ANALIZA FINANSOWA NA PRZYKŁADZIE AGRO-HANDEL SP. Z O.O.

W LATACH 2002-2005

FIRMY

WSTĘP .................................................................................................................................2 1. ZAKRES I CELE ANALIZY FINANSOWEJ .............................................................4
1.1. POJĘCIE I ZNACZENIE ANALIZY FINANSOWEJ W ZARZĄDZANIU JEDNOSTKAMI GOSPODARCZYMI .. 4 1.2. ISTOTA, PRZEDMIOT I ZAKRES ANALIZY EKONOMICZNEJ ................................................................ 7 1.3. CHARAKTERYSTYKA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH WYKORZYSTYWANYCH JAKO ŹRÓDŁA
INFORMACJI W ANALIZACH FINANSOWYCH ......................................................................................... 10

1.3.1. BILANS.......................................................................................................................................................... 14 1.3.2. RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT ................................................................................................................... 19 1.3.3. RACHUNEK PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH ......................................................................... 23

1.4. METODY ANALIZY FINANSOWEJ ................................................................................................... 27 1.5. RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ ................................................................................................... 36

2. CHARAKTERYSTYKA ZAKŁADÓW MIĘSNYCH AGRO-HANDEL SP. Z O.O. 41
2.1. SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ JAKO FORMA ORGANIZACYJNO-PRAWNA
PODMIOTÓW PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ W POLSCE ........................................... 41

2.2. RYS HISTORYCZNY, PRZEDMIOT DZIAŁALNOŚCI ORAZ CELE SPÓŁKI ............................................ 52 2.3. ZARZĄDZANIE I PERSONEL FIRMY ................................................................................................ 56 2.4. CHARAKTERYSTYKA RYNKU, NA JAKIM DZIAŁA SPÓŁKA ............................................................. 59 2.5 POZYCJA BADANEJ SPÓŁKI NA RYNKU ........................................................................................... 61

3. ANALIZA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH .........................................................64
3.1. ANALIZA SYTUACJI MAJĄTKOWEJ W OPARCIU O AKTYWA BILANSU............................................. 64 3.2. ANALIZA SYTUACJI KAPITAŁOWEJ NA PODSTAWIE PASYWÓW BILANSU....................................... 70 3.3. WSTĘPNA OCENA KSIĘGOWEJ WIELKOŚCI WYNIKU FINANSOWEGO .............................................. 82 3.4. ANALIZA PIONOWA I POZIOMA RACHUNKU Z PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH ................. 87 3.5. WYKORZYSTANIE ANALIZY WSKAŹNIKOWEJ DO OCENY SYTUACJI FINANSOWEJ FIRMY .............. 92
3.5.1. ANALIZA PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ......................................................................................................... 97 3.5.2. WSKAŹNIKOWA OCENA RENTOWNOŚCI...............................................................................................104 3.5.3. OCENA SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA ..........................................................................................................108 3.5.4. ANALIZA WSPOMAGANIA FINANSOWEGO............................................................................................113

ZAKOŃCZENIE .............................................................................................................117 BIBLIOGRAFIA .............................................................................................................120 SPIS TABEL ....................................................................................................................123 SPIS WYKRESÓW .........................................................................................................124 SPIS SCHEMATÓW.......................................................................................................125

1

Wstęp

Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji, których trafność decyduje o skuteczności i poŜądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych, komplikuje się, w warunkach duŜej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. Jednym z podstawowych warunków efektywnego działania firmy, jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. Kierownictwo firmy, aby sprawnie zarządzać, musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. Uzyskiwane wyniki mogą, bowiem bądź to nasuwać konieczność zmiany dotychczasowych sposobów postępowania, bądź teŜ potwierdzać słuszność prowadzonej polityki. Analiza osiąganych wyników

gospodarowania jest takŜe niezbędna właścicielom, którzy opierając się na jej wynikach, mogą dokonać oceny pracy kierownictwa firmy i podjąć stosowne decyzje personalne. Podejmowanie decyzji strategicznych, które określają podstawowe cele gospodarcze jak i decyzji operacyjnych oraz taktycznych mających za zadanie likwidację niepoŜądanych odchyleń od załoŜonych celów oraz wczesne ich wykrywanie wymaga stałego dopływu pełnych, szybkich i rzetelnych informacji. Analiza finansowa jest jednym z waŜniejszych narzędzi podejmowania decyzji i oceny osiąganych przez podmiot gospodarczy efektów. Stanowi najstarszy historycznie dział analizy ekonomicznej. Początkowo opierała się tylko na analizie bilansu oraz rachunku wyników. Pierwsze próby oceny wskaźników finansowych przedsiębiorstwa zostały dokonane juŜ w drugiej połowie XIX stulecia. Porównanie bilansu zapoczątkował w 1870 r. L. Cohstaedt twórca dziennikarskiej krytyki bilansu1. W obecnej praktyce gospodarczej analiza finansowa obejmuje zagadnienia takie jak, istotę i wstępną analizę sprawozdań finansowych, badanie kondycji finansowej przedsiębiorstwa, w szczególności jego płynności finansowej, stopnia zadłuŜenia, sprawności działania, zyskowności oraz oceny rynkowej wartości akcji i kapitału. Analiza finansowa pozwala na badanie czynników kształtujących wyniki finansowe przedsiębiorstw, badanie dochodów ze

1

T. Waśniewski, W. Skoczylas, Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 2002, s. 8.

2

sprzedaŜy oraz kosztów własnych, co stanowi podstawę do podejmowania decyzji dotyczących zarówno bieŜącej jak i przyszłej działalności gospodarczej. Reasumując analiza finansowa zaspokaja podstawowe potrzeby informacyjne kierownictwa przedsiębiorstw i wpływa w ten sposób na poziom zarządzania. Wpływ ten odzwierciedla się w efektywności gospodarowania i w sytuacji finansowej podmiotów gospodarczych. Dzięki tym walorom, a takŜe ze względu na duŜe zapotrzebowanie w otoczeniu przedsiębiorstwa (akcjonariusze, banki, dostawcy, odbiorcy), analiza finansowa zaczyna zajmować wysoką pozycję wśród funkcji zarządzania i coraz częściej zaliczana jest do funkcji podstawowych przedsiębiorstwa. Celem niniejszej pracy jest analiza finansowa firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005 oraz próba przedstawienia analizy finansowej jako instrumentu słuŜącego do poznania i oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystania ich w rozwoju przedsiębiorstwa. Praca składa się z trzech rozdziałów. Pierwszy z nich stanowi bliŜsze zapoznanie się z tematyką analizy finansowej jako instrumentu sprawnego zarządzenia

przedsiębiorstwem. Określa istotę, funkcję i zakres współczesnej analizy finansowej. Wyjaśnia pojęcie i przedmiot analizy oraz charakteryzuje podstawowe metody i rodzaje analizy finansowej. Ponadto prezentuje podstawowe sprawozdania finansowe, ich budowę oraz przydatność w analizie finansowej jak równieŜ podstawy prawne ich sporządzania. W rozdziale drugim przedstawiona została ogólna charakterystyka spółki będącej obiektem badań. Przedstawiono genezę i rozwój przedsiębiorstwa, strukturę organizacyjną, a takŜe charakterystykę produkcji oraz jej rozmiary. Omówiono równieŜ sytuację w otoczeniu konkurencyjnym i tzw. makrootoczeniu. Właściwa analiza finansowa spółki Agro-Handel została zawarta w rozdziale trzecim. Analizą został objęty bilans spółki sporządzony na koniec lat 2002-2005, rachunek zysków i strat oraz rachunek przepływów pienięŜnych, gdzie przyjrzano się zmianom w strukturze majątku oraz źródłom jego finansowania. Przedstawiono równieŜ podstawowe obszary zastosowania analizy wskaźnikowej, rodzaje wskaźników oraz interpretację wyników pod kątem ich przydatności dla osób zarządzających firmą. Dokonano takŜe analizy wskaźnikowej według najczęściej stosowanego w praktyce gospodarczej zestawu wskaźników tj. wskaźników płynności, sprawności działania, wspomagania finansowego, rentowności. Pracę kończą wnioski będące syntezą głównych myśli zawartych w niniejszych rozwaŜaniach. 3

właściwości przedmiotu. Zarządzanie finansami polega na optymalizacji bieŜących i przyszłych procesów gospodarczych poprzez wymuszanie podejmowania przedsięwzięć efektywnościowych. Rozwojowi wymienionej analizy sprzyja przede wszystkim zmiana istoty i charakteru przedsiębiorstwa. Proces budowy nowego systemu społeczno-gospodarczego w warunkach gospodarki rynkowej i związane z nią oczekiwania wymagają rozwoju przedsiębiorstw. W tym celu dokonuje się analizy finansowej. Analiza ekonomiczna to równieŜ metoda badania procesów gospodarczych. lecz takŜe działanie praw ekonomicznych. które w warunkach gospodarki rynkowej odzyskało pełną samodzielność i stało się pełnoprawnym podmiotem stosunków gospodarczych. Niezbędnym warunkiem sprawnego zarządzania finansami firmy jest nie tylko znajomość istoty rynku. Jest ona instrumentem słuŜącym do poznania rzeczywistości gospodarczej. 4 . których trafność decyduje o skuteczności i poŜądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych. Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji. w warunkach duŜej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. jak równieŜ zjawisk i procesów występujących w ramach poszczególnych jednostek gospodarczych i instytucji (analiza mikroekonomiczna). Osiągnięcie tego nie byłoby jednak moŜliwe bez ciągłego udoskonalania procesów planowania. Pojęcie i znaczenie analizy finansowej w zarządzaniu jednostkami gospodarczymi Analiza jest to metoda badawcza polegająca na rozbiorze. rozłoŜeniu określonej całości na składniki i badaniu poszczególnych cech. bieŜącej kontroli i sterowania. Określenie strategii przedsiębiorstwa i jej realizacja gwarantująca sukces. zasad jego funkcjonowania. zachodzących pomiędzy poszczególnymi elementami tych procesów. instytucji na nich występujących. Analizę stanów i procesów ekonomicznych nazywa się analizą ekonomiczną.1. komplikuje się.1. MoŜe być stosowana zarówno do badania zjawisk i procesów gospodarczych zachodzących w skali gospodarki (analiza makroekonomiczna). Zakres i cele analizy finansowej 1. polegająca na rozpatrywaniu związków najczęściej ilościowych. w warunkach istniejącej ostrej konkurencji wywołuje zapotrzebowanie na analizę ekonomiczną.

. Istota kontroli gospodarczej polega na porównaniu dwóch stanów tych samych zjawisk gospodarczych – stanu faktycznego ze stanem poŜądanym – w celu ustalenia odchyleń oraz wyjaśnienia przyczyn i skutków występujących róŜnic. Analiza osiągniętych wyników gospodarowania jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa. Kierownictwo firmy. szczegółowe analizy. planów. w oparciu. PWE. dostarcza ogólnych informacji o sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa. aby sprawnie zarządzać. Analiza ekonomiczna umoŜliwia stawianie diagnoz. 9-11. Cechą charakterystyczną analizy ekonomicznej w gospodarce rynkowej jest bezpośrednie wykorzystanie jej w procesie zarządzania (planowanie. a takŜe sprzyja racjonalizacji procesów gospodarczych. Gabrusewicz. Analiza wskaźnikowa polega na wyraŜaniu róŜnych sfer działalności firmy 2 W. norm. motywowanie i kontrola). Jedną z form badania bilansu oraz rachunku wyników jest właśnie analiza wskaźnikowa. o którą będzie realizowana przyszła działalność firmy.W związku z tym. Ŝe zaczęło prowadzić działalność na własny rachunek jest bardziej zainteresowane rezultatem swych działań2. ułatwia podejmowanie decyzji. s. Wyniki analizy ekonomicznej stanowią podstawę do weryfikacji słuszności decyzji podjętych w przeszłości oraz ustalenia punktu wyjścia zamierzeń bieŜących i przyszłych. organizowanie. Uzyskiwane wyniki mogą. Pozwala dobrze przygotować strategię rozwoju przedsiębiorstwa. Ocena zaprezentowana na podstawie danych liczbowych zawartych w sprawozdaniach finansowych. Warszawa 2005. W fazie oceny okresów przeszłych jest źródłem informacji o efektywności gospodarowania oraz pozycji przedsiębiorstwa w branŜy i na rynku. Analiza ekonomiczna to spójnik między funkcjami planowania i kontroli. W bieŜącej działalności przedsiębiorstwa dostarcza informacji o zakłóceniach w tej działalności w stosunku do standardów. bowiem bądź to narzucać konieczność dotychczasowych sposobów postępowania. Podstawy analizy finansowej. 5 . Celem pogłębienia tego przeprowadza się dalsze. bądź teŜ potwierdzić słuszność prowadzonej polityki. zarówno w skali makroekonomicznej. musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. jak i mikroekonomicznej Warunkiem efektywnego działania firmy jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania.

dla którego nie sporządza się sprawozdania finansowego. ma ona. minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branŜy. 4 B. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im.: za okres jednego miesiąca. dokonywane. charakteryzujących się duŜą ilością udziałowców). potencjalnych inwestorów i odbiorców.za pomocą wskaźników. np. s. Duraj. Pałczyńska-Gościniak. konstruowanych w oparciu o dane z bilansu oraz rachunku wyników i porównanie ich wielkości w czasie. Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej. co miesiąc. 59. J. s. Gdańsk 2004. Borowiecki. Brak porównywalności moŜe doprowadzić do błędnych wniosków4. najgorsza czy teŜ przeciętna. Wersty. których akcje są przedmiotem obrotu rynkowego oraz publikowane bilanse spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. Częstsze obliczanie wskaźników jest moŜliwe w przypadku prowadzenia skomputeryzowanej księgowości. W przypadku oceniania działalności przedsiębiorstwa za okres. w Polsce od szeregu lat dane takie nie są publikowane. z wielkością wzorcową lub między róŜnymi jednostkami gospodarczymi. Oskara Lanego we Wrocławiu. 12. a więc pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami. R. podstawę ustalenia wskaźników finansowych stanowić mogą zamknięcia kont syntetycznych. Analiza wskaźnikowa w odniesieniu do badania sprawozdań finansowych obejmuje obliczanie wskaźników finansowych. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa: firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku. Porównania w przestrzeni są istotne dla poŜyczkodawców i kredytodawców. Niestety. 3 L. zgodnie z wymogami sprawozdawczości statycznej i koniecznością składania miesięcznych deklaracji podatkowych. Na podstawie zmian w wielkości wskaźników ocenia się wybrane. 6 . B. bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcjonowania. Kurtys. pracowników i całego społeczeństwa. Jak oceniać firmę. Wrocław 2003. T. Waśniewski. R. ODDK. dziedziny tej działalności3. Olzacka. K. węŜsze lub szersze. Istnieje jedynie moŜliwość obliczania niektórych wskaźników w oparciu o bilanse publikacyjne (tzn. W gospodarce rynkowej szczególnego znaczenia nabierają porównania wskaźników w przestrzeni. Bednarski. a takŜe moŜliwość obliczania wskaźników przeciętnych dla wybranych branŜ w oparciu o rocznik statystyczny. bilanse roczne spółek akcyjnych. Porównania w przestrzeni pozwalają ocenić pozycje firmy na rynku: czy jest ona najlepsza.

zatem nie tylko dyscypliną naukową. finanse. 143. marketing. zatem wskaźniki określające zdolność firmy do wywiązywania się z zobowiązań krótkoterminowych. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. Dla nich waŜne są. Istota. Gdańsk 1995. 5 7 . technologia. akcjonariusze są zainteresowani poziomem rentowności i ryzyka związanego z działalnością firmy. s. bowiem łączy ona teraźniejszą działalność przedsiębiorstwa z jego przyszłymi rezultatami. rachunkowość. poniewaŜ odpowiada za bieŜącą i perspektywiczną działalność firmy. planowanie. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych.Wskaźniki finansowe są wskaźnikiem informacji dla róŜnych grup odbiorców. Uwzględniając zakres danych. ma duŜy wpływ na obiektywność. matematyka.2. Treść wskaźników analitycznych. Sułowska. ale i działaniami praktycznymi. 1. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa rodzaj i liczba wskaźników. Jest ściśle powiązana z wieloma dyscyplinami naukowymi takimi jak: statystyka. moŜliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duŜe. zawartych w bilansie oraz w rachunku wyniku. przedmiot i zakres analizy ekonomicznej Przez wiele lat analiza ekonomiczna przekształcała się w odrębną dyscyplinę naukową. Z tego teŜ względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy. Stale wzrasta przydatność oraz atrakcyjność analizy ekonomicznej w procesach zarządzania przedsiębiorstwem. a przede wszystkim ich konstrukcja. Kierownictwo firmy jest zainteresowane wszystkimi aspektami analizy finansowej. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20. Jest ona. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. dokładność i kompletność wyników prac analitycznych5. Dostawcy i banki udzielające kredytów krótkoterminowych są przede wszystkim zainteresowane oceną płynności bieŜącej firmy. Właściciele firmy. J. Kredytodawcy udzielający kredytów na dłuŜszy okres są zainteresowani zdolnością firmy do generowania gotówki oraz oceny ryzyka finansowego w dłuŜszym czasie.

s. rachunku wyników.: od szczegółowości danych. słuŜących podnoszeniu efektywności działania przedsiębiorstwa i jego rozwoju. 6 Z. 8 . procesy zaopatrzenia w surowce i materiały. moŜliwości pozyskania informacji.Celem przeprowadzenia analizy ekonomicznej jest6: • • • sporządzanie charakterystyki liczbowej ilustrującej działalność przedsiębiorstwa oraz pozwalającej na ocenę uzyskiwanych wyników. Warszawa 2000. Difin. jakość i strukturę działalności wytwórczej. Więckowski. 25. Leszczyński. źródeł finansowania7. Natomiast analiza finansowa dotyczy całokształtu finansowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. Warszawa 2000. gospodarowanie zatrudnieniem itp. płynność. wyposaŜenie i majątek trwały. określenie przewidywanych wyników na podstawie informacji o stanie czynników wytwórczych. wykrycie i ustalenie czynników mających wpływ na realizację podjętych przedsięwzięć gospodarczych. magazynowanie. Ŝe jej zakres jest stosunkowo szeroki. kapitał obrotowy. rentowność. 13. Do podstawowych zagadnień naleŜących do analizy finansowej moŜna zaliczyć: wstępną i rozwiniętą analizę sprawozdań finansowych (bilansu. • podejmowanie decyzji zarządczych. gdyŜ zaleŜy to min. Przedmiot i zakres analizy finansowej w gospodarce rynkowej nie ma charakteru jednolitego. Analiza ekonomiczno – finansowa firmy. dochody ze sprzedaŜy. 7 J. zwany równieŜ klasycznym na dwa zasadnicze działy: analizę techniczno – ekonomiczną i analizę finansową. rachunku przepływów pienięŜnych). Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym. A. Analiza techniczno-ekonomiczna koncentruje się na ocenie rzeczowych i osobowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. koszty działalności. jakimi dysponuje przedsiębiorstwo oraz o zmianach w jego otoczeniu. s. PWE. Ze względu na duŜą róŜnorodność zagadnień wchodzących w zakres badań analitycznych przyjmuje się najczęściej podział analizy ekonomicznej. ocenę procesów inwestycyjnych. analizę wskaźnikową. Skowronek –Mielczanek. wynik finansowy i czynniki go kształtujące. czy podmiotu oceniającego. Znaczenie analizy finansowej przedsiębiorstwa sprawia. Dlatego teŜ trudne jest jednoznaczne określenie obszarów tej analizy. stopień nowoczesności wytwarzania. Analizie poddaje się ilość.

działalność przeszła .przedsiębiorstwo jako całość . rotacja środków. cit.wynik finansowy .rozwiązania systemowe . Skoczylas op.. Gabrusewicz opt. finansowanie (zmiany kapitału. zakres i przedmiot analizy finansowej ANALIZA FINANSOWA I S T O T A Analiza efektywności działalności przedsiębiorstwa Analiza sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa ZAKRES PRZEDMIOTOWY: . upłynnianie majątku. cit. Waśniewski. W. bezpieczeństwo finansowe). s.samodzielne jednostki wewnętrzne przedsiębiorstwa ZAKRES I PRZEDMIOT ZAKRES PRZESTRZENNY: .efektywność . przestrzenny i podmiotowy. płynność środków (zdolność płatnicza.majątek . struktura pasywów. 9 .płynność finansowa .pozycja przedsiębiorstwa na rynku ZAKRES CZASOWY: . 10-11. Istotę oraz zakresy analizy i ich przedmiot przedstawia Schemat 1.koszty . pokrycie majątku kapitałem). Na przedmiot analizy finansowej moŜna spojrzeć nie tylko od strony problemowej (przedmiotowej) istotny jest takŜe zakres czasowy.uwarunkowania rynkowe .działalność przyszła Źródło: Opracowano na podstawie: W.sytuacja finansowa ZAKRES PODMIOTOWY: ..Niemniej w kaŜdym przypadku przedmiotem badań pozostaje8: • • • • struktura aktywów (proporcje między majątkiem trwałym i obrotowym. terminowość spłaty zobowiązań. s.kapitał . zysk (ocena wielkości absolutnych i relatywnych – analiza rentowności).przychody . 8 T. pochodzenie kapitału.działalność bieŜąca . polityka inwestycyjna i umorzeniowa). 23. 19. Schemat 1: Istota.

Natomiast stan finansowy jest ujęciem statycznym przedmiotu analizy. Charakterystyka sprawozdań finansowych wykorzystywanych jako źródła informacji w analizach finansowych Podstawą podejmowania analizy ekonomicznej powinny być odpowiednie materiały źródłowe o charakterze wewnętrznym i zewnętrznym. itp. aby przy danym nakładzie środków otrzymać maksymalny stopień realizacji celu. a takŜe ich weryfikacja. kwartału lub roku. rozliczenia w formie podatków. kolejny to środki zaangaŜowane w inwestycje i wartości niematerialne oraz finansowe pokrycie tych składników z kapitałów własnych lub obcych.3.W działalności gospodarczej kaŜdego przedsiębiorstwa powinna być stosowana zasada racjonalnego gospodarowania. Jest to ścisła zaleŜność statystycznego i dynamicznego ujęcia przedmiotu analizy. zaangaŜowanych zasobów osobowych. WiąŜe się to z kształtowaniem pozycji finansowej przedsiębiorstwa. 9-11. w tym zagospodarowaniem osiągniętych nadwyŜek finansowych. Wyniki finansowe to zyski lub straty ujęte w wielkościach brutto lub netto. wyróŜnić moŜemy dwa podstawowe jego elementy takie jak: wyniki finansowe oraz stan finansowy. albo przy danym stopniu realizacji celu uŜyć minimalnego nakładu środków. koszty własne.9. Bednarski. dywidendy. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie. Przypatrując się przedmiotowi analizy finansowej w przedsiębiorstwie jako złoŜonej całości. 1. Istotą tej zasady jest zapewnienie takiego gospodarowania. Osiągnięty wynik finansowy prowadzi do dodatnich lub ujemnych zmian stanu finansowego przedsiębiorstwa. Warszawa 2001. efektywnym lokowaniem środków pienięŜnych. dotacje. jego zdolnością płatniczą i kredytową. majątkowych lub kapitałowych. to podstawowe czynniki określające jakość analizy. Weryfikacja sprawozdawczości 9 L. Efekty finansowe są określane przez wskaźniki rentowności jako relacje wyniku finansowego do obrotu. Składa się on z trzech elementów. s. 10 . Wyniki finansowe są ujęciem dynamicznym i ustalane są za pewien okres jako suma wyników narastających w ciągu miesiąca. PWE. Pierwszy z nich to stan wyposaŜenia przedsiębiorstwa w składniki majątku trwałego i obrotowego. Wpływają na nie czynniki takie jak: przychody ze sprzedaŜy. Właściwy dobór tych materiałów (w tym głównie sprawozdawczości finansowej). Ustala się go na określony moment.

cit. Bednarski op. 32. 19. sprawozdawczość finansowa i rzeczowa. s. poprzednie analizy ekonomiczne. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych. Dane o przedsiębiorstwie mogą mieć charakter ewidencyjny i poza ewidencyjny. Bednarski.przedsiębiorstwa w systemie gospodarki rynkowej naleŜy do tych prac specjalistów rachunkowości i finansów. Duraj. opracowanie i prezentacja wyników przeprowadzonej analizy. Decyduje to w duŜej mierze o jakości prowadzonej analizy. Źródłem informacji liczbowych są: księgowość. Informacje do sporządzania analizy powinny dotyczyć kilku okresów. Wersty op. Materiały ewidencyjne mają znaczenie podstawowe i wynikają z prowadzonej w danym przedsiębiorstwie ewidencji. dokumentacja konstrukcyjno-technologiczna oraz inna dokumentacja obrazująca działalność przedsiębiorstwa.. Klasyfikację podstawowych źródeł informacji przedstawia Schemat 2. W ramach prac analitycznych związanych z oceną działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. s. na wyróŜnienie zasługuje10: • • zebranie i weryfikacja materiałów źródłowych. niewłaściwie zweryfikowane. 26. Podstawowym zadaniem prac przygotowawczych do analizy ekonomicznej jest dobór i weryfikacja materiałów źródłowych. R. Materiały niestarannie przygotowane. Jakość przeprowadzonej analizy. cit. J. niekompletne. Borowiecki. 12 M. a zatem i jej uŜyteczności w zarządzaniu przedsiębiorstwem. mogą prowadzić do podjęcia błędnych decyzji i tym samym uniemoŜliwić skuteczne działanie. T. Waśniewski. obok właściwej analizy porównawczej i przyczynowej. Jachna. kalkulacja ewidencyjna. K. PWN. Materiały źródłowe wykorzystywane zarówno na potrzeby analizy finansowej. którymi są w Polsce biegli rewidenci. L. s. drugą natomiast materiały zewnętrzne. Dobór i weryfikacja podstaw źródłowych analizy wpływa w istotnym stopniu na rzetelność i obiektywność dokonanych ocen. 10 11 L. Warszawa 2004. B. Materiały niekompletne lub niestarannie zweryfikowane stać się mogą przyczyną błędnych ustaleń i stąd uniemoŜliwiać wyciągnięcie poprawnych wniosków oraz podjęcie skutecznego działania. 11 . Pierwszą grupę stanowią materiały wewnętrzne . zaleŜy w duŜej mierze od charakteru i rodzaju wykorzystywanych informacji źródłowych. jak i całej analizy ekonomicznej w przedsiębiorstwie moŜna ogólnie podzielić na dwie grupy.. T. Kurtys. Sierpińska.zawierające dane o przedsiębiorstwie. plany. informujące o otoczeniu przedsiębiorstwa11. poniewaŜ wtedy będzie zachowany warunek porównawczy badanych zjawisk oraz będzie istniała moŜliwość określenia tendencji rozwoju poszczególnych zjawisk12.

s. Leszczyński A. Podstawowym materiałem źródłowym analizy ekonomicznej jest sprawozdawczość przedsiębiorstwa. Sprawozdawczość finansowa uwzględniająca dane liczbowe wyraŜone w jednostkach pienięŜnych. cit. sporządzana w oparciu o ewidencję księgową. Bluszcz. Skowronek-Mielczarek. wykorzystywana jest przede wszystkim jako podstawa źródłowa analizy finansowej. Aby sprawozdanie finansowe mogło pełnić swoją funkcję informacyjną. Dla zachowania przejrzystości. Sporządzanie sprawozdawczości finansowej przez podmioty prowadzące rzeczowa natomiast słuŜy potrzebom analizy techniczno – działalność gospodarczą jest obligatoryjne. op. Ŝe często dla dokonania wszechstronnej oceny jakiegoś zagadnienia niezbędne jest wykorzystanie z danych zarówno sprawozdawczości finansowej jak i rzeczowej13. którą z uwagi na treść danych moŜna podzielić na sprawozdawczość rzeczową i finansową..Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej ŹRÓDŁA INFORMACJI INFORMACJE Z PRZEDSIĘBORSTW INFORMACJE ZEWNĘTRZNE POZOSTAŁA SPRAWOZDAWCZOŚĆ PODSTAWOWA SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOIWA POZOSTAŁE PIERWOTNE ŹRÓDŁA BILANS RACHUNEK WYNIKÓW RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘśNYCH KWARTALEN SPRAWOZDANIA FINANSOWE GUS PRASA FACHOWA RYNEK INTERNET Źródło: Z. Sprawozdanie finansowe i jego analiza. Wydawnictwo Primath. 12 . rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy.. wiarygodności i porównywalności informacji. Warszawa 2001. NaleŜy jednak zaznaczyć. Sprawozdawczość ekonomicznej. rzetelności. 43. sprawozdawczość podlega regulacji prawnej. jednostka musi stosować określone przez ustawę zasady rachunkowości. 34. s. Podstawę tej 13 M.

Poszczególne części sprawozdania finansowego są ze sobą wzajemnie powiązane. kompletność i stosowanie zasady ostroŜnej wyceny.U z 2002 nr 76. obejmują skutki tych samych zdarzeń gospodarczych. podejmowane przez uŜytkowników sprawozdania finansowego. prawnej i własnościowej prowadzące księgi rachunkowe na zasadach ustalonych w ustawie zobowiązane są do sporządzania sprawozdawczości obejmującej bilans. 694 z późn. s. Ocena przedsiębiorstwa przez pryzmat finansów moŜliwa jest jedynie w oparciu o łączne wykorzystanie wszystkich trzech sprawozdań. dane są istotne. prawo podatkowe. stanowi kodeks handlowy. bowiem – choć w róŜnym aspekcie – to samo przedsiębiorstwo. . bezstronność. Podstawowe zasady. Skowronek-Mielczarek opt. Bilans stanowi swoisty raport o kondycji finansowej przedsiębiorstwa. w przypadku zmian konieczne jest sporządzenie informacji umoŜliwiającej porównanie poszczególnych okresów.. rzetelne i wierne odzwierciedlenie wszelkich zdarzeń. zm. istotność – decyduje o niej zarówno kwota. gwarantować czytelność informacji. gdy ich pominięcie lub zniekształcenie moŜe wpłynąć na decyzje gospodarcze. rachunek wyników oraz informację dodatkową według wzorów stanowiących załącznik do ustawy. poz. • • sprawdzalność – wszystkie informacje muszą być powiązane w sposób umoŜliwiający ich sprawdzenie z dokumentami źródłowymi. przewaga treści ekonomicznej nad formą. Ustawa z dnia 29. • wiarygodność – wpływa na nią brak istotnych błędów. cit. A. Dz. Tak. 20. ustawa o rachunkowości oraz przepisy i ustalenia określane przez Ministerstwo Finansów czy Główny Urząd Statystyczny14. Wartość 14 15 Z. ciągłość i porównywalność – w kolejnych latach powinny być stosowane te same metody wyceny i prezentacji.regulacji. przedstawiają. więc trzy wzajemnie ze sobą powiązane źródła przedstawia nam zarówno dane o finansach przedsiębiorstwa jak i ocenę finansowej kondycji jednostek działających w sferze biznesu. KaŜde z tych sprawozdań spełnia określoną rolę. Leszczyński. NiezaleŜnie od formy organizacyjnej. charakteryzując jednocześnie na określony moment czasowy jego strukturę majątkową oraz źródła finansowania majątku. jak i charakter informacji. 13 .1994 r.09.o rachunkowości . to15: • • zrozumiałość (przejrzystość) – sposób prezentacji powinien umoŜliwiać łatwość ich rozumienia przez uŜytkowników. według których naleŜy sporządzać sprawozdania finansowe.

a zwłaszcza jego aktywów innych niŜ środki pienięŜne. w którym zostały one uzyskane lub poniesione. I. Czechowska. R. 16 14 . Rachunek wyników jest z kolei raportem o dokonaniach przedsiębiorstwa w ciągu okresu sprawozdawczego i wszystkie wielkości są w tym sprawozdaniu strumieniami finansowymi sprowadzonymi do konkretnego przedziału czasowego.123. D.poznawcza bilansu polega jednak i na tym. Aby obliczyć zysk konieczna jest pełniejsza informacja księgowa. Zestawienie przepływu środków pienięŜnych. DuŜe znaczenie informacyjne mają noty uzupełniające. Wyjaśniają one bliŜej treść bilansu i rachunku wyników zarówno za pomocą liczb jak i opisowo.1. Absolwent. s. Bury. czy przedsiębiorstwo jest rentowne. stanowi on nieprzerwanie przedmiot badań naukowych dotyczących prawidłowości. 114 .3. Warszawa 2000. Taki sposób księgowania jest niezbędny w celu otrzymania kompleksowego obrazu przedsiębiorstwa. Od czasów uznania bilansu za podstawowe sprawozdanie finansowe przedsiębiorstwa. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy. Pamiętać naleŜy o tym. układu poszczególnych pozycji. a zarazem najwaŜniejszym źródłem informacji do analizy finansowej w przedsiębiorstwie jest bilans. M. jakkolwiek bardzo poŜyteczne pod pewnymi względami. Pomykalska. M. zatem niezbędne. Wypych. Przepływy pienięŜne nie uwzględniają wszystkich przychodów i wszystkich wydatków odnoszących się do danego okresu. umiejętność ich czytania jest najlepszym sposobem zaznajomienia się ze strukturą i kondycją finansową przedsiębiorstwa17. to jednak nie zawiera informacji niezbędnych do określenia kondycji finansowej i stwierdzenia. Mikulski. Ŝe sprawozdania finansowe stanowią dokumenty wiarygodne i sporządzane zgodnie z zasadami określonymi przez prawo i jako takie podlegają weryfikacji przez biegłych rewidentów. Łódź 2000. Wędzki. związana z zasadą przypisania przychodów i wydatków temu okresowi. Pastusiak. 1. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie. Z. s. zobowiązań i innych źródeł kapitału16. 17 A. odzwierciedlania majątku. Informacje zawarte w sprawozdaniach finansowych są. Obejmuje wartościowe zestawienie aktywów i pasywów badanej jednostki gospodarczej na określony dzień. Konieczny. Ŝe porównując stany początkowe i końcowe moŜemy stwierdzić określone tendencje zmian. Bilans Głównym sprawozdaniem. zwany momentem bilansowym. Sierpińska. H. 115-124. B. dotyczące kształtowania się waŜniejszych pozycji bilansu i rachunków wyników. PWN.

86. 15 . Podstawowe pozycje majątku i źródeł ich finansowania w przedsiębiorstwie przedstawia Tabela 1. cit. co stwarza podstawę do uznania bilansu za rzetelny. jest równa sumie źródeł ich finansowania. Do aktywów trwałych zalicza się wartości niematerialne i prawne (bez kosztów organizacji poniesionych przy załoŜeniu lub późniejszym rozszerzeniu spółki). Kolejną cechą charakterystyczną bilansu. wyraŜania realnej wielkości wyniku finansowego itp18. oraz zdarzeń gospodarczych. na który został sporządzony.uszeregowane według stopnia płynności. s. Dane z bilansów sporządzanych dla kilku kolejnych okresów (lat) mogą stać się przedmiotem interesującej analizy takŜe w ujęciu dynamicznym. 30. iŜ przedstawiany w nim stan na koniec okresu obrachunkowego (na ogół jest to koniec roku) jest zarazem stanem otwarcia w następnym okresie obrachunkowym. natomiast pasywa – według terminu wymagalności tj. prawidłowy i wiarygodny dokument. czyli aktywów. Rutkowski. Jedną z wielu charakterystycznych cech bilansu moŜna uznać fakt. Wielkości prezentowane w bilansie są danymi zagregowanymi. PWE..majątku i kapitałów. od kapitałów własnych do zobowiązań krótkoterminowych19. a zarazem pierwszym weryfikatorem prawidłowości sporządzania jest globalna równowaga aktywów i pasywów .problematyki ustalania zasad wyceny aktywów i pasywów. tj. odzwierciedlającymi rezultaty podjętych w firmie decyzji inwestycyjnych. s. Strony aktywów i pasywów są uporządkowane w następujący sposób: aktywa . Warszawa 2002. Waśniewski W. Jest to syntetyczne zestawienie obrazujące sytuację finansową firmy w danym momencie czasu. Wszystkie pozycje bilansu podlegają zatwierdzeniu i uzgodnieniu ze stanem faktycznym w drodze inwentaryzacji.. operacyjnych czy finansowych. Suma wszystkich będących w dyspozycji przedsiębiorstwa składników majątkowych. Zarządzanie finansami. czyli w dniu. A. Bilans przedstawia wszystkie składniki majątkowe firmy po jednej stronie oraz źródła ich finansowania po drugiej. naleŜności i inwestycje długoterminowe czy długoterminowe rozliczenia międzyokresowe. od najmniej do najbardziej płynnych. rzeczowe aktywa trwałe. 18 19 T. jakie wystąpiły w okresie sprawozdawczym. Skoczylas opt.

aktywa pienięŜne (środki pienięŜne oraz odsetki naliczone od aktywów finansowych). Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe PASYWA A. Rzeczowe aktywa trwałe III. s. podatków. Koc. 32. Bilans 2004. inne papiery wartościowe. Rezerwa na zobowiązania II. Zysk (strata) z lat ubiegłych VIII. Wartości niematerialne i prawne II. udziały i akcje. dostaw i usług. NaleŜności krótkoterminowe III.) III. • naleŜności krótkoterminowe . 31-32. Grupa Wydawnicza INDOR Sp.Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niŜ banki i zakłady ubezpieczeniowe AKTYWA A. Godlewska. AKTYWA OBROTOWE I. Inwestycje krótkoterminowe IV. T. AKTYWA TRWAŁE I. 16 .) B. Udziały (akcje) własne ( . NaleŜne wpłaty na kapitał podstawowy ( .. Zysk (strata) netto IX. • krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe kosztów –rozliczenia wcześniej poniesionych 20 wydatków w miesiącach następnych zgodnie z zasadą Ibidem.) IV. z o. J. Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego ( . Rozliczenia międzyokresowe Źródło: S. składek ubezpieczeń społecznych. Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe B. Zobowiązania długoterminowe III. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny VI. produktów gotowych i nie zakończonych. przeznaczone do zbycia lub zuŜycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub w ciągu normalnego cyklu operacyjnego właściwego dla danej jednostki.KAPITAŁ (FUNDUSZ) WŁASNY I. ZOBOWIĄZANIA I REZERWY NA ZOBOWIĄZANIA I. NaleŜności długoterminowe IV.in. Zobowiązania krótkoterminowe IV. Zapasy II. Kapitał (fundusz) zapasowy V. z terminem zapłaty nie przekraczającym jednego roku z róŜnych tytułów (np. Inwestycje długoterminowe V. Fołta. Aktywa obrotowe obejmują20: • aktywa rzeczowe – zapasy materiałów.o. • aktywa finansowe – m.oznaczają kwoty pienięŜne naleŜne danemu podmiotowi gospodarczemu od innych podmiotów lub osób fizycznych. Kapitał (fundusz) podstawowy II. udzielone poŜyczki i inne inwestycje krótkoterminowe. towarów. zaciągniętych poŜyczek) oraz naleŜności dochodzono przez przedsiębiorstwo w sądzie (roszczenia sporne). Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe VII. s. Warszawa 2005.

21 22 S. 5 ustawy o rachunkowości z aktualizacji wyceny środków trwałych w wielkości stanowiącej róŜnicę wartości netto środków trwałych. Ma on charakter stabilny. (czyli niewypłacone w formie dywidend). prenumerata czasopism. Wszystkie składniki majątku muszą mieć odpowiednie źródła finansowania. 35-36. wyemitowane obligacje itp.obok kapitałów własnych . Źródła finansowania majątku . Godlewska opt. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością kapitał zakładowy stanowi równowartość wniesionych przez wspólników zgodnie z umową spółki wkładów pienięŜnych i aportów. Do kategorii tej zalicza się22: • • rezerwy na zobowiązania z uwzględnieniem nowej pozycji rezerwy na świadczenia emerytalne i podobne z dalszym podziałem na długo.). Wiadomo jednak. Kapitał z aktualizacji wyceny tworzony jest na podstawie art.. jednak dopiero po podjęciu przez walne zgromadzenia wspólników odpowiedniej decyzji w tej sprawie. Zmniejszenie kapitału zakładowego moŜe nastąpić na skutek pokrycia z kapitału udziałowego straty netto przewyŜszającej kapitał zapasowy i rezerwowy lub zwrotu dopłat do udziału. kapitał zapasowego. czyli: kredyty. kto i na jakich warunkach wyposaŜył przedsiębiorstwo w środki gospodarcze. Ibidem. J.dzieli się na kapitał własny oraz zobowiązania i rezerwy na zobowiązania. 17 . Drugim . Określają one. Na kapitał zapasowy wpływają równieŜ zyski zatrzymane w przedsiębiorstwie. s. 40.najwaŜniejszym źródłem finansowania są zobowiązania.współmierności ponoszonych kosztów i uzyskiwanych przychodów np. s. Ŝe w istocie o wypłacalności spółki decyduje posiadany przez nią majątek21. poŜyczki. Kapitały w spółce pełnią jak widać głównie funkcje gwarancyjną. dzierŜawa mieszkania z góry. Statut spółki moŜe równieŜ postanowić o tworzeniu kapitałów rezerwowych na pokrycie szczególnych strat lub wydatków. bądź przekształcenia kapitału udziałowego w kapitał akcyjny albo obniŜenie udziału w drodze zmiany umowy spółki. zwłaszcza z punktu widzenia wierzycieli spółki.i krótkookresowe zobowiązania długoterminowe (o okresie spłaty dłuŜszym niŜ rok. Zmniejszenia kapitału udziałowego mogą mieć miejsce tylko w zakresie przewidzianym w kodeksie handlowym i wymagają uchwał zgromadzenia wspólników lub moŜliwość taka musi być przewidziana w umowie spółki. Koc. poniewaŜ udziały nie mogą być zwracane wspólnikowi podczas trwania umowy spółki. Kapitał własny składa się z kapitału zakładowego. powstałą na skutek aktualizacji wyceny. cit. kapitał z aktualizacji wyceny. 31 ust. Fołta. T.

a więc nie nastąpił jeszcze rzeczywisty ubytek w majątku spółki. z jakiego źródła pochodzą środki finansowe jednostki lub.) lub niespłacenia przez kontrahenta naleŜności. • rozliczenia międzyokresowe bierne przychodów i kosztów.: udzielonych poręczeń. inwestycyjna czy finansowa23. pozwala jedynie na porównanie stanów na początek i koniec badanego okresu. Bień. których wielkości nie moŜna jednak dokładnie określić. zobowiązania z tytułu wynagrodzeń. Finans-Service. Bilans wykazuje takŜe osiągnięty przez przedsiębiorstwo w danym okresie wynik finansowy (zysk lub stratę). 39. co zmniejsza wypracowany zysk. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa. a czasem nie moŜna nawet powiedzieć czy kiedykolwiek powstaną. jaki segment działalności środki te pochłania: działalność operacyjna. postępowań sądowych itp. krótkoterminowe kredyty bankowe. Mogą one wynikać z przewidywanych przez spółkę strat. jest to jednak informacja syntetyczna. Ujmuje skutki procesów gospodarczych i towarzyszących im strumieni pienięŜnych widoczne w zmienionych wartościach aktywów i pasywów. które mogą powstać w przyszłości z tytułu prowadzonych przedsięwzięć (np. wobec ZUS itp. 18 . Tworzenie rezerw polega na podwyŜszeniu pozostałych kosztów operacyjnych lub kosztów finansowych. Szczegółowe elementy – przychody i rodzaje kosztów . s. Jest to rodzaj fotografii firmy na dany dzień: nie obrazuje zmian zachodzących systematycznie w ciągu roku. kwotę rezerwy ujmuje się w pasywach bilansu.. Rachunek przepływów pienięŜnych ukazuje natomiast. Bilans jest dokumentem zawierającym zestawienie wartości poszczególnych grup majątku firmy oraz źródeł jego finansowania.zwiększenie poprzez umieszczenie kwoty rezerwy w pasywach.składające się na wynik zawiera rachunek zysków i strat.• zobowiązania krótkoterminowe: kredyty kupieckie. MoŜna powiedzieć. Warszawa 2002. krótkoterminowe papiery dłuŜne wyemitowane przez spółkę. które obejmują ujemną wartość firmy Ciekawą kategorię pasywów stanowią rezerwy na zobowiązania. Tak. Ŝe są to potencjalne zobowiązania spółki. 23 W. PoniewaŜ jednak strata jeszcze nie powstała. Operacja taka nie zmienia łącznej wartości aktywów ani pasywów. więc z jednej strony mamy zmniejszenie pasywów (spadek zysku netto) a z drugiej .

93-94.róŜnicą pomiędzy przychodami a rozchodami (kosztami).rachunek porównawczy lub II – rachunek kalkulacyjny.. prezentuje strumienie pienięŜne. Waśniewski. powiększające wynik finansowy. Sierpińska. Jeśli te pierwsze przewyŜszają koszty.3. 19 . wpływające ujemnie na generowane zyski. Ŝe zysk (lub strata) jest niczym innym. przedstawiające jego sposób wypracowania wyniku finansowego. Wprowadzony w Polsce wzór rachunku wyników jest dostosowany do potrzeb sprawozdawczości wszystkich podmiotów gospodarczych25. Jachna opt. ZaleŜy to od rodzaju prowadzonej ewidencji kosztów. saldo określa się mianem zysku. Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat nazywany takŜe rachunkiem wyników (ang. Układ obu wariantów przedstawia Tabel nr 2. T..prawnej. po drugiej natomiast rozchody (koszty). będzie on róŜnił się niektórymi elementami podziału wyniku finansowego. w odwrotnej sytuacji mamy do czynienia ze stratą24. Struktura klasycznego rachunku wyników jest przejrzysta: po jednej stronie mamy przychody. w których wynikiem finansowym jest strata w rachunku wyników nie występują elementy podziału wyników. s. s. Rozpatrując rachunek wyników w powyŜszym ujęciu. Przedsiębiorstwa mogą sporządzać rachunek wyników dwóch wariantach: I . W. W przedsiębiorstwach. 24 25 T. M. cit. lecz przedsiębiorstwo będzie musiało w sprawozdawczości finansowej zaprezentować źródło pokrycia straty. profit and loss account) to kolejne z podstawowych i obligatoryjnych sprawozdań finansowych. Sprawozdanie to polega na zestawieniu strumieni przychodów uzyskanych w firmie ze sprzedaŜy wyrobów i usług bądź towarów w ramach prowadzonej działalności handlowej oraz przychodów uzyskanych z przeprowadzenia operacji finansowych i kosztów tej działalności. Skoczylas opt. Rachunek wyników ukazuje zdolność firmy do generowania zysków i samofinansowania. jak saldem . Jednak w zaleŜności od formy organizacyjno .1. sporządzane przez kaŜde przedsiębiorstwo. cit. towarów czy usług). które obowiązująca u nas ustawa o rachunkowości określa jako wariant kalkulacyjny spostrzegamy.2. Polskie przepisy dopuszczają dwa warianty tego sprawozdania róŜniące się sposobem ujęcia kosztów uzyskania przychodów ( rozumianych jako koszty wytworzenia sprzedanej ilości produktów. 42.

Podatek dochodowy P. Dywidendy i udziały w zyskach II. Inne przychody operacyjne H. Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia VII.L-M ) Źródło: P. Dywidendy i udziały w zyskach II. Pozostałe koszty operacyjne I. Aktualizacja wartości inwestycji IV. Wartość sprzedanych towarów i materiałów Wariant kalkulacyjny A. energii. a więc obliczenia ogólnych kosztów jako sumy takich pozycji jak: amortyzacja majątku. Odsetki III. Koszty sprzedanych produktów. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Przychody ze sprzedaŜy i zrównane z nimi. koszty osobowe i pozostałe koszty.II) I. Pozostałe przychody operacyjne I. Amortyzacja II. Zyski nadzwyczajne II. Koszt wytworzenia sprzedanych produktów II. Usługi obce IV. Zysk ze zbycia inwestycji IV. Zysk/strata z działalności operacyjnej (F+G-H) J. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Zysk / strata z sprzedaŜy (C-D-E) G. 74. Inne F. Aktualizacja wartości inwestycji V. Straty nadzwyczajne N. Zysk / strata netto ( N-O-P) N. Inne K. zuŜycie surowców. Przychody netto ze sprzedaŜy towarów i materiałów B. Przychody netto ze sprzedaŜy produktów II. Przychody ze sprzedaŜy i zrównane z nimi. Zysk / strata ze sprzedaŜy (A-B) D. koszty usług obcych.Strata ze zbycia inwestycji III. Pozostałe obowiązkowe zmniejszenia zysku (zwiększenia straty) K. Zmiana stanu produktów (zwiększenie + . Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II.I-M. Inne H. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III.II) I. Wynik zdarzeń nadzwyczajnych (J. Podatki i opłaty V. Koszty finansowe III. Zysk / strata z działalności operacyjnej (C+D-E) G. Wynagrodzenia VI. Odsetki II. Wartość sprzedanych towarów i materiałów C. Koszty sprzedaŜy E. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. zmniejszenie . Rybicki. Przychody finansowe I.) III. Koszty finansowe I. 20 . Straty nadzwyczajne I. Zysk / strata brutto ( I+/-J ) L. Poltext.Odsetki III. ZuŜycie materiałów i energii III. Warszawa 2002. Odsetki II. Koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby IV. Zysk / strata netto (K. Zyski nadzwyczajne II. Aktualizacja wartości inwestycji V. Zysk / strata brutto (L+M ) O. Dotacje III.I-J. Aktualizacja wartości inwestycji IV. Inne przychody operacyjne E. Zysk / strata ze sprzedaŜy brutto (A-B) D. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. Pozostałe koszty rodzajowe VIII. towarów i materiałów. w tym od jednostek powiązanych I. Koszty działalności operacyjnej I. Pozostałe obowiązkowe zmniejszenie zysku (zwiększenie straty) R. Przychody netto ze sprzedaŜy towarów i materiałów. Pozostałe koszty operacyjne I. B. Podatek dochodowy M. Inne koszty operacyjne I. Przedstawienie rachunku wyników według wariantu I zastosowania rodzajowego układu kosztów. materiałów: I.Tabela 2: Zakres informacji w porównawczym i kalkulacyjnym rachunku wyników dla innych jednostek niŜ banki i zakłady ubezpieczeń Wariant porównawczy A. Wynik zdarzeń nadzwyczajnych (M. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Pozostałe przychody operacyjne I. Przychody finansowe I. Zysk/strata z działalności gospodarczej (I + J – K) M. Dotacje III. Przychody netto ze sprzedaŜy produktów II. w tym od jednostek powiązanych I. Koszty ogólne zarządu F. Inne koszty operacyjne C. Zysk/strata z działalności gospodarczej (F+G-H) J. s. Zysk ze zbycia inwestycji IV. materiałów. Koszty finansowe I. Inne L.

poprzedni wynik korygowany jest o saldo. kosztu sprzedanych produktów.in. wynagrodzenia dla pracowników. przychody ze sprzedaŜy składników majątku trwałego. utworzone rezerwy. a po stronie kosztów . 21 . gdyŜ wskazuje na rentowność jego podstawowej działalności. czynsze z dzierŜaw. towarów i materiałów. Wynik na działalności operacyjnej . odpisane naleŜności nieściągalne. amortyzację. rozwiązane rezerwy. in. koszty czynszów i dzierŜaw. marketingu). Nowy rachunek wyników rozszerzono o wykazywanie odrębnie niektóre pozycje przychodów i kosztów wynikające z transakcji dokonanych z jednostkami powiązanymi. sieć sklepów fabrycznych). Wynik ze sprzedaŜy . towarów i materiałów. otrzymane dotacje. koszty handlowe. który m. uzyskane odszkodowania. W przychody wpisuje się tu m. W dostosowaniu do zmian wprowadzonych w znowelizowanej ustawnie. Dotyczy to w rachunku kalkulacyjnym: przychodów netto ze sprzedaŜy produktów. (gdy firma prowadzi np. wynikające z zestawienia pozycji "pozostałe przychody operacyjne" z "pozostałymi kosztami operacyjnymi". in. skorygowanych zmianą stanu produktów) kosztów wytworzenia produkcji sprzedanej. podatki i opłaty. W rachunku kalkulacyjnym do kosztów uzyskania przychodu ze sprzedaŜy zaliczamy: techniczny koszt wytworzenia. co pozwala na szybką orientację w jego strukturze (łatwiej określić wówczas faktyczne źródła przychodów i kosztów). Dla większej przejrzystości rachunku wyników wprowadzono jednak większą liczbę sald. Ogólny koszt uzyskania przychodu moŜna w tej metodzie obliczyć z iloczynu sprzedanych wyrobów i jednostkowego kalkulowanego kosztu.wartość sprzedanych składników majątku trwałego. koszty sprzedaŜy. przychodów finansowych z tytułu dywidend i udziałów w zyskach oraz odsetek zarówno otrzymanych jak i zapłaconych. niektóre pozycje wykazuje się w wartości netto. towarów i materiałów. do których zalicza się m. wartość sprzedanych towarów i materiałów. sprzedaŜy. WyróŜniamy kilka pozycji wynikowych. zuŜycie materiałów (energii). pozwala na związanie poniesionych kosztów z celami (przyczynami) oraz wydzielenie kosztów poszczególnych faz produkcji czy realizowanych w przedsiębiorstwie funkcji (np. Saldo to ma duŜe znaczenie dla przedsiębiorstwa. ceny obcych usług. zapłacone odszkodowania.powstaje wskutek odjęcia od właściwych przychodów (powstałych ze sprzedaŜy produktów.W wariancie I koszty te ujęte są według układu kalkulacyjnego. ponadto znacznie upraszcza procedury analityczne. a takŜe pozwala na uchwycenie kosztów produkcji niezakończonej.

posiadanego majątku.wynik finansowy pełni w przedsiębiorstwie rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego. odsetki do zapłaty (takŜe na rzecz członków grupy kapitałowej). a takŜe z drugiej strony o zobowiązaniach wobec wierzycieli. Ukazuje zdolność firmy do generowania zysku i samofinansowania. inne podstawy opodatkowania. Wrocław 2000. 27 26 22 . Do celów analizy dane zawarte w rachunku zysków i strat są uzupełniane o informacje takie jak: koszty i straty nieuznane w przepisach za koszty uzyskania przychodu. szczególnie rentowności i aktywności gospodarczej.Wynik na działalności operacyjnej korygowany jest o saldo operacji finansowych tak powstaje zysk lub strata z działalności gospodarczej. in. dodatnie róŜnice kursowe. Przychody finansowe obejmują m. otrzymane dywidendy (w tym takŜe otrzymane od członków grupy kapitałowej zarówno podmiotów zaleŜnych. nie mówi natomiast nic na temat jej potencjału ekonomicznego. Ustalony w rachunku wyników . podstawowej i jej udziale w tworzeniu zysku przedsiębiorstwa. M. rezultaty postępowania układowego (naprawczego) lub zaniechania pewnego rodzaju działalności. Koszty finansowe natomiast obejmują m. o jej naleŜnościach. 28 T. zdarzenia losowe. Analiza finansowa. in.27 Rachunek wyników dostarcza informacji o rozmiarach działalności operacyjnej. s.. Rutkowski op. kapitału ulokowanego w innych firmach. 56. Po zapłaceniu podatku otrzymujemy natomiast zysk (stratę) netto26. Wędzki opt. Jest on punktem wyjścia do szczegółowych badań analitycznych. in. Mamy tu na myśli m. Sierpińska. Oskara Lanego we Wrocławiu. przychody niepodlegające wliczeniu do podstawy opodatkowania. cit. odpisy aktualizujące wartość finansowego majątku trwałego i krótkoterminowych papierów wartościowych oraz ujemne róŜnice kursowe. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Pozwala na ocenę trwałości pozycji finansowej firmy i stanowi podstawę planowania finansowego. Dudycz. W ten sposób powstaje wynik finansowy brutto. posiadanych zapasach i rezerwach. otrzymane odsetki.. Wynik finansowy brutto i netto . s. 31. będące skutkiem zdarzeń nadzwyczajnych.wynik na działalności gospodarczej jest korygowany o saldo. D. A. Wynik ten określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. s. Rozpoznanie to staje się moŜliwe poprzez analizę bilansu danej jednostki. które spowodowały zmianę wyniku finansowego28. jak i stowarzyszonych). ogółem podstawa opodatkowania oraz zmiany metod wyceny bilansowej. 36. cit.

poz. 23 . zm. do której przedsiębiorstwo zostało powołane.09. naleŜności. ujmując je w trzech częściach jako przepływy pienięŜne z działalności operacyjnej. wraz z korzyściami. Rachunek ten dostarcza informacji o wpływach i wydatkach środków pienięŜnych. inwestycyjnej i finansowej. jakie miały miejsce w spółce w danym roku obrotowym. Rachunek przepływów pienięŜnych jest sumą przepływów w obrębie tych dziedzin.3. lokaty finansowe.U z 2002 nr 76. Cash flow jest rozrachunkiem tych przepływów pienięŜnych.1994 r. usług i innych składników majątku. . 694 z późn. • przychód netto ze sprzedaŜy towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy – równowartość w walucie polskiej 5 000 000 euro W kaŜdym przedsiębiorstwie w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej notuje się wypływy gotówki z przedsiębiorstwa i wpływy gotówki do przedsiębiorstwa.1. Natomiast działalność inwestycyjna obejmuje zapłatę za nabyte oraz sprzedane składniki majątku trwałego. więc na zakupie czynników produkcji oraz sprzedaŜy wyrobów. za który sporządzono sprawozdanie finansowe osiągnęły lub przekroczyły granicę dwóch z trzech wielkości29: • • średnioroczne zatrudnienie – 50 osób. Dz. wartości niematerialne i prawne. zobowiązań oraz na osiąganie zysku. Działalność operacyjna w przedsiębiorstwie ma największy zakres. 68. które w poprzedzającym roku obrotowym. Ŝe analiza bilansu (ocena posiadanych zasobów) oraz rachunku wyników (ocena strumieni) aczkolwiek bardzo cenna. Odnosi się do działalności. Podmiotami tymi są spółki akcyjne kontynuujące działalność oraz pozostałe jednostki. Działania te wpływają na zwiększenie lub zmniejszenie zapasów.3.art. Dlatego teŜ obok dwóch juŜ przedstawionych sprawozdań niektóre podmioty mają obowiązek sporządzać takŜe rachunek przepływów pienięŜnych. jakie przynoszą lokaty w postaci wypłaty odsetek 29 Ustawa z dnia 29. Polega.o rachunkowości . suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego – równowartość w walucie polskiej 2 500 000 euro. Rachunek przepływów środków pienięŜnych Doświadczenia gospodarki rynkowej oraz wieloletnia praktyka w zakresie analizy finansowej wykazały. to jednak nie zawiera wielu informacji potrzebnych do oceny rzeczywistej pozycji finansowej jednostki gospodarczej. a więc środki trwałe.

Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. 61. Metoda ta. Działalność finansowa polega głównie na pozyskiwaniu przez spółkę kapitału własnego (wkłady pienięŜne. Przepływy pienięŜne netto poszczególnych działalności: operacyjnej. zaangaŜowanego w postaci obligacji. która musi tutaj być uwzględniona jest amortyzacja. Metoda bezpośrednia nie jest uboŜsza w informacje niŜ metoda pośrednia31. Metoda pośrednia polega na skorygowaniu zysku operacyjnego netto o kwotę pozycji. naleŜności. zaliczanych zarówno do finansowego majątku trwałego. Uwzględnia się tu takie pozycje jak wpływy od odbiorców i z tytułu odsetek. czy wydatki na rzecz dostawców czy pracowników i inne. i ich zwrocie oraz obsłudze (płacone odsetki)30. inwestycyjnej i finansowej liczy się jako róŜnicę między sumą wpływów i sumą wydatków. Warszawa 2002.i dywidend i udzielanie długoterminowych poŜyczek. Dokonywane są równieŜ korekty in plus lub in minus w zaleŜności od zmian w takich pozycjach jak: zapasy. co umoŜliwia oszacowanie przyszłych przepływów pienięŜnych. UmoŜliwia to szybsze korygowanie zmian w rachunku przepływów pienięŜnych. jak i przeznaczonych do obrotu. Zgodnie z ustawą o rachunkowości przepływy z działalności operacyjnej moŜna wyznaczać dowolną metodą. Ŝe dostarcza dokładniejszej informacji o zmianach w bieŜących aktywach netto i więcej danych o korektach. Do działalności inwestycyjnej zalicza się równieŜ zapłatę za nabycie oraz sprzedaŜ papierów wartościowych. zobowiązania i inne. 24 . Przewodnik po cash flow. Podstawową wartością. Ibidem. które nie powodują zmian w przepływach pienięŜnych. Metoda bezpośrednia polega na dokładnym wyszczególnieniu konkretnych wpływów i wydatków w ramach działalności operacyjnej. ŚnieŜek. jak i długoterminowych. Spowodowane jest to pewnie tym. Rachunek 30 31 E. Wyznaczania przepływu środków pienięŜnych na całym świecie dokonuje się za pomocą jednej z dwóch metod: pośredniej lub bezpośredniej. s. kredytów i poŜyczek pienięŜnych zarówno krótkoterminowych. ale dostarcza cennej informacji o ich źródłach. Strukturę rachunek przepływów pienięŜnych z zastosowaniem obu wyŜej opisanych metod przedstawia Schematu 3. s. 56. dopłaty) i jego obsłudze (dywidendy) oraz kapitału obcego. natomiast konstrukcja obu metod w przypadku przepływów z działalności inwestycyjnej i finansowej niczym się nie róŜni. Metoda bezpośrednia pokazuje nie tylko końcową kwotę przepływów. chociaŜ często trudniejsza do zinterpretowania jest chętniej wybierana przez przedsiębiorców.

WPŁYWY (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. 61. W ujęciu pośrednim kwota zysku (straty) netto jest korygowana do poziomu pienięŜnego (kasowego). ŚnieŜek opt. Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pienięŜnych DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA METODA BEZPOŚREDNIA 1. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) METODA POŚREDNIA 1. inwestycyjne i finansowe. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJ (C) RAZEM PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO (A+B+C = X) X = ZMIANA STANU ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH (BZ – BO) (WEDŁUG DEFINICJI ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH STOSOWANYCH DLA PRZEPŁYWÓW PIENIĘśNYCH) Źródło: E. WYNIK FINANSOWY NETTO 2. 71. uwarunkowanej moŜliwościami zgromadzenia informacji. Przepływy netto w danym obszarze. W obu ujęciach w róŜny sposób są wyceniane poszczególne przepływy pienięŜne w działalności operacyjnej. s. KOREKTY PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ (A) DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA 1. Sierpińska. cit. jaką przedsiębiorstwo wygospodarowało w danym okresie korzysta ono równieŜ z innych źródeł przychodów32: 32 M. Jachna opt. są w obydwu podejściach identyczne. Oprócz nadwyŜki finansowej.. to suma wpływów minus sumę wydatków. tj. s. W ujęciu bezpośrednim są przedstawione realne wpływy i realne wydatki w kaŜdej z tych działalności. Wybór metody tworzenia rachunku przepływów pienięŜnych nie wpływa na końcowe wyniki. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. T. W przypadku działalności inwestycyjnej i finansowej przepływy pienięŜne są wyznaczane w taki sam sposób. 25 . Wybór sposobu sporządzania rachunku przepływów pienięŜnych zaleŜy od decyzji kierownika jednostki gospodarczej. cit.. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ (B) DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA 1. operacyjne. przepływy pienięŜne.przepływów pienięŜnych moŜna przygotować metodą bezpośrednią lub pośrednią.

Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu. zatem obrazuje zmiany sytuacji finansowej jednostki wywołane przez rzeczywisty ruch pieniądza – a nie zapisy memoriałowe – a takŜe przedstawia źródła dopływu środków oraz sposoby ich wykorzystania. w których zamroŜone są środki pienięŜne. jest. Wygospodarowanie nawet duŜego zysku nie oznacza. 49. a zwłaszcza jego zdolności płatniczej. gdy nie jest "uwięziony" w naleŜnościach lub zapasach. Zysk wyraŜający nadwyŜkę przychodów nad kosztami jest miernikiem sprawności procesu wytwarzania i sprzedaŜy. Obliczanie cash flow jest rachunkiem płynności w ujęciu dynamicznym. 33 A. więc analizą statyczną. gdyŜ dopływ środków pienięŜnych. Analiza bilansu pozwala określić płynność w danym momencie bilansowym. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. • krótkoterminowych. s. Rachunek. Nie zawsze jednak pozwala na prawidłową ocenę sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. lecz wynik rachunku przepływów pienięŜnych33. salda tych rachunków mają inną interpretację ekonomiczną. Rutkowski op. a więc najbardziej płynnych aktywów. Zysk jest źródłem dopływu dodatkowych pieniędzy tylko wtedy. a takŜe na prowadzenie właściwej polityki rozwojowej. Rachunek przepływów pienięŜnych wykorzystywany jest przede wszystkim do oceny płynności finansowej. jeśli chodzi o istotę rachunku zysków i strat i rachunku przepływów pienięŜnych. Między obydwoma ujęciami analizy płynności istnieje ścisła zaleŜność. dotyczących zwiększenia stanu wszelkich zobowiązań oraz zmniejszenia stanu środków obrotowych. przyczynia się takŜe do wzrostu statycznych kryteriów płynności. Dlatego teŜ miernikiem gospodarki finansowej nie jest zysk. cit. Mimo duŜej zbieŜności..• długoterminowych w postaci nowych akcji bądź dopłat udziałów do funduszu załoŜycielskiego zwiększających kapitały własne oraz zaciągania kredytów i poŜyczek. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umoŜliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą. Ŝe przedsiębiorstwo będzie miało środki na regulowanie w terminie swoich zobowiązań. 26 .

To. emisja obligacji. W przypadku wydatków ogromną rolę odgrywa ich struktura. Zestawienia przepływów pienięŜnych dokonuje się. pozwala ocenić zdolność firmy do generowania dochodów w przyszłości. WiąŜe się to bezpośrednio z przyszłą zdolnością do wywiązywania się ze zobowiązań wobec banków. Zestawienie prognozowanych przepływów pienięŜnych ma ogromne znaczenie w zarządzaniu przedsiębiorstwem. i w jakim zakresie. aby odtworzyć wszystkie źródła przychodów i sposoby zagospodarowania tych środków. Celem rachunku ex post nie jest ustalenie salda końcowego. prowadzący do zamierzonego celu.4. gruntów lub środków trwałych. 1. Metody badawcze stanowią w kaŜdej nauce podstawę poznania obiektywnej rzeczywistości i narzędzie rozwiązywania złoŜonych problemów badawczych. to koszty obsługi długu wpłyną na wynik finansowy. ale moŜe być podstawą planowania przyszłych wpływów i wydatków (rachunek ex ante). Wykorzystanie tych źródeł finansowania w analizowanym okresie ogranicza moŜliwość skorzystania z nich w okresie następnym. czy konieczne będzie. Rachunek cash flow ex ante zestawia prognozowane wpływy pienięŜne z wydatkami. inwestycje związane z realizacją postępu technicznego. udziałów. zwiększenie kapitału obrotowego. wynikającymi z zaplanowanych rozmiarów działalności i przewidywanej polityki rozwojowej.Zestawienie przepływów pienięŜnych słuŜy nie tylko do oceny sytuacji płatniczej przedsiębiorstwa w przeszłości (rachunek ex post). Pozwala ocenić czy przyszłe przychody ze sprzedaŜy wyrobów i usług wystarczą na pokrycie niezbędnych wydatków. analizy i interpretacji danych 27 . Metody analizy finansowej W ujęciu ogólnym przez metodę naleŜy rozumieć świadomy i uporządkowany sposób badania rzeczy i zjawisk. dostawców. Niektóre przychody mają charakter okazjonalny np. Obejmują one wszystkie typowe i powtarzalne sposoby zbierania. opracowania. jaka część środków finansowych została przeznaczona na rozwój przedsiębiorstwa. Wydatki te powinny być grupowane według ich wagi oraz stopnia pilności. a jaka na wypłaty dla załogi i właścicieli. załogi i właścicieli. podwyŜszenie kapitału akcyjnego bądź zakładowego. JeŜeli przedsiębiorstwo wykorzystywało jako źródło finansowania kredyt bankowy. Jest ono znane i wynika z róŜnicy stanu środków pienięŜnych wykazanych w bilansie na początek i koniec okresu sprawozdawczego. sprzedaŜ papierów wartościowych. uzupełnienie środków z innych źródeł.

charakterystykę ogólnych metod i kierunków porównań stosowanych w analizie finansowej. JednakŜe szczególna rola przypada metodzie w analizie ekonomicznej. słuŜące do uzyskiwania maksymalnie lub optymalnie uzasadnionych odpowiedzi na stawiane w nich pytania. bowiem nie definiowaniem kategorii ekonomicznych. lecz ich pomiarem i oceną. wypracowane w miarę rozwoju analizy działalności gospodarczej przedsiębiorstw oraz metody przyjęte z innych dyscyplin naukowych (np. matematyki) i odpowiednio adoptowane do wymagań występujących przy analizie zjawisk gospodarczych w przedsiębiorstwie. W obecnej praktyce stosuje się w analizie finansowej dwa rodzaje metod: metody specyficzne dla tej dyscypliny. PWN. Toruń 2002. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. ocenę poprawności i praktycznej przydatności deterministycznych metod analizy finansowej. Nowak. Warszawa 1985. s. jak i ilościowe. Siemińska. E. Definiowaniem tych kategorii zajmują się takie dyscypliny jak ekonomia i ekonomiki szczegółowe. która jako nauka ze swej istoty ma w większym stopniu charakter metodyczny niŜ teoriopoznawczy. obejmujący35: • • • • podstawowe zagadnienia metod analizy finansowej. metody te polegają na stałej rozbudowie i doskonaleniu. S. Wraz z rosnącymi wymaganiami stawianymi przed analizą finansową przy zarządzaniu przedsiębiorstwem. koszt czy kapitał. 19. w tym takŜe w analizie finansowej. s. 55. zalet i wad oraz moŜliwości i celowości wykorzystania poszczególnych metod stosowanych obecnie w analizie finansowej przyjęto układ zagadnień. 35 34 28 .empirystycznych. Dlatego teŜ skuteczna ocena zjawisk gospodarczych zwłaszcza przyczynowa analiza finansowa wnętrza przedsiębiorstwa i jego otoczenie wymaga róŜnorodnych metod badania. Zajmuje się.34 Ocena działalności gospodarczej stanowiąca przedmiot analizy finansowej jest bardzo trudna i złoŜona. Przy omawianiu istoty. co szczególnie ma miejsce w ma miejsce gospodarce rynkowej. moŜliwości równoległego stosowania innych. takich jak zysk. Natomiast zadaniem analizy finansowej jest najpierw przyporządkowanie ustalonym kategoriom określonych wielkości liczbowych ich ocena a następnie ich analiza. metod w przyczynowej analizie finansowej.: statystyki. pracochłonności. Są to zarówno metody jakościowe. obejmujące róŜne metody deterministyczne oraz metody stocholastyczne. Metodologia badań Społecznych.

Ŝe w badaniach analitycznych przechodzi się od zjawisk szczegółowych do ogólnych. Obejmowanie badaniami wszystkich czynników i wieloetapowość oceny. Metoda indukcyjna polega na tym. W najbardziej ogólnym ujęciu metoda to sposób badania przedmiotu. redukcji. gdyŜ w czasie prowadzenia badań analitycznych nie zna się ostatecznych rezultatów pracy przedsiębiorstwa. polegającej na podejściu od syntezy do zjawisk cząstkowych. dedukcji. Metodą odwrotną do metody indukcyjnej jest metoda dedukcyjna. więc od zjawisk ogólnych do szczegółowych. Kierunek badań zapisać moŜna w takiej oto postaci: od szczegółu od czynników od przyczyn do ogółu do wyników do skutków Ze względu na charakterystyczny kierunek badań metoda jest często nazywana metodą scalenia. Wychodzi. Analiza finansowa posługuje się metodami ogólnymi i szczególnymi. od wyników do czynników. od skutków do przyczyn. Metoda ta pozwala na uzyskanie dokładnej i pełnej informacji analitycznej o działalności przedsiębiorstw.• konieczność stosowania analizy wpływu inflacji na wynik finansowy przedsiębiorstwa. Natomiast do najwaŜniejszych metod szczegółowych naleŜą metody analizy jakościowej i ilościowej. co przeciwdziała tendencyjnemu ustosunkowaniu się do ocenianych zjawisk gospodarczych. ma jednak ujemne skutki. Zaleta tej metody jest dość duŜa obiektywność wyników. Do podstawowych metod ogólnych zalicza się metody: indukcji. aczkolwiek zapewnia dokładność badań. na których poziom miały wpływ oceniane czynniki i od przyczyn do skutków. a więc w tym przypadku – sposób badania stanu i wyników finansowych przedsiębiorstwa. wyraŜające się w duŜej pracochłonności tej metody. Zgodnie z tym procedura postępowania charakteryzuje się następujący sposób: od szczegółu od czynników od przyczyn do ogółu do wyników do skutków 29 . wykorzystania zaangaŜowanych w tej działalności czynników. od czynników do wyników. Analiza finansowa przeprowadzona za pomocą metody indukcyjnej rozpoczyna się od badania wszystkich obszarów działalności przedsiębiorstwa. a dopiero później ustala się wpływ gospodarowania tymi czynnikami na wyniki finansowe firmy.

Zaliczane do metod szczegółowych. przeprowadzenia badań analitycznych potwierdzających lub odrzucających wstępne ustalenia oraz konieczna jest synteza końcowa. Składa się z trzech elementów postępowania badawczego37: • • • sformułowania tez i wniosków syntezy wstępnej. jest metoda redukcji nazywana równieŜ metodą weryfikacji. które miały istotny wpływ na wielkość i zmianę wyniku finansowego dokonuje się w dalszej kolejności. Ŝe nie pozwalają na dokładną kwalifikację zaleŜności istniejących pomiędzy badaną zmienną ekonomiczną a określającymi ją czynnikami. z pośród metod ogólnych. Analityk przeprowadzający analizę metodą redukcji musi posiadać dobrą znajomość zagadnień funkcjonowania przedsiębiorstwa oraz dobrego opanowania warsztatu badawczego. Szczecin 2001. sformułowania problemu. zweryfikowania prawdziwości tez i wniosków w postępowaniu analitycznym. Jest ona zarazem najtrudniejsza w zastosowaniu w praktyce. werbalnej. natomiast badanie czynników. metody analizy jakościowej (zwane równieŜ metodami opisowymi). Analityk musi potrafić dokładnie ocenić badane zjawisko. Polegają głównie na porównawczej analizie dynamiki szeregów czasowych. bez prób nadawania im ilościowego niezaleŜnego wyrazu. które problemy poddać badaniu. Jest ona metodą trudną i wymaga ona od analityka bardzo dogłębnej wiedzy na temat przedsiębiorstwa. musi umieć sformułować problemy oraz musi wiedzieć. na temat zjawiska. Uniwersytet Szczeciński. Metoda wymaga. na temat metodologii tego badania. Badaniu poddawane są wyłącznie te elementy. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa. ujmują badane związki i zaleŜności w formie opisowej. z których to zjawisko się składa. które w największym stopniu wpływają na badane zjawisko36. Ma to istotne znaczenie w zakresie dokładnego rozpoznania charakteru analizowanych zaleŜności. Najbardziej kompleksową metodą badawczą. Jako zaletę tej metody uwaŜa się jej mniejsza w stosunku do poprzedniej pracochłonność. uściślenia zbioru czynników i uporządkowania ich według siły 36 37 Ibidem. 59-63. które bada. podsumowania ustaleń dokonanych w trakcie weryfikacji i sformułowania tezy końcowej.Analiza finansowa z zastosowaniem tej metody rozpoczyna się od analizy wyników finansowych. Metodę weryfikacji moŜna stosować we wszystkich rodzajach analizy finansowej. 81. 30 . Niewątpliwą zaletą omawianych metod jest ich prostota i związana z tym duŜa łatwość w praktycznym ich stosowaniu. Wadą prezentowanych metod jest natomiast to. s. Urbańczyk. s. E.

T. WyraŜa się to m. sposobu ujęcia zagadnień objętych zakresem porównań. 34. W zaleŜności od wielkości przyjętej za bazę odniesienia wyróŜnia się następujące kierunki porównań39: 38 39 W.i kierunku oddziaływania na badaną zmienną ekonomiczną. Niewątpliwie dość istotną przewagę nad metodami jakościowymi mają metody ilościowe. Ŝe trzeba wyeliminować wszystkie te zaistniałe zmiany. W metodzie porównań waŜne jest poprawne ustalenie m. cenowe. organizacyjne i przedmiotowe. Oznacza to. 31 . Aby ustrzec się błędnych ocen i wniosków naleŜy przed dokonaniem porównań doprowadzić dane liczbowe opisujące rozpatrywane zjawisko do porównywalności.. Metoda porównań określana teŜ mianem metody odchyleń. W analizie finansowej zastosowanie znajduje wiele metod ilościowych. s. W rezultacie otrzymuje się róŜnice dodatnie lub ujemne – zachodzące pomiędzy porównywanymi wielkościami. W metodzie tej ocenia się zawsze przynajmniej dwie kategorie liczb. Natomiast wyniki osiągnięte na podstawie zastosowania metod jakościowych zawierają w wielu przypadkach duŜą dozę subiektywizmu wynikającą z doświadczenia badacza oraz jego wiedzy i emocjonalnego podejścia do uzyskanych rezultatów badań.in. cit. Jedna wyraŜa stan faktyczny. podstawy porównań. lecz głównie we wstępnej jej fazie stwarzając niejako grunt do zastosowania ilościowych metod analizy przyczynowo-skutkowej. W wyniku porównania wielkości rzeczywistej z wielkością przyjętą za bazę odniesienia uzyskuje się odchylenie bezwzględne (róŜnicę). determistyczne. 34. Porównywalność jednorodnych zjawisk gospodarczych jest często utrudniona z tytułu licznych zmian występujących w trakcie dłuŜszego okresu. Dokonując podziału ze względu na stopień wnikliwości moŜna wyróŜnia się metody: porównań. Aby określić wzajemne powiązania zjawisk gospodarczych stosuje się odchylenia względne. Utrudnia to w konsekwencji precyzyjne prognozowanie kształtowania się tej zmiennej w przyszłych okresach. Ŝe wyniki uzyskane przy ich zastosowaniu mają bardziej jednoznaczny charakter oraz nie są obciąŜone subiektywizmem. Gabrusewicz opt. cit. Do najczęstszych powodów zniekształceń zjawisk gospodarczych naleŜą zmiany: metodologiczne. Skoczylas opt. w tym. Waśniewski.: przedmiotu porównań. a druga stanowi podstawę porównań. Pomimo tych wad metody jakościowe powinny być w dalszym ciągu stosowane w analizie. polega na porównaniu badanych zjawisk z innymi wielkościami oraz ustaleniu róŜnic między cechami porównywanych zjawisk. in. s.. stochastyczne. które zniekształciły w pewnym stopniu obraz analizowanych zjawisk gospodarczych38. W.

który jest przedmiotem porównań. przychody ze sprzedaŜy czy na wielkość zysku ze sprzedaŜy produktów. logarytmowania. gdy współzaleŜności mają charakter związku funkcyjnego wyraŜonego w formie iloczynu.• • • porównania w czasie. Istota tej metody wyraŜa się w kolejnym podstawianiu poszczególnych czynników w wielkości określającej wartość wskaźnika. oraz określeniu odpowiedniego łańcucha przyczyn. oblicza się wpływ poszczególnych czynników na odchylenie łączne. odejmując od wyniku podstawienia. gdy bazę odniesienia stanowią wielkości rzeczywiste lat ubiegłych. ilorazu lub sumy algebraicznej danych czynników. gdzie ten właśnie czynnik jest jeszcze ujęty w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia (bazy). Suma odchyleń cząstkowych powinna być równa łącznemu (całkowitemu) odchyleniu między wielkością wskaźnika. określenie najwaŜniejszych czynników wpływających na koszty bezpośrednie. wówczas gdy wzorcem porównań są załoŜenia planu przedsiębiorstwa. wielkości wyniku z bezpośrednio poprzedzającego podstawienia. a wielkością wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia. róŜnic cząstkowych. Metoda kolejnych podstawień (łańcuchowych) słuŜy do liczbowego określenia wpływu poszczególnych czynników na wielkość badanego zjawiska tylko wtedy. 32 . w którym dany czynnik występuje w wielkości reprezentowanej przez wskaźnik będący przedmiotem porównania. porównanie z planem. stanowiących przedmiot badań. w miejsce wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia (bazę). Metoda ta polega na matematycznym sformułowaniu funkcji ekonomicznych. będącego przedmiotem porównania. Postępując w ten sposób. np. porównania w przestrzeni najczęściej przeprowadzane przy przyjęciu za podstawę odniesienia wielkości rzeczywistych innych przedsiębiorstw (analizy międzyzakładowe) czy średnich wielkości branŜowych. Istotą metod deterministycznych jest uzyskanie podstawowych zaleŜności funkcyjnych pomiędzy zjawiskami występującymi w przedsiębiorstwie. Wśród nich wymienia się najczęściej metody: kolejnych podstawień. funkcyjną. reszty. RóŜnicę spowodowaną przez konkretny czynnik ustala się. Przestrzega się przy tym zasady zachowywania raz juŜ przeprowadzonych podstawień we wszystkich następnych podstawieniach. Dzięki ilościowym metodom deterministycznym moŜna ustalić wielkość odchylenia rozpatrywanego zjawiska i w miarę dokładnie rozliczyć wpływ najwaŜniejszych czynników. które je ukształtowały. aŜ do ostatniego czynnika włącznie.

Metoda reszty zalecana jest do badania wpływu dwóch czynników na badane zjawisko.40 Najczęściej wykorzystuje się ją do rozliczania wpływu zmian wielkości zatrudnienia i wydajności pracy na przyrost produkcji. Metoda reszty pozwala na obliczenie wpływu poszczególnych czynników na zmiany badanego zjawiska, przy czym wpływ ostatniego czynnika jest „resztą”, czyli róŜnicą między odchyleniem globalnym a sumą wpływu innych przyjętych do badań czynników. Do identycznych rezultatów prowadzi metoda róŜnicowania będąca uproszczoną wersją metody kolejnych podstawień, która w miejsce pełnych danych czynnika objętego badaniem wprowadza róŜnicę między jego wielkością faktyczną a będącą podstawą porównania. Wadą tych dwóch metod jest to, Ŝe w zaleŜności od przyjętej kolejności podstawienia moŜna otrzymać zróŜnicowany wpływ poszczególnych czynników. Zaletą ich jest prostota i stosunkowo mała pracochłonność. Metoda róŜnic cząstkowych polega na jednoczesnym wyodrębnianiu cząstkowych odchyleń indywidualnych i cząstkowych odchyleń wyraŜających łączny wpływ czynników oraz traktowaniu ich jako odrębnych elementów badania analitycznego. W metodzie róŜnic cząstkowych otrzymuje się jednakowe wyniki bez względu na kolejność podstawiania poszczególnych czynników. Przy dwóch czynnikach oblicza się trzy róŜnice cząstkowe, a przy trzech czynnikach siedem róŜnic cząstkowych. Etapy obliczeń: • • • obliczyć wpływ zmiany pierwszego czynnika, zakładając, Ŝe czynnik drugi pozostaje w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia, ustalić wpływ zmiany drugiego czynnika, przyjmując z kolei, Ŝe czynnik pierwszy występuje w wielkości odpowiadającej podstawie odniesienia, obliczyć wpływ obydwu czynników łącznie.

Metoda funkcyjna uwidacznia wyraźnie związek między wielkością wyników w okresie przyjętym za podstawę odniesienia a rzeczywistą wielkością porównywanych czynników. Metoda umoŜliwia otrzymanie jednoznacznych odpowiedzi bez względu na kolejność podstawiania czynników. Metoda funkcyjna moŜe mieć zastosowanie nie tylko w zaleŜnościach stanowiących iloczyn, lecz równieŜ w wypadku występowania ilorazów, z tym Ŝe wielkości wskaźników dynamiki względnej (A,B,C) dla czynników w mianowniku funkcji ustala się w sposób odwrotny, dzieląc wskaźniki podstawy odniesienia przez wielkości rzeczywiste (badane). Przyjęte w metodzie funkcyjnej matematyczne rozwiązania pozwalają na uzyskanie wyników identycznych jak w metodzie

40

M. Sierpińska T. Jachna opt. cit., s. 30.

33

podstawień krzyŜowych, przy czym stosowane formuły obliczeń naleŜą do stosunkowo skomplikowanych. Metoda logarytmowania pozwala na osiąganie wyników zbliŜonych do wielkości odchyleń obliczonych za pomocą metody funkcyjnej lub podstawień krzyŜowych. MoŜna ją stosować do dowolnej liczby zmiennych objaśniających. Odchylenia cząstkowe oblicza się w oparciu o wskaźnik dynamiki zjawiska. Warto zwrócić uwagę na fakt, Ŝe sposób prezentowania danych w postaci indeksów dynamiki stwarza moŜliwość pogłębienia interpretacji analizowanego modelu zaleŜności. ZróŜnicowany stopień przydatności wyŜej wymienionych metod. Dość dokładnie obliczone odchylenia indywidualne (za pomocą metody funkcyjnej, logarytmicznej, krzyŜowych podstawień) mają większą wartość poznawczą w analizie niŜ odchylenia łączne. Oprócz wyŜej wymienionych metod, analiza finansowa posługuje się takŜe metodami specyficznymi, głównie w zakresie operacji finansowych. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pienięŜnych. Do podstawowych metod operacji pienięŜnych naleŜą rachunki: odsetkowe, procentu składanego, dyskontowe. Do metod, które mogą znacznie wzbogacić badania stosowane w analizie finansowej naleŜą metody stochastyczne, które charakteryzują się większą precyzyjnością, poniewaŜ obok czynników głównych uwzględnia się w nich wpływ czynników przypadkowych. W metodach tych liczba czynników i postać zaleŜności nie są z góry określone, lecz wynikają z przeprowadzonego rozpoznania w analizie wstępnej. Metody stochastyczne pozwalają, więc na szersze ujęcie związków między zjawiskami gospodarczymi i ściślejsze przypisanie im ilościowego wyrazu. Wśród metod stochastycznych na szczególne podkreślenie zasługują metody ekonometryczne. Ich ideą jest budowanie i oszacowanie odpowiednich modeli ekonometrycznych,

odzwierciedlających za pomocą jednego równania lub układu równań zasadnicze powiązania między rozpatrywanymi zjawiskami. W metodach ekonometrycznych ocena dokonywana jest przez porównanie stanu rzeczywistego ze stanem dla tego czasu właściwym, a określonym na podstawie kwantyfikowanej prawidłowości przebiegu. Wyniki tak przeprowadzonej analizy słuŜą nie tylko do sposobu działania przedsiębiorstw w przeszłości, ale teŜ do formułowania prognoz przede wszystkim krótko-

i średnioterminowych lub teŜ optymalnych programów działania. Dzięki wykorzystaniu w szerokim zakresie aparatu statystyczno – matematycznego pozwalają one na znaczenie szersze zastosowanie ich w procesie planowania i prognozowania procesów 34

produkcyjnych w przedsiębiorstwie, aniŜeli to ma miejsce przy zastosowaniu tylko metod deterministycznych. Drugą grupą metod stochastycznych są metody dyskryminacyjne. Mają one na celu wczesne rozpoznanie – najczęściej przez bank – zagroŜeń dotyczących efektywności gospodarowania i związanej z tym utraty zdolności kredytowej przez przedsiębiorstwa lub gospodarstwa domowe. Stosuje się je równieŜ w ujęciu wielowymiarowej dyskryminacji liniowej. Punktem wyjścia jest analiza bilansów zagroŜonych firm przez odniesienie ich do bilansów jednostek dobrze prosperujących. Metody taksonomiczne to trzecia grupa metod stochastycznych, których istotą jest skumulowanie szeregu wskaźników pomiaru efektywności gospodarowania oraz innych czynników, reprezentujących warunki gospodarowania i sprowadzeniu ich do jednego porównywalnego wskaźnika. Wartości poznawcze wraŜają się w tym, Ŝe umoŜliwiają ocenę pozycji ocenianego przedsiębiorstwa w stosunku do innych jednostek w otoczeniu gospodarczym (sektor lub region). Statyczne metody taksonomiczne umoŜliwiają uwzględnienie zmian rozpatrywanych procesów porównawczych w przestrzeni, zaś dynamiczne nie tylko w przestrzeni, ale i w czasie41. NaleŜy podkreślić, Ŝe metody stochastyczne nie wykluczają się ze stosowanymi metodami jakościowymi i metodami deterministycznymi, wręcz przeciwnie – mogą się wzajemnie uzupełniać, przyczyniając się do znacznego wzbogacenia wartości poznawczej wyników analizy finansowej. Oprócz wyŜej wymienionych metod, analiza finansowa posługuje się takŜe metodami specyficznymi, głównie w zakresie operacji finansowych. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pienięŜnych. Do podstawowych metod operacji pienięŜnych naleŜą rachunki: odsetkowe, procentu składanego, dyskontowe. Przedstawiona charakterystyka metod wykazała, Ŝe w analizie finansowej dysponuje się wieloma róŜnymi metodami, które są dobierane zaleŜnie od rodzaju badanych zjawisk i postawionych w analizie celów. Są to metody jakościowe i ilościowe, determistyczne, stochastyczne oraz róŜne kombinacje wymienionych metod.

Wyeksponowane wady i zalety poszczególnych metod wykazują, Ŝe nie moŜna mówić o wyŜszości jednych metod nad innymi. Metody analizy jakościowej, zwane równieŜ metodami opisowymi, ujmują badane związki ich zaleŜności w formie opisowej, werbalnej bez prób nadania im ilościowego mierzonego wyrazu, co w wielu przypadkach moŜe być

41

T. Waśniewski, W. Skoczylas opt. cit., s. 51.

35

1. 42 Ibidem. s. jeśli zbliŜone wyniki są osiągalne przy zastosowaniu metod prostych. Podstawowe kryteria podziału i rodzaje analizy finansowej przedstawia Schemat 4. Dlatego w zaleŜności od potrzeb jednostki gospodarczej przeprowadza się róŜnego rodzaju analizy finansowe. 29. cit. jak i przebiegu oraz wyników osiąganych w danym czasie. Nie naleŜy. Ŝe przy wyborze metod w znacznej mierze decyduje ich pracochłonność i wartość uzyskiwanych wyników (dokładność). a więc mało pracochłonnych42. więc równoległe stosowanie wszystkich metod i ich dobieranie stosownie do specyfiki badanych zjawisk i właściwości poszczególnych metod. Gabrusewicz opt.. bowiem stosować metod złoŜonych.5. s. Trzeba przy tym zwrócić uwagę. Rodzaje analizy finansowej Regulowanie i sterowanie procesami gospodarczymi w przedsiębiorstwie wymaga poddawania analizie zarówno stanów tych procesów. Najlepszym rozwiązaniem jest. 36 .waŜne. ale tylko na etapie analizy wstępnej. 54. Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria KRYTERIUM PODZIAŁU RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ ANALIZA FUNKCJONALNA ANALIZA KOMPLEKSOWA ANALIZA DECYZYJNA ANALIZA CAŁOŚCIOWA ANALIZA ODCINKOWA (PROBLEMOWA) ANALIZA OGÓLNA ANALIZA SZCZEGÓŁOWA ANALIZA WSKAŹNIKOWA ANALIZA ROZLICZENIOWA ANALIZA RETROSPEKTYWNA (EX-POST) ANALIZA BIEśĄCA ANALIZA PROSPEKTYWNA ANALIZA POJEDYNCZEGO PRZEDSIĘBIORSTWA ANALIZA MIĘDZYZAKŁADOWA ANALIZA WEWNĘTRZNA ANALIZA ZEWNĘTRZNA PRZYJĘTA METODA BADAŃ ZAKRES PRZEDMIOTOWY BADAŃA SZCZEGÓŁOWOŚĆ BADAŃ FORMA BADAŃ CZAS OBIĘTY ANALIZĄ ZAKRES PRZESTRZENNY BADAŃ PRZEZNACZENIE ANALIZY Źródło: W.

Duraj. ocenę i na tej podstawie wyciąga wnioski. bez głębszego wnikania w przyczyny zaistniałej sytuacji. 37 . Stopień szczegółowości badań analityczny dzieli analizę finansową przedsiębiorstwa na ogólną i szczegółową. zatrudnienia. jakie występują pomiędzy nimi. Ostatnia z tej grupy analiza decyzyjna nastawiona jest głównie na problemowe i szczegółowe badania. Inne kryterium podziału. Pierwsza z nich. Polega na grupowaniu zjawisk dotyczących określonej decyzji. Przy badaniach odcinkowych zawęŜa się wpływ czynników kształtujących badane zjawisko do bliskich zaleŜności. Stanowi ona podstawę do podejmowania bieŜących jak i rozwojowych decyzji dotyczących całego przedsiębiorstwa. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. jakim jest zakres zagadnień objętych analizą wyróŜniamy analizę częściową(odcinkową) i całościową. Z kolei analiza kompleksowa zajmuje się całościowym badaniem danego przedmiotu lub podmiotu. Analiza całościowa. Dostarcza informacji o zjawiskach gospodarczych. strukturalnej i dynamicznej. dotyczy wszystkich zjawisk występujących w przedsiębiorstwie.Jak wynika z wyŜej zaprezentowanego schematu przyjmując za kryterium metodę badań wyróŜnia się trzy rodzaje analiz. analiza funkcjonalna polega na badaniu działalności przedsiębiorstwa w podziale na części planu techniczno – ekonomicznego oraz na działy sprawozdawczości rzeczowej i finansowej lub poszczególnych funkcji czy słuŜb43. 18. Przy tej analizie bardzo waŜna jest znajomość nowoczesnych technik obliczeniowych.: produkcji. które przedstawione są za pomocą wskaźników oraz zaleŜności. zwana takŜe analizą kompleksową. Z tego względu analizę odcinkową często nazywa się analizą problemową. Warszawa 2004. co umoŜliwia skrócenie czasu jej wykonywania. Analizę funkcjonalną przeprowadza jednocześnie wiele osób. Analiza szczegółowa zajmuje się badaniem określonego problemu działalności przedsiębiorstwa w sposób dokładny 43 J. Analiza ogólna obejmuje całokształt działalności prace badawcze opierają się na wąskiej grupie odpowiednio dobranych wskaźników syntetycznych. Brak w niej badań wzajemnych zaleŜności występujących między zjawiskami gospodarczymi. bez stwierdzania następstw w innych dziedzinach działalności. s. Pierwsza z nich polega na odrębnym badaniu roŜnych dziedzin działalności np. a takŜe jest bardzo przydatna w ocenie całokształtu działalności firmy. Szybkie i kompleksowe opracowanie tej analizy. PWE. Polega ona na badaniach o charakterze ogólnym i posługuje się opisem zjawisk gospodarczych od strony ilościowej. kosztów. Na podstawie badań odcinkowych zestawia się ogólna. w pewnym stopniu zmniejsza moŜliwość dostrzeŜenia niedoskonałości.

która wyodrębnia następujące etapy44: • • • • wybór zjawisk gospodarczych przedsiębiorstwa objętych badaniem i oceną. Ŝe jest ona szczególnie przydatna w procesie zarządzania. zwana takŜe retrospektywną. która polega na badaniu i ocenie związków i współzaleŜności występującymi między poszczególnymi zjawiskami. Analizę ekonomiczną ze względu na przyjęty horyzont czasowy moŜna podzielić na: analizę ex post (retrospektywną). Dzięki czemu moŜliwa jest identyfikacja czynników kształtujących badane procesy i zjawiska oraz pełniejsza ocena ich oddziaływania na wyniki ekonomiczne jednostki gospodarczej. staranny dobór adekwatnych wskaźników do analizowanych zjawisk. Większą wartość poznawczą charakteryzuje się analiza rozliczeniowa.. a takŜe ich wzajemne relacje. Więckowski op. skorygowanie sposobu mierzenia wskaźnika i współczynnika lub ustalenie dodatkowych wskaźników i współczynników. Wartość poznawcza analizy rozliczeniowej sprawia. naleŜy do najlepiej opracowanych rodzajów analizy ekonomicznej. weryfikacja poprawności przyjętych wskaźników. Analiza ex post. analizę ex ante (antycypacyjną). która dostarcza informacji o sytuacji finansowej i wynikach działalności gospodarczej badanej firmy na podstawie zbioru wskaźników logicznie ze sobą powiązanych. W analizie tej stosuje się mierniki bezwzględne ukazujące absolutne rozmiary określonych zjawisk gospodarczych oraz mierniki względne pozwalające określić relacje między nimi. Aby przy pomocy analizy wskaźnikowej móc dokonać prawidłowej oceny analizowanych zjawisk waŜne jest przestrzeganie określonej procedury postępowania. tę ostatnią zaś na analizę taktyczną (średniookresową) oraz analizę strategiczną (długookresową). Wartość i zmiana wskaźników.i szczegółowy za pomocą wskaźników umoŜliwiających dostrzeŜenie zaleŜności przyczynowo – skutkowych miedzy badanymi zjawiskami. s. cit. stanowią podstawę do formułowania wniosków dotyczących przyszłości. 38 . MoŜe być przeprowadzona na wszystkich szczeblach zarządzania 44 J. pozwalających uzyskać dokładny i obiektywny obraz analizowanych zjawisk. Analiza wskaźnikowa. Przykładem tej analizy moŜe być ocena wpływu zmian stawek amortyzacji na produktywność środków trwałych Forma prowadzenia badań jest kolejnym kryterium dzielące analizę finansową na dwa dalej opisane rodzaje. 19. • obliczenie wskaźnika i/lub współczynnika na podstawie zweryfikowanych mierników oraz postawienie diagnozy i sformułowanie decyzji.

Pozwala ustalać wyniki przewidywanych procesów gospodarczych we wszystkich dziedzinach działalności oraz w przedsiębiorstwie jako całości. zapobiegać w przyszłości zmianom niepoŜądanym. jednostkowymi kosztami własnymi porównywalnych wyrobów wytwarzanych przez przestrzenne wyodrębnione ogniwa organizacyjne (wydziały. T. 14. Jej podstawowym celem jest przeprowadzenie badań strukturalnych i przyczynowych w odniesieniu do minionych zadań gospodarczych w przyjętym przedziale czasu (kwartał. Najistotniejszą cechą analizy operatywnej jest niemal bezpośrednie wykorzystywanie jej warunków do regulacji zaistniałych odchyleń od załoŜonych parametrów i do likwidacji występujących zakłóceń w przebiegu procesów gospodarczych i produkcyjnych. Dzięki wynikom analizy ex post moŜna nie tylko wyjaśnić zmiany. 29. Analiza ta moŜe być przeznaczona dla: • 45 46 banków w związku z ubieganiem się o kredyt. które działały wcześniej. Natomiast analiza międzyzakładowa polega na porównywaniu danej jednostki z innymi. jak i te. Duraj.45 Analiza bieŜąca zwana takŜe operatywną ma na celu przygotowanie informacji analitycznych o zjawiskach i procesach gospodarczych w relatywnie krótkich odcinkach czasu – zmiana. a takŜe utrwalać tendencje w zarządzanych obiektach gospodarczych. Bednarski. a przede wszystkim planowania jak i kształtowaniu strategii przedsiębiorstwa46. s. B. W zaleŜności od przeznaczenia analizy moŜemy mówić o analizie wewnętrznej i zewnętrznej. rok). MoŜna takŜe.. Analiza prospektywna podobnie jak analiza ex post moŜe być przeprowadzana na wszystkich poziomach zarządzania w przedsiębiorstwie. wykorzystując uzyskane wyniki. zakłady). wówczas mamy do czynienie z analizą pojedynczego przedsiębiorstwa. E. lecz równieŜ w poszczególnych wycinkach jego działalności. Uwzględnia ona zarówno czynniki te.w przedsiębiorstwie. Waśniewski. dekada. Wymaga starannego doboru przedsiębiorstw wykorzystywanych do porównań. Borowiecki. Analizę ex ante wykorzystuje się we wszystkich procesach decyzyjnych. Dostosowana jest do potrzeb szeroko rozumianego otoczenia przedsiębiorstwa. 39 . cit. cit. Urbańczyk opt. L. Analizę zewnętrzną sporządza się dla osób i instytucji z poza przedsiębiorstwa zwykle w układzie rocznym. jakie zaszły w przedsiębiorstwie jako całości. Dotyczy przedsiębiorstw wchodzących w skład jednej branŜy. s. które mogą się pojawić w przyszłości. Jej celem jest ustalenie przyczyn róŜnic między np. R. dzień. J. Kurtys. Wersty opt. Wykonywana jest w sposób kompleksowy.. Wyniki prac badawczych mogą ograniczać się jedynie badanego przedsiębiorstwa. K.

40 . 47 M. Sierpińska. cit. ubezpieczycieli. Analiza wewnętrzna jest wykonywana w sposób bardziej szczegółowy i zajmuje się wybranymi obszarami działalności przedsiębiorstwa. właścicieli i inwestorów w procesie prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego oraz innych odbiorców z jego otoczenia.• • • udziałowców i akcjonariuszy. Zawiera ona analizę podstawowych sprawozdań finansowych bilansu i rachunku wyników oraz ocenę kondycji finansowej i czynników ją determinujących47. Jachna. T. 21. opt. Natomiast analiza wewnętrzna zajmuje się uwzględnieniem potrzeb decyzyjnych kierownictwa i innych szczebli zarządzania w przedsiębiorstwie. s.

Warunkiem uznania danej działalności za działalność zawodową jest. zm. spółka komandytowa. banki). spółka partnerska. z zastrzeŜeniem odrębnych przepisów. Główny Urząd Statystyczny opracował systematykę form prawno-organizacyjnych.U.. rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych. nr 101. czy teŜ usługowa oraz poszukiwanie.2. poz.o. państwa. 2. pracowników i poŜyczkodawców. 2.Prawo działalności gospodarczej. osoby prawne (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. produkcja i sprzedaŜ wódek. spółka akcyjna.1. wykonywana w sposób zawodowy i ciągły48. Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza. transport morski i lotniczy. strukturę władzy oraz odpowiedzialność a takŜe chroniącym interesy społeczeństwa. budowlana. Do podstawowych form prawno-organizacyjnych zalicza się osoby fizyczne (indywidualni przedsiębiorcy oraz wspólnicy spółek cywilnych).W gospodarce wolnorynkowej znaczna cześć podmiotów gospodarczych działa jako spółki. handlowa. więc jest zarobkowy charakter oraz fakt. za wyjątkiem otrzymania koncesji w niektórych dziedzinach. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako forma organizacyjno-prawna podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w Polsce W gospodarce rynkowej podmioty gospodarcze swobodnie prowadzą działalność gospodarczą i Ŝaden organ nie ma prawa w ich działalność ingerować. art. o ile działają zgodnie z prawem. 1178 z późn. Podmiot rozpoczynający działalność gospodarczą ma pełną swobodę wybory formy organizacyjnoprawnej przedsiębiorstwa. Charakterystyka Zakładów Mięsnych Agro-Handel Sp. inne podmioty mające osobowość prawną) i jednostki organizacyjne mniemające osobowości prawnej (spółka jawna. np. spółka komandytowo-akcyjna). właściciela. Ŝe jest ona wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. . Prawo dopuszcza równieŜ Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r. z o. Forma prawna podmiotu gospodarczego jest narzędziem określającym wymagania załoŜycielskie. które mogą wykluczać daną formę prawną dla danego rodzaju działalności gospodarczej (np. Dz. Spółka jest prawną formą współdziałania dwóch lub większej liczby osób dla łatwiejszego osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego. 48 41 . Prowadzenie działalności gospodarczej nie wymaga otrzymania zezwolenia władz administracyjnych.

zatem za punkt odniesienia stan regulacji prawnej spółek w naszym prawie. Warszawa 2004. handlowych. spółkę osobową cechuje osobista (majątkowa) odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki i osobiste prowadzenie spraw spółki. z wyłączeniem osobistej odpowiedzialności wspólników. Kryterium tego rozróŜnienia opiera się na strukturze i charakterze przepisów normujących dany rodzaj spółki. W formie spółek występuje większość przedsiębiorstw przemysłowych.. moŜna stwierdzić. Podział na spółki kapitałowe i osobowe opiera się na kryterium substratu ich istnienia i działalności. znana była juŜ w staroŜytności. 49 42 . a takŜe powoływania ich dla celów niegospodarczych.. 33. aby w ten sposób osiągnąć zamierzony cel. Jeśli mianowicie jest nim tylko substrat osobowy (wspólnicy). Spółka. Warszawa-Jaktorów 2001. 81. wzory. Wydawnictwo Prawne LexisNexis. Jecyszyn. Kosikowski. s. usługowych. Praktyczne potrzeby dyktowały łączenie się osób w grupy. powszechnie przyjmowany w obcych systemach prawnych. s. gdzie znalazła ona swój normatywny kształt w ustawie z 20 IV 1892 r. najczęściej gospodarczy49. W konsekwencji spółki kapitałowe posiadają osobowość prawną i za swoje zobowiązania odpowiadają własnym majątkiem. o spółkach z ograniczoną J. z najdawniejszymi włącznie. Spółki odgrywają istotną rolę w stosunkach gospodarczych krajów o gospodarce rynkowej. Rafalski. zaś organem ich reprezentującym jest zgromadzenie wspólników50.rada nadzorcza lub komisja rewizyjna). W przeciwieństwie do spółek kapitałowych. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur”. Podział na spółki osobowe i kapitałowe. Ojczyzną spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są Niemcy końca XIX w. instytucji ubezpieczeniowych itd. a takŜe banków. procedury zakładania. uregulowane przez kodeks cywilny. jeśli takŜe kapitał (substrat rzeczowy). w tym z reguły największe organizacje gospodarcze. C. jako forma współdziałania osób. nie ma nic wspólnego z podziałem osób prawnych na osoby typu korporacyjnego i fundacyjnego (zakładowego). transportowych i innych. Podstawy prawa gospodarczego. to są to spółki osobowe. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki. W prawie polskim moŜna wyróŜnić spółki prawa cywilnego (spółki cywilne) i spółki prawa handlowego (spółki handlowe). Przyjmując. Ŝe spółkami prawa cywilnego są te spółki. są to spółki kapitałowe. natomiast spółkami prawa handlowego są spółki uregulowane przez przepisy kodeksu spółek handlowych i inne ustawy.moŜliwość tworzenia i istnienia niektórych spółek z udziałem jednego wspólnika (spółki jednoosobowe). 50 A. a przepisy dotyczące spółek zawierają róŜne systemy prawa antycznego. Wspólnicy spółek kapitałowych odsunięci są z reguły od bezpośredniego prowadzenia spraw spółki (naleŜą one do zarządu) i od bezpośredniej kontroli jej działalności (wykonuje je specjalny organ spółki .

odpowiedzialnością.Wach. Regulacja tego rodzaju spółki znalazła się następnie w prawie austriackim (1906r. 43 .) i innych systemach prawnych. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością opiera się – podobnie jak spółka akcyjna – na koncepcji zaangaŜowania kapitałowego wspólników i ich odpowiedzialności ograniczonej do wkładu w majątek spółki51.1919 r. Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie PODSTAWOWA KWALIFIKACJA SPÓŁEK KODEKS SPÓŁEK HANDLOWYCH SPÓŁKI OSOBOWE: ¬ SPÓŁKA JAWNA ¬ SPÓŁKA KOMANDYTOWA ¬ SPÓŁKA KOMANDYTOWO-AKCYJNA SPÓŁKI OSOBOWE: ¬ SPÓŁKA CYWILNA SPÓŁKI KAPITAŁOWE: ¬ SPÓŁKA Z O. s.. francuskim (1925r.). Jak załoŜyć firmę w Unii Europejskiej. Prawo gospodarcze kompendium. Olszewski.H. Kraków 2005. Warszawa 2002. BECK.02. Wydawnictwo C. której istotą jest przede wszystkim zgrupowanie środków kapitałowych w celu realizacji pewnego zamierzenia. Ŝe przepisy zawarte w innych aktach prawnych mogą zastrzegać dla danego typu działalności odrębną formę prawną w postaci innych typów spółek lub organizacji. Oficyna Ekonomiczna.) jako private limited company. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością naleŜy do spółek kapitałowych prawa handlowego. Oznacza to. s. Podstawową kwalifikację spółek przedstawia Schemat 5. 49. W Polsce tą formę prawną prowadzenia działalności gospodarczej uregulowano po raz pierwszy dekretem z 08. jeŜeli jej cel nie jest sprzeczny z przepisami prawa.O. angielskim (1907r. ¬ SPÓŁKA AKCYJNA Źródło: K. Kodeks spółek handlowych pozwala na tworzenie tego rodzaju spółek dla prowadzenia jakiejkolwiek działalności. 276. Ustawa o narodowych funduszach inwestycyjnych przewiduje na przykład. Ŝe fundusze takie mogą funkcjonować wyłącznie w postaci spółek akcyjnych. Działalność ubezpieczeniową mogą zaś prowadzić wyłącznie spółki akcyjne 51 J.

Przepisy kodeksu spółek handlowych nie ograniczają obszaru aktywności. ale musi być dofinansowywana z zewnątrz. w których kapitał zakładowy przewyŜsza pięćset tysięcy złotych. 1037 z późn. NaleŜy jednak zaznaczyć. W myśl postanowień kodeksu spółek handlowych. poniewaŜ charakteryzuje go brak dochodów spółki. Prawo bankowe zastrzega. umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinna zostać zawarta w formie aktu notarialnego i określać: firmę i siedzibę spółki. art. nr 94. państwowe lub w postaci spółek akcyjnych. do zarządu mogą być powołane osoby spośród wspólników lub spoza ich grona54. zm. zgodnie z literą prawa przelewa się na poczet kapitału zapasowego tworzonej spółki53. wysokość jej kapitału zakładowego. charytatywnych.U. Rafalski opt. poz. Ŝe jest on rzadko wykorzystywany w praktyce. nadwyŜkę taką zwaną "agio". 213 § 2. Do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne naleŜy podjąć następujące kroki: • • zawarcie umowy spółki. więc wyróŜnić cele zarobkowe.. Ten ostatni rodzaj działalności.Kodeks spółek handlowych. Dz. 201 § 3.. art. przedmiot działalności spółki. MoŜna tutaj. a zarazem udziały w spółce posiada więcej niŜ dwudziestu pięciu wspólników55. moŜe znaleźć odzwierciedlenie w celach naukowych. który składa się z jednego albo większej liczby członków. wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego. W rozumieniu przepisów ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. . 1037 z późn. bądź społecznych.. z 2000 r. 54 Dz. poz.. organ nadzoru w postaci rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej powinien zostać ustanowiony w spółkach. a w razie objęcia udziału za cenę wyŜszą od wartości nominalnej. • uzyskanie wpisu do rejestru przedsiębiorców. z 2000 r. A. nr 94. 55 Dz. 17.U. Ŝe banki mogą zostać utworzone jako spółdzielcze. art..oraz towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych. zm. 1037 z późn.. 53 52 44 .U. • powołanie zarządu spółki. Taka spółka nie musi. jaką chcą się kierować wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. jeŜeli wymaga tego umowa spółki lub ustawa. s. spółka non profit jest jednak przedsiębiorcą i powinna zostać wpisana do rejestru52. • ustanowienie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. poz. gospodarcze niemające charakteru zarobkowego oraz cele niegospodarcze (non profit). cit. zm. więc prowadzić przedsiębiorstwa. takŜe wniesienie tej nadwyŜki. nr 94.154 § 3. Ustawa z dnia 15 września 2000 r.

NaleŜy wszakŜe pamiętać. ilość udziałów. Objęcie lub nabycie udziału jest równoznaczne z nabyciem praw i obowiązków związanych z uczestnictwem w spółce. Warszawa 2001. wtedy udziały te mogą być róŜnej wartości i są podzielne56. Wspólnik moŜe. iŜ wspólnikom przysługuje tylko jeden układ. Umowa spółki musi określać wysokość kapitału zakładowego. UmoŜliwia rozpoczęcie działalności gospodarczej i stanowi zabezpieczenie roszczeń kontrahentów spółki. Kapitał zakładowy dzieli się na udziały. Jedną z podstawowych czynności niezbędnych do utworzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie przez wspólników kapitału i przekazanie go tej spółce tytułem wkładu na kapitał zakładowy. wówczas wszystkie udziały w kapitale zakładowym spółki powinny być równe i niepodzielne. Ŝe kaŜdy ze wspólników ma więcej niŜ jeden udział. Uregulowania prawne. gdy umowa spółki stanowi. 97. Poprzez zawarcie umowy spółki. wspólnik zaciąga wobec tej spółki zobowiązanie do pokrycia udziału przez wniesienie wkładu. Obecnie minimalna wysokość kapitału wynosi pięćdziesiąt tysięcy złotych. Ich wniesienie do spółki powoduje przeniesienie na nią prawa własności. Aby być wspólnikiem naleŜy posiadać. Ŝe zarówno zbywana jak i pozostała część udziału nie moŜe przedstawiać mniejszej wartości niŜ pięćset złotych. s. PWE. JeŜeli natomiast umowa stanowi. a w konsekwencji – prawa do swobodnego 56 K. Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki jest ograniczona do wysokości wniesionych przez nich udziałów. przy czym wniesienie całego wkładu musi nastąpić przed zgłoszeniem spółki do zarejestrowania. a jednego udziału pięćdziesiąt złotych. co najmniej jeden lub większą liczbę udziałów w kapitale zakładowym spółki. Na poczet kapitału zakładowego wspólnicy mogą wnieść dwa rodzaje wkładów: wkłady pienięŜne i wkłady niepienięŜne. Działalność gospodarcza. Wysokość kapitału świadczy o potencjale gospodarczym spółki. informacje czy wspólnik moŜe mieć więcej niŜ jeden udział. a takŜe jako ogół praw i obowiązków wspólnika. Kapitał zakładowy stanowi początkowy majątek spółki. W przypadku. Wniesienie kapitału zakładowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością warunkuje załoŜenie spółki. czyli tzw. liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników. Wkłady niepienięŜne mogą mieć postać rzeczy i praw majątkowych. czas trwania spółki (o ile jest oznaczony). na które się dzieli kapitał oraz ich wysokość. Sobczak. Udział naleŜy rozumieć jako część kapitału zakładowego. aporty.wskazanie osoby lub osób będących wspólnikiem spółki. więc wtedy zbyć cały udział jak i jego część. 45 .

Aport jako wkład do spółki z o. Władze spółki mogą być ustanowione bądź w samym akcie załoŜycielskim bądź w drodze odrębnej uchwały wspólników podjętej przed zarejestrowaniem spółki. by ci złoŜyli stosowny wniosek o rejestrację.U. Przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej nie moŜe być prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług. s. 112. art. Sądem rejestrującym jest sąd rejonowy (sąd gospodarczy) mający siedzibę w mieście będącym siedzibą wojewody59. w terminie 7 dni od dnia sporządzenia aktu notarialnego zawierającego umowę spółki. poz. Do zgłoszenia spółki oraz zmian składu osobowego zarządu naleŜy dołączyć równieŜ załoŜone wobec sądu albo poświadczone 57 58 U. 1-3. z 2001r. będącego częścią składową Krajowego rejestru sądowego. Obowiązek ustanowienia jednego z tych organów dotyczy tylko spółek. Organami obowiązkowymi są zgromadzenie wspólników (organ stanowiący) i zarząd (organ reprezentujący). PWE. co oznacza. Ŝe wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione. s. nr 31. Dz. a ilość wspólników jest więcej niŜ 25. Natomiast powołanie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej ma charakter fakultatywny. Do zgłoszenia spółki naleŜy dołączyć: umowę spółki. Jednocześnie kodeks spółek handlowych podtrzymuje zakaz łączenia funkcji członka zarządu (a takŜe innych funkcji podlegających bezpośrednio członkowi zarządu) i rady nadzorczej. Zarząd spółki zobowiązany jest zgłosić ją do rejestru przedsiębiorców. jeŜeli o powołaniu członków organów spółki nie stanowi akt notarialny zawierający umowę spółki – dowód ich ustanowienia z wyszczególnieniem składu osobowego. 209.. Zgłoszenie do rejestru ma charakter fakultatywny. 10. oświadczenie wszystkich członków zarządu. JednakŜe w celu ustalenia. konieczne jest określenie tzw. nr 17. Karczmarek.o.dysponowania przedmiotami wkładu57. ”Gazeta Podatkowa” 2004. Ŝe sąd nie moŜe stosować środków dyscyplinarnych (grzywny) w stosunku do członków zarządu.000 złotych. Prawo handlowe dla ekonomistów. Do zarejestrowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne jest powołanie jej organów zwanych władzami spółki. czy posiadają one cechy umoŜliwiające wniesienie ich do spółki tytułem pokrycia udziałów. – Krajowy Rejestr Sądowy. zdolności aportowej tych rzeczy i praw. w których kapitał zakładowy przewyŜsza 500. 59 Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. zgodnie z trybem przewidzianym w umowie58. Warszawa 2002. 46 . K. Kruczalak. czyli stwierdzenie.. czy dane rzeczy lub prawa mogą stanowić przedmiot aportu. Zarząd jest zobowiązany dołączyć takŜe podpisaną przez wszystkich jego członków listę wspólników z podaniem nazwiska i imienia lub nazwy (firmy) oraz liczby i wszystkich udziałów kaŜdego z nich.

następnie wzywa zarząd do załoŜenia wyjaśnienia i jeŜeli braki te nie zostaną usunięte moŜe wydać postanowienie o rozwiązaniu spółki. . C. spółka w organizacji moŜe zaciągać zobowiązania i nabywać prawa. powziąć uchwałę w przedmiocie podziału zysku albo pokrycia strat. Przed uzyskaniem wpisu do rejestru. Wspólnicy na zwyczajnym zgromadzeniu są zobowiązani62: • • rozpatrzyć i zatwierdzić sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdanie finansowe za ubiegły rok obrotowy. W takich przypadkach sąd najpierw wyznacza zarządowi termin do uzupełnienia braków. jeŜeli od jej wpisu do rejestru upłynęło pięć lat. Górski. w tym prawo własności rzeczy ruchomych i nieruchomości.notarialnie wzory podpisów członków zarządu. ustrój. Ustawa wyróŜnia zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników. cit. M.. Szczecin 2004. przedmiotu działalności spółki. w terminie sześciu miesięcy po upływie kaŜdego roku obrotowego. NajwyŜszym organem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie wspólników. Tarska. Istota. s. określony w umowie albo statusie przedmiot działalności spółki jest sprzeczny z prawem lub umowa albo status spółki nie zawiera postanowień dotyczących firmy. Warszawa 2003. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. gdy nie zawarto umowy spółki. 61 K. kapitału zakładowego bądź wkładów. Główną jego funkcją jest podejmowanie uchwał w sprawach przewidzianych przepisami kodeksu spółek handlowych i aktem załoŜycielskim spółki. Zwyczajne odbywa się raz w roku. 181. Wach. opt. funkcjonowanie. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. s. s. 62 W. jeŜeli sprawy te nie zostały wyłączone umową spółki spod kompetencji zgromadzenia wspólników. Podjęcie zaś zasadniczej działalności będzie mogło nastąpić dopiero po uzyskaniu wpisu do rejestru61. Sąd rejonowy moŜe orzec o rozwiązaniu spółki wpisanej do rejestru.BECK. ale tylko w ramach działalności o charakterze przygotowawczym do podjęcia działalności gospodarczej. Dokumenty załączone do wniosku powinny być złoŜone w oryginałach lub urzędowo poświadczonych odpisach lub wyciągach60. • podjąć uchwałę w przedmiocie udzielenia członkom organów spółki absolutorium z wykonania przez nich obowiązków. 60 47 . bądź wszystkie osoby zawierające umowę spółki albo podpisujące status nie miały zdolności do czynności prawnych w chwili ich dokonywania. Prawo gospodarcze.H. Postanowienie to nie moŜe być jednak wydane. 86. 125.

z kodeksem spółek handlowych). Uchwała dotycząca istotnej zmiany przedmiotu działalności spółki wymaga większości trzech czwartych głosów z tym. albo gdyby decyzja podjęta została z naruszeniem procedury. Decydujące znaczenie mają w tym zakresie postanowienia umowy spółki określające organizację jej władz. wymaga zgody wszystkich wspólników. rozwiązania spółki lub zbycia przedsiębiorstwa. zwiększająca świadczenia wspólników lub uszczuplająca prawa udziałowe. Warunkiem wyboru danej osoby do składu zarządu jest jej zgoda. Zasadą jest. Natomiast uchwała dotycząca zmiany umowy spółki. Podobnie. Sposób ten jest korzystny o. Zasadą jest. Zarząd spółki moŜe być jedno. który moŜe je uchylić tylko wówczas. Członkiem zarządu moŜe być tylko osoba fizyczna o pełnej zdolności do czynności prawnych. Przykładowa klauzula umowna moŜe mieć brzmienie: „Zarząd składa się z 3 do 5 osób”. wtedy uprawnienie do zwołania przejmuje rada nadzorcza lub komisja rewizyjna. gdyby stwierdził sprzeczność z prawami nadrzędnymi (np. Zgromadzenie wspólników moŜe odbyć się w kaŜdym czasie bez formalnego zwołania. wspólnicy mogą uczestniczyć w zgromadzeniu wspólników oraz wykonywać prawo głosu przez pełnomocników. których dotyczy. zaś uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. Ŝe statut spółki moŜe ustanowić surowsze warunki powzięcia tych uchwał. Decyzje zgromadzenia wspólników są nadrzędne w stosunku do wszelkich czynności pozostałych organów spółki i mogą być zaskarŜane tylko do sądu gospodarczego. jak to miało miejsce na gruncie kodeksu handlowego. o ile jest na nim reprezentowane 100% kapitału zakładowego i nikt z obecnych nic wniósł sprzeciwu.Nadzwyczajne zgromadzenie wspólników zwołuje się. 48 . dlatego ze względów praktycznych.albo wieloosobowy. Ŝe uchwały dotyczące zmiany umowy spółki. jak i osoby spoza ich grona. albo jego zorganizowanej części. umowa spółki bądź organy lub osoby uprawnione do zwołania zgromadzeń uznają to za wskazane. zapadają większością dwóch trzecich głosów. wskutek rezygnacji jednego z członków. gdy wymaga tego przepis prawa. W skład zarządu mogą wchodzić zarówno wspólnicy. Dopuszcza się równieŜ moŜliwość określenia składu zarządu przez wskazanie minimalnej i maksymalnej liczby jego członków. tyle Ŝe umoŜliwia skuteczne działanie zarządu nawet w przypadku przejściowego zdekompletowania np. celowe jest jej wcześniejsze uzyskanie. JeŜeli zarząd nie zwoła zgromadzenia wspólników w terminie wskazanym w przepisach lub w umowie. bądź prawa przyznane osobiście poszczególnym wspólnikom. Ŝe zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników zwołuje zarząd. JeŜeli ustawa lub akt załoŜycielski nie zawierają ograniczeń.

z art. Herbet. bezwzględną większością głosów63...Uchwały zarządu mogą być powzięte. Odmiennie naleŜy oceniać skuteczność ograniczeń wynikających z przepisów ustawy.. Pojęcie prowadzenia spraw spółki jest odnoszone do stosunków wewnętrznych korporacji.U. JeŜeli brak stosownej regulacji umownej. zm. składanie i przyjmowanie oświadczeń woli za spółkę we wszelkich stosunkach prawnych z osobami trzecimi (stąd rozróŜnienie na reprezentację czynną i bierną). w których członek zarządu moŜe działać za spółkę. którego powołanie wymaga zgody wszystkich członków zarządu. poz. Przepisy kodeksu spółek handlowych normujące zasady prowadzenia spraw spółki mają w całości charakter dyspozytywny w związku. podczas gdy odwołać prokurenta moŜe kaŜdy członek zarządu65. Zakres przedmiotowy tego prawa określa tym samym katalog spraw. 201 § 4 w zw. Z kolei sposób reprezentacji to sposób czynienia uŜytku ze wskazanej kompetencji. tj. zm. Pojęcie reprezentacji obejmuje występowanie zarządu w stosunkach zewnętrznych spółki. Sprawy nieprzekazane innym organom spółki tj. art. do właściwości zarządu. zawarte w umowie spółki lub uchwałach wspólników. wymagana jest uprzednia uchwała zarządu. Uchwała jest równieŜ konieczna we wszelkich sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności spółki. 208 § 6 i 7. Szczególna regulacja ustawowa dotyczy prokurenta..U. zgromadzeniu wspólników. Ewentualne ograniczenia. z czym umowa spółki moŜe przewidywać w tej mierze zasady odmienne. nr 94. Zarząd jest organem zarządzająco-wykonawczym. a zarząd jest wieloosobowy. 245. w szczególności jako podstawa odpowiedzialności członka zarządu.o. 247 § 2. art. jeŜeli wszyscy członkowie zostali 63 64 Dz. co do zasady. Prawo reprezentacji oznacza kompetencję do występowania za spółkę. 65 Dz. co do zasady. poz.regułę stanowi wybór członków zarządu uchwałą wspólników. Organ ten prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. s. Zakres co ma znaczenie zwłaszcza został w przypadku zarządu wieloosobowego. mają wyłącznie znaczenie wewnętrzne. radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej przez przepisy ustawy lub umowę spółki naleŜą. prawa reprezentacji ustalony bezwzględnie obowiązującymi przepisami kodeksu spółek handlowych. 72. 49 . ”Prawo Przedsiębiorcy” 2001. 1037 z późn. nr 94. Status prawny zarządu spółki z o. z 2000 r. A. 1037 z późn.. nr 27. podejmowaną w głosowaniu tajnym. Prawo członka zarządu do reprezentowania spółki dotyczy wszelkich czynności sądowych i pozasądowych i nie moŜe zostać ograniczone ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich. Doktryna definiuje prowadzenie spraw jako podejmowanie wszelkich czynności – o charakterze przede wszystkim faktycznym i decyzyjnym – zmierzających do realizacji celu spółki64. z 2000 r.

któremu zarząd uniemoŜliwił zrealizowania swych uprawnień moŜe wystąpić z Ŝądaniem rozstrzygnięcia sprawy uchwałą wspólników. Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. 926 z późn. lub wskaŜe mienie spółki. z którego egzekucja umoŜliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.w kaŜdym czasie przeglądać księgi i dokumenty spółki. Wspólnik.lub łącznie z upowaŜnioną przez siebie osobą . art. jeŜeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna w całości lub części67. jeŜeli istnieje uzasadniona obawa.U. 50 . Kraków 2002. Uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. Przesłanką zdolności uchwałodawczej zarządu nie jest. jak równieŜ przyznawać mu moŜe określone uprawnienia w zakresie kierowania pracami zarządu. Między radą nadzorczą i komisją rewizyjną zachodzą istotne róŜnice. Ŝe we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (naprawcze) albo nie zgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy. Zarząd moŜe odmówić wspólnikowi wyjaśnień oraz udostępnienia do wglądu ksiąg i dokumentów spółki. sporządzać bilans dla swego uŜytku lub Ŝądać wyjaśnień od zarządu. Wspólnik moŜe samodzielnie . gdyŜ prawo kontroli działalności zarządu przysługuje kaŜdemu wspólnikowi. Ŝe w przypadku równości głosów decyduje głos prezesa zarządu. Raczek. Członek zarządu moŜe uwolnić się od powyŜszej odpowiedzialności. 116..o. poz. Dz. Reprezentacja spółki z o. Rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Akt załoŜycielski moŜe przewidywać. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Dom Wydawniczy „Ostoja”.prawidłowo zawiadomieni o posiedzeniu. Ŝe wspólnik wykorzysta je w celach sprzecznych z interesem spółki i przez to wyrządzi spółce znaczną szkodę. . co do zasady nie musi istnieć organ nadzorczy. a zadaniem komisji 66 67 T. Wspólnik ma jednak obowiązek korzystać ze swych uprawnień nadzorczych w sposób lojalny. 64. s. zm. Członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność wobec wierzycieli za naruszenie określonych zasad postępowania i nie wykonywanie obowiązków.Ordynacja podatkowa. W przypadku braku stosownej klauzuli pozycja prezesa zarządu jest analogiczna do pozycji pozostałych członków tego organu66.. jeŜeli wykaŜe. ale pod warunkiem ustanowienia tą umową rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. co do zakresu ich kompetencji. Indywidualna kontrola wspólników moŜe doznać ograniczeń albo nawet zostać wyłączona mocą umowy spółki. nr 137. zatem obecność na posiedzeniu wszystkich jego członków. Członkowie zarządu odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe spółki kapitałowej.

Przy braku innej regulacji w umowie spółki. a takŜe składanie zgromadzeniu wspólników corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny. W kompetencji rady nadzorczej leŜy sprawowanie stałego nadzoru nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. Kontrolowanie działalności spółki przez wspólników. jednak nie ma ona prawa wydawania zarządowi wiąŜących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki.. to powołanie i odwołanie członków rady następuje w drodze uchwały wspólników. co do maksymalnej liczby członków tego organu. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest osobą prawną i z tej racji odrębnym podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. Akt załoŜycielski moŜe rozszerzyć uprawnienia rady nadzorczej. W odniesieniu do obu tych organów obowiązują te same przepisy. radę nadzorczą lub komisję rewizyjną to przykład tzw. JeŜeli umowa spółki nie stanowi inaczej. natomiast ustawa przewiduje jeszcze tzw. co najmniej jedną dziesiątą kapitału zakładowego. Jednak w spółce niemającej rady nadzorczej umowa spółki moŜe rozszerzyć obowiązki komisji rewizyjnej. Ŝe faktycznie będzie ona miała podobne obowiązki do obowiązków rady nadzorczej. Rada nadzorcza moŜe teŜ reprezentować spółkę w umowach między członkiem zarządu a spółką oraz w sporze z nim. tak. zarządowi i radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej. wyznaczyć podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych (biegłych rewidentów) w celu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. Nie ma natomiast ustawowych ograniczeń. który przesyła jego odpis Ŝądającemu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. kontroli wewnętrznej. moŜe postanowić o wezwaniu zarządu do złoŜenia oświadczenia. Natomiast zyski z udziału w niej 51 . a w szczególności stanowić. Mianowicie sąd rejonowy na Ŝądanie wspólnika lub wspólników reprezentujących. poszczególnych lub wszystkich członków zarządu. Rewidenci składają swoje sprawozdanie sądowi rejestrowemu. powinno wchodzić minimum trzech członków. członków rady nadzorczej powołuje się na rok. Ŝe zarząd jest obowiązany uzyskać zgodę rady nadzorczej przed dokonaniem oznaczonych w umowie spółki czynności oraz przekazać radzie nadzorczej prawo zawieszania w czynnościach. z waŜnych powodów. Uchwałą wspólników członkowie rady nadzorczej mogą być odwołani w kaŜdym czasie. w zakresie ich zgodności z księgami i dokumentami. kontrole zewnętrzną. Szczególnym obowiązkiem rady nadzorczej jest ocena sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy.rewizyjnej jest badanie przede wszystkim sfery finansowej działalności spółki. W skład rady nadzorczej. jak i ze stanem faktycznym oraz wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty.

Ŝe jako wspólnik nie będzie się odpowiadało za zobowiązania spółki. w tym szczególnie to. przedmiot działalności oraz cele spółki Agro-Handel jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością powstałą 22 kwietnia 1992 roku. Na szczególną uwagę zasługuje fakt.2.(wypłacana dywidenda). co w obecnych warunkach ekonomicznych kraju naleŜy do rzadkości. Przedsiębiorstwo zostało wpisane do rejestru handlowego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego oraz aktu notarialnego z dnia 15 kwietnia 1992 r. iŜ zgromadzony kapitał zakładowy jest w 100% kapitałem polskim. Warto się nad tym zastanowić szczególnie wtedy. Wybór takiej właśnie formy powinno się rozwaŜyć. 2. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością moŜe być utworzona przez jedną albo więcej osób w kaŜdym celu prawnie dopuszczalnym. w tym oczywiście do prowadzenia działalności gospodarczej. gdy planuje się bardzo ryzykowne przedsięwzięcie. Rys historyczny.w takiej sytuacji koszty związane z funkcjonowaniem spółki będą z powodzeniem zrekompensowane przez korzyści. będą dodatkowo opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych (ryczałtem 19% uzyskanego przychodu). gdy planuje się spore. Udziały wniesione w formie gotówkowej posiadają łącznie trzy osoby. 52 . wymagające duŜego kapitału przedsięwzięcie . Kapitał zakładowy spółki wynosi 1 400 000 zł.

z ograniczoną odpowiedzialnością Województwo: Wielkopolskie Powiat: Kościański Gmina: Krzywiń Miejscowość: Mościszki 1 Poczta: 64-010 Krzywiń 410011644 1511Z Produkcja mięsa. pośrednictwo handlowe w kraju i zagranicą.Siedziba firmy mieści się na terenie województwa wielkopolskiego. KRS Jan Ludwiczak .10. Jest to znak rozpoznawczy występujący na odzieŜy roboczej pracowników niektórych działów. kalendarze.1992r. handel hurtowy produktami mięsnymi.o.2001 nr.. 53 . które nierozerwalnie kojarzone jest z omawianą firmą. samochodach dostawczych oraz na gadŜetach. długopisy. akt notarialny nr 3336/1992 Fundusz załoŜycielski (1 000 000 zł. 15. takich jak: torby plastikowe. XXII Wydział Gosp. Spółka od początku istnienia posiada swoje logo. usługi transportowe.zł Ludwiczak Jan – Prezes Zarządu Ciesielski Jan – Członek Zarządu Szała Paweł . zegary Podstawowe informacje o spółce przedstawia poniŜsza tabela: Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp. Nazwa firmy „AGRO-HANDEL” Sp.734 udziały Henryk Wachowiak – 333 udziały Jan Ciesielski – 333 udziały 1 400 000. 0000053313 Sąd Rejonowy w Poznaniu.) Data: 15. parasole. z wyjątkiem drobiowego i króliczego 698-000-54-74 Spółka z ograniczoną działalnością powstała dn.04. z o. PKD NIP Forma prawna Krajowy Rejestr Sądowy Udziałowcy Kapitał zakładowy Osoby upowaŜnione do reprezentowania Źródło: opracowanie własne na podstawie wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego Przedmiotem działalności Zakładów Mięsnych Agro-Handel jest: • • • • • skup i ubój zwierząt rzeźnych. przetwórstwo mięsne i rolno – spoŜywcze.Wiceprezes Adres REGON Rodzaj działalności wg.

dostarczając codziennie duŜe ilości wysokiej klasy Ŝywca wieprzowego i wołowego. firma moŜe stosować strategię rynkową opartą na dystrybucji towarów o wysokiej jakości i jednocześnie o konkurencyjnych cenach zbytu. 54 .Aktualnie spółka koncentruje swą działalność na skupie i uboju zwierząt rzeźnych oraz handlu produktami mięsnymi. Wysokotowarowe rolnictwo południowej Wielkopolski stanowi bogate zaplecze surowcowe. Zakład posiada supernowoczesną linię ubojową o zdolności uboju 1200 sztuk trzody chlewnej na dobę. Około 10 procent pozyskanego surowca przetwarza się na produkty wędliniarskie. Zaawansowana technologia przetwórstwa. bogata baza chłodnicza i transportowa pozwalają firmie oferować klientom towar najwyŜszej jakości. a stosowanie nowoczesnych technologii oceny poubojowej Ŝywca pozwala precyzyjnie ocenić jakość dostarczanego surowca. W zakładzie dokonuje się rozbioru przemysłowego i handlowego mięsa wieprzowego w ilości 80 ton na jedną zmianę. Dzięki umowom o współpracy handlowej zawieranymi z dostawcami.

wyjątkowo korzystne ceny dla stałych odbiorców. 55 . Firma zaopatruje równieŜ linie lotnicze. a co za tym idzie zwiększenie zysku. Ŝeberka. Agro-Handel posiada uprawnienia eksportowe do krajów Unii Europejskiej. precyzyjne wytyczanie celów działania i starannie dobrana strategia firmy. łopatka. kiełbasy gruborozdrobnione. boczek. mięsa drobne. rostbef. zrazowa dolna.. kark. kiełbasy podsuszane. antrykot. zaopatrując je w półtusze i mięso w elementach. jak: • • • • podwyŜszenie kwalifikacji załogi. podroby). Ostatecznym celem wyznaczonym przez zarząd spółki jest zwiększenie obrotów. stacjonujące w kraju. terminowe dostawy. Własna produkcja wędliniarska rozprowadzana jest poprzez sieć własnych i patronackich hurtowni i sklepów w całym kraju. biodrówka. zrazowa górna. MoŜe to być osiągnięte poprzez realizację celów pośrednich. elementy wołowe (tusze. udziec. tłuszcze. dbanie o ciągłość. a takŜe krajów Dalekiego Wschodu. W 2006 roku na podstawie auditów przeprowadzonych przez Polską Federację Pest Control znakiem LIDERZY JAKOŚCI śYWNOŚCI wyróŜniono m. wyroby drobiowe. a takŜe odpowiednie zarządzanie majątkiem trwałym spółki. łopatka. wędliny surowe. szynka. hotele. kiełbasy drobnorozdrobnione. stabilność oferty asortymentowej. pachwina.Aktualna oferta handlowa firmy Agro-Handel obejmuje szeroki asortyment produktów rolno-spoŜywczych m. gwarantowana wysoka jakość zamawianych towarów. rozbratel. ćwierci. Zarówno samą firmę jak i jej produkty wielokrotnie nagradzano na najbardziej prestiŜowych konkursach. targach i wystawach. jednostki wojskowe w tym NATO-wskie. wyroby podrobowe) Dział handlowy utrzymuje stałe kontakty handlowe z ponad 200 zakładami mięsnymi w kraju i kilkudziesięcioma firmami zagranicznymi. podroby wołowe). a takŜe dogodne terminy płatności.in. państw Europy środkowowschodniej i południowej.: firmę Agro-Handel.in.: • • • elementy wieprzowe (półtusze. wędliny (wędzonki. schab. podgardle. karkówka. Bezspornym atutem spółki jest kilkuletnia obecność na rynku oraz dogodna lokalizacja. szybka i sprawna obsługa kontrahentów. kiełbasy średniorozdrobnione. WdroŜony i ściśle przestrzegany w procesie produkcyjnym system HACCP pozwala skutecznie konkurować firmie równieŜ na rynkach zagranicznych.

648.2001 25.44 585.05 45 332.12.07.12.2005 31.274.969.29 630.03.84 77.80 102 942.922.3.01.27 96.07. Dynamikę wzrost produkcji poszczególnych działów przedstawiają odpowiednio: 56 .2004 22.04.2004 31.2005 Źródło finansowania K/W K K K K K W K K W K W W.2004 14.2002 29.01.24 166.2002 31.437.o.03.2004 31.02.12.01.2.2005 31. Nakłady na inwestycje związane z realizacją tych planów w okresie od 2000 do 2005 wyniosły 6.2003 24.2002 12.03.03.2000 05.79 500.2005 31. W W W W. „strefa czysta” Modernizacja hali rozbioru Ocieplenia magazynu Ŝywca Modernizacja myjki samoch.2004 31.173. z o. „strefa brudna” Instalacja chłodnicza rampy Odbojniki Wartość (zł) 491 287.2004 Data zakończenia 31. co umoŜliwiło realizację większej ilości zamówień.2000 11.2004 29.2003 13.2004 31.2003 08.12.07.2004 07.o.01.2004 31.12.2004 01.169.908.2004 31.01.22 złotych – szczegółowy wykaz zrealizowanych inwestycji oraz źródeł ich finansowania przedstawia tabela 4.63 216 771.2001 31.57 52 686.2002 19.03.07.2005 Inwestycja Masarnia Chłodnia półtusz Budowa drogi wewnętrznej Magazyn Ŝywca Modernizacja chłodni półtusz Zaplecze socjalne dla pracowników Modernizacja hali ekspedycji Klimatyzacja zakładu Rozbudowa hali uboju Warsztaty Mroźnia chłodnia Smalcownia Utwardzanie placu i dróg Modernizacja instalacji kanalizacyjnej System zraszania magazyn Ŝywca Modernizacja myjki samoch. W * K – kredyt * W – środki własne Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. z o.07.12.148.03.2003 31.2000 22.2005 31. W W W.79 759.2000 31.12.01.13 252 614.2005 31.2003 05.76 74 265.2004 24.00 11 300.94 25 679.01.12.07.04.556.29 309.07.2002 31.07.03.706.48 20 997.2005 31.2004 31.911.07.027. Dzięki zrealizowanym inwestycją zakład zwiększył swe moce produkcyjne.2004 03.2005 31.07. a co za tym idzie zwiększył wielkości produkcji.708.60 498.01. Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp.03.89 1.20 350.2004 31.12. Zarządzanie i personel firmy Od 2000 roku firma rozpoczęła gruntowną modernizację i rozbudowę zakładu w celu przystosowania do wymogów sanitarnych Unii Europejskiej.04.03.2002 31.07.2005 31. oraz źródła ich finansowania w latach 2000 .22 Data rozpoczęcia 11.10.

14 092 625 13 600 000 12 600 000 10 853 352 11 600 000 10 600 000 8 610 886 7 786 315 9 600 000 8 600 000 7 600 000 kg 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.o.o.o. z o.24 5 1 355 983. • dla działu: ROZBIÓR Wykres 2: Wielkość rozbioru półtusz wieprzowych i ćwierci wołowych na elementy w firmie Agro-Handel Sp.97 1 787 409.43 1 850 000 1 750 000 1 595 976. z o.82 1 650 000 1 550 000 1 450 000 1 350 000 2002 2003 2004 2005 kg Źródło: Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.o. 220 745 218 000 208 000 198 000 181 638 174 601 188 000 178 000 159 973 168 000 2003 2004 158 000 2005 szt 2002 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.o.• dla działu UBOJNIA Wykres 1: Wielkość uboju trzody chlewnej w firmie Agro-Handel Sp. z o.o. z o. 1 902 368. 57 . z o. • dla działu: PRODUKCJA Wykres 3: Wielkość produkcji wędlin w firmie Agro-Handel Sp. z o.

15 kg i w 2005 roku kształtowała się na poziomie 1 902 368.99% w porównaniu do okresu wyjściowego. więcej o 9 osób niŜ w roku 2004 i o 31 osób niŜ w 2003 roku.99% (tj.107 szt) do roku 2004.39% i 80. 68% 2002 KOBIETY. 39. z o. Największy wzrost produkcji odnotowano na dziele rozbioru.o wzrosła o 53. 46.02 WSKAŹNIKI DYNAMIKI OKRES POPRZEDNI = 100% 100.144 szt) do roku 2003.82 109.12.Jak wynika z powyŜszych wykresów w latach 2002 – 2005 całkowita wielkość produkcji firmy Agro-Handel Sp. 65% 2005 KOBIETY. 66% 2004 KOBIETY.53% (tj.o.97 kg.o. z o.772 szt) do roku 2002.00 108. z o.z o.2005r. w latach 2002 – 2005 LATA 2002 2003 2004 2005 KOBIETY 66 75 82 84 MĘśCZYŹNI 138 147 162 169 ZATRUDNIENIE OGÓŁEM 204 222 244 253 2002 = 100 % 100. w firmie Agro-Handel Sp.z o. 58 . 39. MĘśCZYŹNI. Struktura zatrudnienia według płci przedstawia się następująco: Wykres 4: Struktura zatrudnienia wg płci w firmie Agro-Handel Sp. o 37. z o.02% tj. o 26. 34% MĘśCZYŹNI. Skup trzody chlewnej w 2005 roku przekroczył liczbę 200 tysięcy i osiągnął rekordowy w historii firmy poziom 220. którego produkcja w ciągu kolejnych lat wzrastała odpowiednio o 10. Udział kobiet w ogólne liczbie zatrudnionych zwiększył się z poziomu 32% w 2002 roku do 35% w 2005 roku. Na dzień 31. Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp. zatrudnionych było ogółem 253 pracowników tj.61 124. Wzrost produkcji pociągnął za sobą zwiększenie zatrudnienia.91 103.o. 60.745 sztuk. zatem była większa o 21. 34% MĘśCZYŹNI.00 108. 66% 2003 KOBIETY.69 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.82 119. 35% MĘśCZYŹNI.59%. W ciągu badanego okresu nastąpił wzrost zatrudnienia o 24. 32% Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. Dane dotyczące ilości zatrudnionych pracowników przedstawia tabela 5. Wielkość produkcji wędlin w ciągu czterech analizowanych lat wzrosła o 546 385.o. o 49 pracowników.09%.o.43% (tj.

na jakim działa spółka W Wielkopolsce stan pogłowia trzody chlewnej wynosi 4 192. HACCP ORGANIZATOR SKUPU PRACOWNICY SKUPU GŁÓWNA KSIEGOWA KADRY I PŁACE KASA KSIĘGOWOŚĆ KIEROWCY ELEKTRYCY MECHANICY KIEROWNIK BUDOWLANY KIEROWNIK UBOJU KIEROWNIK ROZBIORU KIEROWNIK PRODUKCJI KIEROWNIK EKSPEDYCJI KIEROWNIK MROŹNI GRUPA REMONTOWO -BUDOWLANA BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI Źródło: Opracowanie własne. zwiększyły się fizyczne rozmiary produkcji zwierzęcej.5 tyś sztuk. W 2005 roku w porównaniu z rokiem poprzednim.1% pogłowia krajowego. 59 . czyli o 201% większa niŜ średnia krajowa. PRZEZES ZARZĄDU Źródło: Opracowanie własne.4 kg natomiast w Wielkopolsce wynosiła 594.PoniŜej przedstawiono obowiązujący schemat organizacyjny badanej spółki: Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp. Z-CA PREZESA DYREKTOR SUROWCOWOPRODUKCYJNY DYREKTOR HANDLOWY DYREKTOR D.S.S. W porównaniu z krajami UE Wielkopolska lokuje się jako liczący producent o duŜym potencjale. 2.S. Schemat 6: Schemat organizacyjny firmy Agro-Handel Sp. co stanowi 24. z o. SKUPU DYREKTOR FINANSOWY CZŁONEK ZARZĄDU DYREKTOR D. INWESTYCJI PRACOWNICY DZIAŁU HANDLOWEGO SPECJALISTA D. 295. Produkcja Ŝywca rzeźnego w przeliczeniu na 1 ha uŜytków rolnych wyniosła w 2003r.o.o.8 kg na 1 ha uŜytków rolnych. Charakterystyka rynku.4. z o.

Obsada owiec na 100 ha UR wahała się w 2003 r.7 szt. podlaskim i wielkopolskim w 2004 r. MoŜna. 60 . rozbudowany przemysł paszowy.. Największa koncentracja chowu bydła występuje w woj.). Warszawa 2006. SpoŜycie mięsa kształtuje się na poziomie 63 kg na jednego mieszkańca w tym mięsa wieprzowego 40 kg i jest dość stabilne spowodowane stałymi tradycjami kulinarnymi Polaków. występuje w największej ilości w woj. świętokrzyskim do 11. od 0. Koszt produkcji kilograma wieprzowiny w Wielkopolsce jest niŜszy niŜ w innych regionach Polski. Pod względem jakościowym jest to najlepszy jakościowo surowiec dla przetwórstwa mięsnego. Wpływ na ten stan ma przede wszystkim duŜa koncentracja produkcji w gospodarstwach rolniczych. sztuk w 2004 r. w woj.2005 Źródło: Rolnictwo w 2005r. wielkopolskim. sztuk w 1990 r. znaczna produkcja zbóŜ oraz tradycje i wiedza Wielkopolskich rolników. Pogłowie owiec.6% pogłowia krów. małopolskim i wielkopolskim. podlaskim.2 szt. w woj. iŜ produkcja trzody chlewnej jest konkurencyjna w skali kraju oraz w skali Unii Europejskiej i dlatego ma szanse dalej rozwijać się i stanowić źródło dochodów dla Wielkopolskich rolników. małopolskim.5% pogłowia. GUS. a trzody chlewnej w woj. (318 tys. mleka. Miernikiem natęŜenia chowu zwierząt gospodarskich w poszczególnych województwach jest obsada na 100 ha uŜytków rolnych. którego liczebność wynosi w 2004 r. mazowieckim i wielkopolskim – łącznie znajduje się tam 46. zaledwie 8% poziomu z 1990 r. Natomiast pogłowie trzody chlewnej głównie występuje w woj. Zawartość mięsa w tuszy mierzona poubojowo wynosi w Wielkopolsce 51% a średnio w Polsce 46.5%. znajdowało się 44% pogłowia bydła i 44. wobec 4159 tys.Wykres 5: Produkcja Ŝywca rzeźnego. ZróŜnicowanie regionalne występuje takŜe w produkcji zwierzęcej. zatem przyjąć załoŜenie. jaj w latach 1995 . W województwach: mazowieckim. kujawsko-pomorskim.

z o.Wykres 6: Pogłowie bydła.o. Kilka większych zakładów o obrotach powyŜej 100 mln zł powstało w ostatnim okresie czasu. Agro-Handel Sp. Zakłady Mięsne „DUDA”. Zakłady Mięsne „BARTEK” z Sierakowa. iŜ przetwórstwem mięsa wieprzowego zajmuje się w Wielkopolsce około 460 zakładów w tym 37 zakładów jest w okresie przejściowym. krów i trzody chlewnej na 100 ha UR wg województw w 2004r w szt.5 Pozycja badanej spółki na rynku Z ostatnich danych wynika. GUS. Zakłady te stanowią grupę tzw. Warszawa 2005 2. NaleŜą do nich Zakład Przetwórstwa Mięsnego „MRÓZ”. Źródło: Rolnictwo w 2004r. Zakłady Mięsne „SALUS” z Bojanowa. Wzrosła efektywność branŜy oraz wydajność pracy na skutek restrukturyzacji firm i inwestycji kapitałowych. Dzięki tej grupie zakładów wyniki finansowe całej branŜy uległy znaczącej poprawie. 61 . Wyniki finansowe oraz udziały rynkowe tej grupy w skali kraju ulegają dynamicznej poprawie. W większości są to małe zakłady rzemieślnicze. „tygrysów sektora”.

System Kontroli Krytycznych Punktów ZagroŜeń. w ramach. Bada wpływ produkcji na środowisko.o.Do początku lat 90-siątych przemysł mięsny w Wielkopolsce rozwijał się w oparciu o małe. ze szczególnym uwzględnieniem ich bezpieczeństwa zdrowotnego. z o. Zakład znajduje się w Rejestrze Powiatowego Lekarza Weterynarii w Kościanie pod numerem 30110209 (ubój. wyodrębnianiu się kilku silnych zakładów – liderów rynkowych zaopatrujących rynek regionu oraz sieci detaliczne. co jest stwierdzone w zaświadczeniach wystawionych przez powiatowego lekarza weterynarii PIW-HŜ-6200-31/05. zachowaniu małych zakładów przetwórczych posiadających lokalne rynki oraz przetwarzających zakupione z ubojni tuczniki. rzemieślnicze zakłady zajmujące się ubojem oraz przetwórstwem mięsa. w Mościszkach posiadają obecnie systemy zapewnienia jakości: I – GMP . Artykuły pochodzenia zwierzęcego spełniają wymagania w zakresie warunków zdrowotnych Ŝywności PIW-Hś-6200-30/05. w szczególności na południe Polski. W wielu przypadkach zakłady te nie spełniały podstawowych wymogów sanitarno-weterynaryjnych oraz bezpieczeństwa Ŝywności. rozdzieleniu uboju i przetwórstwa – powstają nowe ubojnie specjalizujące się wyłącznie w uboju. Agro-Handel Sp. Produkcję prowadzi przestrzegając zasad dobrej praktyki produkcyjnej i przepisów dotyczących ochrony środowiska.Zasady Dobrej Praktyki Produkcyjnej. Nastąpiła gwałtowna restrukturyzacja tego sektora polegająca na: • • • • • koncentracji sektora a w szczególności etapu uboju.Zasady Dobrej Praktyki Higienicznej. mięso mielone – z uprawnieniami do handlu z UE) PIW-HZ-6200-29/05. 62 . II – GMP . przez wszechstronne zaangaŜowanie pracowników działających na wszystkich szczeblach przedsiębiorstwa. Zakład konsekwentnie realizuje program „Polityka Dobrej Jakości”. eksporcie półtusz oraz elementów kulinarnych poza Wielkopolskę. rozbiór. przetwórstwo. Zakład spełnia warunki sanitarne i weterynaryjne obowiązujące dla Zakładów Mięsnych. którego cały swój wysiłek poświęca na stałą poprawę jakości swych produktów. dostosowane do norm i standardów UE. III – HACCP . Pracownicy spółki znają politykę jakości firmy oraz są przez firmę szkoleni i instruowani w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności.

Produkty eksportowane są równieŜ do krajów Europy Wschodniej. z o. z hurtowniami.o. Chojnice ZM KRZYśANOWSCY. Grudziądz ZM MEAT-ŁUKÓW S. Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY MIEJSCE 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 MIEJSCE w ub.. ”AgroTrendy” 2006. W V edycji rankingu zakładów mięsnych tygodnika BOSS firma zajęła 7 miejsce a w VI edycji w/w tygodnika zajęła 10 miejsce. z o. Bojanowo TARCZYŃSKI S. s.o.. Mościszki ZM SKIBA. z o.o. z o. sklepami. 63 . Handluje z 532 jednostkami przetwórstwa mięsnego.A. Sosnowiec GRUPA ANIMEX Sp..o.. Sp. nr 13. Kosów Lacki ZPM Józef Malinowski. Zakład prowadzi aktywny program współpracy z dostawcami Ŝywca w celu poprawy jego jakości oraz stabilności dostaw. Dzięki stałej współpracy z dostawcami Zakład moŜe zwiększać jakość swoich produktów i umacniać pozycję rynkową. z o. z o. ZM ZAKRZEWSCY Sp.24.A.. wojskiem oraz innymi jednostkami budŜetowymi. k. Przechlewo GK PPMiD MAT S. Pieszków ZM MAZURY w Ełku Sp.A. Morfiny ZM SALUS Sp. Łyse PKM DUDA S.o. PUNKTY 123 115 97 89 86 83 81 81 80 78 76 73 70 68 65 59 54 47 43 43 41 40 Źródło:J.Firma Agro-Handel działa na terenie całej Polski. Lniano ZRW Józef Bartos ZPCh..o. Rybno MARID Sp.o. Biskupiec PRIME FOOD Sp. Trzykrotnie w latach 2002-2004 otrzymała certyfikat „Solidna Firma. W 2000 roku Agro-Handel zajął 8 miejsce w eksporcie mięsa. Okrzesik.A.o.J. roku (-) (1) (3) (12) (-) (5) (6) (-) (8) (19) (-) (15) (14) (15) (14) (-) (22) (16) (2) (13) (-) NAZW A FIRMY ZPM JBB Import-Eksport. Warszawa MRÓZ S. Borek Wielkopolski ZM NOWAK Sp. Cały surowiec skupowany jest w oparciu o system klasyfikacji SEUROP. Trzebnica ZM VIOLA Sp.. Pilica GRUPA DUDA.A. Radom ZPM JAF Sp. z o. J. Ranking zakładów mięsnych dwutygodnika AgroTrendy (II edycja) ”Lokomotywa” ciągnie dalej ….... W rankingu zakładów mięsnych (tabela 6) sporządzonym przez dwutygodnik AGRO-TRENDY firma Agro-Handel utrzymuje się w ścisłej czołówce najlepszych firm tej branŜy. Gdańsk PW KIER ZM Jastrzębie.. Drzycim AGRO-HANDEL Sp. z o.. .

Rozchód zasobów majątkowych musi być uzupełniony odpowiednim przychodem. Czas przebywania poszczególnych zasobów aktywów obrotowych jest uzaleŜniony od charakteru procesu produkcyjnego. W przeciwieństwie do aktywów trwałych.cit. co stwarza moŜliwość ciągłego dostosowywania wielkości tych składników do stopnia wykorzystywanych zdolności produkcyjnych. które spełniają pośrednią rolę w procesie osiągania gotówki. to jest długotrwałe finansowe lokaty pienięŜne i rzeczowe. Z reguły czas ten jest względnie krótki. z tego teŜ względu uwaŜa się je za mało elastyczne i obciąŜone są duŜym ryzykiem. czy nastąpi ich pełny zwrot z bieŜących wpływów działalności gospodarczej. Analiza sprawozdań finansowych 3. Obejmują one majątek trwały. które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych. powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń. Ŝe niezwykle waŜna jest analiza sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa. Wchodzą one do procesu gospodarczego i tam teŜ podlegają stałym przemianom oraz wymianom. aktywa obrotowe uczestniczą w nim w sposób bezpośredni. której głównym celem jest68: • • • dokonanie klasyfikacji i ustalenie najwaŜniejszych cech posiadanego majątku. terminowości regulowania rozrachunków itd. i które słuŜą jej do osiągania korzyści w formie dopływu gotówki lub jej ekwiwalentów oraz zabezpieczenia pretensji wierzycieli. nad którymi jednostka sprawuje kontrolę. głównie zapasy. s. zbadanie wielkości i zmian zasobów majątku w czasie.1. a zwłaszcza środki trwałe. Ryzyko inwestycyjne występujące przy 68 W.3. Aktywa trwałe zaangaŜowane są w przedsiębiorstwie przez okres powyŜej 1 roku. przynosząc nadwyŜkę środków pienięŜnych. Analiza sytuacji majątkowej w oparciu o aktywa bilansu Zasoby majątkowe. Istota i funkcje aktywów trwałych i obrotowych powodują. to kontrolowane przez jednostkę aktywa o wiarygodnie określonej wartości.64 64 . to te zasoby majątkowe. Aktywa. Nakłady na inwestycje ponoszone są w momencie rozpoczęcia ich realizacji lub nawet przed i nie ma nigdy pewności. wyposaŜenie oraz prawa i majątek obrotowy. Ich rola w procesie osiągania gotówki nie jest jednakowa. rozpatrzenie struktury zasobów majątkowych przedsiębiorstwa. naleŜności a takŜe środki pienięŜne. Gabrusewicz op.

angaŜowaniu aktywów obrotowych jest o wiele mniejsze niŜ w przypadku zastosowania aktywów trwałych, a ponadto w zaleŜności od jego struktury znacznie zróŜnicowane. Zarządzanie aktywami - z punktu widzenia osiągania wyznaczonych celów gospodarczych - wymaga ustalenia i utrzymywania optymalnej ich struktury, tj. poŜądanej proporcji róŜnego typu aktywów, a głównie stosunku aktywów trwałych i aktywów obrotowych. Wzajemna relacja między aktywami trwałymi a aktywami obrotowymi, stanowi wielkość zróŜnicowaną, która zaleŜy od rodzaju przedsiębiorstwa. Wymieniona relacja ilustruje płynność majątkową – bilansową. Im więcej środków ulokowanych jest w aktywach obrotowych (płynnych), tym są one łatwiejsze do zaangaŜowania w działalności gospodarczej i w ten sposób przedsiębiorstwo posiada większą płynność majątkowo – bilansową. Analizę wielkości i dynamiki majątku rozpatrujemy na podstawie danych liczbowych w wielkościach bezwzględnych i wskaźników relatywnych (dynamiki i tempa zmian). Dla analizy zmian, jakie miały miejsce w okresie sprawozdawczym, duŜą wartość poznawczą mają indeksy dynamiki. Wielkość tych indeksów powyŜej 100% oznacza rozwój przedsiębiorstwa, powiększanie zdolności produkcyjnych, natomiast wielkość poniŜej 100%, wskazuje na zawęŜanie działalności oraz ograniczanie posiadanych zdolności produkcyjnych. Do podstawowych wskaźników dynamiki wykorzystywanych w analizie majątku zalicza się:
wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego wskaźnik dynamiki majątku obrotowego
,

= = =

majątek całkowity rozpatrywanego okresu x 100 majątek całkowity poprzedniego okresu majątek trwały rozpatrywanego okresu x 100 majątek trwały poprzedniego okresu majątek obrotowy rozpatrywanego okresu x 100 majątek obrotowy poprzedniego okresu

Istotnym uzupełnieniem w ocenie wstępnej miar dynamiki jest analiza struktury. Wskaźniki struktury wyraŜają stosunek procentowy poszczególnych grup zasobów aktywów do ich łącznej wartości. Strukturę majątku w duŜej mierze kształtuje charakter przedsiębiorstwa. Wskaźniki struktury wykorzystywane w ogólnej analizie majątku wyraŜają się następującymi formami:
wskaźnik udziału majątku trwałego wskaźnik udziału majątku obrotowego = = majątek trwały x 100 majątek całkowity majątek obrotowy x 100 majątek całkowity

65

W badaniach sytuacji majątkowej wskaźniki syntetycznej struktury majątku uzupełniane są o wskaźniki, które są relacjami jednych pozycji aktywów do innych pozycji aktywów. Wśród wskaźników relacji najszersze zastosowanie mają wskaźniki:
wskaźnik unieruchomienia majątku wskaźnik produkcyjności majątku = = majątek trwały majątek obrotowy majątek rzeczowy majątek finansowy

Ocena relacji, które charakteryzują proporcje między aktywami trwałymi oraz aktywami obrotowymi, stanowi w gospodarce rynkowej podstawę do wstępnej oceny elastyczności firmy oraz stopnia ryzyka, co ma istotne znaczenie dla wierzycieli przedsiębiorstwa oraz banków finansujących działalność firmy. Wskaźnik

unieruchomienia majątku w postaci przedstawionej powyŜej, stanowi syntetyczną miarę stopnia elastyczności przedsiębiorstwa. Wielkość tego wskaźnika o poziomie

przekraczającym 1, informuje o znacznym stopniu unieruchomienia majątku, wysokich kosztów stałych i małej elastyczności przedsiębiorstwa. W przypadku obniŜenia zapotrzebowania odbiorców na wytwarzane produkty lub odprzedawane towary, narastającej konkurencji - względnie teŜ pojawienie się na rynku substytutów - istnieje duŜe prawdopodobieństwo obniŜenia rentowności, a nawet powstanie strat. Nie dotyczy to przedsiębiorstw przemysłowych, wprowadzających nowoczesną technikę i technologię, wówczas wzrost udziału środków trwałych w całkowitym majątku moŜe świadczyć o rosnącym stopniu mechanizacji produkcji i postępie technicznym. Kiedy wartość wskaźnika unieruchomienia majątku jest mniejsza niŜ 1, wówczas jest to symptom większych moŜliwości przedsiębiorstwa w przeprowadzaniu zmian. KaŜdy wzrost tego wskaźnika w czasie, jest oznaką pogarszania się elastyczności przedsiębiorstwa, a spadek świadczy o poprawie jego sytuacji w omawianej dziedzinie. Natomiast wskaźnik produkcyjności, ukazuje relacje między majątkiem rzeczowym (środki trwałe i zapasy), a majątkiem finansowym (naleŜności i środki pienięŜne). Korzystna sytuacja występuje wówczas, gdy relacja pomiędzy nimi jest wyŜsza od 1. W przedsiębiorstwach produkcyjnych majątek obsługujący działalność podstawową, powinien być większy od majątku finansowego69. Dokonanie analizy sytuacji majątkowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o. wiąŜe się z wykorzystaniem danych, które przedstawia poniŜsza tabela:

69

M. Jarzębowska, Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie, PWE, Warszawa 2006, s. 80-82.

66

Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005 2002
A.Aktywa trwałe
I.Wartości niematerialne i prawne II.Rzeczowe aktywa trwałe III.NaleŜności długoterminowe IV.Inwestycje długoterminowe V.Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 65 425,78 0,00 30 000,00 31681,05 11 135 497,44 1 068 370,29 8 796 435,71 1 249 311,01 21 380,43

2003
96 149,02 0,00 30 000,00 75 449,11 9 798 718,07 1 191 643,78 7 585 104,11 990 981,34 30 988,84

2004
104 004,36 0,00 30 000,00 98 604,42

2005
93 351,71 0,00 0,00 118 990,65

7 322 858,87 11 967 353,29 13 330 676,83 14 343 047,12 7 195 752,04 11 765 755,16 13 098 068,05 14 130 704,76

B.Aktywa obrotowe
l.Zapasy II.NaleŜności krótkoterminowe III.Inwestycje krótkoterminowe IV.Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe

9 847 444,11 11 909 667,79 691 198,75 8 238 820,79 818 830,44 98 594,13 1 170 552,01 7 470 895,76 3 151 655,41 116 564,61

Aktywa razem

18 458 356,31 21 766 071,36 23 178 120,94 26 252 714,91

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Analizując zmiany bezwzględne majątku całkowitego i jego podstawowych grupach majątkowych moŜna zauwaŜyć, iŜ przyrost majątku całkowitego w badanym okresie wyniósł 7 794 358,60 zł, na co zasadniczy wpływ miał przyrost majątku trwałego, którego wartość wzrosła o 7 020 188,25 zł. NaleŜy zauwaŜyć, iŜ majtek trwały spółki przez kolejne trzy lata charakteryzował się stałym wzrostem, w przeciwieństwie do majątku obrotowego, który w roku 2003 był mniejszy o 1 336 779,37 zł w porównaniu do roku poprzedniego. Na podstawie danych zawartych w tabeli 7 dokonano obliczeń łańcuchowych wskaźników dynamiki majątku badanej jednostki gospodarczej, które wynoszą:

Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005
WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego

2003
(2002 = 100)

WSKAŹNIKI DYNAMIKI 2004
(2003 = 100)

2005
(2004 = 100)

117,92 % 163,42 %

106,49 % 111,39 %

113,27 % 107,59 %

wskaźnik dynamiki majątku obrotowego 88,00 % 100,50 % 120,94 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Z obliczonych łańcuchowych wskaźników dynamiki wynika, Ŝe stosunkowo niekorzystnie kształtowały się roczne zmiany majątku w roku 2004, w którym wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wyniósł zaledwie 106,49 % przy jednoczesnym równieŜ niskim wskaźniku dynamiki majątku obrotowego (100,50%). 67

o. Z wykresu 7 i tabeli 9 wynika.35 1. Spadek udziału aktywów obrotowych w aktywach całkowitych wiąŜe się z spadkiem elastyczności.49% 45. niŜ 1.66 do 1.54 1.46 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.66 1.o.37% 39. Potwierdzają to równieŜ obliczone wskaźniki relacji majątku trwałego do majątku obrotowego. iŜ systematycznie od początku badanego okresu.o.98% 57.35. zwiększa się ryzyko inwestycyjne związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.67% 54.22 1.51% 54.20 wskaźnik produkcyjności majątku 0.83 1.Wskaźniki ogólnej struktury majątku przedstawia poniŜszy wykres: Wykres 7: Kształtowanie się wskaźników udziału majątku trwałego i obrotowego w majątku całkowitym firmy Agro-Handel Sp.o. Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp.53 1. czyli poziom uznawany za korzystny.15) jednak jest on cały czas na wyŜszym poziomie. z o.02% 42. Taka tendencja to efekt zmian dostosowujących technologię 68 . Natomiast wskaźniki relacji majątku spółki Agro-Handel zawarte są w tabeli 9. z o. z o. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik unieruchomienia majątku 2002 WSKAŹNIKI RELACJI 2003 2004 2005 0.63% 2002 2003 MAJĄTEK TRWAŁY 2004 MAJĄTEK OBROTOWY 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 – 2005 60. W ostatnim analizowanym okresie wskaźnik charakteryzował tendencją spadkową (zmniejszenie o 0.33% 45. Wraz ze wzrostem udziału trwałych składników majątku w majątku całkowitym badanej spółki. których wielkość w pierwszych trzech latach badanego okresu wzrosła z poziomu 0. kiedy to majątek spółki był zdominowany majątkiem trwałym następuje równowaŜenie udziałów podstawowych grup majątkowych.

produkcji Ŝywności do standardów Unii Europejskiej.44 54.49 2.35 38.44 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 146.63 163.krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe 88. natomiast wartość pozostałych zwiększyła się odpowiednio o: 42.70 93.00 238. Wielkość wskaźnika produkcyjności w tym okresie mieści się w przedziale od 1.00 100.54 co dla przedsiębiorstw produkcyjnych wskazuje na korzystną sytuację. Z kolei od drugiego roku objętego badaniem korzystnie kształtuje się relacja majątku obsługującego działalność podstawową do majątku finansowego. czyli do dnia akcesji do struktur europejskich.98 35.32 144.2004.00 0.14 0.54 461. Największą dynamiką zmian wśród składników majątku obrotowego charakteryzują się rozliczenia krótkoterminowe.79 47.37 4.95 Majątek całkowity 100.naleŜności krótkoterminowe . Do wzrostu majątku całkowitego głównie przyczynił się wzrost majątku trwałego.00 111.04 195. iŜ w latach 2002 – 2005 nastąpił wzrost całości majątku o 42.35 45. jakie firma Agro-Handel wprowadziła do 01.56%.00 0.przeprowadzona na podstawie obliczonych odchyleń i wskaźników dynamiki . Wartość majątku obrotowego uległa zwiększeniu jedynie o 6.16 0.66 65. z o.06 0.13 0.17 60.01 0.51 0.59% długoterminowe rozliczenia międzyokresowe.94 Majątek trwały .19 Majątek obrotowy .zapasy .00 311.36 53.92 125.42 182.pozwala stwierdzić.46 28.54 86.00 0.33 5.83 0.00 100.55 3.naleŜności długoterminowe .77 0.inwestycje krótkoterminowe .02 5.00 117.inwestycje długoterminowe .o.03 100.93 252.wartości niematerialne i prawne .47 34.38% rzeczowe aktywa trwałe oraz o 275. z o.85 4. którego wartość wzrosła o 95.19%. Wśród składników majątku trwałego jedynie inwestycje długoterminowe zmniejszyły 100. Szczegółowa struktura i dynamika zmian trwałego i obrotowego majątku spółki oraz ich poszczególnych składników przedstawia się następująco: Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.51 0.o.45 56.59 109.12 STRUKTURA (%) 2003 2004 54.87 158.68% wartości niematerialne i prawne.27 545.długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 57.56 84. których wartość wzrosła o 445.53 1.00 100.rzeczowe aktywa trwałe .00 0.55 0. przy czym wartość 69 .14 2005 0.23 79.23 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.05.43 42.23%.51 100.15 88.45 45.46 12.00 54.43 106.98 0.24 64.46 do 1.69 0.14 142.38 375.87%.00%.57 142. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 39.98 0.96 163. o 96. Pogłębiona analiza dynamiki aktywów .66 6.68 196.97 182.00 0.

111. które równe są aktywom jednostki. 107. POśYCZKI) KRYTERIUM: ŹRÓDEŁ POCHODZENIA ZEWNĘTRZNE WŁASNE (KAPITAŁ ZAŁOśYCIELSKI) OBCE (KREDYTY. Natomiast spadek udziału majątku obrotowego w strukturze aktywów wynika głównie ze spadku udziału naleŜności krótkoterminowych z 47.% tj.66% do 28. 103. o 14. Analiza sytuacji kapitałowej na podstawie pasywów bilansu Klasyfikację kapitałów jednostki według najczęściej stosowanych kryteriów podziału i ich rodzaje przedstawia poniŜszy schemat: Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych KRYTERIUM: WŁASNOŚCI KAPITAŁY WŁASNE KAPITAŁY POZOSTAŁE KAPITAŁY PODSTAWOWE KAPITAŁY OBCE KREDYTY. ZOBOWIĄZANIA) WEWNĘTRZNE WŁASNE Źródło: Opracowano na podstawie W. s. Kapitał własny definiowany jest przez aktywa netto. REZERWOWE) OBCE (KREDYTY INWESTYCYJNE)) KRÓTKOTERMINOWE WŁASNE (ZYSK NA DYWIDENDY) OBCE (ZOBOWIĄZANIA BIEśĄCE.46. cit.56%. Tak zdefiniowany kapitał własny obejmuje kapitał (fundusz) podstawowy. 3.2.07% oraz jednoczesnym wzroście środków pienięŜnych o 152. pomniejszonym o szeroko rozumiane zobowiązania i rezerwy na zobowiązania. o 19.85%. iŜ wzrost udziału majątku trwałym wiązał się ze wzrostem udziału rzeczowego majątku trwałego z 38.98% do 53.zapasów wzrosła o 9.27%. który jest 70 . POśYCZKI ZOBOWIĄZANIA KRYTERIUM: TERMINOWOŚCI DŁUGOTERMINOWE WŁASNE (PODSTAWOWE.83% tj.. Gabrusewicz op. Analizując zmiany w strukturze zachodzące w majątku firmy Agro-Handel naleŜy zauwaŜyć. naleŜności krótkoterminowych spadła o 15.20%.

s. Ujmuje to poniŜsza reguła71: KAPITAŁ STAŁY = KAPITAŁY WŁASNE + ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE Na zobowiązania krótkoterminowe. Dlatego teŜ punktem wyjścia przy porównawczej analizie pasywów jest wstępna ocena ich struktury i ustosunkowanie się – w warunkach danego przedsiębiorstwa – do relacji zachodzących pomiędzy własnymi i obcymi źródłami finansowania zasobów. zobowiązania z tytułu płac. Termin ich płatności jest dłuŜszy niŜ jeden rok. kapitał z aktualizacji wyceny. zwłaszcza kapitał podstawowy. na której jest oparta działalność przedsiębiorstwa. obligacje i inne papiery wartościowe emitowane przez przedsiębiorstwo. Waśniewski op. s. cit. obejmujące zobowiązania handlowe (wobec dostawców). zysk (stratę) netto oraz nieaktywną pozycję korygującą odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego. Struktura finansowa wynikająca z pasywów bilansu daje obraz podstawy finansowej. cit. kapitał stały przedsiębiorstwa. kredyty. 107. Łącznie z kapitałem własnym zobowiązania długoterminowe stanowią tzw. który powinien zapewnić pokrycie przynajmniej elementów majątku trwałego (wykazującego najniŜsza płynność). ubezpieczeń społecznych. 290. Pomiędzy tymi 70 71 T. stanowi najbardziej stabilne źródło finansowania. spełniając równocześnie funkcję gwarancyjną wobec wierzycieli70. Gabrusewicz op.. PoniŜsza formuła przedstawia kapitały własne w ujęciu rachunkowym: KAPITAŁY WŁASNE = AKTYWA – ZOBOWIĄZANIA I REZERWY NA ZOBOWIĄZANIA DąŜenie do poprawy stopy zwrotu kapitału własnego powoduje angaŜowanie w działalność gospodarczą kapitałów obcych. podatków. zysk (stratę) z lat ubiegłych. kapitał zapasowy. pozostałe kapitały rezerwowe. ceł. a więc płatności o terminie nieprzekraczającym jednego roku. W. kapitały krótkookresowe (zobowiązania i kredyty krótkoterminowe). 71 .korygowany in minus o naleŜne wpłaty na kapitał podstawowy oraz udział (akcje) własne. na które składają się: zobowiązania wobec kredytodawców i poŜyczkodawców z tytułu kredytów i poŜyczek krótkoterminowych oraz płatności odsetek od kredytów i poŜyczek długoterminowych przypadające na dany rok. a takŜe zobowiązania bieŜące. Dokonując wstępnego przeglądu struktury kapitałów trzeba brać pod uwagę czas uŜytkowania kapitałów obcych i odrębnie rozpatrywać: • • kapitały długoterminowe (zobowiązania i kredyty długoterminowe). Zobowiązania długoterminowe obejmują długoterminowe poŜyczki. Kapitał własny..

cit. Jarzębowska op. Nierzadkie są 72 73 M. Istotna jest równieŜ wewnętrzna struktura obu grup kapitałów.wielkościami powinna występować właściwa dla danego przedsiębiorstwa proporcja.. Drugi wskaźnik relacji jest miarą samofinansowania przedsiębiorstwa. Rozpatrzenie jej informuje o wartości kapitału własnego i zagroŜeniach wynikających z zaangaŜowania kapitału obcego73. Informuje o skali zaangaŜowania obcych źródeł finansowania w stosunku do kapitałów własnych. Wskaźnik udziału kapitałów obcych informuje o rozmiarach zadłuŜenia przedsiębiorstwa.oprócz stałego wypłacania dywidend od kapitału zakładowego . gdyŜ nieprzemyślane. T. przy których płaci się często wysokie odsetki. wskazując na wzrost stopnia samofinansowania. 72 .. s. 121. Stąd teŜ stosunek między kapitałem zakładowym a rezerwami ulega często znacznej zmianie. ocenę dynamiki poszczególnych składników kapitału. W dobrze funkcjonujących przedsiębiorstwach . Poziom sfinansowania składników kapitałami własnymi i obcymi określają wskaźniki struktury własnościowej i relacji kapitałów własnych i obcych wyraŜających się następującymi formułami: wskaźnik udziału kapitałów własnych wskaźnik udziału kapitałów obcych wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych = = = = kapitały własne x 100 kapitały całkowite kapitały obce x 100 kapitały całkowite kapitały obce kapitały własne kapitał własny kapitał obcy Wskaźnik udziału kapitałów własnych w kapitale całkowitym wyraŜa stopień samofinansowania przedsiębiorstwa. cit. moŜe spowodować trudności płatnicze i wywołać niebezpieczeństwo niewypłacalności72. co oznacza szybsze zwiększenie rezerw kapitałowych niŜ kapitału zakładowego.ma miejsce systematyczne tworzenie rezerw z zysku. Bardzo istotną kwestią wstępnej oceny pasywów jest zbadanie wewnętrznej struktury kapitałów własnych. s. Analiza sytuacji majątkowej obejmuje: • • • ocenę struktury kapitałów. 35. Natomiast wskaźniki relacji są uzupełnieniem wskaźników struktury. Relacja między nimi zaleŜy od charakteru przedsiębiorstwa i od czynników zewnętrznych. ocenę struktury kapitałowo-majątkowej. Pierwszy wskaźnik relacji określany jest wskaźnikiem przekładni kapitałowej. nagłe zmniejszenie kapitałów własnych w stosunku do obcych źródeł finansowania. op. Dudycz.

30 73 . w odniesieniu do poszczególnych grup kapitałów. nr 9.wypadki. 2001. naleŜy porównać dynamikę poszczególnych grup kapitałów względem siebie. Metoda praktyczna. Wyznaczenie pojemności zadłuŜeniowej spółki. Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych obliczany następująco: wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych = = = = kapitały całkowite w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały całkowite w poprzednim okresie kapitały własne w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały własne w poprzednim okresie kapitały obce w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały obce w poprzednim okresie kapitały długoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały długoterminowe w poprzednim okresie kapitały krótkoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały krótkoterminowe obce w poprzednim okresie wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych = 74 J. s. w których wielkość rezerw kapitałowych przekracza kilka razy wielkość kapitału zakładowego74. Do oceny struktury kapitałów własnych i obcych słuŜą wskaźniki: wskaźnik udziału kapitału podstawowego wskaźnik udziału kapitału zapasowego wskaźnik udziału kapitału z aktualizacji wyceny wskaźnik udziału kapitału rezerwowego wskaźnik udziału wyniku z lat ubiegłych wskaźnik udziału wyniku roku bieŜącego wskaźnik udziału zobowiązań długoterminowych wskaźnik udziału zobowiązań bieŜących wskaźnik udziału kredytów krótkoterminowych wskaźnik udziału zobowiązań z tytułu dostaw = = = = = = = = = = kapitał podstawowy x 100 kapitały własne kapitał zapasowy x 100 kapitały własne kapitał z aktualizacji wyceny x 100 kapitały własne kapitał rezerwowy x 100 kapitały własne wynik z lat ubiegłych x 100 kapitały własne wynik roku bieŜącego x 100 kapitały własne zobowiązania długoterminowe x 100 kapitały obce zobowiązania bieŜące x 100 kapitały obce kredyty krótkoterminowe x 100 kapitały obce zobowiązania z tytułu dostaw i usług x 100 kapitały obce Do oceny struktury kapitału pod względem terminowości korzysta się ze wskaźników opisanych wzorami: wskaźnik udziału kapitałów długoterminowych wskaźnik udziału kapitałów krótkoterminowych wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do krótkoterminowych = = = kapitały długoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały krótkoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały długoterminowe kapitały krótkoterminowe Dokonując oceny zmiany kapitałów w czasie. Gajdka. „Przegląd Organizacji”.

wzrasta udział kapitałów o większym wskaźniku dynamiki. red. Wskaźniki te pokazują teŜ zmiany w strukturze kapitałów . 120 Polityka bilansowa i analiza finansowa. s. natomiast majątek obrotowy powinien znaleźć częściowe pokrycie w kapitale własnym (kapitał własny powinien stanowić pokrycie dla 30% wartości majątku obrotowego) i długoterminowym obcym oraz częściowo krótkoterminowym kapitale obcym. Ŝe majątek obciąŜony duŜym ryzykiem. co łączy się z finansowaniem majątku obrotowego. Wrocław 2002. poŜyczki. RównieŜ za pozytywny objaw uwaŜa się silniejszą dynamikę kapitałów długoterminowych od dynamiki kapitałów krótkoterminowych. Podstawowym źródłem jego finansowania są kapitały krótkoterminowe (krótkoterminowe kredyty bankowe.. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. K. Wydawnictwo Ekspert. tym samym: kapitał własny majątek trwały kapitał własny+ długoterminowy obcy majątek trwały ≥ ≥ 0. jest to pozytywny objaw. Sawicki. s. Dla utrzymania równowagi finansowej przedsiębiorstwa istotne jest równieŜ zachowanie bieŜącej płynności. Ŝe optymalny poziom sfinansowania majątku trwałego kapitałem własnym wynosi 70%) oraz w razie potrzeby długoterminowym kapitałem obcym. czyli przez kapitał własny. Rzeczywisty obraz stanu ekonomiczno-finansowego firmy moŜna uzyskać dopiero na podstawie oceny wzajemnego związku między kapitałami (pasywami) a odpowiadającymi im środkami majątkowymi (aktywami)75.70 1.00 (I stopień pokrycia) (II stopień pokrycia) W. bony komercyjne) oraz zobowiązania bieŜące. Majątek trwały naleŜy finansować głównie kapitałem własnym (przyjmuje się. cit. Złota reguła bilansowa zakłada. powinien być finansowany w sposób najbardziej bezpieczniejszy.Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych jest równy wskaźnikowi dynamiki majątku całkowitego. JeŜeli dynamika kapitałów własnych jest silniejsza od dynamiki kapitałów obcych. JeŜeli zobowiązania krótkoterminowe w pełni pokrywają majątek obrotowy wówczas zachowana jest złota reguła bilansowania w stosunku do obrotowych składników majątku przedsiębiorstwa76. analiza by poszczególnych pozycji pasywów i aktywów jest wyczerpująco ocenić sytuację ekonomiczno-finansową przedsiębiorstwa.Gabrusewicz op. 142 76 75 74 . Oddzielna niewystarczająca. a za taki uwaŜa się majątek trwały.

W. JeŜeli majątek trwały jest w całości finansowany kapitałami własnymi. która finansuje środki obrotowe określana jest mianem kapitału obrotowego netto lub kapitału pracującego. op. JeŜeli majątek trwały nie jest pokryty kapitałami długoterminowymi. Ŝe przedsiębiorstwo moŜe mieć trudności w regulowaniu bieŜących zobowiązań. iŜ część środków obrotowych finansowana jest kapitałem stałym. s.. cit. wynikającego z unieruchomienia części środków obrotowych (zapasów. to wartość wskaźnika jest mniejsza od 100%.Do oceny struktury kapitałowo – majątkowej słuŜą równieŜ następujące wskaźniki: wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego wskaźnik zaangaŜowania kapitałów obcych = = = = kapitał własny x 100 majątek trwały kapitał stały x 100 majątek trwały kapitał krótkoterminowy x 100 majątek obrotowy kapitały obce x 100 majątek obrotowy Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym informuje. poniewaŜ kapitały długoterminowe powinny przewyŜszać wartość majątku trwałego. Jest to. Ta część kapitału stałego. 75 . Kapitał obrotowy netto . naleŜności) lub teŜ wynikającego ze strat związanymi z tymi środkami (trudności zbytu produktów. Celem kapitału pracującego w przedsiębiorstwie jest minimalizacja ryzyka.oblicza się według poniŜszych formuł78: • • podejście kapitałowe KAPITAŁ OBROTOWY NETTO = KAPITAŁ STAŁY – MAJĄTEK TRWAŁY podejście majątkowe KAPITAŁ OBROTOWY NETTO = MAJĄTEK OBROTOWY – KAPITAŁY OBCE KRÓTKOTERMINOWE 77 78 Ibidem. Oznacza to. więc pewnego rodzaju element bezpieczeństwa. Wartość tego wskaźnika powinna przekraczać 100%. Pozostałe środki obrotowe finansowane są kapitałami krótkoterminowymi (zobowiązaniami i kredytami). s. ułatwiający zachowanie bieŜącej płynności finansowej. kłopoty ze ściąganiem naleŜności). 123. 143. W praktyce jednak obserwuje się. Gabrusewicz. to musi bezwzględnie finansować majątek trwały kapitałem długoterminowym. Stopień tego finansowania określa wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego77. w jakiej części majątek trwały jest finansowany kapitałem własnym. co zgodne jest ze złotą regułą finansową. O ile przedsiębiorstwo swojego majątku trwałego moŜe nie mieć sfinansowanego kapitałem własnym. to przedsiębiorstwo takie ma bardzo silne podstawy finansowe.w zaleŜności od podejścia . Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałami długoterminowymi jest uzupełnieniem poprzedniego wskaźnika.

Rozliczenia międzyokresowe -długoterminowe -krótkoterminowe 9 847 444.42 7 186.Rezerwy na zobowiązania -długoterminowe -krótkoterminowe II.53 zł.15 2003 4 540 809.Zysk (strata) netto 3 817 944.15 0.00 zł. Spadek wartości wskaźnika oznacza wzrost finansowania majątku obrotowego kapitałem krótkoterminowym i jest to dla przedsiębiorstwa sytuacja niekorzystna.69 1 761 190.75 9 132 173. Jego wzrost oznacza zwiększenie długookresowych kapitałów w finansowaniu majątku obrotowego w przedsiębiorstwie.78 2004 1 400 000.12 3 687 533.91 1 000 000.45 301 684.Badając strukturę majątkowo-kapitałową.78 8 027. iŜ przyrost kapitałów własnych w rozpatrywanym okresie wyniósł 6 517 158. W 2005 roku badanej spółce udało się 76 .39 9 798 718.73 171 2832.07 7 186.07 899 865.79 244 121. w jakim stopniu kapitał pracujący finansuje majątek całkowity i majątek obrotowy. iŜ w 2004 roku wspólnicy dokonali dopłaty do kapitału podstawowego w kwocie 400 000.00 3 221 688.53 244 121.91 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.31 21 766 071.12 1 874 759. na co największy wpływ miał przyrost kapitału zapasowego.89 11 135 497.00 3 664.75 652 769.25 10 617 599.Kapitał (fundusz) własny I. PoniŜsza tabela zawiera dane wyjściowe do dokonania analizy sytuacji kapitałowej badanej zakładów mięsnych Agro-Handel Sp.9 9 226.94 26 252 714. Jest to sytuacja korzystna dla przedsiębiorstwa.07 3 664.48 4 8358. Analizując zmiany bezwzględne poszczególnych pozycji pasywów moŜna zauwaŜyć.90 0.30 12 162 308.60 9 226.78 0.00 2 339 260.Kapitał (fundusz) podstawowy II. z o.Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny IV.52 1 000 000.Zobowiązania długoterminowe III.00 5 015 020.56 301 684.00 805 400.00 5 003 448.00 65 2769.00 3 972.79 78 097. w latach 2002-2005 2002 A.07 1 710 859.Zobowiązania krótkoterminowe IV. z o.69 0. z o.o.11 11 909 667. którego wartość wzrosła o 4 198 047.o.o.18 10 337 251.42 0.77 70 070.00 4 017 200.74 2005 1 400 000.05 B.34 1 640. NaleŜy zauwaŜyć.01 5 369 431.34 0. Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp.97 zł.Zobowiązania i rezerwy l.Kapitał (fundusz) zapasowy III.65 10 335 103.40 6 740 569.86 Pasywa razem 18 458 356.00 3 972.44 1 640.36 23 178 120. poziom kapitału obrotowego wykorzystuje się do obliczenia następujących wskaźników: wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego = = kapitał obrotowy x 100 majątek całkowity kapitał obrotowy x 100 majątek obrotowy Wartość przedstawionych powyŜej wskaźników informuje o tym.00 5 052 102.

45 zł.54% 55. z o.97% 42. z o.79 zł do 17 225 261.o.40 zł i w porównaniu do roku 2003 (najniŜszego zysku). tym samym badana spółka poprawia swą strukturę własnościową.68% 20. z o.86% 29.63% 20.63%. W latach 2002 – 2005 zobowiązania i rezerwy kształtowały się na poziomie od 14 640 411. wyniósł on: 3 687 533.11% 52. w latach 2002 – 2005 57.89% 47.32% 79.72% 34.14% 70.32% do 60.37% 2002 2003 KAPITAŁ WŁASNY 2004 KAPITAŁ OBCY 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp.46% 44. w latach 2002 – 2005 79.92% 60.o.o.o.08% 39. Struktura kapitałów badanego podmiotu gospodarczego obrazują poniŜsze wykresy: Wykres 8: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium własności firmy Agro-Handel Sp.51 zł. był on większy o 1 976 673.wypracować największy w całym badanym okresie zysk. z o.03% 2002 2003 2004 2005 KAPITAŁ DŁUGOOKRESOWY KAPITAŁ KRÓTKOOKRESOWY Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp. 77 . Wykres 9: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium terminowości firmy Agro-Handel Sp. iŜ udział kapitałów obcych w strukturze w ciągu badanego okresu spadł z poziomu 79.28% 65. Analizując wykres 8 moŜna zauwaŜyć.

65 1. z o.65. spadała z 3.10 1.o. o 2. natomiast po 2003 roku w kapitałach dominowały kapitały długoterminowe (52% w 2004.44 0.79 2. z o. w stosunku do źródeł własnych.54 w 2005 tj. 65% w 2005).83 0.86 wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. Szczegółowa struktura oraz dynamika kapitałów własnych i obcych a takŜe ich składników podstawowych prezentuje tabela 13. Świadczy to o tym.83 w 2002 roku do 1.54 0. jednak nadal na koniec badanego okresu wielkość utrzymała się na dość niskim poziomie – zaledwie 0. Systematyczny wzrost wielkości wskaźnika relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych świadczy o coraz większej roli długoterminowych źródeł finansowania aktywów spółki Agro-Handel.o.79 0. W dwóch ostatnich badanych okresach miara skali samofinansowania (wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych) systematycznie wzrastała. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE KRYTERIUM WŁASNOŚCI: WSKAŹNIKI RELACJI 2002 2003 2004 2005 wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych KRYTERIUM TERMINOWOŚCI: 3. Skala zaangaŜowania obcych źródeł finansowania. 56% w 2003). iŜ firma Agro-Handel jest podmiotem silnie uzaleŜnionym od kapitałów obcych.jak wynika z wykresu 9 .Z kolei .41 1.29. RównieŜ korzystnie kształtują się wskaźniki relacji kapitałów badanej spółki. mianowicie do roku 2003 kapitał całkowity spółki zdominowany był przez kapitały krótkoterminowe (58% w 2002.26 0. 78 .26 0. Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp.74 3.w latach 2002 – 2005 nastąpiła znacząca zmiana w strukturze kapitałowej.

w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE STRUKTURA (%) 2002 2003 2004 2005 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 Majątek trwały .24% wyróŜniał się kapitał zapasowy.02 51.67 62.57 142.84 86.80 3.48 32.00 100.89 3.26 16433.00 20. co naleŜy ocenić jako korzystne zjawisko. przy jednoczesnym spadku udziału zobowiązań krótkoterminowych z 72. Od 2003 roku największy udział w strukturze kapitałów własnych ma kapitał zapasowy.01 80. w pierwszym okresie stanowił 26.00 0.68 118.70 140.52 6. Z kolei dynamika kapitałów obcych spadła o 8.51%. Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów badanej spółki przedstawiają się następująco: 79 .92 270.36 100. z o.23 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. o 15.kapitał (fundusz) zapasowy .37 11.41 35.55 112. a ich dynamika spadła o 24.77%.66% do 108.52 0.66 438. i tak.00 100. Zobowiązania krótkoterminowe wykazywały tendencje spadkową.zobowiązania długoterminowe .01 92.60 176.06 117.19% kapitałów własnych.55%.90 44. Na podstawie danych zawartych w tabeli 13 wynika.07 133.04 29.55 140. jakim jest wzrost udziału zobowiązań długoterminowych z poziomu 27.94% z poziomu 117.Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp.49 124.00 109.00 100.aŜ 521.kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny .58 215.o.19 21.00 100.45 52. Jednocześnie udział kapitału podstawowego w rozpatrywanym okresie systematycznie spada.28 4761.44% na 31.81 22.00 0.24 80.06 31.kapitał (fundusz) podstawowy .rezerwy na zobowiązania . Ŝe w latach 2002 – 2005 dynamika kapitałów własnych spółki Agro-Handel wzrosła z poziomu 18.00 290.54%. który stanowi blisko 50.72%.55% do 57.03 0.51 57.61 0.62 27.00 26.76 114.54 Kapitał obcy . o 151.72 562.o. a w ostatnim roku jego udział wynosił juŜ tylko 13. z o.00 400.zobowiązania krótkoterminowe .66 97.rozliczenia międzyokresowe 100.47 Kapitał całkowity 117.11 125.33 70.zysk (strata) netto 100.77 47.01 27. przy czym wśród jego składników największą dynamiką .70% tj.67 44338.00 621.81 13.00%.36 108.93 100.97 0.44 72.10 7.37% tj.02 100.55 48.92 2.93% do 170. Natomiast w strukturze kapitałów obcych obserwuje się dość korzystne zjawisko w ciągu czterech kolejnych lat.55%.92 125.82 100.64 19.

Warto zauwaŜyć. oznacza to. Z obliczeń przedstawionych na wykresie 10 wynika. co roku wzrastał szybciej. iŜ ich poziom. Wykres 10: Złota reguła bilansowa badanej spółki w latach 2002 – 2005 140% 120% 100% 80% 60% 40% 20% 0% 1. z o.49 % 148.96 0. Spółce udało się osiągnąć prawidłowa strukturę majątkowo . Wykres 9 obrazuje jak w spółce Agro-Handel przestrzegana była złota reguła bilansowa. z o.92 % 118.o. 80 . iŜ najsilniejszymi wskaźnikami dynamiki odznaczają się kapitały własne oraz kapitały długoterminowe.01 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.50 % 106.54 % 90.88 % 114.66 % 122. iŜ w latach 2002 .27 % 153.80 0. w całym okresie objętym badaniem kształtowały się stosunkowo korzystnie.84 % 140.72 0.Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp.91 % 83.kapitałową dopiero w 2005 roku.33 % 96.o.93 % 117.38 0.o.52 0.43 % 126. w latach 2002 – 2005 WSKAŹNIKI DYNAMIKI WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych 2003 (2002 = 100) 2004 (2003 = 100) 2005 (2004 = 100) 117. z o.07 0.19 1. Jak wynika z obliczeń przedstawionych w Tabeli 14. Agro-Handel.2004 nie została zachowana złota reguła bilansowania przez firma.51 2002 2003 Złota reguła bilansa % 2004 2005 Złota zasada finansowania % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.44 % 95.23 % 113.

65 % 3.02 % 77.91 % -24.48 % 2.31 % 166. w latach 2002-2005 WKAŹNIKI STRUKTURY M AJĄTKOWO-KAPIT AŁOWEJ WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego wskaźnik zaangaŜowania kapitałów obcych wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego 2002 2003 2004 2005 52. JednakŜe w ostatnim roku objętym badaniem poziom kapitału obrotowego netto jest najwyŜszy w całym okresie.06 % 107.38 % 131.84 % 8.27 % -12. z o. zatem zmniejszyło się zagroŜenie utraty płynności finansowej.40 % 72.08 % 133.00 % 95.o 81 .16 % 175. Jest to sytuacja niekorzystna. dlatego część majątku trwałego finansowana była kapitałami krótkoterminowymi. z o. Ŝe w tych latach majątek trwały firmy przewyŜszał kapitał stały. Wykres 11: Kapitał obrotowy netto firmy Agro-Handel Sp.o.60 % 37.o.16 % 124.56 % 90. Oznacza to.94 % 80. z o.23 % 50.78 % 4.84 % 112.46 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.92 % -5.14 % 107.o PowyŜszy wykres wskazuje. gdyŜ moŜe spowodować do utratę płynności finansowej. w latach 2002 –2005 3 000 000 zł 2 729 136 zł 2 000 000 zł 1 000 000 zł 0 zł -1 000 000 zł -2 000 000 zł -3 000 000 zł 513 926 zł 512 286 zł 1 007 077 zł 2 002 2 003 2004 2005 -1 212 648 zł -1 220 675 zł -2 374 441 zł -2 367 255 zł KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście kapitałowe) KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście majątkowe) Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. ta zaś moŜe doprowadzić do bankructwa. iŜ w latach 2003 – 2004 kapitał obrotowy spółki Agro-Handel był ujemny. z o.Kształtowanie się kapitału obrotowego netto badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono na wykresie 11.79 % -10. Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp.

. W 2003 roku rozpoczęto rozbudowę hali uboju. iŜ spółka Agro-Handel sprawnie spłaca zaciągnięte wcześniej zobowiązania kredytowe. Wstępna ocena księgowej wielkości wyniku finansowego Wielkość wyniku finansowego jest głównym czynnikiem rzutującym na poziom rentowności. który równieŜ w roku 2003 kształtował się na poziomie 175. rozbudowano system wagowy. 82 . jaką spełnia wynik finansowy w działalności przedsiębiorstwa. przychody ze sprzedaŜy towarów. cit. s. zakupiono nową linie ubojową. tworzy się potrzeb jego wielokierunkowej analizy79. przychody z operacji finansowych oraz odpowiadające tym rodzajom działalności koszty i straty. a takŜe podstawowym źródłem zasilania przedsiębiorstwa w kapitał własny oraz wypłat dywidend dla udziałowców.94% i 80. określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. a takŜe wyposaŜono dział produkcji wędlin w nowe maszyny i urządzenia techniczne.79% i był najwyŜszym w całym okresie objętym badaniem. D. Wędzki opt.Jak wynika z przedstawionych w powyŜszej tabeli danych. w 2003 roku zarówno wielkość wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym jak i kapitałem stałym były najniŜszym w całym analizowanym okresie i wynosiły odpowiednio: 37. grupuje wszystkie przychody uzyskiwane ze sprzedaŜy dóbr i usług wytworzonych przez przedsiębiorstwo. Rachunek wyników to główne źródło informacji o wielkości osiągniętego zysku lub poniesionych strat. co wskazuje na to. Znajduje to odbicie w poziomie wielkości wskaźnika zaangaŜowania kapitałów obcych. Niski poziom wskaźników wynika z gruntownej modernizacji zakładu produkcyjnego. Operując wielkościami strumieniowymi. 33. Dodatkowo pełni rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego.16%.3. jaka w tym czasie miała miejsce. Sierpińska. Ze znaczącej roli. Zakłady Mięsne Agro-Handel nie były w stanie sfinansować modernizacji budynków i zakupu nowych środków trwałych bez konieczności zadłuŜenia się (zaciągnięcia kredytów). UmoŜliwia równieŜ rozwój firmy i wzrost jej wartości. Na wynik finansowy moŜe oddziaływać róŜny układ 79 M. 3.. Przez kolejne lata obserwuje się spadek wartości tego wskaźnika. Ponadto stanowi podstawę do rozliczeń finansowych z budŜetem państwa w postaci podatku dochodowego.

s.07 72 853 543.czynników biorących udział w jego tworzeniu.05 67 726. w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE Przychody netto ze sprzedaŜy i zrównanie z nimi Koszty działalności operacyjnej 2002 2003 2004 2005 69 760 541.59 Wynik finansowy netto 1 710 859.62 1 502 633. K.69 Zysk(strata) z działalności operacyjnej Przychody finansowe Koszty finansowe 2 473 048.70 236 803. cit.88 1 341 634.73 3 687 522.78%.35 Zysk(strata) z działalności gospoddochodowy Podatek arczej 2 372 707.18 515 124.49 154 615.02 893 739. • badanie relacji zachodzących pomiędzy poszczególnymi wielkościami ekonomicznymi rachunku wyników.26 zł.99 1 727 581.o. Polityka bilansowa i analiza finansowa. Przekształcona do postaci analitycznej forma rachunku wyników stanowi dobrą podstawę do wstępnej oceny kształtowania się wyniku finansowego na róŜnych poziomach (Tabela 16).39 1 874 757.31 229 378.29 75 803.02 84 489 391.53 94 684 149. Szczegółowa analiza poszczególnych czynników umoŜliwia określenie.17 zł.62 89998 011.96 627 992.77 4 728 728. Wstępna analiza rachunku wyników obejmuje80: • ustalenie i ocenę zmiany wielkości strumieni pienięŜnych prezentujących przychody ze sprzedaŜy. 80 83 .33 73 661 368.37 86 555 975. Sawicki op.90 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.25 359 091.41 261 181.05 661 847.35 2 066 583.13 441 769. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą.04 955 386.78 1 032 773.o. red. koszty i wynik finansowy i inne wielkości ekonomiczne w kolejnych latach badanego okresu.01 1 041 205.26 807 825. NajwyŜszy wyniki na działalności podstawowej spółka Agro-Handel osiągnęła w 2005 roku i wyniósł on: 4 686 138.13 129 037.84 2 699 142. z o.75 67 997 353. 146. który w wartościach bezwzględnych wyraŜa się kwotą 2 922 950.91 4 686 138.41 2 389 881.27 5 013 533..52 Zysk(strata) na sprzedaŜy Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne 864 475.52 zł i był większy od najniŜszego wyniku osiągniętego na tej działalności w badanym okresie o 3 878 313.26 zł zysk wypracowanego w pierwszym roku analizowanego okresu nastąpił wzrost o 265. w jakim stopniu kaŜdy z nich wpłynął na powstanie ostatecznej wielkości wyniku finansowego i czy jest ona prawidłowa z punktu widzenia ekonomicznej efektywności środków zaangaŜowanych w procesie produkcji. z o.68 376 987.89 899 865. Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.23 1 763 188.13 74 286. W porównaniu do 1 763 188.

89% -49. Bardzo pomocne w zakresie analizy rachunku wyników jest tzw.23% 33.69% 110.86% -38.77% 77.o. W tym celu dokonuje się porównawczej oceny wskaźników dynamiki poszczególnych jego składników. Potwierdzenie rezultatów oceny wyniku finansowego przy wykorzystaniu wskaźników dynamiki moŜna uzyskać przez równoległą analizę wskaźników struktury rachunku wyników.74% 8. Ocena struktury analitycznego rachunku wyników polega na ustaleniu udziału poszczególnych jego składników w ogólnej (stanowiącej 100%) wielkości przychodów ze sprzedaŜy.08% wynik na działalności podstawowej wynik na działalności operacyjnej wynik na operacjach finansowych obowiązkowe obciąŜenia wyniku finansowego 60% 40% 20% 0% -20% -40% -60% 103. 84 .24% 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.o.09% -16. które w formie dwóch tabel obrazuje strukturę oraz dynamikę przychodów i kosztów. w latach 2002-2005 140% 120% 100% 80% 127.48% -7.88% -17. które w głównej mierze rzutują na poziom zysku netto.50% -27. Analiza dynamiki umoŜliwia wymierne określenie wpływu podstawowych czynników na wzrost lub spadek wyniku finansowego netto. z o. zestawienie analityczne.06% 89.49% -5.72% -28.21% 41. istotne znaczenie ma tu porównanie wskaźników. Otrzymane w ten sposób odchylenia dodatnie i ujemne informują przejrzyście o zaistniałych przekształceniach poszczególnych elementów osiągniętego wyniku finansowego.Kształtowanie się wyników poszczególnych segmentów działalności firmy Agro-Handel w rozpatrywanym okresie obrazuje poniŜszy wykres: Wykres 12: Wielkość i zmiana wyników na poszczególnych obszary generowania wyniku finansowego firmy Agro-Handel Sp. z o.

55 2.61 96. z o.01. i 102.50% w 2004.60 1.24 2.53 1.stat.61%.03 0.39 Koszty działalności operacyjnej 97.66 45.60 77.16 57.o.18 0.o.45 -0.64 400.11 97.14 124.45 0.10 Pozostałe przychody operacyjne 1.47%.40 Zysk(strata) z działalności operacyjnej 3.22 100. 97.17 4.Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów.gov.92 58.00 100..05 107.38 60.12 0.73 2.01 0.30 4.70 50. Natomiast koszty działalności operacyjnej. Przedstawione w tabeli 17 wskaźniki dynamiki wyniku finansowego netto nie uwzględniają wpływu zmiany cen w badanym okresie.22 1. Ŝe decydujący wpływ na wielkość przychodów netto ze sprzedaŜy mają przychody ze sprzedaŜy produktów.75 52. z o.32 Zysk(strata) z działalności gospodarczej 3.62 141. 95.95 2.55 157.69 2.90%.40 1.54 3. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE STRUKTURA (%) 2002 2003 2004 2005 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 Przychody netto ze sprzedaŜy 100.57 156.72 199. ich wskaźnik udziału wynosił w kolejnych latach odpowiednio 92.97 95.73 -551. 96.08 0.58 110.10 Koszty finansowe 0.00 Przychody ze sprzedaŜy produktów 92. Analiza dynamiki zysku po wyeliminowaniu wpływu zmiany cen przedstawia poniŜszy wykres: http://www.00 100.pl/dane_spol-gosp/ceny_handel_uslugi/wskazniki_inflacja/wsk_c_50-05.32 215.04 Przychody finansowe 0.59 124.82 117.10% w 2005 roku81.82 Podatek dochodowy Wynik finansowy netto 0.57 -561.10 3.84 103.33 0.2007 81 85 . 97.45%.60 2.35 66.00 105.39 1. stanowią analogicznie: 97.57%.44 5.92 Przychody ze sprzedaŜy towarów i materiałów 7. 103.30 0.57 92.81 105.69 Zmiana stanu produktów -0.95 1.21 265.76 0.08 135.57 3. Wskaźniki inflacji (wskaźnik cen przy podstawie rok poprzedni = 100) w poszczególnych latach kształtowały się następująco: 100. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.52 406.90 Zysk(strata) na sprzedaŜy 2.96 168.49 103.18 0.36 2.35 Pozostałe koszty operacyjne 0. 98.14 202. Analiza struktury rachunku wyników wykazuje.54 100.75 52.89 56.htm 03.69%.82 43.81%.47 98.76 109.73 97. 92.05% ogólnej wielkości ze sprzedaŜy.78 199.94 0.73 130.60 6.25 132.24 164.39 667.99 1.80% w 2003.46 88.08 0.30 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.83 109.

o.57 106.78 893 739.68 74 286.31 75 803.70 67 726.54%.28 Koszty działalności operacyjnej Pozostałe koszty operacyjne Koszty finansowe Podatek dochodowy 67 997 353.25 132.89 1 710 859.73% od poziomu z 2002 roku.o.35% 3 687 522.55 66. Wskaźniki dynamiki przychodów i kosztów poszczególnych segmentów działalności analizowanej spółki przedstawiono w tabeli 18.33 73 661 368. Koszty działalności operacyjnej 86 .01 661 847.39 892 723.59%.25 0% 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.83 157.o.62 89 998 011. z o.14 124.89 92 026 300.49 57.53 94 684 149.52 58. 35.29 KOSZTY OGÓŁEM Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.23 154 615. z o.62 95 713 822.29 261 181..05 627 992.07 72 853 543.37 86 555 975.25 PRZYCHODY OGÓŁEM: 70 754 054.13 75 464 753.69 135.03% 100% 52. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 WARTOŚĆ (zł) 2003 2004 2005 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 Przychody netto ze sprzedaŜy 69 760 541.36 667.75 Pozostałe przychody operacyjne 864 475.85 87 517 441.08 135.13 1 032 773.05 236 803.90 3 461 848.46 85 642 683. 24.73% Pozostałe przychody operacyjne charakteryzowały się zmienną dynamiką.06 107. natomiast wartość wskaźnika dynamiki w cenach porównywalnych obniŜa się o 13.96 Przychody finansowe 129 037. z kolei przychody finansowe osiągały poziom niŜszy średnio o 43.96 105.84 103.02 84 489 391.92 406.73 199.41 955 386.69 69 043 194.08%. z o.66 123.49 1 727 581.24 74 564 888.85 1 710 859.18 359 091.75 77.73 1 796 984.96 168. w latach 2002-2005 i jego dynamika w cenach porównywalnych 250% wynik fiansowy netto w cenach bieŜacych 200% wynik finansowy netto w cenach porównywalnych wskaźnik dynamiki w cenach porównywalnych 150% 105.60 1 874 757.16 103.32 108. Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp.04 1 041 205.89 899 865.80 124.35 156. Dynamika przychodów netto ze sprzedaŜy w stosunku do roku wyjściowego wynosiła dla kolejnych lat odpowiednio: 5.13 376 987.39 110.19% i kształtuje się na poziomie 202.35%.Wykres 13: Wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp. Jak widać na wykresie 13 oraz w tabeli 18 dynamika zysku w cenach bieŜących w okresie czterech lat wynosiła 215.04 133.o.75 52.99 441 769.24 164.59 124.02 515 124.18% 50% 202. z o.13 229 378.

49 2005 3 687 533.81 1 158 651. Obok statystycznej informacji o stanie i zmianach w zakresie zasobów i źródeł ich pochodzenia oraz dynamicznej informacji w ujęciu memoriałowym o przychodach i kosztach. uzyskuje się w tym rachunku równieŜ dynamiczną informację w ujęciu kasowym o wpływach i wydatkach firmy.45 583 342.06 -3 691 970.55% w 2003 i o 0.40 1 999 055. ustalenie źródeł jej pochodzenia i kierunków wykorzystania.39 Zysk (strata) netto -1 807 898. w którym to róŜnica pomiędzy dynamika kosztów a przychodów działalności operacyjnej była niŜsza o 3.00 -2 229 484.12 Wydatki Przepływy pienięŜne netto z działalności inwestycyjnej Przepływy środków pienięŜnych z działalności finansowej Wydatki Przepływy pienięŜne netto z działalności finansowej 132 684.45 -1 377 944. terminowości oraz stopnia pewności przyszłych przepływów pienięŜnych.17 2 812 826.38 -5 740 816.48 884.35 235 120.37%. z o. Dane o przepływach pienięŜnych mogą teŜ zawierać uŜyteczne informacje do określania kwoty. z o.23 5 686 589. 87 .89 1 750 000. Analiza pionowa i pozioma rachunku z przepływów środków pienięŜnych Podstawowym celem sporządzania tego rachunku przepływów pienięŜnych jest określenie: zdolności generowania gotówki i jej ekwiwalentów przez przedsiębiorstwo.22 2 186 423.89 899 865.97 111 896.67 -172 150. Tendencja ta odwróciła się w 2005 roku. Informacje zawarte w rachunku przepływów pienięŜnych pozwalają wyjaśnić zmiany występujące w aktywach bilansu jak i w sytuacji finansowej.31 Przepływy środków pienięŜnych z działalności inwestycyjnej 186 707.74 1 061 717.22 2 936 477.41 -5 628 920.45 76 218. 3.70 -3 824 654.00 1 374 422.97 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.wzrastały szybciej o 1.17% w 2004 a niŜeli odpowiadające im przychody. Tabela 19 zawiera dane dotyczące przepływu strumieni środków pienięŜnych badanej jednostki gospodarczej w czterech kolejnych latach Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp.4.85 3 312 073. w tym zwłaszcza w strukturze finansowania działalności gospodarczej oraz w płynności finansowej firmy.80 1 613 065.o.91 Przepływy środków pienięŜnych z działalności operacyjnej 1 710 859.93 -3 665 103.83 Korekty razem Przepływy pienięŜne netto z działalności operacyjnej -97 038.92 -258 329.29 Przepływy pienięŜne netto razem 486 340.90 2 332 824.98 -1 027 772.o. Rachunek przepływów pienięŜnych wypełnia lukę w tworzeniu przez rachunkowość „wiernego obrazu” sytuacji finansowej przedsiębiorstwa.59 -3 588 -841 390.55 1 406 770. w latach 2002 – 2005 2002 2003 2004 1 874 759.06 Wpływy -1 028 098.96 4 211 939.

Rachunki przepływów pienięŜnych sporządzane z podziałem na przepływy działalności operacyjnej. pozwala spojrzeć szerzej na zmiany środków pienięŜnych w przedsiębiorstwie. netto z działalności operacyjnej wyróŜnić moŜna cztery warianty charakteryzujące sytuację finansową przedsiębiorstwa. Podstawę oceny stanowią tylko salda środków pienięŜnych netto. Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pienięŜnych KATEGORIA STRUMIENI I II III KOLEJNE PRZYPADKI IV V VI VII VIII OPERACYJNY INWESTYCYJN FINANSOWY + + + + - + + - + + + + + + - - Źródło: Opracowanie własne. Przedstawiona interpretacja zmian w stanie środków pienięŜnych ma charakter ogólny. Ŝe zysk netto to nie to samo. W metodzie pośredniej. Jest to sytuacja typowa dla przedsiębiorstw rozwijających się. Tabela 21: Wynik księgowy a środki pienięŜne netto z działalności operacyjnej TREŚĆ WYNIK FINANSOWY NETTO ŚRODKI PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ WARIANTY I II III IV + + + - + - Źródło: Opracowanie własne. bowiem wyróŜnić osiem moŜliwych przypadków. uzyskiwane z poszczególnych rodzajów działalności. inwestycyjnej i finansowej są pomocne w rozpoznaniu konkretnej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Jak wynika z tabeli 19 w 2002 roku dwa ujemne strumienie: operacyjny i inwestycyjny są finansowane były źródłami zewnętrznymi. Niedobór środków pienięŜnych pokrywany był kredytami i poŜyczkami oraz innymi wpływami finansowymi. Natomiast w kolejnych latach dodatni strumień pochodzący z działalności operacyjnej nie był wystarczający dla pokrycia wydatków inwestycyjnych. dla której przedsiębiorstwo zostało powołane (samofinansowanie). Z punktu widzenia zdolności generowania środków 88 . co gotówka wypracowana z działalności operacyjnej (podstawowej). pozyskiwanie z zewnątrz kapitałów własnych i obcych oraz kierunków ich wykorzystania. wykorzystywanej do zestawienia przepływów pienięŜnych z działalności operacyjnej wyraźnie widać. Zastosowanie dodatkowych obliczeń i ocen. Porównując zysk netto i środki pienięŜne . Bardzo istotne jest tu określenie i ocena zdolności przedsiębiorstwa do generowania środków pienięŜnych z działalności podstawowej. Trzy rodzaje strumieni oraz dwa kierunki przepływu (dodatni lub ujemny) pozwalają.

dla 2003: -5. Analiza dynamiki (analiza pozioma) umoŜliwia natomiast ocenę występujących tendencji zmian poszczególnych pozycji. Analiza struktury.477.96 zł. Generowana nadwyŜka gotówkowa w wyniku prowadzonej działalności finansowej w ciągu czterech lat spadła o 83. jakie spółka uzyskiwała od 2003 ze sprzedaŜy towarów. Z kolei cash flow finansowe w całym badanym okresie charakteryzuje stała tendencja spadkowa.22 zł.936.211. wyrobów.038. dla 2004: 3.390. (czyli analiza pionowa) pozwala ujawnić podstawowe źródła pochodzenia gotówki lub teŜ kierunki ich wydatkowania.588.23 zł i 5. W ramach wstępnej analizy rachunku przepływu środków pienięŜnych istotne jest teŜ badanie struktury i dynamiki tych przepływów.884. Jak widać na poniŜszym wykresie w badanym okresie.06 zł.29%.31zł. Ŝe środki pienięŜne. które wynosiły odpowiednio: 4.970. usług były wyŜsze od wydatków z działalności operacyjnej.pienięŜnych od roku 2003 badane przedsiębiorstwo znajduje się w korzystnej sytuacji gdyŜ osiąga zysk netto i jednocześnie uzyskuje nadwyŜkę środków pienięŜnych z działalności operacyjnej.41 zł.589.89 zł.48 zł i dla 2005: -3.628. jedynie w roku 2002 Cash Flow operacyjne wykazywało niedobór w wysokości: 97. natomiast w trzech kolejnych latach wynik na działalności operacyjnej przyjmował wartości dodatnie. Ujemne przepływy pienięŜne netto dla działalności inwestycyjnej. 2. Oznacza to. jakie kształtowały się w badanej jednostce naleŜy oceniać pozytywnie. 89 . gdyŜ informują o intensywnym rozwoju firmy. Wykres 14 przedstawia przepływy netto z poszczególnych działalności badanej jednostki gospodarczej w rozpatrywanym okresie.939.691.920. Wynosiły one odpowiednio dla roku: 2002: -841.686.

45 % -37.92%.57 % 37.zmiana stanu rozliczeń międzyokresowych PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ 2002 -18.o.43 % 28.55 zł 2 936 477.2005. całej nadwyŜki operacyjnej w latach 2003 .o.o.92 % 17.76 % -22. Do celów analizy strukturalnej nadwyŜki strumienia pienięŜnego z działalności operacyjnej dane zawarte w części A rachunku zostały poddane przekształceniu. Głównym źródłem dodatnich wartość przepływów pienięŜnych netto z działalności operacyjnej był zysk na działalności operacyjnej.94 % 52. które polegało na wyeliminowaniu pozycji nienaleŜących do tej działalności.13 % 2.81 % 0.10 % -0.99 % 70.26 % 13. z o.21 % -2.31 zł 2002 -841 390.02 % 6.36 % -5.00 % 100.80 % 32.82 % 100.99%.80%. Wysokim udziałem w strukturze Cash Flow operacyjnym charakteryzuje się takŜe amortyzacja.64 % -19.00 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp.06 zł -3 588 884. zatem nie pociąga za sobą Ŝadnych przepływów 90 . w latach 2002 – 2005 DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA 4 211 939. 70.41 % -1.33 % -1.zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych .08 % 2003 2004 2005 22.50 % 19.89 zł Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.zmiana stanu zapasów .01 % 18.17 zł 583 342. stanowiący kolejno: 22.zysk na działalności operacyjnej . Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp.Wykres 14: Kształtowanie się dynamiki poszczególnych rodzajów strumieni przepływów pienięŜnych netto firmy Agro-Handel Sp.28 % 19.zmiana stanu naleŜności . z o. z o. z o.zmiana stanu rezerw .04 % -8.92 % 68.00 % 100. w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE .41 zł 2003 2004 2005 -3 691 970. 68.25 % 28.22 zł 1 406 770.48 zł -5 628 920. ale nie jest wydatkiem. Efekt tego przekształcenia przedstawia tabela 22.85 % 0.00 % 100.23 zł 5 686 589.o. która jest kosztem.29 zł 1 158 651.44 % -22.amortyzacja .35 zł -97 038.96 zł 235 120.

83% 14.00 .08 % 80. 91 .10 % .wykup dłuŜnych papierów 7.spłaty kredytów i poŜyczek 10.dywidendy i inne wypłaty na rzecz właścicieli 43.00 % NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp.zbycie wartości niematerialnych i prawnych 100.00% 100. z o.00 % 100.78 % 61.57 % .00 % 100. NiŜsza wartość przepływów netto z działalności operacyjnej w 2004 roku wynika z niekorzystnej zmiany stanu naleŜności (spadek o 653.39 % 16. z o.43 % WYDATKI: 100.87 % 5.kredyty i poŜyczki 100.28 % 30.00 % 100.odsetki 45.00 % 100.34 % 13.68 zł) przy jednoczesnym spadku zobowiązań niezwiązanych z zaciągniętymi kredytami i poŜyczkami o 1.00 % 100.64 % 2. z o.62 % 19. z o.00% 100.00 % oraz rzeczowych aktywów trwałych PRZEPŁYWY PIENIĘśNE 100.pienięŜnych.o.00 % 100. Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp.79 % PRZEPŁYWY PIENIĘśNE 100.00 % 100.o. Do analizy struktury przepływów pienięŜnych netto z działalności inwestycyjnej wykorzystano poniŜszą tabele: Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.646.00 % 100.00 % 100.o. Dlatego kwotę amortyzacji naleŜy dodać do wyniku finansowego.00 % 100.00 % 46.00 % .41 % 11. Struktura gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE 2002 2003 2004 2005 WPŁYWY: 100.38 % 44.00 % 100.36 % wartościowychkrótkoterminowych .00% oraz rzeczowych aktywów trwałych WYDATKI: 100.716.00% 100.47 % . W badanej spółce składniki gotówki netto z działalności finansowej przedstawione zostały w tabeli 24.wpływy netto z dopłat do kapitału 14.22% .00% 100.00 % 100.inne wpływy finansowe 39.72 % 5.00 % 100.00 % .32 zł.099.00 % 100.00 . składa się wyłącznie z wpływów i wydatków związanych z nabyciem i zbyciem wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych.00 % 100. w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE 2002 2003 2004 2005 WPŁYWY: 100.00 % 100.o. z o.00% 100.00 % 100.00 % 100.00 % NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp.00 % 100.nabycie wartości niematerialnych i prawnych 100.44 % 86.o.00 % 100.

57% naleŜał do kredytów i poŜyczek. bo 46. moŜliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duŜe. 44. W ostatnim badanym okresie sprawozdawczym inne wpływy finansowe stanowiły 86. Nadmiar moŜe rozmazywać obraz sytuacji finansowej firmy. Rodzaj i liczba wskaźników. Zbyt wysoka 92 . lecz ich trafny dobór i umiejętna ocena.38%. 80. Wykorzystanie analizy wskaźnikowej do oceny sytuacji finansowej firmy Od ponad wieku analiza wskaźnikowa jest głównym instrumentem interpretacji sprawozdań finansowych. natomiast dopłaty do kapitału i inne wpływy tj. W latach 2003 . wpływy z funduszu SAPARD oraz z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych stanowiły odpowiednio: 14.43% ogółu wpływów na działalności finansowej. zawartych w bilansie oraz w rachunku zysków i strat. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych. Wskaźnikowa analiza kondycji finansowej przedsiębiorstwa stanowi rozwinięcie wstępnej analizy podstawowych sprawozdań finansowych. Z tego teŜ względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy.2005 na spłatę kredytów i poŜyczek przeznaczano kolejno 61.5.10% gotówki działalności finansowej. Udział dywidendy i innych wypłat na rzecz właścicieli spadł z poziomu 43. Uwzględniając zakres danych.08%.47% w ostatnim okresie objętym badaniem. Po stronie wydatków z działalności finansowej przez cały badany okres znaczącą udział stanowiły odsetki oraz spłaty kredytów i poŜyczek. Sytuacja nieco uległa zmianie w 2004 roku. a w konsekwencji stanowi podstawę do dokonania oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. bowiem duŜa liczba wskaźników. Poszczególne wskaźniki finansowe dotyczą określonego obszaru działalności firmy.83% w okresie początkowym do poziomu 5. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. Ŝe w latach 2002 – 2003 jedynym źródłem wpływów działalności finansowej były kredyty i poŜyczki. 3. Jednak nadal największy.44%.34% udział w strukturze wpływów miały kredyty i poŜyczki. kiedy to oprócz wspomnianego źródła pojawiły się takŜe wpływy netto z dopłat do kapitału zakładowego wspólników.Z powyŜszych obliczeń wynika. oraz inne wpływy finansowe. dlatego w praktyce dla kaŜdej z grup wyodrębnia się kilka wskaźników o znaczeniu podstawowym. O jakości analizy nie świadczy.22% i 39. Dzięki nim moŜna zidentyfikować jej słabe i mocne strony. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa. pozostały udział 13.

jaki spotyka się w literaturze przedstawiono poniŜej: Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych WSKAŹNIKI EKONOMICZNE WEWNĘTRZNE OPERACYJNE EFEKTYWNOŚCI ELASTYCZNOŚCI Źródło: L. Sierpińska.róŜnice pomiędzy tak obliczonymi wskaźnikami pokazują zmiany . Jeden z moŜliwych sposobów ich podziału.jakie zaszły w badanym zjawisku. Niemniej sposób podejścia do tego narzędzia musi być odpowiednio wywaŜony i uzupełniony innymi narzędziami analitycznymi gdyŜ analiza wskaźnikowa nie jest wolna od pewnych ograniczeń. Analiza wskaźnikowa jest szybką i efektywną metodą uzyskiwania wglądu w operacje gospodarcze i funkcjonowanie firmy. NajwaŜniejszym z nich jest fakt. dokładność i kompletność wyników prac analitycznych. Jachna op. s. cit. a przede wszystkim ich konstrukcja.. w oparciu o sumę stanu na początek i koniec okresu sprawozdawczego dzieloną przez 2. 321. Wiśniewski op.lub zbyt niska wielkość wskaźników jest sygnałem o występowaniu określonych zjawisk i moŜe być źródłem informacji o zagroŜeniach i szansach działalności firmy. Istnieje kilka sposobów podziału klasyfikacji wskaźników ekonomicznych. jednak wraz z analizą otoczenia moŜe ona słuŜyć do przewidywania warunków działania przedsiębiorstwa w przyszłości82. cit. Bednarski. Treść wskaźników analitycznych. 78. Ŝe bazuje wyłącznie na przeszłości firmy. T. T. w wyniku podjętych w ciągu okresu sprawozdawczego decyzji gospodarczych. Ŝe podstawowe wskaźniki finansowe na ogół nie dostarczają pełnych informacji o przyczynach występowania zjawisk lub zdarzeń. ustalanych np. Wszystkie wskaźniki wykorzystywane w analizie finansowej mogą być obliczane: • na podstawie danych wyraŜających stan zjawiska na początku i końcu okresu sprawozdawczego . ma duŜy wpływ na obiektywność. s. ZEWNĘTRZNE FINANSOWE PŁYNNOŚCI STRUKTURY KAPITAŁU 82 M. 93 . • na podstawie wielkości średnich. by je poznać naleŜy dokonać pogłębionej analizy wykorzystując bardziej szczegółowe wskaźniki. NaleŜy jednak dodać.

323. Wskaźniki operacyjne dzielone są następnie na wskaźniki rentowności. Wiśniewski op. Wskaźniki finansowe dzielą się z kolei na wskaźniki płynności i struktury kapitału (zasilania). Pierwsze oceniają krótkoterminową pozycję finansową firmy.. s. Jak wynika z przedstawionych przykładów klasyfikacji wskaźników ekonomicznych. które obliczane są na podstawie danych zaczerpniętych ze sprawozdań finansowych firmy stanowiące ich interpretację. w których dane znajdujące się w liczniku bądź mianowniku pochodzą z materiałów źródłowych innych niŜ sprawozdania finansowe (np. wskaźniki płynności (liąuidty ratios). zatem strony aktywów) oraz finansowe (skupiają się na badaniu sposobu sfinansowania aktywów spółki).: cena rynkowa akcji danej spółki). Nie budzi teŜ wątpliwości zaliczanie poszczególnych wskaźników do danej grupy. a przede wszystkim udział kapitału własnego i obcego w finansowaniu firmy w długim okresie83. podziały te są bardzo do siebie zbliŜone. Wskaźniki struktury kapitału słuŜące ocenie długoterminowej struktury kapitału. wskaźniki sprawności działania (activity ratios). wskaźniki zadłuŜenia (debt ratios). Wskaźniki te wykorzystywane są najczęściej przez inwestorów i potencjalnych inwestorów firmy. Wskaźniki wewnętrzne dzielone są następnie na dwie zasadnicze grupy: wskaźniki operacyjne (koncentrują się na operacjach spółki dotyczą. uzupełniane dla niektórych przedsiębiorstw o wskaźniki rynku kapitałowego. s. które charakteryzują efekty. 94 . przy dokonywaniu oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Wskaźniki zewnętrzne to takie. Bednarski. Ibidem. jakie spółka uzyskuje z działań operacyjnych oraz wskaźniki efektywności (wydajności) określające obrót lub teŜ charakteryzujące efektywność inwestycji. 324.Według powyŜszej klasyfikacji wskaźniki dzielone są na wewnętrzne i czyli takie. cit. Sprawa sporną moŜe być tylko ich gradacja Ogólne zasady interpretacji wskaźników wskazują na konieczność zastosowania metody porównań. T. Natomiast dokonując klasyfikacji wskaźników słuŜących do oceny kondycji do oceny kondycji finansowej firmy moŜna ująć w następujących grupach84: • • • • • wskaźniki rentowności (zyskowności) (profitability ratios). Najczęściej przyjmowane kierunki porównań przedstawia schemat: 83 84 L. a w szczególności zdolność spółki do spłacania swoich zobowiązań w krótkim terminie.

Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej. 20 Porównanie wskaźników w czasie pozwala wyznaczyć trendy kształtowania się określonych relacji finansowych i ocenić. cit. 85 86 B. ma ona. bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcjonowania86. minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branŜy. Pałczyńska-Gościniak op.. 54. op. Ibidem. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa. R. WaŜnym aspektem analizy wskaźnikowej jest sprawdzian jednolitości konstrukcji badanych wskaźników oraz procedur rachunkowości (eliminacje zakłóceń) i wtedy. Pogorszenie wskaźników moŜe być sygnałem występujących nieprawidłowości i świadczyć o podejmowaniu błędnych decyzji gospodarczych w badanym okresie85. kosztorysach. PoniŜszy schemat przedstawia cztery główne rodzaje zakłóceń spotykanych przy porównywaniu wskaźników.Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej KIERUNKI PORÓWNAŃ WSKAŹNIKÓW CZAS . firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku. czy tendencje zmian we wskaźnikach są korzystne dla firmy oraz jakie jest natęŜenie zmian w stosunku do lat ubiegłych. załoŜeniach projektowych lub z przyjętą umownie wielkością optymalną Źródło: L. 95 .. Bednarski. Porównania pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami pozwalają ocenić pozycje danej firmy na rynku.analiza zachodzących w czasie zmian poszczególnych danych finansowych i wskaźników dotyczących tego samego przedsiębiorstwa PLAN PRZESTRZEŃ . 55. cit.analiza wyników uzyskiwanych przez przedsiębiorstwo z danymi zawartymi w planach. gdy licznik jest współmierny do mianownika. a następnie w miarę moŜliwości ich eliminowanie bądź odpowiednie uwzględnianie w dokonywanej ocenie.porównanie danych finansowych przedsiębiorstwa z odpowiadającymi im danymi innych firm. Stąd teŜ przed porównaniem wskaźników zachodzi konieczność ustalenia rodzajów i rozmiarów ewentualnych zakłóceń w porównywalności. s. s. s. Olzacka. przede wszystkim działających w tej samej branŜy i przedsiębiorstw konkurencyjnych .

podziałem lub łączeniem przedsiębiorstw i ich elementów składowych. pocztowych. Skowronek-Mielczarek op. Tworząca się wielkość form organizacyjnych przedsiębiorstwa. cit. jak równieŜ w porównaniach międzynarodowych. grupy przedsiębiorstw. Analiza wskaźnikowa jest zalecana z wielu powodów. stwarza szansę porównań z przeciętnymi wskaźnikami dla branŜy. cit. RównieŜ jej ilościowy i jakościowy 87 Z. sposobu ich obliczania lub zasad ewidencji (mogą nasilać się w porównaniach dotyczących odległych okresów.. a przede wszystkim. a takŜe ze wskaźnikami konkurentów w określonym momencie. Leszczyński. s. s. Poprzez jej systemowy charakter stopień szczelności uzyskiwanych danych moŜe znacznie ograniczyć ilość popełnionych błędów strategicznych mających istotne znaczenie w dalszym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa i jego rozwoju. Podobny skutek wywoływać mogą zmiany kursów walut. podobnych przedsiębiorstw. Sułowska op. wymaga szczególnie przy porównywaniu w czasie. ORGANIZACYJNE . celowo dobrany zestaw wskaźników umoŜliwia badanie trendów i progresji na przestrzeni co najmniej kilku lat. moŜliwości i niezbędne usprawnienia – jest to konieczne.. robót i usług wynikających z decyzji organów upowaŜnionych do ustalania ceny lub producentów.wynikają z odmienności treści i budowy wskaźników ekonomicznych. które muszą uwzględniać odmienności systemów ekonomicznych). METODOLOGICZNE . • • wskazuje sposoby. 145. FINANSOWE (CENOWE) . obserwacji zmian organizacyjnych podmiotów gospodarczych Źródło: J. przyjęciem. Ŝe87: • • • charakteryzuje róŜne aspekty działalności gospodarczej przedsiębiorstwa i umoŜliwia osobie z zewnątrz ocenę kondycji finansowej. moŜe wyjaśnić spadek zysku i potencjalne moŜliwości jego wzrostu. RZECZOWE (PRZEDMIOTOWE) . jeśli organizacja jest zarządzana mniej efektywnie niŜ konkurencyjne firmy. ich duŜa elastyczność. oprocentowania kredytów. telekomunikacyjnych. dlatego.wywoływane są przekazywaniem.powstają na skutek zmian ceny sprzedaŜy wyrobów. 91 96 .wynikają z róŜnic lub dokonywanych zmian w zakresie przedmiotu działalności jednostek gospodarczych (nasilać się mogą w związku z postulowanym postępem technicznotechnologicznym produkcji krajowej z uwagi na istotne w poziomie techniki i technologii krajowej i zagranicznej). itp.Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników . A. Poprawnie przeprowadzona analiza wskaźnikowa moŜe dać źródła wiedzy do podjęcia słusznych i właściwych decyzji biznesowych firmy. taryf przewozowych.

Do oceny strukturalnej płynności finansowej konieczne są 88 W. 97 . który w pełni równowaŜyłby zobowiązania bieŜące.koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa. której przejawem jest terminowe regulowanie zobowiązań. Pozwala ocenić stan faktyczny i poprzez obiektywną ocenę wykreować potencjały doskonalenia oraz siłę finansową przedsiębiorstwa.: dostawcy mogą Ŝądać zapłaty wyłącznie gotówką. Płynność finansowa to takie sterowanie wpływami i wydatkami. Zdolność do terminowego regulowania zobowiązań bieŜących nie oznacza utrzymywania w przedsiębiorstwie takiego stanu środków pienięŜnych. Terminowość oznacza.terminie. • płynność strukturalna – czyli właściwe relacje pomiędzy składnikami majątku łatwymi do spienięŜenia (upłynnienia) i zobowiązaniami bieŜącymi. 3. co oznacza ograniczenie jego suwerenności gospodarczej. koniecznymi do uregulowania. Płynność finansową przedsiębiorstwa naleŜy rozumieć jako kategorię ekonomiczną w trzech aspektach88: • płynność płatniczą – rozumianą jako zasób środków pienięŜnych. cit. a w konsekwencji . s. kredytodawcy mogą wywierać wpływ na decyzje przedsiębiorstw. który jest konieczny do niezbędnego zakupu towarów i usług. trudniejsze staje się uzyskanie kredytu. zaś ewentualne niedobory środków pienięŜnych powinny uzupełniać rezerwy lub kredyt. Gabrusewicz op.1. aby wpływy mogły równowaŜyć w określonym czasie wydatki. np. oprócz prowadzenia działalności gospodarczej zgodnie z zasadami efektywności gospodarowania. Brak płynności finansowej – z punktu widzenia przedsiębiorstwa –zazwyczaj pociąga za sobą gro niekorzystnych skutków. gdy są one przedsiębiorstwu potrzebne oraz do regulowania zobowiązań finansowych w pełnej wysokości i wymagalnych terminach.charakter moŜe przyczynić się do podjęcia skutecznych działań zapobiegających zagroŜeniom wobec występującej niepewności strategicznej.5. rośnie teŜ zazwyczaj jego cena (oprocentowanie). Analiza płynności finansowej Warunkiem egzystencji przedsiębiorstwa. Ŝe płatność nastąpi w najpóźniejszym . jest zachowanie płynności finansowej.moŜliwym do zaakceptowania przez wierzycieli .. 254.

98 . która wyraŜa moŜliwości szybkiego pozyskania środków pienięŜnych. płynność potencjalną. powinny z kolei wynikać z długofalowego planu zarządzania płynnością finansową. M. natomiast wadą . Aby przedsiębiorstwo nie miało kłopotów z płatnościami swoich zobowiązań powinno na bieŜąco rozwiązywać problemy płatności finansowej. 138. Badanie długoterminowej płynności finansowej to inaczej analiza prawidłowości sfinansowaniu aktywów trwałych.. Oparta jest na informacjach pochodzących ze sprawozdania z przepływu środków pienięŜnych. cit. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umoŜliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą90. Dlatego uzasadnione jest wyróŜnienie płynności finansowej krótko- i długoterminowej. dotyczące charakteru posiadanych składników majątkowych oraz rodzaju i terminów płatności zobowiązań. Natomiast płynność finansowa długoterminowa ma ukazać wydatki i moŜliwości ich finansowania w dłuŜszej perspektywie89. które pozwalają w sposób przybliŜony określać zdolność przedsiębiorstwa do obsługi zadłuŜenia. a problemy te. 254. Cechą charakterystyczną tej metody to szczegółowość uzyskiwanych informacji. MoŜna tu wyróŜnić dwie grupy wskaźników.zbyt ogólny charakter uzyskiwanych informacji. s. Zgodnie ze złotą zasadą bilansową: aktywa trwałe 89 90 Ibidem.odpowiednie • informacje. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. Najczęściej stosowanymi w ocenie płynności finansowej przedsiębiorstwa są metody wskaźnikowe. Jerzembowska op. kiedy stają się one przedsiębiorstwu potrzebne. s. Przedmiotem analizy płynności finansowej są następujące zagadnienia: • • • analiza długoterminowej płynności finansowej. Pierwsza z nich zwana metodą statyczną pomiaru płynności finansowej oparta jest na informacjach zawartych w rachunku wyników i bilansie. Pierwsza skupia się na krótkookresowym przewidywaniu wpływów i wydatków przedsiębiorstwa na podstawie kilku wskaźników. Druga grupa określana jest w literaturze mianem metody dynamicznej pomiaru płynności finansowej. analiza statycznej i dynamicznej płynności finansowej. Cechą charakterystyczną tej metody jest szybkość uzyskiwanych informacji. ocena wielkości i zmian kapitału pracującego. Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu.

Natomiast w przypadku gdy wartość wskaźnika pokrycia II stopnia jest mniejsza niŜ 100%. co najmniej równe kapitałowi własnemu. Gdy jego wartość jest równa lub większa od 100% oznacza. cit. Wskaźniki wykorzystywane do badania długoterminowej płynności finansowej przedstawiają następujące formuły: wskaźnik pokrycia I stopnia wskaźnik pokrycia II stopnia = = kapitał własny x 100 aktywa trwałe kapitał stały x 100 aktywa trwałe JeŜeli obliczony wskaźnik pokrycia I stopnia aktywów trwałych jest większy lub równy 100%. 255. JeŜeli nie jest to moŜliwe prawidłowym źródłem pokrycia aktywów jest długookresowy kapitał obcy. s. 140. przy czym. Ŝe złota zasada bilansowa nie jest zachowana. Trzeci stopień płynności traktuje się w przedsiębiorstwie jako wskaźnik 91 92 Ibidem. tak znaczne zaangaŜowanie kapitału własnego w finansowaniu aktywów trwałych moŜe powodować obniŜenie się rentowności. taka sytuacja wpływa negatywnie na płynność finansową przedsiębiorstwa91. Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy. s. W. z tym jednak. aby aktywa trwałe były. Badanie krótkoterminowej płynności finansowej.powinny być sfinansowane kapitałem własnym. Oznacza to. iŜ obliczone wskaźniki stopnia pokrycia aktywów trwałych wskazują na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych. wtedy obliczone wskaźniki wskazują na to. Gabrusewicz op. 99 .. Ŝe łączną wielkość kapitału stałego powinna przekraczać wartość aktywów trwałych. Kapitał własny i stały w danym okresie nie w pokrywają aktywa trwałe. to analiza statycznej oceny płynności finansowej przy wykorzystaniu następujących wskaźników: wskaźnik bieŜącej płynności finansowej (current ratio) (wskaźnik płynności finansowej III stopnia) = = = wskaźnik szybkiej płynności finansowej (quick ratio) (wskaźnik płynności finansowej II stopnia) wskaźnik płynności gotówkowej (super quick ratio) (wskaźnik płynności finansowej I stopnia) aktywa obrotowe x 100 zobowiązania bieŜące (aktywa obrotowe – zapasy) x zobowiązania bieŜące środki pienięŜne x 100 zobowiązania bieŜące Pierwszy z przedstawionych wskaźników powinien oscylować w granicach 120-200%92. wówczas wskazuje na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych – złota zasada bilansowa jest zachowana. ale takŜe krótkoterminowym kapitałem obcym. Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy nawet w przypadku jej upadłości. wówczas sprawdzany jest wskaźnik pokrycia II stopnia. Aktywa obrotowe mogą być pokryte nie tylko kapitałem stałym.w miarę moŜliwości . JeŜeli kapitał własny nie pokrywa aktywów trwałych.

Zbyt wysoka lub zbyt niska wielkość wskaźnika powinna skłaniać kierownictwo przedsiębiorstwa do zbadania przyczyn takiego kształtowania się przedstawionej relacji. Niski poziom wskaźnika moŜe oznaczać. s. Ŝe z uwagi na rozbieŜności czasowe pomiędzy terminami płatności zobowiązań a uzyskiwanymi wpływami z działalności. Przy określaniu wielkości wzorcowej tego wskaźnika wychodzi się z załoŜenia. których zasoby kapitału gotówkowego powinny być ograniczone do niezbędnego minimum. Wielkości wskaźnika niŜsze od postulowanych mogą wskazywać na niedostateczne wyposaŜenie przedsiębiorstwa w środki płynne zabezpieczające spłatę zobowiązań. ze względu na stopień płynności tych składników majątkowych. Spotykane są poglądy. 257. 100 . gdyŜ tylko kapitał zaangaŜowany w obrocie przynosi zysk. 93 Ibidem. co moŜe mieć niekorzystny wpływ na rentowność firmy. Ŝe powinien on oscylować w granicach 10 – 20%. środki obrotowe powinny z odpowiednim nadmiarem pokrywać bieŜące zobowiązania.bezpieczeństwa w zakresie płynności środków. Wskaźnik płynności gotówkowej jest w literaturze przedmiotu ciągle przedstawiany i w praktyce liczony. Wskaźnik płynności finansowej II stopnia słuŜy do oceny stopnia pokrycia zobowiązań krótkoterminowych aktywami o duŜym stopniu płynności. mogą korzystać z krótkoterminowego kredytu bankowego. Natomiast wysoki wskaźnik płynności II stopnia wskazuje na nieprodukcyjne gromadzenie środków pienięŜnych na rachunkach bankowych oraz występowanie wysokiego stanu naleŜności. w myśl. JeŜeli wskaźnik spada poniŜej 120%. Doprowadziło to w praktyce do wymogu. chociaŜ nie ma duŜej wartości poznawczej. Niski poziom tego wskaźnika wynika z reguł zarządzania gotówką w przedsiębiorstwie. aby aktywa obrotowe ogółem były dwukrotnie wyŜsze od zobowiązań bieŜących. W tej sytuacji trudno jest określić wzorcową wielkość dla tego wskaźnika. Wielkość tego wskaźnika w granicach 100% uwaŜana jest za wzorcową. Ponadto. to stanowi on dla przedsiębiorstwa sygnał informujący go o konieczności przeprowadzenia analizy kapitału obrotowego i oceny przyczyn obniŜenia jego wysokości. które nie zawsze mogą być naleŜnościami terminowymi. Wskaźniki płynności finansowej III stopnia przyjmujące wielkości powyŜej 200% wskazują na nadmierną płynność. Ŝe firma nie posiada wystarczających środków dla spłacania bieŜących zobowiązań. w krytycznych sytuacjach firmy rentowne o określonej wiarygodności. poniewaŜ świadczy o zdolności przedsiębiorstwa do pokrycia w krótkim czasie wymagalnych zobowiązań93.

Przykładowe wskaźniki tej grupy to: wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań ogółem wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań bieŜących wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań długoterminowych wskaźnik ogólnej wystarczalności gotówki operacyjnej wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakup środków trwałych = = = = = gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania ogółem gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania bieŜące gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania długoterminowe gotówka netto z działalności operacyjnej spłata zobowiązań długoterminowych + wypłata dywidend + zakup majątku trwałego gotówka netto z działalności operacyjnej wydatki na zakup środków trwałych Zachowanie płynności finansowej uwarunkowane jest posiadaniem przez przedsiębiorstwo kapitału obrotowego. KaŜdy przyrost wartości wskaźników naleŜących do tej grupy poprawia sytuację płatniczą przedsiębiorstwa. które ujmuje się w dwóch grupach94: • • wskaźniki wydajności gotówkowej. ich spadek natomiast sytuację tę pogarsza. D. wskaźniki wystarczalności gotówkowej.. ile wpływów gotówkowych osiąga przedsiębiorstwo w danym czasie ze sprzedaŜy lub zaangaŜowanego majątku. które informują o tym. w jakiej relacji pozostaje wygenerowana z działalności podstawowej gotówka do róŜnych wydatków i zobowiązań jednostki gospodarczej. Sierpińska. informują o tym. więc wielkość kapitałów stałych (kapitałów własnych i długoterminowych 94 M.Do oceny gospodarki pienięŜnej przedsiębiorstwa w ujęciu dynamicznym wykorzystuje się wskaźniki oparte na przepływach pienięŜnych. opartych na przepływach pienięŜnych stanowią wskaźniki wystarczalności gotówki. Kapitał pracujący (kapitał obrotowy) jest róŜnicą pomiędzy majątkiem obrotowym (krótkoterminowym) a zobowiązaniami bieŜącymi. 61. 101 . Wskaźniki wydajności gotówkowej. PoŜądanym kierunkiem zmian tych wskaźników jest wzrost ich wielkości w czasie. Wśród wskaźników wydajności gotówkowej wyróŜniamy: wskaźnik wydajności gotówkowej sprzedaŜy wskaźnik wydajności gotówkowej zysku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku trwałego wskaźnik wydajności gotówkowej majątku obrotowego = = = = = gotówka netto ze sprzedaŜy sprzedaŜ netto gotówka netto z działalności operacyjnej zysk z działalności operacyjnej gotówka netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku ogółem gotówka netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku trwałego gotówka netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku obrotowego Drugą grupę wskaźników. WyraŜa on. s. Wędzki op. cit.

kapitałów obcych) finansujących majątek obrotowy. Jako najbardziej płynna część kapitału stanowi on pewnego rodzaju zabezpieczenie dla zaspokojenia zobowiązań wynikających z bieŜącego cyklu obiegu gotówki w przedsiębiorstwie95.
KAPITAŁ OBROTOWY = AKTYWA OBROTOWE - ZOBOWIĄZANIA BIEśĄCE

Zastosowanie wyŜej wymienionej formuły pozwala zmierzy płynność firmy w sposób bezwzględny. Dodatni kapitał obrotowy dobrze świadczy o płynności firmy – moŜliwości regulowania zobowiązań składnikami majątku obrotowego. Jeśli jest on rosnący, świadczy to o rozszerzeniu zarówno skali działalności jak i wykorzystania kapitału stałego firmy do finansowania obrotowych składników majątku. Dla porównań z innymi podmiotami w zakresie kapitału obrotowego posługujemy się wskaźnikiem poziomu kapitału obrotowego, który obliczamy za pomocą wzoru:
wskaźnik kapitału obrotowego = kapitał obrotowy aktywa ogółem

Ocena wielkości kapitału pracującego - po odpowiednich korektach - określa długoterminowy potencjał finansowy. Wzrost kapitału pracującego oznacza zwiększenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych, co z kolei świadczy o zwiększeniu się poziomu bezpieczeństwa. Zmiany te są wynikiem duŜego wzrostu inwestycji krótkoterminowych, a więc najbardziej płynnych składników majątku obrotowego. Spadek kapitału pracującego oznacza zmniejszenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych oraz zmniejsza się poziom bezpieczeństwa. Wartości wskaźników płynności badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono w tabeli 25. Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005 – ujęcie statyczne
WYSZCZEGÓLNIENIE
wskaźnik bieŜącej płynności wskaźnik szybkiej płynności wskaźnik płynności gotówkowej

WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 104,85 94,78 80,54 70,75 89,04 82,79 129,73 116,98

ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -24,31 -24,03 8,50 12,04 40,69 34,19 26,93

11,76 8,15 7,40 34,33 -3,61 -0,75 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Analizując powyŜsze dane moŜna zauwaŜyć, iŜ wskaźniki płynności finansowej wszystkich trzech stopni w roku 2003 uległy znaczącemu obniŜeniu i wykazywały niepokojące odchylenia od wielkości wzorcowych. W kolejnym roku sytuacja uległa

95

M. Sierpińska, T. Jachna op. cit., s. 55.

102

delikatnej poprawie, jednak poziom wskaźników płynność kształtował się na niebezpiecznie niskim poziomie. Dopiero wzrost w 2005 roku wskaźników płynności I, II i III stopnia odpowiednio o: 40,69%, 34,19% i 26,93% powoduje, iŜ wartości wskaźników płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp, z o.o. oceniane są jako bezpieczne. Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005 – ujęcie dynamiczne
WYSZCZEGÓLNIENIE
WSKAŹNIK WYDAJNOŚCI:

WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2002 2003 2004 2005 2003/2002 2004/2003 2005/2004
-0,06 -0,04 -0,01 -0,01 -0,01 5,21 2,80 0,21 0,44 0,40 1,42 1,09 0,13 0,23 0,30 1,21 1,13 0,23 0,41 0,52 5,27 2,84 0,22 0,45 0,41 -3,79 -1,71 -0,08 -0,21 -0,10 -0,21 0,04 0,10 0,18 0,22

gotówkowej sprzedaŜy gotówkowej zysku gotówkowej majątku gotówkowej majątku trwałego gotówkowej majątku obrotowego na spłatę zobowiązań ogółem na spłatę zobowiązań bieŜących na spłatę zobowiązań długoterminowych ogólnej

WSKAŹNIK WYSTARCZALNOŚCI GOTÓWKI OPERACYJNEJ: -0,01 -0,01 -0,02 0,08 0,24 0,35 0,83 -0,65 0,18 0,27 0,55 -0,52 0,36 0,62 0,84 -1,52 0,25 0,36 0,85 -0,73 -0,06 -0,08 -0,28 0,13 0,18 0,35 0,29 -1,00 -0,78

0,09 -0,73 -0,77 -1,55 -0,82 -0,04 na zakup środków trwałych Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Jak wynika z obliczonych powyŜej wskaźników, w badanym okresie wahaniu ulega wydajność gotówkowa. W latach 2003 i 2005 wzrasta, natomiast w 2004 roku nieco maleje w stosunku do analogicznych okresów poprzednich dla danego roku. Szybciej zwiększa się wydajność gotówkowa majątku obrotowego, niŜ to ma miejsce w przypadku wydajności gotówkowej majątku trwałego. Jednak najszybciej poprawia się wydajność gotówkowa zysku. Podobne tendencje zmian wykazują wskaźniki wystarczalności gotówki

operacyjnej. W całym analizowanym okresie największe obciąŜenie środków pienięŜnych z działalności operacyjnej związane jest z spłatą zobowiązań długoterminowych. Jedynie wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakupy środków trwałych w ciągu czterech badanych lat systematycznie maleje, co w konsekwencji obniŜa zdolność porycia wydatków spółki. Wartość ujemna tego wskaźnika oznacza, iŜ rozwój przedsiębiorstwa - czy teŜ spłata zobowiązań wobec wierzycieli - będzie wymagała zwiększenia kapitału własnego.

103

Wyniki analizy kapitału obrotowego przedstawiają się następująco: Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005
WYSZCZEGÓLNIENIE kapitał obrotowy netto wskaźnik kapitału obrotowego

2002
513 925,99 0,03

2003
-2 367 254,89 -0,11

2004
-1 212 647,66 -0,05

2005
2 729 135,85 0,10

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Dodatni poziom kapitału obrotowego na początku i na końcu badanego okresu pozwala przypuszczać, iŜ niepokojące zjawisko - jakie obserwuje się w latach 2003 – 2004, a mianowicie ujemny kapitał obrotowy spółki - miało charakter przejściowy. Oceniając płynność finansową na podstawie wskaźnika kapitału obrotowego moŜna zauwaŜyć, iŜ z największymi kłopotami z utrzymaniem płynności finansowej spółka borykała się w 2003 roku.

3.5.2. Wskaźnikowa ocena rentowności

W pojęciu rentowność mieści się wiele szczegółowych wyobraŜeń dotyczących produktywności kapitału zainwestowanego w przedsiębiorstwo. Rentowność moŜemy określić jako relatywną wielkość wyniku finansowego, który odzwierciedla opłacalność działalności gospodarczej. Jest to zjawisko osiągania przychodów z działalności gospodarczej przewyŜszających koszty jej prowadzenia. Charakteryzuje ona wartość przypisywaną wyrobom i usługom oraz stopień opłacalności środków zuŜytych bądź zaangaŜowanych w danym okresie w działalności eksploatacyjnej. Poziom rentowności wynika ze stosunku zachodzącego pomiędzy wypracowanym zyskiem, a wielkością zaangaŜowanego kapitału. Osiągnięty poziom rentowności – wskaźniki rentowności – naleŜy zawsze badać na tle warunków istniejących w przedsiębiorstwie i jego otoczeniu. PowyŜsza charakterystyka wskazuje, Ŝe podstawowym miernikiem rentowności kaŜdego przedsiębiorstwa jest wielkość wypracowanego zysku. W teorii analizy finansowej, najczęściej spotykaną definicją rentowności jest rozumienie jej jako zjawiska osiągania przychodów przewyŜszających koszty prowadzenia działalności gospodarczej96. Działania zmierzające w kierunku maksymalizacji zysku, a więc i zwiększania poziomu uzyskiwanej rentowności podejmowane przez przedsiębiorstwo, podyktowane są
96

Mała encyklopedia ekonomiczna, PWE, Warszawa, 1974, s.691.

104

Informuje. rentowność zaangaŜowanych kapitałów (rentowność finansowa) Najogólniejszy wskaźnik rentowności sprzedaŜy oblicza się według wzoru: wskaźnik rentowności sprzedaŜy = zysk x 100 przychody ze sprzedaŜy Wskaźnik rentowności sprzedaŜy stanowi relację zysku do przychodów ze sprzedaŜy. s..wieloma zasadniczymi względami. Analizę rentowności naleŜy uwaŜać za jeden z głównych celów analizy finansowej. 142. Im niŜszy jest ten wskaźnik. Im wartość tego wskaźnika jest większa. pokazuje jak efektywnie firma zarządza swoimi aktywami.. Stanowi on relację zysku netto do aktywów. 234. jaką marŜę zysku przynosi dana wartość sprzedaŜy. Ŝe wielkość osiągniętego zysku powinna wystarczyć na pokrycie podstawowych potrzeb powstałych w związku z prowadzoną działalnością. Z. tym korzystniejsza jest sytuacja finansowa firmy98. rentowność majątku (rentowność ekonomiczna). zatem korzystniejszą kondycję finansową firmy97. tym większa jest efektywność przedsiębiorstwa. Skowronek –Mielczarek op. cit. naleŜy stwierdzić. moŜe być 97 98 W. 105 . s. Ogólna postać wskaźnika rentowności majątku.. poniewaŜ od wielkości zysków i osiągniętej rentowności zaleŜy obecna i przyszła pozycja finansowa przedsiębiorstwa. określany jest równieŜ zwrotem z majątku ROA (return on assets). Wskaźnik rentowności aktywów określa zdolność aktywów jednostki do generowania zysku. Im wskaźnik ten jest wyŜszy. tym większa wartość sprzedaŜy musi być zrealizowana dla osiągnięcia określonej kwoty zysku. moŜna mówić o rentowności sprzedaŜy mierzonej zyskiem operacyjnym. W zaleŜności od rodzaju przyjętego zysku (z działalności operacyjnej. MoŜemy wyróŜnić trzy podstawowe aspekty rentowności: • • • rentowność sprzedaŜy (rentowność handlowa). Informuje on o wysokości zysku netto przypadającego na jednostkę aktywów. Informuje on o udziale zysku w wartości sprzedaŜy. Wskaźnik ten. A. Odzwierciedla ona sprawność finansową przedsiębiorstw będącą wynikiem efektywności gospodarowania. Leszczyński. Przyjmując obowiązującą w gospodarce rynkowej zasadę samofinansowania się przedsiębiorstw. Gabrusewicz op. cit. zysk netto. zysk brutto) z rachunku zysku i strat. zyskiem netto. Kolejnym obszarem analizy rentowności działalności przedsiębiorstwa jest analiza rentowności majątku. Wskaźnik rentowności sprzedaŜy netto określany jest równieŜ zwrotem ze sprzedaŜy. Większa wartość wskaźnika oznacza.

Dzięki temu wskaźnikowi uzyskujemy odpowiedź na pytanie. Wskaźnik rentowności zaangaŜowanych kapitałów obliczane są wg następujących formuł: wskaźnik rentowności kapitału własnego wskaźnik rentowności kapitału podstawowego = = zysk netto x 100 kapitał własny zysk netto x 100 kapitał podstawowy Poziomu rentowności zakładów mięsnych w Mościszkach i jego zmiany w czasie zostały zaprezentowane w tabeli 28. Wskaźnik ten informuje o zdolności kapitału własnego do generowania zysków. 99 Ibidem.143.rozbudowana przez uwzględnienie zarówno odpowiednich rodzajów zysku jak i składników majątku: wskaźnik rentowności majątku netto wskaźnik rentowności majątku brutto wskaźnik rentowności majątku brutto z odsetkami wskaźnik rentowności majątku trwałego wskaźnik rentowności majątku obrotowego wskaźnik rentowności majątku czystego = = = = = = zysk netto x 100 majątek ogółem zysk brutto x 100 majątek ogółem (zysk brutto + odsetki) x 100 majątek ogółem zysk netto x 100 majątek trwały zysk netto x 100 majątek obrotowy zysk netto x 100 majątek ogółem – zobowiązania bieŜące Wskaźnik rentowności kapitału własnego (ROE – return on equity) stanowi relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału własnego. Podobnie jak przy wskaźniku rentowności kapitału własnego. s. jaka jest stopa zwrotu od wkładu kapitałowego wniesionego przez właścicieli firmy99. większa moŜliwość uzyskania wyŜszych dywidend oraz dalszego rozwoju przedsiębiorstwa. Im wyŜszy wskaźnik. Wskaźnik rentowności kapitału podstawowego stanowi dalsze uszczegółowienie wskaźnika rentowności kapitału własnego. oblicza się go jako relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału podstawowego. tym wyŜsza efektywność wykorzystania kapitału własnego. 106 .

30 5.93 0. • zyskowność sprzedaŜy w latach 2002 – 2004 kształtowała się na poziomie od 1.67 7.27 43.o.33 8.26 33.49 -1.49 10.79 1. tj. w kolejnych dwóch okresach nastąpiła odwrotność tej relacji.08 171.63 12.34 10.Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp.35 3. • w pierwszych dwóch badanych okresach majątek trwały charakteryzował się wyŜszą rentownością niŜ majątek obrotowy. przy czym najniŜszą zyskowność kapitału własnego osiągnęła spółka w 2003 roku i wynosiła zaledwie: 21. z poziomu 5608% do 4319%.96 4.98 4.65 33.62 2.23 11.35 2.50 8.28 4.71 66.43 13.71 25.83 14.92 rentowności majątku czystego RENTOWNOŚĆ FINANSOWA .66 -8.06 0.76 -5. po obniŜeniu się ich poziomu w roku 2003.99%. z o.52 rentowności sprzedaŜy rentowności operacyjnej sprzedaŜy rentowności działalności gospodarczej rentowności brutto 3.11 2.24 156.82 19.60 -34.20 rentowności netto RENTOWNOŚĆ EKONOMICZNA – wskaźniki: 11.01 1.81 8.99 29.o.94 11.09 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.99 5.47 rentowności majątku netto rentowności majątku brutto rentowności majątku brutto z odsetkami rentowności majątku trwałego rentowności majątku obrotowego 15.95 107.91 -19.07 2.24 2.87 3.19 263.41 1.16 RENTOWNOŚĆ HANDLOWA .wskaźniki: 2. 107 . ich wielkości systematycznie wzrastały. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 1.88 14.23 4.10 1.21 -6.93 3.53%.56 -1.21 2.92 19.39 ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -1.26 2.58 8.28 1.51 6.49 6. w kolejnych dwóch badanych okresach. Ocena rentowności spółki Agro-Handel w latach 2002-2005 nasuwa następujące wnioski: • wszystkie wskaźniki rentowności w badanym okresie wykazały podobne tendencje.72 2.26 1.25 26.32 21.55 -8. w 2005 roku udział zysku w wartości sprzedaŜy wzrósł blisko o 106.72 9.02 14.90 25.91 0.56 -1.53 89.09 17.79 2.60 10.7 2.52%.56 -10.41 -1. • w ciągu całego badanego okresu rentowność kapitału własnego spadła o 1289%.75% w porównaniu do okresu poprzedniego i wyniósł on 4.50 3. z o. a mianowicie.99 -16.13 4.11% do 2.01 9.89 19.37 3.wskaźniki: rentowności kapitału własnego rentowności kapitału podstawowego 56.98 3.13 8.13 20.75 6.

netto lub kosztach własnych . naleŜności oraz jak szybko jednostka spłaca swoje zobowiązania.5. Ich istotą jest rozpatrywanie relacji między odpowiednim wskaźnikiem dynamicznym . Ŝe przychody uzyskiwane ze sprzedaŜy wymagają więcej niŜ proporcjonalnego zaangaŜowania majątku100. wskaźniki rotacji zapasów. stanowią wskaźniki obrotowości majątku. Informują o szybkości. Jachna op. 180. Wskaźniki szybkości obrotu charakteryzują stopień wykorzystania majątku jednostki. T. z jaką obracane są aktywa ogółem. wyŜszy jego poziom świadczy o lepszym wykorzystaniu tej części majątku. Podobnie jak w przypadku poprzedniego wskaźnika. do których zalicza się: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego = = = przychody ogółem majątek ogółem przychody ogółem majątek trwały przychody ogółem majątek obrotowy Wskaźnik obrotowości majątku informuje.Sierpińska.a wskaźnikiem statycznym. NiŜsza od 1 wartość tego wskaźnika sugeruje. Określa zdolność aktywów jednostki do generowania przychodów ze sprzedaŜy.wyraŜającym przychód ze sprzedaŜy w cenach brutto. nazywane teŜ wskaźnikami obrotowości. W celu pomiaru aktywności przedsiębiorstwa . Poprawa wartości wskaźnika moŜe wynikać między innymi z lepszej 100 M.3. s. który wyraŜa zdolność majątku trwałego do generowania przychodów. wskaźnik rotacji naleŜności. jest wskaźnik obrotowości majątku trwałego.w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych . a zarazem najogólniej charakteryzującą sprawność działania. Ocena sprawności działania Do pomiaru aktywności przedsiębiorstwa w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych firmy słuŜą wskaźniki sprawności działania. zapasy. Jego zwiększenie jest istotnym czynnikiem poprawy rentowności przedsiębiorstwa. jaka wartość przychodów ze sprzedaŜy przypada na jedną złotówkę zaangaŜowanego majątku.wykorzystuje się następujące wskaźniki sprawności działania: • • • • wskaźniki obrotowości majątku. wyraŜającym przeciętny stan zaangaŜowanych w działalności składników majątkowych. 108 .3. wskaźnik okresu spłaty zobowiązań Podstawową grupą wskaźników. Kolejnym wskaźnikiem. cit.

gdy liczba obrotów wzrasta. s. Wskaźnik obrotowości majątku obrotowego ukazuje ile razy w ciągu roku następuje odtworzenie tego majątku poprzez sprzedaŜ wyrobów i usług. tym lepsza jest sytuacja finansowa przedsiębiorstwa. ile razy w ciągu badanego okresu nastąpi „odnowienie” stanu zapasów. Wskaźnik rotacji zapasów jest miarą efektywności wykorzystania kapitału zaangaŜowanego w zapasach danego przedsiębiorstwa. Ich identyfikacja wymaga uprzedniego określenia rodzaju zapasów. Wykorzystanie wskaźnika rotacji środków trwałych w systemie oceny jest szczególnie istotne dla firm. cit. w których środki trwałe stanowią waŜny element majątku. w których sprzedaŜ w mniejszym stopniu zaleŜy od środków trwałych zaangaŜowanych w ich działalności. 109 . będzie wykazywało rotację wyŜszą. niŜ firma w stosunku do niej konkurencyjna. w stosunku. posiadająca nowszy.96. 101 102 Ibidem.organizacji pracy. przeprowadzania systematycznych remontów i konserwacji. Dlatego obok ogólnego wskaźnika rotacji zapasów wyróŜniamy takŜe wskaźniki rotacji poszczególnych rodzajów zapasów102. s. tym większa płynność kapitału zaangaŜowanego w zapasach i odwrotnie. Im wyŜsza jest wartość wskaźnika. Korzystna sytuacja jest wtedy. Z. mniej zamortyzowany majątek. Przy obliczaniu tego wskaźnika przyjmuje się majątek trwały netto. Skowronek –Mielczarek op. NaleŜy jednak pamiętać. Ŝe wskaźnik zbyt wysoki moŜe być niekorzystny. WydłuŜenie okresu pozostawania kapitału w zapasach moŜe być spowodowana szeregiem czynników. do których miało miejsce spowolnienie rotacji. Im krótszy jest ten okres. 182. Wskaźniki rotacji zapasów oraz wskaźnik cyklu zapasów w dniach ujmują następujące formuły obliczeniowe: wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach = = przychody ze sprzedaŜy zapasy ogółem zapas ogółem x 365 przychody ze sprzedaŜy Wskaźniki rotacji określają. Wielkość tego wskaźnika informuje o czasie pozostawania kapitału w zapasach. Niska wielkość tego wskaźnika moŜe teŜ oznaczać brak środków na odtworzenie zapasów. poniewaŜ świadczy o zamroŜeniu kapitału obrotowego. Leszczyński. Ma natomiast małe znaczenie w firmach. Wskaźnik zbyt niski moŜe prowadzić do zachwiania rytmiczności produkcji i sprzedaŜy oraz pogorszenia stopnia wykorzystania środków trwałych101. A. dlatego przedsiębiorstwo starsze. które dysponuje majątkiem w znacznym stopniu zamortyzowanym..

Wówczas sprzedaŜ realizowana jest przy niŜszym poziomie zaangaŜowanych zapasów. W ocenie sprawności działania przedsiębiorstwa waŜny jest równieŜ okres regulowania zobowiązań wobec dostawców. Jeśli jest mniejszy niŜ 7. Informuje. którym odpowiada strumień sprzedaŜy brutto. Kolejnym składnikiem majątku obrotowego uwzględnianym przy ocenie sprawności działania są naleŜności. Wysoki wskaźnik rotacji w dniach informuje o wolnym obrocie zapasów.0103. ile razy wciągu roku firma odtwarza stan swoich naleŜności. Wskaźnik cyklu inkasa naleŜności w dniach. za którą nie uzyskano jeszcze naleŜności. przez co moŜe samo mieć trudności z terminowym regulowaniem swych zobowiązań. 268. zatem kierownictwo firmy. wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 7. jaki jest średni czas regulowania zobowiązań w przedsiębiorstwie ustala się w następujący sposób: wskaźnik okresu spłaty zobowiązań = zobowiązania bieŜące x 365 koszt własny sprzedaŜy PoniŜsza tabela zawiera wyniki pomiaru sprawności działania badanego podmiotu: 103 W. co oznacza mniejsze koszty. w jakim stopniu kredytuje ona swoich odbiorców i jak długo środki pienięŜne są zamroŜone w naleŜnościach. Gabrusewicz op. określa ilość dni sprzedaŜy. Według standardów zachodnich.. Ŝe przedsiębiorstwo zbyt długo kredytuje swoich klientów. cit.0 to taka sytuacja moŜe oznaczać. by do obliczeń naleŜności przyjmować sprzedaŜ brutto. dlatego zasadne jest.0 – 10.poniewaŜ skraca się czas przebywania zapasów w przedsiębiorstwie. niski zaś o obrocie szybkim. co ile dni przedsiębiorstwo odnawia swoje zapasy dla zrealizowania określonej sprzedaŜy. 110 . Wskaźnik okresu spłaty zobowiązań. Natomiast wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach informuje. s. który informuje. Do oceny szybkości rotacji naleŜności wykorzystuje się następujące wskaźniki: wskaźnik rotacji naleŜności wskaźnik cyklu inkasa naleŜności w dniach = = przychody ze sprzedaŜy przeciętny stan naleŜności przeciętny stan naleŜności x 365 przychody ze sprzedaŜy Wskaźnik rotacji naleŜności określa.

15 3. Analiza wskaźnika rotacji naleŜności wykazuje tendencję skokową: po zmniejszeniu ilości stanu swoich naleŜności w 2003 roku do okresu poprzedniego o jeden dzień (0.94 1. zwłaszcza w latach 2004 – 2005.19 3.85.06 3.07 93.02).60 10.92 8.29 ZMIANA WSKAŹNIKA 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -0.85) w 2004 roku i o 1 dzień (1.75 1.13 -0.62) w 2004 i 3 dni (3. Analogicznie kształtuje się wielkość wskaźnika inkasa naleŜności w dniach.66 23. jego wielkość wzrastała odpowiednio o 26.26 3. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA 2002 2003 2004 2005 4.05 -3.54 WSKAŹNIKI SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik rotacji naleŜności wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach wskaźnik inkasa naleŜności w dniach wskaźnik okresu spłaty zobowiązań Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.66) w stosunku roku 2002.60 3. i tak: po wydłuŜeniu okresu kredytowania swych odbiorców w 2003 roku o 4 dni (3.13) w roku 2005. a w ostatnim okresie zanotował niewielki spadek (o 0. co pociąga za sobą obniŜkę kosztów magazynowania i uwolnienie kapitału obrotowego zaangaŜowanego w zapasach.19 9.38 -3.43 -0.21 5.75 7.00 -0.82 7. 111 . z o.60 do 3.83 3.55 29.95 43.08 10.86 -27. Spadek poziomu wskaźnika oborowości majątku w rozpatrywanym okresie z 4.72 12.62 52.02 0.47 39.96 28.21 65.85 -2.93 33.54 -6.11 9. z o.05) w 2005 roku.80 101.78.89 -0. co roku efektywnością wykorzystania majątku trwałego. w kolejnych latach okres ściągalności skrócił się o 7 dni (6.14 -0. Przyglądając się wskaźnikowi rotacji zapasów. zauwaŜyć moŜna.71 8.94) w kolejnych dwóch latach nastąpiło przyspieszenie obrotu naleŜności.87 spowodowany był gorszą.71 do 6.89 6. Wielkość tego wskaźnika w stosunku do okresu poprzedniego w 2003 roku spadła o 0.14.90 1.85 -1.78 1.92 8.75 0.87 6.o.70 26.87 35. iŜ w dwóch ostatnich okresach.94 11. która w tym samym czasie obniŜyła się z poziomu 10.o.89 -0. co roku odpowiednio o 2 dni (1. Świadczy to o poprawie efektywności gospodarowania zapasami.92).92. potwierdza takŜe wskaźnik cyklu obrotu zapasami w dniach.51 3. po czym w 2004 wzrosła o 0.91 91.75 i 9. który w porównaniu do roku 2003 uległ skróceniu o 2 dni (1.00 46. Korzystną tendencję zmian w gospodarce magazynowej. Analiza wskaźnika efektywności wykorzystania majątku całkowitego wykazuje tendencję wahającą się.Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp.62 -5.

75 (a zatem okres spłaty zobowiązań wydłuŜył się o 24 dni). 104 J.00 10 5 0 2002 -5 -10 -15 dni 2003 2004 2005 -7. jest wskaźnik cykl środków pienięŜnych. Ŝe pieniądze zainwestowane w aktywa obrotowe szybko wracają do przedsiębiorstwa z tytułu sprzedaŜy i mogą być ponownie wykorzystywane. Cykl środków pienięŜnych jest czasem upływającym od momentu wypływu gotówki w celu uregulowania zobowiązań do momentu przepływu gotówki z tytułu spłaconych naleŜności104. Krótszy cykl oznacza. poziomie niŜ wskaźnik cyklu inkasa naleŜności. Oblicza się go następująco: CYKL ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH = WSKAŹNIK OBROTU ZAPASAMI W DNIACH + WSKAŹNIK INKASA NALEśNOŚCI ─ WSKAŹNIK OKRESU SPŁATY ZOBOWIĄZAŃ PoniŜszy wykres przedstawia kształtowanie się długości cykl środków pienięŜnych zakładu produkcyjnego w Mościskach w rozpatrywanym okresie. iŜ aktywa obrotowe spółki są w duŜym stopniu kredytowane przez dostawców. a więc finansowane kapitałem obym. a następnie w latach 2004 – 2005 wielkość wskaźnika zmniejsza się kolejno.00 C ykl środków pienięŜnych Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych zawartych w tabeli 32. Wskaźnikiem pomocniczym. Duraj op. z o. z o. Z punktu widzenia płynności finansowej poziom wskaźnika spłaty zobowiązań kształtuje się na niekorzystnym. którego wielkość w 2003 roku zwiększyła się o 23. albowiem znacznie wyŜszym.43 (5 dni) i o 3. 148. s.o.54 (4 dni). w latach 2002 – 2005 15 11. W rozpatrywanym okresie cykl środków pienięŜnych w uległ skróceniu z 11 dni do -10. Wykres 15: Kształtowanie się cyklu środków pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp. co świadczy o zmianie polityki inwestowania w aktywa obrotowe firmy Agro-Handel Sp. co roku o: 5.o.00 -10..00 -10. Ujemna wartość cyklu oznacza.Podobną tendencje skokową wykazuje wskaźnik okresu spłaty zobowiązań. cit. wykorzystywanym przy ocenie aktywności przedsiębiorstwa. 112 .

s. cit. Odsetki od kapitałów obcych muszą być. czyli kapitałów obcych.musi wykazać się zdolnością do zaciągania kredytów krótkoterminowych. ograniczenie dostępu do nowych kredytów i zwiększenie ryzyka utraty płynności. 271. zwiększenie ryzyka wierzycieli.5. określa udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów przedsiębiorstwa wyraŜonych w wartości bilansowej lub teŜ rynkowej. 113 . Do oceny sytuacji finansowej niezbędna jest znajomość moŜliwości przedsiębiorstwa do wywiązywania się z całkowitego zadłuŜenia. nim zagroŜą bezpieczeństwu kapitału obcego. by wskaźnik ten nie był większy niŜ 50%. Wysoki poziom tego wskaźnika moŜe oznaczać ograniczenie samodzielności firmy. Gabrusewicz op. Wierzyciele oczekują. pokazuje zdolność przedsiębiorstwa do spłaty zobowiązań bieŜących.4. Analiza zadłuŜenia pozwoli ocenić politykę finansową przedsiębiorstwa. Wówczas bowiem aktywa firmy mogą zmniejszyć swoją wartość do połowy.50. Analiza płynności. przez co zmuszone są do korzystania z róŜnych form wspomagania finansowego.. JeŜeli wskaźnik ten jest większy niŜ 0. Do oceny poziomu zadłuŜenia wykorzystuję się następujący zestaw wskaźników: wskaźnik ogólnego zadłuŜenia wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego wskaźnik struktury zadłuŜenia wskaźnik zadłuŜenia kapitałów własnych wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego kapitałów własnych = = = = = zobowiązania ogółem aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe zobowiązania krótkoterminowe zobowiązania ogółem kapitały własne zobowiązania długoterminowe kapitały własne zobowiązania długoterminowe Wskaźnik ogólnego zadłuŜenia. stąd określa się ją równieŜ analizą struktury finansowej. opierając się jedynie na kapitałach własnych. w przedstawionej postaci. moŜe powstać 105 W. czyli posiadać płynność finansową. Przedsiębiorstwo . W praktyce poziom tego wskaźnika jest zróŜnicowany. Analiza wspomagania finansowego Większość podmiotów gospodarczy nie jest wstanie funkcjonować. Często traktowany jest on jako indykator ryzyka finansowego.aby móc zaciągnąć poŜyczkę długoterminową . Wskaźniki słuŜące do oceny zadłuŜenia moŜna ująć w dwie grupy: wskaźniki obrazujące poziom zadłuŜenia oraz wskaźniki informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu105. Jego wielkość uzaleŜniona jest od rodzaju prowadzonej działalności i zmienności przepływów pienięŜnych. bowiem płacone bez względu na poziom osiąganych zysków.3.

57 . Oddziałuje to bezpośrednio na poziom ryzyka finansowego z powodu wyŜszych rat kapitałowych i odsetek. a więc zwiększenie stopnia zadłuŜenia. Według standardów zachodnich w firmie. uwaŜanym za podstawowy wskaźnik oceny struktury kapitałowej. Natomiast wśród wskaźników informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu wyróŜniamy następujące wskaźniki: wskaźnik pokrycia obsługi długu I wskaźnik pokrycia obsługi długu II wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych = = = zysk przed opodatkowaniem + odsetki raty kapitałowe + odsetki zysk po opodatkowaniu raty kapitałowe + odsetki zysk przed opodatkowaniem + odsetki odsetki Pierwsze dwa wskaźniki tej grupy określane są równieŜ mianem wskaźników wiarygodności kredytowej. Ŝe wypracowane środki pienięŜne okaŜą się niewystarczające do spłaty zadłuŜenia. Drugim wskaźnikiem. PoŜądana wielkość tego wskaźnika wynika z relacji zobowiązań długoterminowych do kapitału własnego. w której nie została zachwiana równowaga między kapitałem obcym a kapitałem własnym. Ibidem.5. Leszczyński. jest wskaźnik zadłuŜenia kapitału własnego. równej 1:2 i wynosi 0. który określa stopień zaangaŜowania kapitału obcego w stosunku do kapitałów własnych. 136 114 .. W USA wartością graniczną w małym biznesie jest proporcja 3:1. Wskaźnik pokrycia obsługi długu I informuje o tym. w których wskaźnik przekracza wartość 1. Wzrost wskaźnika oznacza większe zaangaŜowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych.sytuacja. Skowronek –Mielczarek op. gdy kapitał własny w stosunku do zamierzonego kredytu nie osiąga relacji 1:1107. Dla średnich i duŜych firm relacja ta jest ostrzejsza. Wielkość tego wskaźnika nie powinna być niŜsza niŜ 106 107 Z. cit. Banki niechętnie udzielają kredytów inwestycyjnych. s. s. Za powaŜnie zadłuŜone uwaŜane są przedsiębiorstwa. Jako zobowiązania długoterminowe przyjmowane są wszystkie zobowiązania z terminem płatności przekraczającym 1 rok.67106.0. Trzecim wskaźnikiem o zbliŜonej wartości poznawczej jest wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego. ile razy zysk brutto wraz z odsetkami pokrywa roczne raty kapitałowe powiększone o odsetki od kredytu przypadające w danym roku. A. wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 0. 135. Wskaźnik ten nosi miano wskaźnika zadłuŜenia lub teŜ ryzyka.

W latach 2002 – 2003 roku 79% całości kapitałów zaangaŜowanych w spółkę miało swe pokrycie w kapitale obcym. wskazuje na 108 W.30 4.09 -9.2.36 1. Tylko zysk pozostający w firmie moŜe być wykorzystywany do spłaty zaciągniętego kredytu.83 2. udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów spółki w rozpatrywanym okresie spadł o 18%.23 0. Dlatego teŜ.09 -0. W banku światowym minimum dla wskaźnika pokrycia obsługi długu I wynosi 1. Za dobry.33 13.90 -0.61 0.42 1. Tabela 30: Wskaźniki zadłuŜenia firmy Agro-Handel Sp.02 -0.65 0.03 0.4.06 -0.15 WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.31 -0.89 8.35 -0.22 0.3 a optymalny poziom to 2.43 0. bezpiecznym wg standardów zachodnich. iŜ przed zobowiązaniami kredytowymi.72 -0. 276. NaleŜy podkreślić. ile razy zysk brutto moŜe ulec obniŜeniu Ŝeby zagrozić obsłudze zadłuŜenia. pierwszeństwo mają zobowiązania podatkowe.54 1. W ostatnich trzech okresach udział ten charakteryzował się tendencją spadkową i w 2005 roku ukształtował się na.08 1. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WSKAŹNIKI ZADŁUśENIA: ogólnego długoterminowego struktury zobowiązań kapitałów własnych długoterminowego kapitałów własnych WSKAŹNIKI POKRYCIA: obsługi długu I obsługi długu II zobowiązań odsetkowych 11. cit.15). s.04) i struktury zobowiązań (o 0. Gabrusewicz op.05 0. tym mniejsze jest ryzyko wynikające z zaangaŜowania kapitału obcego.5108.o. Wzrost wielkości wskaźników: zadłuŜenia długoterminowego (o 0.28 9. Dla kapitałów obcych niezabezpieczonych wymaga się wskaźnika na poziomie 5.44 1. uzasadnione jest uwzględnienie w tej sytuacji zysku netto (wskaźnik pokrycia obsługi długu II).66 4.1.80 0.04 -1. w wypadku kredytów zabezpieczonych.10 0.16 -6. uwaŜa się wskaźnik wynoszący 2. 61%. Wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych informuje o tym.29 3. co najmniej równy wskaźnikowi pokrycia obsługi długu I.33 2.79 2.17 18.71 0.38 3.00 0.66 5.18 1. Tym samym. Wskaźnik ten powinien być.08 0.28 0.79 0. poziomie tj.o.01 0.79 0. Tabela 30 przedstawia wskaźniki zadłuŜenia analizowanej spółki.11 0.57 -0. z o.26 -5. ile razy kwota wypracowanych środków przewyŜsza wymagane odsetki lub teŜ.23 0.04 0.85 1.26 0. Im wyŜsze wartości osiąga ten wskaźnik.00 0.27 3.01 7.07 7. z o. 115 .

zatem spółkę Agro-Handel moŜna uznać za powaŜnie zadłuŜoną. zatem wskaźniki naleŜące do grupy informujących o zdolności spółki do obsługi długu przyjmują wysokie wartości. Wielkość wskaźnika zadłuŜenia długoterminowego .5 .65.1. Natomiast spadek poziomu wskaźnika zadłuŜenia kapitałów własnych oznacza mniejsze zaangaŜowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych. w wystarczającym stopniu zabezpiecza obsługę zaciągniętych kredytów.korzystne zmiany w strukturze finansowania. 116 .mimo tendencji spadkowej nadal utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie: 1. Oznacza to. przy czym racjonalny wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego powinien mieścić się w przedziale 0. Spółka w badanym okresie osiągała wysoki zysk. gdyŜ zobowiązania długoterminowe są mniej pilne i w pewnym okresie nie są wymagalne. iŜ wygospodarowany przez spółkę zysk. a tym samym zmniejszenia stopnia zadłuŜenia.

03% kapitału ogółem. z o. a ich udział w aktywach ogółem wzrósł z 39. Majątek obrotowy spółki w badanym okresie wzrósł o 6. którego wysokość w 2005 roku wyniosła 17 072 182.69% w 2002 roku do 54.95% ale jego udział w majątku ogółem zmniejszył się z 60.75.79 % w ostatnim badanym okresie.90 zł osiągniętym w roku 2005.o. Ŝe w latach 2002 – 2005 nastąpiła poprawa wyników działalności firmy Agro-Handel Sp.52 % w 2002 roku do 34.87 %.2005 potwierdza szybkie tempo jej rozwoju. za lata 2002 . Spadek ten związany był równieŜ ze zmianą źródeł finansowania dalszego rozwoju przedsiębiorstwa.97 zł. Suma bilansowa wzrosła w tym okresie o 42. Z drugiej strony największy wpływ na wynik finansowy miały koszty zuŜycia materiałów i energii. Analiza bilansu firmy Agro-Handel Sp.39 zł (wyprasowanym w 2003 roku) do 3 687 522. 117 .37%. Podstawowym źródłem przychodów spółki była sprzedaŜ produktów na rynku krajowym.o. Dynamika wzrostu rzeczowych składników majątku wyniosła 195. z o.Zakończenie Na podstawie przeprowadzonej analizy finansowej moŜna stwierdzić.33% do 45. które wynosiły odpowiednio: 36 398 300 zł. 152 147 800 zł.23% Po stronie aktywów dominującą grupą był majątek trwały. 138 463 400 zł. W strukturze pasywów dominujący udział na początku badanego okresu posiadały zobowiązania krótkoterminowe jednakŜe w wyniku znacznego wzrostu sumy bilansowej ich udział zmniejszył się z 57. co stanowi 65.33 zł do 94 684 149. Głównym czynnikiem wpływającym na wynik finansowy spółki jest wynik na działalności gospodarczej. W całym badanym okresie spółka osiągała zysk na poziomie od 899 865. Zobowiązania krótkoterminowe zastąpione zostały kapitałem długoterminowym. której wartość w badanym okresie wzrosła z 69 760 541.63% w 2005 roku.

37%.52 zł w 2002 roku do 10 335 103. Poziom powyŜej 100% uznawany jest za prawidłowy Analiza rachunku zysków i strat zakładów mięsnych Agro-Handel Sp. W badanym okresie dynamika przychodów ogółem 135. 118 .73%. Jak widać wskaźniki bieŜącej płynności badanej jednostki w okresie gruntownej modernizacji zakładu przetwórczego osiągnęły wielkości uznawane za niezadowalające. 46 dni.29%. 3 665 103. Rozszerzeniem ogólnej analizy struktury majątkowo . 44 dni.05 zł w 2005. 2003 – 80. NaleŜności inkasowane były w 2002 roku średnio w ciągu 36 dni.2005 pozwala wyodrębnić podstawowe strumienie pienięŜne. 52 dni.54%.28% przy jednoczesnej dynamice koszty działalności operacyjnej wynoszącej 133.85%. 107%.59 zł i sfinansowane zostały środkami własnymi oraz kredytami. wskazuje. Ŝe głównym źródłem przychodów był przychód netto ze sprzedaŜy. bo o 15 dni uległ natomiast okres płacenia zobowiązań i wynosił odpowiednio: 29 dni.12 zł.93 zł. Jego udział w pasywach ogółem wynosił na koniec badanego okresu 39. Wydatki na inwestycje związane były głównie z nabyciem składników rzeczowego majątku trwałego. Największy wpływ na kształtowanie się wielkości kapitału własnego miały: kapitał podstawowy. iŜ firma Agro-Handel Sp.06% w 2002 roku. z o.04%. 2004 – 89. Znacznemu wydłuŜeniu.finansowej jest analiza wskaźników płynności. a zatem przychody podstawowej działalności operacyjnej. 2005 – 129. Wynikiem tych zmian jest korzystna tendencja kształtowania się wyniku finansowego. okres ten skrócił się do 30 dni w 2005 roku. utrzymywała niski poziom wskaźników płynności finansowej tylko przez okres dwóch lat. Wskaźnik pokrycia bieŜących zobowiązań w kolejnych latach kształtował się następująco: 2002 – 104.Kapitał własny przedsiębiorstwa wzrósł z 3 817 944. Od 2003 roku spółka poniosła duŜe wydatki na inwestycje dostosowujące zakład do standardów europejskich. zadłuŜenia i efektywności zaangaŜowanych środków. z o.14% w 2002 roku do 72. 3 824 654. Pozytywnie naleŜy jednak ocenić fakt. Rachunek przepływów pienięŜnych sporządzany w latach 2002 .o. Mimo pogorszeniu się w latach 2003 – 2004 poziomu wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym w 2005 roku jego wielkość pozostała na podobnym poziomie jak na początku badanego okresu tj. Inwestycje w tym okresie kształtowały się na poziomie 5 740 816. Wskaźnik pokrycia majątku kapitałem własnym w badanym okresie kształtował się na poziomie od 52.o. Do roku 2004 spółka nie przestrzegała złotej reguły bilansowej. kapitał zapasowy i wynik finansowy roku obrotowego.

Wielkość i rodzaj inwestycji wskazują na to.o. Agro-Handel Sp.2005 roku zwiększyła się produktywność zarówno majątku trwałego jak i obrotowego. Przedstawione badania potwierdzają.76 przy jednoczesnym wzroście rentowności majątku obrotowego o 14. Dzięki osiąganym zyskom i jednoczesnym wysokim poziomie zadłuŜenia nie wydaje się być podmiotem zagroŜonym upadłością. jest przedsiębiorstwem działającym od 1992 roku.W latach 2002 . z o. Ŝe systematyczna analiza sytuacji finansowej przedsiębiorstwa pozwala na dokonanie oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystanie ich do prawidłowego rozwoju przedsiębiorstwa.39. jak i duŜa stabilność rynków zbytu pozwalają optymistycznie prognozować przyszłość firmy. Rodzaj produkcji. JednakŜe rentowność majątku trwałego wzrosła zaledwie o 0. Ŝe znajduje się ona nadal w fazie rozwoju. 119 .

. Analiza ekonomiczno – finansowa firmy. Warszawa 2006 13) Jecyszyn J.. Czechowska I. 2001.BIBLIOGRAFIA 1) Bednarski L... Podstawy analizy finansowej.. Analiza finansowa. Kosikowski C. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Oskara Lanego we Wrocławiu.. Status prawny zarządu spółki z o. Difin. Warszawa 1985 120 . s. Godlewska J... Wypych M..o.. Grupa Wydawnicza INDOR Sp. „Przegląd Organizacji”. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie.o. Prawo gospodarcze..o. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. Konieczny Z... Fołta T. s. Warszawa 2004 8) Gabrusewicz W.. 1974.. Pastusiak R. Duraj J. Warszawa 2005 16) Kruczalak K. PWE. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. 72. Łódź 2000 6) Dudycz T. PWE. Podstawy prawa gospodarczego.. Finans-Service... ”Prawo Przedsiębiorcy” 2001. Wrocław 2003. 12 3) Bień W.. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. nr 9. Borowiecki R. 15) Koc S. Bilans 2004. Pomykalska B. Metodologia badań Społecznych. Prawo handlowe dla ekonomistów.. Wydawnictwo Prawne LexisNexis. PWE. Szczecin 2004 11) Herbet A.28 – 31 10) Górski W. Waśniewski T. Metoda praktyczna. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie... Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. PWE. Oskara Lanego we Wrocławiu. s.691 19) Nowak S. Warszawa 2000 18) Mała encyklopedia ekonomiczna.. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy.... Warszawa 2004 14) Karczmarek U. Warszawa 2001 5) Bury A. Wersty B. Kurtys K. Warszawa. 9-11. Absolwent.. Aport jako wkład do spółki z o. Warszawa 2005 9) Gajdka J. Wrocław 2000 7) Duraj J. nr 31. nr 27. Warszawa 2002 4) Bluszcz M....... Warszawa 2002 17) Leszczyński Z. ”Gazeta Podatkowa” 2004. Sprawozdanie finansowe i jego analiza. Wydawnictwo Primath. Wyznaczenie pojemności zadłuŜeniowej spółki. Warszawa 2001 2) Bednarski L. s. Skowronek –Mielczanek A.. 12) Jarzębowska M. Mikulski H. PWN.. s.. z o. PWE.. PWE.

Warszawa 2001 31) Sułowska J.H. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. . Przewodnik po cash flow.Ordynacja podatkowa. nr 137. 36) Ustawa z dnia 15 września 2000 r.. Uregulowania prawne.. Warszawa 2003 34) Urbańczyk E.U.. PWE. Istota. Sawicki. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie.20) Olszewski J. 926 z późn. Gdańsk 2004 22) Polityka bilansowa i analiza finansowa. Gdańsk 1995 32) ŚnieŜek E. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą..U. PWN.. C. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. poz. Dz. Szczecin 2001 35) Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. Warszawa 2004 29) Sierpińska M.. PWE. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. zm. Wędzki D. Kraków 2002 24) Rafalski A. nr 101. Zarządzanie finansami. Uniwersytet Szczeciński. 1178 z późn. 37) Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r.. Jachna T. Reprezentacja spółki z o. Warszawa 2002 33) Tarska M. Warszawa-Jaktorów 2001 25) Rutkowski A.. Działalność gospodarcza. ODDK. Warszawa 2002 21) Olzacka B... Warszawa 2002 26) Rybicki P. 1037 z późn. poz. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce.. Poltext. Wydawnictwo C. poz.H.. BECK.. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. Wrocław 2002 23) Raczek T. Wydawnictwo Ekspert. Dz. K.. . Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur”. zm. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20.Kodeks spółek handlowych. .. Prawo gospodarcze kompendium. Warszawa 2000 30) Sobczak K. Toruń 2002 28) Sierpińska M. nr 94.o. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki. Warszawa 2002 27) Siemińska E. wzory.Prawo działalności gospodarczej. PWN. zm. ustrój. 121 .U.. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych. funkcjonowanie.. Pałczyńska-Gościniak R. Dz.. Jak oceniać firmę. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. procedury zakładania.. red.BECK. Dom Wydawniczy „Ostoja”.

Warszawa 2002 42) Więckowski J. Oficyna Ekonomiczna.38) Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. 209. Dz. Warszawa 2000 122 . 694 z późn. .U. poz. Jak załoŜyć firmę w Unii Europejskiej. z 2001r.. – Krajowy Rejestr Sądowy.U z 2002 nr 76. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym.. Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie. Kraków 2005 41) Waśniewski T.o rachunkowości .. nr 17. Dz.. Skoczylas W. zm. 40) Wach K.. 39) Ustawa z dnia 29 wrzśnia1994 r. poz. PWE.

z o. z o.o. z o. z o. z o. _________________________________ 53 Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp.o.o. z o.o.o. z o. z o. w latach 2002-2005 _______________ 85 Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005 ___________________________________ 79 Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp.o.o. w latach 2002–2005 ___________________________________ 87 123 . w latach 2002 –2005 ____ 58 Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY _________ 63 Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005 ______________________________________________________ 76 Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp.o. oraz źródła ich finansowania w latach 2000-2005 ___________________________________________ 56 Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp. w latach 2002–2005 ___________________________________ 86 Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 – 2005 _____________________________________________________ 83 Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów.o. w latach 2002 – 2005 _____________________________________________________ 67 Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp.o. z o. z o.SPIS TABEL Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niŜ banki i zakłady ubezpieczeniowe 16 Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp. w latach 2002-2005 ______________________________________________________ 69 Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp. z o. z o. w latach 2002–2005 ______________________________________________________ 80 Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp. z o. z o.o. w latach 2002-2005 ___________ 81 Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.o.o.o. w latach 2002–2005 ______________________________________________________________________ 78 Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp.o. z o. w latach 2002-2005 ______________________________________________________ 67 Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.o. z o. w latach 2002 – 2005 _____________________________________________________ 68 Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.

z o. w latach 2002–2005 ___ 104 Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp.o.Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pienięŜnych__________________________ 88 Tabela 21: Wynik księgowy a środki pienięŜne netto z działalności operacyjnej_______ 88 Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp.o.o. z o. z o.o. z o. z o.o. z o. w latach 2002–2005 – ujęcie statyczne______________________________________ 102 Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002–2005 ___________________________________ 91 Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002–2005__ 115 SPIS WYKRESÓW Schemat 1: Istota. zakres i przedmiot analizy finansowej __________________________ 9 Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej __________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pienięŜnych _________________ 25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria ____________________ 36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie __________________________ 43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002–2005 107 Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp. _________________ 59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych ____________________ 70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych ___________________________ 93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej____ 95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników _______________________ 96 124 . w latach 2002–2005 – ujęcie dynamiczne ____________________________________ 103 Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp.o. z o.o. z o.o.o. z o. w latach 2002–2005 ___________________________________ 91 Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002–2005 ___________________________________ 90 Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjne firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002–2005 _____________________________________________________ 111 Tabela 30: Wskaźniki zadłuŜenia firmy Agro-Handel Sp.

z o.SPIS SCHEMATÓW Schemat 1: Istota. _________________ 59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych ____________________ 70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych ___________________________ 93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej____ 95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników _______________________ 96 125 . zakres i przedmiot analizy finansowej __________________________ 9 Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej __________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pienięŜnych _________________ 25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria ____________________ 36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie __________________________ 43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp.o.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful