 wydatków w miesiącach następnych zgodnie z zasadą Ibidem. • naleŜności krótkoterminowe . Bilans 2004. s. aktywa pienięŜne (środki pienięŜne oraz odsetki naliczone od aktywów finansowych). towarów. Grupa Wydawnicza INDOR Sp. Wartości niematerialne i prawne II. Aktywa obrotowe obejmują20: • aktywa rzeczowe – zapasy materiałów. Rzeczowe aktywa trwałe III. składek ubezpieczeń społecznych.Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niŜ banki i zakłady ubezpieczeniowe AKTYWA A. AKTYWA TRWAŁE I. Fołta. NaleŜne wpłaty na kapitał podstawowy ( .in. z terminem zapłaty nie przekraczającym jednego roku z róŜnych tytułów (np. Zobowiązania krótkoterminowe IV. Zysk (strata) netto IX. przeznaczone do zbycia lub zuŜycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub w ciągu normalnego cyklu operacyjnego właściwego dla danej jednostki. 31-32. Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe B. Inwestycje długoterminowe V. NaleŜności długoterminowe IV. Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego ( . Kapitał (fundusz) podstawowy II.

poniewaŜ udziały nie mogą być zwracane wspólnikowi podczas trwania umowy spółki. J. Zmniejszenie kapitału zakładowego moŜe nastąpić na skutek pokrycia z kapitału udziałowego straty netto przewyŜszającej kapitał zapasowy i rezerwowy lub zwrotu dopłat do udziału. 5 ustawy o rachunkowości z aktualizacji wyceny środków trwałych w wielkości stanowiącej róŜnicę wartości netto środków trwałych. Zmniejszenia kapitału udziałowego mogą mieć miejsce tylko w zakresie przewidzianym w kodeksie handlowym i wymagają uchwał zgromadzenia wspólników lub moŜliwość taka musi być przewidziana w umowie spółki. Koc. prenumerata czasopism. (czyli niewypłacone w formie dywidend). zwłaszcza z punktu widzenia wierzycieli spółki. Do kategorii tej zalicza się22: • • rezerwy na zobowiązania z uwzględnieniem nowej pozycji rezerwy na świadczenia emerytalne i podobne z dalszym podziałem na długo. kapitał z aktualizacji wyceny. 40. Drugim . Fołta. powstałą na skutek aktualizacji wyceny. Ma on charakter stabilny. 35-36. 17 . 31 ust.najwaŜniejszym źródłem finansowania są zobowiązania. Ŝe w istocie o wypłacalności spółki decyduje posiadany przez nią majątek21. Określają one. Kapitał własny składa się z kapitału zakładowego. Ibidem. s. Wszystkie składniki majątku muszą mieć odpowiednie źródła finansowania. kapitał zapasowego. Godlewska opt. Kapitały w spółce pełnią jak widać głównie funkcje gwarancyjną.. Na kapitał zapasowy wpływają równieŜ zyski zatrzymane w przedsiębiorstwie. wyemitowane obligacje itp.i krótkookresowe zobowiązania długoterminowe (o okresie spłaty dłuŜszym niŜ rok. Kapitał z aktualizacji wyceny tworzony jest na podstawie art. cit. poŜyczki.współmierności ponoszonych kosztów i uzyskiwanych przychodów np. Statut spółki moŜe równieŜ postanowić o tworzeniu kapitałów rezerwowych na pokrycie szczególnych strat lub wydatków. 21 22 S. czyli: kredyty. kto i na jakich warunkach wyposaŜył przedsiębiorstwo w środki gospodarcze.).obok kapitałów własnych . bądź przekształcenia kapitału udziałowego w kapitał akcyjny albo obniŜenie udziału w drodze zmiany umowy spółki. Źródła finansowania majątku . s.dzieli się na kapitał własny oraz zobowiązania i rezerwy na zobowiązania. Wiadomo jednak. dzierŜawa mieszkania z góry. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością kapitał zakładowy stanowi równowartość wniesionych przez wspólników zgodnie z umową spółki wkładów pienięŜnych i aportów. jednak dopiero po podjęciu przez walne zgromadzenia wspólników odpowiedniej decyzji w tej sprawie. T.

Ŝe są to potencjalne zobowiązania spółki. MoŜna powiedzieć. krótkoterminowe kredyty bankowe. Ujmuje skutki procesów gospodarczych i towarzyszących im strumieni pienięŜnych widoczne w zmienionych wartościach aktywów i pasywów. więc z jednej strony mamy zmniejszenie pasywów (spadek zysku netto) a z drugiej . Czytanie bilansu przedsiębiorstwa. PoniewaŜ jednak strata jeszcze nie powstała. a więc nie nastąpił jeszcze rzeczywisty ubytek w majątku spółki. Mogą one wynikać z przewidywanych przez spółkę strat.składające się na wynik zawiera rachunek zysków i strat. wobec ZUS itp. Rachunek przepływów pienięŜnych ukazuje natomiast. pozwala jedynie na porównanie stanów na początek i koniec badanego okresu.• zobowiązania krótkoterminowe: kredyty kupieckie. inwestycyjna czy finansowa23.: udzielonych poręczeń. co zmniejsza wypracowany zysk. które mogą powstać w przyszłości z tytułu prowadzonych przedsięwzięć (np. Bilans wykazuje takŜe osiągnięty przez przedsiębiorstwo w danym okresie wynik finansowy (zysk lub stratę). Szczegółowe elementy – przychody i rodzaje kosztów . 18 . Tak. których wielkości nie moŜna jednak dokładnie określić. Operacja taka nie zmienia łącznej wartości aktywów ani pasywów.. zobowiązania z tytułu wynagrodzeń. postępowań sądowych itp. s. jaki segment działalności środki te pochłania: działalność operacyjna. Bień. krótkoterminowe papiery dłuŜne wyemitowane przez spółkę. jest to jednak informacja syntetyczna.zwiększenie poprzez umieszczenie kwoty rezerwy w pasywach. Warszawa 2002. kwotę rezerwy ujmuje się w pasywach bilansu. a czasem nie moŜna nawet powiedzieć czy kiedykolwiek powstaną. Bilans jest dokumentem zawierającym zestawienie wartości poszczególnych grup majątku firmy oraz źródeł jego finansowania. Tworzenie rezerw polega na podwyŜszeniu pozostałych kosztów operacyjnych lub kosztów finansowych. które obejmują ujemną wartość firmy Ciekawą kategorię pasywów stanowią rezerwy na zobowiązania. 39. 23 W. Finans-Service. Jest to rodzaj fotografii firmy na dany dzień: nie obrazuje zmian zachodzących systematycznie w ciągu roku. z jakiego źródła pochodzą środki finansowe jednostki lub.) lub niespłacenia przez kontrahenta naleŜności. • rozliczenia międzyokresowe bierne przychodów i kosztów.

ZaleŜy to od rodzaju prowadzonej ewidencji kosztów. Przedsiębiorstwa mogą sporządzać rachunek wyników dwóch wariantach: I . s. 93-94.. prezentuje strumienie pienięŜne. powiększające wynik finansowy. M. Jachna opt.róŜnicą pomiędzy przychodami a rozchodami (kosztami). cit.2.rachunek porównawczy lub II – rachunek kalkulacyjny.prawnej. T. towarów czy usług). cit. profit and loss account) to kolejne z podstawowych i obligatoryjnych sprawozdań finansowych. które obowiązująca u nas ustawa o rachunkowości określa jako wariant kalkulacyjny spostrzegamy. wpływające ujemnie na generowane zyski. w odwrotnej sytuacji mamy do czynienia ze stratą24. W przedsiębiorstwach. lecz przedsiębiorstwo będzie musiało w sprawozdawczości finansowej zaprezentować źródło pokrycia straty.. Układ obu wariantów przedstawia Tabel nr 2. Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat nazywany takŜe rachunkiem wyników (ang. Skoczylas opt. Sierpińska. jak saldem . s. Ŝe zysk (lub strata) jest niczym innym. Rachunek wyników ukazuje zdolność firmy do generowania zysków i samofinansowania. Sprawozdanie to polega na zestawieniu strumieni przychodów uzyskanych w firmie ze sprzedaŜy wyrobów i usług bądź towarów w ramach prowadzonej działalności handlowej oraz przychodów uzyskanych z przeprowadzenia operacji finansowych i kosztów tej działalności.3. 19 . saldo określa się mianem zysku. Jednak w zaleŜności od formy organizacyjno . Struktura klasycznego rachunku wyników jest przejrzysta: po jednej stronie mamy przychody.1. Polskie przepisy dopuszczają dwa warianty tego sprawozdania róŜniące się sposobem ujęcia kosztów uzyskania przychodów ( rozumianych jako koszty wytworzenia sprzedanej ilości produktów. W. przedstawiające jego sposób wypracowania wyniku finansowego. Jeśli te pierwsze przewyŜszają koszty. w których wynikiem finansowym jest strata w rachunku wyników nie występują elementy podziału wyników. sporządzane przez kaŜde przedsiębiorstwo. 42. Waśniewski. Wprowadzony w Polsce wzór rachunku wyników jest dostosowany do potrzeb sprawozdawczości wszystkich podmiotów gospodarczych25. będzie on róŜnił się niektórymi elementami podziału wyniku finansowego. 24 25 T. Rozpatrując rachunek wyników w powyŜszym ujęciu. po drugiej natomiast rozchody (koszty).

Koszty działalności operacyjnej I. Zysk / strata netto (K. Zyski nadzwyczajne II. Wartość sprzedanych towarów i materiałów C. Pozostałe koszty operacyjne I. Zysk / strata ze sprzedaŜy (A-B) D. Wynik zdarzeń nadzwyczajnych (J. w tym od jednostek powiązanych I. Pozostałe koszty rodzajowe VIII. Zysk / strata netto ( N-O-P) N. Inne F. Inne H. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Dotacje III. Podatek dochodowy M. towarów i materiałów. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Podatki i opłaty V. B. Rybicki. Zysk/strata z działalności gospodarczej (F+G-H) J. Zysk ze zbycia inwestycji IV. Straty nadzwyczajne I. Przychody finansowe I. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II.) III. Pozostałe obowiązkowe zmniejszenie zysku (zwiększenie straty) R. Inne przychody operacyjne E. Koszty sprzedaŜy E. Przychody netto ze sprzedaŜy towarów i materiałów. Przychody netto ze sprzedaŜy towarów i materiałów B. Przychody ze sprzedaŜy i zrównane z nimi. Dywidendy i udziały w zyskach II. Aktualizacja wartości inwestycji V. koszty usług obcych. Zmiana stanu produktów (zwiększenie + .L-M ) Źródło: P. Pozostałe obowiązkowe zmniejszenia zysku (zwiększenia straty) K. Zysk / strata brutto (L+M ) O. Aktualizacja wartości inwestycji V. Zysk / strata brutto ( I+/-J ) L. Koszty finansowe I. materiałów: I. Dywidendy i udziały w zyskach II. Koszty finansowe III. Koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby IV. Odsetki II. Inne przychody operacyjne H. Zysk/strata z działalności operacyjnej (F+G-H) J. Zysk ze zbycia inwestycji IV. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Odsetki II. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Zysk / strata z działalności operacyjnej (C+D-E) G. Przychody ze sprzedaŜy i zrównane z nimi. Aktualizacja wartości inwestycji IV. ZuŜycie materiałów i energii III. Zysk/strata z działalności gospodarczej (I + J – K) M. 74.Odsetki III. Wynagrodzenia VI.Strata ze zbycia inwestycji III. Dotacje III. Koszty finansowe I. Pozostałe koszty operacyjne I. zmniejszenie . a więc obliczenia ogólnych kosztów jako sumy takich pozycji jak: amortyzacja majątku.I-M. Straty nadzwyczajne N. Inne K. energii. zuŜycie surowców. Zysk / strata ze sprzedaŜy brutto (A-B) D. Koszty sprzedanych produktów. Przychody finansowe I. Przychody netto ze sprzedaŜy produktów II. Inne koszty operacyjne I. s.Tabela 2: Zakres informacji w porównawczym i kalkulacyjnym rachunku wyników dla innych jednostek niŜ banki i zakłady ubezpieczeń Wariant porównawczy A. Odsetki III.II) I. Podatek dochodowy P. materiałów.II) I. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia VII. Koszty ogólne zarządu F. Zysk / strata z sprzedaŜy (C-D-E) G. koszty osobowe i pozostałe koszty. Poltext. Przychody netto ze sprzedaŜy produktów II. Zyski nadzwyczajne II. Inne koszty operacyjne C. Przedstawienie rachunku wyników według wariantu I zastosowania rodzajowego układu kosztów. 20 . Aktualizacja wartości inwestycji IV.I-J. Koszt wytworzenia sprzedanych produktów II. Pozostałe przychody operacyjne I. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. Pozostałe przychody operacyjne I. Warszawa 2002. Inne L. Wynik zdarzeń nadzwyczajnych (M. Amortyzacja II. w tym od jednostek powiązanych I. Usługi obce IV. Wartość sprzedanych towarów i materiałów Wariant kalkulacyjny A.

in. wynagrodzenia dla pracowników. co pozwala na szybką orientację w jego strukturze (łatwiej określić wówczas faktyczne źródła przychodów i kosztów). przychody ze sprzedaŜy składników majątku trwałego. utworzone rezerwy. W rachunku kalkulacyjnym do kosztów uzyskania przychodu ze sprzedaŜy zaliczamy: techniczny koszt wytworzenia. marketingu). pozwala na związanie poniesionych kosztów z celami (przyczynami) oraz wydzielenie kosztów poszczególnych faz produkcji czy realizowanych w przedsiębiorstwie funkcji (np. przychodów finansowych z tytułu dywidend i udziałów w zyskach oraz odsetek zarówno otrzymanych jak i zapłaconych. (gdy firma prowadzi np. Ogólny koszt uzyskania przychodu moŜna w tej metodzie obliczyć z iloczynu sprzedanych wyrobów i jednostkowego kalkulowanego kosztu. wartość sprzedanych towarów i materiałów. gdyŜ wskazuje na rentowność jego podstawowej działalności. otrzymane dotacje. do których zalicza się m. sieć sklepów fabrycznych). ponadto znacznie upraszcza procedury analityczne. Dotyczy to w rachunku kalkulacyjnym: przychodów netto ze sprzedaŜy produktów. rozwiązane rezerwy. zapłacone odszkodowania. in. a po stronie kosztów . kosztu sprzedanych produktów.W wariancie I koszty te ujęte są według układu kalkulacyjnego.wartość sprzedanych składników majątku trwałego. 21 . a takŜe pozwala na uchwycenie kosztów produkcji niezakończonej.in. ceny obcych usług. zuŜycie materiałów (energii). uzyskane odszkodowania. amortyzację. czynsze z dzierŜaw. Wynik na działalności operacyjnej . koszty sprzedaŜy. niektóre pozycje wykazuje się w wartości netto. WyróŜniamy kilka pozycji wynikowych. Wynik ze sprzedaŜy . Dla większej przejrzystości rachunku wyników wprowadzono jednak większą liczbę sald.poprzedni wynik korygowany jest o saldo. towarów i materiałów. wynikające z zestawienia pozycji "pozostałe przychody operacyjne" z "pozostałymi kosztami operacyjnymi". W dostosowaniu do zmian wprowadzonych w znowelizowanej ustawnie. W przychody wpisuje się tu m. sprzedaŜy. koszty czynszów i dzierŜaw. koszty handlowe. skorygowanych zmianą stanu produktów) kosztów wytworzenia produkcji sprzedanej. Nowy rachunek wyników rozszerzono o wykazywanie odrębnie niektóre pozycje przychodów i kosztów wynikające z transakcji dokonanych z jednostkami powiązanymi.powstaje wskutek odjęcia od właściwych przychodów (powstałych ze sprzedaŜy produktów. który m. podatki i opłaty. towarów i materiałów. Saldo to ma duŜe znaczenie dla przedsiębiorstwa. towarów i materiałów. odpisane naleŜności nieściągalne.

in. 27 26 22 . 31. Wrocław 2000. 36. Ukazuje zdolność firmy do generowania zysku i samofinansowania. in. s. nie mówi natomiast nic na temat jej potencjału ekonomicznego. Dudycz. rezultaty postępowania układowego (naprawczego) lub zaniechania pewnego rodzaju działalności. przychody niepodlegające wliczeniu do podstawy opodatkowania. a takŜe z drugiej strony o zobowiązaniach wobec wierzycieli. W ten sposób powstaje wynik finansowy brutto. Przychody finansowe obejmują m. o jej naleŜnościach. Rozpoznanie to staje się moŜliwe poprzez analizę bilansu danej jednostki.wynik finansowy pełni w przedsiębiorstwie rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego.. kapitału ulokowanego w innych firmach. posiadanych zapasach i rezerwach. Mamy tu na myśli m. będące skutkiem zdarzeń nadzwyczajnych. 28 T. które spowodowały zmianę wyniku finansowego28. Wędzki opt. Pozwala na ocenę trwałości pozycji finansowej firmy i stanowi podstawę planowania finansowego. szczególnie rentowności i aktywności gospodarczej. otrzymane dywidendy (w tym takŜe otrzymane od członków grupy kapitałowej zarówno podmiotów zaleŜnych. D. Ustalony w rachunku wyników .wynik na działalności gospodarczej jest korygowany o saldo. jak i stowarzyszonych). Do celów analizy dane zawarte w rachunku zysków i strat są uzupełniane o informacje takie jak: koszty i straty nieuznane w przepisach za koszty uzyskania przychodu. cit. Po zapłaceniu podatku otrzymujemy natomiast zysk (stratę) netto26. 56. dodatnie róŜnice kursowe. Sierpińska. Jest on punktem wyjścia do szczegółowych badań analitycznych. inne podstawy opodatkowania. Wynik finansowy brutto i netto . M. cit.27 Rachunek wyników dostarcza informacji o rozmiarach działalności operacyjnej. s. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Koszty finansowe natomiast obejmują m. Wynik ten określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. ogółem podstawa opodatkowania oraz zmiany metod wyceny bilansowej. odsetki do zapłaty (takŜe na rzecz członków grupy kapitałowej). Oskara Lanego we Wrocławiu.Wynik na działalności operacyjnej korygowany jest o saldo operacji finansowych tak powstaje zysk lub strata z działalności gospodarczej. Rutkowski op.. otrzymane odsetki. s. posiadanego majątku. podstawowej i jej udziale w tworzeniu zysku przedsiębiorstwa. Analiza finansowa. zdarzenia losowe. odpisy aktualizujące wartość finansowego majątku trwałego i krótkoterminowych papierów wartościowych oraz ujemne róŜnice kursowe. in. A.

lokaty finansowe. 23 .1. poz.09. • przychód netto ze sprzedaŜy towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy – równowartość w walucie polskiej 5 000 000 euro W kaŜdym przedsiębiorstwie w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej notuje się wypływy gotówki z przedsiębiorstwa i wpływy gotówki do przedsiębiorstwa. za który sporządzono sprawozdanie finansowe osiągnęły lub przekroczyły granicę dwóch z trzech wielkości29: • • średnioroczne zatrudnienie – 50 osób. Rachunek przepływów środków pienięŜnych Doświadczenia gospodarki rynkowej oraz wieloletnia praktyka w zakresie analizy finansowej wykazały. 68.3. ujmując je w trzech częściach jako przepływy pienięŜne z działalności operacyjnej.3. zobowiązań oraz na osiąganie zysku. Rachunek przepływów pienięŜnych jest sumą przepływów w obrębie tych dziedzin. które w poprzedzającym roku obrotowym. jakie przynoszą lokaty w postaci wypłaty odsetek 29 Ustawa z dnia 29.o rachunkowości . Natomiast działalność inwestycyjna obejmuje zapłatę za nabyte oraz sprzedane składniki majątku trwałego. usług i innych składników majątku. Działalność operacyjna w przedsiębiorstwie ma największy zakres. Dlatego teŜ obok dwóch juŜ przedstawionych sprawozdań niektóre podmioty mają obowiązek sporządzać takŜe rachunek przepływów pienięŜnych. Działania te wpływają na zwiększenie lub zmniejszenie zapasów. a więc środki trwałe. suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego – równowartość w walucie polskiej 2 500 000 euro. inwestycyjnej i finansowej. Rachunek ten dostarcza informacji o wpływach i wydatkach środków pienięŜnych.U z 2002 nr 76. wartości niematerialne i prawne. naleŜności. Podmiotami tymi są spółki akcyjne kontynuujące działalność oraz pozostałe jednostki.art.1994 r. Cash flow jest rozrachunkiem tych przepływów pienięŜnych. to jednak nie zawiera wielu informacji potrzebnych do oceny rzeczywistej pozycji finansowej jednostki gospodarczej. Polega. . Ŝe analiza bilansu (ocena posiadanych zasobów) oraz rachunku wyników (ocena strumieni) aczkolwiek bardzo cenna. Odnosi się do działalności. więc na zakupie czynników produkcji oraz sprzedaŜy wyrobów. Dz. zm. jakie miały miejsce w spółce w danym roku obrotowym. 694 z późn. wraz z korzyściami. do której przedsiębiorstwo zostało powołane.

natomiast konstrukcja obu metod w przypadku przepływów z działalności inwestycyjnej i finansowej niczym się nie róŜni. Metoda pośrednia polega na skorygowaniu zysku operacyjnego netto o kwotę pozycji. Strukturę rachunek przepływów pienięŜnych z zastosowaniem obu wyŜej opisanych metod przedstawia Schematu 3. inwestycyjnej i finansowej liczy się jako róŜnicę między sumą wpływów i sumą wydatków. zaangaŜowanego w postaci obligacji. Uwzględnia się tu takie pozycje jak wpływy od odbiorców i z tytułu odsetek. Metoda ta. Ŝe dostarcza dokładniejszej informacji o zmianach w bieŜących aktywach netto i więcej danych o korektach. jak i przeznaczonych do obrotu. która musi tutaj być uwzględniona jest amortyzacja. Wyznaczania przepływu środków pienięŜnych na całym świecie dokonuje się za pomocą jednej z dwóch metod: pośredniej lub bezpośredniej. ŚnieŜek. 24 . 61. Metoda bezpośrednia pokazuje nie tylko końcową kwotę przepływów. 56. Dokonywane są równieŜ korekty in plus lub in minus w zaleŜności od zmian w takich pozycjach jak: zapasy. naleŜności. co umoŜliwia oszacowanie przyszłych przepływów pienięŜnych. Zgodnie z ustawą o rachunkowości przepływy z działalności operacyjnej moŜna wyznaczać dowolną metodą. i ich zwrocie oraz obsłudze (płacone odsetki)30. Metoda bezpośrednia nie jest uboŜsza w informacje niŜ metoda pośrednia31. Do działalności inwestycyjnej zalicza się równieŜ zapłatę za nabycie oraz sprzedaŜ papierów wartościowych. jak i długoterminowych. Rachunek 30 31 E. Warszawa 2002. zobowiązania i inne. Metoda bezpośrednia polega na dokładnym wyszczególnieniu konkretnych wpływów i wydatków w ramach działalności operacyjnej. Spowodowane jest to pewnie tym. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. Działalność finansowa polega głównie na pozyskiwaniu przez spółkę kapitału własnego (wkłady pienięŜne. Przewodnik po cash flow. s. Ibidem. s. chociaŜ często trudniejsza do zinterpretowania jest chętniej wybierana przez przedsiębiorców. Przepływy pienięŜne netto poszczególnych działalności: operacyjnej. zaliczanych zarówno do finansowego majątku trwałego. czy wydatki na rzecz dostawców czy pracowników i inne. ale dostarcza cennej informacji o ich źródłach. dopłaty) i jego obsłudze (dywidendy) oraz kapitału obcego. kredytów i poŜyczek pienięŜnych zarówno krótkoterminowych.i dywidend i udzielanie długoterminowych poŜyczek. które nie powodują zmian w przepływach pienięŜnych. UmoŜliwia to szybsze korygowanie zmian w rachunku przepływów pienięŜnych. Podstawową wartością.

Sierpińska. jaką przedsiębiorstwo wygospodarowało w danym okresie korzysta ono równieŜ z innych źródeł przychodów32: 32 M. są w obydwu podejściach identyczne. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. 71. Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pienięŜnych DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA METODA BEZPOŚREDNIA 1. KOREKTY PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ (A) DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA 1. uwarunkowanej moŜliwościami zgromadzenia informacji. Jachna opt. 61. W ujęciu pośrednim kwota zysku (straty) netto jest korygowana do poziomu pienięŜnego (kasowego).. Przepływy netto w danym obszarze. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJ (C) RAZEM PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO (A+B+C = X) X = ZMIANA STANU ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH (BZ – BO) (WEDŁUG DEFINICJI ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH STOSOWANYCH DLA PRZEPŁYWÓW PIENIĘśNYCH) Źródło: E. WYNIK FINANSOWY NETTO 2. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) METODA POŚREDNIA 1.przepływów pienięŜnych moŜna przygotować metodą bezpośrednią lub pośrednią. Wybór metody tworzenia rachunku przepływów pienięŜnych nie wpływa na końcowe wyniki. operacyjne. cit. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2.. Wybór sposobu sporządzania rachunku przepływów pienięŜnych zaleŜy od decyzji kierownika jednostki gospodarczej. T. przepływy pienięŜne. cit. W przypadku działalności inwestycyjnej i finansowej przepływy pienięŜne są wyznaczane w taki sam sposób. s. s. tj. ŚnieŜek opt. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ (B) DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA 1. Oprócz nadwyŜki finansowej. WPŁYWY (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. W obu ujęciach w róŜny sposób są wyceniane poszczególne przepływy pienięŜne w działalności operacyjnej. inwestycyjne i finansowe. W ujęciu bezpośrednim są przedstawione realne wpływy i realne wydatki w kaŜdej z tych działalności. 25 . to suma wpływów minus sumę wydatków.

cit. Zysk jest źródłem dopływu dodatkowych pieniędzy tylko wtedy. jest. • krótkoterminowych. Wygospodarowanie nawet duŜego zysku nie oznacza. Ŝe przedsiębiorstwo będzie miało środki na regulowanie w terminie swoich zobowiązań. dotyczących zwiększenia stanu wszelkich zobowiązań oraz zmniejszenia stanu środków obrotowych.• długoterminowych w postaci nowych akcji bądź dopłat udziałów do funduszu załoŜycielskiego zwiększających kapitały własne oraz zaciągania kredytów i poŜyczek. a więc najbardziej płynnych aktywów. lecz wynik rachunku przepływów pienięŜnych33. a zwłaszcza jego zdolności płatniczej. a takŜe na prowadzenie właściwej polityki rozwojowej. 49. salda tych rachunków mają inną interpretację ekonomiczną. Mimo duŜej zbieŜności. Nie zawsze jednak pozwala na prawidłową ocenę sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Analiza bilansu pozwala określić płynność w danym momencie bilansowym. 33 A.. 26 . Rachunek przepływów pienięŜnych wykorzystywany jest przede wszystkim do oceny płynności finansowej. jeśli chodzi o istotę rachunku zysków i strat i rachunku przepływów pienięŜnych. Rachunek. zatem obrazuje zmiany sytuacji finansowej jednostki wywołane przez rzeczywisty ruch pieniądza – a nie zapisy memoriałowe – a takŜe przedstawia źródła dopływu środków oraz sposoby ich wykorzystania. więc analizą statyczną. gdyŜ dopływ środków pienięŜnych. w których zamroŜone są środki pienięŜne. przyczynia się takŜe do wzrostu statycznych kryteriów płynności. s. gdy nie jest "uwięziony" w naleŜnościach lub zapasach. Między obydwoma ujęciami analizy płynności istnieje ścisła zaleŜność. Zysk wyraŜający nadwyŜkę przychodów nad kosztami jest miernikiem sprawności procesu wytwarzania i sprzedaŜy. Obliczanie cash flow jest rachunkiem płynności w ujęciu dynamicznym. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umoŜliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą. Dlatego teŜ miernikiem gospodarki finansowej nie jest zysk. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. Rutkowski op. Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu.

Metody badawcze stanowią w kaŜdej nauce podstawę poznania obiektywnej rzeczywistości i narzędzie rozwiązywania złoŜonych problemów badawczych. ale moŜe być podstawą planowania przyszłych wpływów i wydatków (rachunek ex ante). Jest ono znane i wynika z róŜnicy stanu środków pienięŜnych wykazanych w bilansie na początek i koniec okresu sprawozdawczego. a jaka na wypłaty dla załogi i właścicieli.4. i w jakim zakresie. Celem rachunku ex post nie jest ustalenie salda końcowego. WiąŜe się to bezpośrednio z przyszłą zdolnością do wywiązywania się ze zobowiązań wobec banków. uzupełnienie środków z innych źródeł. Metody analizy finansowej W ujęciu ogólnym przez metodę naleŜy rozumieć świadomy i uporządkowany sposób badania rzeczy i zjawisk. Wykorzystanie tych źródeł finansowania w analizowanym okresie ogranicza moŜliwość skorzystania z nich w okresie następnym. To. Wydatki te powinny być grupowane według ich wagi oraz stopnia pilności. czy konieczne będzie. 1. zwiększenie kapitału obrotowego. to koszty obsługi długu wpłyną na wynik finansowy. wynikającymi z zaplanowanych rozmiarów działalności i przewidywanej polityki rozwojowej. aby odtworzyć wszystkie źródła przychodów i sposoby zagospodarowania tych środków. Zestawienie prognozowanych przepływów pienięŜnych ma ogromne znaczenie w zarządzaniu przedsiębiorstwem. inwestycje związane z realizacją postępu technicznego. Zestawienia przepływów pienięŜnych dokonuje się. podwyŜszenie kapitału akcyjnego bądź zakładowego. dostawców. analizy i interpretacji danych 27 . emisja obligacji. JeŜeli przedsiębiorstwo wykorzystywało jako źródło finansowania kredyt bankowy. W przypadku wydatków ogromną rolę odgrywa ich struktura. Niektóre przychody mają charakter okazjonalny np. sprzedaŜ papierów wartościowych. udziałów. gruntów lub środków trwałych. Rachunek cash flow ex ante zestawia prognozowane wpływy pienięŜne z wydatkami. jaka część środków finansowych została przeznaczona na rozwój przedsiębiorstwa. opracowania.Zestawienie przepływów pienięŜnych słuŜy nie tylko do oceny sytuacji płatniczej przedsiębiorstwa w przeszłości (rachunek ex post). Obejmują one wszystkie typowe i powtarzalne sposoby zbierania. prowadzący do zamierzonego celu. pozwala ocenić zdolność firmy do generowania dochodów w przyszłości. Pozwala ocenić czy przyszłe przychody ze sprzedaŜy wyrobów i usług wystarczą na pokrycie niezbędnych wydatków. załogi i właścicieli.

charakterystykę ogólnych metod i kierunków porównań stosowanych w analizie finansowej. ocenę poprawności i praktycznej przydatności deterministycznych metod analizy finansowej. bowiem nie definiowaniem kategorii ekonomicznych. obejmujące róŜne metody deterministyczne oraz metody stocholastyczne. moŜliwości równoległego stosowania innych. Siemińska. takich jak zysk.34 Ocena działalności gospodarczej stanowiąca przedmiot analizy finansowej jest bardzo trudna i złoŜona. Zajmuje się. E. matematyki) i odpowiednio adoptowane do wymagań występujących przy analizie zjawisk gospodarczych w przedsiębiorstwie. pracochłonności. w tym takŜe w analizie finansowej. lecz ich pomiarem i oceną. obejmujący35: • • • • podstawowe zagadnienia metod analizy finansowej. 19. słuŜące do uzyskiwania maksymalnie lub optymalnie uzasadnionych odpowiedzi na stawiane w nich pytania. Definiowaniem tych kategorii zajmują się takie dyscypliny jak ekonomia i ekonomiki szczegółowe. zalet i wad oraz moŜliwości i celowości wykorzystania poszczególnych metod stosowanych obecnie w analizie finansowej przyjęto układ zagadnień. S. PWN. wypracowane w miarę rozwoju analizy działalności gospodarczej przedsiębiorstw oraz metody przyjęte z innych dyscyplin naukowych (np. która jako nauka ze swej istoty ma w większym stopniu charakter metodyczny niŜ teoriopoznawczy. W obecnej praktyce stosuje się w analizie finansowej dwa rodzaje metod: metody specyficzne dla tej dyscypliny. jak i ilościowe. 35 34 28 . Toruń 2002. Metodologia badań Społecznych. JednakŜe szczególna rola przypada metodzie w analizie ekonomicznej. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. co szczególnie ma miejsce w ma miejsce gospodarce rynkowej.empirystycznych.: statystyki. 55. Są to zarówno metody jakościowe. s. Przy omawianiu istoty. Natomiast zadaniem analizy finansowej jest najpierw przyporządkowanie ustalonym kategoriom określonych wielkości liczbowych ich ocena a następnie ich analiza. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. Nowak. koszt czy kapitał. metody te polegają na stałej rozbudowie i doskonaleniu. Warszawa 1985. s. metod w przyczynowej analizie finansowej. Dlatego teŜ skuteczna ocena zjawisk gospodarczych zwłaszcza przyczynowa analiza finansowa wnętrza przedsiębiorstwa i jego otoczenie wymaga róŜnorodnych metod badania. Wraz z rosnącymi wymaganiami stawianymi przed analizą finansową przy zarządzaniu przedsiębiorstwem.

Metoda ta pozwala na uzyskanie dokładnej i pełnej informacji analitycznej o działalności przedsiębiorstw. Analiza finansowa przeprowadzona za pomocą metody indukcyjnej rozpoczyna się od badania wszystkich obszarów działalności przedsiębiorstwa. Wychodzi. Analiza finansowa posługuje się metodami ogólnymi i szczególnymi. więc od zjawisk ogólnych do szczegółowych. od skutków do przyczyn. Do podstawowych metod ogólnych zalicza się metody: indukcji. polegającej na podejściu od syntezy do zjawisk cząstkowych. Metodą odwrotną do metody indukcyjnej jest metoda dedukcyjna. Kierunek badań zapisać moŜna w takiej oto postaci: od szczegółu od czynników od przyczyn do ogółu do wyników do skutków Ze względu na charakterystyczny kierunek badań metoda jest często nazywana metodą scalenia. wyraŜające się w duŜej pracochłonności tej metody. ma jednak ujemne skutki. wykorzystania zaangaŜowanych w tej działalności czynników.• konieczność stosowania analizy wpływu inflacji na wynik finansowy przedsiębiorstwa. dedukcji. a dopiero później ustala się wpływ gospodarowania tymi czynnikami na wyniki finansowe firmy. co przeciwdziała tendencyjnemu ustosunkowaniu się do ocenianych zjawisk gospodarczych. gdyŜ w czasie prowadzenia badań analitycznych nie zna się ostatecznych rezultatów pracy przedsiębiorstwa. Zaleta tej metody jest dość duŜa obiektywność wyników. W najbardziej ogólnym ujęciu metoda to sposób badania przedmiotu. Natomiast do najwaŜniejszych metod szczegółowych naleŜą metody analizy jakościowej i ilościowej. redukcji. Ŝe w badaniach analitycznych przechodzi się od zjawisk szczegółowych do ogólnych. na których poziom miały wpływ oceniane czynniki i od przyczyn do skutków. Obejmowanie badaniami wszystkich czynników i wieloetapowość oceny. Zgodnie z tym procedura postępowania charakteryzuje się następujący sposób: od szczegółu od czynników od przyczyn do ogółu do wyników do skutków 29 . Metoda indukcyjna polega na tym. od czynników do wyników. od wyników do czynników. aczkolwiek zapewnia dokładność badań. a więc w tym przypadku – sposób badania stanu i wyników finansowych przedsiębiorstwa.

Metodę weryfikacji moŜna stosować we wszystkich rodzajach analizy finansowej. Urbańczyk. 30 . jest metoda redukcji nazywana równieŜ metodą weryfikacji. sformułowania problemu. z pośród metod ogólnych. Uniwersytet Szczeciński. zweryfikowania prawdziwości tez i wniosków w postępowaniu analitycznym. musi umieć sformułować problemy oraz musi wiedzieć. Najbardziej kompleksową metodą badawczą. Metoda wymaga. Jako zaletę tej metody uwaŜa się jej mniejsza w stosunku do poprzedniej pracochłonność. które bada. Ŝe nie pozwalają na dokładną kwalifikację zaleŜności istniejących pomiędzy badaną zmienną ekonomiczną a określającymi ją czynnikami. E. które w największym stopniu wpływają na badane zjawisko36. natomiast badanie czynników. podsumowania ustaleń dokonanych w trakcie weryfikacji i sformułowania tezy końcowej. ujmują badane związki i zaleŜności w formie opisowej. przeprowadzenia badań analitycznych potwierdzających lub odrzucających wstępne ustalenia oraz konieczna jest synteza końcowa. Niewątpliwą zaletą omawianych metod jest ich prostota i związana z tym duŜa łatwość w praktycznym ich stosowaniu. Szczecin 2001. Badaniu poddawane są wyłącznie te elementy. metody analizy jakościowej (zwane równieŜ metodami opisowymi). Zaliczane do metod szczegółowych. Jest ona metodą trudną i wymaga ona od analityka bardzo dogłębnej wiedzy na temat przedsiębiorstwa. s. 59-63. na temat metodologii tego badania. Polegają głównie na porównawczej analizie dynamiki szeregów czasowych. werbalnej. 81. Wadą prezentowanych metod jest natomiast to. Analityk przeprowadzający analizę metodą redukcji musi posiadać dobrą znajomość zagadnień funkcjonowania przedsiębiorstwa oraz dobrego opanowania warsztatu badawczego. uściślenia zbioru czynników i uporządkowania ich według siły 36 37 Ibidem. Ma to istotne znaczenie w zakresie dokładnego rozpoznania charakteru analizowanych zaleŜności. na temat zjawiska. Składa się z trzech elementów postępowania badawczego37: • • • sformułowania tez i wniosków syntezy wstępnej. Jest ona zarazem najtrudniejsza w zastosowaniu w praktyce. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa. z których to zjawisko się składa. s. które miały istotny wpływ na wielkość i zmianę wyniku finansowego dokonuje się w dalszej kolejności.Analiza finansowa z zastosowaniem tej metody rozpoczyna się od analizy wyników finansowych. które problemy poddać badaniu. Analityk musi potrafić dokładnie ocenić badane zjawisko. bez prób nadawania im ilościowego niezaleŜnego wyrazu.

in. organizacyjne i przedmiotowe. w tym. Metoda porównań określana teŜ mianem metody odchyleń. które zniekształciły w pewnym stopniu obraz analizowanych zjawisk gospodarczych38.. Dokonując podziału ze względu na stopień wnikliwości moŜna wyróŜnia się metody: porównań. cit.: przedmiotu porównań. W. Porównywalność jednorodnych zjawisk gospodarczych jest często utrudniona z tytułu licznych zmian występujących w trakcie dłuŜszego okresu. Ŝe wyniki uzyskane przy ich zastosowaniu mają bardziej jednoznaczny charakter oraz nie są obciąŜone subiektywizmem.. cit. Utrudnia to w konsekwencji precyzyjne prognozowanie kształtowania się tej zmiennej w przyszłych okresach. Jedna wyraŜa stan faktyczny. sposobu ujęcia zagadnień objętych zakresem porównań. Ŝe trzeba wyeliminować wszystkie te zaistniałe zmiany. Aby ustrzec się błędnych ocen i wniosków naleŜy przed dokonaniem porównań doprowadzić dane liczbowe opisujące rozpatrywane zjawisko do porównywalności. Aby określić wzajemne powiązania zjawisk gospodarczych stosuje się odchylenia względne. Gabrusewicz opt. W wyniku porównania wielkości rzeczywistej z wielkością przyjętą za bazę odniesienia uzyskuje się odchylenie bezwzględne (róŜnicę). Waśniewski. Pomimo tych wad metody jakościowe powinny być w dalszym ciągu stosowane w analizie. W metodzie porównań waŜne jest poprawne ustalenie m. Natomiast wyniki osiągnięte na podstawie zastosowania metod jakościowych zawierają w wielu przypadkach duŜą dozę subiektywizmu wynikającą z doświadczenia badacza oraz jego wiedzy i emocjonalnego podejścia do uzyskanych rezultatów badań. Niewątpliwie dość istotną przewagę nad metodami jakościowymi mają metody ilościowe. s. 34. Do najczęstszych powodów zniekształceń zjawisk gospodarczych naleŜą zmiany: metodologiczne. 34. W analizie finansowej zastosowanie znajduje wiele metod ilościowych.i kierunku oddziaływania na badaną zmienną ekonomiczną. Skoczylas opt. stochastyczne. Oznacza to. lecz głównie we wstępnej jej fazie stwarzając niejako grunt do zastosowania ilościowych metod analizy przyczynowo-skutkowej. W rezultacie otrzymuje się róŜnice dodatnie lub ujemne – zachodzące pomiędzy porównywanymi wielkościami. WyraŜa się to m. determistyczne. polega na porównaniu badanych zjawisk z innymi wielkościami oraz ustaleniu róŜnic między cechami porównywanych zjawisk. 31 . in. cenowe. s. W zaleŜności od wielkości przyjętej za bazę odniesienia wyróŜnia się następujące kierunki porównań39: 38 39 W. W metodzie tej ocenia się zawsze przynajmniej dwie kategorie liczb. T. a druga stanowi podstawę porównań. podstawy porównań.

który jest przedmiotem porównań. Dzięki ilościowym metodom deterministycznym moŜna ustalić wielkość odchylenia rozpatrywanego zjawiska i w miarę dokładnie rozliczyć wpływ najwaŜniejszych czynników. przychody ze sprzedaŜy czy na wielkość zysku ze sprzedaŜy produktów. gdzie ten właśnie czynnik jest jeszcze ujęty w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia (bazy). gdy współzaleŜności mają charakter związku funkcyjnego wyraŜonego w formie iloczynu. odejmując od wyniku podstawienia. w miejsce wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia (bazę). Przestrzega się przy tym zasady zachowywania raz juŜ przeprowadzonych podstawień we wszystkich następnych podstawieniach. logarytmowania. porównania w przestrzeni najczęściej przeprowadzane przy przyjęciu za podstawę odniesienia wielkości rzeczywistych innych przedsiębiorstw (analizy międzyzakładowe) czy średnich wielkości branŜowych. Metoda kolejnych podstawień (łańcuchowych) słuŜy do liczbowego określenia wpływu poszczególnych czynników na wielkość badanego zjawiska tylko wtedy. ilorazu lub sumy algebraicznej danych czynników. które je ukształtowały. funkcyjną. będącego przedmiotem porównania. w którym dany czynnik występuje w wielkości reprezentowanej przez wskaźnik będący przedmiotem porównania. oraz określeniu odpowiedniego łańcucha przyczyn. stanowiących przedmiot badań. 32 . określenie najwaŜniejszych czynników wpływających na koszty bezpośrednie. oblicza się wpływ poszczególnych czynników na odchylenie łączne. Istotą metod deterministycznych jest uzyskanie podstawowych zaleŜności funkcyjnych pomiędzy zjawiskami występującymi w przedsiębiorstwie. RóŜnicę spowodowaną przez konkretny czynnik ustala się. róŜnic cząstkowych. porównanie z planem. a wielkością wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia. gdy bazę odniesienia stanowią wielkości rzeczywiste lat ubiegłych. Wśród nich wymienia się najczęściej metody: kolejnych podstawień. Suma odchyleń cząstkowych powinna być równa łącznemu (całkowitemu) odchyleniu między wielkością wskaźnika. wielkości wyniku z bezpośrednio poprzedzającego podstawienia. np.• • • porównania w czasie. aŜ do ostatniego czynnika włącznie. Postępując w ten sposób. wówczas gdy wzorcem porównań są załoŜenia planu przedsiębiorstwa. reszty. Istota tej metody wyraŜa się w kolejnym podstawianiu poszczególnych czynników w wielkości określającej wartość wskaźnika. Metoda ta polega na matematycznym sformułowaniu funkcji ekonomicznych.

Metoda reszty zalecana jest do badania wpływu dwóch czynników na badane zjawisko.40 Najczęściej wykorzystuje się ją do rozliczania wpływu zmian wielkości zatrudnienia i wydajności pracy na przyrost produkcji. Metoda reszty pozwala na obliczenie wpływu poszczególnych czynników na zmiany badanego zjawiska, przy czym wpływ ostatniego czynnika jest „resztą”, czyli róŜnicą między odchyleniem globalnym a sumą wpływu innych przyjętych do badań czynników. Do identycznych rezultatów prowadzi metoda róŜnicowania będąca uproszczoną wersją metody kolejnych podstawień, która w miejsce pełnych danych czynnika objętego badaniem wprowadza róŜnicę między jego wielkością faktyczną a będącą podstawą porównania. Wadą tych dwóch metod jest to, Ŝe w zaleŜności od przyjętej kolejności podstawienia moŜna otrzymać zróŜnicowany wpływ poszczególnych czynników. Zaletą ich jest prostota i stosunkowo mała pracochłonność. Metoda róŜnic cząstkowych polega na jednoczesnym wyodrębnianiu cząstkowych odchyleń indywidualnych i cząstkowych odchyleń wyraŜających łączny wpływ czynników oraz traktowaniu ich jako odrębnych elementów badania analitycznego. W metodzie róŜnic cząstkowych otrzymuje się jednakowe wyniki bez względu na kolejność podstawiania poszczególnych czynników. Przy dwóch czynnikach oblicza się trzy róŜnice cząstkowe, a przy trzech czynnikach siedem róŜnic cząstkowych. Etapy obliczeń: • • • obliczyć wpływ zmiany pierwszego czynnika, zakładając, Ŝe czynnik drugi pozostaje w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia, ustalić wpływ zmiany drugiego czynnika, przyjmując z kolei, Ŝe czynnik pierwszy występuje w wielkości odpowiadającej podstawie odniesienia, obliczyć wpływ obydwu czynników łącznie.

Metoda funkcyjna uwidacznia wyraźnie związek między wielkością wyników w okresie przyjętym za podstawę odniesienia a rzeczywistą wielkością porównywanych czynników. Metoda umoŜliwia otrzymanie jednoznacznych odpowiedzi bez względu na kolejność podstawiania czynników. Metoda funkcyjna moŜe mieć zastosowanie nie tylko w zaleŜnościach stanowiących iloczyn, lecz równieŜ w wypadku występowania ilorazów, z tym Ŝe wielkości wskaźników dynamiki względnej (A,B,C) dla czynników w mianowniku funkcji ustala się w sposób odwrotny, dzieląc wskaźniki podstawy odniesienia przez wielkości rzeczywiste (badane). Przyjęte w metodzie funkcyjnej matematyczne rozwiązania pozwalają na uzyskanie wyników identycznych jak w metodzie

40

M. Sierpińska T. Jachna opt. cit., s. 30.

33

podstawień krzyŜowych, przy czym stosowane formuły obliczeń naleŜą do stosunkowo skomplikowanych. Metoda logarytmowania pozwala na osiąganie wyników zbliŜonych do wielkości odchyleń obliczonych za pomocą metody funkcyjnej lub podstawień krzyŜowych. MoŜna ją stosować do dowolnej liczby zmiennych objaśniających. Odchylenia cząstkowe oblicza się w oparciu o wskaźnik dynamiki zjawiska. Warto zwrócić uwagę na fakt, Ŝe sposób prezentowania danych w postaci indeksów dynamiki stwarza moŜliwość pogłębienia interpretacji analizowanego modelu zaleŜności. ZróŜnicowany stopień przydatności wyŜej wymienionych metod. Dość dokładnie obliczone odchylenia indywidualne (za pomocą metody funkcyjnej, logarytmicznej, krzyŜowych podstawień) mają większą wartość poznawczą w analizie niŜ odchylenia łączne. Oprócz wyŜej wymienionych metod, analiza finansowa posługuje się takŜe metodami specyficznymi, głównie w zakresie operacji finansowych. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pienięŜnych. Do podstawowych metod operacji pienięŜnych naleŜą rachunki: odsetkowe, procentu składanego, dyskontowe. Do metod, które mogą znacznie wzbogacić badania stosowane w analizie finansowej naleŜą metody stochastyczne, które charakteryzują się większą precyzyjnością, poniewaŜ obok czynników głównych uwzględnia się w nich wpływ czynników przypadkowych. W metodach tych liczba czynników i postać zaleŜności nie są z góry określone, lecz wynikają z przeprowadzonego rozpoznania w analizie wstępnej. Metody stochastyczne pozwalają, więc na szersze ujęcie związków między zjawiskami gospodarczymi i ściślejsze przypisanie im ilościowego wyrazu. Wśród metod stochastycznych na szczególne podkreślenie zasługują metody ekonometryczne. Ich ideą jest budowanie i oszacowanie odpowiednich modeli ekonometrycznych,

odzwierciedlających za pomocą jednego równania lub układu równań zasadnicze powiązania między rozpatrywanymi zjawiskami. W metodach ekonometrycznych ocena dokonywana jest przez porównanie stanu rzeczywistego ze stanem dla tego czasu właściwym, a określonym na podstawie kwantyfikowanej prawidłowości przebiegu. Wyniki tak przeprowadzonej analizy słuŜą nie tylko do sposobu działania przedsiębiorstw w przeszłości, ale teŜ do formułowania prognoz przede wszystkim krótko-

i średnioterminowych lub teŜ optymalnych programów działania. Dzięki wykorzystaniu w szerokim zakresie aparatu statystyczno – matematycznego pozwalają one na znaczenie szersze zastosowanie ich w procesie planowania i prognozowania procesów 34

produkcyjnych w przedsiębiorstwie, aniŜeli to ma miejsce przy zastosowaniu tylko metod deterministycznych. Drugą grupą metod stochastycznych są metody dyskryminacyjne. Mają one na celu wczesne rozpoznanie – najczęściej przez bank – zagroŜeń dotyczących efektywności gospodarowania i związanej z tym utraty zdolności kredytowej przez przedsiębiorstwa lub gospodarstwa domowe. Stosuje się je równieŜ w ujęciu wielowymiarowej dyskryminacji liniowej. Punktem wyjścia jest analiza bilansów zagroŜonych firm przez odniesienie ich do bilansów jednostek dobrze prosperujących. Metody taksonomiczne to trzecia grupa metod stochastycznych, których istotą jest skumulowanie szeregu wskaźników pomiaru efektywności gospodarowania oraz innych czynników, reprezentujących warunki gospodarowania i sprowadzeniu ich do jednego porównywalnego wskaźnika. Wartości poznawcze wraŜają się w tym, Ŝe umoŜliwiają ocenę pozycji ocenianego przedsiębiorstwa w stosunku do innych jednostek w otoczeniu gospodarczym (sektor lub region). Statyczne metody taksonomiczne umoŜliwiają uwzględnienie zmian rozpatrywanych procesów porównawczych w przestrzeni, zaś dynamiczne nie tylko w przestrzeni, ale i w czasie41. NaleŜy podkreślić, Ŝe metody stochastyczne nie wykluczają się ze stosowanymi metodami jakościowymi i metodami deterministycznymi, wręcz przeciwnie – mogą się wzajemnie uzupełniać, przyczyniając się do znacznego wzbogacenia wartości poznawczej wyników analizy finansowej. Oprócz wyŜej wymienionych metod, analiza finansowa posługuje się takŜe metodami specyficznymi, głównie w zakresie operacji finansowych. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pienięŜnych. Do podstawowych metod operacji pienięŜnych naleŜą rachunki: odsetkowe, procentu składanego, dyskontowe. Przedstawiona charakterystyka metod wykazała, Ŝe w analizie finansowej dysponuje się wieloma róŜnymi metodami, które są dobierane zaleŜnie od rodzaju badanych zjawisk i postawionych w analizie celów. Są to metody jakościowe i ilościowe, determistyczne, stochastyczne oraz róŜne kombinacje wymienionych metod.

Wyeksponowane wady i zalety poszczególnych metod wykazują, Ŝe nie moŜna mówić o wyŜszości jednych metod nad innymi. Metody analizy jakościowej, zwane równieŜ metodami opisowymi, ujmują badane związki ich zaleŜności w formie opisowej, werbalnej bez prób nadania im ilościowego mierzonego wyrazu, co w wielu przypadkach moŜe być

41

T. Waśniewski, W. Skoczylas opt. cit., s. 51.

35

s. s. więc równoległe stosowanie wszystkich metod i ich dobieranie stosownie do specyfiki badanych zjawisk i właściwości poszczególnych metod. 42 Ibidem.. 36 . Gabrusewicz opt. 29. jak i przebiegu oraz wyników osiąganych w danym czasie. Rodzaje analizy finansowej Regulowanie i sterowanie procesami gospodarczymi w przedsiębiorstwie wymaga poddawania analizie zarówno stanów tych procesów. jeśli zbliŜone wyniki są osiągalne przy zastosowaniu metod prostych. Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria KRYTERIUM PODZIAŁU RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ ANALIZA FUNKCJONALNA ANALIZA KOMPLEKSOWA ANALIZA DECYZYJNA ANALIZA CAŁOŚCIOWA ANALIZA ODCINKOWA (PROBLEMOWA) ANALIZA OGÓLNA ANALIZA SZCZEGÓŁOWA ANALIZA WSKAŹNIKOWA ANALIZA ROZLICZENIOWA ANALIZA RETROSPEKTYWNA (EX-POST) ANALIZA BIEśĄCA ANALIZA PROSPEKTYWNA ANALIZA POJEDYNCZEGO PRZEDSIĘBIORSTWA ANALIZA MIĘDZYZAKŁADOWA ANALIZA WEWNĘTRZNA ANALIZA ZEWNĘTRZNA PRZYJĘTA METODA BADAŃ ZAKRES PRZEDMIOTOWY BADAŃA SZCZEGÓŁOWOŚĆ BADAŃ FORMA BADAŃ CZAS OBIĘTY ANALIZĄ ZAKRES PRZESTRZENNY BADAŃ PRZEZNACZENIE ANALIZY Źródło: W. Trzeba przy tym zwrócić uwagę. cit. Nie naleŜy. Podstawowe kryteria podziału i rodzaje analizy finansowej przedstawia Schemat 4.5. a więc mało pracochłonnych42. Dlatego w zaleŜności od potrzeb jednostki gospodarczej przeprowadza się róŜnego rodzaju analizy finansowe. bowiem stosować metod złoŜonych. Najlepszym rozwiązaniem jest. ale tylko na etapie analizy wstępnej. 54. Ŝe przy wyborze metod w znacznej mierze decyduje ich pracochłonność i wartość uzyskiwanych wyników (dokładność).waŜne. 1.

37 . Z tego względu analizę odcinkową często nazywa się analizą problemową. Stanowi ona podstawę do podejmowania bieŜących jak i rozwojowych decyzji dotyczących całego przedsiębiorstwa. ocenę i na tej podstawie wyciąga wnioski. Pierwsza z nich polega na odrębnym badaniu roŜnych dziedzin działalności np. zwana takŜe analizą kompleksową. Przy badaniach odcinkowych zawęŜa się wpływ czynników kształtujących badane zjawisko do bliskich zaleŜności. bez głębszego wnikania w przyczyny zaistniałej sytuacji. w pewnym stopniu zmniejsza moŜliwość dostrzeŜenia niedoskonałości. jakie występują pomiędzy nimi. Stopień szczegółowości badań analityczny dzieli analizę finansową przedsiębiorstwa na ogólną i szczegółową. Analiza ogólna obejmuje całokształt działalności prace badawcze opierają się na wąskiej grupie odpowiednio dobranych wskaźników syntetycznych. bez stwierdzania następstw w innych dziedzinach działalności. Analiza szczegółowa zajmuje się badaniem określonego problemu działalności przedsiębiorstwa w sposób dokładny 43 J.: produkcji. które przedstawione są za pomocą wskaźników oraz zaleŜności. Przy tej analizie bardzo waŜna jest znajomość nowoczesnych technik obliczeniowych. analiza funkcjonalna polega na badaniu działalności przedsiębiorstwa w podziale na części planu techniczno – ekonomicznego oraz na działy sprawozdawczości rzeczowej i finansowej lub poszczególnych funkcji czy słuŜb43. co umoŜliwia skrócenie czasu jej wykonywania. s. Ostatnia z tej grupy analiza decyzyjna nastawiona jest głównie na problemowe i szczegółowe badania. Brak w niej badań wzajemnych zaleŜności występujących między zjawiskami gospodarczymi. Dostarcza informacji o zjawiskach gospodarczych. Analiza całościowa. kosztów. Polega na grupowaniu zjawisk dotyczących określonej decyzji. PWE. a takŜe jest bardzo przydatna w ocenie całokształtu działalności firmy. strukturalnej i dynamicznej. Duraj. jakim jest zakres zagadnień objętych analizą wyróŜniamy analizę częściową(odcinkową) i całościową.Jak wynika z wyŜej zaprezentowanego schematu przyjmując za kryterium metodę badań wyróŜnia się trzy rodzaje analiz. zatrudnienia. Inne kryterium podziału. Z kolei analiza kompleksowa zajmuje się całościowym badaniem danego przedmiotu lub podmiotu. Pierwsza z nich. Warszawa 2004. 18. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. Na podstawie badań odcinkowych zestawia się ogólna. Szybkie i kompleksowe opracowanie tej analizy. Analizę funkcjonalną przeprowadza jednocześnie wiele osób. Polega ona na badaniach o charakterze ogólnym i posługuje się opisem zjawisk gospodarczych od strony ilościowej. dotyczy wszystkich zjawisk występujących w przedsiębiorstwie.

Większą wartość poznawczą charakteryzuje się analiza rozliczeniowa. tę ostatnią zaś na analizę taktyczną (średniookresową) oraz analizę strategiczną (długookresową). zwana takŜe retrospektywną. pozwalających uzyskać dokładny i obiektywny obraz analizowanych zjawisk. analizę ex ante (antycypacyjną). skorygowanie sposobu mierzenia wskaźnika i współczynnika lub ustalenie dodatkowych wskaźników i współczynników. która polega na badaniu i ocenie związków i współzaleŜności występującymi między poszczególnymi zjawiskami. Analiza wskaźnikowa. Przykładem tej analizy moŜe być ocena wpływu zmian stawek amortyzacji na produktywność środków trwałych Forma prowadzenia badań jest kolejnym kryterium dzielące analizę finansową na dwa dalej opisane rodzaje. Więckowski op. cit. • obliczenie wskaźnika i/lub współczynnika na podstawie zweryfikowanych mierników oraz postawienie diagnozy i sformułowanie decyzji. Wartość i zmiana wskaźników. Analiza ex post.. która dostarcza informacji o sytuacji finansowej i wynikach działalności gospodarczej badanej firmy na podstawie zbioru wskaźników logicznie ze sobą powiązanych. 19. Analizę ekonomiczną ze względu na przyjęty horyzont czasowy moŜna podzielić na: analizę ex post (retrospektywną). stanowią podstawę do formułowania wniosków dotyczących przyszłości. Wartość poznawcza analizy rozliczeniowej sprawia. weryfikacja poprawności przyjętych wskaźników. naleŜy do najlepiej opracowanych rodzajów analizy ekonomicznej. Ŝe jest ona szczególnie przydatna w procesie zarządzania. która wyodrębnia następujące etapy44: • • • • wybór zjawisk gospodarczych przedsiębiorstwa objętych badaniem i oceną. W analizie tej stosuje się mierniki bezwzględne ukazujące absolutne rozmiary określonych zjawisk gospodarczych oraz mierniki względne pozwalające określić relacje między nimi.i szczegółowy za pomocą wskaźników umoŜliwiających dostrzeŜenie zaleŜności przyczynowo – skutkowych miedzy badanymi zjawiskami. Aby przy pomocy analizy wskaźnikowej móc dokonać prawidłowej oceny analizowanych zjawisk waŜne jest przestrzeganie określonej procedury postępowania. s. Dzięki czemu moŜliwa jest identyfikacja czynników kształtujących badane procesy i zjawiska oraz pełniejsza ocena ich oddziaływania na wyniki ekonomiczne jednostki gospodarczej. staranny dobór adekwatnych wskaźników do analizowanych zjawisk. a takŜe ich wzajemne relacje. MoŜe być przeprowadzona na wszystkich szczeblach zarządzania 44 J. 38 .

Kurtys. Najistotniejszą cechą analizy operatywnej jest niemal bezpośrednie wykorzystywanie jej warunków do regulacji zaistniałych odchyleń od załoŜonych parametrów i do likwidacji występujących zakłóceń w przebiegu procesów gospodarczych i produkcyjnych. a przede wszystkim planowania jak i kształtowaniu strategii przedsiębiorstwa46. lecz równieŜ w poszczególnych wycinkach jego działalności. jak i te. 39 . rok). Borowiecki. cit. Urbańczyk opt. J.45 Analiza bieŜąca zwana takŜe operatywną ma na celu przygotowanie informacji analitycznych o zjawiskach i procesach gospodarczych w relatywnie krótkich odcinkach czasu – zmiana. MoŜna takŜe. a takŜe utrwalać tendencje w zarządzanych obiektach gospodarczych. Wersty opt. Analiza prospektywna podobnie jak analiza ex post moŜe być przeprowadzana na wszystkich poziomach zarządzania w przedsiębiorstwie. Dzięki wynikom analizy ex post moŜna nie tylko wyjaśnić zmiany. Wymaga starannego doboru przedsiębiorstw wykorzystywanych do porównań. Jej podstawowym celem jest przeprowadzenie badań strukturalnych i przyczynowych w odniesieniu do minionych zadań gospodarczych w przyjętym przedziale czasu (kwartał. cit. T. Waśniewski.. Dotyczy przedsiębiorstw wchodzących w skład jednej branŜy. dekada. Dostosowana jest do potrzeb szeroko rozumianego otoczenia przedsiębiorstwa. L. 14. które działały wcześniej. B. R. E. Duraj. Wyniki prac badawczych mogą ograniczać się jedynie badanego przedsiębiorstwa. zapobiegać w przyszłości zmianom niepoŜądanym.w przedsiębiorstwie. Analiza ta moŜe być przeznaczona dla: • 45 46 banków w związku z ubieganiem się o kredyt. Natomiast analiza międzyzakładowa polega na porównywaniu danej jednostki z innymi. Analizę zewnętrzną sporządza się dla osób i instytucji z poza przedsiębiorstwa zwykle w układzie rocznym. Bednarski. s. Pozwala ustalać wyniki przewidywanych procesów gospodarczych we wszystkich dziedzinach działalności oraz w przedsiębiorstwie jako całości. s. które mogą się pojawić w przyszłości. zakłady). Uwzględnia ona zarówno czynniki te. Jej celem jest ustalenie przyczyn róŜnic między np. jakie zaszły w przedsiębiorstwie jako całości. K. jednostkowymi kosztami własnymi porównywalnych wyrobów wytwarzanych przez przestrzenne wyodrębnione ogniwa organizacyjne (wydziały. 29. W zaleŜności od przeznaczenia analizy moŜemy mówić o analizie wewnętrznej i zewnętrznej.. Analizę ex ante wykorzystuje się we wszystkich procesach decyzyjnych. dzień. wówczas mamy do czynienie z analizą pojedynczego przedsiębiorstwa. wykorzystując uzyskane wyniki. Wykonywana jest w sposób kompleksowy.

21. 40 . cit. Jachna. ubezpieczycieli. 47 M. s. Natomiast analiza wewnętrzna zajmuje się uwzględnieniem potrzeb decyzyjnych kierownictwa i innych szczebli zarządzania w przedsiębiorstwie.• • • udziałowców i akcjonariuszy. Sierpińska. T. właścicieli i inwestorów w procesie prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego oraz innych odbiorców z jego otoczenia. Analiza wewnętrzna jest wykonywana w sposób bardziej szczegółowy i zajmuje się wybranymi obszarami działalności przedsiębiorstwa. opt. Zawiera ona analizę podstawowych sprawozdań finansowych bilansu i rachunku wyników oraz ocenę kondycji finansowej i czynników ją determinujących47.

Prawo dopuszcza równieŜ Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako forma organizacyjno-prawna podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w Polsce W gospodarce rynkowej podmioty gospodarcze swobodnie prowadzą działalność gospodarczą i Ŝaden organ nie ma prawa w ich działalność ingerować. 2. spółka komandytowo-akcyjna). transport morski i lotniczy. Główny Urząd Statystyczny opracował systematykę form prawno-organizacyjnych.U. budowlana. Ŝe jest ona wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. właściciela. np.2. Charakterystyka Zakładów Mięsnych Agro-Handel Sp. państwa. Dz. spółka komandytowa. Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza. spółka akcyjna. rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych. 1178 z późn. 48 41 . osoby prawne (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.o.1. nr 101. z zastrzeŜeniem odrębnych przepisów. pracowników i poŜyczkodawców. o ile działają zgodnie z prawem. 2. z o. więc jest zarobkowy charakter oraz fakt. Spółka jest prawną formą współdziałania dwóch lub większej liczby osób dla łatwiejszego osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego.. wykonywana w sposób zawodowy i ciągły48. za wyjątkiem otrzymania koncesji w niektórych dziedzinach. Warunkiem uznania danej działalności za działalność zawodową jest. poz. które mogą wykluczać daną formę prawną dla danego rodzaju działalności gospodarczej (np. Forma prawna podmiotu gospodarczego jest narzędziem określającym wymagania załoŜycielskie.W gospodarce wolnorynkowej znaczna cześć podmiotów gospodarczych działa jako spółki.Prawo działalności gospodarczej. inne podmioty mające osobowość prawną) i jednostki organizacyjne mniemające osobowości prawnej (spółka jawna. spółka partnerska. banki). . art. Prowadzenie działalności gospodarczej nie wymaga otrzymania zezwolenia władz administracyjnych. strukturę władzy oraz odpowiedzialność a takŜe chroniącym interesy społeczeństwa. zm. Podmiot rozpoczynający działalność gospodarczą ma pełną swobodę wybory formy organizacyjnoprawnej przedsiębiorstwa. produkcja i sprzedaŜ wódek. Do podstawowych form prawno-organizacyjnych zalicza się osoby fizyczne (indywidualni przedsiębiorcy oraz wspólnicy spółek cywilnych). czy teŜ usługowa oraz poszukiwanie. handlowa.

zaś organem ich reprezentującym jest zgromadzenie wspólników50. Warszawa 2004. jeśli takŜe kapitał (substrat rzeczowy). aby w ten sposób osiągnąć zamierzony cel. Kosikowski. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur”. s. Jeśli mianowicie jest nim tylko substrat osobowy (wspólnicy). Ojczyzną spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są Niemcy końca XIX w. transportowych i innych. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki. Ŝe spółkami prawa cywilnego są te spółki. Wspólnicy spółek kapitałowych odsunięci są z reguły od bezpośredniego prowadzenia spraw spółki (naleŜą one do zarządu) i od bezpośredniej kontroli jej działalności (wykonuje je specjalny organ spółki . W prawie polskim moŜna wyróŜnić spółki prawa cywilnego (spółki cywilne) i spółki prawa handlowego (spółki handlowe). w tym z reguły największe organizacje gospodarcze. W formie spółek występuje większość przedsiębiorstw przemysłowych. z najdawniejszymi włącznie. Praktyczne potrzeby dyktowały łączenie się osób w grupy. procedury zakładania. to są to spółki osobowe. spółkę osobową cechuje osobista (majątkowa) odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki i osobiste prowadzenie spraw spółki.moŜliwość tworzenia i istnienia niektórych spółek z udziałem jednego wspólnika (spółki jednoosobowe). usługowych. Warszawa-Jaktorów 2001. jako forma współdziałania osób. z wyłączeniem osobistej odpowiedzialności wspólników. najczęściej gospodarczy49. natomiast spółkami prawa handlowego są spółki uregulowane przez przepisy kodeksu spółek handlowych i inne ustawy. powszechnie przyjmowany w obcych systemach prawnych. Podział na spółki osobowe i kapitałowe. W konsekwencji spółki kapitałowe posiadają osobowość prawną i za swoje zobowiązania odpowiadają własnym majątkiem. Podział na spółki kapitałowe i osobowe opiera się na kryterium substratu ich istnienia i działalności. instytucji ubezpieczeniowych itd. 81. są to spółki kapitałowe. a takŜe banków. Rafalski. Przyjmując. o spółkach z ograniczoną J. a przepisy dotyczące spółek zawierają róŜne systemy prawa antycznego. a takŜe powoływania ich dla celów niegospodarczych. handlowych. Spółka. gdzie znalazła ona swój normatywny kształt w ustawie z 20 IV 1892 r. Jecyszyn. moŜna stwierdzić. znana była juŜ w staroŜytności. nie ma nic wspólnego z podziałem osób prawnych na osoby typu korporacyjnego i fundacyjnego (zakładowego). zatem za punkt odniesienia stan regulacji prawnej spółek w naszym prawie. W przeciwieństwie do spółek kapitałowych. 50 A.rada nadzorcza lub komisja rewizyjna). s. Spółki odgrywają istotną rolę w stosunkach gospodarczych krajów o gospodarce rynkowej. 49 42 . Kryterium tego rozróŜnienia opiera się na strukturze i charakterze przepisów normujących dany rodzaj spółki. Podstawy prawa gospodarczego. C. 33... wzory. Wydawnictwo Prawne LexisNexis. uregulowane przez kodeks cywilny.

Oficyna Ekonomiczna. francuskim (1925r. Olszewski.) jako private limited company. Działalność ubezpieczeniową mogą zaś prowadzić wyłącznie spółki akcyjne 51 J. 49. Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie PODSTAWOWA KWALIFIKACJA SPÓŁEK KODEKS SPÓŁEK HANDLOWYCH SPÓŁKI OSOBOWE: ¬ SPÓŁKA JAWNA ¬ SPÓŁKA KOMANDYTOWA ¬ SPÓŁKA KOMANDYTOWO-AKCYJNA SPÓŁKI OSOBOWE: ¬ SPÓŁKA CYWILNA SPÓŁKI KAPITAŁOWE: ¬ SPÓŁKA Z O. s.) i innych systemach prawnych. Warszawa 2002.H. Oznacza to. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością naleŜy do spółek kapitałowych prawa handlowego. Regulacja tego rodzaju spółki znalazła się następnie w prawie austriackim (1906r. 43 . Ŝe fundusze takie mogą funkcjonować wyłącznie w postaci spółek akcyjnych.02. Prawo gospodarcze kompendium. Wydawnictwo C.). Kraków 2005. jeŜeli jej cel nie jest sprzeczny z przepisami prawa.odpowiedzialnością. Kodeks spółek handlowych pozwala na tworzenie tego rodzaju spółek dla prowadzenia jakiejkolwiek działalności. angielskim (1907r. Podstawową kwalifikację spółek przedstawia Schemat 5. Ustawa o narodowych funduszach inwestycyjnych przewiduje na przykład.. Jak załoŜyć firmę w Unii Europejskiej. s.O.Wach.1919 r. ¬ SPÓŁKA AKCYJNA Źródło: K. Ŝe przepisy zawarte w innych aktach prawnych mogą zastrzegać dla danego typu działalności odrębną formę prawną w postaci innych typów spółek lub organizacji. BECK. której istotą jest przede wszystkim zgrupowanie środków kapitałowych w celu realizacji pewnego zamierzenia. 276. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością opiera się – podobnie jak spółka akcyjna – na koncepcji zaangaŜowania kapitałowego wspólników i ich odpowiedzialności ograniczonej do wkładu w majątek spółki51. W Polsce tą formę prawną prowadzenia działalności gospodarczej uregulowano po raz pierwszy dekretem z 08.

201 § 3. więc wyróŜnić cele zarobkowe. . Dz. a zarazem udziały w spółce posiada więcej niŜ dwudziestu pięciu wspólników55.. W myśl postanowień kodeksu spółek handlowych. W rozumieniu przepisów ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym.. art. zm. moŜe znaleźć odzwierciedlenie w celach naukowych. 17.U. Rafalski opt. poz. umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinna zostać zawarta w formie aktu notarialnego i określać: firmę i siedzibę spółki. Ŝe banki mogą zostać utworzone jako spółdzielcze. takŜe wniesienie tej nadwyŜki. 55 Dz. A.Kodeks spółek handlowych. wysokość jej kapitału zakładowego. Przepisy kodeksu spółek handlowych nie ograniczają obszaru aktywności. wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego. z 2000 r.oraz towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych. NaleŜy jednak zaznaczyć. cit. poniewaŜ charakteryzuje go brak dochodów spółki. Taka spółka nie musi. • powołanie zarządu spółki. 54 Dz. art. który składa się z jednego albo większej liczby członków. państwowe lub w postaci spółek akcyjnych. w których kapitał zakładowy przewyŜsza pięćset tysięcy złotych. z 2000 r. 53 52 44 . nr 94. nr 94.U. • ustanowienie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. więc prowadzić przedsiębiorstwa. charytatywnych.154 § 3. Prawo bankowe zastrzega. Ten ostatni rodzaj działalności. przedmiot działalności spółki. gospodarcze niemające charakteru zarobkowego oraz cele niegospodarcze (non profit).. nr 94.U. 213 § 2. zm. • uzyskanie wpisu do rejestru przedsiębiorców. zm. s. 1037 z późn. 1037 z późn. ale musi być dofinansowywana z zewnątrz. nadwyŜkę taką zwaną "agio".. MoŜna tutaj. art.. jaką chcą się kierować wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. 1037 z późn. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. poz. spółka non profit jest jednak przedsiębiorcą i powinna zostać wpisana do rejestru52. zgodnie z literą prawa przelewa się na poczet kapitału zapasowego tworzonej spółki53. jeŜeli wymaga tego umowa spółki lub ustawa. poz. do zarządu mogą być powołane osoby spośród wspólników lub spoza ich grona54. organ nadzoru w postaci rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej powinien zostać ustanowiony w spółkach. a w razie objęcia udziału za cenę wyŜszą od wartości nominalnej. bądź społecznych. Ŝe jest on rzadko wykorzystywany w praktyce.. Do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne naleŜy podjąć następujące kroki: • • zawarcie umowy spółki.

Warszawa 2001. Wniesienie kapitału zakładowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością warunkuje załoŜenie spółki. iŜ wspólnikom przysługuje tylko jeden układ. czyli tzw. wtedy udziały te mogą być róŜnej wartości i są podzielne56. PWE. Jedną z podstawowych czynności niezbędnych do utworzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie przez wspólników kapitału i przekazanie go tej spółce tytułem wkładu na kapitał zakładowy. 97. Sobczak. informacje czy wspólnik moŜe mieć więcej niŜ jeden udział. Na poczet kapitału zakładowego wspólnicy mogą wnieść dwa rodzaje wkładów: wkłady pienięŜne i wkłady niepienięŜne. Wkłady niepienięŜne mogą mieć postać rzeczy i praw majątkowych. NaleŜy wszakŜe pamiętać. liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników. a jednego udziału pięćdziesiąt złotych. Udział naleŜy rozumieć jako część kapitału zakładowego. a takŜe jako ogół praw i obowiązków wspólnika. JeŜeli natomiast umowa stanowi. czas trwania spółki (o ile jest oznaczony). s. Uregulowania prawne. Kapitał zakładowy stanowi początkowy majątek spółki. Umowa spółki musi określać wysokość kapitału zakładowego. Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki jest ograniczona do wysokości wniesionych przez nich udziałów. a w konsekwencji – prawa do swobodnego 56 K. Kapitał zakładowy dzieli się na udziały. ilość udziałów. na które się dzieli kapitał oraz ich wysokość. przy czym wniesienie całego wkładu musi nastąpić przed zgłoszeniem spółki do zarejestrowania. Wspólnik moŜe. Działalność gospodarcza. Ŝe zarówno zbywana jak i pozostała część udziału nie moŜe przedstawiać mniejszej wartości niŜ pięćset złotych. co najmniej jeden lub większą liczbę udziałów w kapitale zakładowym spółki. Obecnie minimalna wysokość kapitału wynosi pięćdziesiąt tysięcy złotych. W przypadku. UmoŜliwia rozpoczęcie działalności gospodarczej i stanowi zabezpieczenie roszczeń kontrahentów spółki. aporty. Ich wniesienie do spółki powoduje przeniesienie na nią prawa własności. gdy umowa spółki stanowi. wówczas wszystkie udziały w kapitale zakładowym spółki powinny być równe i niepodzielne. Ŝe kaŜdy ze wspólników ma więcej niŜ jeden udział. Objęcie lub nabycie udziału jest równoznaczne z nabyciem praw i obowiązków związanych z uczestnictwem w spółce. 45 . Poprzez zawarcie umowy spółki. Aby być wspólnikiem naleŜy posiadać.wskazanie osoby lub osób będących wspólnikiem spółki. wspólnik zaciąga wobec tej spółki zobowiązanie do pokrycia udziału przez wniesienie wkładu. więc wtedy zbyć cały udział jak i jego część. Wysokość kapitału świadczy o potencjale gospodarczym spółki.

by ci złoŜyli stosowny wniosek o rejestrację. Jednocześnie kodeks spółek handlowych podtrzymuje zakaz łączenia funkcji członka zarządu (a takŜe innych funkcji podlegających bezpośrednio członkowi zarządu) i rady nadzorczej. z 2001r. w terminie 7 dni od dnia sporządzenia aktu notarialnego zawierającego umowę spółki. 59 Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. Do zgłoszenia spółki naleŜy dołączyć: umowę spółki. – Krajowy Rejestr Sądowy.dysponowania przedmiotami wkładu57. Prawo handlowe dla ekonomistów. jeŜeli o powołaniu członków organów spółki nie stanowi akt notarialny zawierający umowę spółki – dowód ich ustanowienia z wyszczególnieniem składu osobowego. Obowiązek ustanowienia jednego z tych organów dotyczy tylko spółek. Zgłoszenie do rejestru ma charakter fakultatywny. w których kapitał zakładowy przewyŜsza 500.o. ”Gazeta Podatkowa” 2004. Warszawa 2002.000 złotych. s. 46 . Władze spółki mogą być ustanowione bądź w samym akcie załoŜycielskim bądź w drodze odrębnej uchwały wspólników podjętej przed zarejestrowaniem spółki. Do zgłoszenia spółki oraz zmian składu osobowego zarządu naleŜy dołączyć równieŜ załoŜone wobec sądu albo poświadczone 57 58 U. Organami obowiązkowymi są zgromadzenie wspólników (organ stanowiący) i zarząd (organ reprezentujący). PWE. co oznacza. oświadczenie wszystkich członków zarządu. 209. zgodnie z trybem przewidzianym w umowie58.. Ŝe sąd nie moŜe stosować środków dyscyplinarnych (grzywny) w stosunku do członków zarządu. Zarząd spółki zobowiązany jest zgłosić ją do rejestru przedsiębiorców. czy dane rzeczy lub prawa mogą stanowić przedmiot aportu. czy posiadają one cechy umoŜliwiające wniesienie ich do spółki tytułem pokrycia udziałów. nr 17. Ŝe wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione. Karczmarek. K. art. Sądem rejestrującym jest sąd rejonowy (sąd gospodarczy) mający siedzibę w mieście będącym siedzibą wojewody59. zdolności aportowej tych rzeczy i praw. czyli stwierdzenie.U. JednakŜe w celu ustalenia. s. Kruczalak. poz. Do zarejestrowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne jest powołanie jej organów zwanych władzami spółki. 10. Natomiast powołanie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej ma charakter fakultatywny. 112. będącego częścią składową Krajowego rejestru sądowego. konieczne jest określenie tzw. 1-3. Dz. a ilość wspólników jest więcej niŜ 25. nr 31. Aport jako wkład do spółki z o. Przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej nie moŜe być prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług. Zarząd jest zobowiązany dołączyć takŜe podpisaną przez wszystkich jego członków listę wspólników z podaniem nazwiska i imienia lub nazwy (firmy) oraz liczby i wszystkich udziałów kaŜdego z nich..

kapitału zakładowego bądź wkładów. Szczecin 2004. Wspólnicy na zwyczajnym zgromadzeniu są zobowiązani62: • • rozpatrzyć i zatwierdzić sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdanie finansowe za ubiegły rok obrotowy. s. 86. spółka w organizacji moŜe zaciągać zobowiązania i nabywać prawa. ale tylko w ramach działalności o charakterze przygotowawczym do podjęcia działalności gospodarczej. . 60 47 .H. w terminie sześciu miesięcy po upływie kaŜdego roku obrotowego. gdy nie zawarto umowy spółki. W takich przypadkach sąd najpierw wyznacza zarządowi termin do uzupełnienia braków. określony w umowie albo statusie przedmiot działalności spółki jest sprzeczny z prawem lub umowa albo status spółki nie zawiera postanowień dotyczących firmy. Wach. jeŜeli sprawy te nie zostały wyłączone umową spółki spod kompetencji zgromadzenia wspólników. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Ustawa wyróŜnia zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników. Podjęcie zaś zasadniczej działalności będzie mogło nastąpić dopiero po uzyskaniu wpisu do rejestru61.notarialnie wzory podpisów członków zarządu. przedmiotu działalności spółki. C. Górski. 62 W. Główną jego funkcją jest podejmowanie uchwał w sprawach przewidzianych przepisami kodeksu spółek handlowych i aktem załoŜycielskim spółki. 61 K. 181. Sąd rejonowy moŜe orzec o rozwiązaniu spółki wpisanej do rejestru. Postanowienie to nie moŜe być jednak wydane.. w tym prawo własności rzeczy ruchomych i nieruchomości. Dokumenty załączone do wniosku powinny być złoŜone w oryginałach lub urzędowo poświadczonych odpisach lub wyciągach60. Warszawa 2003. następnie wzywa zarząd do załoŜenia wyjaśnienia i jeŜeli braki te nie zostaną usunięte moŜe wydać postanowienie o rozwiązaniu spółki. s. opt. M. powziąć uchwałę w przedmiocie podziału zysku albo pokrycia strat. Zwyczajne odbywa się raz w roku. Tarska. Istota.BECK. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Prawo gospodarcze. Przed uzyskaniem wpisu do rejestru. cit. NajwyŜszym organem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie wspólników. s. ustrój. jeŜeli od jej wpisu do rejestru upłynęło pięć lat. 125. bądź wszystkie osoby zawierające umowę spółki albo podpisujące status nie miały zdolności do czynności prawnych w chwili ich dokonywania. funkcjonowanie. • podjąć uchwałę w przedmiocie udzielenia członkom organów spółki absolutorium z wykonania przez nich obowiązków.

wskutek rezygnacji jednego z członków. Członkiem zarządu moŜe być tylko osoba fizyczna o pełnej zdolności do czynności prawnych. Warunkiem wyboru danej osoby do składu zarządu jest jej zgoda. albo gdyby decyzja podjęta została z naruszeniem procedury. Ŝe zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników zwołuje zarząd. gdy wymaga tego przepis prawa. albo jego zorganizowanej części. wymaga zgody wszystkich wspólników. z kodeksem spółek handlowych). dlatego ze względów praktycznych. Zasadą jest. zapadają większością dwóch trzecich głosów. Zgromadzenie wspólników moŜe odbyć się w kaŜdym czasie bez formalnego zwołania. JeŜeli ustawa lub akt załoŜycielski nie zawierają ograniczeń. których dotyczy. o ile jest na nim reprezentowane 100% kapitału zakładowego i nikt z obecnych nic wniósł sprzeciwu. Dopuszcza się równieŜ moŜliwość określenia składu zarządu przez wskazanie minimalnej i maksymalnej liczby jego członków. 48 . celowe jest jej wcześniejsze uzyskanie. Podobnie. jak to miało miejsce na gruncie kodeksu handlowego.Nadzwyczajne zgromadzenie wspólników zwołuje się. zaś uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. Ŝe statut spółki moŜe ustanowić surowsze warunki powzięcia tych uchwał. Ŝe uchwały dotyczące zmiany umowy spółki. Decydujące znaczenie mają w tym zakresie postanowienia umowy spółki określające organizację jej władz. W skład zarządu mogą wchodzić zarówno wspólnicy. Natomiast uchwała dotycząca zmiany umowy spółki. Uchwała dotycząca istotnej zmiany przedmiotu działalności spółki wymaga większości trzech czwartych głosów z tym. Zarząd spółki moŜe być jedno. tyle Ŝe umoŜliwia skuteczne działanie zarządu nawet w przypadku przejściowego zdekompletowania np. wspólnicy mogą uczestniczyć w zgromadzeniu wspólników oraz wykonywać prawo głosu przez pełnomocników. zwiększająca świadczenia wspólników lub uszczuplająca prawa udziałowe. Przykładowa klauzula umowna moŜe mieć brzmienie: „Zarząd składa się z 3 do 5 osób”. bądź prawa przyznane osobiście poszczególnym wspólnikom. JeŜeli zarząd nie zwoła zgromadzenia wspólników w terminie wskazanym w przepisach lub w umowie. jak i osoby spoza ich grona. gdyby stwierdził sprzeczność z prawami nadrzędnymi (np. rozwiązania spółki lub zbycia przedsiębiorstwa. Decyzje zgromadzenia wspólników są nadrzędne w stosunku do wszelkich czynności pozostałych organów spółki i mogą być zaskarŜane tylko do sądu gospodarczego. który moŜe je uchylić tylko wówczas. wtedy uprawnienie do zwołania przejmuje rada nadzorcza lub komisja rewizyjna. umowa spółki bądź organy lub osoby uprawnione do zwołania zgromadzeń uznają to za wskazane. Zasadą jest. Sposób ten jest korzystny o.albo wieloosobowy.

208 § 6 i 7. nr 27. 1037 z późn. co do zasady.. podczas gdy odwołać prokurenta moŜe kaŜdy członek zarządu65. wymagana jest uprzednia uchwała zarządu. z art. Pojęcie prowadzenia spraw spółki jest odnoszone do stosunków wewnętrznych korporacji. w szczególności jako podstawa odpowiedzialności członka zarządu. 1037 z późn. Prawo reprezentacji oznacza kompetencję do występowania za spółkę. 49 .Uchwały zarządu mogą być powzięte. z 2000 r. Szczególna regulacja ustawowa dotyczy prokurenta. Uchwała jest równieŜ konieczna we wszelkich sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności spółki. art. Zakres przedmiotowy tego prawa określa tym samym katalog spraw. zm. Status prawny zarządu spółki z o. Sprawy nieprzekazane innym organom spółki tj. 72. którego powołanie wymaga zgody wszystkich członków zarządu. JeŜeli brak stosownej regulacji umownej. z 2000 r. Doktryna definiuje prowadzenie spraw jako podejmowanie wszelkich czynności – o charakterze przede wszystkim faktycznym i decyzyjnym – zmierzających do realizacji celu spółki64. ”Prawo Przedsiębiorcy” 2001. Zakres co ma znaczenie zwłaszcza został w przypadku zarządu wieloosobowego. s. 65 Dz. Organ ten prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. w których członek zarządu moŜe działać za spółkę. art. składanie i przyjmowanie oświadczeń woli za spółkę we wszelkich stosunkach prawnych z osobami trzecimi (stąd rozróŜnienie na reprezentację czynną i bierną). tj. nr 94. co do zasady.. radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej przez przepisy ustawy lub umowę spółki naleŜą. Odmiennie naleŜy oceniać skuteczność ograniczeń wynikających z przepisów ustawy. mają wyłącznie znaczenie wewnętrzne.. a zarząd jest wieloosobowy. Zarząd jest organem zarządzająco-wykonawczym.regułę stanowi wybór członków zarządu uchwałą wspólników. poz. Pojęcie reprezentacji obejmuje występowanie zarządu w stosunkach zewnętrznych spółki. 245. Herbet. poz.. 247 § 2. zawarte w umowie spółki lub uchwałach wspólników. bezwzględną większością głosów63. 201 § 4 w zw. Ewentualne ograniczenia. jeŜeli wszyscy członkowie zostali 63 64 Dz. zm. Z kolei sposób reprezentacji to sposób czynienia uŜytku ze wskazanej kompetencji. Przepisy kodeksu spółek handlowych normujące zasady prowadzenia spraw spółki mają w całości charakter dyspozytywny w związku. nr 94.o. z czym umowa spółki moŜe przewidywać w tej mierze zasady odmienne. do właściwości zarządu.. A. podejmowaną w głosowaniu tajnym. zgromadzeniu wspólników.U. Prawo członka zarządu do reprezentowania spółki dotyczy wszelkich czynności sądowych i pozasądowych i nie moŜe zostać ograniczone ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich.U. prawa reprezentacji ustalony bezwzględnie obowiązującymi przepisami kodeksu spółek handlowych.

Reprezentacja spółki z o. co do zakresu ich kompetencji. jak równieŜ przyznawać mu moŜe określone uprawnienia w zakresie kierowania pracami zarządu. Raczek.. jeŜeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna w całości lub części67. zatem obecność na posiedzeniu wszystkich jego członków.w kaŜdym czasie przeglądać księgi i dokumenty spółki. 926 z późn. 50 . Dom Wydawniczy „Ostoja”. Członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność wobec wierzycieli za naruszenie określonych zasad postępowania i nie wykonywanie obowiązków. Członkowie zarządu odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe spółki kapitałowej. z którego egzekucja umoŜliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.lub łącznie z upowaŜnioną przez siebie osobą . lub wskaŜe mienie spółki. Ŝe wspólnik wykorzysta je w celach sprzecznych z interesem spółki i przez to wyrządzi spółce znaczną szkodę. . poz. Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. co do zasady nie musi istnieć organ nadzorczy. ale pod warunkiem ustanowienia tą umową rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej.Ordynacja podatkowa. s. Dz. 64. Indywidualna kontrola wspólników moŜe doznać ograniczeń albo nawet zostać wyłączona mocą umowy spółki. jeŜeli wykaŜe.. jeŜeli istnieje uzasadniona obawa. Członek zarządu moŜe uwolnić się od powyŜszej odpowiedzialności. Ŝe we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (naprawcze) albo nie zgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy. nr 137. Wspólnik. które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Wspólnik ma jednak obowiązek korzystać ze swych uprawnień nadzorczych w sposób lojalny. Rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. Między radą nadzorczą i komisją rewizyjną zachodzą istotne róŜnice. zm. Akt załoŜycielski moŜe przewidywać. Przesłanką zdolności uchwałodawczej zarządu nie jest.prawidłowo zawiadomieni o posiedzeniu. Zarząd moŜe odmówić wspólnikowi wyjaśnień oraz udostępnienia do wglądu ksiąg i dokumentów spółki. 116. Ŝe w przypadku równości głosów decyduje głos prezesa zarządu. a zadaniem komisji 66 67 T. Kraków 2002. art.o. W przypadku braku stosownej klauzuli pozycja prezesa zarządu jest analogiczna do pozycji pozostałych członków tego organu66. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. gdyŜ prawo kontroli działalności zarządu przysługuje kaŜdemu wspólnikowi. Wspólnik moŜe samodzielnie .U. Uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. któremu zarząd uniemoŜliwił zrealizowania swych uprawnień moŜe wystąpić z Ŝądaniem rozstrzygnięcia sprawy uchwałą wspólników. sporządzać bilans dla swego uŜytku lub Ŝądać wyjaśnień od zarządu.

Rewidenci składają swoje sprawozdanie sądowi rejestrowemu. W kompetencji rady nadzorczej leŜy sprawowanie stałego nadzoru nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. a w szczególności stanowić. poszczególnych lub wszystkich członków zarządu. to powołanie i odwołanie członków rady następuje w drodze uchwały wspólników. JeŜeli umowa spółki nie stanowi inaczej. radę nadzorczą lub komisję rewizyjną to przykład tzw.. członków rady nadzorczej powołuje się na rok. Akt załoŜycielski moŜe rozszerzyć uprawnienia rady nadzorczej. Ŝe zarząd jest obowiązany uzyskać zgodę rady nadzorczej przed dokonaniem oznaczonych w umowie spółki czynności oraz przekazać radzie nadzorczej prawo zawieszania w czynnościach. Natomiast zyski z udziału w niej 51 . Nie ma natomiast ustawowych ograniczeń. zarządowi i radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej. Szczególnym obowiązkiem rady nadzorczej jest ocena sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy. co do maksymalnej liczby członków tego organu. Rada nadzorcza moŜe teŜ reprezentować spółkę w umowach między członkiem zarządu a spółką oraz w sporze z nim. w zakresie ich zgodności z księgami i dokumentami. moŜe postanowić o wezwaniu zarządu do złoŜenia oświadczenia. natomiast ustawa przewiduje jeszcze tzw. Mianowicie sąd rejonowy na Ŝądanie wspólnika lub wspólników reprezentujących. a takŜe składanie zgromadzeniu wspólników corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny. tak. kontrole zewnętrzną. co najmniej jedną dziesiątą kapitału zakładowego. wyznaczyć podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych (biegłych rewidentów) w celu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. powinno wchodzić minimum trzech członków. Ŝe faktycznie będzie ona miała podobne obowiązki do obowiązków rady nadzorczej. W skład rady nadzorczej. kontroli wewnętrznej. z waŜnych powodów. jednak nie ma ona prawa wydawania zarządowi wiąŜących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki. jak i ze stanem faktycznym oraz wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty. Przy braku innej regulacji w umowie spółki. który przesyła jego odpis Ŝądającemu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. W odniesieniu do obu tych organów obowiązują te same przepisy. Kontrolowanie działalności spółki przez wspólników. Jednak w spółce niemającej rady nadzorczej umowa spółki moŜe rozszerzyć obowiązki komisji rewizyjnej.rewizyjnej jest badanie przede wszystkim sfery finansowej działalności spółki. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest osobą prawną i z tej racji odrębnym podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. Uchwałą wspólników członkowie rady nadzorczej mogą być odwołani w kaŜdym czasie.

będą dodatkowo opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych (ryczałtem 19% uzyskanego przychodu). przedmiot działalności oraz cele spółki Agro-Handel jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością powstałą 22 kwietnia 1992 roku. iŜ zgromadzony kapitał zakładowy jest w 100% kapitałem polskim. 52 . w tym oczywiście do prowadzenia działalności gospodarczej. 2. gdy planuje się spore. Przedsiębiorstwo zostało wpisane do rejestru handlowego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego oraz aktu notarialnego z dnia 15 kwietnia 1992 r. w tym szczególnie to. Ŝe jako wspólnik nie będzie się odpowiadało za zobowiązania spółki. Wybór takiej właśnie formy powinno się rozwaŜyć. Na szczególną uwagę zasługuje fakt.w takiej sytuacji koszty związane z funkcjonowaniem spółki będą z powodzeniem zrekompensowane przez korzyści.2. Udziały wniesione w formie gotówkowej posiadają łącznie trzy osoby. Rys historyczny. Kapitał zakładowy spółki wynosi 1 400 000 zł. wymagające duŜego kapitału przedsięwzięcie . gdy planuje się bardzo ryzykowne przedsięwzięcie. co w obecnych warunkach ekonomicznych kraju naleŜy do rzadkości. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością moŜe być utworzona przez jedną albo więcej osób w kaŜdym celu prawnie dopuszczalnym. Warto się nad tym zastanowić szczególnie wtedy.(wypłacana dywidenda).

XXII Wydział Gosp. 0000053313 Sąd Rejonowy w Poznaniu. Nazwa firmy „AGRO-HANDEL” Sp.10.zł Ludwiczak Jan – Prezes Zarządu Ciesielski Jan – Członek Zarządu Szała Paweł . Spółka od początku istnienia posiada swoje logo. handel hurtowy produktami mięsnymi.734 udziały Henryk Wachowiak – 333 udziały Jan Ciesielski – 333 udziały 1 400 000. usługi transportowe.1992r. długopisy.04. które nierozerwalnie kojarzone jest z omawianą firmą.2001 nr. z ograniczoną odpowiedzialnością Województwo: Wielkopolskie Powiat: Kościański Gmina: Krzywiń Miejscowość: Mościszki 1 Poczta: 64-010 Krzywiń 410011644 1511Z Produkcja mięsa.Siedziba firmy mieści się na terenie województwa wielkopolskiego. samochodach dostawczych oraz na gadŜetach. KRS Jan Ludwiczak . zegary Podstawowe informacje o spółce przedstawia poniŜsza tabela: Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp. 53 . przetwórstwo mięsne i rolno – spoŜywcze. Jest to znak rozpoznawczy występujący na odzieŜy roboczej pracowników niektórych działów. pośrednictwo handlowe w kraju i zagranicą. 15.o. kalendarze.. z o. akt notarialny nr 3336/1992 Fundusz załoŜycielski (1 000 000 zł. PKD NIP Forma prawna Krajowy Rejestr Sądowy Udziałowcy Kapitał zakładowy Osoby upowaŜnione do reprezentowania Źródło: opracowanie własne na podstawie wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego Przedmiotem działalności Zakładów Mięsnych Agro-Handel jest: • • • • • skup i ubój zwierząt rzeźnych.Wiceprezes Adres REGON Rodzaj działalności wg.) Data: 15. parasole. z wyjątkiem drobiowego i króliczego 698-000-54-74 Spółka z ograniczoną działalnością powstała dn. takich jak: torby plastikowe.

Zaawansowana technologia przetwórstwa. W zakładzie dokonuje się rozbioru przemysłowego i handlowego mięsa wieprzowego w ilości 80 ton na jedną zmianę. Zakład posiada supernowoczesną linię ubojową o zdolności uboju 1200 sztuk trzody chlewnej na dobę. Wysokotowarowe rolnictwo południowej Wielkopolski stanowi bogate zaplecze surowcowe. dostarczając codziennie duŜe ilości wysokiej klasy Ŝywca wieprzowego i wołowego. bogata baza chłodnicza i transportowa pozwalają firmie oferować klientom towar najwyŜszej jakości. Około 10 procent pozyskanego surowca przetwarza się na produkty wędliniarskie. a stosowanie nowoczesnych technologii oceny poubojowej Ŝywca pozwala precyzyjnie ocenić jakość dostarczanego surowca. Dzięki umowom o współpracy handlowej zawieranymi z dostawcami. firma moŜe stosować strategię rynkową opartą na dystrybucji towarów o wysokiej jakości i jednocześnie o konkurencyjnych cenach zbytu. 54 .Aktualnie spółka koncentruje swą działalność na skupie i uboju zwierząt rzeźnych oraz handlu produktami mięsnymi.

jednostki wojskowe w tym NATO-wskie. biodrówka. Bezspornym atutem spółki jest kilkuletnia obecność na rynku oraz dogodna lokalizacja. Ostatecznym celem wyznaczonym przez zarząd spółki jest zwiększenie obrotów. udziec. karkówka. dbanie o ciągłość. kiełbasy średniorozdrobnione. wyroby podrobowe) Dział handlowy utrzymuje stałe kontakty handlowe z ponad 200 zakładami mięsnymi w kraju i kilkudziesięcioma firmami zagranicznymi. łopatka. targach i wystawach. wyjątkowo korzystne ceny dla stałych odbiorców. podgardle. kark. kiełbasy drobnorozdrobnione. kiełbasy podsuszane. stacjonujące w kraju.Aktualna oferta handlowa firmy Agro-Handel obejmuje szeroki asortyment produktów rolno-spoŜywczych m. państw Europy środkowowschodniej i południowej. Ŝeberka. a takŜe odpowiednie zarządzanie majątkiem trwałym spółki. MoŜe to być osiągnięte poprzez realizację celów pośrednich. rostbef. a co za tym idzie zwiększenie zysku. podroby wołowe). antrykot. a takŜe krajów Dalekiego Wschodu. pachwina. 55 . wędliny (wędzonki.in. W 2006 roku na podstawie auditów przeprowadzonych przez Polską Federację Pest Control znakiem LIDERZY JAKOŚCI śYWNOŚCI wyróŜniono m. Firma zaopatruje równieŜ linie lotnicze. stabilność oferty asortymentowej. precyzyjne wytyczanie celów działania i starannie dobrana strategia firmy. podroby). Agro-Handel posiada uprawnienia eksportowe do krajów Unii Europejskiej.in. WdroŜony i ściśle przestrzegany w procesie produkcyjnym system HACCP pozwala skutecznie konkurować firmie równieŜ na rynkach zagranicznych. szynka. jak: • • • • podwyŜszenie kwalifikacji załogi. szybka i sprawna obsługa kontrahentów. łopatka. zrazowa górna. zrazowa dolna.. tłuszcze. kiełbasy gruborozdrobnione. hotele. zaopatrując je w półtusze i mięso w elementach. elementy wołowe (tusze. a takŜe dogodne terminy płatności. Zarówno samą firmę jak i jej produkty wielokrotnie nagradzano na najbardziej prestiŜowych konkursach. mięsa drobne. rozbratel. schab. Własna produkcja wędliniarska rozprowadzana jest poprzez sieć własnych i patronackich hurtowni i sklepów w całym kraju. ćwierci.: • • • elementy wieprzowe (półtusze. wędliny surowe. boczek.: firmę Agro-Handel. wyroby drobiowe. terminowe dostawy. gwarantowana wysoka jakość zamawianych towarów.

2005 Źródło finansowania K/W K K K K K W K K W K W W.2000 22.48 20 997.2005 31.2005 31.o.12.12.2004 31.03.27 96.706.908. Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp.63 216 771. Zarządzanie i personel firmy Od 2000 roku firma rozpoczęła gruntowną modernizację i rozbudowę zakładu w celu przystosowania do wymogów sanitarnych Unii Europejskiej.437.80 102 942.22 Data rozpoczęcia 11.03.12.2004 24.07.2004 03.708.2002 29.22 złotych – szczegółowy wykaz zrealizowanych inwestycji oraz źródeł ich finansowania przedstawia tabela 4.01.07.03.04.24 166.01. W W W W. „strefa brudna” Instalacja chłodnicza rampy Odbojniki Wartość (zł) 491 287.2005 31.04.20 350.03.2004 31.12.03.2004 31.12.94 25 679.2005 Inwestycja Masarnia Chłodnia półtusz Budowa drogi wewnętrznej Magazyn Ŝywca Modernizacja chłodni półtusz Zaplecze socjalne dla pracowników Modernizacja hali ekspedycji Klimatyzacja zakładu Rozbudowa hali uboju Warsztaty Mroźnia chłodnia Smalcownia Utwardzanie placu i dróg Modernizacja instalacji kanalizacyjnej System zraszania magazyn Ŝywca Modernizacja myjki samoch.02.07.07.01.60 498.2005 31.2003 08.03.2004 31.2005 31.01.148.2003 05. Dynamikę wzrost produkcji poszczególnych działów przedstawiają odpowiednio: 56 . z o.00 11 300.12.2004 29.29 630.57 52 686.07.911.2004 31.274.2004 07.01.2004 31.648.13 252 614.2001 31.2004 Data zakończenia 31.2002 31.89 1.01.76 74 265.o.12.79 759.03.3.29 309.2002 12.2004 14.2.2004 31.2003 13.922.05 45 332. co umoŜliwiło realizację większej ilości zamówień.2001 25.04. a co za tym idzie zwiększył wielkości produkcji.12.03.07.2003 24.07.07.2003 31. z o. oraz źródła ich finansowania w latach 2000 .2002 31.2000 31.2005 31.173.12.10.79 500.03.07.027.07.2000 05.01.2005 31.2004 22.169.2005 31.2002 19.01. W W W.2004 31.969. „strefa czysta” Modernizacja hali rozbioru Ocieplenia magazynu Ŝywca Modernizacja myjki samoch.2002 31.07. Dzięki zrealizowanym inwestycją zakład zwiększył swe moce produkcyjne.44 585.84 77.556. Nakłady na inwestycje związane z realizacją tych planów w okresie od 2000 do 2005 wyniosły 6.2000 11. W * K – kredyt * W – środki własne Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.2004 01.

97 1 787 409. z o.• dla działu UBOJNIA Wykres 1: Wielkość uboju trzody chlewnej w firmie Agro-Handel Sp. 220 745 218 000 208 000 198 000 181 638 174 601 188 000 178 000 159 973 168 000 2003 2004 158 000 2005 szt 2002 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.o. • dla działu: PRODUKCJA Wykres 3: Wielkość produkcji wędlin w firmie Agro-Handel Sp.o. 14 092 625 13 600 000 12 600 000 10 853 352 11 600 000 10 600 000 8 610 886 7 786 315 9 600 000 8 600 000 7 600 000 kg 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.82 1 650 000 1 550 000 1 450 000 1 350 000 2002 2003 2004 2005 kg Źródło: Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. 1 902 368. z o. 57 . z o. z o. • dla działu: ROZBIÓR Wykres 2: Wielkość rozbioru półtusz wieprzowych i ćwierci wołowych na elementy w firmie Agro-Handel Sp.o. z o.o.43 1 850 000 1 750 000 1 595 976. z o.24 5 1 355 983.o.o.

65% 2005 KOBIETY.59%. 39. Dane dotyczące ilości zatrudnionych pracowników przedstawia tabela 5. 32% Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.o.Jak wynika z powyŜszych wykresów w latach 2002 – 2005 całkowita wielkość produkcji firmy Agro-Handel Sp. Największy wzrost produkcji odnotowano na dziele rozbioru. o 49 pracowników. 60.745 sztuk.02% tj. 34% MĘśCZYŹNI.772 szt) do roku 2002. MĘśCZYŹNI.o.107 szt) do roku 2004. 68% 2002 KOBIETY. w latach 2002 – 2005 LATA 2002 2003 2004 2005 KOBIETY 66 75 82 84 MĘśCZYŹNI 138 147 162 169 ZATRUDNIENIE OGÓŁEM 204 222 244 253 2002 = 100 % 100.12. Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp.o. Wzrost produkcji pociągnął za sobą zwiększenie zatrudnienia. Udział kobiet w ogólne liczbie zatrudnionych zwiększył się z poziomu 32% w 2002 roku do 35% w 2005 roku. którego produkcja w ciągu kolejnych lat wzrastała odpowiednio o 10.z o. W ciągu badanego okresu nastąpił wzrost zatrudnienia o 24. o 26.39% i 80.15 kg i w 2005 roku kształtowała się na poziomie 1 902 368. więcej o 9 osób niŜ w roku 2004 i o 31 osób niŜ w 2003 roku. 39. 66% 2004 KOBIETY.144 szt) do roku 2003.53% (tj.02 WSKAŹNIKI DYNAMIKI OKRES POPRZEDNI = 100% 100. Wielkość produkcji wędlin w ciągu czterech analizowanych lat wzrosła o 546 385. 46.o.2005r.z o.o.43% (tj.91 103. 35% MĘśCZYŹNI. z o. z o. Na dzień 31. zatrudnionych było ogółem 253 pracowników tj. Struktura zatrudnienia według płci przedstawia się następująco: Wykres 4: Struktura zatrudnienia wg płci w firmie Agro-Handel Sp.09%.61 124. z o.97 kg.69 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.99% w porównaniu do okresu wyjściowego. zatem była większa o 21. o 37.82 109. Skup trzody chlewnej w 2005 roku przekroczył liczbę 200 tysięcy i osiągnął rekordowy w historii firmy poziom 220.o wzrosła o 53.99% (tj.00 108.00 108.82 119. w firmie Agro-Handel Sp. 66% 2003 KOBIETY. z o. 34% MĘśCZYŹNI. 58 .

2. na jakim działa spółka W Wielkopolsce stan pogłowia trzody chlewnej wynosi 4 192. czyli o 201% większa niŜ średnia krajowa.o.4. W porównaniu z krajami UE Wielkopolska lokuje się jako liczący producent o duŜym potencjale. z o. co stanowi 24.o.S. zwiększyły się fizyczne rozmiary produkcji zwierzęcej. 59 . INWESTYCJI PRACOWNICY DZIAŁU HANDLOWEGO SPECJALISTA D. Schemat 6: Schemat organizacyjny firmy Agro-Handel Sp. 295. z o. Charakterystyka rynku.5 tyś sztuk. W 2005 roku w porównaniu z rokiem poprzednim.S. Z-CA PREZESA DYREKTOR SUROWCOWOPRODUKCYJNY DYREKTOR HANDLOWY DYREKTOR D.1% pogłowia krajowego. Produkcja Ŝywca rzeźnego w przeliczeniu na 1 ha uŜytków rolnych wyniosła w 2003r.PoniŜej przedstawiono obowiązujący schemat organizacyjny badanej spółki: Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp.S.8 kg na 1 ha uŜytków rolnych. PRZEZES ZARZĄDU Źródło: Opracowanie własne.4 kg natomiast w Wielkopolsce wynosiła 594. SKUPU DYREKTOR FINANSOWY CZŁONEK ZARZĄDU DYREKTOR D. HACCP ORGANIZATOR SKUPU PRACOWNICY SKUPU GŁÓWNA KSIEGOWA KADRY I PŁACE KASA KSIĘGOWOŚĆ KIEROWCY ELEKTRYCY MECHANICY KIEROWNIK BUDOWLANY KIEROWNIK UBOJU KIEROWNIK ROZBIORU KIEROWNIK PRODUKCJI KIEROWNIK EKSPEDYCJI KIEROWNIK MROŹNI GRUPA REMONTOWO -BUDOWLANA BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI Źródło: Opracowanie własne.

znajdowało się 44% pogłowia bydła i 44. małopolskim. Największa koncentracja chowu bydła występuje w woj. od 0.. 60 . Pod względem jakościowym jest to najlepszy jakościowo surowiec dla przetwórstwa mięsnego. w woj. iŜ produkcja trzody chlewnej jest konkurencyjna w skali kraju oraz w skali Unii Europejskiej i dlatego ma szanse dalej rozwijać się i stanowić źródło dochodów dla Wielkopolskich rolników. wobec 4159 tys.7 szt. Miernikiem natęŜenia chowu zwierząt gospodarskich w poszczególnych województwach jest obsada na 100 ha uŜytków rolnych. W województwach: mazowieckim. ZróŜnicowanie regionalne występuje takŜe w produkcji zwierzęcej. zatem przyjąć załoŜenie. sztuk w 1990 r. MoŜna. mazowieckim i wielkopolskim – łącznie znajduje się tam 46.2005 Źródło: Rolnictwo w 2005r. w woj. znaczna produkcja zbóŜ oraz tradycje i wiedza Wielkopolskich rolników.). zaledwie 8% poziomu z 1990 r. podlaskim. Warszawa 2006. jaj w latach 1995 . wielkopolskim. Natomiast pogłowie trzody chlewnej głównie występuje w woj.5%. rozbudowany przemysł paszowy.6% pogłowia krów. a trzody chlewnej w woj. kujawsko-pomorskim.Wykres 5: Produkcja Ŝywca rzeźnego. Koszt produkcji kilograma wieprzowiny w Wielkopolsce jest niŜszy niŜ w innych regionach Polski. sztuk w 2004 r. świętokrzyskim do 11. Zawartość mięsa w tuszy mierzona poubojowo wynosi w Wielkopolsce 51% a średnio w Polsce 46. Pogłowie owiec. mleka. którego liczebność wynosi w 2004 r. (318 tys.5% pogłowia. Obsada owiec na 100 ha UR wahała się w 2003 r. małopolskim i wielkopolskim. SpoŜycie mięsa kształtuje się na poziomie 63 kg na jednego mieszkańca w tym mięsa wieprzowego 40 kg i jest dość stabilne spowodowane stałymi tradycjami kulinarnymi Polaków. Wpływ na ten stan ma przede wszystkim duŜa koncentracja produkcji w gospodarstwach rolniczych. GUS. występuje w największej ilości w woj.2 szt. podlaskim i wielkopolskim w 2004 r.

W większości są to małe zakłady rzemieślnicze. Zakłady Mięsne „SALUS” z Bojanowa. NaleŜą do nich Zakład Przetwórstwa Mięsnego „MRÓZ”. z o. Agro-Handel Sp.5 Pozycja badanej spółki na rynku Z ostatnich danych wynika.Wykres 6: Pogłowie bydła. Wyniki finansowe oraz udziały rynkowe tej grupy w skali kraju ulegają dynamicznej poprawie. GUS. Źródło: Rolnictwo w 2004r. Zakłady Mięsne „BARTEK” z Sierakowa. Warszawa 2005 2. „tygrysów sektora”. Dzięki tej grupie zakładów wyniki finansowe całej branŜy uległy znaczącej poprawie. Zakłady te stanowią grupę tzw. Zakłady Mięsne „DUDA”. 61 . iŜ przetwórstwem mięsa wieprzowego zajmuje się w Wielkopolsce około 460 zakładów w tym 37 zakładów jest w okresie przejściowym. Wzrosła efektywność branŜy oraz wydajność pracy na skutek restrukturyzacji firm i inwestycji kapitałowych.o. Kilka większych zakładów o obrotach powyŜej 100 mln zł powstało w ostatnim okresie czasu. krów i trzody chlewnej na 100 ha UR wg województw w 2004r w szt.

zachowaniu małych zakładów przetwórczych posiadających lokalne rynki oraz przetwarzających zakupione z ubojni tuczniki. Produkcję prowadzi przestrzegając zasad dobrej praktyki produkcyjnej i przepisów dotyczących ochrony środowiska. W wielu przypadkach zakłady te nie spełniały podstawowych wymogów sanitarno-weterynaryjnych oraz bezpieczeństwa Ŝywności. III – HACCP .Do początku lat 90-siątych przemysł mięsny w Wielkopolsce rozwijał się w oparciu o małe. z o. Pracownicy spółki znają politykę jakości firmy oraz są przez firmę szkoleni i instruowani w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności. 62 . mięso mielone – z uprawnieniami do handlu z UE) PIW-HZ-6200-29/05. Bada wpływ produkcji na środowisko. Artykuły pochodzenia zwierzęcego spełniają wymagania w zakresie warunków zdrowotnych Ŝywności PIW-Hś-6200-30/05. co jest stwierdzone w zaświadczeniach wystawionych przez powiatowego lekarza weterynarii PIW-HŜ-6200-31/05. Zakład znajduje się w Rejestrze Powiatowego Lekarza Weterynarii w Kościanie pod numerem 30110209 (ubój. rozdzieleniu uboju i przetwórstwa – powstają nowe ubojnie specjalizujące się wyłącznie w uboju. w szczególności na południe Polski. ze szczególnym uwzględnieniem ich bezpieczeństwa zdrowotnego. Zakład spełnia warunki sanitarne i weterynaryjne obowiązujące dla Zakładów Mięsnych. Nastąpiła gwałtowna restrukturyzacja tego sektora polegająca na: • • • • • koncentracji sektora a w szczególności etapu uboju. Agro-Handel Sp.Zasady Dobrej Praktyki Produkcyjnej. przez wszechstronne zaangaŜowanie pracowników działających na wszystkich szczeblach przedsiębiorstwa. przetwórstwo. w Mościszkach posiadają obecnie systemy zapewnienia jakości: I – GMP . eksporcie półtusz oraz elementów kulinarnych poza Wielkopolskę. którego cały swój wysiłek poświęca na stałą poprawę jakości swych produktów.Zasady Dobrej Praktyki Higienicznej. II – GMP . rzemieślnicze zakłady zajmujące się ubojem oraz przetwórstwem mięsa.System Kontroli Krytycznych Punktów ZagroŜeń. Zakład konsekwentnie realizuje program „Polityka Dobrej Jakości”. wyodrębnianiu się kilku silnych zakładów – liderów rynkowych zaopatrujących rynek regionu oraz sieci detaliczne. rozbiór.o. dostosowane do norm i standardów UE. w ramach.

o. Łyse PKM DUDA S. Biskupiec PRIME FOOD Sp. z o. Rybno MARID Sp. Sosnowiec GRUPA ANIMEX Sp. Drzycim AGRO-HANDEL Sp.A. Mościszki ZM SKIBA. z o.J. z hurtowniami. z o.. Okrzesik...o. Morfiny ZM SALUS Sp. . nr 13. Gdańsk PW KIER ZM Jastrzębie. Dzięki stałej współpracy z dostawcami Zakład moŜe zwiększać jakość swoich produktów i umacniać pozycję rynkową.o.o.. Sp. Pilica GRUPA DUDA. z o. 63 . ”AgroTrendy” 2006. Radom ZPM JAF Sp. z o. Borek Wielkopolski ZM NOWAK Sp. Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY MIEJSCE 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 MIEJSCE w ub.. Ranking zakładów mięsnych dwutygodnika AgroTrendy (II edycja) ”Lokomotywa” ciągnie dalej …..Firma Agro-Handel działa na terenie całej Polski.o.. s. z o.. Produkty eksportowane są równieŜ do krajów Europy Wschodniej. ZM ZAKRZEWSCY Sp. Przechlewo GK PPMiD MAT S. z o. Grudziądz ZM MEAT-ŁUKÓW S. wojskiem oraz innymi jednostkami budŜetowymi. W V edycji rankingu zakładów mięsnych tygodnika BOSS firma zajęła 7 miejsce a w VI edycji w/w tygodnika zajęła 10 miejsce. PUNKTY 123 115 97 89 86 83 81 81 80 78 76 73 70 68 65 59 54 47 43 43 41 40 Źródło:J... J. Kosów Lacki ZPM Józef Malinowski. sklepami. Pieszków ZM MAZURY w Ełku Sp. z o. Trzykrotnie w latach 2002-2004 otrzymała certyfikat „Solidna Firma. Warszawa MRÓZ S. Bojanowo TARCZYŃSKI S.A. Chojnice ZM KRZYśANOWSCY..o. Zakład prowadzi aktywny program współpracy z dostawcami Ŝywca w celu poprawy jego jakości oraz stabilności dostaw. Handluje z 532 jednostkami przetwórstwa mięsnego. Lniano ZRW Józef Bartos ZPCh. Trzebnica ZM VIOLA Sp. W 2000 roku Agro-Handel zajął 8 miejsce w eksporcie mięsa..A. roku (-) (1) (3) (12) (-) (5) (6) (-) (8) (19) (-) (15) (14) (15) (14) (-) (22) (16) (2) (13) (-) NAZW A FIRMY ZPM JBB Import-Eksport.A.24. k.o.o. Cały surowiec skupowany jest w oparciu o system klasyfikacji SEUROP.A. W rankingu zakładów mięsnych (tabela 6) sporządzonym przez dwutygodnik AGRO-TRENDY firma Agro-Handel utrzymuje się w ścisłej czołówce najlepszych firm tej branŜy.

z tego teŜ względu uwaŜa się je za mało elastyczne i obciąŜone są duŜym ryzykiem. rozpatrzenie struktury zasobów majątkowych przedsiębiorstwa. czy nastąpi ich pełny zwrot z bieŜących wpływów działalności gospodarczej. przynosząc nadwyŜkę środków pienięŜnych. terminowości regulowania rozrachunków itd. to jest długotrwałe finansowe lokaty pienięŜne i rzeczowe.64 64 . naleŜności a takŜe środki pienięŜne. to te zasoby majątkowe. Wchodzą one do procesu gospodarczego i tam teŜ podlegają stałym przemianom oraz wymianom. co stwarza moŜliwość ciągłego dostosowywania wielkości tych składników do stopnia wykorzystywanych zdolności produkcyjnych. a zwłaszcza środki trwałe. zbadanie wielkości i zmian zasobów majątku w czasie. wyposaŜenie oraz prawa i majątek obrotowy. s. głównie zapasy. Ryzyko inwestycyjne występujące przy 68 W. powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń. W przeciwieństwie do aktywów trwałych. Ich rola w procesie osiągania gotówki nie jest jednakowa.1. Nakłady na inwestycje ponoszone są w momencie rozpoczęcia ich realizacji lub nawet przed i nie ma nigdy pewności. Z reguły czas ten jest względnie krótki. które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych. Analiza sytuacji majątkowej w oparciu o aktywa bilansu Zasoby majątkowe. Czas przebywania poszczególnych zasobów aktywów obrotowych jest uzaleŜniony od charakteru procesu produkcyjnego. Analiza sprawozdań finansowych 3. to kontrolowane przez jednostkę aktywa o wiarygodnie określonej wartości. nad którymi jednostka sprawuje kontrolę. Rozchód zasobów majątkowych musi być uzupełniony odpowiednim przychodem. Obejmują one majątek trwały. Gabrusewicz op. Istota i funkcje aktywów trwałych i obrotowych powodują. której głównym celem jest68: • • • dokonanie klasyfikacji i ustalenie najwaŜniejszych cech posiadanego majątku. aktywa obrotowe uczestniczą w nim w sposób bezpośredni. Aktywa trwałe zaangaŜowane są w przedsiębiorstwie przez okres powyŜej 1 roku. które spełniają pośrednią rolę w procesie osiągania gotówki. i które słuŜą jej do osiągania korzyści w formie dopływu gotówki lub jej ekwiwalentów oraz zabezpieczenia pretensji wierzycieli. Ŝe niezwykle waŜna jest analiza sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa.3. Aktywa.cit.

angaŜowaniu aktywów obrotowych jest o wiele mniejsze niŜ w przypadku zastosowania aktywów trwałych, a ponadto w zaleŜności od jego struktury znacznie zróŜnicowane. Zarządzanie aktywami - z punktu widzenia osiągania wyznaczonych celów gospodarczych - wymaga ustalenia i utrzymywania optymalnej ich struktury, tj. poŜądanej proporcji róŜnego typu aktywów, a głównie stosunku aktywów trwałych i aktywów obrotowych. Wzajemna relacja między aktywami trwałymi a aktywami obrotowymi, stanowi wielkość zróŜnicowaną, która zaleŜy od rodzaju przedsiębiorstwa. Wymieniona relacja ilustruje płynność majątkową – bilansową. Im więcej środków ulokowanych jest w aktywach obrotowych (płynnych), tym są one łatwiejsze do zaangaŜowania w działalności gospodarczej i w ten sposób przedsiębiorstwo posiada większą płynność majątkowo – bilansową. Analizę wielkości i dynamiki majątku rozpatrujemy na podstawie danych liczbowych w wielkościach bezwzględnych i wskaźników relatywnych (dynamiki i tempa zmian). Dla analizy zmian, jakie miały miejsce w okresie sprawozdawczym, duŜą wartość poznawczą mają indeksy dynamiki. Wielkość tych indeksów powyŜej 100% oznacza rozwój przedsiębiorstwa, powiększanie zdolności produkcyjnych, natomiast wielkość poniŜej 100%, wskazuje na zawęŜanie działalności oraz ograniczanie posiadanych zdolności produkcyjnych. Do podstawowych wskaźników dynamiki wykorzystywanych w analizie majątku zalicza się:
wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego wskaźnik dynamiki majątku obrotowego
,

= = =

majątek całkowity rozpatrywanego okresu x 100 majątek całkowity poprzedniego okresu majątek trwały rozpatrywanego okresu x 100 majątek trwały poprzedniego okresu majątek obrotowy rozpatrywanego okresu x 100 majątek obrotowy poprzedniego okresu

Istotnym uzupełnieniem w ocenie wstępnej miar dynamiki jest analiza struktury. Wskaźniki struktury wyraŜają stosunek procentowy poszczególnych grup zasobów aktywów do ich łącznej wartości. Strukturę majątku w duŜej mierze kształtuje charakter przedsiębiorstwa. Wskaźniki struktury wykorzystywane w ogólnej analizie majątku wyraŜają się następującymi formami:
wskaźnik udziału majątku trwałego wskaźnik udziału majątku obrotowego = = majątek trwały x 100 majątek całkowity majątek obrotowy x 100 majątek całkowity

65

W badaniach sytuacji majątkowej wskaźniki syntetycznej struktury majątku uzupełniane są o wskaźniki, które są relacjami jednych pozycji aktywów do innych pozycji aktywów. Wśród wskaźników relacji najszersze zastosowanie mają wskaźniki:
wskaźnik unieruchomienia majątku wskaźnik produkcyjności majątku = = majątek trwały majątek obrotowy majątek rzeczowy majątek finansowy

Ocena relacji, które charakteryzują proporcje między aktywami trwałymi oraz aktywami obrotowymi, stanowi w gospodarce rynkowej podstawę do wstępnej oceny elastyczności firmy oraz stopnia ryzyka, co ma istotne znaczenie dla wierzycieli przedsiębiorstwa oraz banków finansujących działalność firmy. Wskaźnik

unieruchomienia majątku w postaci przedstawionej powyŜej, stanowi syntetyczną miarę stopnia elastyczności przedsiębiorstwa. Wielkość tego wskaźnika o poziomie

przekraczającym 1, informuje o znacznym stopniu unieruchomienia majątku, wysokich kosztów stałych i małej elastyczności przedsiębiorstwa. W przypadku obniŜenia zapotrzebowania odbiorców na wytwarzane produkty lub odprzedawane towary, narastającej konkurencji - względnie teŜ pojawienie się na rynku substytutów - istnieje duŜe prawdopodobieństwo obniŜenia rentowności, a nawet powstanie strat. Nie dotyczy to przedsiębiorstw przemysłowych, wprowadzających nowoczesną technikę i technologię, wówczas wzrost udziału środków trwałych w całkowitym majątku moŜe świadczyć o rosnącym stopniu mechanizacji produkcji i postępie technicznym. Kiedy wartość wskaźnika unieruchomienia majątku jest mniejsza niŜ 1, wówczas jest to symptom większych moŜliwości przedsiębiorstwa w przeprowadzaniu zmian. KaŜdy wzrost tego wskaźnika w czasie, jest oznaką pogarszania się elastyczności przedsiębiorstwa, a spadek świadczy o poprawie jego sytuacji w omawianej dziedzinie. Natomiast wskaźnik produkcyjności, ukazuje relacje między majątkiem rzeczowym (środki trwałe i zapasy), a majątkiem finansowym (naleŜności i środki pienięŜne). Korzystna sytuacja występuje wówczas, gdy relacja pomiędzy nimi jest wyŜsza od 1. W przedsiębiorstwach produkcyjnych majątek obsługujący działalność podstawową, powinien być większy od majątku finansowego69. Dokonanie analizy sytuacji majątkowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o. wiąŜe się z wykorzystaniem danych, które przedstawia poniŜsza tabela:

69

M. Jarzębowska, Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie, PWE, Warszawa 2006, s. 80-82.

66

Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005 2002
A.Aktywa trwałe
I.Wartości niematerialne i prawne II.Rzeczowe aktywa trwałe III.NaleŜności długoterminowe IV.Inwestycje długoterminowe V.Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 65 425,78 0,00 30 000,00 31681,05 11 135 497,44 1 068 370,29 8 796 435,71 1 249 311,01 21 380,43

2003
96 149,02 0,00 30 000,00 75 449,11 9 798 718,07 1 191 643,78 7 585 104,11 990 981,34 30 988,84

2004
104 004,36 0,00 30 000,00 98 604,42

2005
93 351,71 0,00 0,00 118 990,65

7 322 858,87 11 967 353,29 13 330 676,83 14 343 047,12 7 195 752,04 11 765 755,16 13 098 068,05 14 130 704,76

B.Aktywa obrotowe
l.Zapasy II.NaleŜności krótkoterminowe III.Inwestycje krótkoterminowe IV.Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe

9 847 444,11 11 909 667,79 691 198,75 8 238 820,79 818 830,44 98 594,13 1 170 552,01 7 470 895,76 3 151 655,41 116 564,61

Aktywa razem

18 458 356,31 21 766 071,36 23 178 120,94 26 252 714,91

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Analizując zmiany bezwzględne majątku całkowitego i jego podstawowych grupach majątkowych moŜna zauwaŜyć, iŜ przyrost majątku całkowitego w badanym okresie wyniósł 7 794 358,60 zł, na co zasadniczy wpływ miał przyrost majątku trwałego, którego wartość wzrosła o 7 020 188,25 zł. NaleŜy zauwaŜyć, iŜ majtek trwały spółki przez kolejne trzy lata charakteryzował się stałym wzrostem, w przeciwieństwie do majątku obrotowego, który w roku 2003 był mniejszy o 1 336 779,37 zł w porównaniu do roku poprzedniego. Na podstawie danych zawartych w tabeli 7 dokonano obliczeń łańcuchowych wskaźników dynamiki majątku badanej jednostki gospodarczej, które wynoszą:

Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005
WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego

2003
(2002 = 100)

WSKAŹNIKI DYNAMIKI 2004
(2003 = 100)

2005
(2004 = 100)

117,92 % 163,42 %

106,49 % 111,39 %

113,27 % 107,59 %

wskaźnik dynamiki majątku obrotowego 88,00 % 100,50 % 120,94 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Z obliczonych łańcuchowych wskaźników dynamiki wynika, Ŝe stosunkowo niekorzystnie kształtowały się roczne zmiany majątku w roku 2004, w którym wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wyniósł zaledwie 106,49 % przy jednoczesnym równieŜ niskim wskaźniku dynamiki majątku obrotowego (100,50%). 67

20 wskaźnik produkcyjności majątku 0.66 do 1.98% 57. z o.46 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.o. niŜ 1.33% 45. Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp. Natomiast wskaźniki relacji majątku spółki Agro-Handel zawarte są w tabeli 9.o.Wskaźniki ogólnej struktury majątku przedstawia poniŜszy wykres: Wykres 7: Kształtowanie się wskaźników udziału majątku trwałego i obrotowego w majątku całkowitym firmy Agro-Handel Sp. W ostatnim analizowanym okresie wskaźnik charakteryzował tendencją spadkową (zmniejszenie o 0.63% 2002 2003 MAJĄTEK TRWAŁY 2004 MAJĄTEK OBROTOWY 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp. których wielkość w pierwszych trzech latach badanego okresu wzrosła z poziomu 0. Spadek udziału aktywów obrotowych w aktywach całkowitych wiąŜe się z spadkiem elastyczności. iŜ systematycznie od początku badanego okresu.02% 42.66 1.53 1.67% 54.o.51% 54.37% 39. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik unieruchomienia majątku 2002 WSKAŹNIKI RELACJI 2003 2004 2005 0.15) jednak jest on cały czas na wyŜszym poziomie.22 1.49% 45.83 1. zwiększa się ryzyko inwestycyjne związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. z o.35.54 1. Wraz ze wzrostem udziału trwałych składników majątku w majątku całkowitym badanej spółki. czyli poziom uznawany za korzystny. z o. z o. Taka tendencja to efekt zmian dostosowujących technologię 68 . w latach 2002 – 2005 60. kiedy to majątek spółki był zdominowany majątkiem trwałym następuje równowaŜenie udziałów podstawowych grup majątkowych. Potwierdzają to równieŜ obliczone wskaźniki relacji majątku trwałego do majątku obrotowego. Z wykresu 7 i tabeli 9 wynika.o.35 1.

naleŜności długoterminowe .93 252.56%.00 311.23%.63 163.45 45.55 3.pozwala stwierdzić.inwestycje długoterminowe .35 45. którego wartość wzrosła o 95.83 0.o.01 0. Do wzrostu majątku całkowitego głównie przyczynił się wzrost majątku trwałego.94 Majątek trwały .03 100.56 84.37 4.13 0.51 0.54 86.przeprowadzona na podstawie obliczonych odchyleń i wskaźników dynamiki .naleŜności krótkoterminowe .46 do 1. z o.95 Majątek całkowity 100.16 0.00 0. Wartość majątku obrotowego uległa zwiększeniu jedynie o 6.51 0.77 0.38 375.87%. Pogłębiona analiza dynamiki aktywów . Wśród składników majątku trwałego jedynie inwestycje długoterminowe zmniejszyły 100. o 96.2004.87 158. z o.43 42.53 1.krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe 88.92 125.46 28.55 0.04 195.36 53.00%.32 144.38% rzeczowe aktywa trwałe oraz o 275.42 182. przy czym wartość 69 .98 0. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 39.02 5.54 co dla przedsiębiorstw produkcyjnych wskazuje na korzystną sytuację.96 163.05.23 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.43 106.68 196.57 142.00 0.12 STRUKTURA (%) 2003 2004 54. Największą dynamiką zmian wśród składników majątku obrotowego charakteryzują się rozliczenia krótkoterminowe.23 79.51 100.59 109. Wielkość wskaźnika produkcyjności w tym okresie mieści się w przedziale od 1.24 64.14 2005 0.00 0.68% wartości niematerialne i prawne.27 545.00 100.06 0.66 65.98 35.98 0.44 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 146.19%.69 0.15 88.inwestycje krótkoterminowe .00 100.17 60. czyli do dnia akcesji do struktur europejskich.33 5.długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 57.14 0.00 0.produkcji Ŝywności do standardów Unii Europejskiej.54 461.00 0.o.00 238. jakie firma Agro-Handel wprowadziła do 01.59% długoterminowe rozliczenia międzyokresowe. których wartość wzrosła o 445.45 56.35 38.47 34.44 54.97 182.49 2.85 4.00 111.00 100.rzeczowe aktywa trwałe .46 12. Szczegółowa struktura i dynamika zmian trwałego i obrotowego majątku spółki oraz ich poszczególnych składników przedstawia się następująco: Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.wartości niematerialne i prawne .00 117.79 47.00 54.19 Majątek obrotowy . iŜ w latach 2002 – 2005 nastąpił wzrost całości majątku o 42. Z kolei od drugiego roku objętego badaniem korzystnie kształtuje się relacja majątku obsługującego działalność podstawową do majątku finansowego. natomiast wartość pozostałych zwiększyła się odpowiednio o: 42.zapasy .66 6.14 142.70 93.

ZOBOWIĄZANIA) WEWNĘTRZNE WŁASNE Źródło: Opracowano na podstawie W..83% tj. Gabrusewicz op.98% do 53. Analizując zmiany w strukturze zachodzące w majątku firmy Agro-Handel naleŜy zauwaŜyć.111. POśYCZKI) KRYTERIUM: ŹRÓDEŁ POCHODZENIA ZEWNĘTRZNE WŁASNE (KAPITAŁ ZAŁOśYCIELSKI) OBCE (KREDYTY. o 14.07% oraz jednoczesnym wzroście środków pienięŜnych o 152. Kapitał własny definiowany jest przez aktywa netto. który jest 70 .85%. 103.20%. Tak zdefiniowany kapitał własny obejmuje kapitał (fundusz) podstawowy. iŜ wzrost udziału majątku trwałym wiązał się ze wzrostem udziału rzeczowego majątku trwałego z 38. o 19.66% do 28. REZERWOWE) OBCE (KREDYTY INWESTYCYJNE)) KRÓTKOTERMINOWE WŁASNE (ZYSK NA DYWIDENDY) OBCE (ZOBOWIĄZANIA BIEśĄCE.46. Natomiast spadek udziału majątku obrotowego w strukturze aktywów wynika głównie ze spadku udziału naleŜności krótkoterminowych z 47. Analiza sytuacji kapitałowej na podstawie pasywów bilansu Klasyfikację kapitałów jednostki według najczęściej stosowanych kryteriów podziału i ich rodzaje przedstawia poniŜszy schemat: Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych KRYTERIUM: WŁASNOŚCI KAPITAŁY WŁASNE KAPITAŁY POZOSTAŁE KAPITAŁY PODSTAWOWE KAPITAŁY OBCE KREDYTY.2.% tj. pomniejszonym o szeroko rozumiane zobowiązania i rezerwy na zobowiązania.27%. POśYCZKI ZOBOWIĄZANIA KRYTERIUM: TERMINOWOŚCI DŁUGOTERMINOWE WŁASNE (PODSTAWOWE. które równe są aktywom jednostki. s. naleŜności krótkoterminowych spadła o 15. 107.56%. cit.zapasów wzrosła o 9. 3.

zobowiązania z tytułu płac. cit. W. ubezpieczeń społecznych. Łącznie z kapitałem własnym zobowiązania długoterminowe stanowią tzw. zysk (stratę) z lat ubiegłych. Dlatego teŜ punktem wyjścia przy porównawczej analizie pasywów jest wstępna ocena ich struktury i ustosunkowanie się – w warunkach danego przedsiębiorstwa – do relacji zachodzących pomiędzy własnymi i obcymi źródłami finansowania zasobów. pozostałe kapitały rezerwowe. Waśniewski op. kapitał z aktualizacji wyceny. Kapitał własny. zwłaszcza kapitał podstawowy. a więc płatności o terminie nieprzekraczającym jednego roku. kapitały krótkookresowe (zobowiązania i kredyty krótkoterminowe). kapitał zapasowy. Dokonując wstępnego przeglądu struktury kapitałów trzeba brać pod uwagę czas uŜytkowania kapitałów obcych i odrębnie rozpatrywać: • • kapitały długoterminowe (zobowiązania i kredyty długoterminowe). na której jest oparta działalność przedsiębiorstwa. który powinien zapewnić pokrycie przynajmniej elementów majątku trwałego (wykazującego najniŜsza płynność). zysk (stratę) netto oraz nieaktywną pozycję korygującą odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego. 107. Struktura finansowa wynikająca z pasywów bilansu daje obraz podstawy finansowej.. s. Termin ich płatności jest dłuŜszy niŜ jeden rok. Gabrusewicz op. podatków. Zobowiązania długoterminowe obejmują długoterminowe poŜyczki. a takŜe zobowiązania bieŜące. Ujmuje to poniŜsza reguła71: KAPITAŁ STAŁY = KAPITAŁY WŁASNE + ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE Na zobowiązania krótkoterminowe. cit. spełniając równocześnie funkcję gwarancyjną wobec wierzycieli70.. PoniŜsza formuła przedstawia kapitały własne w ujęciu rachunkowym: KAPITAŁY WŁASNE = AKTYWA – ZOBOWIĄZANIA I REZERWY NA ZOBOWIĄZANIA DąŜenie do poprawy stopy zwrotu kapitału własnego powoduje angaŜowanie w działalność gospodarczą kapitałów obcych. obligacje i inne papiery wartościowe emitowane przez przedsiębiorstwo. na które składają się: zobowiązania wobec kredytodawców i poŜyczkodawców z tytułu kredytów i poŜyczek krótkoterminowych oraz płatności odsetek od kredytów i poŜyczek długoterminowych przypadające na dany rok. Pomiędzy tymi 70 71 T. ceł. s. 290. kredyty. stanowi najbardziej stabilne źródło finansowania. kapitał stały przedsiębiorstwa. 71 .korygowany in minus o naleŜne wpłaty na kapitał podstawowy oraz udział (akcje) własne. obejmujące zobowiązania handlowe (wobec dostawców).

Natomiast wskaźniki relacji są uzupełnieniem wskaźników struktury. op.. Bardzo istotną kwestią wstępnej oceny pasywów jest zbadanie wewnętrznej struktury kapitałów własnych. Stąd teŜ stosunek między kapitałem zakładowym a rezerwami ulega często znacznej zmianie. cit. nagłe zmniejszenie kapitałów własnych w stosunku do obcych źródeł finansowania. co oznacza szybsze zwiększenie rezerw kapitałowych niŜ kapitału zakładowego. s. Jarzębowska op. cit. Informuje o skali zaangaŜowania obcych źródeł finansowania w stosunku do kapitałów własnych. gdyŜ nieprzemyślane. Wskaźnik udziału kapitałów obcych informuje o rozmiarach zadłuŜenia przedsiębiorstwa. Dudycz. W dobrze funkcjonujących przedsiębiorstwach . przy których płaci się często wysokie odsetki. Istotna jest równieŜ wewnętrzna struktura obu grup kapitałów. Analiza sytuacji majątkowej obejmuje: • • • ocenę struktury kapitałów. wskazując na wzrost stopnia samofinansowania. Relacja między nimi zaleŜy od charakteru przedsiębiorstwa i od czynników zewnętrznych. Rozpatrzenie jej informuje o wartości kapitału własnego i zagroŜeniach wynikających z zaangaŜowania kapitału obcego73. 72 . Nierzadkie są 72 73 M. moŜe spowodować trudności płatnicze i wywołać niebezpieczeństwo niewypłacalności72. Poziom sfinansowania składników kapitałami własnymi i obcymi określają wskaźniki struktury własnościowej i relacji kapitałów własnych i obcych wyraŜających się następującymi formułami: wskaźnik udziału kapitałów własnych wskaźnik udziału kapitałów obcych wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych = = = = kapitały własne x 100 kapitały całkowite kapitały obce x 100 kapitały całkowite kapitały obce kapitały własne kapitał własny kapitał obcy Wskaźnik udziału kapitałów własnych w kapitale całkowitym wyraŜa stopień samofinansowania przedsiębiorstwa. ocenę struktury kapitałowo-majątkowej. Pierwszy wskaźnik relacji określany jest wskaźnikiem przekładni kapitałowej. Drugi wskaźnik relacji jest miarą samofinansowania przedsiębiorstwa. ocenę dynamiki poszczególnych składników kapitału.oprócz stałego wypłacania dywidend od kapitału zakładowego . T.ma miejsce systematyczne tworzenie rezerw z zysku. s.. 121.wielkościami powinna występować właściwa dla danego przedsiębiorstwa proporcja. 35.

wypadki. „Przegląd Organizacji”. Gajdka. Wyznaczenie pojemności zadłuŜeniowej spółki. s. Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych obliczany następująco: wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych = = = = kapitały całkowite w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały całkowite w poprzednim okresie kapitały własne w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały własne w poprzednim okresie kapitały obce w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały obce w poprzednim okresie kapitały długoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały długoterminowe w poprzednim okresie kapitały krótkoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały krótkoterminowe obce w poprzednim okresie wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych = 74 J. Metoda praktyczna. 2001. w odniesieniu do poszczególnych grup kapitałów. w których wielkość rezerw kapitałowych przekracza kilka razy wielkość kapitału zakładowego74. naleŜy porównać dynamikę poszczególnych grup kapitałów względem siebie. Do oceny struktury kapitałów własnych i obcych słuŜą wskaźniki: wskaźnik udziału kapitału podstawowego wskaźnik udziału kapitału zapasowego wskaźnik udziału kapitału z aktualizacji wyceny wskaźnik udziału kapitału rezerwowego wskaźnik udziału wyniku z lat ubiegłych wskaźnik udziału wyniku roku bieŜącego wskaźnik udziału zobowiązań długoterminowych wskaźnik udziału zobowiązań bieŜących wskaźnik udziału kredytów krótkoterminowych wskaźnik udziału zobowiązań z tytułu dostaw = = = = = = = = = = kapitał podstawowy x 100 kapitały własne kapitał zapasowy x 100 kapitały własne kapitał z aktualizacji wyceny x 100 kapitały własne kapitał rezerwowy x 100 kapitały własne wynik z lat ubiegłych x 100 kapitały własne wynik roku bieŜącego x 100 kapitały własne zobowiązania długoterminowe x 100 kapitały obce zobowiązania bieŜące x 100 kapitały obce kredyty krótkoterminowe x 100 kapitały obce zobowiązania z tytułu dostaw i usług x 100 kapitały obce Do oceny struktury kapitału pod względem terminowości korzysta się ze wskaźników opisanych wzorami: wskaźnik udziału kapitałów długoterminowych wskaźnik udziału kapitałów krótkoterminowych wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do krótkoterminowych = = = kapitały długoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały krótkoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały długoterminowe kapitały krótkoterminowe Dokonując oceny zmiany kapitałów w czasie. 30 73 . nr 9.

Majątek trwały naleŜy finansować głównie kapitałem własnym (przyjmuje się. Ŝe optymalny poziom sfinansowania majątku trwałego kapitałem własnym wynosi 70%) oraz w razie potrzeby długoterminowym kapitałem obcym. tym samym: kapitał własny majątek trwały kapitał własny+ długoterminowy obcy majątek trwały ≥ ≥ 0.Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych jest równy wskaźnikowi dynamiki majątku całkowitego. 120 Polityka bilansowa i analiza finansowa. Sawicki. K. Rzeczywisty obraz stanu ekonomiczno-finansowego firmy moŜna uzyskać dopiero na podstawie oceny wzajemnego związku między kapitałami (pasywami) a odpowiadającymi im środkami majątkowymi (aktywami)75. Złota reguła bilansowa zakłada. red. cit.Gabrusewicz op.70 1. Wrocław 2002. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą.. Dla utrzymania równowagi finansowej przedsiębiorstwa istotne jest równieŜ zachowanie bieŜącej płynności. Wskaźniki te pokazują teŜ zmiany w strukturze kapitałów . jest to pozytywny objaw. JeŜeli dynamika kapitałów własnych jest silniejsza od dynamiki kapitałów obcych.wzrasta udział kapitałów o większym wskaźniku dynamiki. a za taki uwaŜa się majątek trwały. s. poŜyczki. co łączy się z finansowaniem majątku obrotowego. 142 76 75 74 . RównieŜ za pozytywny objaw uwaŜa się silniejszą dynamikę kapitałów długoterminowych od dynamiki kapitałów krótkoterminowych.00 (I stopień pokrycia) (II stopień pokrycia) W. Oddzielna niewystarczająca. powinien być finansowany w sposób najbardziej bezpieczniejszy. s. analiza by poszczególnych pozycji pasywów i aktywów jest wyczerpująco ocenić sytuację ekonomiczno-finansową przedsiębiorstwa. Podstawowym źródłem jego finansowania są kapitały krótkoterminowe (krótkoterminowe kredyty bankowe. czyli przez kapitał własny. bony komercyjne) oraz zobowiązania bieŜące. JeŜeli zobowiązania krótkoterminowe w pełni pokrywają majątek obrotowy wówczas zachowana jest złota reguła bilansowania w stosunku do obrotowych składników majątku przedsiębiorstwa76. natomiast majątek obrotowy powinien znaleźć częściowe pokrycie w kapitale własnym (kapitał własny powinien stanowić pokrycie dla 30% wartości majątku obrotowego) i długoterminowym obcym oraz częściowo krótkoterminowym kapitale obcym. Wydawnictwo Ekspert. Ŝe majątek obciąŜony duŜym ryzykiem.

W. Ŝe przedsiębiorstwo moŜe mieć trudności w regulowaniu bieŜących zobowiązań. Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałami długoterminowymi jest uzupełnieniem poprzedniego wskaźnika. s. O ile przedsiębiorstwo swojego majątku trwałego moŜe nie mieć sfinansowanego kapitałem własnym. w jakiej części majątek trwały jest finansowany kapitałem własnym. 123. co zgodne jest ze złotą regułą finansową. Pozostałe środki obrotowe finansowane są kapitałami krótkoterminowymi (zobowiązaniami i kredytami). Jest to. więc pewnego rodzaju element bezpieczeństwa..w zaleŜności od podejścia . Kapitał obrotowy netto . poniewaŜ kapitały długoterminowe powinny przewyŜszać wartość majątku trwałego. JeŜeli majątek trwały jest w całości finansowany kapitałami własnymi. 75 . s. Ta część kapitału stałego. iŜ część środków obrotowych finansowana jest kapitałem stałym. Oznacza to. Gabrusewicz. Wartość tego wskaźnika powinna przekraczać 100%. to przedsiębiorstwo takie ma bardzo silne podstawy finansowe. wynikającego z unieruchomienia części środków obrotowych (zapasów. JeŜeli majątek trwały nie jest pokryty kapitałami długoterminowymi. to musi bezwzględnie finansować majątek trwały kapitałem długoterminowym. cit. która finansuje środki obrotowe określana jest mianem kapitału obrotowego netto lub kapitału pracującego. naleŜności) lub teŜ wynikającego ze strat związanymi z tymi środkami (trudności zbytu produktów. Celem kapitału pracującego w przedsiębiorstwie jest minimalizacja ryzyka. ułatwiający zachowanie bieŜącej płynności finansowej. 143. Stopień tego finansowania określa wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego77. to wartość wskaźnika jest mniejsza od 100%. W praktyce jednak obserwuje się.Do oceny struktury kapitałowo – majątkowej słuŜą równieŜ następujące wskaźniki: wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego wskaźnik zaangaŜowania kapitałów obcych = = = = kapitał własny x 100 majątek trwały kapitał stały x 100 majątek trwały kapitał krótkoterminowy x 100 majątek obrotowy kapitały obce x 100 majątek obrotowy Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym informuje. op.oblicza się według poniŜszych formuł78: • • podejście kapitałowe KAPITAŁ OBROTOWY NETTO = KAPITAŁ STAŁY – MAJĄTEK TRWAŁY podejście majątkowe KAPITAŁ OBROTOWY NETTO = MAJĄTEK OBROTOWY – KAPITAŁY OBCE KRÓTKOTERMINOWE 77 78 Ibidem. kłopoty ze ściąganiem naleŜności).

39 9 798 718.78 2004 1 400 000.00 3 972. Jego wzrost oznacza zwiększenie długookresowych kapitałów w finansowaniu majątku obrotowego w przedsiębiorstwie.o.34 1 640.00 2 339 260.56 301 684.Kapitał (fundusz) podstawowy II. W 2005 roku badanej spółce udało się 76 .25 10 617 599.Rezerwy na zobowiązania -długoterminowe -krótkoterminowe II.75 9 132 173. iŜ przyrost kapitałów własnych w rozpatrywanym okresie wyniósł 6 517 158. na co największy wpływ miał przyrost kapitału zapasowego.00 3 221 688. w jakim stopniu kapitał pracujący finansuje majątek całkowity i majątek obrotowy.89 11 135 497.00 5 052 102.Kapitał (fundusz) własny I. którego wartość wzrosła o 4 198 047.52 1 000 000.05 B.01 5 369 431. z o.00 5 003 448.53 244 121.45 301 684. z o.Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny IV.00 3 664.15 0. iŜ w 2004 roku wspólnicy dokonali dopłaty do kapitału podstawowego w kwocie 400 000.44 1 640.00 4 017 200.9 9 226.75 652 769.34 0.86 Pasywa razem 18 458 356.12 1 874 759.94 26 252 714.53 zł.79 244 121.90 0.00 805 400.00 zł.69 0. Analizując zmiany bezwzględne poszczególnych pozycji pasywów moŜna zauwaŜyć. Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp.31 21 766 071.48 4 8358.65 10 335 103.Rozliczenia międzyokresowe -długoterminowe -krótkoterminowe 9 847 444.97 zł.07 899 865.40 6 740 569. z o.o.Badając strukturę majątkowo-kapitałową.30 12 162 308.74 2005 1 400 000.60 9 226.18 10 337 251.36 23 178 120.73 171 2832.42 7 186.15 2003 4 540 809.07 3 664.07 7 186.42 0.00 3 972.Kapitał (fundusz) zapasowy III. w latach 2002-2005 2002 A. PoniŜsza tabela zawiera dane wyjściowe do dokonania analizy sytuacji kapitałowej badanej zakładów mięsnych Agro-Handel Sp. poziom kapitału obrotowego wykorzystuje się do obliczenia następujących wskaźników: wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego = = kapitał obrotowy x 100 majątek całkowity kapitał obrotowy x 100 majątek obrotowy Wartość przedstawionych powyŜej wskaźników informuje o tym.78 0.69 1 761 190.91 1 000 000.00 5 015 020.79 78 097.07 1 710 859.00 65 2769.77 70 070.Zobowiązania długoterminowe III. NaleŜy zauwaŜyć.11 11 909 667.Zobowiązania krótkoterminowe IV. Spadek wartości wskaźnika oznacza wzrost finansowania majątku obrotowego kapitałem krótkoterminowym i jest to dla przedsiębiorstwa sytuacja niekorzystna. Jest to sytuacja korzystna dla przedsiębiorstwa.91 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.o.78 8 027.Zysk (strata) netto 3 817 944.Zobowiązania i rezerwy l.12 3 687 533.

iŜ udział kapitałów obcych w strukturze w ciągu badanego okresu spadł z poziomu 79.54% 55.o.wypracować największy w całym badanym okresie zysk. z o.14% 70.03% 2002 2003 2004 2005 KAPITAŁ DŁUGOOKRESOWY KAPITAŁ KRÓTKOOKRESOWY Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp.68% 20.89% 47.79 zł do 17 225 261.08% 39.45 zł.28% 65.72% 34. wyniósł on: 3 687 533.o. 77 .11% 52.32% 79. Struktura kapitałów badanego podmiotu gospodarczego obrazują poniŜsze wykresy: Wykres 8: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium własności firmy Agro-Handel Sp.32% do 60.63% 20. z o.37% 2002 2003 KAPITAŁ WŁASNY 2004 KAPITAŁ OBCY 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp.40 zł i w porównaniu do roku 2003 (najniŜszego zysku). z o. tym samym badana spółka poprawia swą strukturę własnościową. z o.51 zł. Wykres 9: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium terminowości firmy Agro-Handel Sp.86% 29. W latach 2002 – 2005 zobowiązania i rezerwy kształtowały się na poziomie od 14 640 411.63%. w latach 2002 – 2005 57.o.46% 44.o.97% 42. w latach 2002 – 2005 79. był on większy o 1 976 673. Analizując wykres 8 moŜna zauwaŜyć.92% 60.

jak wynika z wykresu 9 . jednak nadal na koniec badanego okresu wielkość utrzymała się na dość niskim poziomie – zaledwie 0. 65% w 2005).54 0. RównieŜ korzystnie kształtują się wskaźniki relacji kapitałów badanej spółki.29. W dwóch ostatnich badanych okresach miara skali samofinansowania (wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych) systematycznie wzrastała. z o.86 wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.41 1.10 1.44 0.74 3. Świadczy to o tym.79 0.o.83 0.w latach 2002 – 2005 nastąpiła znacząca zmiana w strukturze kapitałowej.Z kolei . Szczegółowa struktura oraz dynamika kapitałów własnych i obcych a takŜe ich składników podstawowych prezentuje tabela 13. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE KRYTERIUM WŁASNOŚCI: WSKAŹNIKI RELACJI 2002 2003 2004 2005 wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych KRYTERIUM TERMINOWOŚCI: 3. o 2.65. 78 .65 1. z o. 56% w 2003). spadała z 3. w stosunku do źródeł własnych.26 0.83 w 2002 roku do 1. Skala zaangaŜowania obcych źródeł finansowania.54 w 2005 tj.o. Systematyczny wzrost wielkości wskaźnika relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych świadczy o coraz większej roli długoterminowych źródeł finansowania aktywów spółki Agro-Handel. Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp. mianowicie do roku 2003 kapitał całkowity spółki zdominowany był przez kapitały krótkoterminowe (58% w 2002.26 0. iŜ firma Agro-Handel jest podmiotem silnie uzaleŜnionym od kapitałów obcych. natomiast po 2003 roku w kapitałach dominowały kapitały długoterminowe (52% w 2004.79 2.

94% z poziomu 117.57 142.47 Kapitał całkowity 117.64 19.Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp.58 215.61 0.07 133.00 100.00 621.rozliczenia międzyokresowe 100. Jednocześnie udział kapitału podstawowego w rozpatrywanym okresie systematycznie spada.zobowiązania krótkoterminowe . i tak. Zobowiązania krótkoterminowe wykazywały tendencje spadkową.55 112. przy jednoczesnym spadku udziału zobowiązań krótkoterminowych z 72.60 176.24% wyróŜniał się kapitał zapasowy.37% tj.33 70.10 7.06 31.92 2. a ich dynamika spadła o 24.67 62.44% na 31.26 16433. co naleŜy ocenić jako korzystne zjawisko.52 0.93% do 170.00 290.00 26.04 29. z o.49 124.zysk (strata) netto 100.00 100.02 100.00 20. o 15.o.80 3.89 3.zobowiązania długoterminowe . jakim jest wzrost udziału zobowiązań długoterminowych z poziomu 27.01 92. Z kolei dynamika kapitałów obcych spadła o 8.36 108.24 80.51%.97 0.55%.54 Kapitał obcy .55 48.68 118.84 86.o.00 109. przy czym wśród jego składników największą dynamiką .kapitał (fundusz) podstawowy .77%.81 13. Na podstawie danych zawartych w tabeli 13 wynika.28 4761.44 72.00%.02 51.55%.55% do 57. a w ostatnim roku jego udział wynosił juŜ tylko 13.70% tj.55 140.82 100.93 100.rezerwy na zobowiązania .00 400.kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny .45 52. który stanowi blisko 50.11 125.66% do 108.aŜ 521.36 100. o 151.81 22. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE STRUKTURA (%) 2002 2003 2004 2005 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 Majątek trwały . Od 2003 roku największy udział w strukturze kapitałów własnych ma kapitał zapasowy.01 27.72 562.37 11.52 6.51 57.00 0.92 125.19% kapitałów własnych.23 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.00 100. w pierwszym okresie stanowił 26.66 438.06 117.76 114.92 270.54%.67 44338.62 27. Natomiast w strukturze kapitałów obcych obserwuje się dość korzystne zjawisko w ciągu czterech kolejnych lat. z o.00 0.90 44.70 140.00 100.03 0.19 21. Ŝe w latach 2002 – 2005 dynamika kapitałów własnych spółki Agro-Handel wzrosła z poziomu 18. Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów badanej spółki przedstawiają się następująco: 79 .72%.kapitał (fundusz) zapasowy .01 80.77 47.48 32.41 35.66 97.

80 . iŜ w latach 2002 . z o.o.07 0.2004 nie została zachowana złota reguła bilansowania przez firma. co roku wzrastał szybciej.49 % 148.50 % 106.52 0.92 % 118.93 % 117. Agro-Handel.o.19 1. iŜ najsilniejszymi wskaźnikami dynamiki odznaczają się kapitały własne oraz kapitały długoterminowe.33 % 96. Warto zauwaŜyć.80 0.38 0. Wykres 9 obrazuje jak w spółce Agro-Handel przestrzegana była złota reguła bilansowa.66 % 122. Wykres 10: Złota reguła bilansowa badanej spółki w latach 2002 – 2005 140% 120% 100% 80% 60% 40% 20% 0% 1. Jak wynika z obliczeń przedstawionych w Tabeli 14. w całym okresie objętym badaniem kształtowały się stosunkowo korzystnie. iŜ ich poziom.51 2002 2003 Złota reguła bilansa % 2004 2005 Złota zasada finansowania % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.kapitałową dopiero w 2005 roku.43 % 126. Z obliczeń przedstawionych na wykresie 10 wynika. w latach 2002 – 2005 WSKAŹNIKI DYNAMIKI WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych 2003 (2002 = 100) 2004 (2003 = 100) 2005 (2004 = 100) 117. oznacza to.88 % 114.44 % 95.72 0.23 % 113.91 % 83.54 % 90.27 % 153. Spółce udało się osiągnąć prawidłowa strukturę majątkowo .01 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.84 % 140. z o.96 0. z o.o.Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp.

w latach 2002-2005 WKAŹNIKI STRUKTURY M AJĄTKOWO-KAPIT AŁOWEJ WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego wskaźnik zaangaŜowania kapitałów obcych wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego 2002 2003 2004 2005 52.56 % 90. gdyŜ moŜe spowodować do utratę płynności finansowej.14 % 107. Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp.16 % 175.31 % 166. zatem zmniejszyło się zagroŜenie utraty płynności finansowej.91 % -24. w latach 2002 –2005 3 000 000 zł 2 729 136 zł 2 000 000 zł 1 000 000 zł 0 zł -1 000 000 zł -2 000 000 zł -3 000 000 zł 513 926 zł 512 286 zł 1 007 077 zł 2 002 2 003 2004 2005 -1 212 648 zł -1 220 675 zł -2 374 441 zł -2 367 255 zł KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście kapitałowe) KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście majątkowe) Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.84 % 8. z o. z o.00 % 95.84 % 112.27 % -12.92 % -5. Ŝe w tych latach majątek trwały firmy przewyŜszał kapitał stały.o 81 .48 % 2.08 % 133. z o.o.o.78 % 4.60 % 37.38 % 131. z o. Jest to sytuacja niekorzystna.65 % 3.06 % 107. JednakŜe w ostatnim roku objętym badaniem poziom kapitału obrotowego netto jest najwyŜszy w całym okresie.Kształtowanie się kapitału obrotowego netto badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono na wykresie 11. Oznacza to.40 % 72. dlatego część majątku trwałego finansowana była kapitałami krótkoterminowymi.o PowyŜszy wykres wskazuje. iŜ w latach 2003 – 2004 kapitał obrotowy spółki Agro-Handel był ujemny.16 % 124.23 % 50. Wykres 11: Kapitał obrotowy netto firmy Agro-Handel Sp. ta zaś moŜe doprowadzić do bankructwa.79 % -10.46 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.94 % 80.02 % 77.

przychody z operacji finansowych oraz odpowiadające tym rodzajom działalności koszty i straty. grupuje wszystkie przychody uzyskiwane ze sprzedaŜy dóbr i usług wytworzonych przez przedsiębiorstwo. 3. a takŜe podstawowym źródłem zasilania przedsiębiorstwa w kapitał własny oraz wypłat dywidend dla udziałowców. 82 .. Dodatkowo pełni rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego. Operując wielkościami strumieniowymi. Ze znaczącej roli. a takŜe wyposaŜono dział produkcji wędlin w nowe maszyny i urządzenia techniczne. określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. co wskazuje na to. który równieŜ w roku 2003 kształtował się na poziomie 175. zakupiono nową linie ubojową. Znajduje to odbicie w poziomie wielkości wskaźnika zaangaŜowania kapitałów obcych. Ponadto stanowi podstawę do rozliczeń finansowych z budŜetem państwa w postaci podatku dochodowego. Sierpińska. Na wynik finansowy moŜe oddziaływać róŜny układ 79 M.94% i 80. Niski poziom wskaźników wynika z gruntownej modernizacji zakładu produkcyjnego. tworzy się potrzeb jego wielokierunkowej analizy79.Jak wynika z przedstawionych w powyŜszej tabeli danych. w 2003 roku zarówno wielkość wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym jak i kapitałem stałym były najniŜszym w całym analizowanym okresie i wynosiły odpowiednio: 37.79% i był najwyŜszym w całym okresie objętym badaniem. W 2003 roku rozpoczęto rozbudowę hali uboju. D. UmoŜliwia równieŜ rozwój firmy i wzrost jej wartości. iŜ spółka Agro-Handel sprawnie spłaca zaciągnięte wcześniej zobowiązania kredytowe. Wstępna ocena księgowej wielkości wyniku finansowego Wielkość wyniku finansowego jest głównym czynnikiem rzutującym na poziom rentowności. cit. Przez kolejne lata obserwuje się spadek wartości tego wskaźnika.3. s. Zakłady Mięsne Agro-Handel nie były w stanie sfinansować modernizacji budynków i zakupu nowych środków trwałych bez konieczności zadłuŜenia się (zaciągnięcia kredytów). Rachunek wyników to główne źródło informacji o wielkości osiągniętego zysku lub poniesionych strat. rozbudowano system wagowy. jaką spełnia wynik finansowy w działalności przedsiębiorstwa. Wędzki opt. jaka w tym czasie miała miejsce.16%.. przychody ze sprzedaŜy towarów. 33.

75 67 997 353.07 72 853 543.o.25 359 091.88 1 341 634.17 zł..84 2 699 142.41 261 181.96 627 992.26 zł.37 86 555 975.78 1 032 773. 80 83 .02 84 489 391.53 94 684 149.27 5 013 533.49 154 615.35 Zysk(strata) z działalności gospoddochodowy Podatek arczej 2 372 707.69 Zysk(strata) z działalności operacyjnej Przychody finansowe Koszty finansowe 2 473 048.33 73 661 368. który w wartościach bezwzględnych wyraŜa się kwotą 2 922 950.18 515 124. z o.39 1 874 757.o.01 1 041 205. w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE Przychody netto ze sprzedaŜy i zrównanie z nimi Koszty działalności operacyjnej 2002 2003 2004 2005 69 760 541.02 893 739.52 zł i był większy od najniŜszego wyniku osiągniętego na tej działalności w badanym okresie o 3 878 313. 146.05 661 847.26 807 825. koszty i wynik finansowy i inne wielkości ekonomiczne w kolejnych latach badanego okresu. Wstępna analiza rachunku wyników obejmuje80: • ustalenie i ocenę zmiany wielkości strumieni pienięŜnych prezentujących przychody ze sprzedaŜy.41 2 389 881. Szczegółowa analiza poszczególnych czynników umoŜliwia określenie. • badanie relacji zachodzących pomiędzy poszczególnymi wielkościami ekonomicznymi rachunku wyników.29 75 803.78%. Przekształcona do postaci analitycznej forma rachunku wyników stanowi dobrą podstawę do wstępnej oceny kształtowania się wyniku finansowego na róŜnych poziomach (Tabela 16).59 Wynik finansowy netto 1 710 859. K.czynników biorących udział w jego tworzeniu.23 1 763 188. Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.62 89998 011. s. red.31 229 378. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą.91 4 686 138.62 1 502 633.90 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp. W porównaniu do 1 763 188.89 899 865.13 441 769.04 955 386.73 3 687 522.35 2 066 583.13 129 037.52 Zysk(strata) na sprzedaŜy Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne 864 475.05 67 726.99 1 727 581.70 236 803.68 376 987.13 74 286.77 4 728 728. w jakim stopniu kaŜdy z nich wpłynął na powstanie ostatecznej wielkości wyniku finansowego i czy jest ona prawidłowa z punktu widzenia ekonomicznej efektywności środków zaangaŜowanych w procesie produkcji. Sawicki op.26 zł zysk wypracowanego w pierwszym roku analizowanego okresu nastąpił wzrost o 265. z o. NajwyŜszy wyniki na działalności podstawowej spółka Agro-Handel osiągnęła w 2005 roku i wyniósł on: 4 686 138. Polityka bilansowa i analiza finansowa. cit.

Bardzo pomocne w zakresie analizy rachunku wyników jest tzw.o. 84 .21% 41.89% -49.08% wynik na działalności podstawowej wynik na działalności operacyjnej wynik na operacjach finansowych obowiązkowe obciąŜenia wyniku finansowego 60% 40% 20% 0% -20% -40% -60% 103.69% 110. Ocena struktury analitycznego rachunku wyników polega na ustaleniu udziału poszczególnych jego składników w ogólnej (stanowiącej 100%) wielkości przychodów ze sprzedaŜy. które w formie dwóch tabel obrazuje strukturę oraz dynamikę przychodów i kosztów. istotne znaczenie ma tu porównanie wskaźników. w latach 2002-2005 140% 120% 100% 80% 127.o. Otrzymane w ten sposób odchylenia dodatnie i ujemne informują przejrzyście o zaistniałych przekształceniach poszczególnych elementów osiągniętego wyniku finansowego.74% 8.88% -17.Kształtowanie się wyników poszczególnych segmentów działalności firmy Agro-Handel w rozpatrywanym okresie obrazuje poniŜszy wykres: Wykres 12: Wielkość i zmiana wyników na poszczególnych obszary generowania wyniku finansowego firmy Agro-Handel Sp. z o. które w głównej mierze rzutują na poziom zysku netto.86% -38. W tym celu dokonuje się porównawczej oceny wskaźników dynamiki poszczególnych jego składników.72% -28. Analiza dynamiki umoŜliwia wymierne określenie wpływu podstawowych czynników na wzrost lub spadek wyniku finansowego netto. Potwierdzenie rezultatów oceny wyniku finansowego przy wykorzystaniu wskaźników dynamiki moŜna uzyskać przez równoległą analizę wskaźników struktury rachunku wyników.09% -16. z o.48% -7.77% 77.23% 33.50% -27.49% -5. zestawienie analityczne.06% 89.24% 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.

57 92.69 2.45 0.55 2.80% w 2003. Analiza struktury rachunku wyników wykazuje. 97.60 1.90 Zysk(strata) na sprzedaŜy 2.2007 81 85 .18 0.60 2.50% w 2004. z o.57 -561.00 105.73 2.04 Przychody finansowe 0.90%.57%.03 0.00 100. stanowią analogicznie: 97.38 60.00 100.Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów..89 56.00 Przychody ze sprzedaŜy produktów 92.83 109.14 124.18 0.11 97.o.57 156.24 2.99 1. Przedstawione w tabeli 17 wskaźniki dynamiki wyniku finansowego netto nie uwzględniają wpływu zmiany cen w badanym okresie.69%.35 Pozostałe koszty operacyjne 0.76 0.81 105.54 100.52 406.75 52.54 3.08 0.61 96. 103. z o.39 1.73 -551.60 6. 92.22 1.76 109. i 102.69 Zmiana stanu produktów -0.66 45.01 0. 97. 95.21 265. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE STRUKTURA (%) 2002 2003 2004 2005 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 Przychody netto ze sprzedaŜy 100.10 Pozostałe przychody operacyjne 1.o.61%.stat.40 1.92 Przychody ze sprzedaŜy towarów i materiałów 7.92 58.82 117.05% ogólnej wielkości ze sprzedaŜy.45 -0.32 Zysk(strata) z działalności gospodarczej 3.46 88.25 132.81%.01. 98.47%.72 199.24 164.60 77.47 98.49 103.62 141.32 215.30 4.53 1.35 66.gov.33 0. Ŝe decydujący wpływ na wielkość przychodów netto ze sprzedaŜy mają przychody ze sprzedaŜy produktów.95 2. Analiza dynamiki zysku po wyeliminowaniu wpływu zmiany cen przedstawia poniŜszy wykres: http://www.05 107.36 2.08 135.70 50.30 0.17 4. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.58 110.10 3.08 0.16 57. ich wskaźnik udziału wynosił w kolejnych latach odpowiednio 92.30 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.75 52.59 124.htm 03.73 130.39 Koszty działalności operacyjnej 97.12 0.57 3. Wskaźniki inflacji (wskaźnik cen przy podstawie rok poprzedni = 100) w poszczególnych latach kształtowały się następująco: 100.78 199. Natomiast koszty działalności operacyjnej. 96.82 Podatek dochodowy Wynik finansowy netto 0.82 43.64 400.84 103.95 1.73 97.96 168.22 100.10% w 2005 roku81.40 Zysk(strata) z działalności operacyjnej 3.14 202.39 667.55 157.pl/dane_spol-gosp/ceny_handel_uslugi/wskazniki_inflacja/wsk_c_50-05.44 5.45%.97 95.94 0.10 Koszty finansowe 0.

54%. z o.35%.85 87 517 441. Wskaźniki dynamiki przychodów i kosztów poszczególnych segmentów działalności analizowanej spółki przedstawiono w tabeli 18. z kolei przychody finansowe osiągały poziom niŜszy średnio o 43. Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp.18 359 091.Wykres 13: Wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.37 86 555 975.53 94 684 149.89 92 026 300.89 1 710 859.55 66.69 69 043 194.73 199.24 74 564 888.08%.75 77.28 Koszty działalności operacyjnej Pozostałe koszty operacyjne Koszty finansowe Podatek dochodowy 67 997 353.36 667.03% 100% 52.46 85 642 683.83 157.24 164.89 899 865.52 58.04 1 041 205.68 74 286.35 156.23 154 615.13 75 464 753. Jak widać na wykresie 13 oraz w tabeli 18 dynamika zysku w cenach bieŜących w okresie czterech lat wynosiła 215.39 892 723.70 67 726.33 73 661 368. 35.59%.13 229 378.29 261 181.99 441 769.75 Pozostałe przychody operacyjne 864 475.39 110.29 KOSZTY OGÓŁEM Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.90 3 461 848.25 132.49 57.69 135.75 52. Dynamika przychodów netto ze sprzedaŜy w stosunku do roku wyjściowego wynosiła dla kolejnych lat odpowiednio: 5.35% 3 687 522.05 236 803.96 Przychody finansowe 129 037.25 0% 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.16 103.73 1 796 984.o.84 103.13 376 987. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 WARTOŚĆ (zł) 2003 2004 2005 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 Przychody netto ze sprzedaŜy 69 760 541.60 1 874 757.62 89 998 011.02 515 124.o.96 105.05 627 992.14 124.59 124.o.08 135.01 661 847.73% od poziomu z 2002 roku.73% Pozostałe przychody operacyjne charakteryzowały się zmienną dynamiką.32 108. z o.13 1 032 773.02 84 489 391.06 107.78 893 739.o.96 168. z o.25 PRZYCHODY OGÓŁEM: 70 754 054.07 72 853 543.92 406. 24. z o. natomiast wartość wskaźnika dynamiki w cenach porównywalnych obniŜa się o 13.49 1 727 581.31 75 803.85 1 710 859.18% 50% 202.04 133. Koszty działalności operacyjnej 86 .80 124.19% i kształtuje się na poziomie 202.66 123.57 106. w latach 2002-2005 i jego dynamika w cenach porównywalnych 250% wynik fiansowy netto w cenach bieŜacych 200% wynik finansowy netto w cenach porównywalnych wskaźnik dynamiki w cenach porównywalnych 150% 105.41 955 386..62 95 713 822.

55 1 406 770.90 2 332 824.o.38 -5 740 816.wzrastały szybciej o 1.17 2 812 826.48 884.59 -3 588 -841 390. Dane o przepływach pienięŜnych mogą teŜ zawierać uŜyteczne informacje do określania kwoty.97 111 896. Informacje zawarte w rachunku przepływów pienięŜnych pozwalają wyjaśnić zmiany występujące w aktywach bilansu jak i w sytuacji finansowej.74 1 061 717.91 Przepływy środków pienięŜnych z działalności operacyjnej 1 710 859. Tendencja ta odwróciła się w 2005 roku.o. z o.35 235 120.45 583 342.89 1 750 000.29 Przepływy pienięŜne netto razem 486 340.23 5 686 589.06 Wpływy -1 028 098.93 -3 665 103. w latach 2002 – 2005 2002 2003 2004 1 874 759.00 -2 229 484.00 1 374 422.49 2005 3 687 533.31 Przepływy środków pienięŜnych z działalności inwestycyjnej 186 707.89 899 865. w tym zwłaszcza w strukturze finansowania działalności gospodarczej oraz w płynności finansowej firmy.12 Wydatki Przepływy pienięŜne netto z działalności inwestycyjnej Przepływy środków pienięŜnych z działalności finansowej Wydatki Przepływy pienięŜne netto z działalności finansowej 132 684. Tabela 19 zawiera dane dotyczące przepływu strumieni środków pienięŜnych badanej jednostki gospodarczej w czterech kolejnych latach Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp. ustalenie źródeł jej pochodzenia i kierunków wykorzystania.85 3 312 073.80 1 613 065.39 Zysk (strata) netto -1 807 898.37%.98 -1 027 772. z o.96 4 211 939. Analiza pionowa i pozioma rachunku z przepływów środków pienięŜnych Podstawowym celem sporządzania tego rachunku przepływów pienięŜnych jest określenie: zdolności generowania gotówki i jej ekwiwalentów przez przedsiębiorstwo.4. 3.17% w 2004 a niŜeli odpowiadające im przychody.45 76 218. terminowości oraz stopnia pewności przyszłych przepływów pienięŜnych.06 -3 691 970.70 -3 824 654. 87 .41 -5 628 920.40 1 999 055.97 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.55% w 2003 i o 0.22 2 186 423. Rachunek przepływów pienięŜnych wypełnia lukę w tworzeniu przez rachunkowość „wiernego obrazu” sytuacji finansowej przedsiębiorstwa.45 -1 377 944.67 -172 150. Obok statystycznej informacji o stanie i zmianach w zakresie zasobów i źródeł ich pochodzenia oraz dynamicznej informacji w ujęciu memoriałowym o przychodach i kosztach. uzyskuje się w tym rachunku równieŜ dynamiczną informację w ujęciu kasowym o wpływach i wydatkach firmy.92 -258 329.22 2 936 477. w którym to róŜnica pomiędzy dynamika kosztów a przychodów działalności operacyjnej była niŜsza o 3.83 Korekty razem Przepływy pienięŜne netto z działalności operacyjnej -97 038.81 1 158 651.

Z punktu widzenia zdolności generowania środków 88 . Trzy rodzaje strumieni oraz dwa kierunki przepływu (dodatni lub ujemny) pozwalają. dla której przedsiębiorstwo zostało powołane (samofinansowanie). netto z działalności operacyjnej wyróŜnić moŜna cztery warianty charakteryzujące sytuację finansową przedsiębiorstwa. W metodzie pośredniej. Podstawę oceny stanowią tylko salda środków pienięŜnych netto. Zastosowanie dodatkowych obliczeń i ocen. pozwala spojrzeć szerzej na zmiany środków pienięŜnych w przedsiębiorstwie. Natomiast w kolejnych latach dodatni strumień pochodzący z działalności operacyjnej nie był wystarczający dla pokrycia wydatków inwestycyjnych. Przedstawiona interpretacja zmian w stanie środków pienięŜnych ma charakter ogólny. co gotówka wypracowana z działalności operacyjnej (podstawowej). Bardzo istotne jest tu określenie i ocena zdolności przedsiębiorstwa do generowania środków pienięŜnych z działalności podstawowej. Jest to sytuacja typowa dla przedsiębiorstw rozwijających się. pozyskiwanie z zewnątrz kapitałów własnych i obcych oraz kierunków ich wykorzystania. Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pienięŜnych KATEGORIA STRUMIENI I II III KOLEJNE PRZYPADKI IV V VI VII VIII OPERACYJNY INWESTYCYJN FINANSOWY + + + + - + + - + + + + + + - - Źródło: Opracowanie własne. bowiem wyróŜnić osiem moŜliwych przypadków. Tabela 21: Wynik księgowy a środki pienięŜne netto z działalności operacyjnej TREŚĆ WYNIK FINANSOWY NETTO ŚRODKI PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ WARIANTY I II III IV + + + - + - Źródło: Opracowanie własne. Porównując zysk netto i środki pienięŜne . uzyskiwane z poszczególnych rodzajów działalności. Jak wynika z tabeli 19 w 2002 roku dwa ujemne strumienie: operacyjny i inwestycyjny są finansowane były źródłami zewnętrznymi. Ŝe zysk netto to nie to samo.Rachunki przepływów pienięŜnych sporządzane z podziałem na przepływy działalności operacyjnej. inwestycyjnej i finansowej są pomocne w rozpoznaniu konkretnej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Niedobór środków pienięŜnych pokrywany był kredytami i poŜyczkami oraz innymi wpływami finansowymi. wykorzystywanej do zestawienia przepływów pienięŜnych z działalności operacyjnej wyraźnie widać.

usług były wyŜsze od wydatków z działalności operacyjnej.038. Jak widać na poniŜszym wykresie w badanym okresie.48 zł i dla 2005: -3. Analiza dynamiki (analiza pozioma) umoŜliwia natomiast ocenę występujących tendencji zmian poszczególnych pozycji. dla 2004: 3.06 zł.390.628. Generowana nadwyŜka gotówkowa w wyniku prowadzonej działalności finansowej w ciągu czterech lat spadła o 83.22 zł.477.970. natomiast w trzech kolejnych latach wynik na działalności operacyjnej przyjmował wartości dodatnie.920.939. dla 2003: -5. które wynosiły odpowiednio: 4. Ujemne przepływy pienięŜne netto dla działalności inwestycyjnej. Oznacza to. Analiza struktury.211. gdyŜ informują o intensywnym rozwoju firmy. W ramach wstępnej analizy rachunku przepływu środków pienięŜnych istotne jest teŜ badanie struktury i dynamiki tych przepływów.884. 89 .96 zł. Wynosiły one odpowiednio dla roku: 2002: -841. Z kolei cash flow finansowe w całym badanym okresie charakteryzuje stała tendencja spadkowa.29%.41 zł. wyrobów.pienięŜnych od roku 2003 badane przedsiębiorstwo znajduje się w korzystnej sytuacji gdyŜ osiąga zysk netto i jednocześnie uzyskuje nadwyŜkę środków pienięŜnych z działalności operacyjnej. (czyli analiza pionowa) pozwala ujawnić podstawowe źródła pochodzenia gotówki lub teŜ kierunki ich wydatkowania. jakie spółka uzyskiwała od 2003 ze sprzedaŜy towarów.936.23 zł i 5.89 zł. 2.31zł.686. Wykres 14 przedstawia przepływy netto z poszczególnych działalności badanej jednostki gospodarczej w rozpatrywanym okresie. Ŝe środki pienięŜne.691.589. jedynie w roku 2002 Cash Flow operacyjne wykazywało niedobór w wysokości: 97. jakie kształtowały się w badanej jednostce naleŜy oceniać pozytywnie.588.

Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp.48 zł -5 628 920. stanowiący kolejno: 22.o.44 % -22.amortyzacja . Wysokim udziałem w strukturze Cash Flow operacyjnym charakteryzuje się takŜe amortyzacja.10 % -0.00 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp.92 % 17. z o.45 % -37. 68.99%. w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE . ale nie jest wydatkiem.2005. Głównym źródłem dodatnich wartość przepływów pienięŜnych netto z działalności operacyjnej był zysk na działalności operacyjnej.04 % -8.o.35 zł -97 038.00 % 100.85 % 0.zmiana stanu rezerw . 70.55 zł 2 936 477. z o.22 zł 1 406 770.25 % 28.82 % 100.92 % 68.26 % 13.08 % 2003 2004 2005 22.Wykres 14: Kształtowanie się dynamiki poszczególnych rodzajów strumieni przepływów pienięŜnych netto firmy Agro-Handel Sp.28 % 19. w latach 2002 – 2005 DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA 4 211 939. Efekt tego przekształcenia przedstawia tabela 22.01 % 18.zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych .92%.00 % 100.23 zł 5 686 589.81 % 0.29 zł 1 158 651.94 % 52.00 % 100.06 zł -3 588 884. która jest kosztem. które polegało na wyeliminowaniu pozycji nienaleŜących do tej działalności.89 zł Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.zmiana stanu naleŜności .57 % 37. z o.76 % -22.96 zł 235 120.o. zatem nie pociąga za sobą Ŝadnych przepływów 90 .64 % -19.17 zł 583 342. z o.21 % -2. całej nadwyŜki operacyjnej w latach 2003 .zysk na działalności operacyjnej .80 % 32.99 % 70.41 % -1. Do celów analizy strukturalnej nadwyŜki strumienia pienięŜnego z działalności operacyjnej dane zawarte w części A rachunku zostały poddane przekształceniu.36 % -5.80%.13 % 2.31 zł 2002 -841 390.zmiana stanu rozliczeń międzyokresowych PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ 2002 -18.41 zł 2003 2004 2005 -3 691 970.o.50 % 19.02 % 6.43 % 28.zmiana stanu zapasów .33 % -1.

716.zbycie wartości niematerialnych i prawnych 100.00 % .00 % .00 % 100.87 % 5.o.41 % 11.00% oraz rzeczowych aktywów trwałych WYDATKI: 100. w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE 2002 2003 2004 2005 WPŁYWY: 100.00 % 100.78 % 61.10 % .00 % 100. z o.00 % oraz rzeczowych aktywów trwałych PRZEPŁYWY PIENIĘśNE 100.00 % 100.00 % 100.38 % 44. W badanej spółce składniki gotówki netto z działalności finansowej przedstawione zostały w tabeli 24. składa się wyłącznie z wpływów i wydatków związanych z nabyciem i zbyciem wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych. z o.00 % 100.00% 100.08 % 80.39 % 16. w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE 2002 2003 2004 2005 WPŁYWY: 100. z o.72 % 5. Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp.00% 100.o.00 % 100.64 % 2.62 % 19.57 % .47 % .79 % PRZEPŁYWY PIENIĘśNE 100.inne wpływy finansowe 39.22% .34 % 13.00 % 100.00 .28 % 30.00 % 100.43 % WYDATKI: 100.646.kredyty i poŜyczki 100.00% 100. 91 . Dlatego kwotę amortyzacji naleŜy dodać do wyniku finansowego.00 % 100.pienięŜnych.00 % 100.00 % 100.00 % 100.68 zł) przy jednoczesnym spadku zobowiązań niezwiązanych z zaciągniętymi kredytami i poŜyczkami o 1.o. z o.odsetki 45.spłaty kredytów i poŜyczek 10.dywidendy i inne wypłaty na rzecz właścicieli 43.00% 100.099.00 % NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp.00 % 100.o. NiŜsza wartość przepływów netto z działalności operacyjnej w 2004 roku wynika z niekorzystnej zmiany stanu naleŜności (spadek o 653.nabycie wartości niematerialnych i prawnych 100.00 % 46.00 % NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp.00 % 100.32 zł. Struktura gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.00 % 100.36 % wartościowychkrótkoterminowych .44 % 86. Do analizy struktury przepływów pienięŜnych netto z działalności inwestycyjnej wykorzystano poniŜszą tabele: Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.wpływy netto z dopłat do kapitału 14. z o.83% 14.00 % 100.00 % 100.wykup dłuŜnych papierów 7.00 .00% 100.00 % 100.o.00 % 100.

08%. a w konsekwencji stanowi podstawę do dokonania oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. oraz inne wpływy finansowe.57% naleŜał do kredytów i poŜyczek. Z tego teŜ względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy. bo 46. lecz ich trafny dobór i umiejętna ocena. 44. Wykorzystanie analizy wskaźnikowej do oceny sytuacji finansowej firmy Od ponad wieku analiza wskaźnikowa jest głównym instrumentem interpretacji sprawozdań finansowych. wpływy z funduszu SAPARD oraz z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych stanowiły odpowiednio: 14.83% w okresie początkowym do poziomu 5. Nadmiar moŜe rozmazywać obraz sytuacji finansowej firmy. Dzięki nim moŜna zidentyfikować jej słabe i mocne strony.Z powyŜszych obliczeń wynika. W latach 2003 . Udział dywidendy i innych wypłat na rzecz właścicieli spadł z poziomu 43.22% i 39. Rodzaj i liczba wskaźników.5. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. Po stronie wydatków z działalności finansowej przez cały badany okres znaczącą udział stanowiły odsetki oraz spłaty kredytów i poŜyczek. pozostały udział 13. Wskaźnikowa analiza kondycji finansowej przedsiębiorstwa stanowi rozwinięcie wstępnej analizy podstawowych sprawozdań finansowych.34% udział w strukturze wpływów miały kredyty i poŜyczki. bowiem duŜa liczba wskaźników.10% gotówki działalności finansowej. 80. Jednak nadal największy.44%. Poszczególne wskaźniki finansowe dotyczą określonego obszaru działalności firmy. Zbyt wysoka 92 .47% w ostatnim okresie objętym badaniem. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa.2005 na spłatę kredytów i poŜyczek przeznaczano kolejno 61. Ŝe w latach 2002 – 2003 jedynym źródłem wpływów działalności finansowej były kredyty i poŜyczki. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych. zawartych w bilansie oraz w rachunku zysków i strat.43% ogółu wpływów na działalności finansowej. Sytuacja nieco uległa zmianie w 2004 roku. natomiast dopłaty do kapitału i inne wpływy tj. moŜliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duŜe. kiedy to oprócz wspomnianego źródła pojawiły się takŜe wpływy netto z dopłat do kapitału zakładowego wspólników. O jakości analizy nie świadczy. W ostatnim badanym okresie sprawozdawczym inne wpływy finansowe stanowiły 86. 3.38%. Uwzględniając zakres danych. dlatego w praktyce dla kaŜdej z grup wyodrębnia się kilka wskaźników o znaczeniu podstawowym.

Niemniej sposób podejścia do tego narzędzia musi być odpowiednio wywaŜony i uzupełniony innymi narzędziami analitycznymi gdyŜ analiza wskaźnikowa nie jest wolna od pewnych ograniczeń. 321. Ŝe podstawowe wskaźniki finansowe na ogół nie dostarczają pełnych informacji o przyczynach występowania zjawisk lub zdarzeń. cit. ZEWNĘTRZNE FINANSOWE PŁYNNOŚCI STRUKTURY KAPITAŁU 82 M. Sierpińska. NaleŜy jednak dodać. s. Wiśniewski op. T. 78. Analiza wskaźnikowa jest szybką i efektywną metodą uzyskiwania wglądu w operacje gospodarcze i funkcjonowanie firmy. Bednarski. dokładność i kompletność wyników prac analitycznych. by je poznać naleŜy dokonać pogłębionej analizy wykorzystując bardziej szczegółowe wskaźniki. Jeden z moŜliwych sposobów ich podziału. NajwaŜniejszym z nich jest fakt. Ŝe bazuje wyłącznie na przeszłości firmy. w oparciu o sumę stanu na początek i koniec okresu sprawozdawczego dzieloną przez 2. • na podstawie wielkości średnich. s. ma duŜy wpływ na obiektywność. Treść wskaźników analitycznych. T.róŜnice pomiędzy tak obliczonymi wskaźnikami pokazują zmiany . Jachna op. jednak wraz z analizą otoczenia moŜe ona słuŜyć do przewidywania warunków działania przedsiębiorstwa w przyszłości82. 93 .lub zbyt niska wielkość wskaźników jest sygnałem o występowaniu określonych zjawisk i moŜe być źródłem informacji o zagroŜeniach i szansach działalności firmy. a przede wszystkim ich konstrukcja. Istnieje kilka sposobów podziału klasyfikacji wskaźników ekonomicznych.. cit.jakie zaszły w badanym zjawisku. Wszystkie wskaźniki wykorzystywane w analizie finansowej mogą być obliczane: • na podstawie danych wyraŜających stan zjawiska na początku i końcu okresu sprawozdawczego . jaki spotyka się w literaturze przedstawiono poniŜej: Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych WSKAŹNIKI EKONOMICZNE WEWNĘTRZNE OPERACYJNE EFEKTYWNOŚCI ELASTYCZNOŚCI Źródło: L. ustalanych np. w wyniku podjętych w ciągu okresu sprawozdawczego decyzji gospodarczych.

Wskaźniki operacyjne dzielone są następnie na wskaźniki rentowności. Wiśniewski op. Najczęściej przyjmowane kierunki porównań przedstawia schemat: 83 84 L. wskaźniki zadłuŜenia (debt ratios). zatem strony aktywów) oraz finansowe (skupiają się na badaniu sposobu sfinansowania aktywów spółki). Wskaźniki zewnętrzne to takie. Ibidem. 323. Jak wynika z przedstawionych przykładów klasyfikacji wskaźników ekonomicznych.Według powyŜszej klasyfikacji wskaźniki dzielone są na wewnętrzne i czyli takie. Pierwsze oceniają krótkoterminową pozycję finansową firmy. Nie budzi teŜ wątpliwości zaliczanie poszczególnych wskaźników do danej grupy. Bednarski. Sprawa sporną moŜe być tylko ich gradacja Ogólne zasady interpretacji wskaźników wskazują na konieczność zastosowania metody porównań. cit.: cena rynkowa akcji danej spółki). 324. a w szczególności zdolność spółki do spłacania swoich zobowiązań w krótkim terminie. w których dane znajdujące się w liczniku bądź mianowniku pochodzą z materiałów źródłowych innych niŜ sprawozdania finansowe (np. uzupełniane dla niektórych przedsiębiorstw o wskaźniki rynku kapitałowego. T. 94 . s. podziały te są bardzo do siebie zbliŜone. a przede wszystkim udział kapitału własnego i obcego w finansowaniu firmy w długim okresie83. wskaźniki sprawności działania (activity ratios). jakie spółka uzyskuje z działań operacyjnych oraz wskaźniki efektywności (wydajności) określające obrót lub teŜ charakteryzujące efektywność inwestycji. które obliczane są na podstawie danych zaczerpniętych ze sprawozdań finansowych firmy stanowiące ich interpretację.. Wskaźniki wewnętrzne dzielone są następnie na dwie zasadnicze grupy: wskaźniki operacyjne (koncentrują się na operacjach spółki dotyczą. Wskaźniki finansowe dzielą się z kolei na wskaźniki płynności i struktury kapitału (zasilania). s. Wskaźniki te wykorzystywane są najczęściej przez inwestorów i potencjalnych inwestorów firmy. Wskaźniki struktury kapitału słuŜące ocenie długoterminowej struktury kapitału. które charakteryzują efekty. wskaźniki płynności (liąuidty ratios). Natomiast dokonując klasyfikacji wskaźników słuŜących do oceny kondycji do oceny kondycji finansowej firmy moŜna ująć w następujących grupach84: • • • • • wskaźniki rentowności (zyskowności) (profitability ratios). przy dokonywaniu oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa.

a następnie w miarę moŜliwości ich eliminowanie bądź odpowiednie uwzględnianie w dokonywanej ocenie. Olzacka. kosztorysach. ma ona. cit. 55. op. gdy licznik jest współmierny do mianownika. cit. Ibidem. Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej. Pałczyńska-Gościniak op. Porównania pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami pozwalają ocenić pozycje danej firmy na rynku. 95 . Stąd teŜ przed porównaniem wskaźników zachodzi konieczność ustalenia rodzajów i rozmiarów ewentualnych zakłóceń w porównywalności. Bednarski. 85 86 B. bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcjonowania86.. 54. czy tendencje zmian we wskaźnikach są korzystne dla firmy oraz jakie jest natęŜenie zmian w stosunku do lat ubiegłych. s. przede wszystkim działających w tej samej branŜy i przedsiębiorstw konkurencyjnych . firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku. R.analiza zachodzących w czasie zmian poszczególnych danych finansowych i wskaźników dotyczących tego samego przedsiębiorstwa PLAN PRZESTRZEŃ . s. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa. minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branŜy. Pogorszenie wskaźników moŜe być sygnałem występujących nieprawidłowości i świadczyć o podejmowaniu błędnych decyzji gospodarczych w badanym okresie85. 20 Porównanie wskaźników w czasie pozwala wyznaczyć trendy kształtowania się określonych relacji finansowych i ocenić.porównanie danych finansowych przedsiębiorstwa z odpowiadającymi im danymi innych firm. PoniŜszy schemat przedstawia cztery główne rodzaje zakłóceń spotykanych przy porównywaniu wskaźników. WaŜnym aspektem analizy wskaźnikowej jest sprawdzian jednolitości konstrukcji badanych wskaźników oraz procedur rachunkowości (eliminacje zakłóceń) i wtedy. załoŜeniach projektowych lub z przyjętą umownie wielkością optymalną Źródło: L.Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej KIERUNKI PORÓWNAŃ WSKAŹNIKÓW CZAS .analiza wyników uzyskiwanych przez przedsiębiorstwo z danymi zawartymi w planach. s..

cit. przyjęciem.. 145.powstają na skutek zmian ceny sprzedaŜy wyrobów. ich duŜa elastyczność. taryf przewozowych. wymaga szczególnie przy porównywaniu w czasie. Analiza wskaźnikowa jest zalecana z wielu powodów. robót i usług wynikających z decyzji organów upowaŜnionych do ustalania ceny lub producentów.wynikają z róŜnic lub dokonywanych zmian w zakresie przedmiotu działalności jednostek gospodarczych (nasilać się mogą w związku z postulowanym postępem technicznotechnologicznym produkcji krajowej z uwagi na istotne w poziomie techniki i technologii krajowej i zagranicznej). pocztowych. 91 96 . a takŜe ze wskaźnikami konkurentów w określonym momencie. Tworząca się wielkość form organizacyjnych przedsiębiorstwa. Skowronek-Mielczarek op. METODOLOGICZNE . • • wskazuje sposoby.. jak równieŜ w porównaniach międzynarodowych. s. s. oprocentowania kredytów. FINANSOWE (CENOWE) . podobnych przedsiębiorstw.wynikają z odmienności treści i budowy wskaźników ekonomicznych. stwarza szansę porównań z przeciętnymi wskaźnikami dla branŜy. telekomunikacyjnych. itp. RZECZOWE (PRZEDMIOTOWE) . Poprzez jej systemowy charakter stopień szczelności uzyskiwanych danych moŜe znacznie ograniczyć ilość popełnionych błędów strategicznych mających istotne znaczenie w dalszym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa i jego rozwoju.wywoływane są przekazywaniem. Poprawnie przeprowadzona analiza wskaźnikowa moŜe dać źródła wiedzy do podjęcia słusznych i właściwych decyzji biznesowych firmy. Ŝe87: • • • charakteryzuje róŜne aspekty działalności gospodarczej przedsiębiorstwa i umoŜliwia osobie z zewnątrz ocenę kondycji finansowej. cit. obserwacji zmian organizacyjnych podmiotów gospodarczych Źródło: J. dlatego. które muszą uwzględniać odmienności systemów ekonomicznych). Sułowska op. moŜe wyjaśnić spadek zysku i potencjalne moŜliwości jego wzrostu. A. grupy przedsiębiorstw. jeśli organizacja jest zarządzana mniej efektywnie niŜ konkurencyjne firmy. a przede wszystkim. ORGANIZACYJNE . Podobny skutek wywoływać mogą zmiany kursów walut. sposobu ich obliczania lub zasad ewidencji (mogą nasilać się w porównaniach dotyczących odległych okresów. celowo dobrany zestaw wskaźników umoŜliwia badanie trendów i progresji na przestrzeni co najmniej kilku lat. podziałem lub łączeniem przedsiębiorstw i ich elementów składowych. RównieŜ jej ilościowy i jakościowy 87 Z.Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników . moŜliwości i niezbędne usprawnienia – jest to konieczne. Leszczyński.

3.charakter moŜe przyczynić się do podjęcia skutecznych działań zapobiegających zagroŜeniom wobec występującej niepewności strategicznej. rośnie teŜ zazwyczaj jego cena (oprocentowanie). Płynność finansową przedsiębiorstwa naleŜy rozumieć jako kategorię ekonomiczną w trzech aspektach88: • płynność płatniczą – rozumianą jako zasób środków pienięŜnych. Płynność finansowa to takie sterowanie wpływami i wydatkami. 254. trudniejsze staje się uzyskanie kredytu. • płynność strukturalna – czyli właściwe relacje pomiędzy składnikami majątku łatwymi do spienięŜenia (upłynnienia) i zobowiązaniami bieŜącymi.: dostawcy mogą Ŝądać zapłaty wyłącznie gotówką. której przejawem jest terminowe regulowanie zobowiązań. Zdolność do terminowego regulowania zobowiązań bieŜących nie oznacza utrzymywania w przedsiębiorstwie takiego stanu środków pienięŜnych. koniecznymi do uregulowania. zaś ewentualne niedobory środków pienięŜnych powinny uzupełniać rezerwy lub kredyt. s.. cit. Brak płynności finansowej – z punktu widzenia przedsiębiorstwa –zazwyczaj pociąga za sobą gro niekorzystnych skutków.terminie. Pozwala ocenić stan faktyczny i poprzez obiektywną ocenę wykreować potencjały doskonalenia oraz siłę finansową przedsiębiorstwa. Do oceny strukturalnej płynności finansowej konieczne są 88 W. 97 . a w konsekwencji . np.moŜliwym do zaakceptowania przez wierzycieli . kredytodawcy mogą wywierać wpływ na decyzje przedsiębiorstw.1. który jest konieczny do niezbędnego zakupu towarów i usług. który w pełni równowaŜyłby zobowiązania bieŜące. Terminowość oznacza. co oznacza ograniczenie jego suwerenności gospodarczej. Ŝe płatność nastąpi w najpóźniejszym .5. jest zachowanie płynności finansowej. aby wpływy mogły równowaŜyć w określonym czasie wydatki. Analiza płynności finansowej Warunkiem egzystencji przedsiębiorstwa.koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa. gdy są one przedsiębiorstwu potrzebne oraz do regulowania zobowiązań finansowych w pełnej wysokości i wymagalnych terminach. Gabrusewicz op. oprócz prowadzenia działalności gospodarczej zgodnie z zasadami efektywności gospodarowania.

s. MoŜna tu wyróŜnić dwie grupy wskaźników. które pozwalają w sposób przybliŜony określać zdolność przedsiębiorstwa do obsługi zadłuŜenia. Aby przedsiębiorstwo nie miało kłopotów z płatnościami swoich zobowiązań powinno na bieŜąco rozwiązywać problemy płatności finansowej. s. cit. Pierwsza z nich zwana metodą statyczną pomiaru płynności finansowej oparta jest na informacjach zawartych w rachunku wyników i bilansie. ocena wielkości i zmian kapitału pracującego. Jerzembowska op. 98 . Badanie długoterminowej płynności finansowej to inaczej analiza prawidłowości sfinansowaniu aktywów trwałych. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umoŜliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą90. Druga grupa określana jest w literaturze mianem metody dynamicznej pomiaru płynności finansowej. 254. Dlatego uzasadnione jest wyróŜnienie płynności finansowej krótko- i długoterminowej. Cechą charakterystyczną tej metody jest szybkość uzyskiwanych informacji. kiedy stają się one przedsiębiorstwu potrzebne. Pierwsza skupia się na krótkookresowym przewidywaniu wpływów i wydatków przedsiębiorstwa na podstawie kilku wskaźników. Cechą charakterystyczną tej metody to szczegółowość uzyskiwanych informacji. dotyczące charakteru posiadanych składników majątkowych oraz rodzaju i terminów płatności zobowiązań. Przedmiotem analizy płynności finansowej są następujące zagadnienia: • • • analiza długoterminowej płynności finansowej.odpowiednie • informacje. Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu. 138. Natomiast płynność finansowa długoterminowa ma ukazać wydatki i moŜliwości ich finansowania w dłuŜszej perspektywie89. płynność potencjalną.. analiza statycznej i dynamicznej płynności finansowej. Zgodnie ze złotą zasadą bilansową: aktywa trwałe 89 90 Ibidem. M. natomiast wadą . powinny z kolei wynikać z długofalowego planu zarządzania płynnością finansową. Najczęściej stosowanymi w ocenie płynności finansowej przedsiębiorstwa są metody wskaźnikowe. która wyraŜa moŜliwości szybkiego pozyskania środków pienięŜnych. a problemy te. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. Oparta jest na informacjach pochodzących ze sprawozdania z przepływu środków pienięŜnych.zbyt ogólny charakter uzyskiwanych informacji.

wtedy obliczone wskaźniki wskazują na to. tak znaczne zaangaŜowanie kapitału własnego w finansowaniu aktywów trwałych moŜe powodować obniŜenie się rentowności. Ŝe złota zasada bilansowa nie jest zachowana. Wskaźniki wykorzystywane do badania długoterminowej płynności finansowej przedstawiają następujące formuły: wskaźnik pokrycia I stopnia wskaźnik pokrycia II stopnia = = kapitał własny x 100 aktywa trwałe kapitał stały x 100 aktywa trwałe JeŜeli obliczony wskaźnik pokrycia I stopnia aktywów trwałych jest większy lub równy 100%. Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy nawet w przypadku jej upadłości. iŜ obliczone wskaźniki stopnia pokrycia aktywów trwałych wskazują na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych. Badanie krótkoterminowej płynności finansowej.. Natomiast w przypadku gdy wartość wskaźnika pokrycia II stopnia jest mniejsza niŜ 100%. s. taka sytuacja wpływa negatywnie na płynność finansową przedsiębiorstwa91. aby aktywa trwałe były. Gdy jego wartość jest równa lub większa od 100% oznacza. 140. przy czym. to analiza statycznej oceny płynności finansowej przy wykorzystaniu następujących wskaźników: wskaźnik bieŜącej płynności finansowej (current ratio) (wskaźnik płynności finansowej III stopnia) = = = wskaźnik szybkiej płynności finansowej (quick ratio) (wskaźnik płynności finansowej II stopnia) wskaźnik płynności gotówkowej (super quick ratio) (wskaźnik płynności finansowej I stopnia) aktywa obrotowe x 100 zobowiązania bieŜące (aktywa obrotowe – zapasy) x zobowiązania bieŜące środki pienięŜne x 100 zobowiązania bieŜące Pierwszy z przedstawionych wskaźników powinien oscylować w granicach 120-200%92. Trzeci stopień płynności traktuje się w przedsiębiorstwie jako wskaźnik 91 92 Ibidem. JeŜeli kapitał własny nie pokrywa aktywów trwałych. Ŝe łączną wielkość kapitału stałego powinna przekraczać wartość aktywów trwałych. s. Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy. W. wówczas sprawdzany jest wskaźnik pokrycia II stopnia. 99 . Aktywa obrotowe mogą być pokryte nie tylko kapitałem stałym. Kapitał własny i stały w danym okresie nie w pokrywają aktywa trwałe. co najmniej równe kapitałowi własnemu.powinny być sfinansowane kapitałem własnym. ale takŜe krótkoterminowym kapitałem obcym. 255. Oznacza to.w miarę moŜliwości . JeŜeli nie jest to moŜliwe prawidłowym źródłem pokrycia aktywów jest długookresowy kapitał obcy. Gabrusewicz op. cit. wówczas wskazuje na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych – złota zasada bilansowa jest zachowana. z tym jednak.

s. Wielkość tego wskaźnika w granicach 100% uwaŜana jest za wzorcową. Wskaźnik płynności finansowej II stopnia słuŜy do oceny stopnia pokrycia zobowiązań krótkoterminowych aktywami o duŜym stopniu płynności. Ŝe powinien on oscylować w granicach 10 – 20%. poniewaŜ świadczy o zdolności przedsiębiorstwa do pokrycia w krótkim czasie wymagalnych zobowiązań93. co moŜe mieć niekorzystny wpływ na rentowność firmy. których zasoby kapitału gotówkowego powinny być ograniczone do niezbędnego minimum. ze względu na stopień płynności tych składników majątkowych. Niski poziom wskaźnika moŜe oznaczać. Natomiast wysoki wskaźnik płynności II stopnia wskazuje na nieprodukcyjne gromadzenie środków pienięŜnych na rachunkach bankowych oraz występowanie wysokiego stanu naleŜności. Wielkości wskaźnika niŜsze od postulowanych mogą wskazywać na niedostateczne wyposaŜenie przedsiębiorstwa w środki płynne zabezpieczające spłatę zobowiązań. w krytycznych sytuacjach firmy rentowne o określonej wiarygodności. chociaŜ nie ma duŜej wartości poznawczej. 93 Ibidem. Niski poziom tego wskaźnika wynika z reguł zarządzania gotówką w przedsiębiorstwie. Wskaźniki płynności finansowej III stopnia przyjmujące wielkości powyŜej 200% wskazują na nadmierną płynność.bezpieczeństwa w zakresie płynności środków. 257. W tej sytuacji trudno jest określić wzorcową wielkość dla tego wskaźnika. Przy określaniu wielkości wzorcowej tego wskaźnika wychodzi się z załoŜenia. Ŝe z uwagi na rozbieŜności czasowe pomiędzy terminami płatności zobowiązań a uzyskiwanymi wpływami z działalności. Zbyt wysoka lub zbyt niska wielkość wskaźnika powinna skłaniać kierownictwo przedsiębiorstwa do zbadania przyczyn takiego kształtowania się przedstawionej relacji. w myśl. to stanowi on dla przedsiębiorstwa sygnał informujący go o konieczności przeprowadzenia analizy kapitału obrotowego i oceny przyczyn obniŜenia jego wysokości. Doprowadziło to w praktyce do wymogu. Ponadto. 100 . Spotykane są poglądy. które nie zawsze mogą być naleŜnościami terminowymi. JeŜeli wskaźnik spada poniŜej 120%. Wskaźnik płynności gotówkowej jest w literaturze przedmiotu ciągle przedstawiany i w praktyce liczony. Ŝe firma nie posiada wystarczających środków dla spłacania bieŜących zobowiązań. środki obrotowe powinny z odpowiednim nadmiarem pokrywać bieŜące zobowiązania. gdyŜ tylko kapitał zaangaŜowany w obrocie przynosi zysk. aby aktywa obrotowe ogółem były dwukrotnie wyŜsze od zobowiązań bieŜących. mogą korzystać z krótkoterminowego kredytu bankowego.

. KaŜdy przyrost wartości wskaźników naleŜących do tej grupy poprawia sytuację płatniczą przedsiębiorstwa. ich spadek natomiast sytuację tę pogarsza. Wędzki op. wskaźniki wystarczalności gotówkowej. 101 . 61. informują o tym. Wskaźniki wydajności gotówkowej. które informują o tym. więc wielkość kapitałów stałych (kapitałów własnych i długoterminowych 94 M. Przykładowe wskaźniki tej grupy to: wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań ogółem wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań bieŜących wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań długoterminowych wskaźnik ogólnej wystarczalności gotówki operacyjnej wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakup środków trwałych = = = = = gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania ogółem gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania bieŜące gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania długoterminowe gotówka netto z działalności operacyjnej spłata zobowiązań długoterminowych + wypłata dywidend + zakup majątku trwałego gotówka netto z działalności operacyjnej wydatki na zakup środków trwałych Zachowanie płynności finansowej uwarunkowane jest posiadaniem przez przedsiębiorstwo kapitału obrotowego. PoŜądanym kierunkiem zmian tych wskaźników jest wzrost ich wielkości w czasie. WyraŜa on. ile wpływów gotówkowych osiąga przedsiębiorstwo w danym czasie ze sprzedaŜy lub zaangaŜowanego majątku. które ujmuje się w dwóch grupach94: • • wskaźniki wydajności gotówkowej. s. Sierpińska.Do oceny gospodarki pienięŜnej przedsiębiorstwa w ujęciu dynamicznym wykorzystuje się wskaźniki oparte na przepływach pienięŜnych. cit. Kapitał pracujący (kapitał obrotowy) jest róŜnicą pomiędzy majątkiem obrotowym (krótkoterminowym) a zobowiązaniami bieŜącymi. Wśród wskaźników wydajności gotówkowej wyróŜniamy: wskaźnik wydajności gotówkowej sprzedaŜy wskaźnik wydajności gotówkowej zysku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku trwałego wskaźnik wydajności gotówkowej majątku obrotowego = = = = = gotówka netto ze sprzedaŜy sprzedaŜ netto gotówka netto z działalności operacyjnej zysk z działalności operacyjnej gotówka netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku ogółem gotówka netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku trwałego gotówka netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku obrotowego Drugą grupę wskaźników. D. opartych na przepływach pienięŜnych stanowią wskaźniki wystarczalności gotówki. w jakiej relacji pozostaje wygenerowana z działalności podstawowej gotówka do róŜnych wydatków i zobowiązań jednostki gospodarczej.

kapitałów obcych) finansujących majątek obrotowy. Jako najbardziej płynna część kapitału stanowi on pewnego rodzaju zabezpieczenie dla zaspokojenia zobowiązań wynikających z bieŜącego cyklu obiegu gotówki w przedsiębiorstwie95.
KAPITAŁ OBROTOWY = AKTYWA OBROTOWE - ZOBOWIĄZANIA BIEśĄCE

Zastosowanie wyŜej wymienionej formuły pozwala zmierzy płynność firmy w sposób bezwzględny. Dodatni kapitał obrotowy dobrze świadczy o płynności firmy – moŜliwości regulowania zobowiązań składnikami majątku obrotowego. Jeśli jest on rosnący, świadczy to o rozszerzeniu zarówno skali działalności jak i wykorzystania kapitału stałego firmy do finansowania obrotowych składników majątku. Dla porównań z innymi podmiotami w zakresie kapitału obrotowego posługujemy się wskaźnikiem poziomu kapitału obrotowego, który obliczamy za pomocą wzoru:
wskaźnik kapitału obrotowego = kapitał obrotowy aktywa ogółem

Ocena wielkości kapitału pracującego - po odpowiednich korektach - określa długoterminowy potencjał finansowy. Wzrost kapitału pracującego oznacza zwiększenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych, co z kolei świadczy o zwiększeniu się poziomu bezpieczeństwa. Zmiany te są wynikiem duŜego wzrostu inwestycji krótkoterminowych, a więc najbardziej płynnych składników majątku obrotowego. Spadek kapitału pracującego oznacza zmniejszenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych oraz zmniejsza się poziom bezpieczeństwa. Wartości wskaźników płynności badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono w tabeli 25. Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005 – ujęcie statyczne
WYSZCZEGÓLNIENIE
wskaźnik bieŜącej płynności wskaźnik szybkiej płynności wskaźnik płynności gotówkowej

WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 104,85 94,78 80,54 70,75 89,04 82,79 129,73 116,98

ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -24,31 -24,03 8,50 12,04 40,69 34,19 26,93

11,76 8,15 7,40 34,33 -3,61 -0,75 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Analizując powyŜsze dane moŜna zauwaŜyć, iŜ wskaźniki płynności finansowej wszystkich trzech stopni w roku 2003 uległy znaczącemu obniŜeniu i wykazywały niepokojące odchylenia od wielkości wzorcowych. W kolejnym roku sytuacja uległa

95

M. Sierpińska, T. Jachna op. cit., s. 55.

102

delikatnej poprawie, jednak poziom wskaźników płynność kształtował się na niebezpiecznie niskim poziomie. Dopiero wzrost w 2005 roku wskaźników płynności I, II i III stopnia odpowiednio o: 40,69%, 34,19% i 26,93% powoduje, iŜ wartości wskaźników płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp, z o.o. oceniane są jako bezpieczne. Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005 – ujęcie dynamiczne
WYSZCZEGÓLNIENIE
WSKAŹNIK WYDAJNOŚCI:

WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2002 2003 2004 2005 2003/2002 2004/2003 2005/2004
-0,06 -0,04 -0,01 -0,01 -0,01 5,21 2,80 0,21 0,44 0,40 1,42 1,09 0,13 0,23 0,30 1,21 1,13 0,23 0,41 0,52 5,27 2,84 0,22 0,45 0,41 -3,79 -1,71 -0,08 -0,21 -0,10 -0,21 0,04 0,10 0,18 0,22

gotówkowej sprzedaŜy gotówkowej zysku gotówkowej majątku gotówkowej majątku trwałego gotówkowej majątku obrotowego na spłatę zobowiązań ogółem na spłatę zobowiązań bieŜących na spłatę zobowiązań długoterminowych ogólnej

WSKAŹNIK WYSTARCZALNOŚCI GOTÓWKI OPERACYJNEJ: -0,01 -0,01 -0,02 0,08 0,24 0,35 0,83 -0,65 0,18 0,27 0,55 -0,52 0,36 0,62 0,84 -1,52 0,25 0,36 0,85 -0,73 -0,06 -0,08 -0,28 0,13 0,18 0,35 0,29 -1,00 -0,78

0,09 -0,73 -0,77 -1,55 -0,82 -0,04 na zakup środków trwałych Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Jak wynika z obliczonych powyŜej wskaźników, w badanym okresie wahaniu ulega wydajność gotówkowa. W latach 2003 i 2005 wzrasta, natomiast w 2004 roku nieco maleje w stosunku do analogicznych okresów poprzednich dla danego roku. Szybciej zwiększa się wydajność gotówkowa majątku obrotowego, niŜ to ma miejsce w przypadku wydajności gotówkowej majątku trwałego. Jednak najszybciej poprawia się wydajność gotówkowa zysku. Podobne tendencje zmian wykazują wskaźniki wystarczalności gotówki

operacyjnej. W całym analizowanym okresie największe obciąŜenie środków pienięŜnych z działalności operacyjnej związane jest z spłatą zobowiązań długoterminowych. Jedynie wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakupy środków trwałych w ciągu czterech badanych lat systematycznie maleje, co w konsekwencji obniŜa zdolność porycia wydatków spółki. Wartość ujemna tego wskaźnika oznacza, iŜ rozwój przedsiębiorstwa - czy teŜ spłata zobowiązań wobec wierzycieli - będzie wymagała zwiększenia kapitału własnego.

103

Wyniki analizy kapitału obrotowego przedstawiają się następująco: Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005
WYSZCZEGÓLNIENIE kapitał obrotowy netto wskaźnik kapitału obrotowego

2002
513 925,99 0,03

2003
-2 367 254,89 -0,11

2004
-1 212 647,66 -0,05

2005
2 729 135,85 0,10

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Dodatni poziom kapitału obrotowego na początku i na końcu badanego okresu pozwala przypuszczać, iŜ niepokojące zjawisko - jakie obserwuje się w latach 2003 – 2004, a mianowicie ujemny kapitał obrotowy spółki - miało charakter przejściowy. Oceniając płynność finansową na podstawie wskaźnika kapitału obrotowego moŜna zauwaŜyć, iŜ z największymi kłopotami z utrzymaniem płynności finansowej spółka borykała się w 2003 roku.

3.5.2. Wskaźnikowa ocena rentowności

W pojęciu rentowność mieści się wiele szczegółowych wyobraŜeń dotyczących produktywności kapitału zainwestowanego w przedsiębiorstwo. Rentowność moŜemy określić jako relatywną wielkość wyniku finansowego, który odzwierciedla opłacalność działalności gospodarczej. Jest to zjawisko osiągania przychodów z działalności gospodarczej przewyŜszających koszty jej prowadzenia. Charakteryzuje ona wartość przypisywaną wyrobom i usługom oraz stopień opłacalności środków zuŜytych bądź zaangaŜowanych w danym okresie w działalności eksploatacyjnej. Poziom rentowności wynika ze stosunku zachodzącego pomiędzy wypracowanym zyskiem, a wielkością zaangaŜowanego kapitału. Osiągnięty poziom rentowności – wskaźniki rentowności – naleŜy zawsze badać na tle warunków istniejących w przedsiębiorstwie i jego otoczeniu. PowyŜsza charakterystyka wskazuje, Ŝe podstawowym miernikiem rentowności kaŜdego przedsiębiorstwa jest wielkość wypracowanego zysku. W teorii analizy finansowej, najczęściej spotykaną definicją rentowności jest rozumienie jej jako zjawiska osiągania przychodów przewyŜszających koszty prowadzenia działalności gospodarczej96. Działania zmierzające w kierunku maksymalizacji zysku, a więc i zwiększania poziomu uzyskiwanej rentowności podejmowane przez przedsiębiorstwo, podyktowane są
96

Mała encyklopedia ekonomiczna, PWE, Warszawa, 1974, s.691.

104

142. Stanowi on relację zysku netto do aktywów. Gabrusewicz op.. zyskiem netto. Analizę rentowności naleŜy uwaŜać za jeden z głównych celów analizy finansowej. Skowronek –Mielczarek op. naleŜy stwierdzić. określany jest równieŜ zwrotem z majątku ROA (return on assets). jaką marŜę zysku przynosi dana wartość sprzedaŜy. tym większa jest efektywność przedsiębiorstwa.wieloma zasadniczymi względami. A. Im niŜszy jest ten wskaźnik. moŜna mówić o rentowności sprzedaŜy mierzonej zyskiem operacyjnym. s. Większa wartość wskaźnika oznacza. cit. cit. tym większa wartość sprzedaŜy musi być zrealizowana dla osiągnięcia określonej kwoty zysku. Ogólna postać wskaźnika rentowności majątku. 234. Kolejnym obszarem analizy rentowności działalności przedsiębiorstwa jest analiza rentowności majątku. W zaleŜności od rodzaju przyjętego zysku (z działalności operacyjnej. Ŝe wielkość osiągniętego zysku powinna wystarczyć na pokrycie podstawowych potrzeb powstałych w związku z prowadzoną działalnością. Wskaźnik ten. pokazuje jak efektywnie firma zarządza swoimi aktywami. zysk brutto) z rachunku zysku i strat. Z. Im wskaźnik ten jest wyŜszy. Wskaźnik rentowności aktywów określa zdolność aktywów jednostki do generowania zysku. tym korzystniejsza jest sytuacja finansowa firmy98. rentowność majątku (rentowność ekonomiczna). Przyjmując obowiązującą w gospodarce rynkowej zasadę samofinansowania się przedsiębiorstw. 105 . Informuje on o udziale zysku w wartości sprzedaŜy. Wskaźnik rentowności sprzedaŜy netto określany jest równieŜ zwrotem ze sprzedaŜy. s. Odzwierciedla ona sprawność finansową przedsiębiorstw będącą wynikiem efektywności gospodarowania. Im wartość tego wskaźnika jest większa. MoŜemy wyróŜnić trzy podstawowe aspekty rentowności: • • • rentowność sprzedaŜy (rentowność handlowa). poniewaŜ od wielkości zysków i osiągniętej rentowności zaleŜy obecna i przyszła pozycja finansowa przedsiębiorstwa... Informuje on o wysokości zysku netto przypadającego na jednostkę aktywów. Informuje. rentowność zaangaŜowanych kapitałów (rentowność finansowa) Najogólniejszy wskaźnik rentowności sprzedaŜy oblicza się według wzoru: wskaźnik rentowności sprzedaŜy = zysk x 100 przychody ze sprzedaŜy Wskaźnik rentowności sprzedaŜy stanowi relację zysku do przychodów ze sprzedaŜy. zatem korzystniejszą kondycję finansową firmy97. Leszczyński. moŜe być 97 98 W. zysk netto.

Im wyŜszy wskaźnik. Wskaźnik rentowności kapitału podstawowego stanowi dalsze uszczegółowienie wskaźnika rentowności kapitału własnego. 99 Ibidem. s. większa moŜliwość uzyskania wyŜszych dywidend oraz dalszego rozwoju przedsiębiorstwa. Dzięki temu wskaźnikowi uzyskujemy odpowiedź na pytanie. tym wyŜsza efektywność wykorzystania kapitału własnego. 106 . Wskaźnik ten informuje o zdolności kapitału własnego do generowania zysków.rozbudowana przez uwzględnienie zarówno odpowiednich rodzajów zysku jak i składników majątku: wskaźnik rentowności majątku netto wskaźnik rentowności majątku brutto wskaźnik rentowności majątku brutto z odsetkami wskaźnik rentowności majątku trwałego wskaźnik rentowności majątku obrotowego wskaźnik rentowności majątku czystego = = = = = = zysk netto x 100 majątek ogółem zysk brutto x 100 majątek ogółem (zysk brutto + odsetki) x 100 majątek ogółem zysk netto x 100 majątek trwały zysk netto x 100 majątek obrotowy zysk netto x 100 majątek ogółem – zobowiązania bieŜące Wskaźnik rentowności kapitału własnego (ROE – return on equity) stanowi relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału własnego. oblicza się go jako relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału podstawowego. Wskaźnik rentowności zaangaŜowanych kapitałów obliczane są wg następujących formuł: wskaźnik rentowności kapitału własnego wskaźnik rentowności kapitału podstawowego = = zysk netto x 100 kapitał własny zysk netto x 100 kapitał podstawowy Poziomu rentowności zakładów mięsnych w Mościszkach i jego zmiany w czasie zostały zaprezentowane w tabeli 28. jaka jest stopa zwrotu od wkładu kapitałowego wniesionego przez właścicieli firmy99.143. Podobnie jak przy wskaźniku rentowności kapitału własnego.

92 rentowności majątku czystego RENTOWNOŚĆ FINANSOWA .63 12.28 1.06 0.26 2.60 10.43 13.62 2.24 156.92 19.88 14.39 ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -1.98 3.23 11.25 26.27 43.75 6.93 0.52%. w kolejnych dwóch badanych okresach.99 29.19 263.30 5.33 8.02 14.50 8.75% w porównaniu do okresu poprzedniego i wyniósł on 4. • w ciągu całego badanego okresu rentowność kapitału własnego spadła o 1289%.23 4.26 1.08 171.09 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. Ocena rentowności spółki Agro-Handel w latach 2002-2005 nasuwa następujące wnioski: • wszystkie wskaźniki rentowności w badanym okresie wykazały podobne tendencje.79 1.51 6.o.28 4.34 10.71 66.91 -19.56 -10.52 rentowności sprzedaŜy rentowności operacyjnej sprzedaŜy rentowności działalności gospodarczej rentowności brutto 3.11 2.41 -1.07 2.53%.16 RENTOWNOŚĆ HANDLOWA .99 5.13 8.72 2. po obniŜeniu się ich poziomu w roku 2003.13 20.Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp.58 8.20 rentowności netto RENTOWNOŚĆ EKONOMICZNA – wskaźniki: 11. • w pierwszych dwóch badanych okresach majątek trwały charakteryzował się wyŜszą rentownością niŜ majątek obrotowy. a mianowicie.67 7.10 1. w 2005 roku udział zysku w wartości sprzedaŜy wzrósł blisko o 106.26 33.37 3. tj. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 1.wskaźniki: 2.71 25.87 3.wskaźniki: rentowności kapitału własnego rentowności kapitału podstawowego 56.99%.21 2.83 14.98 4. ich wielkości systematycznie wzrastały.09 17.35 3. z o.01 1.53 89.76 -5.89 19.01 9. przy czym najniŜszą zyskowność kapitału własnego osiągnęła spółka w 2003 roku i wynosiła zaledwie: 21.99 -16.32 21.49 6.96 4.79 2. z poziomu 5608% do 4319%.65 33.21 -6.56 -1.95 107.49 10.41 1. 107 .13 4.11% do 2.35 2.49 -1.50 3.7 2.93 3. w kolejnych dwóch okresach nastąpiła odwrotność tej relacji. z o.82 19.56 -1.72 9.91 0.66 -8.81 8.94 11.60 -34.55 -8.o.90 25. • zyskowność sprzedaŜy w latach 2002 – 2004 kształtowała się na poziomie od 1.24 2.47 rentowności majątku netto rentowności majątku brutto rentowności majątku brutto z odsetkami rentowności majątku trwałego rentowności majątku obrotowego 15.

wskaźnik rotacji naleŜności. netto lub kosztach własnych . Kolejnym wskaźnikiem. Wskaźniki szybkości obrotu charakteryzują stopień wykorzystania majątku jednostki.wyraŜającym przychód ze sprzedaŜy w cenach brutto. s. 180. wyŜszy jego poziom świadczy o lepszym wykorzystaniu tej części majątku. Informują o szybkości.5.wykorzystuje się następujące wskaźniki sprawności działania: • • • • wskaźniki obrotowości majątku. 108 . naleŜności oraz jak szybko jednostka spłaca swoje zobowiązania. Ocena sprawności działania Do pomiaru aktywności przedsiębiorstwa w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych firmy słuŜą wskaźniki sprawności działania. Jego zwiększenie jest istotnym czynnikiem poprawy rentowności przedsiębiorstwa. do których zalicza się: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego = = = przychody ogółem majątek ogółem przychody ogółem majątek trwały przychody ogółem majątek obrotowy Wskaźnik obrotowości majątku informuje. który wyraŜa zdolność majątku trwałego do generowania przychodów. T. cit. nazywane teŜ wskaźnikami obrotowości.w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych . Określa zdolność aktywów jednostki do generowania przychodów ze sprzedaŜy. z jaką obracane są aktywa ogółem. Poprawa wartości wskaźnika moŜe wynikać między innymi z lepszej 100 M.3. wskaźniki rotacji zapasów. W celu pomiaru aktywności przedsiębiorstwa . Podobnie jak w przypadku poprzedniego wskaźnika. Jachna op. Ŝe przychody uzyskiwane ze sprzedaŜy wymagają więcej niŜ proporcjonalnego zaangaŜowania majątku100. jaka wartość przychodów ze sprzedaŜy przypada na jedną złotówkę zaangaŜowanego majątku. wyraŜającym przeciętny stan zaangaŜowanych w działalności składników majątkowych. a zarazem najogólniej charakteryzującą sprawność działania. stanowią wskaźniki obrotowości majątku.a wskaźnikiem statycznym. zapasy. wskaźnik okresu spłaty zobowiązań Podstawową grupą wskaźników.3. NiŜsza od 1 wartość tego wskaźnika sugeruje. Ich istotą jest rozpatrywanie relacji między odpowiednim wskaźnikiem dynamicznym .Sierpińska. jest wskaźnik obrotowości majątku trwałego.

gdy liczba obrotów wzrasta. Z. 101 102 Ibidem. Wskaźniki rotacji zapasów oraz wskaźnik cyklu zapasów w dniach ujmują następujące formuły obliczeniowe: wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach = = przychody ze sprzedaŜy zapasy ogółem zapas ogółem x 365 przychody ze sprzedaŜy Wskaźniki rotacji określają. NaleŜy jednak pamiętać. 109 . Dlatego obok ogólnego wskaźnika rotacji zapasów wyróŜniamy takŜe wskaźniki rotacji poszczególnych rodzajów zapasów102. tym większa płynność kapitału zaangaŜowanego w zapasach i odwrotnie. Ŝe wskaźnik zbyt wysoki moŜe być niekorzystny. s. w stosunku. A. 182. Wskaźnik zbyt niski moŜe prowadzić do zachwiania rytmiczności produkcji i sprzedaŜy oraz pogorszenia stopnia wykorzystania środków trwałych101. ile razy w ciągu badanego okresu nastąpi „odnowienie” stanu zapasów. Ma natomiast małe znaczenie w firmach. Wskaźnik rotacji zapasów jest miarą efektywności wykorzystania kapitału zaangaŜowanego w zapasach danego przedsiębiorstwa. Im krótszy jest ten okres. Leszczyński. Wskaźnik obrotowości majątku obrotowego ukazuje ile razy w ciągu roku następuje odtworzenie tego majątku poprzez sprzedaŜ wyrobów i usług. poniewaŜ świadczy o zamroŜeniu kapitału obrotowego. do których miało miejsce spowolnienie rotacji. Przy obliczaniu tego wskaźnika przyjmuje się majątek trwały netto. Wykorzystanie wskaźnika rotacji środków trwałych w systemie oceny jest szczególnie istotne dla firm. mniej zamortyzowany majątek.96.. przeprowadzania systematycznych remontów i konserwacji. Im wyŜsza jest wartość wskaźnika. dlatego przedsiębiorstwo starsze. Ich identyfikacja wymaga uprzedniego określenia rodzaju zapasów. cit. będzie wykazywało rotację wyŜszą.organizacji pracy. które dysponuje majątkiem w znacznym stopniu zamortyzowanym. w których środki trwałe stanowią waŜny element majątku. WydłuŜenie okresu pozostawania kapitału w zapasach moŜe być spowodowana szeregiem czynników. niŜ firma w stosunku do niej konkurencyjna. posiadająca nowszy. Wielkość tego wskaźnika informuje o czasie pozostawania kapitału w zapasach. tym lepsza jest sytuacja finansowa przedsiębiorstwa. s. Korzystna sytuacja jest wtedy. w których sprzedaŜ w mniejszym stopniu zaleŜy od środków trwałych zaangaŜowanych w ich działalności. Niska wielkość tego wskaźnika moŜe teŜ oznaczać brak środków na odtworzenie zapasów. Skowronek –Mielczarek op.

110 . Informuje.0103. niski zaś o obrocie szybkim. zatem kierownictwo firmy. Kolejnym składnikiem majątku obrotowego uwzględnianym przy ocenie sprawności działania są naleŜności. za którą nie uzyskano jeszcze naleŜności. by do obliczeń naleŜności przyjmować sprzedaŜ brutto. jaki jest średni czas regulowania zobowiązań w przedsiębiorstwie ustala się w następujący sposób: wskaźnik okresu spłaty zobowiązań = zobowiązania bieŜące x 365 koszt własny sprzedaŜy PoniŜsza tabela zawiera wyniki pomiaru sprawności działania badanego podmiotu: 103 W. Wysoki wskaźnik rotacji w dniach informuje o wolnym obrocie zapasów. co oznacza mniejsze koszty. ile razy wciągu roku firma odtwarza stan swoich naleŜności.poniewaŜ skraca się czas przebywania zapasów w przedsiębiorstwie. Gabrusewicz op. wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 7. Jeśli jest mniejszy niŜ 7. którym odpowiada strumień sprzedaŜy brutto.. co ile dni przedsiębiorstwo odnawia swoje zapasy dla zrealizowania określonej sprzedaŜy. Natomiast wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach informuje. Wskaźnik cyklu inkasa naleŜności w dniach. W ocenie sprawności działania przedsiębiorstwa waŜny jest równieŜ okres regulowania zobowiązań wobec dostawców. który informuje. przez co moŜe samo mieć trudności z terminowym regulowaniem swych zobowiązań.0 to taka sytuacja moŜe oznaczać. określa ilość dni sprzedaŜy. w jakim stopniu kredytuje ona swoich odbiorców i jak długo środki pienięŜne są zamroŜone w naleŜnościach. 268. Do oceny szybkości rotacji naleŜności wykorzystuje się następujące wskaźniki: wskaźnik rotacji naleŜności wskaźnik cyklu inkasa naleŜności w dniach = = przychody ze sprzedaŜy przeciętny stan naleŜności przeciętny stan naleŜności x 365 przychody ze sprzedaŜy Wskaźnik rotacji naleŜności określa. cit. s. dlatego zasadne jest. Ŝe przedsiębiorstwo zbyt długo kredytuje swoich klientów. Według standardów zachodnich. Wskaźnik okresu spłaty zobowiązań.0 – 10. Wówczas sprzedaŜ realizowana jest przy niŜszym poziomie zaangaŜowanych zapasów.

89 -0.94) w kolejnych dwóch latach nastąpiło przyspieszenie obrotu naleŜności.08 10.71 8. Świadczy to o poprawie efektywności gospodarowania zapasami.o. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA 2002 2003 2004 2005 4.78.54 WSKAŹNIKI SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik rotacji naleŜności wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach wskaźnik inkasa naleŜności w dniach wskaźnik okresu spłaty zobowiązań Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. co roku odpowiednio o 2 dni (1.06 3.o.60 10.75 7. Analogicznie kształtuje się wielkość wskaźnika inkasa naleŜności w dniach.00 46.66) w stosunku roku 2002.83 3. co pociąga za sobą obniŜkę kosztów magazynowania i uwolnienie kapitału obrotowego zaangaŜowanego w zapasach.43 -0.85) w 2004 roku i o 1 dzień (1.Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp.96 28.54 -6.51 3. a w ostatnim okresie zanotował niewielki spadek (o 0.86 -27.91 91.02 0.15 3.07 93. 111 .05 -3.75 1. co roku efektywnością wykorzystania majątku trwałego. Analiza wskaźnika efektywności wykorzystania majątku całkowitego wykazuje tendencję wahającą się.78 1.87 spowodowany był gorszą.62) w 2004 i 3 dni (3.95 43.75 0.26 3.70 26.14 -0.66 23.85.60 do 3.21 5.92 8. z o. potwierdza takŜe wskaźnik cyklu obrotu zapasami w dniach.55 29.02). zauwaŜyć moŜna.13) w roku 2005. Korzystną tendencję zmian w gospodarce magazynowej.62 52.00 -0. w kolejnych latach okres ściągalności skrócił się o 7 dni (6. po czym w 2004 wzrosła o 0.38 -3.92 8.14.19 3.72 12.94 1.75 i 9.87 35.94 11. który w porównaniu do roku 2003 uległ skróceniu o 2 dni (1.62 -5. która w tym samym czasie obniŜyła się z poziomu 10.89 6.93 33.80 101. iŜ w dwóch ostatnich okresach.19 9.92).89 -0. Przyglądając się wskaźnikowi rotacji zapasów.11 9.13 -0. i tak: po wydłuŜeniu okresu kredytowania swych odbiorców w 2003 roku o 4 dni (3. Wielkość tego wskaźnika w stosunku do okresu poprzedniego w 2003 roku spadła o 0. jego wielkość wzrastała odpowiednio o 26. Analiza wskaźnika rotacji naleŜności wykazuje tendencję skokową: po zmniejszeniu ilości stanu swoich naleŜności w 2003 roku do okresu poprzedniego o jeden dzień (0. zwłaszcza w latach 2004 – 2005.82 7.29 ZMIANA WSKAŹNIKA 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -0.71 do 6.05) w 2005 roku. Spadek poziomu wskaźnika oborowości majątku w rozpatrywanym okresie z 4.92.21 65.47 39.85 -2.85 -1. z o.90 1.87 6.60 3.

75 (a zatem okres spłaty zobowiązań wydłuŜył się o 24 dni). cit.00 -10.54 (4 dni). w latach 2002 – 2005 15 11. W rozpatrywanym okresie cykl środków pienięŜnych w uległ skróceniu z 11 dni do -10. Ŝe pieniądze zainwestowane w aktywa obrotowe szybko wracają do przedsiębiorstwa z tytułu sprzedaŜy i mogą być ponownie wykorzystywane.43 (5 dni) i o 3. Ujemna wartość cyklu oznacza. albowiem znacznie wyŜszym. Oblicza się go następująco: CYKL ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH = WSKAŹNIK OBROTU ZAPASAMI W DNIACH + WSKAŹNIK INKASA NALEśNOŚCI ─ WSKAŹNIK OKRESU SPŁATY ZOBOWIĄZAŃ PoniŜszy wykres przedstawia kształtowanie się długości cykl środków pienięŜnych zakładu produkcyjnego w Mościskach w rozpatrywanym okresie. co świadczy o zmianie polityki inwestowania w aktywa obrotowe firmy Agro-Handel Sp. z o. a więc finansowane kapitałem obym. Wskaźnikiem pomocniczym. co roku o: 5. z o. wykorzystywanym przy ocenie aktywności przedsiębiorstwa. którego wielkość w 2003 roku zwiększyła się o 23. Cykl środków pienięŜnych jest czasem upływającym od momentu wypływu gotówki w celu uregulowania zobowiązań do momentu przepływu gotówki z tytułu spłaconych naleŜności104..o.00 10 5 0 2002 -5 -10 -15 dni 2003 2004 2005 -7. 112 . Wykres 15: Kształtowanie się cyklu środków pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp. a następnie w latach 2004 – 2005 wielkość wskaźnika zmniejsza się kolejno. Duraj op.00 -10. Krótszy cykl oznacza. poziomie niŜ wskaźnik cyklu inkasa naleŜności. iŜ aktywa obrotowe spółki są w duŜym stopniu kredytowane przez dostawców. 104 J. s.o. jest wskaźnik cykl środków pienięŜnych. Z punktu widzenia płynności finansowej poziom wskaźnika spłaty zobowiązań kształtuje się na niekorzystnym. 148.Podobną tendencje skokową wykazuje wskaźnik okresu spłaty zobowiązań.00 C ykl środków pienięŜnych Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych zawartych w tabeli 32.

Wskaźniki słuŜące do oceny zadłuŜenia moŜna ująć w dwie grupy: wskaźniki obrazujące poziom zadłuŜenia oraz wskaźniki informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu105.5. by wskaźnik ten nie był większy niŜ 50%.aby móc zaciągnąć poŜyczkę długoterminową . 113 . określa udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów przedsiębiorstwa wyraŜonych w wartości bilansowej lub teŜ rynkowej.4.3. Gabrusewicz op. bowiem płacone bez względu na poziom osiąganych zysków. Analiza wspomagania finansowego Większość podmiotów gospodarczy nie jest wstanie funkcjonować. czyli posiadać płynność finansową. Wówczas bowiem aktywa firmy mogą zmniejszyć swoją wartość do połowy. Jego wielkość uzaleŜniona jest od rodzaju prowadzonej działalności i zmienności przepływów pienięŜnych. cit. stąd określa się ją równieŜ analizą struktury finansowej.musi wykazać się zdolnością do zaciągania kredytów krótkoterminowych. moŜe powstać 105 W.. Często traktowany jest on jako indykator ryzyka finansowego. Odsetki od kapitałów obcych muszą być. Wysoki poziom tego wskaźnika moŜe oznaczać ograniczenie samodzielności firmy. s. Analiza zadłuŜenia pozwoli ocenić politykę finansową przedsiębiorstwa. zwiększenie ryzyka wierzycieli. Wierzyciele oczekują. w przedstawionej postaci. nim zagroŜą bezpieczeństwu kapitału obcego. JeŜeli wskaźnik ten jest większy niŜ 0. W praktyce poziom tego wskaźnika jest zróŜnicowany. pokazuje zdolność przedsiębiorstwa do spłaty zobowiązań bieŜących. 271. Analiza płynności. czyli kapitałów obcych. przez co zmuszone są do korzystania z róŜnych form wspomagania finansowego.50. Do oceny poziomu zadłuŜenia wykorzystuję się następujący zestaw wskaźników: wskaźnik ogólnego zadłuŜenia wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego wskaźnik struktury zadłuŜenia wskaźnik zadłuŜenia kapitałów własnych wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego kapitałów własnych = = = = = zobowiązania ogółem aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe zobowiązania krótkoterminowe zobowiązania ogółem kapitały własne zobowiązania długoterminowe kapitały własne zobowiązania długoterminowe Wskaźnik ogólnego zadłuŜenia. Do oceny sytuacji finansowej niezbędna jest znajomość moŜliwości przedsiębiorstwa do wywiązywania się z całkowitego zadłuŜenia. Przedsiębiorstwo . opierając się jedynie na kapitałach własnych. ograniczenie dostępu do nowych kredytów i zwiększenie ryzyka utraty płynności.

Ibidem. gdy kapitał własny w stosunku do zamierzonego kredytu nie osiąga relacji 1:1107. s. a więc zwiększenie stopnia zadłuŜenia. Wskaźnik ten nosi miano wskaźnika zadłuŜenia lub teŜ ryzyka. cit. Wzrost wskaźnika oznacza większe zaangaŜowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych. uwaŜanym za podstawowy wskaźnik oceny struktury kapitałowej. Trzecim wskaźnikiem o zbliŜonej wartości poznawczej jest wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego. w których wskaźnik przekracza wartość 1. 135. Banki niechętnie udzielają kredytów inwestycyjnych. Natomiast wśród wskaźników informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu wyróŜniamy następujące wskaźniki: wskaźnik pokrycia obsługi długu I wskaźnik pokrycia obsługi długu II wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych = = = zysk przed opodatkowaniem + odsetki raty kapitałowe + odsetki zysk po opodatkowaniu raty kapitałowe + odsetki zysk przed opodatkowaniem + odsetki odsetki Pierwsze dwa wskaźniki tej grupy określane są równieŜ mianem wskaźników wiarygodności kredytowej.5. Ŝe wypracowane środki pienięŜne okaŜą się niewystarczające do spłaty zadłuŜenia.67106.. równej 1:2 i wynosi 0.0. Skowronek –Mielczarek op. Drugim wskaźnikiem. Jako zobowiązania długoterminowe przyjmowane są wszystkie zobowiązania z terminem płatności przekraczającym 1 rok. PoŜądana wielkość tego wskaźnika wynika z relacji zobowiązań długoterminowych do kapitału własnego. W USA wartością graniczną w małym biznesie jest proporcja 3:1. ile razy zysk brutto wraz z odsetkami pokrywa roczne raty kapitałowe powiększone o odsetki od kredytu przypadające w danym roku.sytuacja. Oddziałuje to bezpośrednio na poziom ryzyka finansowego z powodu wyŜszych rat kapitałowych i odsetek. A. jest wskaźnik zadłuŜenia kapitału własnego. Wskaźnik pokrycia obsługi długu I informuje o tym. s. w której nie została zachwiana równowaga między kapitałem obcym a kapitałem własnym. Według standardów zachodnich w firmie. który określa stopień zaangaŜowania kapitału obcego w stosunku do kapitałów własnych.57 . wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 0. Dla średnich i duŜych firm relacja ta jest ostrzejsza. Za powaŜnie zadłuŜone uwaŜane są przedsiębiorstwa. Leszczyński. 136 114 . Wielkość tego wskaźnika nie powinna być niŜsza niŜ 106 107 Z.

co najmniej równy wskaźnikowi pokrycia obsługi długu I.23 0. Tabela 30: Wskaźniki zadłuŜenia firmy Agro-Handel Sp.36 1. Gabrusewicz op.83 2.06 -0.04 -1.00 0. tym mniejsze jest ryzyko wynikające z zaangaŜowania kapitału obcego.26 -5. z o. Dla kapitałów obcych niezabezpieczonych wymaga się wskaźnika na poziomie 5. W ostatnich trzech okresach udział ten charakteryzował się tendencją spadkową i w 2005 roku ukształtował się na.1.04) i struktury zobowiązań (o 0. Tym samym.08 1.28 9.04 0.33 13.35 -0.38 3.4. Wzrost wielkości wskaźników: zadłuŜenia długoterminowego (o 0.5108.05 0.65 0. Dlatego teŜ. 61%.23 0.o.80 0.02 -0. s.15). bezpiecznym wg standardów zachodnich.09 -9.18 1. W latach 2002 – 2003 roku 79% całości kapitałów zaangaŜowanych w spółkę miało swe pokrycie w kapitale obcym. 276.30 4. Wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych informuje o tym.29 3. poziomie tj. Im wyŜsze wartości osiąga ten wskaźnik.71 0.57 -0.61 0.79 0. uwaŜa się wskaźnik wynoszący 2.66 5. uzasadnione jest uwzględnienie w tej sytuacji zysku netto (wskaźnik pokrycia obsługi długu II).03 0. Tylko zysk pozostający w firmie moŜe być wykorzystywany do spłaty zaciągniętego kredytu. Tabela 30 przedstawia wskaźniki zadłuŜenia analizowanej spółki. W banku światowym minimum dla wskaźnika pokrycia obsługi długu I wynosi 1.11 0. pierwszeństwo mają zobowiązania podatkowe.42 1.54 1.15 WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.79 2.16 -6.90 -0.43 0.31 -0.01 0.01 7.28 0.09 -0. ile razy zysk brutto moŜe ulec obniŜeniu Ŝeby zagrozić obsłudze zadłuŜenia.22 0. Za dobry.72 -0.17 18. ile razy kwota wypracowanych środków przewyŜsza wymagane odsetki lub teŜ.o.08 0.79 0.44 1. wskazuje na 108 W. 115 .10 0.85 1. iŜ przed zobowiązaniami kredytowymi.26 0. Wskaźnik ten powinien być.89 8.3 a optymalny poziom to 2.33 2. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WSKAŹNIKI ZADŁUśENIA: ogólnego długoterminowego struktury zobowiązań kapitałów własnych długoterminowego kapitałów własnych WSKAŹNIKI POKRYCIA: obsługi długu I obsługi długu II zobowiązań odsetkowych 11.07 7.2.00 0. cit. z o.66 4. NaleŜy podkreślić. w wypadku kredytów zabezpieczonych.27 3. udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów spółki w rozpatrywanym okresie spadł o 18%.

zatem spółkę Agro-Handel moŜna uznać za powaŜnie zadłuŜoną. a tym samym zmniejszenia stopnia zadłuŜenia.5 . iŜ wygospodarowany przez spółkę zysk.korzystne zmiany w strukturze finansowania. 116 .1.65. Spółka w badanym okresie osiągała wysoki zysk. przy czym racjonalny wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego powinien mieścić się w przedziale 0.mimo tendencji spadkowej nadal utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie: 1. Natomiast spadek poziomu wskaźnika zadłuŜenia kapitałów własnych oznacza mniejsze zaangaŜowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych. Wielkość wskaźnika zadłuŜenia długoterminowego . gdyŜ zobowiązania długoterminowe są mniej pilne i w pewnym okresie nie są wymagalne. w wystarczającym stopniu zabezpiecza obsługę zaciągniętych kredytów. zatem wskaźniki naleŜące do grupy informujących o zdolności spółki do obsługi długu przyjmują wysokie wartości. Oznacza to.

Z drugiej strony największy wpływ na wynik finansowy miały koszty zuŜycia materiałów i energii. z o. za lata 2002 . 152 147 800 zł. której wartość w badanym okresie wzrosła z 69 760 541.90 zł osiągniętym w roku 2005. a ich udział w aktywach ogółem wzrósł z 39. W całym badanym okresie spółka osiągała zysk na poziomie od 899 865.79 % w ostatnim badanym okresie. Spadek ten związany był równieŜ ze zmianą źródeł finansowania dalszego rozwoju przedsiębiorstwa. Dynamika wzrostu rzeczowych składników majątku wyniosła 195. W strukturze pasywów dominujący udział na początku badanego okresu posiadały zobowiązania krótkoterminowe jednakŜe w wyniku znacznego wzrostu sumy bilansowej ich udział zmniejszył się z 57. Analiza bilansu firmy Agro-Handel Sp.03% kapitału ogółem.63% w 2005 roku.37%. Majątek obrotowy spółki w badanym okresie wzrósł o 6.39 zł (wyprasowanym w 2003 roku) do 3 687 522. Suma bilansowa wzrosła w tym okresie o 42. co stanowi 65.2005 potwierdza szybkie tempo jej rozwoju.o. Zobowiązania krótkoterminowe zastąpione zostały kapitałem długoterminowym.Zakończenie Na podstawie przeprowadzonej analizy finansowej moŜna stwierdzić.33 zł do 94 684 149. 138 463 400 zł. Podstawowym źródłem przychodów spółki była sprzedaŜ produktów na rynku krajowym. z o.23% Po stronie aktywów dominującą grupą był majątek trwały.33% do 45.69% w 2002 roku do 54. 117 .97 zł. którego wysokość w 2005 roku wyniosła 17 072 182. które wynosiły odpowiednio: 36 398 300 zł.95% ale jego udział w majątku ogółem zmniejszył się z 60.75.o. Ŝe w latach 2002 – 2005 nastąpiła poprawa wyników działalności firmy Agro-Handel Sp.87 %. Głównym czynnikiem wpływającym na wynik finansowy spółki jest wynik na działalności gospodarczej.52 % w 2002 roku do 34.

28% przy jednoczesnej dynamice koszty działalności operacyjnej wynoszącej 133.12 zł.06% w 2002 roku. wskazuje. Ŝe głównym źródłem przychodów był przychód netto ze sprzedaŜy.04%. Inwestycje w tym okresie kształtowały się na poziomie 5 740 816. iŜ firma Agro-Handel Sp. 52 dni. 2004 – 89. Jego udział w pasywach ogółem wynosił na koniec badanego okresu 39. W badanym okresie dynamika przychodów ogółem 135. Wynikiem tych zmian jest korzystna tendencja kształtowania się wyniku finansowego. Poziom powyŜej 100% uznawany jest za prawidłowy Analiza rachunku zysków i strat zakładów mięsnych Agro-Handel Sp. bo o 15 dni uległ natomiast okres płacenia zobowiązań i wynosił odpowiednio: 29 dni. Do roku 2004 spółka nie przestrzegała złotej reguły bilansowej.Kapitał własny przedsiębiorstwa wzrósł z 3 817 944. 2003 – 80. Największy wpływ na kształtowanie się wielkości kapitału własnego miały: kapitał podstawowy. z o. 3 665 103. kapitał zapasowy i wynik finansowy roku obrotowego. 2005 – 129.2005 pozwala wyodrębnić podstawowe strumienie pienięŜne.52 zł w 2002 roku do 10 335 103. 3 824 654.93 zł. zadłuŜenia i efektywności zaangaŜowanych środków.85%.54%. NaleŜności inkasowane były w 2002 roku średnio w ciągu 36 dni. utrzymywała niski poziom wskaźników płynności finansowej tylko przez okres dwóch lat.59 zł i sfinansowane zostały środkami własnymi oraz kredytami. 107%. Wskaźnik pokrycia bieŜących zobowiązań w kolejnych latach kształtował się następująco: 2002 – 104. 44 dni. okres ten skrócił się do 30 dni w 2005 roku. z o.37%.o. Wskaźnik pokrycia majątku kapitałem własnym w badanym okresie kształtował się na poziomie od 52. 46 dni.14% w 2002 roku do 72. Pozytywnie naleŜy jednak ocenić fakt. Jak widać wskaźniki bieŜącej płynności badanej jednostki w okresie gruntownej modernizacji zakładu przetwórczego osiągnęły wielkości uznawane za niezadowalające.o. Od 2003 roku spółka poniosła duŜe wydatki na inwestycje dostosowujące zakład do standardów europejskich. Rozszerzeniem ogólnej analizy struktury majątkowo . Znacznemu wydłuŜeniu. 118 . Mimo pogorszeniu się w latach 2003 – 2004 poziomu wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym w 2005 roku jego wielkość pozostała na podobnym poziomie jak na początku badanego okresu tj.05 zł w 2005.29%. Wydatki na inwestycje związane były głównie z nabyciem składników rzeczowego majątku trwałego.73%. a zatem przychody podstawowej działalności operacyjnej.finansowej jest analiza wskaźników płynności. Rachunek przepływów pienięŜnych sporządzany w latach 2002 .

119 . Dzięki osiąganym zyskom i jednoczesnym wysokim poziomie zadłuŜenia nie wydaje się być podmiotem zagroŜonym upadłością.W latach 2002 . Przedstawione badania potwierdzają.39. jest przedsiębiorstwem działającym od 1992 roku. Agro-Handel Sp. Ŝe znajduje się ona nadal w fazie rozwoju. JednakŜe rentowność majątku trwałego wzrosła zaledwie o 0. Wielkość i rodzaj inwestycji wskazują na to. Ŝe systematyczna analiza sytuacji finansowej przedsiębiorstwa pozwala na dokonanie oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystanie ich do prawidłowego rozwoju przedsiębiorstwa. Rodzaj produkcji.2005 roku zwiększyła się produktywność zarówno majątku trwałego jak i obrotowego. jak i duŜa stabilność rynków zbytu pozwalają optymistycznie prognozować przyszłość firmy. z o.76 przy jednoczesnym wzroście rentowności majątku obrotowego o 14.o.

s. PWE. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie....o. Godlewska J. ”Prawo Przedsiębiorcy” 2001.. Fołta T.. Wersty B. PWE.28 – 31 10) Górski W. Warszawa 2001 2) Bednarski L. Warszawa 2002 17) Leszczyński Z. Skowronek –Mielczanek A. PWE.... 2001. Prawo gospodarcze.. Wyznaczenie pojemności zadłuŜeniowej spółki. s. 1974. Podstawy analizy finansowej. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa.. Waśniewski T. s. Absolwent.. Podstawy prawa gospodarczego. Bilans 2004.. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy... Analiza ekonomiczno – finansowa firmy. Duraj J.691 19) Nowak S. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Sprawozdanie finansowe i jego analiza. ”Gazeta Podatkowa” 2004.. Warszawa 2005 16) Kruczalak K.. Warszawa 2004 8) Gabrusewicz W. s... 12) Jarzębowska M... Czytanie bilansu przedsiębiorstwa. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. Warszawa 2006 13) Jecyszyn J. nr 9. Analiza finansowa. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im.. PWE. Oskara Lanego we Wrocławiu. Wrocław 2000 7) Duraj J. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie. Łódź 2000 6) Dudycz T. „Przegląd Organizacji”. Kosikowski C.BIBLIOGRAFIA 1) Bednarski L. Status prawny zarządu spółki z o. Warszawa 2002 4) Bluszcz M. PWE.. Pastusiak R.. Difin. Metoda praktyczna.. Warszawa.. Prawo handlowe dla ekonomistów. Mikulski H. Warszawa 2004 14) Karczmarek U.. Konieczny Z. 15) Koc S. Warszawa 2005 9) Gajdka J. nr 27... Warszawa 1985 120 .. Finans-Service. 72.. Metodologia badań Społecznych.. 12 3) Bień W.. s. 9-11.o. Wydawnictwo Prawne LexisNexis.. Aport jako wkład do spółki z o. Grupa Wydawnicza INDOR Sp. Czechowska I... Borowiecki R. Szczecin 2004 11) Herbet A.o. PWE. Warszawa 2001 5) Bury A. nr 31. Wydawnictwo Primath.. Pomykalska B. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. PWN. Kurtys K. z o. Warszawa 2000 18) Mała encyklopedia ekonomiczna. Oskara Lanego we Wrocławiu. Wrocław 2003. Wypych M..

. Dom Wydawniczy „Ostoja”. Dz... Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki.. funkcjonowanie. poz.. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. Warszawa 2003 34) Urbańczyk E. Działalność gospodarcza. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce.20) Olszewski J.. Warszawa 2002 27) Siemińska E. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. nr 101.U. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. . C. .Kodeks spółek handlowych.. PWE. Uregulowania prawne. PWN.H. 1178 z późn. procedury zakładania.. Warszawa 2002 33) Tarska M. BECK.U. Warszawa 2002 21) Olzacka B. 121 . wzory. Szczecin 2001 35) Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. Zarządzanie finansami. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. Istota. Sawicki. Wrocław 2002 23) Raczek T.. Dz.U. Poltext. zm. Uniwersytet Szczeciński.o. . Gdańsk 1995 32) ŚnieŜek E. Gdańsk 2004 22) Polityka bilansowa i analiza finansowa. poz.. nr 137.Prawo działalności gospodarczej. Warszawa 2002 26) Rybicki P. Warszawa 2000 30) Sobczak K. Toruń 2002 28) Sierpińska M.. Wędzki D.H. Przewodnik po cash flow. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych.. Jachna T. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie. 37) Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r. PWN. red. 36) Ustawa z dnia 15 września 2000 r. Kraków 2002 24) Rafalski A. Dz. Wydawnictwo Ekspert. Reprezentacja spółki z o. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa. ODDK.BECK.. Prawo gospodarcze kompendium. poz.Ordynacja podatkowa. 926 z późn.. ustrój. Jak oceniać firmę. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. K.. zm. zm. Warszawa 2001 31) Sułowska J. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur”. Warszawa 2004 29) Sierpińska M.. Wydawnictwo C. nr 94. 1037 z późn.. Pałczyńska-Gościniak R.. Warszawa-Jaktorów 2001 25) Rutkowski A.. PWE.

poz.o rachunkowości . Oficyna Ekonomiczna.. Dz. – Krajowy Rejestr Sądowy.. nr 17. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. PWE. Warszawa 2000 122 . Kraków 2005 41) Waśniewski T. Dz. Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie. . Skoczylas W. zm..U z 2002 nr 76. 694 z późn. z 2001r. 39) Ustawa z dnia 29 wrzśnia1994 r.U.. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym. poz.38) Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. 209.. Jak załoŜyć firmę w Unii Europejskiej. 40) Wach K. Warszawa 2002 42) Więckowski J.

w latach 2002 – 2005 _____________________________________________________ 67 Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp.SPIS TABEL Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niŜ banki i zakłady ubezpieczeniowe 16 Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005 _____________________________________________________ 83 Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów. w latach 2002-2005 ______________________________________________________ 76 Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp. z o.o. z o. w latach 2002–2005 ___________________________________ 86 Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp.o. z o. z o. z o. z o. z o.o.o. w latach 2002-2005 ___________ 81 Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002–2005 ______________________________________________________________________ 78 Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp.o.o. w latach 2002-2005 _______________ 85 Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp.o. z o. w latach 2002 –2005 ____ 58 Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY _________ 63 Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp. z o. _________________________________ 53 Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002–2005 ___________________________________ 87 123 . w latach 2002 – 2005 _____________________________________________________ 68 Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005 ______________________________________________________ 69 Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp. z o. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002–2005 ______________________________________________________ 80 Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o.o.o.o. z o.o. oraz źródła ich finansowania w latach 2000-2005 ___________________________________________ 56 Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp. z o. z o. w latach 2002-2005 ___________________________________ 79 Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005 ______________________________________________________ 67 Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.o.

z o. w latach 2002–2005__ 115 SPIS WYKRESÓW Schemat 1: Istota. w latach 2002–2005 ___________________________________ 91 Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002–2005 – ujęcie statyczne______________________________________ 102 Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o.Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pienięŜnych__________________________ 88 Tabela 21: Wynik księgowy a środki pienięŜne netto z działalności operacyjnej_______ 88 Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp. z o. z o. z o.o.o. w latach 2002–2005 ___________________________________ 91 Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. zakres i przedmiot analizy finansowej __________________________ 9 Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej __________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pienięŜnych _________________ 25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria ____________________ 36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie __________________________ 43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp.o.o. w latach 2002–2005 – ujęcie dynamiczne ____________________________________ 103 Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp. z o.o.o. z o.o. z o.o.o. w latach 2002–2005 _____________________________________________________ 111 Tabela 30: Wskaźniki zadłuŜenia firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002–2005 107 Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp. z o. _________________ 59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych ____________________ 70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych ___________________________ 93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej____ 95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników _______________________ 96 124 . w latach 2002–2005 ___________________________________ 90 Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjne firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002–2005 ___ 104 Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp.

zakres i przedmiot analizy finansowej __________________________ 9 Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej __________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pienięŜnych _________________ 25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria ____________________ 36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie __________________________ 43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp.SPIS SCHEMATÓW Schemat 1: Istota.o. _________________ 59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych ____________________ 70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych ___________________________ 93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej____ 95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników _______________________ 96 125 . z o.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful