ANALIZA FINANSOWA NA PRZYKŁADZIE AGRO-HANDEL SP. Z O.O.

W LATACH 2002-2005

FIRMY

WSTĘP .................................................................................................................................2 1. ZAKRES I CELE ANALIZY FINANSOWEJ .............................................................4
1.1. POJĘCIE I ZNACZENIE ANALIZY FINANSOWEJ W ZARZĄDZANIU JEDNOSTKAMI GOSPODARCZYMI .. 4 1.2. ISTOTA, PRZEDMIOT I ZAKRES ANALIZY EKONOMICZNEJ ................................................................ 7 1.3. CHARAKTERYSTYKA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH WYKORZYSTYWANYCH JAKO ŹRÓDŁA
INFORMACJI W ANALIZACH FINANSOWYCH ......................................................................................... 10

1.3.1. BILANS.......................................................................................................................................................... 14 1.3.2. RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT ................................................................................................................... 19 1.3.3. RACHUNEK PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH ......................................................................... 23

1.4. METODY ANALIZY FINANSOWEJ ................................................................................................... 27 1.5. RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ ................................................................................................... 36

2. CHARAKTERYSTYKA ZAKŁADÓW MIĘSNYCH AGRO-HANDEL SP. Z O.O. 41
2.1. SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ JAKO FORMA ORGANIZACYJNO-PRAWNA
PODMIOTÓW PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ W POLSCE ........................................... 41

2.2. RYS HISTORYCZNY, PRZEDMIOT DZIAŁALNOŚCI ORAZ CELE SPÓŁKI ............................................ 52 2.3. ZARZĄDZANIE I PERSONEL FIRMY ................................................................................................ 56 2.4. CHARAKTERYSTYKA RYNKU, NA JAKIM DZIAŁA SPÓŁKA ............................................................. 59 2.5 POZYCJA BADANEJ SPÓŁKI NA RYNKU ........................................................................................... 61

3. ANALIZA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH .........................................................64
3.1. ANALIZA SYTUACJI MAJĄTKOWEJ W OPARCIU O AKTYWA BILANSU............................................. 64 3.2. ANALIZA SYTUACJI KAPITAŁOWEJ NA PODSTAWIE PASYWÓW BILANSU....................................... 70 3.3. WSTĘPNA OCENA KSIĘGOWEJ WIELKOŚCI WYNIKU FINANSOWEGO .............................................. 82 3.4. ANALIZA PIONOWA I POZIOMA RACHUNKU Z PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH ................. 87 3.5. WYKORZYSTANIE ANALIZY WSKAŹNIKOWEJ DO OCENY SYTUACJI FINANSOWEJ FIRMY .............. 92
3.5.1. ANALIZA PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ......................................................................................................... 97 3.5.2. WSKAŹNIKOWA OCENA RENTOWNOŚCI...............................................................................................104 3.5.3. OCENA SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA ..........................................................................................................108 3.5.4. ANALIZA WSPOMAGANIA FINANSOWEGO............................................................................................113

ZAKOŃCZENIE .............................................................................................................117 BIBLIOGRAFIA .............................................................................................................120 SPIS TABEL ....................................................................................................................123 SPIS WYKRESÓW .........................................................................................................124 SPIS SCHEMATÓW.......................................................................................................125

1

Wstęp

Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji, których trafność decyduje o skuteczności i poŜądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych, komplikuje się, w warunkach duŜej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. Jednym z podstawowych warunków efektywnego działania firmy, jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. Kierownictwo firmy, aby sprawnie zarządzać, musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. Uzyskiwane wyniki mogą, bowiem bądź to nasuwać konieczność zmiany dotychczasowych sposobów postępowania, bądź teŜ potwierdzać słuszność prowadzonej polityki. Analiza osiąganych wyników

gospodarowania jest takŜe niezbędna właścicielom, którzy opierając się na jej wynikach, mogą dokonać oceny pracy kierownictwa firmy i podjąć stosowne decyzje personalne. Podejmowanie decyzji strategicznych, które określają podstawowe cele gospodarcze jak i decyzji operacyjnych oraz taktycznych mających za zadanie likwidację niepoŜądanych odchyleń od załoŜonych celów oraz wczesne ich wykrywanie wymaga stałego dopływu pełnych, szybkich i rzetelnych informacji. Analiza finansowa jest jednym z waŜniejszych narzędzi podejmowania decyzji i oceny osiąganych przez podmiot gospodarczy efektów. Stanowi najstarszy historycznie dział analizy ekonomicznej. Początkowo opierała się tylko na analizie bilansu oraz rachunku wyników. Pierwsze próby oceny wskaźników finansowych przedsiębiorstwa zostały dokonane juŜ w drugiej połowie XIX stulecia. Porównanie bilansu zapoczątkował w 1870 r. L. Cohstaedt twórca dziennikarskiej krytyki bilansu1. W obecnej praktyce gospodarczej analiza finansowa obejmuje zagadnienia takie jak, istotę i wstępną analizę sprawozdań finansowych, badanie kondycji finansowej przedsiębiorstwa, w szczególności jego płynności finansowej, stopnia zadłuŜenia, sprawności działania, zyskowności oraz oceny rynkowej wartości akcji i kapitału. Analiza finansowa pozwala na badanie czynników kształtujących wyniki finansowe przedsiębiorstw, badanie dochodów ze

1

T. Waśniewski, W. Skoczylas, Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 2002, s. 8.

2

sprzedaŜy oraz kosztów własnych, co stanowi podstawę do podejmowania decyzji dotyczących zarówno bieŜącej jak i przyszłej działalności gospodarczej. Reasumując analiza finansowa zaspokaja podstawowe potrzeby informacyjne kierownictwa przedsiębiorstw i wpływa w ten sposób na poziom zarządzania. Wpływ ten odzwierciedla się w efektywności gospodarowania i w sytuacji finansowej podmiotów gospodarczych. Dzięki tym walorom, a takŜe ze względu na duŜe zapotrzebowanie w otoczeniu przedsiębiorstwa (akcjonariusze, banki, dostawcy, odbiorcy), analiza finansowa zaczyna zajmować wysoką pozycję wśród funkcji zarządzania i coraz częściej zaliczana jest do funkcji podstawowych przedsiębiorstwa. Celem niniejszej pracy jest analiza finansowa firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005 oraz próba przedstawienia analizy finansowej jako instrumentu słuŜącego do poznania i oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystania ich w rozwoju przedsiębiorstwa. Praca składa się z trzech rozdziałów. Pierwszy z nich stanowi bliŜsze zapoznanie się z tematyką analizy finansowej jako instrumentu sprawnego zarządzenia

przedsiębiorstwem. Określa istotę, funkcję i zakres współczesnej analizy finansowej. Wyjaśnia pojęcie i przedmiot analizy oraz charakteryzuje podstawowe metody i rodzaje analizy finansowej. Ponadto prezentuje podstawowe sprawozdania finansowe, ich budowę oraz przydatność w analizie finansowej jak równieŜ podstawy prawne ich sporządzania. W rozdziale drugim przedstawiona została ogólna charakterystyka spółki będącej obiektem badań. Przedstawiono genezę i rozwój przedsiębiorstwa, strukturę organizacyjną, a takŜe charakterystykę produkcji oraz jej rozmiary. Omówiono równieŜ sytuację w otoczeniu konkurencyjnym i tzw. makrootoczeniu. Właściwa analiza finansowa spółki Agro-Handel została zawarta w rozdziale trzecim. Analizą został objęty bilans spółki sporządzony na koniec lat 2002-2005, rachunek zysków i strat oraz rachunek przepływów pienięŜnych, gdzie przyjrzano się zmianom w strukturze majątku oraz źródłom jego finansowania. Przedstawiono równieŜ podstawowe obszary zastosowania analizy wskaźnikowej, rodzaje wskaźników oraz interpretację wyników pod kątem ich przydatności dla osób zarządzających firmą. Dokonano takŜe analizy wskaźnikowej według najczęściej stosowanego w praktyce gospodarczej zestawu wskaźników tj. wskaźników płynności, sprawności działania, wspomagania finansowego, rentowności. Pracę kończą wnioski będące syntezą głównych myśli zawartych w niniejszych rozwaŜaniach. 3

jak równieŜ zjawisk i procesów występujących w ramach poszczególnych jednostek gospodarczych i instytucji (analiza mikroekonomiczna). w warunkach duŜej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. których trafność decyduje o skuteczności i poŜądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych. Określenie strategii przedsiębiorstwa i jej realizacja gwarantująca sukces. w warunkach istniejącej ostrej konkurencji wywołuje zapotrzebowanie na analizę ekonomiczną. zachodzących pomiędzy poszczególnymi elementami tych procesów.1. Osiągnięcie tego nie byłoby jednak moŜliwe bez ciągłego udoskonalania procesów planowania. Jest ona instrumentem słuŜącym do poznania rzeczywistości gospodarczej. Zakres i cele analizy finansowej 1. Zarządzanie finansami polega na optymalizacji bieŜących i przyszłych procesów gospodarczych poprzez wymuszanie podejmowania przedsięwzięć efektywnościowych. MoŜe być stosowana zarówno do badania zjawisk i procesów gospodarczych zachodzących w skali gospodarki (analiza makroekonomiczna). Niezbędnym warunkiem sprawnego zarządzania finansami firmy jest nie tylko znajomość istoty rynku.1. instytucji na nich występujących. które w warunkach gospodarki rynkowej odzyskało pełną samodzielność i stało się pełnoprawnym podmiotem stosunków gospodarczych. właściwości przedmiotu. Proces budowy nowego systemu społeczno-gospodarczego w warunkach gospodarki rynkowej i związane z nią oczekiwania wymagają rozwoju przedsiębiorstw. Rozwojowi wymienionej analizy sprzyja przede wszystkim zmiana istoty i charakteru przedsiębiorstwa. Analiza ekonomiczna to równieŜ metoda badania procesów gospodarczych. 4 . komplikuje się. rozłoŜeniu określonej całości na składniki i badaniu poszczególnych cech. bieŜącej kontroli i sterowania. zasad jego funkcjonowania. polegająca na rozpatrywaniu związków najczęściej ilościowych. W tym celu dokonuje się analizy finansowej. Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji. Pojęcie i znaczenie analizy finansowej w zarządzaniu jednostkami gospodarczymi Analiza jest to metoda badawcza polegająca na rozbiorze. lecz takŜe działanie praw ekonomicznych. Analizę stanów i procesów ekonomicznych nazywa się analizą ekonomiczną.

Pozwala dobrze przygotować strategię rozwoju przedsiębiorstwa. organizowanie. Kierownictwo firmy.W związku z tym. Celem pogłębienia tego przeprowadza się dalsze.. ułatwia podejmowanie decyzji. 5 . PWE. Uzyskiwane wyniki mogą. jak i mikroekonomicznej Warunkiem efektywnego działania firmy jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. Analiza ekonomiczna umoŜliwia stawianie diagnoz. Wyniki analizy ekonomicznej stanowią podstawę do weryfikacji słuszności decyzji podjętych w przeszłości oraz ustalenia punktu wyjścia zamierzeń bieŜących i przyszłych. Podstawy analizy finansowej. Analiza wskaźnikowa polega na wyraŜaniu róŜnych sfer działalności firmy 2 W. W bieŜącej działalności przedsiębiorstwa dostarcza informacji o zakłóceniach w tej działalności w stosunku do standardów. 9-11. o którą będzie realizowana przyszła działalność firmy. Gabrusewicz. W fazie oceny okresów przeszłych jest źródłem informacji o efektywności gospodarowania oraz pozycji przedsiębiorstwa w branŜy i na rynku. a takŜe sprzyja racjonalizacji procesów gospodarczych. szczegółowe analizy. zarówno w skali makroekonomicznej. s. aby sprawnie zarządzać. musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. motywowanie i kontrola). Ŝe zaczęło prowadzić działalność na własny rachunek jest bardziej zainteresowane rezultatem swych działań2. w oparciu. Ocena zaprezentowana na podstawie danych liczbowych zawartych w sprawozdaniach finansowych. norm. Analiza osiągniętych wyników gospodarowania jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa. dostarcza ogólnych informacji o sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa. bowiem bądź to narzucać konieczność dotychczasowych sposobów postępowania. bądź teŜ potwierdzić słuszność prowadzonej polityki. Warszawa 2005. Jedną z form badania bilansu oraz rachunku wyników jest właśnie analiza wskaźnikowa. planów. Istota kontroli gospodarczej polega na porównaniu dwóch stanów tych samych zjawisk gospodarczych – stanu faktycznego ze stanem poŜądanym – w celu ustalenia odchyleń oraz wyjaśnienia przyczyn i skutków występujących róŜnic. Analiza ekonomiczna to spójnik między funkcjami planowania i kontroli. Cechą charakterystyczną analizy ekonomicznej w gospodarce rynkowej jest bezpośrednie wykorzystanie jej w procesie zarządzania (planowanie.

s. z wielkością wzorcową lub między róŜnymi jednostkami gospodarczymi. W gospodarce rynkowej szczególnego znaczenia nabierają porównania wskaźników w przestrzeni. W przypadku oceniania działalności przedsiębiorstwa za okres.: za okres jednego miesiąca. Porównania w przestrzeni pozwalają ocenić pozycje firmy na rynku: czy jest ona najlepsza. 6 . a więc pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami. Borowiecki. Kurtys. bilanse roczne spółek akcyjnych. minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branŜy. Na podstawie zmian w wielkości wskaźników ocenia się wybrane. 12. Częstsze obliczanie wskaźników jest moŜliwe w przypadku prowadzenia skomputeryzowanej księgowości.za pomocą wskaźników. J. dokonywane. dziedziny tej działalności3. ODDK. Bednarski. T. dla którego nie sporządza się sprawozdania finansowego. konstruowanych w oparciu o dane z bilansu oraz rachunku wyników i porównanie ich wielkości w czasie. bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcjonowania. s. Waśniewski. Porównania w przestrzeni są istotne dla poŜyczkodawców i kredytodawców. B. pracowników i całego społeczeństwa. Analiza wskaźnikowa w odniesieniu do badania sprawozdań finansowych obejmuje obliczanie wskaźników finansowych. Brak porównywalności moŜe doprowadzić do błędnych wniosków4. najgorsza czy teŜ przeciętna. Wrocław 2003. Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej. R. K. Niestety. 4 B. potencjalnych inwestorów i odbiorców. Oskara Lanego we Wrocławiu. np. Olzacka. w Polsce od szeregu lat dane takie nie są publikowane. Istnieje jedynie moŜliwość obliczania niektórych wskaźników w oparciu o bilanse publikacyjne (tzn. Pałczyńska-Gościniak. podstawę ustalenia wskaźników finansowych stanowić mogą zamknięcia kont syntetycznych. Jak oceniać firmę. Duraj. zgodnie z wymogami sprawozdawczości statycznej i koniecznością składania miesięcznych deklaracji podatkowych. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. których akcje są przedmiotem obrotu rynkowego oraz publikowane bilanse spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. Gdańsk 2004. R. charakteryzujących się duŜą ilością udziałowców). a takŜe moŜliwość obliczania wskaźników przeciętnych dla wybranych branŜ w oparciu o rocznik statystyczny. węŜsze lub szersze. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa: firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku. co miesiąc. ma ona. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. 3 L. Wersty. 59.

Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20. Kierownictwo firmy jest zainteresowane wszystkimi aspektami analizy finansowej. Treść wskaźników analitycznych. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. Uwzględniając zakres danych. Kredytodawcy udzielający kredytów na dłuŜszy okres są zainteresowani zdolnością firmy do generowania gotówki oraz oceny ryzyka finansowego w dłuŜszym czasie. Dla nich waŜne są. J. akcjonariusze są zainteresowani poziomem rentowności i ryzyka związanego z działalnością firmy. Jest ściśle powiązana z wieloma dyscyplinami naukowymi takimi jak: statystyka. s. a przede wszystkim ich konstrukcja. Gdańsk 1995. 143. zawartych w bilansie oraz w rachunku wyniku. matematyka. planowanie. finanse.Wskaźniki finansowe są wskaźnikiem informacji dla róŜnych grup odbiorców. zatem nie tylko dyscypliną naukową. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych. dokładność i kompletność wyników prac analitycznych5. 1. Dostawcy i banki udzielające kredytów krótkoterminowych są przede wszystkim zainteresowane oceną płynności bieŜącej firmy. technologia. Właściciele firmy. Stale wzrasta przydatność oraz atrakcyjność analizy ekonomicznej w procesach zarządzania przedsiębiorstwem. poniewaŜ odpowiada za bieŜącą i perspektywiczną działalność firmy. ma duŜy wpływ na obiektywność. ale i działaniami praktycznymi. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw.2. 5 7 . Sułowska. przedmiot i zakres analizy ekonomicznej Przez wiele lat analiza ekonomiczna przekształcała się w odrębną dyscyplinę naukową. moŜliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duŜe. Z tego teŜ względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy. marketing. bowiem łączy ona teraźniejszą działalność przedsiębiorstwa z jego przyszłymi rezultatami. Istota. rachunkowość. Jest ona. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa rodzaj i liczba wskaźników. zatem wskaźniki określające zdolność firmy do wywiązywania się z zobowiązań krótkoterminowych.

Warszawa 2000. jakość i strukturę działalności wytwórczej. Przedmiot i zakres analizy finansowej w gospodarce rynkowej nie ma charakteru jednolitego. magazynowanie.Celem przeprowadzenia analizy ekonomicznej jest6: • • • sporządzanie charakterystyki liczbowej ilustrującej działalność przedsiębiorstwa oraz pozwalającej na ocenę uzyskiwanych wyników. gdyŜ zaleŜy to min. kapitał obrotowy. 25. analizę wskaźnikową. Warszawa 2000. płynność. PWE. Analizie poddaje się ilość. dochody ze sprzedaŜy. s. jakimi dysponuje przedsiębiorstwo oraz o zmianach w jego otoczeniu. Do podstawowych zagadnień naleŜących do analizy finansowej moŜna zaliczyć: wstępną i rozwiniętą analizę sprawozdań finansowych (bilansu. wykrycie i ustalenie czynników mających wpływ na realizację podjętych przedsięwzięć gospodarczych. rachunku przepływów pienięŜnych). Znaczenie analizy finansowej przedsiębiorstwa sprawia. procesy zaopatrzenia w surowce i materiały. s. rachunku wyników. 6 Z. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym. czy podmiotu oceniającego. Skowronek –Mielczanek. stopień nowoczesności wytwarzania. Ŝe jej zakres jest stosunkowo szeroki. 7 J. słuŜących podnoszeniu efektywności działania przedsiębiorstwa i jego rozwoju. zwany równieŜ klasycznym na dwa zasadnicze działy: analizę techniczno – ekonomiczną i analizę finansową. określenie przewidywanych wyników na podstawie informacji o stanie czynników wytwórczych. ocenę procesów inwestycyjnych. wynik finansowy i czynniki go kształtujące.: od szczegółowości danych. Ze względu na duŜą róŜnorodność zagadnień wchodzących w zakres badań analitycznych przyjmuje się najczęściej podział analizy ekonomicznej. Analiza ekonomiczno – finansowa firmy. moŜliwości pozyskania informacji. Leszczyński. gospodarowanie zatrudnieniem itp. Analiza techniczno-ekonomiczna koncentruje się na ocenie rzeczowych i osobowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. • podejmowanie decyzji zarządczych. Więckowski. Difin. Natomiast analiza finansowa dotyczy całokształtu finansowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. 8 . wyposaŜenie i majątek trwały. 13. A. koszty działalności. Dlatego teŜ trudne jest jednoznaczne określenie obszarów tej analizy. źródeł finansowania7. rentowność.

samodzielne jednostki wewnętrzne przedsiębiorstwa ZAKRES I PRZEDMIOT ZAKRES PRZESTRZENNY: ..rozwiązania systemowe . płynność środków (zdolność płatnicza. pokrycie majątku kapitałem).przedsiębiorstwo jako całość . 9 . s.działalność przyszła Źródło: Opracowano na podstawie: W.wynik finansowy . Istotę oraz zakresy analizy i ich przedmiot przedstawia Schemat 1. W. terminowość spłaty zobowiązań. cit. rotacja środków. pochodzenie kapitału. struktura pasywów.Niemniej w kaŜdym przypadku przedmiotem badań pozostaje8: • • • • struktura aktywów (proporcje między majątkiem trwałym i obrotowym.uwarunkowania rynkowe .kapitał .koszty .efektywność .przychody . przestrzenny i podmiotowy.sytuacja finansowa ZAKRES PODMIOTOWY: .działalność bieŜąca . Na przedmiot analizy finansowej moŜna spojrzeć nie tylko od strony problemowej (przedmiotowej) istotny jest takŜe zakres czasowy.działalność przeszła ..majątek . bezpieczeństwo finansowe). s. polityka inwestycyjna i umorzeniowa). cit. 19. finansowanie (zmiany kapitału. Waśniewski. Gabrusewicz opt. Schemat 1: Istota.pozycja przedsiębiorstwa na rynku ZAKRES CZASOWY: . upłynnianie majątku. Skoczylas op. zysk (ocena wielkości absolutnych i relatywnych – analiza rentowności). 8 T. 23. 10-11. zakres i przedmiot analizy finansowej ANALIZA FINANSOWA I S T O T A Analiza efektywności działalności przedsiębiorstwa Analiza sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa ZAKRES PRZEDMIOTOWY: .płynność finansowa .

Bednarski. a takŜe ich weryfikacja. Przypatrując się przedmiotowi analizy finansowej w przedsiębiorstwie jako złoŜonej całości.3. 10 . Warszawa 2001. Wpływają na nie czynniki takie jak: przychody ze sprzedaŜy. kwartału lub roku. itp. 9-11. majątkowych lub kapitałowych. Charakterystyka sprawozdań finansowych wykorzystywanych jako źródła informacji w analizach finansowych Podstawą podejmowania analizy ekonomicznej powinny być odpowiednie materiały źródłowe o charakterze wewnętrznym i zewnętrznym. Natomiast stan finansowy jest ujęciem statycznym przedmiotu analizy. wyróŜnić moŜemy dwa podstawowe jego elementy takie jak: wyniki finansowe oraz stan finansowy. zaangaŜowanych zasobów osobowych. Weryfikacja sprawozdawczości 9 L. efektywnym lokowaniem środków pienięŜnych. rozliczenia w formie podatków. 1. dywidendy. aby przy danym nakładzie środków otrzymać maksymalny stopień realizacji celu. s. w tym zagospodarowaniem osiągniętych nadwyŜek finansowych. Efekty finansowe są określane przez wskaźniki rentowności jako relacje wyniku finansowego do obrotu. WiąŜe się to z kształtowaniem pozycji finansowej przedsiębiorstwa. kolejny to środki zaangaŜowane w inwestycje i wartości niematerialne oraz finansowe pokrycie tych składników z kapitałów własnych lub obcych. Właściwy dobór tych materiałów (w tym głównie sprawozdawczości finansowej). Wyniki finansowe to zyski lub straty ujęte w wielkościach brutto lub netto. Jest to ścisła zaleŜność statystycznego i dynamicznego ujęcia przedmiotu analizy. Osiągnięty wynik finansowy prowadzi do dodatnich lub ujemnych zmian stanu finansowego przedsiębiorstwa.9. PWE. Pierwszy z nich to stan wyposaŜenia przedsiębiorstwa w składniki majątku trwałego i obrotowego.W działalności gospodarczej kaŜdego przedsiębiorstwa powinna być stosowana zasada racjonalnego gospodarowania. Istotą tej zasady jest zapewnienie takiego gospodarowania. Ustala się go na określony moment. to podstawowe czynniki określające jakość analizy. jego zdolnością płatniczą i kredytową. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie. Wyniki finansowe są ujęciem dynamicznym i ustalane są za pewien okres jako suma wyników narastających w ciągu miesiąca. dotacje. Składa się on z trzech elementów. koszty własne. albo przy danym stopniu realizacji celu uŜyć minimalnego nakładu środków.

przedsiębiorstwa w systemie gospodarki rynkowej naleŜy do tych prac specjalistów rachunkowości i finansów.zawierające dane o przedsiębiorstwie. T. 11 . jak i całej analizy ekonomicznej w przedsiębiorstwie moŜna ogólnie podzielić na dwie grupy. poprzednie analizy ekonomiczne. Materiały ewidencyjne mają znaczenie podstawowe i wynikają z prowadzonej w danym przedsiębiorstwie ewidencji. Pierwszą grupę stanowią materiały wewnętrzne . Informacje do sporządzania analizy powinny dotyczyć kilku okresów. Decyduje to w duŜej mierze o jakości prowadzonej analizy. 10 11 L. W ramach prac analitycznych związanych z oceną działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. cit. Warszawa 2004. L. mogą prowadzić do podjęcia błędnych decyzji i tym samym uniemoŜliwić skuteczne działanie. cit. sprawozdawczość finansowa i rzeczowa. PWN. s. T. na wyróŜnienie zasługuje10: • • zebranie i weryfikacja materiałów źródłowych. Jakość przeprowadzonej analizy. Bednarski op. Duraj. Materiały niestarannie przygotowane. informujące o otoczeniu przedsiębiorstwa11. Dane o przedsiębiorstwie mogą mieć charakter ewidencyjny i poza ewidencyjny. B. Materiały źródłowe wykorzystywane zarówno na potrzeby analizy finansowej. Kurtys. obok właściwej analizy porównawczej i przyczynowej. 32. Waśniewski. Źródłem informacji liczbowych są: księgowość.. s. Borowiecki. s. J. poniewaŜ wtedy będzie zachowany warunek porównawczy badanych zjawisk oraz będzie istniała moŜliwość określenia tendencji rozwoju poszczególnych zjawisk12. dokumentacja konstrukcyjno-technologiczna oraz inna dokumentacja obrazująca działalność przedsiębiorstwa. Podstawowym zadaniem prac przygotowawczych do analizy ekonomicznej jest dobór i weryfikacja materiałów źródłowych. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych.. Wersty op. Klasyfikację podstawowych źródeł informacji przedstawia Schemat 2. drugą natomiast materiały zewnętrzne. a zatem i jej uŜyteczności w zarządzaniu przedsiębiorstwem. zaleŜy w duŜej mierze od charakteru i rodzaju wykorzystywanych informacji źródłowych. 19. 12 M. Materiały niekompletne lub niestarannie zweryfikowane stać się mogą przyczyną błędnych ustaleń i stąd uniemoŜliwiać wyciągnięcie poprawnych wniosków oraz podjęcie skutecznego działania. 26. kalkulacja ewidencyjna. niewłaściwie zweryfikowane. którymi są w Polsce biegli rewidenci. opracowanie i prezentacja wyników przeprowadzonej analizy. niekompletne. plany. Dobór i weryfikacja podstaw źródłowych analizy wpływa w istotnym stopniu na rzetelność i obiektywność dokonanych ocen. K. Sierpińska. Bednarski. Jachna. R.

NaleŜy jednak zaznaczyć. którą z uwagi na treść danych moŜna podzielić na sprawozdawczość rzeczową i finansową.. wykorzystywana jest przede wszystkim jako podstawa źródłowa analizy finansowej.. Sprawozdawczość finansowa uwzględniająca dane liczbowe wyraŜone w jednostkach pienięŜnych. Sprawozdawczość ekonomicznej. Leszczyński A. Podstawowym materiałem źródłowym analizy ekonomicznej jest sprawozdawczość przedsiębiorstwa. 43. Ŝe często dla dokonania wszechstronnej oceny jakiegoś zagadnienia niezbędne jest wykorzystanie z danych zarówno sprawozdawczości finansowej jak i rzeczowej13. s. Podstawę tej 13 M. rzetelności. Sprawozdanie finansowe i jego analiza. wiarygodności i porównywalności informacji. sprawozdawczość podlega regulacji prawnej. Bluszcz. rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy. op. s. sporządzana w oparciu o ewidencję księgową. jednostka musi stosować określone przez ustawę zasady rachunkowości. cit.Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej ŹRÓDŁA INFORMACJI INFORMACJE Z PRZEDSIĘBORSTW INFORMACJE ZEWNĘTRZNE POZOSTAŁA SPRAWOZDAWCZOŚĆ PODSTAWOWA SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOIWA POZOSTAŁE PIERWOTNE ŹRÓDŁA BILANS RACHUNEK WYNIKÓW RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘśNYCH KWARTALEN SPRAWOZDANIA FINANSOWE GUS PRASA FACHOWA RYNEK INTERNET Źródło: Z. Warszawa 2001. Dla zachowania przejrzystości. Skowronek-Mielczarek. Aby sprawozdanie finansowe mogło pełnić swoją funkcję informacyjną. Wydawnictwo Primath. Sporządzanie sprawozdawczości finansowej przez podmioty prowadzące rzeczowa natomiast słuŜy potrzebom analizy techniczno – działalność gospodarczą jest obligatoryjne. 34. 12 .

Wartość 14 15 Z. Poszczególne części sprawozdania finansowego są ze sobą wzajemnie powiązane. Dz. cit. gwarantować czytelność informacji. • • sprawdzalność – wszystkie informacje muszą być powiązane w sposób umoŜliwiający ich sprawdzenie z dokumentami źródłowymi. • wiarygodność – wpływa na nią brak istotnych błędów. przedstawiają. według których naleŜy sporządzać sprawozdania finansowe. Skowronek-Mielczarek opt. 13 . prawnej i własnościowej prowadzące księgi rachunkowe na zasadach ustalonych w ustawie zobowiązane są do sporządzania sprawozdawczości obejmującej bilans. A. bowiem – choć w róŜnym aspekcie – to samo przedsiębiorstwo. w przypadku zmian konieczne jest sporządzenie informacji umoŜliwiającej porównanie poszczególnych okresów.09. NiezaleŜnie od formy organizacyjnej. KaŜde z tych sprawozdań spełnia określoną rolę. ciągłość i porównywalność – w kolejnych latach powinny być stosowane te same metody wyceny i prezentacji.. rachunek wyników oraz informację dodatkową według wzorów stanowiących załącznik do ustawy. bezstronność. Ocena przedsiębiorstwa przez pryzmat finansów moŜliwa jest jedynie w oparciu o łączne wykorzystanie wszystkich trzech sprawozdań. dane są istotne. Bilans stanowi swoisty raport o kondycji finansowej przedsiębiorstwa. obejmują skutki tych samych zdarzeń gospodarczych. poz. charakteryzując jednocześnie na określony moment czasowy jego strukturę majątkową oraz źródła finansowania majątku. więc trzy wzajemnie ze sobą powiązane źródła przedstawia nam zarówno dane o finansach przedsiębiorstwa jak i ocenę finansowej kondycji jednostek działających w sferze biznesu. gdy ich pominięcie lub zniekształcenie moŜe wpłynąć na decyzje gospodarcze. kompletność i stosowanie zasady ostroŜnej wyceny. przewaga treści ekonomicznej nad formą. istotność – decyduje o niej zarówno kwota. to15: • • zrozumiałość (przejrzystość) – sposób prezentacji powinien umoŜliwiać łatwość ich rozumienia przez uŜytkowników. Ustawa z dnia 29.U z 2002 nr 76. .o rachunkowości . Leszczyński. Tak. 20. jak i charakter informacji. Podstawowe zasady. zm. rzetelne i wierne odzwierciedlenie wszelkich zdarzeń. ustawa o rachunkowości oraz przepisy i ustalenia określane przez Ministerstwo Finansów czy Główny Urząd Statystyczny14. podejmowane przez uŜytkowników sprawozdania finansowego.1994 r. prawo podatkowe. stanowi kodeks handlowy. s. 694 z późn.regulacji.

Rachunek wyników jest z kolei raportem o dokonaniach przedsiębiorstwa w ciągu okresu sprawozdawczego i wszystkie wielkości są w tym sprawozdaniu strumieniami finansowymi sprowadzonymi do konkretnego przedziału czasowego. Obejmuje wartościowe zestawienie aktywów i pasywów badanej jednostki gospodarczej na określony dzień. B. Mikulski. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie. Absolwent. Konieczny. s. w którym zostały one uzyskane lub poniesione. I. Bury. DuŜe znaczenie informacyjne mają noty uzupełniające. to jednak nie zawiera informacji niezbędnych do określenia kondycji finansowej i stwierdzenia. Sierpińska. M. Ŝe sprawozdania finansowe stanowią dokumenty wiarygodne i sporządzane zgodnie z zasadami określonymi przez prawo i jako takie podlegają weryfikacji przez biegłych rewidentów. s. Pastusiak. zwany momentem bilansowym. jakkolwiek bardzo poŜyteczne pod pewnymi względami.123. a zarazem najwaŜniejszym źródłem informacji do analizy finansowej w przedsiębiorstwie jest bilans. a zwłaszcza jego aktywów innych niŜ środki pienięŜne. Z. Pamiętać naleŜy o tym. umiejętność ich czytania jest najlepszym sposobem zaznajomienia się ze strukturą i kondycją finansową przedsiębiorstwa17. dotyczące kształtowania się waŜniejszych pozycji bilansu i rachunków wyników. zatem niezbędne. Bilans Głównym sprawozdaniem. Wyjaśniają one bliŜej treść bilansu i rachunku wyników zarówno za pomocą liczb jak i opisowo.3. Przepływy pienięŜne nie uwzględniają wszystkich przychodów i wszystkich wydatków odnoszących się do danego okresu. Aby obliczyć zysk konieczna jest pełniejsza informacja księgowa. odzwierciedlania majątku. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy. Czechowska. Wędzki. zobowiązań i innych źródeł kapitału16. R. PWN. Warszawa 2000. 114 . Od czasów uznania bilansu za podstawowe sprawozdanie finansowe przedsiębiorstwa. układu poszczególnych pozycji. H. Zestawienie przepływu środków pienięŜnych. 16 14 . Taki sposób księgowania jest niezbędny w celu otrzymania kompleksowego obrazu przedsiębiorstwa. D. M. Pomykalska. 115-124. stanowi on nieprzerwanie przedmiot badań naukowych dotyczących prawidłowości. 1. związana z zasadą przypisania przychodów i wydatków temu okresowi. Informacje zawarte w sprawozdaniach finansowych są. Wypych. Łódź 2000.1. Ŝe porównując stany początkowe i końcowe moŜemy stwierdzić określone tendencje zmian. 17 A. czy przedsiębiorstwo jest rentowne.poznawcza bilansu polega jednak i na tym.

problematyki ustalania zasad wyceny aktywów i pasywów. PWE. Strony aktywów i pasywów są uporządkowane w następujący sposób: aktywa . operacyjnych czy finansowych. czyli aktywów. Zarządzanie finansami. Wszystkie pozycje bilansu podlegają zatwierdzeniu i uzgodnieniu ze stanem faktycznym w drodze inwentaryzacji. Dane z bilansów sporządzanych dla kilku kolejnych okresów (lat) mogą stać się przedmiotem interesującej analizy takŜe w ujęciu dynamicznym. prawidłowy i wiarygodny dokument. Suma wszystkich będących w dyspozycji przedsiębiorstwa składników majątkowych. na który został sporządzony. rzeczowe aktywa trwałe.. od kapitałów własnych do zobowiązań krótkoterminowych19. Kolejną cechą charakterystyczną bilansu. Jedną z wielu charakterystycznych cech bilansu moŜna uznać fakt. 30.. czyli w dniu. 86. Wielkości prezentowane w bilansie są danymi zagregowanymi. wyraŜania realnej wielkości wyniku finansowego itp18.uszeregowane według stopnia płynności. iŜ przedstawiany w nim stan na koniec okresu obrachunkowego (na ogół jest to koniec roku) jest zarazem stanem otwarcia w następnym okresie obrachunkowym. Warszawa 2002. cit. natomiast pasywa – według terminu wymagalności tj. Podstawowe pozycje majątku i źródeł ich finansowania w przedsiębiorstwie przedstawia Tabela 1. s. Waśniewski W. 18 19 T. Skoczylas opt. Rutkowski. od najmniej do najbardziej płynnych. jakie wystąpiły w okresie sprawozdawczym. Bilans przedstawia wszystkie składniki majątkowe firmy po jednej stronie oraz źródła ich finansowania po drugiej. 15 . oraz zdarzeń gospodarczych. Do aktywów trwałych zalicza się wartości niematerialne i prawne (bez kosztów organizacji poniesionych przy załoŜeniu lub późniejszym rozszerzeniu spółki). naleŜności i inwestycje długoterminowe czy długoterminowe rozliczenia międzyokresowe. jest równa sumie źródeł ich finansowania. a zarazem pierwszym weryfikatorem prawidłowości sporządzania jest globalna równowaga aktywów i pasywów . A. s. odzwierciedlającymi rezultaty podjętych w firmie decyzji inwestycyjnych.majątku i kapitałów. co stwarza podstawę do uznania bilansu za rzetelny. Jest to syntetyczne zestawienie obrazujące sytuację finansową firmy w danym momencie czasu. tj.

Kapitał (fundusz) podstawowy II. 31-32.) B. Koc. Inwestycje długoterminowe V. T.) IV. AKTYWA OBROTOWE I. Rzeczowe aktywa trwałe III. • aktywa finansowe – m. Godlewska. J. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny VI.KAPITAŁ (FUNDUSZ) WŁASNY I. ZOBOWIĄZANIA I REZERWY NA ZOBOWIĄZANIA I. inne papiery wartościowe. Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe B. Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe PASYWA A. Grupa Wydawnicza INDOR Sp. Zobowiązania krótkoterminowe IV. Wartości niematerialne i prawne II.in. NaleŜne wpłaty na kapitał podstawowy ( . Aktywa obrotowe obejmują20: • aktywa rzeczowe – zapasy materiałów. s. zaciągniętych poŜyczek) oraz naleŜności dochodzono przez przedsiębiorstwo w sądzie (roszczenia sporne).) III. Inwestycje krótkoterminowe IV. udziały i akcje. Zapasy II. Zobowiązania długoterminowe III. Zysk (strata) z lat ubiegłych VIII. podatków. udzielone poŜyczki i inne inwestycje krótkoterminowe. Rezerwa na zobowiązania II.. dostaw i usług. Rozliczenia międzyokresowe Źródło: S. z terminem zapłaty nie przekraczającym jednego roku z róŜnych tytułów (np.Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niŜ banki i zakłady ubezpieczeniowe AKTYWA A. NaleŜności krótkoterminowe III. Kapitał (fundusz) zapasowy V. 32. Warszawa 2005. NaleŜności długoterminowe IV.oznaczają kwoty pienięŜne naleŜne danemu podmiotowi gospodarczemu od innych podmiotów lub osób fizycznych. z o. Bilans 2004. składek ubezpieczeń społecznych. Fołta. Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe VII.o. 16 . • krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe kosztów –rozliczenia wcześniej poniesionych 20 wydatków w miesiącach następnych zgodnie z zasadą Ibidem. AKTYWA TRWAŁE I. Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego ( . produktów gotowych i nie zakończonych. • naleŜności krótkoterminowe . towarów. aktywa pienięŜne (środki pienięŜne oraz odsetki naliczone od aktywów finansowych). s. Zysk (strata) netto IX. przeznaczone do zbycia lub zuŜycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub w ciągu normalnego cyklu operacyjnego właściwego dla danej jednostki. Udziały (akcje) własne ( .

J. Koc. Kapitał z aktualizacji wyceny tworzony jest na podstawie art.. (czyli niewypłacone w formie dywidend). 40. zwłaszcza z punktu widzenia wierzycieli spółki. jednak dopiero po podjęciu przez walne zgromadzenia wspólników odpowiedniej decyzji w tej sprawie. 21 22 S.obok kapitałów własnych . Wiadomo jednak. bądź przekształcenia kapitału udziałowego w kapitał akcyjny albo obniŜenie udziału w drodze zmiany umowy spółki. Zmniejszenia kapitału udziałowego mogą mieć miejsce tylko w zakresie przewidzianym w kodeksie handlowym i wymagają uchwał zgromadzenia wspólników lub moŜliwość taka musi być przewidziana w umowie spółki. kapitał z aktualizacji wyceny. 17 . kto i na jakich warunkach wyposaŜył przedsiębiorstwo w środki gospodarcze.współmierności ponoszonych kosztów i uzyskiwanych przychodów np. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością kapitał zakładowy stanowi równowartość wniesionych przez wspólników zgodnie z umową spółki wkładów pienięŜnych i aportów. Określają one.najwaŜniejszym źródłem finansowania są zobowiązania. wyemitowane obligacje itp. Wszystkie składniki majątku muszą mieć odpowiednie źródła finansowania. cit. 35-36. prenumerata czasopism.i krótkookresowe zobowiązania długoterminowe (o okresie spłaty dłuŜszym niŜ rok. Na kapitał zapasowy wpływają równieŜ zyski zatrzymane w przedsiębiorstwie. Godlewska opt. kapitał zapasowego. Fołta. Ŝe w istocie o wypłacalności spółki decyduje posiadany przez nią majątek21. 5 ustawy o rachunkowości z aktualizacji wyceny środków trwałych w wielkości stanowiącej róŜnicę wartości netto środków trwałych. dzierŜawa mieszkania z góry. s. powstałą na skutek aktualizacji wyceny.dzieli się na kapitał własny oraz zobowiązania i rezerwy na zobowiązania. 31 ust. czyli: kredyty. T. Do kategorii tej zalicza się22: • • rezerwy na zobowiązania z uwzględnieniem nowej pozycji rezerwy na świadczenia emerytalne i podobne z dalszym podziałem na długo. Zmniejszenie kapitału zakładowego moŜe nastąpić na skutek pokrycia z kapitału udziałowego straty netto przewyŜszającej kapitał zapasowy i rezerwowy lub zwrotu dopłat do udziału. Źródła finansowania majątku . Statut spółki moŜe równieŜ postanowić o tworzeniu kapitałów rezerwowych na pokrycie szczególnych strat lub wydatków. Ibidem. s.). Ma on charakter stabilny. Kapitały w spółce pełnią jak widać głównie funkcje gwarancyjną. poŜyczki. poniewaŜ udziały nie mogą być zwracane wspólnikowi podczas trwania umowy spółki. Drugim . Kapitał własny składa się z kapitału zakładowego.

które mogą powstać w przyszłości z tytułu prowadzonych przedsięwzięć (np. 18 . kwotę rezerwy ujmuje się w pasywach bilansu. Tworzenie rezerw polega na podwyŜszeniu pozostałych kosztów operacyjnych lub kosztów finansowych. jaki segment działalności środki te pochłania: działalność operacyjna. Szczegółowe elementy – przychody i rodzaje kosztów . PoniewaŜ jednak strata jeszcze nie powstała. co zmniejsza wypracowany zysk. Tak.: udzielonych poręczeń. • rozliczenia międzyokresowe bierne przychodów i kosztów. a czasem nie moŜna nawet powiedzieć czy kiedykolwiek powstaną. wobec ZUS itp. 39. jest to jednak informacja syntetyczna. Operacja taka nie zmienia łącznej wartości aktywów ani pasywów. Bień. Finans-Service. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa.. Bilans wykazuje takŜe osiągnięty przez przedsiębiorstwo w danym okresie wynik finansowy (zysk lub stratę). Mogą one wynikać z przewidywanych przez spółkę strat. Warszawa 2002.składające się na wynik zawiera rachunek zysków i strat. krótkoterminowe papiery dłuŜne wyemitowane przez spółkę. postępowań sądowych itp. które obejmują ujemną wartość firmy Ciekawą kategorię pasywów stanowią rezerwy na zobowiązania. pozwala jedynie na porównanie stanów na początek i koniec badanego okresu.) lub niespłacenia przez kontrahenta naleŜności. więc z jednej strony mamy zmniejszenie pasywów (spadek zysku netto) a z drugiej . których wielkości nie moŜna jednak dokładnie określić.• zobowiązania krótkoterminowe: kredyty kupieckie. Bilans jest dokumentem zawierającym zestawienie wartości poszczególnych grup majątku firmy oraz źródeł jego finansowania. zobowiązania z tytułu wynagrodzeń. Ujmuje skutki procesów gospodarczych i towarzyszących im strumieni pienięŜnych widoczne w zmienionych wartościach aktywów i pasywów. Rachunek przepływów pienięŜnych ukazuje natomiast. Ŝe są to potencjalne zobowiązania spółki. krótkoterminowe kredyty bankowe. a więc nie nastąpił jeszcze rzeczywisty ubytek w majątku spółki. MoŜna powiedzieć. z jakiego źródła pochodzą środki finansowe jednostki lub. 23 W.zwiększenie poprzez umieszczenie kwoty rezerwy w pasywach. Jest to rodzaj fotografii firmy na dany dzień: nie obrazuje zmian zachodzących systematycznie w ciągu roku. s. inwestycyjna czy finansowa23.

M. Jeśli te pierwsze przewyŜszają koszty.. 19 . 42. prezentuje strumienie pienięŜne. 93-94. s. cit.rachunek porównawczy lub II – rachunek kalkulacyjny. Jednak w zaleŜności od formy organizacyjno . Polskie przepisy dopuszczają dwa warianty tego sprawozdania róŜniące się sposobem ujęcia kosztów uzyskania przychodów ( rozumianych jako koszty wytworzenia sprzedanej ilości produktów.prawnej. Waśniewski.1. Rozpatrując rachunek wyników w powyŜszym ujęciu.3.2. Jachna opt. po drugiej natomiast rozchody (koszty). Ŝe zysk (lub strata) jest niczym innym. przedstawiające jego sposób wypracowania wyniku finansowego. s. Rachunek wyników ukazuje zdolność firmy do generowania zysków i samofinansowania. Przedsiębiorstwa mogą sporządzać rachunek wyników dwóch wariantach: I . towarów czy usług).. W przedsiębiorstwach. Struktura klasycznego rachunku wyników jest przejrzysta: po jednej stronie mamy przychody. Skoczylas opt. Wprowadzony w Polsce wzór rachunku wyników jest dostosowany do potrzeb sprawozdawczości wszystkich podmiotów gospodarczych25. profit and loss account) to kolejne z podstawowych i obligatoryjnych sprawozdań finansowych. wpływające ujemnie na generowane zyski. w odwrotnej sytuacji mamy do czynienia ze stratą24. będzie on róŜnił się niektórymi elementami podziału wyniku finansowego. saldo określa się mianem zysku. 24 25 T. sporządzane przez kaŜde przedsiębiorstwo.róŜnicą pomiędzy przychodami a rozchodami (kosztami). Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat nazywany takŜe rachunkiem wyników (ang. Sprawozdanie to polega na zestawieniu strumieni przychodów uzyskanych w firmie ze sprzedaŜy wyrobów i usług bądź towarów w ramach prowadzonej działalności handlowej oraz przychodów uzyskanych z przeprowadzenia operacji finansowych i kosztów tej działalności. Układ obu wariantów przedstawia Tabel nr 2. ZaleŜy to od rodzaju prowadzonej ewidencji kosztów. W. które obowiązująca u nas ustawa o rachunkowości określa jako wariant kalkulacyjny spostrzegamy. jak saldem . w których wynikiem finansowym jest strata w rachunku wyników nie występują elementy podziału wyników. cit. powiększające wynik finansowy. T. lecz przedsiębiorstwo będzie musiało w sprawozdawczości finansowej zaprezentować źródło pokrycia straty. Sierpińska.

Inne przychody operacyjne H. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. Zysk / strata ze sprzedaŜy (A-B) D. Koszty finansowe I. Zysk / strata z sprzedaŜy (C-D-E) G. Zmiana stanu produktów (zwiększenie + . Pozostałe obowiązkowe zmniejszenie zysku (zwiększenie straty) R. Koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby IV. Przychody finansowe I. Przychody netto ze sprzedaŜy towarów i materiałów. Pozostałe obowiązkowe zmniejszenia zysku (zwiększenia straty) K. ZuŜycie materiałów i energii III. Pozostałe koszty rodzajowe VIII. Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia VII. Zysk / strata z działalności operacyjnej (C+D-E) G. Zysk / strata netto ( N-O-P) N. Dywidendy i udziały w zyskach II. Inne koszty operacyjne I. Zysk/strata z działalności operacyjnej (F+G-H) J. Amortyzacja II. Inne L. Aktualizacja wartości inwestycji V.L-M ) Źródło: P. 74.) III. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Usługi obce IV. Inne koszty operacyjne C.Tabela 2: Zakres informacji w porównawczym i kalkulacyjnym rachunku wyników dla innych jednostek niŜ banki i zakłady ubezpieczeń Wariant porównawczy A.Odsetki III. Zyski nadzwyczajne II.I-J. Zysk/strata z działalności gospodarczej (I + J – K) M. Warszawa 2002. Inne K. Wynagrodzenia VI. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Podatek dochodowy P. koszty usług obcych. Inne H. Koszty sprzedanych produktów. Pozostałe przychody operacyjne I. Inne przychody operacyjne E. Wynik zdarzeń nadzwyczajnych (M. materiałów: I. Pozostałe koszty operacyjne I. Pozostałe koszty operacyjne I. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Podatek dochodowy M. energii. Przedstawienie rachunku wyników według wariantu I zastosowania rodzajowego układu kosztów. B. Pozostałe przychody operacyjne I. Aktualizacja wartości inwestycji IV. Koszty sprzedaŜy E. w tym od jednostek powiązanych I.II) I. Koszty finansowe III. Przychody netto ze sprzedaŜy produktów II. Koszty ogólne zarządu F. Aktualizacja wartości inwestycji V. Wynik zdarzeń nadzwyczajnych (J. Koszt wytworzenia sprzedanych produktów II. koszty osobowe i pozostałe koszty. Inne F. Zysk ze zbycia inwestycji IV. Przychody netto ze sprzedaŜy towarów i materiałów B. Odsetki II. Przychody ze sprzedaŜy i zrównane z nimi. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. 20 . Koszty finansowe I. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Zysk / strata netto (K. Przychody finansowe I. Wartość sprzedanych towarów i materiałów C. Zyski nadzwyczajne II. materiałów. Koszty działalności operacyjnej I.II) I. Przychody netto ze sprzedaŜy produktów II. towarów i materiałów. Straty nadzwyczajne I. zmniejszenie . Dotacje III. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Zysk / strata ze sprzedaŜy brutto (A-B) D. w tym od jednostek powiązanych I. Podatki i opłaty V. Straty nadzwyczajne N. Rybicki. Aktualizacja wartości inwestycji IV. Zysk/strata z działalności gospodarczej (F+G-H) J. zuŜycie surowców. Dotacje III.Strata ze zbycia inwestycji III.I-M. Odsetki III. Zysk / strata brutto (L+M ) O. a więc obliczenia ogólnych kosztów jako sumy takich pozycji jak: amortyzacja majątku. s. Dywidendy i udziały w zyskach II. Poltext. Zysk ze zbycia inwestycji IV. Przychody ze sprzedaŜy i zrównane z nimi. Zysk / strata brutto ( I+/-J ) L. Wartość sprzedanych towarów i materiałów Wariant kalkulacyjny A. Odsetki II.

sieć sklepów fabrycznych). zuŜycie materiałów (energii).powstaje wskutek odjęcia od właściwych przychodów (powstałych ze sprzedaŜy produktów. ponadto znacznie upraszcza procedury analityczne. towarów i materiałów. przychodów finansowych z tytułu dywidend i udziałów w zyskach oraz odsetek zarówno otrzymanych jak i zapłaconych. pozwala na związanie poniesionych kosztów z celami (przyczynami) oraz wydzielenie kosztów poszczególnych faz produkcji czy realizowanych w przedsiębiorstwie funkcji (np. Dotyczy to w rachunku kalkulacyjnym: przychodów netto ze sprzedaŜy produktów. amortyzację. uzyskane odszkodowania. otrzymane dotacje. Wynik na działalności operacyjnej . wynagrodzenia dla pracowników. towarów i materiałów. koszty handlowe. (gdy firma prowadzi np. 21 .wartość sprzedanych składników majątku trwałego. koszty czynszów i dzierŜaw. in. a po stronie kosztów . co pozwala na szybką orientację w jego strukturze (łatwiej określić wówczas faktyczne źródła przychodów i kosztów). czynsze z dzierŜaw. marketingu). sprzedaŜy. utworzone rezerwy. WyróŜniamy kilka pozycji wynikowych. kosztu sprzedanych produktów. Nowy rachunek wyników rozszerzono o wykazywanie odrębnie niektóre pozycje przychodów i kosztów wynikające z transakcji dokonanych z jednostkami powiązanymi. Dla większej przejrzystości rachunku wyników wprowadzono jednak większą liczbę sald. skorygowanych zmianą stanu produktów) kosztów wytworzenia produkcji sprzedanej. koszty sprzedaŜy. W rachunku kalkulacyjnym do kosztów uzyskania przychodu ze sprzedaŜy zaliczamy: techniczny koszt wytworzenia. towarów i materiałów. podatki i opłaty. niektóre pozycje wykazuje się w wartości netto. gdyŜ wskazuje na rentowność jego podstawowej działalności. odpisane naleŜności nieściągalne. zapłacone odszkodowania. Wynik ze sprzedaŜy . Saldo to ma duŜe znaczenie dla przedsiębiorstwa. wartość sprzedanych towarów i materiałów. ceny obcych usług. rozwiązane rezerwy. Ogólny koszt uzyskania przychodu moŜna w tej metodzie obliczyć z iloczynu sprzedanych wyrobów i jednostkowego kalkulowanego kosztu. który m. in. W przychody wpisuje się tu m.in. wynikające z zestawienia pozycji "pozostałe przychody operacyjne" z "pozostałymi kosztami operacyjnymi". a takŜe pozwala na uchwycenie kosztów produkcji niezakończonej.poprzedni wynik korygowany jest o saldo. W dostosowaniu do zmian wprowadzonych w znowelizowanej ustawnie. przychody ze sprzedaŜy składników majątku trwałego. do których zalicza się m.W wariancie I koszty te ujęte są według układu kalkulacyjnego.

Ustalony w rachunku wyników . 31. odsetki do zapłaty (takŜe na rzecz członków grupy kapitałowej). W ten sposób powstaje wynik finansowy brutto. Ukazuje zdolność firmy do generowania zysku i samofinansowania. Analiza finansowa.Wynik na działalności operacyjnej korygowany jest o saldo operacji finansowych tak powstaje zysk lub strata z działalności gospodarczej. rezultaty postępowania układowego (naprawczego) lub zaniechania pewnego rodzaju działalności. D. Rutkowski op. odpisy aktualizujące wartość finansowego majątku trwałego i krótkoterminowych papierów wartościowych oraz ujemne róŜnice kursowe. przychody niepodlegające wliczeniu do podstawy opodatkowania.wynik finansowy pełni w przedsiębiorstwie rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego. 56. A. jak i stowarzyszonych). inne podstawy opodatkowania. s. posiadanego majątku. Do celów analizy dane zawarte w rachunku zysków i strat są uzupełniane o informacje takie jak: koszty i straty nieuznane w przepisach za koszty uzyskania przychodu. Rozpoznanie to staje się moŜliwe poprzez analizę bilansu danej jednostki. 36. a takŜe z drugiej strony o zobowiązaniach wobec wierzycieli. otrzymane odsetki. otrzymane dywidendy (w tym takŜe otrzymane od członków grupy kapitałowej zarówno podmiotów zaleŜnych. in.wynik na działalności gospodarczej jest korygowany o saldo. szczególnie rentowności i aktywności gospodarczej. Wynik ten określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. 27 26 22 . in. dodatnie róŜnice kursowe. Dudycz. cit. M. kapitału ulokowanego w innych firmach. Wędzki opt. Oskara Lanego we Wrocławiu. Wrocław 2000. s. które spowodowały zmianę wyniku finansowego28. ogółem podstawa opodatkowania oraz zmiany metod wyceny bilansowej. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Mamy tu na myśli m. Sierpińska. Pozwala na ocenę trwałości pozycji finansowej firmy i stanowi podstawę planowania finansowego. 28 T. Jest on punktem wyjścia do szczegółowych badań analitycznych. Wynik finansowy brutto i netto .. posiadanych zapasach i rezerwach. in. nie mówi natomiast nic na temat jej potencjału ekonomicznego. będące skutkiem zdarzeń nadzwyczajnych. s.. Po zapłaceniu podatku otrzymujemy natomiast zysk (stratę) netto26. Koszty finansowe natomiast obejmują m. cit. Przychody finansowe obejmują m.27 Rachunek wyników dostarcza informacji o rozmiarach działalności operacyjnej. zdarzenia losowe. podstawowej i jej udziale w tworzeniu zysku przedsiębiorstwa. o jej naleŜnościach.

U z 2002 nr 76. zobowiązań oraz na osiąganie zysku. suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego – równowartość w walucie polskiej 2 500 000 euro. za który sporządzono sprawozdanie finansowe osiągnęły lub przekroczyły granicę dwóch z trzech wielkości29: • • średnioroczne zatrudnienie – 50 osób. poz. Działalność operacyjna w przedsiębiorstwie ma największy zakres. Rachunek ten dostarcza informacji o wpływach i wydatkach środków pienięŜnych. a więc środki trwałe. naleŜności. lokaty finansowe. Natomiast działalność inwestycyjna obejmuje zapłatę za nabyte oraz sprzedane składniki majątku trwałego. wraz z korzyściami. więc na zakupie czynników produkcji oraz sprzedaŜy wyrobów.3. które w poprzedzającym roku obrotowym. 694 z późn.1. jakie przynoszą lokaty w postaci wypłaty odsetek 29 Ustawa z dnia 29.09. Cash flow jest rozrachunkiem tych przepływów pienięŜnych. Polega. • przychód netto ze sprzedaŜy towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy – równowartość w walucie polskiej 5 000 000 euro W kaŜdym przedsiębiorstwie w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej notuje się wypływy gotówki z przedsiębiorstwa i wpływy gotówki do przedsiębiorstwa. to jednak nie zawiera wielu informacji potrzebnych do oceny rzeczywistej pozycji finansowej jednostki gospodarczej. Ŝe analiza bilansu (ocena posiadanych zasobów) oraz rachunku wyników (ocena strumieni) aczkolwiek bardzo cenna. wartości niematerialne i prawne.3. Rachunek przepływów środków pienięŜnych Doświadczenia gospodarki rynkowej oraz wieloletnia praktyka w zakresie analizy finansowej wykazały. ujmując je w trzech częściach jako przepływy pienięŜne z działalności operacyjnej. Podmiotami tymi są spółki akcyjne kontynuujące działalność oraz pozostałe jednostki.1994 r. Działania te wpływają na zwiększenie lub zmniejszenie zapasów. usług i innych składników majątku.o rachunkowości . Dlatego teŜ obok dwóch juŜ przedstawionych sprawozdań niektóre podmioty mają obowiązek sporządzać takŜe rachunek przepływów pienięŜnych. 68.art. Rachunek przepływów pienięŜnych jest sumą przepływów w obrębie tych dziedzin. do której przedsiębiorstwo zostało powołane. Odnosi się do działalności. inwestycyjnej i finansowej. . 23 . jakie miały miejsce w spółce w danym roku obrotowym. zm. Dz.

która musi tutaj być uwzględniona jest amortyzacja. Metoda bezpośrednia nie jest uboŜsza w informacje niŜ metoda pośrednia31. kredytów i poŜyczek pienięŜnych zarówno krótkoterminowych. czy wydatki na rzecz dostawców czy pracowników i inne. które nie powodują zmian w przepływach pienięŜnych. Metoda bezpośrednia polega na dokładnym wyszczególnieniu konkretnych wpływów i wydatków w ramach działalności operacyjnej. 56. inwestycyjnej i finansowej liczy się jako róŜnicę między sumą wpływów i sumą wydatków. jak i długoterminowych. Uwzględnia się tu takie pozycje jak wpływy od odbiorców i z tytułu odsetek. i ich zwrocie oraz obsłudze (płacone odsetki)30. zaliczanych zarówno do finansowego majątku trwałego. Metoda bezpośrednia pokazuje nie tylko końcową kwotę przepływów. naleŜności. natomiast konstrukcja obu metod w przypadku przepływów z działalności inwestycyjnej i finansowej niczym się nie róŜni. Ŝe dostarcza dokładniejszej informacji o zmianach w bieŜących aktywach netto i więcej danych o korektach. Podstawową wartością.i dywidend i udzielanie długoterminowych poŜyczek. Przewodnik po cash flow. Zgodnie z ustawą o rachunkowości przepływy z działalności operacyjnej moŜna wyznaczać dowolną metodą. s. s. zobowiązania i inne. ŚnieŜek. chociaŜ często trudniejsza do zinterpretowania jest chętniej wybierana przez przedsiębiorców. Spowodowane jest to pewnie tym. Warszawa 2002. jak i przeznaczonych do obrotu. Działalność finansowa polega głównie na pozyskiwaniu przez spółkę kapitału własnego (wkłady pienięŜne. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. Strukturę rachunek przepływów pienięŜnych z zastosowaniem obu wyŜej opisanych metod przedstawia Schematu 3. 24 . Ibidem. dopłaty) i jego obsłudze (dywidendy) oraz kapitału obcego. Przepływy pienięŜne netto poszczególnych działalności: operacyjnej. co umoŜliwia oszacowanie przyszłych przepływów pienięŜnych. Rachunek 30 31 E. Metoda pośrednia polega na skorygowaniu zysku operacyjnego netto o kwotę pozycji. 61. Dokonywane są równieŜ korekty in plus lub in minus w zaleŜności od zmian w takich pozycjach jak: zapasy. UmoŜliwia to szybsze korygowanie zmian w rachunku przepływów pienięŜnych. ale dostarcza cennej informacji o ich źródłach. zaangaŜowanego w postaci obligacji. Metoda ta. Wyznaczania przepływu środków pienięŜnych na całym świecie dokonuje się za pomocą jednej z dwóch metod: pośredniej lub bezpośredniej. Do działalności inwestycyjnej zalicza się równieŜ zapłatę za nabycie oraz sprzedaŜ papierów wartościowych.

WPŁYWY (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. Przepływy netto w danym obszarze. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. ŚnieŜek opt. Oprócz nadwyŜki finansowej. KOREKTY PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ (A) DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA 1. W ujęciu pośrednim kwota zysku (straty) netto jest korygowana do poziomu pienięŜnego (kasowego). uwarunkowanej moŜliwościami zgromadzenia informacji. WYNIK FINANSOWY NETTO 2. cit. Jachna opt. s.przepływów pienięŜnych moŜna przygotować metodą bezpośrednią lub pośrednią. inwestycyjne i finansowe. Wybór metody tworzenia rachunku przepływów pienięŜnych nie wpływa na końcowe wyniki. W ujęciu bezpośrednim są przedstawione realne wpływy i realne wydatki w kaŜdej z tych działalności. W obu ujęciach w róŜny sposób są wyceniane poszczególne przepływy pienięŜne w działalności operacyjnej. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2.. Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pienięŜnych DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA METODA BEZPOŚREDNIA 1. tj. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ (B) DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA 1. W przypadku działalności inwestycyjnej i finansowej przepływy pienięŜne są wyznaczane w taki sam sposób. 25 . WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) METODA POŚREDNIA 1. cit. 61. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJ (C) RAZEM PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO (A+B+C = X) X = ZMIANA STANU ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH (BZ – BO) (WEDŁUG DEFINICJI ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH STOSOWANYCH DLA PRZEPŁYWÓW PIENIĘśNYCH) Źródło: E. jaką przedsiębiorstwo wygospodarowało w danym okresie korzysta ono równieŜ z innych źródeł przychodów32: 32 M. to suma wpływów minus sumę wydatków. 71. Sierpińska. s. przepływy pienięŜne. Wybór sposobu sporządzania rachunku przepływów pienięŜnych zaleŜy od decyzji kierownika jednostki gospodarczej. są w obydwu podejściach identyczne. T.. operacyjne.

33 A. salda tych rachunków mają inną interpretację ekonomiczną. Rutkowski op. gdyŜ dopływ środków pienięŜnych. Nie zawsze jednak pozwala na prawidłową ocenę sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. s. więc analizą statyczną. jeśli chodzi o istotę rachunku zysków i strat i rachunku przepływów pienięŜnych. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umoŜliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą. Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu. a więc najbardziej płynnych aktywów. dotyczących zwiększenia stanu wszelkich zobowiązań oraz zmniejszenia stanu środków obrotowych. Rachunek przepływów pienięŜnych wykorzystywany jest przede wszystkim do oceny płynności finansowej. Zysk jest źródłem dopływu dodatkowych pieniędzy tylko wtedy. lecz wynik rachunku przepływów pienięŜnych33.. Ŝe przedsiębiorstwo będzie miało środki na regulowanie w terminie swoich zobowiązań. Dlatego teŜ miernikiem gospodarki finansowej nie jest zysk. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. Rachunek. Obliczanie cash flow jest rachunkiem płynności w ujęciu dynamicznym. a takŜe na prowadzenie właściwej polityki rozwojowej. Zysk wyraŜający nadwyŜkę przychodów nad kosztami jest miernikiem sprawności procesu wytwarzania i sprzedaŜy. Między obydwoma ujęciami analizy płynności istnieje ścisła zaleŜność. Analiza bilansu pozwala określić płynność w danym momencie bilansowym. 26 . w których zamroŜone są środki pienięŜne. gdy nie jest "uwięziony" w naleŜnościach lub zapasach.• długoterminowych w postaci nowych akcji bądź dopłat udziałów do funduszu załoŜycielskiego zwiększających kapitały własne oraz zaciągania kredytów i poŜyczek. jest. Mimo duŜej zbieŜności. a zwłaszcza jego zdolności płatniczej. cit. przyczynia się takŜe do wzrostu statycznych kryteriów płynności. 49. Wygospodarowanie nawet duŜego zysku nie oznacza. • krótkoterminowych. zatem obrazuje zmiany sytuacji finansowej jednostki wywołane przez rzeczywisty ruch pieniądza – a nie zapisy memoriałowe – a takŜe przedstawia źródła dopływu środków oraz sposoby ich wykorzystania.

W przypadku wydatków ogromną rolę odgrywa ich struktura. pozwala ocenić zdolność firmy do generowania dochodów w przyszłości. to koszty obsługi długu wpłyną na wynik finansowy. gruntów lub środków trwałych. Zestawienia przepływów pienięŜnych dokonuje się. ale moŜe być podstawą planowania przyszłych wpływów i wydatków (rachunek ex ante). Niektóre przychody mają charakter okazjonalny np.Zestawienie przepływów pienięŜnych słuŜy nie tylko do oceny sytuacji płatniczej przedsiębiorstwa w przeszłości (rachunek ex post). czy konieczne będzie. 1. załogi i właścicieli. Metody analizy finansowej W ujęciu ogólnym przez metodę naleŜy rozumieć świadomy i uporządkowany sposób badania rzeczy i zjawisk. Metody badawcze stanowią w kaŜdej nauce podstawę poznania obiektywnej rzeczywistości i narzędzie rozwiązywania złoŜonych problemów badawczych. Jest ono znane i wynika z róŜnicy stanu środków pienięŜnych wykazanych w bilansie na początek i koniec okresu sprawozdawczego. Rachunek cash flow ex ante zestawia prognozowane wpływy pienięŜne z wydatkami. wynikającymi z zaplanowanych rozmiarów działalności i przewidywanej polityki rozwojowej. dostawców. uzupełnienie środków z innych źródeł. udziałów. a jaka na wypłaty dla załogi i właścicieli. WiąŜe się to bezpośrednio z przyszłą zdolnością do wywiązywania się ze zobowiązań wobec banków. Zestawienie prognozowanych przepływów pienięŜnych ma ogromne znaczenie w zarządzaniu przedsiębiorstwem. Obejmują one wszystkie typowe i powtarzalne sposoby zbierania. Wydatki te powinny być grupowane według ich wagi oraz stopnia pilności. opracowania. Pozwala ocenić czy przyszłe przychody ze sprzedaŜy wyrobów i usług wystarczą na pokrycie niezbędnych wydatków. prowadzący do zamierzonego celu. analizy i interpretacji danych 27 . podwyŜszenie kapitału akcyjnego bądź zakładowego. To. zwiększenie kapitału obrotowego. aby odtworzyć wszystkie źródła przychodów i sposoby zagospodarowania tych środków. i w jakim zakresie. JeŜeli przedsiębiorstwo wykorzystywało jako źródło finansowania kredyt bankowy.4. sprzedaŜ papierów wartościowych. emisja obligacji. inwestycje związane z realizacją postępu technicznego. Celem rachunku ex post nie jest ustalenie salda końcowego. Wykorzystanie tych źródeł finansowania w analizowanym okresie ogranicza moŜliwość skorzystania z nich w okresie następnym. jaka część środków finansowych została przeznaczona na rozwój przedsiębiorstwa.

PWN. s. takich jak zysk. obejmujące róŜne metody deterministyczne oraz metody stocholastyczne. Zajmuje się.34 Ocena działalności gospodarczej stanowiąca przedmiot analizy finansowej jest bardzo trudna i złoŜona. koszt czy kapitał. ocenę poprawności i praktycznej przydatności deterministycznych metod analizy finansowej. obejmujący35: • • • • podstawowe zagadnienia metod analizy finansowej. Warszawa 1985. Nowak. słuŜące do uzyskiwania maksymalnie lub optymalnie uzasadnionych odpowiedzi na stawiane w nich pytania. Natomiast zadaniem analizy finansowej jest najpierw przyporządkowanie ustalonym kategoriom określonych wielkości liczbowych ich ocena a następnie ich analiza. metody te polegają na stałej rozbudowie i doskonaleniu. JednakŜe szczególna rola przypada metodzie w analizie ekonomicznej. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. Dlatego teŜ skuteczna ocena zjawisk gospodarczych zwłaszcza przyczynowa analiza finansowa wnętrza przedsiębiorstwa i jego otoczenie wymaga róŜnorodnych metod badania. 35 34 28 . co szczególnie ma miejsce w ma miejsce gospodarce rynkowej. Są to zarówno metody jakościowe. bowiem nie definiowaniem kategorii ekonomicznych. lecz ich pomiarem i oceną. moŜliwości równoległego stosowania innych. s. metod w przyczynowej analizie finansowej. jak i ilościowe. W obecnej praktyce stosuje się w analizie finansowej dwa rodzaje metod: metody specyficzne dla tej dyscypliny. Wraz z rosnącymi wymaganiami stawianymi przed analizą finansową przy zarządzaniu przedsiębiorstwem. w tym takŜe w analizie finansowej. 19. zalet i wad oraz moŜliwości i celowości wykorzystania poszczególnych metod stosowanych obecnie w analizie finansowej przyjęto układ zagadnień. Przy omawianiu istoty.: statystyki. S. Toruń 2002. charakterystykę ogólnych metod i kierunków porównań stosowanych w analizie finansowej. Metodologia badań Społecznych. 55. Siemińska. E. matematyki) i odpowiednio adoptowane do wymagań występujących przy analizie zjawisk gospodarczych w przedsiębiorstwie.empirystycznych. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. pracochłonności. wypracowane w miarę rozwoju analizy działalności gospodarczej przedsiębiorstw oraz metody przyjęte z innych dyscyplin naukowych (np. Definiowaniem tych kategorii zajmują się takie dyscypliny jak ekonomia i ekonomiki szczegółowe. która jako nauka ze swej istoty ma w większym stopniu charakter metodyczny niŜ teoriopoznawczy.

Natomiast do najwaŜniejszych metod szczegółowych naleŜą metody analizy jakościowej i ilościowej. Kierunek badań zapisać moŜna w takiej oto postaci: od szczegółu od czynników od przyczyn do ogółu do wyników do skutków Ze względu na charakterystyczny kierunek badań metoda jest często nazywana metodą scalenia. Analiza finansowa przeprowadzona za pomocą metody indukcyjnej rozpoczyna się od badania wszystkich obszarów działalności przedsiębiorstwa. wyraŜające się w duŜej pracochłonności tej metody. Metoda ta pozwala na uzyskanie dokładnej i pełnej informacji analitycznej o działalności przedsiębiorstw. co przeciwdziała tendencyjnemu ustosunkowaniu się do ocenianych zjawisk gospodarczych. Metoda indukcyjna polega na tym. polegającej na podejściu od syntezy do zjawisk cząstkowych.• konieczność stosowania analizy wpływu inflacji na wynik finansowy przedsiębiorstwa. W najbardziej ogólnym ujęciu metoda to sposób badania przedmiotu. Do podstawowych metod ogólnych zalicza się metody: indukcji. od wyników do czynników. gdyŜ w czasie prowadzenia badań analitycznych nie zna się ostatecznych rezultatów pracy przedsiębiorstwa. redukcji. Zaleta tej metody jest dość duŜa obiektywność wyników. dedukcji. Analiza finansowa posługuje się metodami ogólnymi i szczególnymi. Wychodzi. więc od zjawisk ogólnych do szczegółowych. aczkolwiek zapewnia dokładność badań. od skutków do przyczyn. od czynników do wyników. ma jednak ujemne skutki. na których poziom miały wpływ oceniane czynniki i od przyczyn do skutków. Metodą odwrotną do metody indukcyjnej jest metoda dedukcyjna. Zgodnie z tym procedura postępowania charakteryzuje się następujący sposób: od szczegółu od czynników od przyczyn do ogółu do wyników do skutków 29 . Ŝe w badaniach analitycznych przechodzi się od zjawisk szczegółowych do ogólnych. wykorzystania zaangaŜowanych w tej działalności czynników. Obejmowanie badaniami wszystkich czynników i wieloetapowość oceny. a więc w tym przypadku – sposób badania stanu i wyników finansowych przedsiębiorstwa. a dopiero później ustala się wpływ gospodarowania tymi czynnikami na wyniki finansowe firmy.

które bada. Jako zaletę tej metody uwaŜa się jej mniejsza w stosunku do poprzedniej pracochłonność. 81. z których to zjawisko się składa. s. na temat zjawiska. Uniwersytet Szczeciński. metody analizy jakościowej (zwane równieŜ metodami opisowymi). E. które w największym stopniu wpływają na badane zjawisko36. Niewątpliwą zaletą omawianych metod jest ich prostota i związana z tym duŜa łatwość w praktycznym ich stosowaniu. Badaniu poddawane są wyłącznie te elementy. Zaliczane do metod szczegółowych. uściślenia zbioru czynników i uporządkowania ich według siły 36 37 Ibidem. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa. natomiast badanie czynników. jest metoda redukcji nazywana równieŜ metodą weryfikacji. z pośród metod ogólnych. Najbardziej kompleksową metodą badawczą. Ma to istotne znaczenie w zakresie dokładnego rozpoznania charakteru analizowanych zaleŜności. które miały istotny wpływ na wielkość i zmianę wyniku finansowego dokonuje się w dalszej kolejności. Metoda wymaga. zweryfikowania prawdziwości tez i wniosków w postępowaniu analitycznym. sformułowania problemu. Jest ona metodą trudną i wymaga ona od analityka bardzo dogłębnej wiedzy na temat przedsiębiorstwa. które problemy poddać badaniu.Analiza finansowa z zastosowaniem tej metody rozpoczyna się od analizy wyników finansowych. werbalnej. Metodę weryfikacji moŜna stosować we wszystkich rodzajach analizy finansowej. ujmują badane związki i zaleŜności w formie opisowej. 59-63. Składa się z trzech elementów postępowania badawczego37: • • • sformułowania tez i wniosków syntezy wstępnej. 30 . s. bez prób nadawania im ilościowego niezaleŜnego wyrazu. Ŝe nie pozwalają na dokładną kwalifikację zaleŜności istniejących pomiędzy badaną zmienną ekonomiczną a określającymi ją czynnikami. Analityk przeprowadzający analizę metodą redukcji musi posiadać dobrą znajomość zagadnień funkcjonowania przedsiębiorstwa oraz dobrego opanowania warsztatu badawczego. Analityk musi potrafić dokładnie ocenić badane zjawisko. na temat metodologii tego badania. Szczecin 2001. Jest ona zarazem najtrudniejsza w zastosowaniu w praktyce. podsumowania ustaleń dokonanych w trakcie weryfikacji i sformułowania tezy końcowej. Polegają głównie na porównawczej analizie dynamiki szeregów czasowych. przeprowadzenia badań analitycznych potwierdzających lub odrzucających wstępne ustalenia oraz konieczna jest synteza końcowa. Wadą prezentowanych metod jest natomiast to. musi umieć sformułować problemy oraz musi wiedzieć. Urbańczyk.

Dokonując podziału ze względu na stopień wnikliwości moŜna wyróŜnia się metody: porównań. Utrudnia to w konsekwencji precyzyjne prognozowanie kształtowania się tej zmiennej w przyszłych okresach.. cit. w tym. Metoda porównań określana teŜ mianem metody odchyleń. 34. cenowe. 34. podstawy porównań. Do najczęstszych powodów zniekształceń zjawisk gospodarczych naleŜą zmiany: metodologiczne. Skoczylas opt. a druga stanowi podstawę porównań. lecz głównie we wstępnej jej fazie stwarzając niejako grunt do zastosowania ilościowych metod analizy przyczynowo-skutkowej. Waśniewski. s. determistyczne. W zaleŜności od wielkości przyjętej za bazę odniesienia wyróŜnia się następujące kierunki porównań39: 38 39 W. stochastyczne. W rezultacie otrzymuje się róŜnice dodatnie lub ujemne – zachodzące pomiędzy porównywanymi wielkościami.in. s. Niewątpliwie dość istotną przewagę nad metodami jakościowymi mają metody ilościowe.. cit.: przedmiotu porównań. które zniekształciły w pewnym stopniu obraz analizowanych zjawisk gospodarczych38. organizacyjne i przedmiotowe. Jedna wyraŜa stan faktyczny. W metodzie porównań waŜne jest poprawne ustalenie m. W wyniku porównania wielkości rzeczywistej z wielkością przyjętą za bazę odniesienia uzyskuje się odchylenie bezwzględne (róŜnicę). Ŝe wyniki uzyskane przy ich zastosowaniu mają bardziej jednoznaczny charakter oraz nie są obciąŜone subiektywizmem. polega na porównaniu badanych zjawisk z innymi wielkościami oraz ustaleniu róŜnic między cechami porównywanych zjawisk. W analizie finansowej zastosowanie znajduje wiele metod ilościowych. W. 31 . Natomiast wyniki osiągnięte na podstawie zastosowania metod jakościowych zawierają w wielu przypadkach duŜą dozę subiektywizmu wynikającą z doświadczenia badacza oraz jego wiedzy i emocjonalnego podejścia do uzyskanych rezultatów badań. Oznacza to.i kierunku oddziaływania na badaną zmienną ekonomiczną. Gabrusewicz opt. Porównywalność jednorodnych zjawisk gospodarczych jest często utrudniona z tytułu licznych zmian występujących w trakcie dłuŜszego okresu. WyraŜa się to m. sposobu ujęcia zagadnień objętych zakresem porównań. Aby ustrzec się błędnych ocen i wniosków naleŜy przed dokonaniem porównań doprowadzić dane liczbowe opisujące rozpatrywane zjawisko do porównywalności. W metodzie tej ocenia się zawsze przynajmniej dwie kategorie liczb. Aby określić wzajemne powiązania zjawisk gospodarczych stosuje się odchylenia względne. in. T. Ŝe trzeba wyeliminować wszystkie te zaistniałe zmiany. Pomimo tych wad metody jakościowe powinny być w dalszym ciągu stosowane w analizie.

porównanie z planem. gdzie ten właśnie czynnik jest jeszcze ujęty w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia (bazy). aŜ do ostatniego czynnika włącznie. Dzięki ilościowym metodom deterministycznym moŜna ustalić wielkość odchylenia rozpatrywanego zjawiska i w miarę dokładnie rozliczyć wpływ najwaŜniejszych czynników. gdy bazę odniesienia stanowią wielkości rzeczywiste lat ubiegłych. w miejsce wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia (bazę). Wśród nich wymienia się najczęściej metody: kolejnych podstawień. który jest przedmiotem porównań.• • • porównania w czasie. reszty. będącego przedmiotem porównania. stanowiących przedmiot badań. Suma odchyleń cząstkowych powinna być równa łącznemu (całkowitemu) odchyleniu między wielkością wskaźnika. Metoda kolejnych podstawień (łańcuchowych) słuŜy do liczbowego określenia wpływu poszczególnych czynników na wielkość badanego zjawiska tylko wtedy. wielkości wyniku z bezpośrednio poprzedzającego podstawienia. Postępując w ten sposób. ilorazu lub sumy algebraicznej danych czynników. Istota tej metody wyraŜa się w kolejnym podstawianiu poszczególnych czynników w wielkości określającej wartość wskaźnika. określenie najwaŜniejszych czynników wpływających na koszty bezpośrednie. przychody ze sprzedaŜy czy na wielkość zysku ze sprzedaŜy produktów. w którym dany czynnik występuje w wielkości reprezentowanej przez wskaźnik będący przedmiotem porównania. oblicza się wpływ poszczególnych czynników na odchylenie łączne. 32 . RóŜnicę spowodowaną przez konkretny czynnik ustala się. Przestrzega się przy tym zasady zachowywania raz juŜ przeprowadzonych podstawień we wszystkich następnych podstawieniach. funkcyjną. gdy współzaleŜności mają charakter związku funkcyjnego wyraŜonego w formie iloczynu. Istotą metod deterministycznych jest uzyskanie podstawowych zaleŜności funkcyjnych pomiędzy zjawiskami występującymi w przedsiębiorstwie. porównania w przestrzeni najczęściej przeprowadzane przy przyjęciu za podstawę odniesienia wielkości rzeczywistych innych przedsiębiorstw (analizy międzyzakładowe) czy średnich wielkości branŜowych. odejmując od wyniku podstawienia. Metoda ta polega na matematycznym sformułowaniu funkcji ekonomicznych. wówczas gdy wzorcem porównań są załoŜenia planu przedsiębiorstwa. oraz określeniu odpowiedniego łańcucha przyczyn. logarytmowania. które je ukształtowały. a wielkością wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia. np. róŜnic cząstkowych.

Metoda reszty zalecana jest do badania wpływu dwóch czynników na badane zjawisko.40 Najczęściej wykorzystuje się ją do rozliczania wpływu zmian wielkości zatrudnienia i wydajności pracy na przyrost produkcji. Metoda reszty pozwala na obliczenie wpływu poszczególnych czynników na zmiany badanego zjawiska, przy czym wpływ ostatniego czynnika jest „resztą”, czyli róŜnicą między odchyleniem globalnym a sumą wpływu innych przyjętych do badań czynników. Do identycznych rezultatów prowadzi metoda róŜnicowania będąca uproszczoną wersją metody kolejnych podstawień, która w miejsce pełnych danych czynnika objętego badaniem wprowadza róŜnicę między jego wielkością faktyczną a będącą podstawą porównania. Wadą tych dwóch metod jest to, Ŝe w zaleŜności od przyjętej kolejności podstawienia moŜna otrzymać zróŜnicowany wpływ poszczególnych czynników. Zaletą ich jest prostota i stosunkowo mała pracochłonność. Metoda róŜnic cząstkowych polega na jednoczesnym wyodrębnianiu cząstkowych odchyleń indywidualnych i cząstkowych odchyleń wyraŜających łączny wpływ czynników oraz traktowaniu ich jako odrębnych elementów badania analitycznego. W metodzie róŜnic cząstkowych otrzymuje się jednakowe wyniki bez względu na kolejność podstawiania poszczególnych czynników. Przy dwóch czynnikach oblicza się trzy róŜnice cząstkowe, a przy trzech czynnikach siedem róŜnic cząstkowych. Etapy obliczeń: • • • obliczyć wpływ zmiany pierwszego czynnika, zakładając, Ŝe czynnik drugi pozostaje w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia, ustalić wpływ zmiany drugiego czynnika, przyjmując z kolei, Ŝe czynnik pierwszy występuje w wielkości odpowiadającej podstawie odniesienia, obliczyć wpływ obydwu czynników łącznie.

Metoda funkcyjna uwidacznia wyraźnie związek między wielkością wyników w okresie przyjętym za podstawę odniesienia a rzeczywistą wielkością porównywanych czynników. Metoda umoŜliwia otrzymanie jednoznacznych odpowiedzi bez względu na kolejność podstawiania czynników. Metoda funkcyjna moŜe mieć zastosowanie nie tylko w zaleŜnościach stanowiących iloczyn, lecz równieŜ w wypadku występowania ilorazów, z tym Ŝe wielkości wskaźników dynamiki względnej (A,B,C) dla czynników w mianowniku funkcji ustala się w sposób odwrotny, dzieląc wskaźniki podstawy odniesienia przez wielkości rzeczywiste (badane). Przyjęte w metodzie funkcyjnej matematyczne rozwiązania pozwalają na uzyskanie wyników identycznych jak w metodzie

40

M. Sierpińska T. Jachna opt. cit., s. 30.

33

podstawień krzyŜowych, przy czym stosowane formuły obliczeń naleŜą do stosunkowo skomplikowanych. Metoda logarytmowania pozwala na osiąganie wyników zbliŜonych do wielkości odchyleń obliczonych za pomocą metody funkcyjnej lub podstawień krzyŜowych. MoŜna ją stosować do dowolnej liczby zmiennych objaśniających. Odchylenia cząstkowe oblicza się w oparciu o wskaźnik dynamiki zjawiska. Warto zwrócić uwagę na fakt, Ŝe sposób prezentowania danych w postaci indeksów dynamiki stwarza moŜliwość pogłębienia interpretacji analizowanego modelu zaleŜności. ZróŜnicowany stopień przydatności wyŜej wymienionych metod. Dość dokładnie obliczone odchylenia indywidualne (za pomocą metody funkcyjnej, logarytmicznej, krzyŜowych podstawień) mają większą wartość poznawczą w analizie niŜ odchylenia łączne. Oprócz wyŜej wymienionych metod, analiza finansowa posługuje się takŜe metodami specyficznymi, głównie w zakresie operacji finansowych. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pienięŜnych. Do podstawowych metod operacji pienięŜnych naleŜą rachunki: odsetkowe, procentu składanego, dyskontowe. Do metod, które mogą znacznie wzbogacić badania stosowane w analizie finansowej naleŜą metody stochastyczne, które charakteryzują się większą precyzyjnością, poniewaŜ obok czynników głównych uwzględnia się w nich wpływ czynników przypadkowych. W metodach tych liczba czynników i postać zaleŜności nie są z góry określone, lecz wynikają z przeprowadzonego rozpoznania w analizie wstępnej. Metody stochastyczne pozwalają, więc na szersze ujęcie związków między zjawiskami gospodarczymi i ściślejsze przypisanie im ilościowego wyrazu. Wśród metod stochastycznych na szczególne podkreślenie zasługują metody ekonometryczne. Ich ideą jest budowanie i oszacowanie odpowiednich modeli ekonometrycznych,

odzwierciedlających za pomocą jednego równania lub układu równań zasadnicze powiązania między rozpatrywanymi zjawiskami. W metodach ekonometrycznych ocena dokonywana jest przez porównanie stanu rzeczywistego ze stanem dla tego czasu właściwym, a określonym na podstawie kwantyfikowanej prawidłowości przebiegu. Wyniki tak przeprowadzonej analizy słuŜą nie tylko do sposobu działania przedsiębiorstw w przeszłości, ale teŜ do formułowania prognoz przede wszystkim krótko-

i średnioterminowych lub teŜ optymalnych programów działania. Dzięki wykorzystaniu w szerokim zakresie aparatu statystyczno – matematycznego pozwalają one na znaczenie szersze zastosowanie ich w procesie planowania i prognozowania procesów 34

produkcyjnych w przedsiębiorstwie, aniŜeli to ma miejsce przy zastosowaniu tylko metod deterministycznych. Drugą grupą metod stochastycznych są metody dyskryminacyjne. Mają one na celu wczesne rozpoznanie – najczęściej przez bank – zagroŜeń dotyczących efektywności gospodarowania i związanej z tym utraty zdolności kredytowej przez przedsiębiorstwa lub gospodarstwa domowe. Stosuje się je równieŜ w ujęciu wielowymiarowej dyskryminacji liniowej. Punktem wyjścia jest analiza bilansów zagroŜonych firm przez odniesienie ich do bilansów jednostek dobrze prosperujących. Metody taksonomiczne to trzecia grupa metod stochastycznych, których istotą jest skumulowanie szeregu wskaźników pomiaru efektywności gospodarowania oraz innych czynników, reprezentujących warunki gospodarowania i sprowadzeniu ich do jednego porównywalnego wskaźnika. Wartości poznawcze wraŜają się w tym, Ŝe umoŜliwiają ocenę pozycji ocenianego przedsiębiorstwa w stosunku do innych jednostek w otoczeniu gospodarczym (sektor lub region). Statyczne metody taksonomiczne umoŜliwiają uwzględnienie zmian rozpatrywanych procesów porównawczych w przestrzeni, zaś dynamiczne nie tylko w przestrzeni, ale i w czasie41. NaleŜy podkreślić, Ŝe metody stochastyczne nie wykluczają się ze stosowanymi metodami jakościowymi i metodami deterministycznymi, wręcz przeciwnie – mogą się wzajemnie uzupełniać, przyczyniając się do znacznego wzbogacenia wartości poznawczej wyników analizy finansowej. Oprócz wyŜej wymienionych metod, analiza finansowa posługuje się takŜe metodami specyficznymi, głównie w zakresie operacji finansowych. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pienięŜnych. Do podstawowych metod operacji pienięŜnych naleŜą rachunki: odsetkowe, procentu składanego, dyskontowe. Przedstawiona charakterystyka metod wykazała, Ŝe w analizie finansowej dysponuje się wieloma róŜnymi metodami, które są dobierane zaleŜnie od rodzaju badanych zjawisk i postawionych w analizie celów. Są to metody jakościowe i ilościowe, determistyczne, stochastyczne oraz róŜne kombinacje wymienionych metod.

Wyeksponowane wady i zalety poszczególnych metod wykazują, Ŝe nie moŜna mówić o wyŜszości jednych metod nad innymi. Metody analizy jakościowej, zwane równieŜ metodami opisowymi, ujmują badane związki ich zaleŜności w formie opisowej, werbalnej bez prób nadania im ilościowego mierzonego wyrazu, co w wielu przypadkach moŜe być

41

T. Waśniewski, W. Skoczylas opt. cit., s. 51.

35

54. s. Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria KRYTERIUM PODZIAŁU RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ ANALIZA FUNKCJONALNA ANALIZA KOMPLEKSOWA ANALIZA DECYZYJNA ANALIZA CAŁOŚCIOWA ANALIZA ODCINKOWA (PROBLEMOWA) ANALIZA OGÓLNA ANALIZA SZCZEGÓŁOWA ANALIZA WSKAŹNIKOWA ANALIZA ROZLICZENIOWA ANALIZA RETROSPEKTYWNA (EX-POST) ANALIZA BIEśĄCA ANALIZA PROSPEKTYWNA ANALIZA POJEDYNCZEGO PRZEDSIĘBIORSTWA ANALIZA MIĘDZYZAKŁADOWA ANALIZA WEWNĘTRZNA ANALIZA ZEWNĘTRZNA PRZYJĘTA METODA BADAŃ ZAKRES PRZEDMIOTOWY BADAŃA SZCZEGÓŁOWOŚĆ BADAŃ FORMA BADAŃ CZAS OBIĘTY ANALIZĄ ZAKRES PRZESTRZENNY BADAŃ PRZEZNACZENIE ANALIZY Źródło: W. Nie naleŜy.waŜne. 42 Ibidem.5.. ale tylko na etapie analizy wstępnej. cit. jeśli zbliŜone wyniki są osiągalne przy zastosowaniu metod prostych. Gabrusewicz opt. Rodzaje analizy finansowej Regulowanie i sterowanie procesami gospodarczymi w przedsiębiorstwie wymaga poddawania analizie zarówno stanów tych procesów. Ŝe przy wyborze metod w znacznej mierze decyduje ich pracochłonność i wartość uzyskiwanych wyników (dokładność). Najlepszym rozwiązaniem jest. Trzeba przy tym zwrócić uwagę. Dlatego w zaleŜności od potrzeb jednostki gospodarczej przeprowadza się róŜnego rodzaju analizy finansowe. a więc mało pracochłonnych42. 1. Podstawowe kryteria podziału i rodzaje analizy finansowej przedstawia Schemat 4. 36 . 29. bowiem stosować metod złoŜonych. jak i przebiegu oraz wyników osiąganych w danym czasie. s. więc równoległe stosowanie wszystkich metod i ich dobieranie stosownie do specyfiki badanych zjawisk i właściwości poszczególnych metod.

jakim jest zakres zagadnień objętych analizą wyróŜniamy analizę częściową(odcinkową) i całościową. w pewnym stopniu zmniejsza moŜliwość dostrzeŜenia niedoskonałości. Pierwsza z nich. bez stwierdzania następstw w innych dziedzinach działalności. Brak w niej badań wzajemnych zaleŜności występujących między zjawiskami gospodarczymi. Polega ona na badaniach o charakterze ogólnym i posługuje się opisem zjawisk gospodarczych od strony ilościowej. 37 . Analiza całościowa.Jak wynika z wyŜej zaprezentowanego schematu przyjmując za kryterium metodę badań wyróŜnia się trzy rodzaje analiz. Dostarcza informacji o zjawiskach gospodarczych. Pierwsza z nich polega na odrębnym badaniu roŜnych dziedzin działalności np. a takŜe jest bardzo przydatna w ocenie całokształtu działalności firmy. jakie występują pomiędzy nimi. kosztów. Ostatnia z tej grupy analiza decyzyjna nastawiona jest głównie na problemowe i szczegółowe badania. które przedstawione są za pomocą wskaźników oraz zaleŜności. Z kolei analiza kompleksowa zajmuje się całościowym badaniem danego przedmiotu lub podmiotu. Na podstawie badań odcinkowych zestawia się ogólna. bez głębszego wnikania w przyczyny zaistniałej sytuacji. Stopień szczegółowości badań analityczny dzieli analizę finansową przedsiębiorstwa na ogólną i szczegółową. 18. Warszawa 2004. Szybkie i kompleksowe opracowanie tej analizy. ocenę i na tej podstawie wyciąga wnioski. s. Analiza szczegółowa zajmuje się badaniem określonego problemu działalności przedsiębiorstwa w sposób dokładny 43 J. zwana takŜe analizą kompleksową. Inne kryterium podziału. Przy tej analizie bardzo waŜna jest znajomość nowoczesnych technik obliczeniowych. Duraj. strukturalnej i dynamicznej. dotyczy wszystkich zjawisk występujących w przedsiębiorstwie. Z tego względu analizę odcinkową często nazywa się analizą problemową. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. analiza funkcjonalna polega na badaniu działalności przedsiębiorstwa w podziale na części planu techniczno – ekonomicznego oraz na działy sprawozdawczości rzeczowej i finansowej lub poszczególnych funkcji czy słuŜb43. co umoŜliwia skrócenie czasu jej wykonywania. Przy badaniach odcinkowych zawęŜa się wpływ czynników kształtujących badane zjawisko do bliskich zaleŜności. Analizę funkcjonalną przeprowadza jednocześnie wiele osób. Analiza ogólna obejmuje całokształt działalności prace badawcze opierają się na wąskiej grupie odpowiednio dobranych wskaźników syntetycznych. PWE. Stanowi ona podstawę do podejmowania bieŜących jak i rozwojowych decyzji dotyczących całego przedsiębiorstwa. zatrudnienia.: produkcji. Polega na grupowaniu zjawisk dotyczących określonej decyzji.

stanowią podstawę do formułowania wniosków dotyczących przyszłości. cit. analizę ex ante (antycypacyjną). Analizę ekonomiczną ze względu na przyjęty horyzont czasowy moŜna podzielić na: analizę ex post (retrospektywną). która polega na badaniu i ocenie związków i współzaleŜności występującymi między poszczególnymi zjawiskami. Więckowski op. zwana takŜe retrospektywną. Analiza ex post.. 38 . staranny dobór adekwatnych wskaźników do analizowanych zjawisk. Wartość i zmiana wskaźników.i szczegółowy za pomocą wskaźników umoŜliwiających dostrzeŜenie zaleŜności przyczynowo – skutkowych miedzy badanymi zjawiskami. Analiza wskaźnikowa. tę ostatnią zaś na analizę taktyczną (średniookresową) oraz analizę strategiczną (długookresową). pozwalających uzyskać dokładny i obiektywny obraz analizowanych zjawisk. Dzięki czemu moŜliwa jest identyfikacja czynników kształtujących badane procesy i zjawiska oraz pełniejsza ocena ich oddziaływania na wyniki ekonomiczne jednostki gospodarczej. która wyodrębnia następujące etapy44: • • • • wybór zjawisk gospodarczych przedsiębiorstwa objętych badaniem i oceną. naleŜy do najlepiej opracowanych rodzajów analizy ekonomicznej. Aby przy pomocy analizy wskaźnikowej móc dokonać prawidłowej oceny analizowanych zjawisk waŜne jest przestrzeganie określonej procedury postępowania. W analizie tej stosuje się mierniki bezwzględne ukazujące absolutne rozmiary określonych zjawisk gospodarczych oraz mierniki względne pozwalające określić relacje między nimi. weryfikacja poprawności przyjętych wskaźników. Większą wartość poznawczą charakteryzuje się analiza rozliczeniowa. 19. MoŜe być przeprowadzona na wszystkich szczeblach zarządzania 44 J. Wartość poznawcza analizy rozliczeniowej sprawia. • obliczenie wskaźnika i/lub współczynnika na podstawie zweryfikowanych mierników oraz postawienie diagnozy i sformułowanie decyzji. s. Przykładem tej analizy moŜe być ocena wpływu zmian stawek amortyzacji na produktywność środków trwałych Forma prowadzenia badań jest kolejnym kryterium dzielące analizę finansową na dwa dalej opisane rodzaje. Ŝe jest ona szczególnie przydatna w procesie zarządzania. a takŜe ich wzajemne relacje. która dostarcza informacji o sytuacji finansowej i wynikach działalności gospodarczej badanej firmy na podstawie zbioru wskaźników logicznie ze sobą powiązanych. skorygowanie sposobu mierzenia wskaźnika i współczynnika lub ustalenie dodatkowych wskaźników i współczynników.

a takŜe utrwalać tendencje w zarządzanych obiektach gospodarczych.45 Analiza bieŜąca zwana takŜe operatywną ma na celu przygotowanie informacji analitycznych o zjawiskach i procesach gospodarczych w relatywnie krótkich odcinkach czasu – zmiana. Uwzględnia ona zarówno czynniki te. J. Wyniki prac badawczych mogą ograniczać się jedynie badanego przedsiębiorstwa. Dzięki wynikom analizy ex post moŜna nie tylko wyjaśnić zmiany.w przedsiębiorstwie. Najistotniejszą cechą analizy operatywnej jest niemal bezpośrednie wykorzystywanie jej warunków do regulacji zaistniałych odchyleń od załoŜonych parametrów i do likwidacji występujących zakłóceń w przebiegu procesów gospodarczych i produkcyjnych. Jej celem jest ustalenie przyczyn róŜnic między np. 39 . Dostosowana jest do potrzeb szeroko rozumianego otoczenia przedsiębiorstwa. B. T. Bednarski. które mogą się pojawić w przyszłości. cit. które działały wcześniej. Waśniewski. Analiza ta moŜe być przeznaczona dla: • 45 46 banków w związku z ubieganiem się o kredyt. Borowiecki. Analizę ex ante wykorzystuje się we wszystkich procesach decyzyjnych. zapobiegać w przyszłości zmianom niepoŜądanym. Dotyczy przedsiębiorstw wchodzących w skład jednej branŜy. L. cit. MoŜna takŜe.. lecz równieŜ w poszczególnych wycinkach jego działalności. 29. dzień. K. wykorzystując uzyskane wyniki. E. R. a przede wszystkim planowania jak i kształtowaniu strategii przedsiębiorstwa46. Analizę zewnętrzną sporządza się dla osób i instytucji z poza przedsiębiorstwa zwykle w układzie rocznym. dekada.. Wykonywana jest w sposób kompleksowy. W zaleŜności od przeznaczenia analizy moŜemy mówić o analizie wewnętrznej i zewnętrznej. Analiza prospektywna podobnie jak analiza ex post moŜe być przeprowadzana na wszystkich poziomach zarządzania w przedsiębiorstwie. Duraj. jak i te. Pozwala ustalać wyniki przewidywanych procesów gospodarczych we wszystkich dziedzinach działalności oraz w przedsiębiorstwie jako całości. Jej podstawowym celem jest przeprowadzenie badań strukturalnych i przyczynowych w odniesieniu do minionych zadań gospodarczych w przyjętym przedziale czasu (kwartał. Wersty opt. s. Kurtys. Wymaga starannego doboru przedsiębiorstw wykorzystywanych do porównań. rok). Urbańczyk opt. Natomiast analiza międzyzakładowa polega na porównywaniu danej jednostki z innymi. jakie zaszły w przedsiębiorstwie jako całości. wówczas mamy do czynienie z analizą pojedynczego przedsiębiorstwa. jednostkowymi kosztami własnymi porównywalnych wyrobów wytwarzanych przez przestrzenne wyodrębnione ogniwa organizacyjne (wydziały. 14. zakłady). s.

opt. cit. właścicieli i inwestorów w procesie prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego oraz innych odbiorców z jego otoczenia. Analiza wewnętrzna jest wykonywana w sposób bardziej szczegółowy i zajmuje się wybranymi obszarami działalności przedsiębiorstwa. 21. Sierpińska. Zawiera ona analizę podstawowych sprawozdań finansowych bilansu i rachunku wyników oraz ocenę kondycji finansowej i czynników ją determinujących47. 47 M. s. ubezpieczycieli. T. Jachna. 40 .• • • udziałowców i akcjonariuszy. Natomiast analiza wewnętrzna zajmuje się uwzględnieniem potrzeb decyzyjnych kierownictwa i innych szczebli zarządzania w przedsiębiorstwie.

2. inne podmioty mające osobowość prawną) i jednostki organizacyjne mniemające osobowości prawnej (spółka jawna. poz. . Prawo dopuszcza równieŜ Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r. właściciela. 48 41 . które mogą wykluczać daną formę prawną dla danego rodzaju działalności gospodarczej (np. rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych. zm. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako forma organizacyjno-prawna podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w Polsce W gospodarce rynkowej podmioty gospodarcze swobodnie prowadzą działalność gospodarczą i Ŝaden organ nie ma prawa w ich działalność ingerować.W gospodarce wolnorynkowej znaczna cześć podmiotów gospodarczych działa jako spółki. więc jest zarobkowy charakter oraz fakt. Do podstawowych form prawno-organizacyjnych zalicza się osoby fizyczne (indywidualni przedsiębiorcy oraz wspólnicy spółek cywilnych). Główny Urząd Statystyczny opracował systematykę form prawno-organizacyjnych. o ile działają zgodnie z prawem. 1178 z późn. spółka akcyjna. za wyjątkiem otrzymania koncesji w niektórych dziedzinach. państwa. czy teŜ usługowa oraz poszukiwanie. 2. Warunkiem uznania danej działalności za działalność zawodową jest. strukturę władzy oraz odpowiedzialność a takŜe chroniącym interesy społeczeństwa. Prowadzenie działalności gospodarczej nie wymaga otrzymania zezwolenia władz administracyjnych. Charakterystyka Zakładów Mięsnych Agro-Handel Sp. produkcja i sprzedaŜ wódek. pracowników i poŜyczkodawców. Ŝe jest ona wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. spółka partnerska. Dz. z o.1.2. handlowa. osoby prawne (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.Prawo działalności gospodarczej. spółka komandytowo-akcyjna). Spółka jest prawną formą współdziałania dwóch lub większej liczby osób dla łatwiejszego osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego. budowlana. art. np. wykonywana w sposób zawodowy i ciągły48. transport morski i lotniczy. Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza. Podmiot rozpoczynający działalność gospodarczą ma pełną swobodę wybory formy organizacyjnoprawnej przedsiębiorstwa. nr 101. Forma prawna podmiotu gospodarczego jest narzędziem określającym wymagania załoŜycielskie. z zastrzeŜeniem odrębnych przepisów. spółka komandytowa.o..U. banki).

znana była juŜ w staroŜytności. usługowych. 81. jeśli takŜe kapitał (substrat rzeczowy). s. uregulowane przez kodeks cywilny. Kosikowski. W przeciwieństwie do spółek kapitałowych. Spółka. natomiast spółkami prawa handlowego są spółki uregulowane przez przepisy kodeksu spółek handlowych i inne ustawy. jako forma współdziałania osób. 49 42 . nie ma nic wspólnego z podziałem osób prawnych na osoby typu korporacyjnego i fundacyjnego (zakładowego). instytucji ubezpieczeniowych itd. moŜna stwierdzić. w tym z reguły największe organizacje gospodarcze. aby w ten sposób osiągnąć zamierzony cel. Podstawy prawa gospodarczego. spółkę osobową cechuje osobista (majątkowa) odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki i osobiste prowadzenie spraw spółki. Wspólnicy spółek kapitałowych odsunięci są z reguły od bezpośredniego prowadzenia spraw spółki (naleŜą one do zarządu) i od bezpośredniej kontroli jej działalności (wykonuje je specjalny organ spółki . handlowych. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur”. a przepisy dotyczące spółek zawierają róŜne systemy prawa antycznego. Spółki odgrywają istotną rolę w stosunkach gospodarczych krajów o gospodarce rynkowej.rada nadzorcza lub komisja rewizyjna). Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki. a takŜe powoływania ich dla celów niegospodarczych. W konsekwencji spółki kapitałowe posiadają osobowość prawną i za swoje zobowiązania odpowiadają własnym majątkiem. Praktyczne potrzeby dyktowały łączenie się osób w grupy. 50 A. zatem za punkt odniesienia stan regulacji prawnej spółek w naszym prawie. Kryterium tego rozróŜnienia opiera się na strukturze i charakterze przepisów normujących dany rodzaj spółki. 33. procedury zakładania. z wyłączeniem osobistej odpowiedzialności wspólników. o spółkach z ograniczoną J... W prawie polskim moŜna wyróŜnić spółki prawa cywilnego (spółki cywilne) i spółki prawa handlowego (spółki handlowe). są to spółki kapitałowe. transportowych i innych. a takŜe banków. Jecyszyn. zaś organem ich reprezentującym jest zgromadzenie wspólników50. powszechnie przyjmowany w obcych systemach prawnych. gdzie znalazła ona swój normatywny kształt w ustawie z 20 IV 1892 r. z najdawniejszymi włącznie. Warszawa 2004. Ojczyzną spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są Niemcy końca XIX w. to są to spółki osobowe. Warszawa-Jaktorów 2001. Jeśli mianowicie jest nim tylko substrat osobowy (wspólnicy).moŜliwość tworzenia i istnienia niektórych spółek z udziałem jednego wspólnika (spółki jednoosobowe). Przyjmując. Rafalski. Wydawnictwo Prawne LexisNexis. Podział na spółki osobowe i kapitałowe. s. wzory. W formie spółek występuje większość przedsiębiorstw przemysłowych. Podział na spółki kapitałowe i osobowe opiera się na kryterium substratu ich istnienia i działalności. najczęściej gospodarczy49. C. Ŝe spółkami prawa cywilnego są te spółki.

Wydawnictwo C.odpowiedzialnością. Prawo gospodarcze kompendium. Regulacja tego rodzaju spółki znalazła się następnie w prawie austriackim (1906r. Oznacza to.) i innych systemach prawnych. Podstawową kwalifikację spółek przedstawia Schemat 5. s. Olszewski.1919 r. Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie PODSTAWOWA KWALIFIKACJA SPÓŁEK KODEKS SPÓŁEK HANDLOWYCH SPÓŁKI OSOBOWE: ¬ SPÓŁKA JAWNA ¬ SPÓŁKA KOMANDYTOWA ¬ SPÓŁKA KOMANDYTOWO-AKCYJNA SPÓŁKI OSOBOWE: ¬ SPÓŁKA CYWILNA SPÓŁKI KAPITAŁOWE: ¬ SPÓŁKA Z O. Ustawa o narodowych funduszach inwestycyjnych przewiduje na przykład. 43 . 49. której istotą jest przede wszystkim zgrupowanie środków kapitałowych w celu realizacji pewnego zamierzenia. Oficyna Ekonomiczna.H.).02. Warszawa 2002. angielskim (1907r. Ŝe fundusze takie mogą funkcjonować wyłącznie w postaci spółek akcyjnych. francuskim (1925r. W Polsce tą formę prawną prowadzenia działalności gospodarczej uregulowano po raz pierwszy dekretem z 08. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością opiera się – podobnie jak spółka akcyjna – na koncepcji zaangaŜowania kapitałowego wspólników i ich odpowiedzialności ograniczonej do wkładu w majątek spółki51. BECK. jeŜeli jej cel nie jest sprzeczny z przepisami prawa.) jako private limited company. Ŝe przepisy zawarte w innych aktach prawnych mogą zastrzegać dla danego typu działalności odrębną formę prawną w postaci innych typów spółek lub organizacji. s..Wach.O. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością naleŜy do spółek kapitałowych prawa handlowego. Kodeks spółek handlowych pozwala na tworzenie tego rodzaju spółek dla prowadzenia jakiejkolwiek działalności. Kraków 2005. 276. ¬ SPÓŁKA AKCYJNA Źródło: K. Działalność ubezpieczeniową mogą zaś prowadzić wyłącznie spółki akcyjne 51 J. Jak załoŜyć firmę w Unii Europejskiej.

poz. więc prowadzić przedsiębiorstwa. 213 § 2. 55 Dz. 1037 z późn. a zarazem udziały w spółce posiada więcej niŜ dwudziestu pięciu wspólników55. wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego. zm. MoŜna tutaj.oraz towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych. organ nadzoru w postaci rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej powinien zostać ustanowiony w spółkach.. Ten ostatni rodzaj działalności. cit. W rozumieniu przepisów ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. w których kapitał zakładowy przewyŜsza pięćset tysięcy złotych.. nadwyŜkę taką zwaną "agio".. • powołanie zarządu spółki. Dz. s. zgodnie z literą prawa przelewa się na poczet kapitału zapasowego tworzonej spółki53.. charytatywnych. ale musi być dofinansowywana z zewnątrz. nr 94.U. poniewaŜ charakteryzuje go brak dochodów spółki. nr 94. art. jaką chcą się kierować wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. takŜe wniesienie tej nadwyŜki. NaleŜy jednak zaznaczyć. wysokość jej kapitału zakładowego. moŜe znaleźć odzwierciedlenie w celach naukowych. .Kodeks spółek handlowych. a w razie objęcia udziału za cenę wyŜszą od wartości nominalnej. Do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne naleŜy podjąć następujące kroki: • • zawarcie umowy spółki. Taka spółka nie musi.154 § 3. • ustanowienie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. 54 Dz. 201 § 3. poz. 1037 z późn. • uzyskanie wpisu do rejestru przedsiębiorców. przedmiot działalności spółki. 1037 z późn. nr 94. Prawo bankowe zastrzega.U. A. Rafalski opt. jeŜeli wymaga tego umowa spółki lub ustawa. bądź społecznych. umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinna zostać zawarta w formie aktu notarialnego i określać: firmę i siedzibę spółki. 17. zm. art. z 2000 r. więc wyróŜnić cele zarobkowe. W myśl postanowień kodeksu spółek handlowych.. państwowe lub w postaci spółek akcyjnych. gospodarcze niemające charakteru zarobkowego oraz cele niegospodarcze (non profit). zm. Ŝe banki mogą zostać utworzone jako spółdzielcze. 53 52 44 . do zarządu mogą być powołane osoby spośród wspólników lub spoza ich grona54. spółka non profit jest jednak przedsiębiorcą i powinna zostać wpisana do rejestru52. Ŝe jest on rzadko wykorzystywany w praktyce.U. poz. który składa się z jednego albo większej liczby członków. Przepisy kodeksu spółek handlowych nie ograniczają obszaru aktywności. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. art.. z 2000 r.

Wysokość kapitału świadczy o potencjale gospodarczym spółki. wówczas wszystkie udziały w kapitale zakładowym spółki powinny być równe i niepodzielne. Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki jest ograniczona do wysokości wniesionych przez nich udziałów. Poprzez zawarcie umowy spółki. Aby być wspólnikiem naleŜy posiadać. PWE. 45 . NaleŜy wszakŜe pamiętać. czyli tzw. wtedy udziały te mogą być róŜnej wartości i są podzielne56. JeŜeli natomiast umowa stanowi. Kapitał zakładowy dzieli się na udziały. Udział naleŜy rozumieć jako część kapitału zakładowego. na które się dzieli kapitał oraz ich wysokość. przy czym wniesienie całego wkładu musi nastąpić przed zgłoszeniem spółki do zarejestrowania. aporty. W przypadku. informacje czy wspólnik moŜe mieć więcej niŜ jeden udział. liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników. Umowa spółki musi określać wysokość kapitału zakładowego. a w konsekwencji – prawa do swobodnego 56 K. ilość udziałów. Ŝe zarówno zbywana jak i pozostała część udziału nie moŜe przedstawiać mniejszej wartości niŜ pięćset złotych. a jednego udziału pięćdziesiąt złotych. Uregulowania prawne. gdy umowa spółki stanowi. Warszawa 2001. Wniesienie kapitału zakładowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością warunkuje załoŜenie spółki. Ich wniesienie do spółki powoduje przeniesienie na nią prawa własności. Na poczet kapitału zakładowego wspólnicy mogą wnieść dwa rodzaje wkładów: wkłady pienięŜne i wkłady niepienięŜne. Ŝe kaŜdy ze wspólników ma więcej niŜ jeden udział. s. Kapitał zakładowy stanowi początkowy majątek spółki. Jedną z podstawowych czynności niezbędnych do utworzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie przez wspólników kapitału i przekazanie go tej spółce tytułem wkładu na kapitał zakładowy. Obecnie minimalna wysokość kapitału wynosi pięćdziesiąt tysięcy złotych. Sobczak. Objęcie lub nabycie udziału jest równoznaczne z nabyciem praw i obowiązków związanych z uczestnictwem w spółce. UmoŜliwia rozpoczęcie działalności gospodarczej i stanowi zabezpieczenie roszczeń kontrahentów spółki. co najmniej jeden lub większą liczbę udziałów w kapitale zakładowym spółki. a takŜe jako ogół praw i obowiązków wspólnika. 97. Wspólnik moŜe. więc wtedy zbyć cały udział jak i jego część. Działalność gospodarcza. Wkłady niepienięŜne mogą mieć postać rzeczy i praw majątkowych. czas trwania spółki (o ile jest oznaczony). iŜ wspólnikom przysługuje tylko jeden układ.wskazanie osoby lub osób będących wspólnikiem spółki. wspólnik zaciąga wobec tej spółki zobowiązanie do pokrycia udziału przez wniesienie wkładu.

– Krajowy Rejestr Sądowy. Zarząd jest zobowiązany dołączyć takŜe podpisaną przez wszystkich jego członków listę wspólników z podaniem nazwiska i imienia lub nazwy (firmy) oraz liczby i wszystkich udziałów kaŜdego z nich.. Ŝe wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione. 112. Kruczalak. konieczne jest określenie tzw. Do zarejestrowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne jest powołanie jej organów zwanych władzami spółki. 46 . będącego częścią składową Krajowego rejestru sądowego. czy dane rzeczy lub prawa mogą stanowić przedmiot aportu. Warszawa 2002. 1-3. Zarząd spółki zobowiązany jest zgłosić ją do rejestru przedsiębiorców. Władze spółki mogą być ustanowione bądź w samym akcie załoŜycielskim bądź w drodze odrębnej uchwały wspólników podjętej przed zarejestrowaniem spółki. Organami obowiązkowymi są zgromadzenie wspólników (organ stanowiący) i zarząd (organ reprezentujący). ”Gazeta Podatkowa” 2004. by ci złoŜyli stosowny wniosek o rejestrację. PWE. a ilość wspólników jest więcej niŜ 25.. Ŝe sąd nie moŜe stosować środków dyscyplinarnych (grzywny) w stosunku do członków zarządu. Sądem rejestrującym jest sąd rejonowy (sąd gospodarczy) mający siedzibę w mieście będącym siedzibą wojewody59. art. s. 59 Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. w których kapitał zakładowy przewyŜsza 500. poz. Natomiast powołanie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej ma charakter fakultatywny. Karczmarek. Przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej nie moŜe być prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług. Aport jako wkład do spółki z o. zdolności aportowej tych rzeczy i praw.o. s. Do zgłoszenia spółki naleŜy dołączyć: umowę spółki. co oznacza. 209.U. nr 31. Dz. w terminie 7 dni od dnia sporządzenia aktu notarialnego zawierającego umowę spółki. zgodnie z trybem przewidzianym w umowie58.000 złotych. Obowiązek ustanowienia jednego z tych organów dotyczy tylko spółek. jeŜeli o powołaniu członków organów spółki nie stanowi akt notarialny zawierający umowę spółki – dowód ich ustanowienia z wyszczególnieniem składu osobowego. Do zgłoszenia spółki oraz zmian składu osobowego zarządu naleŜy dołączyć równieŜ załoŜone wobec sądu albo poświadczone 57 58 U. z 2001r. Prawo handlowe dla ekonomistów. Zgłoszenie do rejestru ma charakter fakultatywny. czyli stwierdzenie. 10. czy posiadają one cechy umoŜliwiające wniesienie ich do spółki tytułem pokrycia udziałów. oświadczenie wszystkich członków zarządu. K. JednakŜe w celu ustalenia. nr 17. Jednocześnie kodeks spółek handlowych podtrzymuje zakaz łączenia funkcji członka zarządu (a takŜe innych funkcji podlegających bezpośrednio członkowi zarządu) i rady nadzorczej.dysponowania przedmiotami wkładu57.

Podjęcie zaś zasadniczej działalności będzie mogło nastąpić dopiero po uzyskaniu wpisu do rejestru61. Postanowienie to nie moŜe być jednak wydane. w terminie sześciu miesięcy po upływie kaŜdego roku obrotowego. następnie wzywa zarząd do załoŜenia wyjaśnienia i jeŜeli braki te nie zostaną usunięte moŜe wydać postanowienie o rozwiązaniu spółki. ale tylko w ramach działalności o charakterze przygotowawczym do podjęcia działalności gospodarczej. . powziąć uchwałę w przedmiocie podziału zysku albo pokrycia strat.BECK. ustrój. jeŜeli sprawy te nie zostały wyłączone umową spółki spod kompetencji zgromadzenia wspólników. jeŜeli od jej wpisu do rejestru upłynęło pięć lat. Górski. Prawo gospodarcze. 60 47 . • podjąć uchwałę w przedmiocie udzielenia członkom organów spółki absolutorium z wykonania przez nich obowiązków. Ustawa wyróŜnia zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników. W takich przypadkach sąd najpierw wyznacza zarządowi termin do uzupełnienia braków. bądź wszystkie osoby zawierające umowę spółki albo podpisujące status nie miały zdolności do czynności prawnych w chwili ich dokonywania. s. C. spółka w organizacji moŜe zaciągać zobowiązania i nabywać prawa. opt. gdy nie zawarto umowy spółki. kapitału zakładowego bądź wkładów. 181. przedmiotu działalności spółki. Tarska. Warszawa 2003. NajwyŜszym organem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie wspólników. Główną jego funkcją jest podejmowanie uchwał w sprawach przewidzianych przepisami kodeksu spółek handlowych i aktem załoŜycielskim spółki. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. s.notarialnie wzory podpisów członków zarządu. w tym prawo własności rzeczy ruchomych i nieruchomości. Szczecin 2004. Przed uzyskaniem wpisu do rejestru. Sąd rejonowy moŜe orzec o rozwiązaniu spółki wpisanej do rejestru. cit. 86.. Zwyczajne odbywa się raz w roku. Wspólnicy na zwyczajnym zgromadzeniu są zobowiązani62: • • rozpatrzyć i zatwierdzić sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdanie finansowe za ubiegły rok obrotowy. określony w umowie albo statusie przedmiot działalności spółki jest sprzeczny z prawem lub umowa albo status spółki nie zawiera postanowień dotyczących firmy. M.H. funkcjonowanie. Istota. 61 K. s. 125. Wach. Dokumenty załączone do wniosku powinny być złoŜone w oryginałach lub urzędowo poświadczonych odpisach lub wyciągach60. 62 W.

których dotyczy. celowe jest jej wcześniejsze uzyskanie. Zarząd spółki moŜe być jedno. Warunkiem wyboru danej osoby do składu zarządu jest jej zgoda. wspólnicy mogą uczestniczyć w zgromadzeniu wspólników oraz wykonywać prawo głosu przez pełnomocników. zaś uchwały zapadają bezwzględną większością głosów.albo wieloosobowy. Podobnie. Zasadą jest. Ŝe uchwały dotyczące zmiany umowy spółki. umowa spółki bądź organy lub osoby uprawnione do zwołania zgromadzeń uznają to za wskazane. z kodeksem spółek handlowych). dlatego ze względów praktycznych. który moŜe je uchylić tylko wówczas. bądź prawa przyznane osobiście poszczególnym wspólnikom. Natomiast uchwała dotycząca zmiany umowy spółki. albo jego zorganizowanej części. zwiększająca świadczenia wspólników lub uszczuplająca prawa udziałowe. Przykładowa klauzula umowna moŜe mieć brzmienie: „Zarząd składa się z 3 do 5 osób”. Zasadą jest. o ile jest na nim reprezentowane 100% kapitału zakładowego i nikt z obecnych nic wniósł sprzeciwu. Zgromadzenie wspólników moŜe odbyć się w kaŜdym czasie bez formalnego zwołania. JeŜeli zarząd nie zwoła zgromadzenia wspólników w terminie wskazanym w przepisach lub w umowie. Sposób ten jest korzystny o. Uchwała dotycząca istotnej zmiany przedmiotu działalności spółki wymaga większości trzech czwartych głosów z tym. Ŝe zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników zwołuje zarząd. albo gdyby decyzja podjęta została z naruszeniem procedury. gdyby stwierdził sprzeczność z prawami nadrzędnymi (np. Decyzje zgromadzenia wspólników są nadrzędne w stosunku do wszelkich czynności pozostałych organów spółki i mogą być zaskarŜane tylko do sądu gospodarczego. tyle Ŝe umoŜliwia skuteczne działanie zarządu nawet w przypadku przejściowego zdekompletowania np. Decydujące znaczenie mają w tym zakresie postanowienia umowy spółki określające organizację jej władz. 48 . wskutek rezygnacji jednego z członków. Dopuszcza się równieŜ moŜliwość określenia składu zarządu przez wskazanie minimalnej i maksymalnej liczby jego członków.Nadzwyczajne zgromadzenie wspólników zwołuje się. zapadają większością dwóch trzecich głosów. jak to miało miejsce na gruncie kodeksu handlowego. W skład zarządu mogą wchodzić zarówno wspólnicy. Członkiem zarządu moŜe być tylko osoba fizyczna o pełnej zdolności do czynności prawnych. wtedy uprawnienie do zwołania przejmuje rada nadzorcza lub komisja rewizyjna. JeŜeli ustawa lub akt załoŜycielski nie zawierają ograniczeń. gdy wymaga tego przepis prawa. rozwiązania spółki lub zbycia przedsiębiorstwa. jak i osoby spoza ich grona. Ŝe statut spółki moŜe ustanowić surowsze warunki powzięcia tych uchwał. wymaga zgody wszystkich wspólników.

nr 94. Pojęcie prowadzenia spraw spółki jest odnoszone do stosunków wewnętrznych korporacji. s. Z kolei sposób reprezentacji to sposób czynienia uŜytku ze wskazanej kompetencji. podejmowaną w głosowaniu tajnym. ”Prawo Przedsiębiorcy” 2001. Zarząd jest organem zarządzająco-wykonawczym. Ewentualne ograniczenia. składanie i przyjmowanie oświadczeń woli za spółkę we wszelkich stosunkach prawnych z osobami trzecimi (stąd rozróŜnienie na reprezentację czynną i bierną). Pojęcie reprezentacji obejmuje występowanie zarządu w stosunkach zewnętrznych spółki. Odmiennie naleŜy oceniać skuteczność ograniczeń wynikających z przepisów ustawy. Zakres co ma znaczenie zwłaszcza został w przypadku zarządu wieloosobowego. Doktryna definiuje prowadzenie spraw jako podejmowanie wszelkich czynności – o charakterze przede wszystkim faktycznym i decyzyjnym – zmierzających do realizacji celu spółki64. poz. 1037 z późn. 245. zgromadzeniu wspólników. 201 § 4 w zw.U. Przepisy kodeksu spółek handlowych normujące zasady prowadzenia spraw spółki mają w całości charakter dyspozytywny w związku. Organ ten prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę. z art. A.regułę stanowi wybór członków zarządu uchwałą wspólników. poz.. Status prawny zarządu spółki z o. zm.Uchwały zarządu mogą być powzięte. mają wyłącznie znaczenie wewnętrzne. Herbet. Sprawy nieprzekazane innym organom spółki tj.U. bezwzględną większością głosów63. art.o. zm. nr 94. Uchwała jest równieŜ konieczna we wszelkich sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności spółki. Prawo reprezentacji oznacza kompetencję do występowania za spółkę. co do zasady. co do zasady. do właściwości zarządu.. jeŜeli wszyscy członkowie zostali 63 64 Dz. 1037 z późn.. zawarte w umowie spółki lub uchwałach wspólników. nr 27. art. 208 § 6 i 7. tj. z 2000 r. z czym umowa spółki moŜe przewidywać w tej mierze zasady odmienne. 49 . JeŜeli brak stosownej regulacji umownej. wymagana jest uprzednia uchwała zarządu. z 2000 r.. 72. którego powołanie wymaga zgody wszystkich członków zarządu. Szczególna regulacja ustawowa dotyczy prokurenta. radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej przez przepisy ustawy lub umowę spółki naleŜą. w których członek zarządu moŜe działać za spółkę. 247 § 2. 65 Dz. w szczególności jako podstawa odpowiedzialności członka zarządu. podczas gdy odwołać prokurenta moŜe kaŜdy członek zarządu65.. Prawo członka zarządu do reprezentowania spółki dotyczy wszelkich czynności sądowych i pozasądowych i nie moŜe zostać ograniczone ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich. a zarząd jest wieloosobowy. prawa reprezentacji ustalony bezwzględnie obowiązującymi przepisami kodeksu spółek handlowych. Zakres przedmiotowy tego prawa określa tym samym katalog spraw.

nr 137. co do zakresu ich kompetencji. 926 z późn. któremu zarząd uniemoŜliwił zrealizowania swych uprawnień moŜe wystąpić z Ŝądaniem rozstrzygnięcia sprawy uchwałą wspólników. Ŝe we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (naprawcze) albo nie zgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy. Indywidualna kontrola wspólników moŜe doznać ograniczeń albo nawet zostać wyłączona mocą umowy spółki. ale pod warunkiem ustanowienia tą umową rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. jeŜeli wykaŜe. zm. poz.prawidłowo zawiadomieni o posiedzeniu. jeŜeli istnieje uzasadniona obawa. które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. sporządzać bilans dla swego uŜytku lub Ŝądać wyjaśnień od zarządu. Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. Wspólnik moŜe samodzielnie . Między radą nadzorczą i komisją rewizyjną zachodzą istotne róŜnice. Uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. Zarząd moŜe odmówić wspólnikowi wyjaśnień oraz udostępnienia do wglądu ksiąg i dokumentów spółki. 50 . lub wskaŜe mienie spółki. z którego egzekucja umoŜliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W przypadku braku stosownej klauzuli pozycja prezesa zarządu jest analogiczna do pozycji pozostałych członków tego organu66. Dom Wydawniczy „Ostoja”. Rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności.lub łącznie z upowaŜnioną przez siebie osobą . Raczek. Akt załoŜycielski moŜe przewidywać. Ŝe wspólnik wykorzysta je w celach sprzecznych z interesem spółki i przez to wyrządzi spółce znaczną szkodę.U. a zadaniem komisji 66 67 T. zatem obecność na posiedzeniu wszystkich jego członków.. Dz. jak równieŜ przyznawać mu moŜe określone uprawnienia w zakresie kierowania pracami zarządu. 64. Kraków 2002. Przesłanką zdolności uchwałodawczej zarządu nie jest.w kaŜdym czasie przeglądać księgi i dokumenty spółki. Członek zarządu moŜe uwolnić się od powyŜszej odpowiedzialności. s. jeŜeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna w całości lub części67. Członkowie zarządu odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe spółki kapitałowej. . Wspólnik ma jednak obowiązek korzystać ze swych uprawnień nadzorczych w sposób lojalny.o. Ŝe w przypadku równości głosów decyduje głos prezesa zarządu. art.Ordynacja podatkowa.. 116. gdyŜ prawo kontroli działalności zarządu przysługuje kaŜdemu wspólnikowi. co do zasady nie musi istnieć organ nadzorczy. Reprezentacja spółki z o. Wspólnik. Członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność wobec wierzycieli za naruszenie określonych zasad postępowania i nie wykonywanie obowiązków.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest osobą prawną i z tej racji odrębnym podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. członków rady nadzorczej powołuje się na rok. co najmniej jedną dziesiątą kapitału zakładowego. w zakresie ich zgodności z księgami i dokumentami. jednak nie ma ona prawa wydawania zarządowi wiąŜących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki. poszczególnych lub wszystkich członków zarządu. Rewidenci składają swoje sprawozdanie sądowi rejestrowemu. Kontrolowanie działalności spółki przez wspólników. Mianowicie sąd rejonowy na Ŝądanie wspólnika lub wspólników reprezentujących. natomiast ustawa przewiduje jeszcze tzw. Przy braku innej regulacji w umowie spółki. W skład rady nadzorczej. powinno wchodzić minimum trzech członków. Nie ma natomiast ustawowych ograniczeń. tak. Uchwałą wspólników członkowie rady nadzorczej mogą być odwołani w kaŜdym czasie. zarządowi i radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej. wyznaczyć podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych (biegłych rewidentów) w celu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. Szczególnym obowiązkiem rady nadzorczej jest ocena sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy. Akt załoŜycielski moŜe rozszerzyć uprawnienia rady nadzorczej. jak i ze stanem faktycznym oraz wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty.rewizyjnej jest badanie przede wszystkim sfery finansowej działalności spółki. Rada nadzorcza moŜe teŜ reprezentować spółkę w umowach między członkiem zarządu a spółką oraz w sporze z nim. W kompetencji rady nadzorczej leŜy sprawowanie stałego nadzoru nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. Ŝe faktycznie będzie ona miała podobne obowiązki do obowiązków rady nadzorczej.. kontrole zewnętrzną. a takŜe składanie zgromadzeniu wspólników corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny. Ŝe zarząd jest obowiązany uzyskać zgodę rady nadzorczej przed dokonaniem oznaczonych w umowie spółki czynności oraz przekazać radzie nadzorczej prawo zawieszania w czynnościach. Jednak w spółce niemającej rady nadzorczej umowa spółki moŜe rozszerzyć obowiązki komisji rewizyjnej. który przesyła jego odpis Ŝądającemu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. radę nadzorczą lub komisję rewizyjną to przykład tzw. Natomiast zyski z udziału w niej 51 . W odniesieniu do obu tych organów obowiązują te same przepisy. a w szczególności stanowić. JeŜeli umowa spółki nie stanowi inaczej. kontroli wewnętrznej. to powołanie i odwołanie członków rady następuje w drodze uchwały wspólników. co do maksymalnej liczby członków tego organu. z waŜnych powodów. moŜe postanowić o wezwaniu zarządu do złoŜenia oświadczenia.

Ŝe jako wspólnik nie będzie się odpowiadało za zobowiązania spółki.w takiej sytuacji koszty związane z funkcjonowaniem spółki będą z powodzeniem zrekompensowane przez korzyści. gdy planuje się bardzo ryzykowne przedsięwzięcie. iŜ zgromadzony kapitał zakładowy jest w 100% kapitałem polskim. przedmiot działalności oraz cele spółki Agro-Handel jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością powstałą 22 kwietnia 1992 roku. Wybór takiej właśnie formy powinno się rozwaŜyć. Rys historyczny. co w obecnych warunkach ekonomicznych kraju naleŜy do rzadkości. w tym oczywiście do prowadzenia działalności gospodarczej. gdy planuje się spore. będą dodatkowo opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych (ryczałtem 19% uzyskanego przychodu). Na szczególną uwagę zasługuje fakt. Przedsiębiorstwo zostało wpisane do rejestru handlowego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego oraz aktu notarialnego z dnia 15 kwietnia 1992 r. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością moŜe być utworzona przez jedną albo więcej osób w kaŜdym celu prawnie dopuszczalnym. wymagające duŜego kapitału przedsięwzięcie . Warto się nad tym zastanowić szczególnie wtedy.(wypłacana dywidenda). 52 . w tym szczególnie to. Udziały wniesione w formie gotówkowej posiadają łącznie trzy osoby. 2.2. Kapitał zakładowy spółki wynosi 1 400 000 zł.

53 . pośrednictwo handlowe w kraju i zagranicą. Spółka od początku istnienia posiada swoje logo. z o.04. parasole. zegary Podstawowe informacje o spółce przedstawia poniŜsza tabela: Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp. handel hurtowy produktami mięsnymi. XXII Wydział Gosp.734 udziały Henryk Wachowiak – 333 udziały Jan Ciesielski – 333 udziały 1 400 000.10.2001 nr. z wyjątkiem drobiowego i króliczego 698-000-54-74 Spółka z ograniczoną działalnością powstała dn.zł Ludwiczak Jan – Prezes Zarządu Ciesielski Jan – Członek Zarządu Szała Paweł . 0000053313 Sąd Rejonowy w Poznaniu. Jest to znak rozpoznawczy występujący na odzieŜy roboczej pracowników niektórych działów. samochodach dostawczych oraz na gadŜetach. przetwórstwo mięsne i rolno – spoŜywcze. KRS Jan Ludwiczak . usługi transportowe.. długopisy. PKD NIP Forma prawna Krajowy Rejestr Sądowy Udziałowcy Kapitał zakładowy Osoby upowaŜnione do reprezentowania Źródło: opracowanie własne na podstawie wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego Przedmiotem działalności Zakładów Mięsnych Agro-Handel jest: • • • • • skup i ubój zwierząt rzeźnych. z ograniczoną odpowiedzialnością Województwo: Wielkopolskie Powiat: Kościański Gmina: Krzywiń Miejscowość: Mościszki 1 Poczta: 64-010 Krzywiń 410011644 1511Z Produkcja mięsa. Nazwa firmy „AGRO-HANDEL” Sp. które nierozerwalnie kojarzone jest z omawianą firmą.) Data: 15. kalendarze.1992r.Wiceprezes Adres REGON Rodzaj działalności wg.o. 15.Siedziba firmy mieści się na terenie województwa wielkopolskiego. akt notarialny nr 3336/1992 Fundusz załoŜycielski (1 000 000 zł. takich jak: torby plastikowe.

firma moŜe stosować strategię rynkową opartą na dystrybucji towarów o wysokiej jakości i jednocześnie o konkurencyjnych cenach zbytu. bogata baza chłodnicza i transportowa pozwalają firmie oferować klientom towar najwyŜszej jakości. Wysokotowarowe rolnictwo południowej Wielkopolski stanowi bogate zaplecze surowcowe. dostarczając codziennie duŜe ilości wysokiej klasy Ŝywca wieprzowego i wołowego. 54 . Zakład posiada supernowoczesną linię ubojową o zdolności uboju 1200 sztuk trzody chlewnej na dobę. Około 10 procent pozyskanego surowca przetwarza się na produkty wędliniarskie. Zaawansowana technologia przetwórstwa. Dzięki umowom o współpracy handlowej zawieranymi z dostawcami.Aktualnie spółka koncentruje swą działalność na skupie i uboju zwierząt rzeźnych oraz handlu produktami mięsnymi. W zakładzie dokonuje się rozbioru przemysłowego i handlowego mięsa wieprzowego w ilości 80 ton na jedną zmianę. a stosowanie nowoczesnych technologii oceny poubojowej Ŝywca pozwala precyzyjnie ocenić jakość dostarczanego surowca.

jednostki wojskowe w tym NATO-wskie. rostbef.. stabilność oferty asortymentowej. wyroby podrobowe) Dział handlowy utrzymuje stałe kontakty handlowe z ponad 200 zakładami mięsnymi w kraju i kilkudziesięcioma firmami zagranicznymi. antrykot. boczek. W 2006 roku na podstawie auditów przeprowadzonych przez Polską Federację Pest Control znakiem LIDERZY JAKOŚCI śYWNOŚCI wyróŜniono m. państw Europy środkowowschodniej i południowej. łopatka. podroby wołowe). WdroŜony i ściśle przestrzegany w procesie produkcyjnym system HACCP pozwala skutecznie konkurować firmie równieŜ na rynkach zagranicznych. kiełbasy gruborozdrobnione. jak: • • • • podwyŜszenie kwalifikacji załogi. ćwierci. stacjonujące w kraju. a co za tym idzie zwiększenie zysku. szybka i sprawna obsługa kontrahentów. mięsa drobne.: • • • elementy wieprzowe (półtusze. karkówka. zrazowa górna. Ostatecznym celem wyznaczonym przez zarząd spółki jest zwiększenie obrotów. zaopatrując je w półtusze i mięso w elementach. MoŜe to być osiągnięte poprzez realizację celów pośrednich. Zarówno samą firmę jak i jej produkty wielokrotnie nagradzano na najbardziej prestiŜowych konkursach. rozbratel. udziec. łopatka. podroby). a takŜe dogodne terminy płatności.: firmę Agro-Handel. Ŝeberka. Firma zaopatruje równieŜ linie lotnicze. Bezspornym atutem spółki jest kilkuletnia obecność na rynku oraz dogodna lokalizacja. biodrówka. 55 . zrazowa dolna. a takŜe odpowiednie zarządzanie majątkiem trwałym spółki. terminowe dostawy. tłuszcze. dbanie o ciągłość. wędliny (wędzonki. precyzyjne wytyczanie celów działania i starannie dobrana strategia firmy.Aktualna oferta handlowa firmy Agro-Handel obejmuje szeroki asortyment produktów rolno-spoŜywczych m. targach i wystawach. kiełbasy drobnorozdrobnione. elementy wołowe (tusze. szynka. schab. podgardle. wędliny surowe. wyjątkowo korzystne ceny dla stałych odbiorców. kark.in. wyroby drobiowe. a takŜe krajów Dalekiego Wschodu. pachwina. kiełbasy podsuszane. Agro-Handel posiada uprawnienia eksportowe do krajów Unii Europejskiej. Własna produkcja wędliniarska rozprowadzana jest poprzez sieć własnych i patronackich hurtowni i sklepów w całym kraju. kiełbasy średniorozdrobnione. gwarantowana wysoka jakość zamawianych towarów.in. hotele.

2002 12.07.2000 31. z o.2002 31. Dynamikę wzrost produkcji poszczególnych działów przedstawiają odpowiednio: 56 .05 45 332.60 498.07.2004 29.2002 31.84 77.10.2004 07. „strefa czysta” Modernizacja hali rozbioru Ocieplenia magazynu Ŝywca Modernizacja myjki samoch.48 20 997.27 96. W * K – kredyt * W – środki własne Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.2003 13.57 52 686.12.07.07. „strefa brudna” Instalacja chłodnicza rampy Odbojniki Wartość (zł) 491 287.24 166.2003 31.2001 25.969.03.556.03.07.2000 22.94 25 679.22 złotych – szczegółowy wykaz zrealizowanych inwestycji oraz źródeł ich finansowania przedstawia tabela 4.07.12.04.00 11 300. co umoŜliwiło realizację większej ilości zamówień.01.648. W W W.2000 11.2004 24.79 759.01.2004 22.13 252 614.04.2004 31.07.2005 31.12.01.2004 14.2004 31.437.07.03.03.2.2005 31.07.2004 31.80 102 942.3.2003 08.o.2001 31.07.63 216 771.01.12.12.2005 Inwestycja Masarnia Chłodnia półtusz Budowa drogi wewnętrznej Magazyn Ŝywca Modernizacja chłodni półtusz Zaplecze socjalne dla pracowników Modernizacja hali ekspedycji Klimatyzacja zakładu Rozbudowa hali uboju Warsztaty Mroźnia chłodnia Smalcownia Utwardzanie placu i dróg Modernizacja instalacji kanalizacyjnej System zraszania magazyn Ŝywca Modernizacja myjki samoch.708.01. a co za tym idzie zwiększył wielkości produkcji.01.89 1.03.2004 31.12.03.2005 Źródło finansowania K/W K K K K K W K K W K W W.2004 03.908. Zarządzanie i personel firmy Od 2000 roku firma rozpoczęła gruntowną modernizację i rozbudowę zakładu w celu przystosowania do wymogów sanitarnych Unii Europejskiej. Nakłady na inwestycje związane z realizacją tych planów w okresie od 2000 do 2005 wyniosły 6.03.04.706.2005 31.169.274.2002 31.02.2004 31.2004 31.03. Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp.12. z o.44 585.911.2005 31.01.2005 31.2005 31.12.76 74 265.2004 31.79 500.922.2000 05.20 350.07.2004 Data zakończenia 31.2002 29.2003 24.29 630.29 309.2005 31.03.22 Data rozpoczęcia 11. Dzięki zrealizowanym inwestycją zakład zwiększył swe moce produkcyjne.027.148.12.2004 31.01.2003 05.2004 01.2005 31.o. W W W W. oraz źródła ich finansowania w latach 2000 .173.2002 19.

z o. z o.o.o.82 1 650 000 1 550 000 1 450 000 1 350 000 2002 2003 2004 2005 kg Źródło: Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. • dla działu: PRODUKCJA Wykres 3: Wielkość produkcji wędlin w firmie Agro-Handel Sp. z o. • dla działu: ROZBIÓR Wykres 2: Wielkość rozbioru półtusz wieprzowych i ćwierci wołowych na elementy w firmie Agro-Handel Sp.o.o.43 1 850 000 1 750 000 1 595 976. 57 .o.• dla działu UBOJNIA Wykres 1: Wielkość uboju trzody chlewnej w firmie Agro-Handel Sp.97 1 787 409. 220 745 218 000 208 000 198 000 181 638 174 601 188 000 178 000 159 973 168 000 2003 2004 158 000 2005 szt 2002 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. z o. 14 092 625 13 600 000 12 600 000 10 853 352 11 600 000 10 600 000 8 610 886 7 786 315 9 600 000 8 600 000 7 600 000 kg 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.24 5 1 355 983.o. z o. z o. 1 902 368.

Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp. 34% MĘśCZYŹNI.39% i 80.00 108. z o.z o.o.00 108.o.772 szt) do roku 2002. Struktura zatrudnienia według płci przedstawia się następująco: Wykres 4: Struktura zatrudnienia wg płci w firmie Agro-Handel Sp. z o. z o. Skup trzody chlewnej w 2005 roku przekroczył liczbę 200 tysięcy i osiągnął rekordowy w historii firmy poziom 220.o.59%. 60.69 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. w firmie Agro-Handel Sp. Wielkość produkcji wędlin w ciągu czterech analizowanych lat wzrosła o 546 385. Na dzień 31. zatem była większa o 21.2005r. Udział kobiet w ogólne liczbie zatrudnionych zwiększył się z poziomu 32% w 2002 roku do 35% w 2005 roku. o 37. 68% 2002 KOBIETY.91 103.z o.99% (tj. zatrudnionych było ogółem 253 pracowników tj.82 109. 66% 2003 KOBIETY. więcej o 9 osób niŜ w roku 2004 i o 31 osób niŜ w 2003 roku. 65% 2005 KOBIETY.43% (tj. Dane dotyczące ilości zatrudnionych pracowników przedstawia tabela 5. W ciągu badanego okresu nastąpił wzrost zatrudnienia o 24. Największy wzrost produkcji odnotowano na dziele rozbioru.02 WSKAŹNIKI DYNAMIKI OKRES POPRZEDNI = 100% 100. o 26.107 szt) do roku 2004.99% w porównaniu do okresu wyjściowego. z o. 32% Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. o 49 pracowników. 39. 39.144 szt) do roku 2003. którego produkcja w ciągu kolejnych lat wzrastała odpowiednio o 10. 58 .o. Wzrost produkcji pociągnął za sobą zwiększenie zatrudnienia.61 124.o.97 kg. 66% 2004 KOBIETY.745 sztuk.o wzrosła o 53.Jak wynika z powyŜszych wykresów w latach 2002 – 2005 całkowita wielkość produkcji firmy Agro-Handel Sp.82 119. 46. w latach 2002 – 2005 LATA 2002 2003 2004 2005 KOBIETY 66 75 82 84 MĘśCZYŹNI 138 147 162 169 ZATRUDNIENIE OGÓŁEM 204 222 244 253 2002 = 100 % 100. 34% MĘśCZYŹNI.02% tj.09%. MĘśCZYŹNI.15 kg i w 2005 roku kształtowała się na poziomie 1 902 368.53% (tj. 35% MĘśCZYŹNI.12.

o. Produkcja Ŝywca rzeźnego w przeliczeniu na 1 ha uŜytków rolnych wyniosła w 2003r. W 2005 roku w porównaniu z rokiem poprzednim.o. Charakterystyka rynku. Z-CA PREZESA DYREKTOR SUROWCOWOPRODUKCYJNY DYREKTOR HANDLOWY DYREKTOR D. W porównaniu z krajami UE Wielkopolska lokuje się jako liczący producent o duŜym potencjale. 2. 59 .8 kg na 1 ha uŜytków rolnych.1% pogłowia krajowego.4. 295. HACCP ORGANIZATOR SKUPU PRACOWNICY SKUPU GŁÓWNA KSIEGOWA KADRY I PŁACE KASA KSIĘGOWOŚĆ KIEROWCY ELEKTRYCY MECHANICY KIEROWNIK BUDOWLANY KIEROWNIK UBOJU KIEROWNIK ROZBIORU KIEROWNIK PRODUKCJI KIEROWNIK EKSPEDYCJI KIEROWNIK MROŹNI GRUPA REMONTOWO -BUDOWLANA BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI Źródło: Opracowanie własne. INWESTYCJI PRACOWNICY DZIAŁU HANDLOWEGO SPECJALISTA D. Schemat 6: Schemat organizacyjny firmy Agro-Handel Sp. SKUPU DYREKTOR FINANSOWY CZŁONEK ZARZĄDU DYREKTOR D.5 tyś sztuk. co stanowi 24. z o.PoniŜej przedstawiono obowiązujący schemat organizacyjny badanej spółki: Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp. PRZEZES ZARZĄDU Źródło: Opracowanie własne. zwiększyły się fizyczne rozmiary produkcji zwierzęcej.S. na jakim działa spółka W Wielkopolsce stan pogłowia trzody chlewnej wynosi 4 192.S.4 kg natomiast w Wielkopolsce wynosiła 594. z o. czyli o 201% większa niŜ średnia krajowa.S.

znajdowało się 44% pogłowia bydła i 44. Zawartość mięsa w tuszy mierzona poubojowo wynosi w Wielkopolsce 51% a średnio w Polsce 46. wielkopolskim. zaledwie 8% poziomu z 1990 r. Miernikiem natęŜenia chowu zwierząt gospodarskich w poszczególnych województwach jest obsada na 100 ha uŜytków rolnych. od 0. zatem przyjąć załoŜenie. podlaskim. rozbudowany przemysł paszowy. sztuk w 2004 r. małopolskim i wielkopolskim. Wpływ na ten stan ma przede wszystkim duŜa koncentracja produkcji w gospodarstwach rolniczych.Wykres 5: Produkcja Ŝywca rzeźnego.2 szt.7 szt. Największa koncentracja chowu bydła występuje w woj.5%. w woj. (318 tys. W województwach: mazowieckim. iŜ produkcja trzody chlewnej jest konkurencyjna w skali kraju oraz w skali Unii Europejskiej i dlatego ma szanse dalej rozwijać się i stanowić źródło dochodów dla Wielkopolskich rolników. Warszawa 2006. MoŜna. którego liczebność wynosi w 2004 r. 60 .2005 Źródło: Rolnictwo w 2005r. SpoŜycie mięsa kształtuje się na poziomie 63 kg na jednego mieszkańca w tym mięsa wieprzowego 40 kg i jest dość stabilne spowodowane stałymi tradycjami kulinarnymi Polaków. Obsada owiec na 100 ha UR wahała się w 2003 r. występuje w największej ilości w woj. ZróŜnicowanie regionalne występuje takŜe w produkcji zwierzęcej. kujawsko-pomorskim.). znaczna produkcja zbóŜ oraz tradycje i wiedza Wielkopolskich rolników.5% pogłowia. wobec 4159 tys. Pogłowie owiec..6% pogłowia krów. świętokrzyskim do 11. małopolskim. w woj. a trzody chlewnej w woj. mazowieckim i wielkopolskim – łącznie znajduje się tam 46. Pod względem jakościowym jest to najlepszy jakościowo surowiec dla przetwórstwa mięsnego. Koszt produkcji kilograma wieprzowiny w Wielkopolsce jest niŜszy niŜ w innych regionach Polski. Natomiast pogłowie trzody chlewnej głównie występuje w woj. GUS. podlaskim i wielkopolskim w 2004 r. mleka. jaj w latach 1995 . sztuk w 1990 r.

Wzrosła efektywność branŜy oraz wydajność pracy na skutek restrukturyzacji firm i inwestycji kapitałowych. Agro-Handel Sp. GUS. Zakłady Mięsne „SALUS” z Bojanowa. W większości są to małe zakłady rzemieślnicze. krów i trzody chlewnej na 100 ha UR wg województw w 2004r w szt. Warszawa 2005 2. Wyniki finansowe oraz udziały rynkowe tej grupy w skali kraju ulegają dynamicznej poprawie. 61 . z o.5 Pozycja badanej spółki na rynku Z ostatnich danych wynika. „tygrysów sektora”. Zakłady te stanowią grupę tzw. Źródło: Rolnictwo w 2004r.Wykres 6: Pogłowie bydła. Zakłady Mięsne „BARTEK” z Sierakowa. iŜ przetwórstwem mięsa wieprzowego zajmuje się w Wielkopolsce około 460 zakładów w tym 37 zakładów jest w okresie przejściowym.o. Kilka większych zakładów o obrotach powyŜej 100 mln zł powstało w ostatnim okresie czasu. Dzięki tej grupie zakładów wyniki finansowe całej branŜy uległy znaczącej poprawie. Zakłady Mięsne „DUDA”. NaleŜą do nich Zakład Przetwórstwa Mięsnego „MRÓZ”.

w ramach.Zasady Dobrej Praktyki Produkcyjnej. Agro-Handel Sp. dostosowane do norm i standardów UE. z o. mięso mielone – z uprawnieniami do handlu z UE) PIW-HZ-6200-29/05. w szczególności na południe Polski. wyodrębnianiu się kilku silnych zakładów – liderów rynkowych zaopatrujących rynek regionu oraz sieci detaliczne. Nastąpiła gwałtowna restrukturyzacja tego sektora polegająca na: • • • • • koncentracji sektora a w szczególności etapu uboju. rzemieślnicze zakłady zajmujące się ubojem oraz przetwórstwem mięsa. Zakład spełnia warunki sanitarne i weterynaryjne obowiązujące dla Zakładów Mięsnych. eksporcie półtusz oraz elementów kulinarnych poza Wielkopolskę. Bada wpływ produkcji na środowisko. rozdzieleniu uboju i przetwórstwa – powstają nowe ubojnie specjalizujące się wyłącznie w uboju. W wielu przypadkach zakłady te nie spełniały podstawowych wymogów sanitarno-weterynaryjnych oraz bezpieczeństwa Ŝywności. którego cały swój wysiłek poświęca na stałą poprawę jakości swych produktów. co jest stwierdzone w zaświadczeniach wystawionych przez powiatowego lekarza weterynarii PIW-HŜ-6200-31/05. przetwórstwo.System Kontroli Krytycznych Punktów ZagroŜeń. Pracownicy spółki znają politykę jakości firmy oraz są przez firmę szkoleni i instruowani w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności. zachowaniu małych zakładów przetwórczych posiadających lokalne rynki oraz przetwarzających zakupione z ubojni tuczniki.Do początku lat 90-siątych przemysł mięsny w Wielkopolsce rozwijał się w oparciu o małe. Zakład konsekwentnie realizuje program „Polityka Dobrej Jakości”. II – GMP . w Mościszkach posiadają obecnie systemy zapewnienia jakości: I – GMP . rozbiór. Produkcję prowadzi przestrzegając zasad dobrej praktyki produkcyjnej i przepisów dotyczących ochrony środowiska. 62 . III – HACCP .Zasady Dobrej Praktyki Higienicznej.o. przez wszechstronne zaangaŜowanie pracowników działających na wszystkich szczeblach przedsiębiorstwa. ze szczególnym uwzględnieniem ich bezpieczeństwa zdrowotnego. Zakład znajduje się w Rejestrze Powiatowego Lekarza Weterynarii w Kościanie pod numerem 30110209 (ubój. Artykuły pochodzenia zwierzęcego spełniają wymagania w zakresie warunków zdrowotnych Ŝywności PIW-Hś-6200-30/05.

. Chojnice ZM KRZYśANOWSCY. Grudziądz ZM MEAT-ŁUKÓW S.o...o.o. Sp. Dzięki stałej współpracy z dostawcami Zakład moŜe zwiększać jakość swoich produktów i umacniać pozycję rynkową.. sklepami. Zakład prowadzi aktywny program współpracy z dostawcami Ŝywca w celu poprawy jego jakości oraz stabilności dostaw. Ranking zakładów mięsnych dwutygodnika AgroTrendy (II edycja) ”Lokomotywa” ciągnie dalej ….o. Mościszki ZM SKIBA.. z o. z hurtowniami. Borek Wielkopolski ZM NOWAK Sp. Gdańsk PW KIER ZM Jastrzębie. s.. z o.o. Trzebnica ZM VIOLA Sp. Handluje z 532 jednostkami przetwórstwa mięsnego. k.. Drzycim AGRO-HANDEL Sp. .A. Morfiny ZM SALUS Sp.. z o.Firma Agro-Handel działa na terenie całej Polski. Pieszków ZM MAZURY w Ełku Sp. Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY MIEJSCE 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 MIEJSCE w ub.. 63 .A. Warszawa MRÓZ S. Rybno MARID Sp. PUNKTY 123 115 97 89 86 83 81 81 80 78 76 73 70 68 65 59 54 47 43 43 41 40 Źródło:J. ZM ZAKRZEWSCY Sp. roku (-) (1) (3) (12) (-) (5) (6) (-) (8) (19) (-) (15) (14) (15) (14) (-) (22) (16) (2) (13) (-) NAZW A FIRMY ZPM JBB Import-Eksport. W 2000 roku Agro-Handel zajął 8 miejsce w eksporcie mięsa. Radom ZPM JAF Sp. wojskiem oraz innymi jednostkami budŜetowymi. Bojanowo TARCZYŃSKI S. z o. J.. Produkty eksportowane są równieŜ do krajów Europy Wschodniej. nr 13. Lniano ZRW Józef Bartos ZPCh. Cały surowiec skupowany jest w oparciu o system klasyfikacji SEUROP. z o.J.24. Okrzesik. W V edycji rankingu zakładów mięsnych tygodnika BOSS firma zajęła 7 miejsce a w VI edycji w/w tygodnika zajęła 10 miejsce.o. Przechlewo GK PPMiD MAT S..A. Pilica GRUPA DUDA. Łyse PKM DUDA S.A. Trzykrotnie w latach 2002-2004 otrzymała certyfikat „Solidna Firma.A. z o. Sosnowiec GRUPA ANIMEX Sp. ”AgroTrendy” 2006.o.. W rankingu zakładów mięsnych (tabela 6) sporządzonym przez dwutygodnik AGRO-TRENDY firma Agro-Handel utrzymuje się w ścisłej czołówce najlepszych firm tej branŜy. Biskupiec PRIME FOOD Sp.o. z o. Kosów Lacki ZPM Józef Malinowski. z o.

Rozchód zasobów majątkowych musi być uzupełniony odpowiednim przychodem. naleŜności a takŜe środki pienięŜne. które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych. to jest długotrwałe finansowe lokaty pienięŜne i rzeczowe. W przeciwieństwie do aktywów trwałych. Czas przebywania poszczególnych zasobów aktywów obrotowych jest uzaleŜniony od charakteru procesu produkcyjnego. Analiza sytuacji majątkowej w oparciu o aktywa bilansu Zasoby majątkowe. Ryzyko inwestycyjne występujące przy 68 W. terminowości regulowania rozrachunków itd. przynosząc nadwyŜkę środków pienięŜnych. co stwarza moŜliwość ciągłego dostosowywania wielkości tych składników do stopnia wykorzystywanych zdolności produkcyjnych. które spełniają pośrednią rolę w procesie osiągania gotówki. głównie zapasy. a zwłaszcza środki trwałe. i które słuŜą jej do osiągania korzyści w formie dopływu gotówki lub jej ekwiwalentów oraz zabezpieczenia pretensji wierzycieli. Istota i funkcje aktywów trwałych i obrotowych powodują. to kontrolowane przez jednostkę aktywa o wiarygodnie określonej wartości.3. Ich rola w procesie osiągania gotówki nie jest jednakowa. z tego teŜ względu uwaŜa się je za mało elastyczne i obciąŜone są duŜym ryzykiem. Aktywa. s. rozpatrzenie struktury zasobów majątkowych przedsiębiorstwa. Obejmują one majątek trwały. Wchodzą one do procesu gospodarczego i tam teŜ podlegają stałym przemianom oraz wymianom. zbadanie wielkości i zmian zasobów majątku w czasie.1. Ŝe niezwykle waŜna jest analiza sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa. Analiza sprawozdań finansowych 3. której głównym celem jest68: • • • dokonanie klasyfikacji i ustalenie najwaŜniejszych cech posiadanego majątku. powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń. Aktywa trwałe zaangaŜowane są w przedsiębiorstwie przez okres powyŜej 1 roku. to te zasoby majątkowe. Gabrusewicz op. Nakłady na inwestycje ponoszone są w momencie rozpoczęcia ich realizacji lub nawet przed i nie ma nigdy pewności. nad którymi jednostka sprawuje kontrolę. czy nastąpi ich pełny zwrot z bieŜących wpływów działalności gospodarczej. Z reguły czas ten jest względnie krótki.64 64 .cit. wyposaŜenie oraz prawa i majątek obrotowy. aktywa obrotowe uczestniczą w nim w sposób bezpośredni.

angaŜowaniu aktywów obrotowych jest o wiele mniejsze niŜ w przypadku zastosowania aktywów trwałych, a ponadto w zaleŜności od jego struktury znacznie zróŜnicowane. Zarządzanie aktywami - z punktu widzenia osiągania wyznaczonych celów gospodarczych - wymaga ustalenia i utrzymywania optymalnej ich struktury, tj. poŜądanej proporcji róŜnego typu aktywów, a głównie stosunku aktywów trwałych i aktywów obrotowych. Wzajemna relacja między aktywami trwałymi a aktywami obrotowymi, stanowi wielkość zróŜnicowaną, która zaleŜy od rodzaju przedsiębiorstwa. Wymieniona relacja ilustruje płynność majątkową – bilansową. Im więcej środków ulokowanych jest w aktywach obrotowych (płynnych), tym są one łatwiejsze do zaangaŜowania w działalności gospodarczej i w ten sposób przedsiębiorstwo posiada większą płynność majątkowo – bilansową. Analizę wielkości i dynamiki majątku rozpatrujemy na podstawie danych liczbowych w wielkościach bezwzględnych i wskaźników relatywnych (dynamiki i tempa zmian). Dla analizy zmian, jakie miały miejsce w okresie sprawozdawczym, duŜą wartość poznawczą mają indeksy dynamiki. Wielkość tych indeksów powyŜej 100% oznacza rozwój przedsiębiorstwa, powiększanie zdolności produkcyjnych, natomiast wielkość poniŜej 100%, wskazuje na zawęŜanie działalności oraz ograniczanie posiadanych zdolności produkcyjnych. Do podstawowych wskaźników dynamiki wykorzystywanych w analizie majątku zalicza się:
wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego wskaźnik dynamiki majątku obrotowego
,

= = =

majątek całkowity rozpatrywanego okresu x 100 majątek całkowity poprzedniego okresu majątek trwały rozpatrywanego okresu x 100 majątek trwały poprzedniego okresu majątek obrotowy rozpatrywanego okresu x 100 majątek obrotowy poprzedniego okresu

Istotnym uzupełnieniem w ocenie wstępnej miar dynamiki jest analiza struktury. Wskaźniki struktury wyraŜają stosunek procentowy poszczególnych grup zasobów aktywów do ich łącznej wartości. Strukturę majątku w duŜej mierze kształtuje charakter przedsiębiorstwa. Wskaźniki struktury wykorzystywane w ogólnej analizie majątku wyraŜają się następującymi formami:
wskaźnik udziału majątku trwałego wskaźnik udziału majątku obrotowego = = majątek trwały x 100 majątek całkowity majątek obrotowy x 100 majątek całkowity

65

W badaniach sytuacji majątkowej wskaźniki syntetycznej struktury majątku uzupełniane są o wskaźniki, które są relacjami jednych pozycji aktywów do innych pozycji aktywów. Wśród wskaźników relacji najszersze zastosowanie mają wskaźniki:
wskaźnik unieruchomienia majątku wskaźnik produkcyjności majątku = = majątek trwały majątek obrotowy majątek rzeczowy majątek finansowy

Ocena relacji, które charakteryzują proporcje między aktywami trwałymi oraz aktywami obrotowymi, stanowi w gospodarce rynkowej podstawę do wstępnej oceny elastyczności firmy oraz stopnia ryzyka, co ma istotne znaczenie dla wierzycieli przedsiębiorstwa oraz banków finansujących działalność firmy. Wskaźnik

unieruchomienia majątku w postaci przedstawionej powyŜej, stanowi syntetyczną miarę stopnia elastyczności przedsiębiorstwa. Wielkość tego wskaźnika o poziomie

przekraczającym 1, informuje o znacznym stopniu unieruchomienia majątku, wysokich kosztów stałych i małej elastyczności przedsiębiorstwa. W przypadku obniŜenia zapotrzebowania odbiorców na wytwarzane produkty lub odprzedawane towary, narastającej konkurencji - względnie teŜ pojawienie się na rynku substytutów - istnieje duŜe prawdopodobieństwo obniŜenia rentowności, a nawet powstanie strat. Nie dotyczy to przedsiębiorstw przemysłowych, wprowadzających nowoczesną technikę i technologię, wówczas wzrost udziału środków trwałych w całkowitym majątku moŜe świadczyć o rosnącym stopniu mechanizacji produkcji i postępie technicznym. Kiedy wartość wskaźnika unieruchomienia majątku jest mniejsza niŜ 1, wówczas jest to symptom większych moŜliwości przedsiębiorstwa w przeprowadzaniu zmian. KaŜdy wzrost tego wskaźnika w czasie, jest oznaką pogarszania się elastyczności przedsiębiorstwa, a spadek świadczy o poprawie jego sytuacji w omawianej dziedzinie. Natomiast wskaźnik produkcyjności, ukazuje relacje między majątkiem rzeczowym (środki trwałe i zapasy), a majątkiem finansowym (naleŜności i środki pienięŜne). Korzystna sytuacja występuje wówczas, gdy relacja pomiędzy nimi jest wyŜsza od 1. W przedsiębiorstwach produkcyjnych majątek obsługujący działalność podstawową, powinien być większy od majątku finansowego69. Dokonanie analizy sytuacji majątkowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o. wiąŜe się z wykorzystaniem danych, które przedstawia poniŜsza tabela:

69

M. Jarzębowska, Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie, PWE, Warszawa 2006, s. 80-82.

66

Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005 2002
A.Aktywa trwałe
I.Wartości niematerialne i prawne II.Rzeczowe aktywa trwałe III.NaleŜności długoterminowe IV.Inwestycje długoterminowe V.Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 65 425,78 0,00 30 000,00 31681,05 11 135 497,44 1 068 370,29 8 796 435,71 1 249 311,01 21 380,43

2003
96 149,02 0,00 30 000,00 75 449,11 9 798 718,07 1 191 643,78 7 585 104,11 990 981,34 30 988,84

2004
104 004,36 0,00 30 000,00 98 604,42

2005
93 351,71 0,00 0,00 118 990,65

7 322 858,87 11 967 353,29 13 330 676,83 14 343 047,12 7 195 752,04 11 765 755,16 13 098 068,05 14 130 704,76

B.Aktywa obrotowe
l.Zapasy II.NaleŜności krótkoterminowe III.Inwestycje krótkoterminowe IV.Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe

9 847 444,11 11 909 667,79 691 198,75 8 238 820,79 818 830,44 98 594,13 1 170 552,01 7 470 895,76 3 151 655,41 116 564,61

Aktywa razem

18 458 356,31 21 766 071,36 23 178 120,94 26 252 714,91

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Analizując zmiany bezwzględne majątku całkowitego i jego podstawowych grupach majątkowych moŜna zauwaŜyć, iŜ przyrost majątku całkowitego w badanym okresie wyniósł 7 794 358,60 zł, na co zasadniczy wpływ miał przyrost majątku trwałego, którego wartość wzrosła o 7 020 188,25 zł. NaleŜy zauwaŜyć, iŜ majtek trwały spółki przez kolejne trzy lata charakteryzował się stałym wzrostem, w przeciwieństwie do majątku obrotowego, który w roku 2003 był mniejszy o 1 336 779,37 zł w porównaniu do roku poprzedniego. Na podstawie danych zawartych w tabeli 7 dokonano obliczeń łańcuchowych wskaźników dynamiki majątku badanej jednostki gospodarczej, które wynoszą:

Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005
WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego

2003
(2002 = 100)

WSKAŹNIKI DYNAMIKI 2004
(2003 = 100)

2005
(2004 = 100)

117,92 % 163,42 %

106,49 % 111,39 %

113,27 % 107,59 %

wskaźnik dynamiki majątku obrotowego 88,00 % 100,50 % 120,94 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Z obliczonych łańcuchowych wskaźników dynamiki wynika, Ŝe stosunkowo niekorzystnie kształtowały się roczne zmiany majątku w roku 2004, w którym wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wyniósł zaledwie 106,49 % przy jednoczesnym równieŜ niskim wskaźniku dynamiki majątku obrotowego (100,50%). 67

35.Wskaźniki ogólnej struktury majątku przedstawia poniŜszy wykres: Wykres 7: Kształtowanie się wskaźników udziału majątku trwałego i obrotowego w majątku całkowitym firmy Agro-Handel Sp.37% 39. w latach 2002 – 2005 60.22 1.33% 45. Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik unieruchomienia majątku 2002 WSKAŹNIKI RELACJI 2003 2004 2005 0. z o. Wraz ze wzrostem udziału trwałych składników majątku w majątku całkowitym badanej spółki.46 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.35 1. Spadek udziału aktywów obrotowych w aktywach całkowitych wiąŜe się z spadkiem elastyczności.66 do 1.83 1.66 1.20 wskaźnik produkcyjności majątku 0. z o.o. kiedy to majątek spółki był zdominowany majątkiem trwałym następuje równowaŜenie udziałów podstawowych grup majątkowych. zwiększa się ryzyko inwestycyjne związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.02% 42. z o.o.54 1.o.51% 54.63% 2002 2003 MAJĄTEK TRWAŁY 2004 MAJĄTEK OBROTOWY 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp. W ostatnim analizowanym okresie wskaźnik charakteryzował tendencją spadkową (zmniejszenie o 0.53 1. niŜ 1. Taka tendencja to efekt zmian dostosowujących technologię 68 .o.49% 45. z o. iŜ systematycznie od początku badanego okresu. Z wykresu 7 i tabeli 9 wynika. czyli poziom uznawany za korzystny. Potwierdzają to równieŜ obliczone wskaźniki relacji majątku trwałego do majątku obrotowego.98% 57.15) jednak jest on cały czas na wyŜszym poziomie.67% 54. których wielkość w pierwszych trzech latach badanego okresu wzrosła z poziomu 0. Natomiast wskaźniki relacji majątku spółki Agro-Handel zawarte są w tabeli 9.

83 0. jakie firma Agro-Handel wprowadziła do 01. iŜ w latach 2002 – 2005 nastąpił wzrost całości majątku o 42. Szczegółowa struktura i dynamika zmian trwałego i obrotowego majątku spółki oraz ich poszczególnych składników przedstawia się następująco: Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.59% długoterminowe rozliczenia międzyokresowe.27 545.00 0.wartości niematerialne i prawne .06 0.54 461.05.33 5.46 12.00 0.00 111.35 38.00 0.38% rzeczowe aktywa trwałe oraz o 275.00 238. Z kolei od drugiego roku objętego badaniem korzystnie kształtuje się relacja majątku obsługującego działalność podstawową do majątku finansowego. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 39.rzeczowe aktywa trwałe .01 0.00 311.14 2005 0.00%. Pogłębiona analiza dynamiki aktywów .59 109.00 0.04 195.35 45.66 65.98 0. o 96. Wielkość wskaźnika produkcyjności w tym okresie mieści się w przedziale od 1.o.17 60.87 158.23%.45 45. z o.00 0.96 163.produkcji Ŝywności do standardów Unii Europejskiej.13 0.87%.inwestycje krótkoterminowe . którego wartość wzrosła o 95.45 56.43 42.19%. natomiast wartość pozostałych zwiększyła się odpowiednio o: 42.56 84.47 34.00 117.49 2.03 100.o. przy czym wartość 69 .00 100.naleŜności długoterminowe .55 0. Wartość majątku obrotowego uległa zwiększeniu jedynie o 6.93 252.63 163.54 co dla przedsiębiorstw produkcyjnych wskazuje na korzystną sytuację.00 100.32 144.38 375.00 100.16 0.54 86.55 3.95 Majątek całkowity 100. czyli do dnia akcesji do struktur europejskich.97 182.94 Majątek trwały .46 28.42 182.51 100.98 35.57 142.51 0.zapasy .70 93. z o.37 4.2004. których wartość wzrosła o 445.23 79.44 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 146.43 106.14 142.12 STRUKTURA (%) 2003 2004 54.51 0.66 6.23 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. Wśród składników majątku trwałego jedynie inwestycje długoterminowe zmniejszyły 100.00 54.19 Majątek obrotowy .68 196.36 53.24 64.85 4.98 0.53 1.naleŜności krótkoterminowe .pozwala stwierdzić.92 125.02 5.46 do 1. Do wzrostu majątku całkowitego głównie przyczynił się wzrost majątku trwałego.77 0.15 88.44 54.przeprowadzona na podstawie obliczonych odchyleń i wskaźników dynamiki .14 0.69 0.inwestycje długoterminowe .68% wartości niematerialne i prawne.krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe 88.długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 57.79 47. Największą dynamiką zmian wśród składników majątku obrotowego charakteryzują się rozliczenia krótkoterminowe.56%.

POśYCZKI ZOBOWIĄZANIA KRYTERIUM: TERMINOWOŚCI DŁUGOTERMINOWE WŁASNE (PODSTAWOWE.83% tj.2. POśYCZKI) KRYTERIUM: ŹRÓDEŁ POCHODZENIA ZEWNĘTRZNE WŁASNE (KAPITAŁ ZAŁOśYCIELSKI) OBCE (KREDYTY.20%. REZERWOWE) OBCE (KREDYTY INWESTYCYJNE)) KRÓTKOTERMINOWE WŁASNE (ZYSK NA DYWIDENDY) OBCE (ZOBOWIĄZANIA BIEśĄCE. Natomiast spadek udziału majątku obrotowego w strukturze aktywów wynika głównie ze spadku udziału naleŜności krótkoterminowych z 47. o 14. które równe są aktywom jednostki. który jest 70 . Analizując zmiany w strukturze zachodzące w majątku firmy Agro-Handel naleŜy zauwaŜyć. Analiza sytuacji kapitałowej na podstawie pasywów bilansu Klasyfikację kapitałów jednostki według najczęściej stosowanych kryteriów podziału i ich rodzaje przedstawia poniŜszy schemat: Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych KRYTERIUM: WŁASNOŚCI KAPITAŁY WŁASNE KAPITAŁY POZOSTAŁE KAPITAŁY PODSTAWOWE KAPITAŁY OBCE KREDYTY. o 19. Gabrusewicz op. ZOBOWIĄZANIA) WEWNĘTRZNE WŁASNE Źródło: Opracowano na podstawie W.27%. 3.46. iŜ wzrost udziału majątku trwałym wiązał się ze wzrostem udziału rzeczowego majątku trwałego z 38. pomniejszonym o szeroko rozumiane zobowiązania i rezerwy na zobowiązania. Tak zdefiniowany kapitał własny obejmuje kapitał (fundusz) podstawowy.56%.% tj.07% oraz jednoczesnym wzroście środków pienięŜnych o 152.111.98% do 53. s. 103.85%.. naleŜności krótkoterminowych spadła o 15.66% do 28. Kapitał własny definiowany jest przez aktywa netto. cit. 107.zapasów wzrosła o 9.

s. Termin ich płatności jest dłuŜszy niŜ jeden rok. 71 . Gabrusewicz op. stanowi najbardziej stabilne źródło finansowania. ubezpieczeń społecznych. który powinien zapewnić pokrycie przynajmniej elementów majątku trwałego (wykazującego najniŜsza płynność). obejmujące zobowiązania handlowe (wobec dostawców). obligacje i inne papiery wartościowe emitowane przez przedsiębiorstwo. kredyty. Zobowiązania długoterminowe obejmują długoterminowe poŜyczki. kapitał zapasowy. Pomiędzy tymi 70 71 T. Ujmuje to poniŜsza reguła71: KAPITAŁ STAŁY = KAPITAŁY WŁASNE + ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE Na zobowiązania krótkoterminowe. a takŜe zobowiązania bieŜące. cit. zobowiązania z tytułu płac. kapitał stały przedsiębiorstwa.. 290. PoniŜsza formuła przedstawia kapitały własne w ujęciu rachunkowym: KAPITAŁY WŁASNE = AKTYWA – ZOBOWIĄZANIA I REZERWY NA ZOBOWIĄZANIA DąŜenie do poprawy stopy zwrotu kapitału własnego powoduje angaŜowanie w działalność gospodarczą kapitałów obcych. s. cit.. W. Dokonując wstępnego przeglądu struktury kapitałów trzeba brać pod uwagę czas uŜytkowania kapitałów obcych i odrębnie rozpatrywać: • • kapitały długoterminowe (zobowiązania i kredyty długoterminowe). pozostałe kapitały rezerwowe. na które składają się: zobowiązania wobec kredytodawców i poŜyczkodawców z tytułu kredytów i poŜyczek krótkoterminowych oraz płatności odsetek od kredytów i poŜyczek długoterminowych przypadające na dany rok. ceł. Łącznie z kapitałem własnym zobowiązania długoterminowe stanowią tzw. Waśniewski op. kapitał z aktualizacji wyceny. Struktura finansowa wynikająca z pasywów bilansu daje obraz podstawy finansowej. Dlatego teŜ punktem wyjścia przy porównawczej analizie pasywów jest wstępna ocena ich struktury i ustosunkowanie się – w warunkach danego przedsiębiorstwa – do relacji zachodzących pomiędzy własnymi i obcymi źródłami finansowania zasobów. a więc płatności o terminie nieprzekraczającym jednego roku. zysk (stratę) netto oraz nieaktywną pozycję korygującą odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego. kapitały krótkookresowe (zobowiązania i kredyty krótkoterminowe). 107. spełniając równocześnie funkcję gwarancyjną wobec wierzycieli70.korygowany in minus o naleŜne wpłaty na kapitał podstawowy oraz udział (akcje) własne. zwłaszcza kapitał podstawowy. Kapitał własny. podatków. zysk (stratę) z lat ubiegłych. na której jest oparta działalność przedsiębiorstwa.

s. W dobrze funkcjonujących przedsiębiorstwach . op. 35.oprócz stałego wypłacania dywidend od kapitału zakładowego . ocenę dynamiki poszczególnych składników kapitału. co oznacza szybsze zwiększenie rezerw kapitałowych niŜ kapitału zakładowego.. nagłe zmniejszenie kapitałów własnych w stosunku do obcych źródeł finansowania. Informuje o skali zaangaŜowania obcych źródeł finansowania w stosunku do kapitałów własnych. gdyŜ nieprzemyślane. Nierzadkie są 72 73 M. Bardzo istotną kwestią wstępnej oceny pasywów jest zbadanie wewnętrznej struktury kapitałów własnych. cit. Rozpatrzenie jej informuje o wartości kapitału własnego i zagroŜeniach wynikających z zaangaŜowania kapitału obcego73.. T. ocenę struktury kapitałowo-majątkowej. Wskaźnik udziału kapitałów obcych informuje o rozmiarach zadłuŜenia przedsiębiorstwa. Relacja między nimi zaleŜy od charakteru przedsiębiorstwa i od czynników zewnętrznych. Natomiast wskaźniki relacji są uzupełnieniem wskaźników struktury. Drugi wskaźnik relacji jest miarą samofinansowania przedsiębiorstwa. Analiza sytuacji majątkowej obejmuje: • • • ocenę struktury kapitałów. Pierwszy wskaźnik relacji określany jest wskaźnikiem przekładni kapitałowej. 72 .wielkościami powinna występować właściwa dla danego przedsiębiorstwa proporcja. cit. moŜe spowodować trudności płatnicze i wywołać niebezpieczeństwo niewypłacalności72. Istotna jest równieŜ wewnętrzna struktura obu grup kapitałów. s. Jarzębowska op. Poziom sfinansowania składników kapitałami własnymi i obcymi określają wskaźniki struktury własnościowej i relacji kapitałów własnych i obcych wyraŜających się następującymi formułami: wskaźnik udziału kapitałów własnych wskaźnik udziału kapitałów obcych wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych = = = = kapitały własne x 100 kapitały całkowite kapitały obce x 100 kapitały całkowite kapitały obce kapitały własne kapitał własny kapitał obcy Wskaźnik udziału kapitałów własnych w kapitale całkowitym wyraŜa stopień samofinansowania przedsiębiorstwa.ma miejsce systematyczne tworzenie rezerw z zysku. Dudycz. Stąd teŜ stosunek między kapitałem zakładowym a rezerwami ulega często znacznej zmianie. wskazując na wzrost stopnia samofinansowania. 121. przy których płaci się często wysokie odsetki.

wypadki. Do oceny struktury kapitałów własnych i obcych słuŜą wskaźniki: wskaźnik udziału kapitału podstawowego wskaźnik udziału kapitału zapasowego wskaźnik udziału kapitału z aktualizacji wyceny wskaźnik udziału kapitału rezerwowego wskaźnik udziału wyniku z lat ubiegłych wskaźnik udziału wyniku roku bieŜącego wskaźnik udziału zobowiązań długoterminowych wskaźnik udziału zobowiązań bieŜących wskaźnik udziału kredytów krótkoterminowych wskaźnik udziału zobowiązań z tytułu dostaw = = = = = = = = = = kapitał podstawowy x 100 kapitały własne kapitał zapasowy x 100 kapitały własne kapitał z aktualizacji wyceny x 100 kapitały własne kapitał rezerwowy x 100 kapitały własne wynik z lat ubiegłych x 100 kapitały własne wynik roku bieŜącego x 100 kapitały własne zobowiązania długoterminowe x 100 kapitały obce zobowiązania bieŜące x 100 kapitały obce kredyty krótkoterminowe x 100 kapitały obce zobowiązania z tytułu dostaw i usług x 100 kapitały obce Do oceny struktury kapitału pod względem terminowości korzysta się ze wskaźników opisanych wzorami: wskaźnik udziału kapitałów długoterminowych wskaźnik udziału kapitałów krótkoterminowych wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do krótkoterminowych = = = kapitały długoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały krótkoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały długoterminowe kapitały krótkoterminowe Dokonując oceny zmiany kapitałów w czasie. w których wielkość rezerw kapitałowych przekracza kilka razy wielkość kapitału zakładowego74. nr 9. 30 73 . Gajdka. Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych obliczany następująco: wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych = = = = kapitały całkowite w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały całkowite w poprzednim okresie kapitały własne w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały własne w poprzednim okresie kapitały obce w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały obce w poprzednim okresie kapitały długoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały długoterminowe w poprzednim okresie kapitały krótkoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały krótkoterminowe obce w poprzednim okresie wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych = 74 J. Metoda praktyczna. naleŜy porównać dynamikę poszczególnych grup kapitałów względem siebie. 2001. „Przegląd Organizacji”. w odniesieniu do poszczególnych grup kapitałów. Wyznaczenie pojemności zadłuŜeniowej spółki. s.

bony komercyjne) oraz zobowiązania bieŜące. Podstawowym źródłem jego finansowania są kapitały krótkoterminowe (krótkoterminowe kredyty bankowe.Gabrusewicz op. s.. Wskaźniki te pokazują teŜ zmiany w strukturze kapitałów . a za taki uwaŜa się majątek trwały. Rzeczywisty obraz stanu ekonomiczno-finansowego firmy moŜna uzyskać dopiero na podstawie oceny wzajemnego związku między kapitałami (pasywami) a odpowiadającymi im środkami majątkowymi (aktywami)75. Dla utrzymania równowagi finansowej przedsiębiorstwa istotne jest równieŜ zachowanie bieŜącej płynności. natomiast majątek obrotowy powinien znaleźć częściowe pokrycie w kapitale własnym (kapitał własny powinien stanowić pokrycie dla 30% wartości majątku obrotowego) i długoterminowym obcym oraz częściowo krótkoterminowym kapitale obcym.70 1. K. RównieŜ za pozytywny objaw uwaŜa się silniejszą dynamikę kapitałów długoterminowych od dynamiki kapitałów krótkoterminowych. JeŜeli zobowiązania krótkoterminowe w pełni pokrywają majątek obrotowy wówczas zachowana jest złota reguła bilansowania w stosunku do obrotowych składników majątku przedsiębiorstwa76. Złota reguła bilansowa zakłada. Sawicki. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. Majątek trwały naleŜy finansować głównie kapitałem własnym (przyjmuje się. red. co łączy się z finansowaniem majątku obrotowego. Ŝe optymalny poziom sfinansowania majątku trwałego kapitałem własnym wynosi 70%) oraz w razie potrzeby długoterminowym kapitałem obcym. 120 Polityka bilansowa i analiza finansowa. 142 76 75 74 . JeŜeli dynamika kapitałów własnych jest silniejsza od dynamiki kapitałów obcych. czyli przez kapitał własny. poŜyczki. Ŝe majątek obciąŜony duŜym ryzykiem. powinien być finansowany w sposób najbardziej bezpieczniejszy. Wrocław 2002. Oddzielna niewystarczająca.Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych jest równy wskaźnikowi dynamiki majątku całkowitego.wzrasta udział kapitałów o większym wskaźniku dynamiki. cit. jest to pozytywny objaw. analiza by poszczególnych pozycji pasywów i aktywów jest wyczerpująco ocenić sytuację ekonomiczno-finansową przedsiębiorstwa. Wydawnictwo Ekspert. tym samym: kapitał własny majątek trwały kapitał własny+ długoterminowy obcy majątek trwały ≥ ≥ 0.00 (I stopień pokrycia) (II stopień pokrycia) W. s.

s. kłopoty ze ściąganiem naleŜności). 75 . to musi bezwzględnie finansować majątek trwały kapitałem długoterminowym. Wartość tego wskaźnika powinna przekraczać 100%. cit. 143. co zgodne jest ze złotą regułą finansową. Ta część kapitału stałego.. W praktyce jednak obserwuje się.w zaleŜności od podejścia . Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałami długoterminowymi jest uzupełnieniem poprzedniego wskaźnika. Pozostałe środki obrotowe finansowane są kapitałami krótkoterminowymi (zobowiązaniami i kredytami). wynikającego z unieruchomienia części środków obrotowych (zapasów. O ile przedsiębiorstwo swojego majątku trwałego moŜe nie mieć sfinansowanego kapitałem własnym.oblicza się według poniŜszych formuł78: • • podejście kapitałowe KAPITAŁ OBROTOWY NETTO = KAPITAŁ STAŁY – MAJĄTEK TRWAŁY podejście majątkowe KAPITAŁ OBROTOWY NETTO = MAJĄTEK OBROTOWY – KAPITAŁY OBCE KRÓTKOTERMINOWE 77 78 Ibidem. Jest to. ułatwiający zachowanie bieŜącej płynności finansowej. Celem kapitału pracującego w przedsiębiorstwie jest minimalizacja ryzyka. to przedsiębiorstwo takie ma bardzo silne podstawy finansowe. Gabrusewicz. W. 123. w jakiej części majątek trwały jest finansowany kapitałem własnym. naleŜności) lub teŜ wynikającego ze strat związanymi z tymi środkami (trudności zbytu produktów. poniewaŜ kapitały długoterminowe powinny przewyŜszać wartość majątku trwałego. JeŜeli majątek trwały jest w całości finansowany kapitałami własnymi. s. Ŝe przedsiębiorstwo moŜe mieć trudności w regulowaniu bieŜących zobowiązań.Do oceny struktury kapitałowo – majątkowej słuŜą równieŜ następujące wskaźniki: wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego wskaźnik zaangaŜowania kapitałów obcych = = = = kapitał własny x 100 majątek trwały kapitał stały x 100 majątek trwały kapitał krótkoterminowy x 100 majątek obrotowy kapitały obce x 100 majątek obrotowy Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym informuje. więc pewnego rodzaju element bezpieczeństwa. która finansuje środki obrotowe określana jest mianem kapitału obrotowego netto lub kapitału pracującego. to wartość wskaźnika jest mniejsza od 100%. Kapitał obrotowy netto . Stopień tego finansowania określa wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego77. Oznacza to. op. iŜ część środków obrotowych finansowana jest kapitałem stałym. JeŜeli majątek trwały nie jest pokryty kapitałami długoterminowymi.

30 12 162 308.00 5 015 020.73 171 2832.42 7 186.90 0.25 10 617 599.86 Pasywa razem 18 458 356.45 301 684.00 5 052 102.00 805 400. iŜ przyrost kapitałów własnych w rozpatrywanym okresie wyniósł 6 517 158.91 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.42 0.00 3 972. Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp. Jest to sytuacja korzystna dla przedsiębiorstwa.00 4 017 200. w latach 2002-2005 2002 A.07 7 186.78 2004 1 400 000.o.00 3 221 688.01 5 369 431.53 244 121. NaleŜy zauwaŜyć.34 0.00 5 003 448.18 10 337 251.75 9 132 173.00 zł. na co największy wpływ miał przyrost kapitału zapasowego.12 1 874 759.00 65 2769.52 1 000 000.31 21 766 071.Zobowiązania krótkoterminowe IV.44 1 640.69 1 761 190.Rezerwy na zobowiązania -długoterminowe -krótkoterminowe II.11 11 909 667. w jakim stopniu kapitał pracujący finansuje majątek całkowity i majątek obrotowy.60 9 226.97 zł.07 899 865.69 0.Kapitał (fundusz) zapasowy III.9 9 226.00 3 972.Badając strukturę majątkowo-kapitałową.89 11 135 497.o.05 B.79 244 121.15 0. poziom kapitału obrotowego wykorzystuje się do obliczenia następujących wskaźników: wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego = = kapitał obrotowy x 100 majątek całkowity kapitał obrotowy x 100 majątek obrotowy Wartość przedstawionych powyŜej wskaźników informuje o tym.48 4 8358.65 10 335 103.00 3 664.Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny IV.07 3 664.Zysk (strata) netto 3 817 944. Analizując zmiany bezwzględne poszczególnych pozycji pasywów moŜna zauwaŜyć.78 0.79 78 097.Kapitał (fundusz) podstawowy II.Kapitał (fundusz) własny I.o. którego wartość wzrosła o 4 198 047.00 2 339 260. iŜ w 2004 roku wspólnicy dokonali dopłaty do kapitału podstawowego w kwocie 400 000. W 2005 roku badanej spółce udało się 76 .56 301 684. Spadek wartości wskaźnika oznacza wzrost finansowania majątku obrotowego kapitałem krótkoterminowym i jest to dla przedsiębiorstwa sytuacja niekorzystna.40 6 740 569.07 1 710 859. PoniŜsza tabela zawiera dane wyjściowe do dokonania analizy sytuacji kapitałowej badanej zakładów mięsnych Agro-Handel Sp.94 26 252 714.39 9 798 718.91 1 000 000.Zobowiązania i rezerwy l. Jego wzrost oznacza zwiększenie długookresowych kapitałów w finansowaniu majątku obrotowego w przedsiębiorstwie. z o.15 2003 4 540 809.36 23 178 120.Zobowiązania długoterminowe III. z o.34 1 640.78 8 027.74 2005 1 400 000.75 652 769.77 70 070.53 zł. z o.Rozliczenia międzyokresowe -długoterminowe -krótkoterminowe 9 847 444.12 3 687 533.

w latach 2002 – 2005 79.45 zł. W latach 2002 – 2005 zobowiązania i rezerwy kształtowały się na poziomie od 14 640 411.o.08% 39.63%.03% 2002 2003 2004 2005 KAPITAŁ DŁUGOOKRESOWY KAPITAŁ KRÓTKOOKRESOWY Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp. był on większy o 1 976 673.40 zł i w porównaniu do roku 2003 (najniŜszego zysku). w latach 2002 – 2005 57.32% 79. iŜ udział kapitałów obcych w strukturze w ciągu badanego okresu spadł z poziomu 79. z o. z o.11% 52.46% 44.o.63% 20.14% 70.wypracować największy w całym badanym okresie zysk. Analizując wykres 8 moŜna zauwaŜyć.68% 20.o.89% 47.72% 34. z o.51 zł. wyniósł on: 3 687 533.86% 29. tym samym badana spółka poprawia swą strukturę własnościową. Struktura kapitałów badanego podmiotu gospodarczego obrazują poniŜsze wykresy: Wykres 8: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium własności firmy Agro-Handel Sp.92% 60. z o.37% 2002 2003 KAPITAŁ WŁASNY 2004 KAPITAŁ OBCY 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp.28% 65.54% 55.79 zł do 17 225 261.32% do 60.97% 42. Wykres 9: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium terminowości firmy Agro-Handel Sp.o. 77 .

Systematyczny wzrost wielkości wskaźnika relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych świadczy o coraz większej roli długoterminowych źródeł finansowania aktywów spółki Agro-Handel. z o.54 0. mianowicie do roku 2003 kapitał całkowity spółki zdominowany był przez kapitały krótkoterminowe (58% w 2002. RównieŜ korzystnie kształtują się wskaźniki relacji kapitałów badanej spółki. spadała z 3.29. iŜ firma Agro-Handel jest podmiotem silnie uzaleŜnionym od kapitałów obcych. w stosunku do źródeł własnych.26 0.10 1. o 2.26 0.o. Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp.54 w 2005 tj.65 1.o.83 0.44 0. natomiast po 2003 roku w kapitałach dominowały kapitały długoterminowe (52% w 2004.79 2.79 0.86 wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.41 1. W dwóch ostatnich badanych okresach miara skali samofinansowania (wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych) systematycznie wzrastała. Skala zaangaŜowania obcych źródeł finansowania.74 3. z o. 56% w 2003).83 w 2002 roku do 1. jednak nadal na koniec badanego okresu wielkość utrzymała się na dość niskim poziomie – zaledwie 0.65. Świadczy to o tym. 78 . w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE KRYTERIUM WŁASNOŚCI: WSKAŹNIKI RELACJI 2002 2003 2004 2005 wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych KRYTERIUM TERMINOWOŚCI: 3. 65% w 2005).Z kolei . Szczegółowa struktura oraz dynamika kapitałów własnych i obcych a takŜe ich składników podstawowych prezentuje tabela 13.w latach 2002 – 2005 nastąpiła znacząca zmiana w strukturze kapitałowej.jak wynika z wykresu 9 .

o 151.70 140.67 44338.06 31. Natomiast w strukturze kapitałów obcych obserwuje się dość korzystne zjawisko w ciągu czterech kolejnych lat.94% z poziomu 117.00 20.49 124.67 62.00 109.rezerwy na zobowiązania .47 Kapitał całkowity 117.97 0.93% do 170.26 16433.24 80.51%.00 621. a w ostatnim roku jego udział wynosił juŜ tylko 13.44 72.11 125.00 290.00 26.00 100.23 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.76 114.02 100. przy czym wśród jego składników największą dynamiką .28 4761.41 35. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE STRUKTURA (%) 2002 2003 2004 2005 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 Majątek trwały . Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów badanej spółki przedstawiają się następująco: 79 .07 133.02 51.54%.04 29.66 97. w pierwszym okresie stanowił 26.90 44.68 118.00 400.84 86.03 0.00%.45 52.77 47.92 125. Jednocześnie udział kapitału podstawowego w rozpatrywanym okresie systematycznie spada.58 215.61 0.52 0. Zobowiązania krótkoterminowe wykazywały tendencje spadkową.66 438.00 100.44% na 31.89 3.24% wyróŜniał się kapitał zapasowy. z o. jakim jest wzrost udziału zobowiązań długoterminowych z poziomu 27.55 48.55 112.o.zobowiązania długoterminowe .48 32. przy jednoczesnym spadku udziału zobowiązań krótkoterminowych z 72.57 142.55 140. co naleŜy ocenić jako korzystne zjawisko.19% kapitałów własnych.66% do 108. który stanowi blisko 50. Od 2003 roku największy udział w strukturze kapitałów własnych ma kapitał zapasowy.10 7.80 3. a ich dynamika spadła o 24.92 2.06 117.Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp.kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny .01 27.72 562.33 70.81 22.64 19.kapitał (fundusz) podstawowy .72%.00 100.92 270.62 27.36 100.77%.70% tj.o.60 176. i tak.01 92.93 100.19 21.kapitał (fundusz) zapasowy .37 11.36 108. Z kolei dynamika kapitałów obcych spadła o 8.37% tj.51 57.54 Kapitał obcy . Na podstawie danych zawartych w tabeli 13 wynika.00 100.zobowiązania krótkoterminowe .00 0.00 0.55% do 57.rozliczenia międzyokresowe 100. z o.aŜ 521.01 80.zysk (strata) netto 100.52 6. o 15.82 100.55%.55%.81 13. Ŝe w latach 2002 – 2005 dynamika kapitałów własnych spółki Agro-Handel wzrosła z poziomu 18.

49 % 148.kapitałową dopiero w 2005 roku.Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp. Spółce udało się osiągnąć prawidłowa strukturę majątkowo .88 % 114.01 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. iŜ ich poziom.92 % 118.51 2002 2003 Złota reguła bilansa % 2004 2005 Złota zasada finansowania % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.50 % 106. Warto zauwaŜyć.80 0.19 1.07 0.66 % 122.o.23 % 113. z o. iŜ w latach 2002 .84 % 140.27 % 153.43 % 126. Wykres 9 obrazuje jak w spółce Agro-Handel przestrzegana była złota reguła bilansowa. w latach 2002 – 2005 WSKAŹNIKI DYNAMIKI WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych 2003 (2002 = 100) 2004 (2003 = 100) 2005 (2004 = 100) 117.91 % 83. iŜ najsilniejszymi wskaźnikami dynamiki odznaczają się kapitały własne oraz kapitały długoterminowe.72 0.93 % 117.38 0. w całym okresie objętym badaniem kształtowały się stosunkowo korzystnie. Agro-Handel.o. oznacza to.2004 nie została zachowana złota reguła bilansowania przez firma.52 0.54 % 90. 80 .33 % 96.44 % 95. Jak wynika z obliczeń przedstawionych w Tabeli 14.o. Wykres 10: Złota reguła bilansowa badanej spółki w latach 2002 – 2005 140% 120% 100% 80% 60% 40% 20% 0% 1. Z obliczeń przedstawionych na wykresie 10 wynika. z o.96 0. co roku wzrastał szybciej.

16 % 124. Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp.46 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. JednakŜe w ostatnim roku objętym badaniem poziom kapitału obrotowego netto jest najwyŜszy w całym okresie. z o.38 % 131. w latach 2002-2005 WKAŹNIKI STRUKTURY M AJĄTKOWO-KAPIT AŁOWEJ WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego wskaźnik zaangaŜowania kapitałów obcych wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego 2002 2003 2004 2005 52.94 % 80.Kształtowanie się kapitału obrotowego netto badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono na wykresie 11. Oznacza to.16 % 175. z o.84 % 112.o PowyŜszy wykres wskazuje.56 % 90.00 % 95. Wykres 11: Kapitał obrotowy netto firmy Agro-Handel Sp.79 % -10.31 % 166.40 % 72. Ŝe w tych latach majątek trwały firmy przewyŜszał kapitał stały.78 % 4.65 % 3.02 % 77. w latach 2002 –2005 3 000 000 zł 2 729 136 zł 2 000 000 zł 1 000 000 zł 0 zł -1 000 000 zł -2 000 000 zł -3 000 000 zł 513 926 zł 512 286 zł 1 007 077 zł 2 002 2 003 2004 2005 -1 212 648 zł -1 220 675 zł -2 374 441 zł -2 367 255 zł KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście kapitałowe) KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście majątkowe) Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.o.o 81 . ta zaś moŜe doprowadzić do bankructwa. gdyŜ moŜe spowodować do utratę płynności finansowej.o.48 % 2. Jest to sytuacja niekorzystna. iŜ w latach 2003 – 2004 kapitał obrotowy spółki Agro-Handel był ujemny.92 % -5.27 % -12. zatem zmniejszyło się zagroŜenie utraty płynności finansowej. z o. z o.23 % 50.84 % 8.14 % 107.91 % -24.08 % 133.60 % 37. dlatego część majątku trwałego finansowana była kapitałami krótkoterminowymi.06 % 107.

który równieŜ w roku 2003 kształtował się na poziomie 175. jaką spełnia wynik finansowy w działalności przedsiębiorstwa. iŜ spółka Agro-Handel sprawnie spłaca zaciągnięte wcześniej zobowiązania kredytowe. jaka w tym czasie miała miejsce. cit.94% i 80. Zakłady Mięsne Agro-Handel nie były w stanie sfinansować modernizacji budynków i zakupu nowych środków trwałych bez konieczności zadłuŜenia się (zaciągnięcia kredytów). Ze znaczącej roli. rozbudowano system wagowy. Wędzki opt. Niski poziom wskaźników wynika z gruntownej modernizacji zakładu produkcyjnego. 33. Operując wielkościami strumieniowymi. UmoŜliwia równieŜ rozwój firmy i wzrost jej wartości. 3. 82 . Znajduje to odbicie w poziomie wielkości wskaźnika zaangaŜowania kapitałów obcych.Jak wynika z przedstawionych w powyŜszej tabeli danych. Wstępna ocena księgowej wielkości wyniku finansowego Wielkość wyniku finansowego jest głównym czynnikiem rzutującym na poziom rentowności. Sierpińska. określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. Na wynik finansowy moŜe oddziaływać róŜny układ 79 M. Przez kolejne lata obserwuje się spadek wartości tego wskaźnika. Dodatkowo pełni rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego. a takŜe wyposaŜono dział produkcji wędlin w nowe maszyny i urządzenia techniczne. przychody z operacji finansowych oraz odpowiadające tym rodzajom działalności koszty i straty.. s. W 2003 roku rozpoczęto rozbudowę hali uboju. D. Rachunek wyników to główne źródło informacji o wielkości osiągniętego zysku lub poniesionych strat. grupuje wszystkie przychody uzyskiwane ze sprzedaŜy dóbr i usług wytworzonych przez przedsiębiorstwo.79% i był najwyŜszym w całym okresie objętym badaniem. tworzy się potrzeb jego wielokierunkowej analizy79.. Ponadto stanowi podstawę do rozliczeń finansowych z budŜetem państwa w postaci podatku dochodowego. co wskazuje na to. a takŜe podstawowym źródłem zasilania przedsiębiorstwa w kapitał własny oraz wypłat dywidend dla udziałowców. w 2003 roku zarówno wielkość wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym jak i kapitałem stałym były najniŜszym w całym analizowanym okresie i wynosiły odpowiednio: 37.16%.3. przychody ze sprzedaŜy towarów. zakupiono nową linie ubojową.

red.84 2 699 142.75 67 997 353.13 129 037.89 899 865.52 Zysk(strata) na sprzedaŜy Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne 864 475. w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE Przychody netto ze sprzedaŜy i zrównanie z nimi Koszty działalności operacyjnej 2002 2003 2004 2005 69 760 541.02 893 739.04 955 386.96 627 992..78 1 032 773.41 2 389 881. w jakim stopniu kaŜdy z nich wpłynął na powstanie ostatecznej wielkości wyniku finansowego i czy jest ona prawidłowa z punktu widzenia ekonomicznej efektywności środków zaangaŜowanych w procesie produkcji.13 441 769.31 229 378.52 zł i był większy od najniŜszego wyniku osiągniętego na tej działalności w badanym okresie o 3 878 313.26 807 825.07 72 853 543. 146.68 376 987.17 zł. który w wartościach bezwzględnych wyraŜa się kwotą 2 922 950. Wstępna analiza rachunku wyników obejmuje80: • ustalenie i ocenę zmiany wielkości strumieni pienięŜnych prezentujących przychody ze sprzedaŜy.33 73 661 368.27 5 013 533.73 3 687 522. z o. koszty i wynik finansowy i inne wielkości ekonomiczne w kolejnych latach badanego okresu.39 1 874 757. W porównaniu do 1 763 188.13 74 286.62 89998 011.37 86 555 975.78%.26 zł zysk wypracowanego w pierwszym roku analizowanego okresu nastąpił wzrost o 265.23 1 763 188. Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp. Sawicki op. cit.41 261 181.59 Wynik finansowy netto 1 710 859.90 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.o. 80 83 . Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą.25 359 091.05 67 726. Szczegółowa analiza poszczególnych czynników umoŜliwia określenie.35 2 066 583.czynników biorących udział w jego tworzeniu. • badanie relacji zachodzących pomiędzy poszczególnymi wielkościami ekonomicznymi rachunku wyników.99 1 727 581. z o.77 4 728 728.18 515 124.o.05 661 847.02 84 489 391.49 154 615. s. Przekształcona do postaci analitycznej forma rachunku wyników stanowi dobrą podstawę do wstępnej oceny kształtowania się wyniku finansowego na róŜnych poziomach (Tabela 16).53 94 684 149.91 4 686 138. K.26 zł.35 Zysk(strata) z działalności gospoddochodowy Podatek arczej 2 372 707. Polityka bilansowa i analiza finansowa.01 1 041 205.88 1 341 634.29 75 803.70 236 803.69 Zysk(strata) z działalności operacyjnej Przychody finansowe Koszty finansowe 2 473 048. NajwyŜszy wyniki na działalności podstawowej spółka Agro-Handel osiągnęła w 2005 roku i wyniósł on: 4 686 138.62 1 502 633.

Bardzo pomocne w zakresie analizy rachunku wyników jest tzw.o.o.86% -38. W tym celu dokonuje się porównawczej oceny wskaźników dynamiki poszczególnych jego składników.72% -28. które w formie dwóch tabel obrazuje strukturę oraz dynamikę przychodów i kosztów.08% wynik na działalności podstawowej wynik na działalności operacyjnej wynik na operacjach finansowych obowiązkowe obciąŜenia wyniku finansowego 60% 40% 20% 0% -20% -40% -60% 103.48% -7. zestawienie analityczne.24% 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp. Otrzymane w ten sposób odchylenia dodatnie i ujemne informują przejrzyście o zaistniałych przekształceniach poszczególnych elementów osiągniętego wyniku finansowego. które w głównej mierze rzutują na poziom zysku netto.89% -49. z o.49% -5.23% 33. w latach 2002-2005 140% 120% 100% 80% 127.77% 77. Potwierdzenie rezultatów oceny wyniku finansowego przy wykorzystaniu wskaźników dynamiki moŜna uzyskać przez równoległą analizę wskaźników struktury rachunku wyników. z o.Kształtowanie się wyników poszczególnych segmentów działalności firmy Agro-Handel w rozpatrywanym okresie obrazuje poniŜszy wykres: Wykres 12: Wielkość i zmiana wyników na poszczególnych obszary generowania wyniku finansowego firmy Agro-Handel Sp. istotne znaczenie ma tu porównanie wskaźników.21% 41.06% 89. Ocena struktury analitycznego rachunku wyników polega na ustaleniu udziału poszczególnych jego składników w ogólnej (stanowiącej 100%) wielkości przychodów ze sprzedaŜy.09% -16.88% -17.69% 110. Analiza dynamiki umoŜliwia wymierne określenie wpływu podstawowych czynników na wzrost lub spadek wyniku finansowego netto. 84 .50% -27.74% 8.

32 Zysk(strata) z działalności gospodarczej 3.45%.14 124.stat.10 Pozostałe przychody operacyjne 1.54 3.10% w 2005 roku81. z o.35 66.08 0. 97.60 2. 103.76 109.45 0.72 199.57%.82 117.17 4.00 100.47 98.16 57. i 102.47%.92 Przychody ze sprzedaŜy towarów i materiałów 7.39 1.75 52.o.54 100.gov.04 Przychody finansowe 0.57 -561.90 Zysk(strata) na sprzedaŜy 2.75 52.11 97.73 97.32 215.62 141.03 0. 92.htm 03.2007 81 85 .73 130.92 58.10 Koszty finansowe 0.10 3.24 164.69%.73 -551.78 199.18 0.00 100.57 156.97 95.00 105. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.o.59 124.40 1. Przedstawione w tabeli 17 wskaźniki dynamiki wyniku finansowego netto nie uwzględniają wpływu zmiany cen w badanym okresie.66 45. 97.60 77.94 0. Analiza struktury rachunku wyników wykazuje.99 1.49 103.81 105.61%.00 Przychody ze sprzedaŜy produktów 92.Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów.60 6.36 2.18 0.82 43. ich wskaźnik udziału wynosił w kolejnych latach odpowiednio 92.39 667.82 Podatek dochodowy Wynik finansowy netto 0.84 103.57 3. stanowią analogicznie: 97.95 1.05 107.30 4.44 5.33 0.05% ogólnej wielkości ze sprzedaŜy.83 109.pl/dane_spol-gosp/ceny_handel_uslugi/wskazniki_inflacja/wsk_c_50-05.81%.95 2.24 2.39 Koszty działalności operacyjnej 97.21 265. Natomiast koszty działalności operacyjnej. Wskaźniki inflacji (wskaźnik cen przy podstawie rok poprzedni = 100) w poszczególnych latach kształtowały się następująco: 100.53 1. 98.08 0.73 2.96 168.12 0.52 406.01.55 157. Analiza dynamiki zysku po wyeliminowaniu wpływu zmiany cen przedstawia poniŜszy wykres: http://www.38 60. 96.08 135.80% w 2003.64 400.22 1.60 1.01 0.40 Zysk(strata) z działalności operacyjnej 3. z o.22 100.76 0. 95.70 50.25 132.45 -0.46 88.. Ŝe decydujący wpływ na wielkość przychodów netto ze sprzedaŜy mają przychody ze sprzedaŜy produktów.69 2.90%.50% w 2004.30 0.57 92.89 56.30 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.14 202. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE STRUKTURA (%) 2002 2003 2004 2005 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 Przychody netto ze sprzedaŜy 100.69 Zmiana stanu produktów -0.35 Pozostałe koszty operacyjne 0.58 110.61 96.55 2.

69 69 043 194.28 Koszty działalności operacyjnej Pozostałe koszty operacyjne Koszty finansowe Podatek dochodowy 67 997 353.83 157.92 406.24 164.08 135. 24.62 95 713 822.25 132.29 261 181. z o.o.73% od poziomu z 2002 roku.03% 100% 52.89 899 865.35% 3 687 522. z o. 35.04 1 041 205.85 87 517 441.41 955 386.62 89 998 011.13 1 032 773.Wykres 13: Wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.75 52.84 103.13 229 378.05 236 803.68 74 286.75 Pozostałe przychody operacyjne 864 475.02 84 489 391.24 74 564 888.69 135. natomiast wartość wskaźnika dynamiki w cenach porównywalnych obniŜa się o 13.32 108.96 168.01 661 847.80 124.13 75 464 753. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 WARTOŚĆ (zł) 2003 2004 2005 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 Przychody netto ze sprzedaŜy 69 760 541.59 124.07 72 853 543.05 627 992.73% Pozostałe przychody operacyjne charakteryzowały się zmienną dynamiką.73 1 796 984.85 1 710 859.89 1 710 859.55 66.18 359 091.13 376 987. Koszty działalności operacyjnej 86 .39 892 723.89 92 026 300.78 893 739. Dynamika przychodów netto ze sprzedaŜy w stosunku do roku wyjściowego wynosiła dla kolejnych lat odpowiednio: 5. w latach 2002-2005 i jego dynamika w cenach porównywalnych 250% wynik fiansowy netto w cenach bieŜacych 200% wynik finansowy netto w cenach porównywalnych wskaźnik dynamiki w cenach porównywalnych 150% 105.46 85 642 683.25 PRZYCHODY OGÓŁEM: 70 754 054.35%.52 58.19% i kształtuje się na poziomie 202.49 1 727 581.90 3 461 848.16 103.33 73 661 368.96 Przychody finansowe 129 037.18% 50% 202.54%.59%.06 107. Wskaźniki dynamiki przychodów i kosztów poszczególnych segmentów działalności analizowanej spółki przedstawiono w tabeli 18.o.08%.37 86 555 975.o. z kolei przychody finansowe osiągały poziom niŜszy średnio o 43.73 199.31 75 803.35 156.. Jak widać na wykresie 13 oraz w tabeli 18 dynamika zysku w cenach bieŜących w okresie czterech lat wynosiła 215.57 106.25 0% 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.70 67 726. z o.14 124.99 441 769.23 154 615.66 123.53 94 684 149. Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp.49 57.04 133.36 667. z o.96 105.39 110.60 1 874 757.02 515 124.75 77.29 KOSZTY OGÓŁEM Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.o.

22 2 936 477.37%.89 899 865. Obok statystycznej informacji o stanie i zmianach w zakresie zasobów i źródeł ich pochodzenia oraz dynamicznej informacji w ujęciu memoriałowym o przychodach i kosztach. w którym to róŜnica pomiędzy dynamika kosztów a przychodów działalności operacyjnej była niŜsza o 3. Informacje zawarte w rachunku przepływów pienięŜnych pozwalają wyjaśnić zmiany występujące w aktywach bilansu jak i w sytuacji finansowej.35 235 120.00 1 374 422.93 -3 665 103.98 -1 027 772.90 2 332 824. ustalenie źródeł jej pochodzenia i kierunków wykorzystania.92 -258 329.23 5 686 589.85 3 312 073.22 2 186 423.67 -172 150.41 -5 628 920.39 Zysk (strata) netto -1 807 898.83 Korekty razem Przepływy pienięŜne netto z działalności operacyjnej -97 038. Rachunek przepływów pienięŜnych wypełnia lukę w tworzeniu przez rachunkowość „wiernego obrazu” sytuacji finansowej przedsiębiorstwa.96 4 211 939. z o. w tym zwłaszcza w strukturze finansowania działalności gospodarczej oraz w płynności finansowej firmy. Dane o przepływach pienięŜnych mogą teŜ zawierać uŜyteczne informacje do określania kwoty.74 1 061 717. 3.59 -3 588 -841 390.45 -1 377 944.55% w 2003 i o 0.17% w 2004 a niŜeli odpowiadające im przychody.40 1 999 055. terminowości oraz stopnia pewności przyszłych przepływów pienięŜnych. uzyskuje się w tym rachunku równieŜ dynamiczną informację w ujęciu kasowym o wpływach i wydatkach firmy.12 Wydatki Przepływy pienięŜne netto z działalności inwestycyjnej Przepływy środków pienięŜnych z działalności finansowej Wydatki Przepływy pienięŜne netto z działalności finansowej 132 684.4.55 1 406 770.00 -2 229 484. Analiza pionowa i pozioma rachunku z przepływów środków pienięŜnych Podstawowym celem sporządzania tego rachunku przepływów pienięŜnych jest określenie: zdolności generowania gotówki i jej ekwiwalentów przez przedsiębiorstwo.80 1 613 065.06 -3 691 970.45 583 342.29 Przepływy pienięŜne netto razem 486 340.91 Przepływy środków pienięŜnych z działalności operacyjnej 1 710 859.70 -3 824 654.97 111 896. z o.49 2005 3 687 533. w latach 2002 – 2005 2002 2003 2004 1 874 759.48 884.97 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp. 87 .o.06 Wpływy -1 028 098.89 1 750 000.17 2 812 826.wzrastały szybciej o 1.o.81 1 158 651.31 Przepływy środków pienięŜnych z działalności inwestycyjnej 186 707. Tabela 19 zawiera dane dotyczące przepływu strumieni środków pienięŜnych badanej jednostki gospodarczej w czterech kolejnych latach Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp.38 -5 740 816.45 76 218. Tendencja ta odwróciła się w 2005 roku.

Jak wynika z tabeli 19 w 2002 roku dwa ujemne strumienie: operacyjny i inwestycyjny są finansowane były źródłami zewnętrznymi. Z punktu widzenia zdolności generowania środków 88 . Ŝe zysk netto to nie to samo. Bardzo istotne jest tu określenie i ocena zdolności przedsiębiorstwa do generowania środków pienięŜnych z działalności podstawowej. Zastosowanie dodatkowych obliczeń i ocen. W metodzie pośredniej. uzyskiwane z poszczególnych rodzajów działalności. Przedstawiona interpretacja zmian w stanie środków pienięŜnych ma charakter ogólny. Niedobór środków pienięŜnych pokrywany był kredytami i poŜyczkami oraz innymi wpływami finansowymi. wykorzystywanej do zestawienia przepływów pienięŜnych z działalności operacyjnej wyraźnie widać. Trzy rodzaje strumieni oraz dwa kierunki przepływu (dodatni lub ujemny) pozwalają. Tabela 21: Wynik księgowy a środki pienięŜne netto z działalności operacyjnej TREŚĆ WYNIK FINANSOWY NETTO ŚRODKI PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ WARIANTY I II III IV + + + - + - Źródło: Opracowanie własne. inwestycyjnej i finansowej są pomocne w rozpoznaniu konkretnej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. pozwala spojrzeć szerzej na zmiany środków pienięŜnych w przedsiębiorstwie. netto z działalności operacyjnej wyróŜnić moŜna cztery warianty charakteryzujące sytuację finansową przedsiębiorstwa. Porównując zysk netto i środki pienięŜne . Natomiast w kolejnych latach dodatni strumień pochodzący z działalności operacyjnej nie był wystarczający dla pokrycia wydatków inwestycyjnych. Podstawę oceny stanowią tylko salda środków pienięŜnych netto. dla której przedsiębiorstwo zostało powołane (samofinansowanie). co gotówka wypracowana z działalności operacyjnej (podstawowej).Rachunki przepływów pienięŜnych sporządzane z podziałem na przepływy działalności operacyjnej. bowiem wyróŜnić osiem moŜliwych przypadków. Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pienięŜnych KATEGORIA STRUMIENI I II III KOLEJNE PRZYPADKI IV V VI VII VIII OPERACYJNY INWESTYCYJN FINANSOWY + + + + - + + - + + + + + + - - Źródło: Opracowanie własne. pozyskiwanie z zewnątrz kapitałów własnych i obcych oraz kierunków ich wykorzystania. Jest to sytuacja typowa dla przedsiębiorstw rozwijających się.

06 zł. Wynosiły one odpowiednio dla roku: 2002: -841. Analiza struktury.970. dla 2004: 3. natomiast w trzech kolejnych latach wynik na działalności operacyjnej przyjmował wartości dodatnie. (czyli analiza pionowa) pozwala ujawnić podstawowe źródła pochodzenia gotówki lub teŜ kierunki ich wydatkowania.686. usług były wyŜsze od wydatków z działalności operacyjnej.pienięŜnych od roku 2003 badane przedsiębiorstwo znajduje się w korzystnej sytuacji gdyŜ osiąga zysk netto i jednocześnie uzyskuje nadwyŜkę środków pienięŜnych z działalności operacyjnej.936. 2. jedynie w roku 2002 Cash Flow operacyjne wykazywało niedobór w wysokości: 97. dla 2003: -5. 89 . Ujemne przepływy pienięŜne netto dla działalności inwestycyjnej.211.31zł. Oznacza to. jakie spółka uzyskiwała od 2003 ze sprzedaŜy towarów. które wynosiły odpowiednio: 4. Wykres 14 przedstawia przepływy netto z poszczególnych działalności badanej jednostki gospodarczej w rozpatrywanym okresie.477. Jak widać na poniŜszym wykresie w badanym okresie.920.884.390.96 zł. Generowana nadwyŜka gotówkowa w wyniku prowadzonej działalności finansowej w ciągu czterech lat spadła o 83.22 zł. W ramach wstępnej analizy rachunku przepływu środków pienięŜnych istotne jest teŜ badanie struktury i dynamiki tych przepływów.939.691. gdyŜ informują o intensywnym rozwoju firmy. wyrobów. Analiza dynamiki (analiza pozioma) umoŜliwia natomiast ocenę występujących tendencji zmian poszczególnych pozycji. Ŝe środki pienięŜne.41 zł.48 zł i dla 2005: -3. Z kolei cash flow finansowe w całym badanym okresie charakteryzuje stała tendencja spadkowa.038.588. jakie kształtowały się w badanej jednostce naleŜy oceniać pozytywnie.89 zł.23 zł i 5.589.628.29%.

01 % 18.43 % 28.31 zł 2002 -841 390.06 zł -3 588 884.26 % 13.96 zł 235 120.2005.44 % -22.21 % -2. Wysokim udziałem w strukturze Cash Flow operacyjnym charakteryzuje się takŜe amortyzacja.o.89 zł Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.80%. z o. które polegało na wyeliminowaniu pozycji nienaleŜących do tej działalności.zmiana stanu rozliczeń międzyokresowych PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ 2002 -18.35 zł -97 038.25 % 28. 70.00 % 100.92%.zmiana stanu zapasów . ale nie jest wydatkiem.76 % -22.36 % -5.o.00 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp.zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych .10 % -0. z o.o.28 % 19. która jest kosztem.94 % 52.08 % 2003 2004 2005 22.02 % 6. Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp. stanowiący kolejno: 22.82 % 100. zatem nie pociąga za sobą Ŝadnych przepływów 90 .99 % 70.o.92 % 68.22 zł 1 406 770. Głównym źródłem dodatnich wartość przepływów pienięŜnych netto z działalności operacyjnej był zysk na działalności operacyjnej.57 % 37.33 % -1.50 % 19.00 % 100.04 % -8.zysk na działalności operacyjnej .80 % 32.45 % -37.92 % 17.64 % -19. w latach 2002 – 2005 DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA 4 211 939.55 zł 2 936 477. Efekt tego przekształcenia przedstawia tabela 22.zmiana stanu naleŜności .Wykres 14: Kształtowanie się dynamiki poszczególnych rodzajów strumieni przepływów pienięŜnych netto firmy Agro-Handel Sp.41 % -1.00 % 100.17 zł 583 342.29 zł 1 158 651.amortyzacja .85 % 0.48 zł -5 628 920. z o.99%.13 % 2. Do celów analizy strukturalnej nadwyŜki strumienia pienięŜnego z działalności operacyjnej dane zawarte w części A rachunku zostały poddane przekształceniu.zmiana stanu rezerw . w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE .81 % 0.41 zł 2003 2004 2005 -3 691 970. z o. 68.23 zł 5 686 589. całej nadwyŜki operacyjnej w latach 2003 .

Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp.00 % 100. z o.kredyty i poŜyczki 100.39 % 16.72 % 5.00 % 100.pienięŜnych.00% 100.00 % 100. Struktura gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.00% 100.00 % 100.646.00 % 100.47 % . 91 .dywidendy i inne wypłaty na rzecz właścicieli 43. z o.57 % .00 % 100.inne wpływy finansowe 39.00 % 100. w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE 2002 2003 2004 2005 WPŁYWY: 100.nabycie wartości niematerialnych i prawnych 100.00 % .00 % 100.spłaty kredytów i poŜyczek 10. z o.00% oraz rzeczowych aktywów trwałych WYDATKI: 100.o.00 .00 % 100.00% 100.32 zł. z o. NiŜsza wartość przepływów netto z działalności operacyjnej w 2004 roku wynika z niekorzystnej zmiany stanu naleŜności (spadek o 653.wykup dłuŜnych papierów 7.38 % 44.odsetki 45.79 % PRZEPŁYWY PIENIĘśNE 100.00 % . Dlatego kwotę amortyzacji naleŜy dodać do wyniku finansowego.o.36 % wartościowychkrótkoterminowych .22% . Do analizy struktury przepływów pienięŜnych netto z działalności inwestycyjnej wykorzystano poniŜszą tabele: Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.00 % 100.00 % 100.00 % 100.28 % 30.00 % 100.34 % 13.87 % 5. składa się wyłącznie z wpływów i wydatków związanych z nabyciem i zbyciem wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych.68 zł) przy jednoczesnym spadku zobowiązań niezwiązanych z zaciągniętymi kredytami i poŜyczkami o 1.44 % 86.64 % 2.00 % oraz rzeczowych aktywów trwałych PRZEPŁYWY PIENIĘśNE 100.00% 100.41 % 11.00 % 100.wpływy netto z dopłat do kapitału 14.00 % NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp.o.10 % .00% 100.00 % 100.00 % 100.099.43 % WYDATKI: 100.00 . z o.78 % 61.00 % 100. w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE 2002 2003 2004 2005 WPŁYWY: 100.00 % 46.o.716. W badanej spółce składniki gotówki netto z działalności finansowej przedstawione zostały w tabeli 24.00 % 100.00 % NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp.62 % 19.83% 14.zbycie wartości niematerialnych i prawnych 100.08 % 80.o.00 % 100.00 % 100.

Uwzględniając zakres danych.43% ogółu wpływów na działalności finansowej. pozostały udział 13. dlatego w praktyce dla kaŜdej z grup wyodrębnia się kilka wskaźników o znaczeniu podstawowym. O jakości analizy nie świadczy. Udział dywidendy i innych wypłat na rzecz właścicieli spadł z poziomu 43. Nadmiar moŜe rozmazywać obraz sytuacji finansowej firmy.10% gotówki działalności finansowej. 3. Wykorzystanie analizy wskaźnikowej do oceny sytuacji finansowej firmy Od ponad wieku analiza wskaźnikowa jest głównym instrumentem interpretacji sprawozdań finansowych. a w konsekwencji stanowi podstawę do dokonania oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa.2005 na spłatę kredytów i poŜyczek przeznaczano kolejno 61.22% i 39. Ŝe w latach 2002 – 2003 jedynym źródłem wpływów działalności finansowej były kredyty i poŜyczki. Sytuacja nieco uległa zmianie w 2004 roku. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. natomiast dopłaty do kapitału i inne wpływy tj. lecz ich trafny dobór i umiejętna ocena. 80. Zbyt wysoka 92 . 44.47% w ostatnim okresie objętym badaniem. W ostatnim badanym okresie sprawozdawczym inne wpływy finansowe stanowiły 86. kiedy to oprócz wspomnianego źródła pojawiły się takŜe wpływy netto z dopłat do kapitału zakładowego wspólników.57% naleŜał do kredytów i poŜyczek.34% udział w strukturze wpływów miały kredyty i poŜyczki. moŜliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duŜe.08%. Z tego teŜ względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy. Rodzaj i liczba wskaźników.44%. zawartych w bilansie oraz w rachunku zysków i strat.83% w okresie początkowym do poziomu 5. Wskaźnikowa analiza kondycji finansowej przedsiębiorstwa stanowi rozwinięcie wstępnej analizy podstawowych sprawozdań finansowych. Po stronie wydatków z działalności finansowej przez cały badany okres znaczącą udział stanowiły odsetki oraz spłaty kredytów i poŜyczek.Z powyŜszych obliczeń wynika. bo 46. wpływy z funduszu SAPARD oraz z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych stanowiły odpowiednio: 14.5. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa. Poszczególne wskaźniki finansowe dotyczą określonego obszaru działalności firmy. oraz inne wpływy finansowe. Jednak nadal największy.38%. W latach 2003 . Dzięki nim moŜna zidentyfikować jej słabe i mocne strony. bowiem duŜa liczba wskaźników.

a przede wszystkim ich konstrukcja. Wiśniewski op.. Istnieje kilka sposobów podziału klasyfikacji wskaźników ekonomicznych. ma duŜy wpływ na obiektywność. 78. Bednarski. Ŝe podstawowe wskaźniki finansowe na ogół nie dostarczają pełnych informacji o przyczynach występowania zjawisk lub zdarzeń.lub zbyt niska wielkość wskaźników jest sygnałem o występowaniu określonych zjawisk i moŜe być źródłem informacji o zagroŜeniach i szansach działalności firmy. w wyniku podjętych w ciągu okresu sprawozdawczego decyzji gospodarczych. cit.jakie zaszły w badanym zjawisku. Treść wskaźników analitycznych. w oparciu o sumę stanu na początek i koniec okresu sprawozdawczego dzieloną przez 2. T. jednak wraz z analizą otoczenia moŜe ona słuŜyć do przewidywania warunków działania przedsiębiorstwa w przyszłości82. dokładność i kompletność wyników prac analitycznych. Jachna op. Jeden z moŜliwych sposobów ich podziału. Wszystkie wskaźniki wykorzystywane w analizie finansowej mogą być obliczane: • na podstawie danych wyraŜających stan zjawiska na początku i końcu okresu sprawozdawczego . by je poznać naleŜy dokonać pogłębionej analizy wykorzystując bardziej szczegółowe wskaźniki. Sierpińska. jaki spotyka się w literaturze przedstawiono poniŜej: Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych WSKAŹNIKI EKONOMICZNE WEWNĘTRZNE OPERACYJNE EFEKTYWNOŚCI ELASTYCZNOŚCI Źródło: L.róŜnice pomiędzy tak obliczonymi wskaźnikami pokazują zmiany . s. Analiza wskaźnikowa jest szybką i efektywną metodą uzyskiwania wglądu w operacje gospodarcze i funkcjonowanie firmy. Ŝe bazuje wyłącznie na przeszłości firmy. ustalanych np. s. ZEWNĘTRZNE FINANSOWE PŁYNNOŚCI STRUKTURY KAPITAŁU 82 M. cit. NajwaŜniejszym z nich jest fakt. T. NaleŜy jednak dodać. 93 . • na podstawie wielkości średnich. Niemniej sposób podejścia do tego narzędzia musi być odpowiednio wywaŜony i uzupełniony innymi narzędziami analitycznymi gdyŜ analiza wskaźnikowa nie jest wolna od pewnych ograniczeń. 321.

Pierwsze oceniają krótkoterminową pozycję finansową firmy. 323. które charakteryzują efekty. wskaźniki sprawności działania (activity ratios). Wskaźniki wewnętrzne dzielone są następnie na dwie zasadnicze grupy: wskaźniki operacyjne (koncentrują się na operacjach spółki dotyczą.Według powyŜszej klasyfikacji wskaźniki dzielone są na wewnętrzne i czyli takie.. uzupełniane dla niektórych przedsiębiorstw o wskaźniki rynku kapitałowego. Nie budzi teŜ wątpliwości zaliczanie poszczególnych wskaźników do danej grupy. s. Wiśniewski op. wskaźniki zadłuŜenia (debt ratios). Wskaźniki operacyjne dzielone są następnie na wskaźniki rentowności. Ibidem. jakie spółka uzyskuje z działań operacyjnych oraz wskaźniki efektywności (wydajności) określające obrót lub teŜ charakteryzujące efektywność inwestycji. s. Bednarski. które obliczane są na podstawie danych zaczerpniętych ze sprawozdań finansowych firmy stanowiące ich interpretację. Natomiast dokonując klasyfikacji wskaźników słuŜących do oceny kondycji do oceny kondycji finansowej firmy moŜna ująć w następujących grupach84: • • • • • wskaźniki rentowności (zyskowności) (profitability ratios). Jak wynika z przedstawionych przykładów klasyfikacji wskaźników ekonomicznych. wskaźniki płynności (liąuidty ratios).: cena rynkowa akcji danej spółki). przy dokonywaniu oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Wskaźniki struktury kapitału słuŜące ocenie długoterminowej struktury kapitału. Najczęściej przyjmowane kierunki porównań przedstawia schemat: 83 84 L. a w szczególności zdolność spółki do spłacania swoich zobowiązań w krótkim terminie. cit. 94 . Wskaźniki te wykorzystywane są najczęściej przez inwestorów i potencjalnych inwestorów firmy. zatem strony aktywów) oraz finansowe (skupiają się na badaniu sposobu sfinansowania aktywów spółki). Wskaźniki zewnętrzne to takie. w których dane znajdujące się w liczniku bądź mianowniku pochodzą z materiałów źródłowych innych niŜ sprawozdania finansowe (np. T. Sprawa sporną moŜe być tylko ich gradacja Ogólne zasady interpretacji wskaźników wskazują na konieczność zastosowania metody porównań. 324. Wskaźniki finansowe dzielą się z kolei na wskaźniki płynności i struktury kapitału (zasilania). podziały te są bardzo do siebie zbliŜone. a przede wszystkim udział kapitału własnego i obcego w finansowaniu firmy w długim okresie83.

Ibidem. czy tendencje zmian we wskaźnikach są korzystne dla firmy oraz jakie jest natęŜenie zmian w stosunku do lat ubiegłych. bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcjonowania86. WaŜnym aspektem analizy wskaźnikowej jest sprawdzian jednolitości konstrukcji badanych wskaźników oraz procedur rachunkowości (eliminacje zakłóceń) i wtedy. Pałczyńska-Gościniak op. przede wszystkim działających w tej samej branŜy i przedsiębiorstw konkurencyjnych .porównanie danych finansowych przedsiębiorstwa z odpowiadającymi im danymi innych firm. PoniŜszy schemat przedstawia cztery główne rodzaje zakłóceń spotykanych przy porównywaniu wskaźników. s. a następnie w miarę moŜliwości ich eliminowanie bądź odpowiednie uwzględnianie w dokonywanej ocenie. Stąd teŜ przed porównaniem wskaźników zachodzi konieczność ustalenia rodzajów i rozmiarów ewentualnych zakłóceń w porównywalności.analiza zachodzących w czasie zmian poszczególnych danych finansowych i wskaźników dotyczących tego samego przedsiębiorstwa PLAN PRZESTRZEŃ . ma ona..analiza wyników uzyskiwanych przez przedsiębiorstwo z danymi zawartymi w planach. Bednarski. firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa. Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej. cit.. s. 54. kosztorysach. R. op. Pogorszenie wskaźników moŜe być sygnałem występujących nieprawidłowości i świadczyć o podejmowaniu błędnych decyzji gospodarczych w badanym okresie85. Olzacka. 95 . minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branŜy. 55. 20 Porównanie wskaźników w czasie pozwala wyznaczyć trendy kształtowania się określonych relacji finansowych i ocenić. Porównania pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami pozwalają ocenić pozycje danej firmy na rynku. gdy licznik jest współmierny do mianownika. 85 86 B. s.Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej KIERUNKI PORÓWNAŃ WSKAŹNIKÓW CZAS . załoŜeniach projektowych lub z przyjętą umownie wielkością optymalną Źródło: L. cit.

Poprawnie przeprowadzona analiza wskaźnikowa moŜe dać źródła wiedzy do podjęcia słusznych i właściwych decyzji biznesowych firmy. RównieŜ jej ilościowy i jakościowy 87 Z. pocztowych. 145. przyjęciem. jeśli organizacja jest zarządzana mniej efektywnie niŜ konkurencyjne firmy.wynikają z róŜnic lub dokonywanych zmian w zakresie przedmiotu działalności jednostek gospodarczych (nasilać się mogą w związku z postulowanym postępem technicznotechnologicznym produkcji krajowej z uwagi na istotne w poziomie techniki i technologii krajowej i zagranicznej). Skowronek-Mielczarek op. • • wskazuje sposoby. 91 96 . cit. moŜe wyjaśnić spadek zysku i potencjalne moŜliwości jego wzrostu. obserwacji zmian organizacyjnych podmiotów gospodarczych Źródło: J. jak równieŜ w porównaniach międzynarodowych.powstają na skutek zmian ceny sprzedaŜy wyrobów. cit. sposobu ich obliczania lub zasad ewidencji (mogą nasilać się w porównaniach dotyczących odległych okresów. taryf przewozowych. celowo dobrany zestaw wskaźników umoŜliwia badanie trendów i progresji na przestrzeni co najmniej kilku lat. oprocentowania kredytów.wynikają z odmienności treści i budowy wskaźników ekonomicznych. RZECZOWE (PRZEDMIOTOWE) . dlatego. Tworząca się wielkość form organizacyjnych przedsiębiorstwa. Sułowska op.Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników . a przede wszystkim. telekomunikacyjnych. FINANSOWE (CENOWE) . itp. A. METODOLOGICZNE . Poprzez jej systemowy charakter stopień szczelności uzyskiwanych danych moŜe znacznie ograniczyć ilość popełnionych błędów strategicznych mających istotne znaczenie w dalszym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa i jego rozwoju. podobnych przedsiębiorstw. ORGANIZACYJNE . s. Podobny skutek wywoływać mogą zmiany kursów walut. robót i usług wynikających z decyzji organów upowaŜnionych do ustalania ceny lub producentów. wymaga szczególnie przy porównywaniu w czasie. moŜliwości i niezbędne usprawnienia – jest to konieczne. Analiza wskaźnikowa jest zalecana z wielu powodów. Leszczyński. Ŝe87: • • • charakteryzuje róŜne aspekty działalności gospodarczej przedsiębiorstwa i umoŜliwia osobie z zewnątrz ocenę kondycji finansowej.wywoływane są przekazywaniem... stwarza szansę porównań z przeciętnymi wskaźnikami dla branŜy. grupy przedsiębiorstw. ich duŜa elastyczność. które muszą uwzględniać odmienności systemów ekonomicznych). podziałem lub łączeniem przedsiębiorstw i ich elementów składowych. a takŜe ze wskaźnikami konkurentów w określonym momencie. s.

charakter moŜe przyczynić się do podjęcia skutecznych działań zapobiegających zagroŜeniom wobec występującej niepewności strategicznej.terminie. Pozwala ocenić stan faktyczny i poprzez obiektywną ocenę wykreować potencjały doskonalenia oraz siłę finansową przedsiębiorstwa. s. zaś ewentualne niedobory środków pienięŜnych powinny uzupełniać rezerwy lub kredyt. 254. co oznacza ograniczenie jego suwerenności gospodarczej.1. np.moŜliwym do zaakceptowania przez wierzycieli .koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa. jest zachowanie płynności finansowej. który w pełni równowaŜyłby zobowiązania bieŜące.5. Analiza płynności finansowej Warunkiem egzystencji przedsiębiorstwa. Do oceny strukturalnej płynności finansowej konieczne są 88 W. Płynność finansowa to takie sterowanie wpływami i wydatkami. Zdolność do terminowego regulowania zobowiązań bieŜących nie oznacza utrzymywania w przedsiębiorstwie takiego stanu środków pienięŜnych. Brak płynności finansowej – z punktu widzenia przedsiębiorstwa –zazwyczaj pociąga za sobą gro niekorzystnych skutków.: dostawcy mogą Ŝądać zapłaty wyłącznie gotówką. a w konsekwencji . 3. rośnie teŜ zazwyczaj jego cena (oprocentowanie). cit. 97 . Ŝe płatność nastąpi w najpóźniejszym . Płynność finansową przedsiębiorstwa naleŜy rozumieć jako kategorię ekonomiczną w trzech aspektach88: • płynność płatniczą – rozumianą jako zasób środków pienięŜnych. trudniejsze staje się uzyskanie kredytu. oprócz prowadzenia działalności gospodarczej zgodnie z zasadami efektywności gospodarowania.. której przejawem jest terminowe regulowanie zobowiązań. Gabrusewicz op. kredytodawcy mogą wywierać wpływ na decyzje przedsiębiorstw. • płynność strukturalna – czyli właściwe relacje pomiędzy składnikami majątku łatwymi do spienięŜenia (upłynnienia) i zobowiązaniami bieŜącymi. aby wpływy mogły równowaŜyć w określonym czasie wydatki. koniecznymi do uregulowania. Terminowość oznacza. który jest konieczny do niezbędnego zakupu towarów i usług. gdy są one przedsiębiorstwu potrzebne oraz do regulowania zobowiązań finansowych w pełnej wysokości i wymagalnych terminach.

Cechą charakterystyczną tej metody jest szybkość uzyskiwanych informacji.. która wyraŜa moŜliwości szybkiego pozyskania środków pienięŜnych. s. Pierwsza z nich zwana metodą statyczną pomiaru płynności finansowej oparta jest na informacjach zawartych w rachunku wyników i bilansie. Jerzembowska op.odpowiednie • informacje. Dlatego uzasadnione jest wyróŜnienie płynności finansowej krótko- i długoterminowej. 138. Badanie długoterminowej płynności finansowej to inaczej analiza prawidłowości sfinansowaniu aktywów trwałych. dotyczące charakteru posiadanych składników majątkowych oraz rodzaju i terminów płatności zobowiązań. Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu. MoŜna tu wyróŜnić dwie grupy wskaźników. Pierwsza skupia się na krótkookresowym przewidywaniu wpływów i wydatków przedsiębiorstwa na podstawie kilku wskaźników. a problemy te.zbyt ogólny charakter uzyskiwanych informacji. 98 . Zgodnie ze złotą zasadą bilansową: aktywa trwałe 89 90 Ibidem. Natomiast płynność finansowa długoterminowa ma ukazać wydatki i moŜliwości ich finansowania w dłuŜszej perspektywie89. cit. Przedmiotem analizy płynności finansowej są następujące zagadnienia: • • • analiza długoterminowej płynności finansowej. Druga grupa określana jest w literaturze mianem metody dynamicznej pomiaru płynności finansowej. które pozwalają w sposób przybliŜony określać zdolność przedsiębiorstwa do obsługi zadłuŜenia. Cechą charakterystyczną tej metody to szczegółowość uzyskiwanych informacji. s. analiza statycznej i dynamicznej płynności finansowej. płynność potencjalną. 254. Oparta jest na informacjach pochodzących ze sprawozdania z przepływu środków pienięŜnych. Aby przedsiębiorstwo nie miało kłopotów z płatnościami swoich zobowiązań powinno na bieŜąco rozwiązywać problemy płatności finansowej. Najczęściej stosowanymi w ocenie płynności finansowej przedsiębiorstwa są metody wskaźnikowe. M. ocena wielkości i zmian kapitału pracującego. powinny z kolei wynikać z długofalowego planu zarządzania płynnością finansową. natomiast wadą . kiedy stają się one przedsiębiorstwu potrzebne. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umoŜliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą90.

Gdy jego wartość jest równa lub większa od 100% oznacza. tak znaczne zaangaŜowanie kapitału własnego w finansowaniu aktywów trwałych moŜe powodować obniŜenie się rentowności.powinny być sfinansowane kapitałem własnym. 140. Badanie krótkoterminowej płynności finansowej.. Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy nawet w przypadku jej upadłości.w miarę moŜliwości . Oznacza to. ale takŜe krótkoterminowym kapitałem obcym. Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy. przy czym. co najmniej równe kapitałowi własnemu. iŜ obliczone wskaźniki stopnia pokrycia aktywów trwałych wskazują na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych. Kapitał własny i stały w danym okresie nie w pokrywają aktywa trwałe. wówczas wskazuje na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych – złota zasada bilansowa jest zachowana. s. Gabrusewicz op. Wskaźniki wykorzystywane do badania długoterminowej płynności finansowej przedstawiają następujące formuły: wskaźnik pokrycia I stopnia wskaźnik pokrycia II stopnia = = kapitał własny x 100 aktywa trwałe kapitał stały x 100 aktywa trwałe JeŜeli obliczony wskaźnik pokrycia I stopnia aktywów trwałych jest większy lub równy 100%. to analiza statycznej oceny płynności finansowej przy wykorzystaniu następujących wskaźników: wskaźnik bieŜącej płynności finansowej (current ratio) (wskaźnik płynności finansowej III stopnia) = = = wskaźnik szybkiej płynności finansowej (quick ratio) (wskaźnik płynności finansowej II stopnia) wskaźnik płynności gotówkowej (super quick ratio) (wskaźnik płynności finansowej I stopnia) aktywa obrotowe x 100 zobowiązania bieŜące (aktywa obrotowe – zapasy) x zobowiązania bieŜące środki pienięŜne x 100 zobowiązania bieŜące Pierwszy z przedstawionych wskaźników powinien oscylować w granicach 120-200%92. 255. Ŝe złota zasada bilansowa nie jest zachowana. Trzeci stopień płynności traktuje się w przedsiębiorstwie jako wskaźnik 91 92 Ibidem. wtedy obliczone wskaźniki wskazują na to. aby aktywa trwałe były. JeŜeli kapitał własny nie pokrywa aktywów trwałych. Natomiast w przypadku gdy wartość wskaźnika pokrycia II stopnia jest mniejsza niŜ 100%. 99 . taka sytuacja wpływa negatywnie na płynność finansową przedsiębiorstwa91. wówczas sprawdzany jest wskaźnik pokrycia II stopnia. Ŝe łączną wielkość kapitału stałego powinna przekraczać wartość aktywów trwałych. s. z tym jednak. W. JeŜeli nie jest to moŜliwe prawidłowym źródłem pokrycia aktywów jest długookresowy kapitał obcy. cit. Aktywa obrotowe mogą być pokryte nie tylko kapitałem stałym.

Niski poziom tego wskaźnika wynika z reguł zarządzania gotówką w przedsiębiorstwie. Ŝe firma nie posiada wystarczających środków dla spłacania bieŜących zobowiązań. Zbyt wysoka lub zbyt niska wielkość wskaźnika powinna skłaniać kierownictwo przedsiębiorstwa do zbadania przyczyn takiego kształtowania się przedstawionej relacji. Przy określaniu wielkości wzorcowej tego wskaźnika wychodzi się z załoŜenia. Wielkość tego wskaźnika w granicach 100% uwaŜana jest za wzorcową. Wielkości wskaźnika niŜsze od postulowanych mogą wskazywać na niedostateczne wyposaŜenie przedsiębiorstwa w środki płynne zabezpieczające spłatę zobowiązań.bezpieczeństwa w zakresie płynności środków. Doprowadziło to w praktyce do wymogu. Wskaźnik płynności gotówkowej jest w literaturze przedmiotu ciągle przedstawiany i w praktyce liczony. s. Wskaźnik płynności finansowej II stopnia słuŜy do oceny stopnia pokrycia zobowiązań krótkoterminowych aktywami o duŜym stopniu płynności. Ŝe powinien on oscylować w granicach 10 – 20%. Wskaźniki płynności finansowej III stopnia przyjmujące wielkości powyŜej 200% wskazują na nadmierną płynność. gdyŜ tylko kapitał zaangaŜowany w obrocie przynosi zysk. w myśl. środki obrotowe powinny z odpowiednim nadmiarem pokrywać bieŜące zobowiązania. Spotykane są poglądy. co moŜe mieć niekorzystny wpływ na rentowność firmy. w krytycznych sytuacjach firmy rentowne o określonej wiarygodności. to stanowi on dla przedsiębiorstwa sygnał informujący go o konieczności przeprowadzenia analizy kapitału obrotowego i oceny przyczyn obniŜenia jego wysokości. ze względu na stopień płynności tych składników majątkowych. JeŜeli wskaźnik spada poniŜej 120%. poniewaŜ świadczy o zdolności przedsiębiorstwa do pokrycia w krótkim czasie wymagalnych zobowiązań93. Ponadto. 93 Ibidem. chociaŜ nie ma duŜej wartości poznawczej. 257. W tej sytuacji trudno jest określić wzorcową wielkość dla tego wskaźnika. mogą korzystać z krótkoterminowego kredytu bankowego. Ŝe z uwagi na rozbieŜności czasowe pomiędzy terminami płatności zobowiązań a uzyskiwanymi wpływami z działalności. 100 . aby aktywa obrotowe ogółem były dwukrotnie wyŜsze od zobowiązań bieŜących. Niski poziom wskaźnika moŜe oznaczać. Natomiast wysoki wskaźnik płynności II stopnia wskazuje na nieprodukcyjne gromadzenie środków pienięŜnych na rachunkach bankowych oraz występowanie wysokiego stanu naleŜności. które nie zawsze mogą być naleŜnościami terminowymi. których zasoby kapitału gotówkowego powinny być ograniczone do niezbędnego minimum.

wskaźniki wystarczalności gotówkowej. cit. które ujmuje się w dwóch grupach94: • • wskaźniki wydajności gotówkowej. ile wpływów gotówkowych osiąga przedsiębiorstwo w danym czasie ze sprzedaŜy lub zaangaŜowanego majątku. Przykładowe wskaźniki tej grupy to: wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań ogółem wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań bieŜących wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań długoterminowych wskaźnik ogólnej wystarczalności gotówki operacyjnej wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakup środków trwałych = = = = = gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania ogółem gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania bieŜące gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania długoterminowe gotówka netto z działalności operacyjnej spłata zobowiązań długoterminowych + wypłata dywidend + zakup majątku trwałego gotówka netto z działalności operacyjnej wydatki na zakup środków trwałych Zachowanie płynności finansowej uwarunkowane jest posiadaniem przez przedsiębiorstwo kapitału obrotowego. Wśród wskaźników wydajności gotówkowej wyróŜniamy: wskaźnik wydajności gotówkowej sprzedaŜy wskaźnik wydajności gotówkowej zysku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku trwałego wskaźnik wydajności gotówkowej majątku obrotowego = = = = = gotówka netto ze sprzedaŜy sprzedaŜ netto gotówka netto z działalności operacyjnej zysk z działalności operacyjnej gotówka netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku ogółem gotówka netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku trwałego gotówka netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku obrotowego Drugą grupę wskaźników. w jakiej relacji pozostaje wygenerowana z działalności podstawowej gotówka do róŜnych wydatków i zobowiązań jednostki gospodarczej. Kapitał pracujący (kapitał obrotowy) jest róŜnicą pomiędzy majątkiem obrotowym (krótkoterminowym) a zobowiązaniami bieŜącymi. Wskaźniki wydajności gotówkowej. s. Sierpińska. ich spadek natomiast sytuację tę pogarsza. 101 . PoŜądanym kierunkiem zmian tych wskaźników jest wzrost ich wielkości w czasie. które informują o tym. D. Wędzki op. WyraŜa on.Do oceny gospodarki pienięŜnej przedsiębiorstwa w ujęciu dynamicznym wykorzystuje się wskaźniki oparte na przepływach pienięŜnych. opartych na przepływach pienięŜnych stanowią wskaźniki wystarczalności gotówki. informują o tym. KaŜdy przyrost wartości wskaźników naleŜących do tej grupy poprawia sytuację płatniczą przedsiębiorstwa. 61.. więc wielkość kapitałów stałych (kapitałów własnych i długoterminowych 94 M.

kapitałów obcych) finansujących majątek obrotowy. Jako najbardziej płynna część kapitału stanowi on pewnego rodzaju zabezpieczenie dla zaspokojenia zobowiązań wynikających z bieŜącego cyklu obiegu gotówki w przedsiębiorstwie95.
KAPITAŁ OBROTOWY = AKTYWA OBROTOWE - ZOBOWIĄZANIA BIEśĄCE

Zastosowanie wyŜej wymienionej formuły pozwala zmierzy płynność firmy w sposób bezwzględny. Dodatni kapitał obrotowy dobrze świadczy o płynności firmy – moŜliwości regulowania zobowiązań składnikami majątku obrotowego. Jeśli jest on rosnący, świadczy to o rozszerzeniu zarówno skali działalności jak i wykorzystania kapitału stałego firmy do finansowania obrotowych składników majątku. Dla porównań z innymi podmiotami w zakresie kapitału obrotowego posługujemy się wskaźnikiem poziomu kapitału obrotowego, który obliczamy za pomocą wzoru:
wskaźnik kapitału obrotowego = kapitał obrotowy aktywa ogółem

Ocena wielkości kapitału pracującego - po odpowiednich korektach - określa długoterminowy potencjał finansowy. Wzrost kapitału pracującego oznacza zwiększenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych, co z kolei świadczy o zwiększeniu się poziomu bezpieczeństwa. Zmiany te są wynikiem duŜego wzrostu inwestycji krótkoterminowych, a więc najbardziej płynnych składników majątku obrotowego. Spadek kapitału pracującego oznacza zmniejszenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych oraz zmniejsza się poziom bezpieczeństwa. Wartości wskaźników płynności badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono w tabeli 25. Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005 – ujęcie statyczne
WYSZCZEGÓLNIENIE
wskaźnik bieŜącej płynności wskaźnik szybkiej płynności wskaźnik płynności gotówkowej

WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 104,85 94,78 80,54 70,75 89,04 82,79 129,73 116,98

ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -24,31 -24,03 8,50 12,04 40,69 34,19 26,93

11,76 8,15 7,40 34,33 -3,61 -0,75 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Analizując powyŜsze dane moŜna zauwaŜyć, iŜ wskaźniki płynności finansowej wszystkich trzech stopni w roku 2003 uległy znaczącemu obniŜeniu i wykazywały niepokojące odchylenia od wielkości wzorcowych. W kolejnym roku sytuacja uległa

95

M. Sierpińska, T. Jachna op. cit., s. 55.

102

delikatnej poprawie, jednak poziom wskaźników płynność kształtował się na niebezpiecznie niskim poziomie. Dopiero wzrost w 2005 roku wskaźników płynności I, II i III stopnia odpowiednio o: 40,69%, 34,19% i 26,93% powoduje, iŜ wartości wskaźników płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp, z o.o. oceniane są jako bezpieczne. Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005 – ujęcie dynamiczne
WYSZCZEGÓLNIENIE
WSKAŹNIK WYDAJNOŚCI:

WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2002 2003 2004 2005 2003/2002 2004/2003 2005/2004
-0,06 -0,04 -0,01 -0,01 -0,01 5,21 2,80 0,21 0,44 0,40 1,42 1,09 0,13 0,23 0,30 1,21 1,13 0,23 0,41 0,52 5,27 2,84 0,22 0,45 0,41 -3,79 -1,71 -0,08 -0,21 -0,10 -0,21 0,04 0,10 0,18 0,22

gotówkowej sprzedaŜy gotówkowej zysku gotówkowej majątku gotówkowej majątku trwałego gotówkowej majątku obrotowego na spłatę zobowiązań ogółem na spłatę zobowiązań bieŜących na spłatę zobowiązań długoterminowych ogólnej

WSKAŹNIK WYSTARCZALNOŚCI GOTÓWKI OPERACYJNEJ: -0,01 -0,01 -0,02 0,08 0,24 0,35 0,83 -0,65 0,18 0,27 0,55 -0,52 0,36 0,62 0,84 -1,52 0,25 0,36 0,85 -0,73 -0,06 -0,08 -0,28 0,13 0,18 0,35 0,29 -1,00 -0,78

0,09 -0,73 -0,77 -1,55 -0,82 -0,04 na zakup środków trwałych Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Jak wynika z obliczonych powyŜej wskaźników, w badanym okresie wahaniu ulega wydajność gotówkowa. W latach 2003 i 2005 wzrasta, natomiast w 2004 roku nieco maleje w stosunku do analogicznych okresów poprzednich dla danego roku. Szybciej zwiększa się wydajność gotówkowa majątku obrotowego, niŜ to ma miejsce w przypadku wydajności gotówkowej majątku trwałego. Jednak najszybciej poprawia się wydajność gotówkowa zysku. Podobne tendencje zmian wykazują wskaźniki wystarczalności gotówki

operacyjnej. W całym analizowanym okresie największe obciąŜenie środków pienięŜnych z działalności operacyjnej związane jest z spłatą zobowiązań długoterminowych. Jedynie wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakupy środków trwałych w ciągu czterech badanych lat systematycznie maleje, co w konsekwencji obniŜa zdolność porycia wydatków spółki. Wartość ujemna tego wskaźnika oznacza, iŜ rozwój przedsiębiorstwa - czy teŜ spłata zobowiązań wobec wierzycieli - będzie wymagała zwiększenia kapitału własnego.

103

Wyniki analizy kapitału obrotowego przedstawiają się następująco: Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005
WYSZCZEGÓLNIENIE kapitał obrotowy netto wskaźnik kapitału obrotowego

2002
513 925,99 0,03

2003
-2 367 254,89 -0,11

2004
-1 212 647,66 -0,05

2005
2 729 135,85 0,10

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Dodatni poziom kapitału obrotowego na początku i na końcu badanego okresu pozwala przypuszczać, iŜ niepokojące zjawisko - jakie obserwuje się w latach 2003 – 2004, a mianowicie ujemny kapitał obrotowy spółki - miało charakter przejściowy. Oceniając płynność finansową na podstawie wskaźnika kapitału obrotowego moŜna zauwaŜyć, iŜ z największymi kłopotami z utrzymaniem płynności finansowej spółka borykała się w 2003 roku.

3.5.2. Wskaźnikowa ocena rentowności

W pojęciu rentowność mieści się wiele szczegółowych wyobraŜeń dotyczących produktywności kapitału zainwestowanego w przedsiębiorstwo. Rentowność moŜemy określić jako relatywną wielkość wyniku finansowego, który odzwierciedla opłacalność działalności gospodarczej. Jest to zjawisko osiągania przychodów z działalności gospodarczej przewyŜszających koszty jej prowadzenia. Charakteryzuje ona wartość przypisywaną wyrobom i usługom oraz stopień opłacalności środków zuŜytych bądź zaangaŜowanych w danym okresie w działalności eksploatacyjnej. Poziom rentowności wynika ze stosunku zachodzącego pomiędzy wypracowanym zyskiem, a wielkością zaangaŜowanego kapitału. Osiągnięty poziom rentowności – wskaźniki rentowności – naleŜy zawsze badać na tle warunków istniejących w przedsiębiorstwie i jego otoczeniu. PowyŜsza charakterystyka wskazuje, Ŝe podstawowym miernikiem rentowności kaŜdego przedsiębiorstwa jest wielkość wypracowanego zysku. W teorii analizy finansowej, najczęściej spotykaną definicją rentowności jest rozumienie jej jako zjawiska osiągania przychodów przewyŜszających koszty prowadzenia działalności gospodarczej96. Działania zmierzające w kierunku maksymalizacji zysku, a więc i zwiększania poziomu uzyskiwanej rentowności podejmowane przez przedsiębiorstwo, podyktowane są
96

Mała encyklopedia ekonomiczna, PWE, Warszawa, 1974, s.691.

104

Skowronek –Mielczarek op. 105 . tym większa jest efektywność przedsiębiorstwa. Stanowi on relację zysku netto do aktywów. cit. Informuje on o udziale zysku w wartości sprzedaŜy. MoŜemy wyróŜnić trzy podstawowe aspekty rentowności: • • • rentowność sprzedaŜy (rentowność handlowa). zyskiem netto. Wskaźnik rentowności aktywów określa zdolność aktywów jednostki do generowania zysku. zatem korzystniejszą kondycję finansową firmy97. Im wartość tego wskaźnika jest większa.. Większa wartość wskaźnika oznacza. 234. Z. Wskaźnik ten.. rentowność majątku (rentowność ekonomiczna). Odzwierciedla ona sprawność finansową przedsiębiorstw będącą wynikiem efektywności gospodarowania. moŜe być 97 98 W. zysk netto. cit. poniewaŜ od wielkości zysków i osiągniętej rentowności zaleŜy obecna i przyszła pozycja finansowa przedsiębiorstwa. Gabrusewicz op. Ŝe wielkość osiągniętego zysku powinna wystarczyć na pokrycie podstawowych potrzeb powstałych w związku z prowadzoną działalnością. jaką marŜę zysku przynosi dana wartość sprzedaŜy. 142. s. naleŜy stwierdzić.wieloma zasadniczymi względami. s. tym korzystniejsza jest sytuacja finansowa firmy98. Informuje. W zaleŜności od rodzaju przyjętego zysku (z działalności operacyjnej. rentowność zaangaŜowanych kapitałów (rentowność finansowa) Najogólniejszy wskaźnik rentowności sprzedaŜy oblicza się według wzoru: wskaźnik rentowności sprzedaŜy = zysk x 100 przychody ze sprzedaŜy Wskaźnik rentowności sprzedaŜy stanowi relację zysku do przychodów ze sprzedaŜy. Im wskaźnik ten jest wyŜszy. A.. Przyjmując obowiązującą w gospodarce rynkowej zasadę samofinansowania się przedsiębiorstw. Im niŜszy jest ten wskaźnik. tym większa wartość sprzedaŜy musi być zrealizowana dla osiągnięcia określonej kwoty zysku. zysk brutto) z rachunku zysku i strat. określany jest równieŜ zwrotem z majątku ROA (return on assets). Kolejnym obszarem analizy rentowności działalności przedsiębiorstwa jest analiza rentowności majątku. moŜna mówić o rentowności sprzedaŜy mierzonej zyskiem operacyjnym. Analizę rentowności naleŜy uwaŜać za jeden z głównych celów analizy finansowej. pokazuje jak efektywnie firma zarządza swoimi aktywami. Ogólna postać wskaźnika rentowności majątku. Informuje on o wysokości zysku netto przypadającego na jednostkę aktywów. Wskaźnik rentowności sprzedaŜy netto określany jest równieŜ zwrotem ze sprzedaŜy. Leszczyński.

99 Ibidem. Dzięki temu wskaźnikowi uzyskujemy odpowiedź na pytanie. większa moŜliwość uzyskania wyŜszych dywidend oraz dalszego rozwoju przedsiębiorstwa. 106 . Wskaźnik ten informuje o zdolności kapitału własnego do generowania zysków. s. Wskaźnik rentowności zaangaŜowanych kapitałów obliczane są wg następujących formuł: wskaźnik rentowności kapitału własnego wskaźnik rentowności kapitału podstawowego = = zysk netto x 100 kapitał własny zysk netto x 100 kapitał podstawowy Poziomu rentowności zakładów mięsnych w Mościszkach i jego zmiany w czasie zostały zaprezentowane w tabeli 28.rozbudowana przez uwzględnienie zarówno odpowiednich rodzajów zysku jak i składników majątku: wskaźnik rentowności majątku netto wskaźnik rentowności majątku brutto wskaźnik rentowności majątku brutto z odsetkami wskaźnik rentowności majątku trwałego wskaźnik rentowności majątku obrotowego wskaźnik rentowności majątku czystego = = = = = = zysk netto x 100 majątek ogółem zysk brutto x 100 majątek ogółem (zysk brutto + odsetki) x 100 majątek ogółem zysk netto x 100 majątek trwały zysk netto x 100 majątek obrotowy zysk netto x 100 majątek ogółem – zobowiązania bieŜące Wskaźnik rentowności kapitału własnego (ROE – return on equity) stanowi relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału własnego. jaka jest stopa zwrotu od wkładu kapitałowego wniesionego przez właścicieli firmy99.143. tym wyŜsza efektywność wykorzystania kapitału własnego. Im wyŜszy wskaźnik. Wskaźnik rentowności kapitału podstawowego stanowi dalsze uszczegółowienie wskaźnika rentowności kapitału własnego. oblicza się go jako relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału podstawowego. Podobnie jak przy wskaźniku rentowności kapitału własnego.

01 1.wskaźniki: 2.35 2.56 -1.50 3.23 4.52 rentowności sprzedaŜy rentowności operacyjnej sprzedaŜy rentowności działalności gospodarczej rentowności brutto 3.24 2.02 14.53%.71 66.13 20.81 8.83 14.79 1. tj.65 33.60 10.26 33.53 89.23 11.19 263.47 rentowności majątku netto rentowności majątku brutto rentowności majątku brutto z odsetkami rentowności majątku trwałego rentowności majątku obrotowego 15. w 2005 roku udział zysku w wartości sprzedaŜy wzrósł blisko o 106.51 6.28 1.16 RENTOWNOŚĆ HANDLOWA .56 -1.26 1.98 3.o.55 -8.13 4.71 25.79 2. z o.93 3.27 43. a mianowicie.49 6.25 26.67 7.92 rentowności majątku czystego RENTOWNOŚĆ FINANSOWA .11% do 2.wskaźniki: rentowności kapitału własnego rentowności kapitału podstawowego 56.58 8.28 4.08 171.91 0.24 156.99 5. Ocena rentowności spółki Agro-Handel w latach 2002-2005 nasuwa następujące wnioski: • wszystkie wskaźniki rentowności w badanym okresie wykazały podobne tendencje.07 2.41 1.62 2. ich wielkości systematycznie wzrastały.43 13.93 0.39 ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -1.50 8.30 5.94 11.92 19.09 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.60 -34. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 1.20 rentowności netto RENTOWNOŚĆ EKONOMICZNA – wskaźniki: 11.75% w porównaniu do okresu poprzedniego i wyniósł on 4.34 10.99 29.66 -8.41 -1. po obniŜeniu się ich poziomu w roku 2003.99 -16.63 12.87 3.21 2. • zyskowność sprzedaŜy w latach 2002 – 2004 kształtowała się na poziomie od 1.01 9.35 3. w kolejnych dwóch badanych okresach.91 -19.88 14.99%.76 -5.72 2. w kolejnych dwóch okresach nastąpiła odwrotność tej relacji.11 2. • w pierwszych dwóch badanych okresach majątek trwały charakteryzował się wyŜszą rentownością niŜ majątek obrotowy.98 4. • w ciągu całego badanego okresu rentowność kapitału własnego spadła o 1289%.7 2.10 1. przy czym najniŜszą zyskowność kapitału własnego osiągnęła spółka w 2003 roku i wynosiła zaledwie: 21.26 2.37 3. z o.33 8.Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp.09 17.90 25.72 9.49 -1.49 10.56 -10.75 6.o. 107 .96 4.32 21.13 8. z poziomu 5608% do 4319%.52%.21 -6.06 0.95 107.82 19.89 19.

W celu pomiaru aktywności przedsiębiorstwa . T. Podobnie jak w przypadku poprzedniego wskaźnika. Jego zwiększenie jest istotnym czynnikiem poprawy rentowności przedsiębiorstwa.5. Jachna op. Określa zdolność aktywów jednostki do generowania przychodów ze sprzedaŜy. s. wyraŜającym przeciętny stan zaangaŜowanych w działalności składników majątkowych. jaka wartość przychodów ze sprzedaŜy przypada na jedną złotówkę zaangaŜowanego majątku.3. netto lub kosztach własnych . stanowią wskaźniki obrotowości majątku. wyŜszy jego poziom świadczy o lepszym wykorzystaniu tej części majątku.3. z jaką obracane są aktywa ogółem.wyraŜającym przychód ze sprzedaŜy w cenach brutto.w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych . Kolejnym wskaźnikiem. 180. Ich istotą jest rozpatrywanie relacji między odpowiednim wskaźnikiem dynamicznym . zapasy. Poprawa wartości wskaźnika moŜe wynikać między innymi z lepszej 100 M. Wskaźniki szybkości obrotu charakteryzują stopień wykorzystania majątku jednostki. wskaźniki rotacji zapasów. jest wskaźnik obrotowości majątku trwałego.a wskaźnikiem statycznym. Ocena sprawności działania Do pomiaru aktywności przedsiębiorstwa w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych firmy słuŜą wskaźniki sprawności działania. nazywane teŜ wskaźnikami obrotowości. wskaźnik rotacji naleŜności. a zarazem najogólniej charakteryzującą sprawność działania. naleŜności oraz jak szybko jednostka spłaca swoje zobowiązania. 108 .wykorzystuje się następujące wskaźniki sprawności działania: • • • • wskaźniki obrotowości majątku. który wyraŜa zdolność majątku trwałego do generowania przychodów. wskaźnik okresu spłaty zobowiązań Podstawową grupą wskaźników. Ŝe przychody uzyskiwane ze sprzedaŜy wymagają więcej niŜ proporcjonalnego zaangaŜowania majątku100. do których zalicza się: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego = = = przychody ogółem majątek ogółem przychody ogółem majątek trwały przychody ogółem majątek obrotowy Wskaźnik obrotowości majątku informuje.Sierpińska. cit. Informują o szybkości. NiŜsza od 1 wartość tego wskaźnika sugeruje.

Korzystna sytuacja jest wtedy. Im krótszy jest ten okres. cit. Wskaźniki rotacji zapasów oraz wskaźnik cyklu zapasów w dniach ujmują następujące formuły obliczeniowe: wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach = = przychody ze sprzedaŜy zapasy ogółem zapas ogółem x 365 przychody ze sprzedaŜy Wskaźniki rotacji określają. s. które dysponuje majątkiem w znacznym stopniu zamortyzowanym. Wskaźnik obrotowości majątku obrotowego ukazuje ile razy w ciągu roku następuje odtworzenie tego majątku poprzez sprzedaŜ wyrobów i usług. do których miało miejsce spowolnienie rotacji. 109 . Im wyŜsza jest wartość wskaźnika. będzie wykazywało rotację wyŜszą. posiadająca nowszy. Wykorzystanie wskaźnika rotacji środków trwałych w systemie oceny jest szczególnie istotne dla firm. Leszczyński. Wskaźnik zbyt niski moŜe prowadzić do zachwiania rytmiczności produkcji i sprzedaŜy oraz pogorszenia stopnia wykorzystania środków trwałych101. s. Z. tym większa płynność kapitału zaangaŜowanego w zapasach i odwrotnie.96. poniewaŜ świadczy o zamroŜeniu kapitału obrotowego. Wielkość tego wskaźnika informuje o czasie pozostawania kapitału w zapasach. Ich identyfikacja wymaga uprzedniego określenia rodzaju zapasów. NaleŜy jednak pamiętać. A. tym lepsza jest sytuacja finansowa przedsiębiorstwa. w stosunku. niŜ firma w stosunku do niej konkurencyjna. Ma natomiast małe znaczenie w firmach. dlatego przedsiębiorstwo starsze. WydłuŜenie okresu pozostawania kapitału w zapasach moŜe być spowodowana szeregiem czynników.organizacji pracy. ile razy w ciągu badanego okresu nastąpi „odnowienie” stanu zapasów. mniej zamortyzowany majątek. Wskaźnik rotacji zapasów jest miarą efektywności wykorzystania kapitału zaangaŜowanego w zapasach danego przedsiębiorstwa. gdy liczba obrotów wzrasta. w których sprzedaŜ w mniejszym stopniu zaleŜy od środków trwałych zaangaŜowanych w ich działalności. przeprowadzania systematycznych remontów i konserwacji. Skowronek –Mielczarek op. Ŝe wskaźnik zbyt wysoki moŜe być niekorzystny.. Przy obliczaniu tego wskaźnika przyjmuje się majątek trwały netto. 101 102 Ibidem. Niska wielkość tego wskaźnika moŜe teŜ oznaczać brak środków na odtworzenie zapasów. 182. w których środki trwałe stanowią waŜny element majątku. Dlatego obok ogólnego wskaźnika rotacji zapasów wyróŜniamy takŜe wskaźniki rotacji poszczególnych rodzajów zapasów102.

Do oceny szybkości rotacji naleŜności wykorzystuje się następujące wskaźniki: wskaźnik rotacji naleŜności wskaźnik cyklu inkasa naleŜności w dniach = = przychody ze sprzedaŜy przeciętny stan naleŜności przeciętny stan naleŜności x 365 przychody ze sprzedaŜy Wskaźnik rotacji naleŜności określa. jaki jest średni czas regulowania zobowiązań w przedsiębiorstwie ustala się w następujący sposób: wskaźnik okresu spłaty zobowiązań = zobowiązania bieŜące x 365 koszt własny sprzedaŜy PoniŜsza tabela zawiera wyniki pomiaru sprawności działania badanego podmiotu: 103 W. którym odpowiada strumień sprzedaŜy brutto. za którą nie uzyskano jeszcze naleŜności. by do obliczeń naleŜności przyjmować sprzedaŜ brutto.0103. Natomiast wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach informuje. który informuje. co oznacza mniejsze koszty. Wysoki wskaźnik rotacji w dniach informuje o wolnym obrocie zapasów. Ŝe przedsiębiorstwo zbyt długo kredytuje swoich klientów. niski zaś o obrocie szybkim. cit. przez co moŜe samo mieć trudności z terminowym regulowaniem swych zobowiązań. W ocenie sprawności działania przedsiębiorstwa waŜny jest równieŜ okres regulowania zobowiązań wobec dostawców. s. w jakim stopniu kredytuje ona swoich odbiorców i jak długo środki pienięŜne są zamroŜone w naleŜnościach.. określa ilość dni sprzedaŜy. Wskaźnik cyklu inkasa naleŜności w dniach. co ile dni przedsiębiorstwo odnawia swoje zapasy dla zrealizowania określonej sprzedaŜy. zatem kierownictwo firmy. wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 7. Wskaźnik okresu spłaty zobowiązań. ile razy wciągu roku firma odtwarza stan swoich naleŜności.poniewaŜ skraca się czas przebywania zapasów w przedsiębiorstwie. dlatego zasadne jest. Według standardów zachodnich. Wówczas sprzedaŜ realizowana jest przy niŜszym poziomie zaangaŜowanych zapasów. Informuje. 268. Gabrusewicz op. Kolejnym składnikiem majątku obrotowego uwzględnianym przy ocenie sprawności działania są naleŜności. 110 .0 to taka sytuacja moŜe oznaczać. Jeśli jest mniejszy niŜ 7.0 – 10.

86 -27.54 WSKAŹNIKI SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik rotacji naleŜności wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach wskaźnik inkasa naleŜności w dniach wskaźnik okresu spłaty zobowiązań Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. zwłaszcza w latach 2004 – 2005. Analiza wskaźnika efektywności wykorzystania majątku całkowitego wykazuje tendencję wahającą się.91 91. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA 2002 2003 2004 2005 4.75 7.85) w 2004 roku i o 1 dzień (1.95 43.92 8.06 3.85 -1. Wielkość tego wskaźnika w stosunku do okresu poprzedniego w 2003 roku spadła o 0.02).92.19 3.66 23. Przyglądając się wskaźnikowi rotacji zapasów.66) w stosunku roku 2002.78.85 -2.60 3.71 8. Analiza wskaźnika rotacji naleŜności wykazuje tendencję skokową: po zmniejszeniu ilości stanu swoich naleŜności w 2003 roku do okresu poprzedniego o jeden dzień (0.89 -0.75 0.00 -0. z o.60 do 3. i tak: po wydłuŜeniu okresu kredytowania swych odbiorców w 2003 roku o 4 dni (3. Świadczy to o poprawie efektywności gospodarowania zapasami.51 3. co pociąga za sobą obniŜkę kosztów magazynowania i uwolnienie kapitału obrotowego zaangaŜowanego w zapasach.78 1. a w ostatnim okresie zanotował niewielki spadek (o 0.75 1.14 -0.47 39.62 -5.92).55 29. iŜ w dwóch ostatnich okresach.00 46.94 1.90 1.62) w 2004 i 3 dni (3.o. potwierdza takŜe wskaźnik cyklu obrotu zapasami w dniach.89 -0. 111 .o. jego wielkość wzrastała odpowiednio o 26.19 9. co roku efektywnością wykorzystania majątku trwałego. który w porównaniu do roku 2003 uległ skróceniu o 2 dni (1.80 101. zauwaŜyć moŜna.54 -6.96 28.94 11.85.11 9.94) w kolejnych dwóch latach nastąpiło przyspieszenie obrotu naleŜności.05 -3.38 -3.13 -0.60 10.Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp.70 26. po czym w 2004 wzrosła o 0. co roku odpowiednio o 2 dni (1.62 52. Analogicznie kształtuje się wielkość wskaźnika inkasa naleŜności w dniach.93 33.14.07 93. Korzystną tendencję zmian w gospodarce magazynowej.43 -0.21 65.08 10. w kolejnych latach okres ściągalności skrócił się o 7 dni (6.83 3. Spadek poziomu wskaźnika oborowości majątku w rozpatrywanym okresie z 4.29 ZMIANA WSKAŹNIKA 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -0.21 5.87 6.82 7.87 35.75 i 9.92 8.05) w 2005 roku.26 3.13) w roku 2005.72 12.02 0.89 6. która w tym samym czasie obniŜyła się z poziomu 10.87 spowodowany był gorszą.71 do 6.15 3. z o.

.00 -10. 112 . Cykl środków pienięŜnych jest czasem upływającym od momentu wypływu gotówki w celu uregulowania zobowiązań do momentu przepływu gotówki z tytułu spłaconych naleŜności104. Wykres 15: Kształtowanie się cyklu środków pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp. którego wielkość w 2003 roku zwiększyła się o 23. cit.o. Wskaźnikiem pomocniczym. Ujemna wartość cyklu oznacza. co roku o: 5. Z punktu widzenia płynności finansowej poziom wskaźnika spłaty zobowiązań kształtuje się na niekorzystnym. Krótszy cykl oznacza. s.00 10 5 0 2002 -5 -10 -15 dni 2003 2004 2005 -7. a więc finansowane kapitałem obym.54 (4 dni). iŜ aktywa obrotowe spółki są w duŜym stopniu kredytowane przez dostawców. wykorzystywanym przy ocenie aktywności przedsiębiorstwa. co świadczy o zmianie polityki inwestowania w aktywa obrotowe firmy Agro-Handel Sp.43 (5 dni) i o 3. albowiem znacznie wyŜszym. a następnie w latach 2004 – 2005 wielkość wskaźnika zmniejsza się kolejno. z o. w latach 2002 – 2005 15 11. poziomie niŜ wskaźnik cyklu inkasa naleŜności.Podobną tendencje skokową wykazuje wskaźnik okresu spłaty zobowiązań.75 (a zatem okres spłaty zobowiązań wydłuŜył się o 24 dni). Ŝe pieniądze zainwestowane w aktywa obrotowe szybko wracają do przedsiębiorstwa z tytułu sprzedaŜy i mogą być ponownie wykorzystywane.o. Duraj op. 104 J.00 -10.00 C ykl środków pienięŜnych Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych zawartych w tabeli 32. W rozpatrywanym okresie cykl środków pienięŜnych w uległ skróceniu z 11 dni do -10. jest wskaźnik cykl środków pienięŜnych. z o. 148. Oblicza się go następująco: CYKL ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH = WSKAŹNIK OBROTU ZAPASAMI W DNIACH + WSKAŹNIK INKASA NALEśNOŚCI ─ WSKAŹNIK OKRESU SPŁATY ZOBOWIĄZAŃ PoniŜszy wykres przedstawia kształtowanie się długości cykl środków pienięŜnych zakładu produkcyjnego w Mościskach w rozpatrywanym okresie.

Wówczas bowiem aktywa firmy mogą zmniejszyć swoją wartość do połowy. czyli posiadać płynność finansową. Gabrusewicz op.50. Wskaźniki słuŜące do oceny zadłuŜenia moŜna ująć w dwie grupy: wskaźniki obrazujące poziom zadłuŜenia oraz wskaźniki informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu105. opierając się jedynie na kapitałach własnych.. moŜe powstać 105 W. w przedstawionej postaci. Często traktowany jest on jako indykator ryzyka finansowego. Wierzyciele oczekują. 271. Analiza płynności. by wskaźnik ten nie był większy niŜ 50%. nim zagroŜą bezpieczeństwu kapitału obcego. s.aby móc zaciągnąć poŜyczkę długoterminową . określa udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów przedsiębiorstwa wyraŜonych w wartości bilansowej lub teŜ rynkowej. stąd określa się ją równieŜ analizą struktury finansowej. Analiza wspomagania finansowego Większość podmiotów gospodarczy nie jest wstanie funkcjonować. Przedsiębiorstwo . Odsetki od kapitałów obcych muszą być. czyli kapitałów obcych. 113 . Jego wielkość uzaleŜniona jest od rodzaju prowadzonej działalności i zmienności przepływów pienięŜnych. zwiększenie ryzyka wierzycieli. bowiem płacone bez względu na poziom osiąganych zysków.musi wykazać się zdolnością do zaciągania kredytów krótkoterminowych. ograniczenie dostępu do nowych kredytów i zwiększenie ryzyka utraty płynności. Do oceny sytuacji finansowej niezbędna jest znajomość moŜliwości przedsiębiorstwa do wywiązywania się z całkowitego zadłuŜenia. cit.4. przez co zmuszone są do korzystania z róŜnych form wspomagania finansowego. Wysoki poziom tego wskaźnika moŜe oznaczać ograniczenie samodzielności firmy.5.3. Analiza zadłuŜenia pozwoli ocenić politykę finansową przedsiębiorstwa. JeŜeli wskaźnik ten jest większy niŜ 0. Do oceny poziomu zadłuŜenia wykorzystuję się następujący zestaw wskaźników: wskaźnik ogólnego zadłuŜenia wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego wskaźnik struktury zadłuŜenia wskaźnik zadłuŜenia kapitałów własnych wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego kapitałów własnych = = = = = zobowiązania ogółem aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe zobowiązania krótkoterminowe zobowiązania ogółem kapitały własne zobowiązania długoterminowe kapitały własne zobowiązania długoterminowe Wskaźnik ogólnego zadłuŜenia. W praktyce poziom tego wskaźnika jest zróŜnicowany. pokazuje zdolność przedsiębiorstwa do spłaty zobowiązań bieŜących.

Jako zobowiązania długoterminowe przyjmowane są wszystkie zobowiązania z terminem płatności przekraczającym 1 rok.. W USA wartością graniczną w małym biznesie jest proporcja 3:1. Wielkość tego wskaźnika nie powinna być niŜsza niŜ 106 107 Z. 136 114 . Skowronek –Mielczarek op. s. gdy kapitał własny w stosunku do zamierzonego kredytu nie osiąga relacji 1:1107. Banki niechętnie udzielają kredytów inwestycyjnych. 135. Za powaŜnie zadłuŜone uwaŜane są przedsiębiorstwa. Leszczyński. ile razy zysk brutto wraz z odsetkami pokrywa roczne raty kapitałowe powiększone o odsetki od kredytu przypadające w danym roku. wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 0. Natomiast wśród wskaźników informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu wyróŜniamy następujące wskaźniki: wskaźnik pokrycia obsługi długu I wskaźnik pokrycia obsługi długu II wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych = = = zysk przed opodatkowaniem + odsetki raty kapitałowe + odsetki zysk po opodatkowaniu raty kapitałowe + odsetki zysk przed opodatkowaniem + odsetki odsetki Pierwsze dwa wskaźniki tej grupy określane są równieŜ mianem wskaźników wiarygodności kredytowej. Drugim wskaźnikiem.0. Ŝe wypracowane środki pienięŜne okaŜą się niewystarczające do spłaty zadłuŜenia. Oddziałuje to bezpośrednio na poziom ryzyka finansowego z powodu wyŜszych rat kapitałowych i odsetek. Dla średnich i duŜych firm relacja ta jest ostrzejsza. jest wskaźnik zadłuŜenia kapitału własnego. w której nie została zachwiana równowaga między kapitałem obcym a kapitałem własnym. który określa stopień zaangaŜowania kapitału obcego w stosunku do kapitałów własnych. Według standardów zachodnich w firmie. PoŜądana wielkość tego wskaźnika wynika z relacji zobowiązań długoterminowych do kapitału własnego. Wskaźnik pokrycia obsługi długu I informuje o tym. cit. Ibidem. a więc zwiększenie stopnia zadłuŜenia. Wskaźnik ten nosi miano wskaźnika zadłuŜenia lub teŜ ryzyka. Wzrost wskaźnika oznacza większe zaangaŜowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych.57 .5. Trzecim wskaźnikiem o zbliŜonej wartości poznawczej jest wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego. s.67106. w których wskaźnik przekracza wartość 1. równej 1:2 i wynosi 0. uwaŜanym za podstawowy wskaźnik oceny struktury kapitałowej.sytuacja. A.

61 0.09 -0. Wskaźnik ten powinien być.04) i struktury zobowiązań (o 0.29 3.38 3.33 13.79 0.08 0. wskazuje na 108 W.15). w wypadku kredytów zabezpieczonych.07 7.00 0.42 1.09 -9. W latach 2002 – 2003 roku 79% całości kapitałów zaangaŜowanych w spółkę miało swe pokrycie w kapitale obcym.04 -1.15 WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. Wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych informuje o tym.23 0. z o.o. pierwszeństwo mają zobowiązania podatkowe. tym mniejsze jest ryzyko wynikające z zaangaŜowania kapitału obcego.10 0.35 -0. z o.26 0. 115 . Tabela 30 przedstawia wskaźniki zadłuŜenia analizowanej spółki.2.01 7. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WSKAŹNIKI ZADŁUśENIA: ogólnego długoterminowego struktury zobowiązań kapitałów własnych długoterminowego kapitałów własnych WSKAŹNIKI POKRYCIA: obsługi długu I obsługi długu II zobowiązań odsetkowych 11.57 -0.36 1.18 1. NaleŜy podkreślić. W ostatnich trzech okresach udział ten charakteryzował się tendencją spadkową i w 2005 roku ukształtował się na.o. uzasadnione jest uwzględnienie w tej sytuacji zysku netto (wskaźnik pokrycia obsługi długu II).90 -0. W banku światowym minimum dla wskaźnika pokrycia obsługi długu I wynosi 1. Tylko zysk pozostający w firmie moŜe być wykorzystywany do spłaty zaciągniętego kredytu.79 0. 61%.05 0.72 -0.89 8.30 4. cit.01 0.43 0. Gabrusewicz op.5108.4. Tabela 30: Wskaźniki zadłuŜenia firmy Agro-Handel Sp.3 a optymalny poziom to 2.71 0. Im wyŜsze wartości osiąga ten wskaźnik.11 0. ile razy zysk brutto moŜe ulec obniŜeniu Ŝeby zagrozić obsłudze zadłuŜenia.83 2. 276. iŜ przed zobowiązaniami kredytowymi. Tym samym. Dla kapitałów obcych niezabezpieczonych wymaga się wskaźnika na poziomie 5.16 -6.79 2.28 9.44 1. Dlatego teŜ.80 0.66 5. Wzrost wielkości wskaźników: zadłuŜenia długoterminowego (o 0.65 0. bezpiecznym wg standardów zachodnich.08 1.23 0.17 18.04 0.26 -5. uwaŜa się wskaźnik wynoszący 2.66 4.33 2.03 0.1.85 1. udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów spółki w rozpatrywanym okresie spadł o 18%.28 0. s. co najmniej równy wskaźnikowi pokrycia obsługi długu I. ile razy kwota wypracowanych środków przewyŜsza wymagane odsetki lub teŜ.31 -0. poziomie tj.54 1.00 0.02 -0. Za dobry.22 0.06 -0.27 3.

w wystarczającym stopniu zabezpiecza obsługę zaciągniętych kredytów. a tym samym zmniejszenia stopnia zadłuŜenia. Natomiast spadek poziomu wskaźnika zadłuŜenia kapitałów własnych oznacza mniejsze zaangaŜowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych. gdyŜ zobowiązania długoterminowe są mniej pilne i w pewnym okresie nie są wymagalne. Oznacza to.1.5 . Spółka w badanym okresie osiągała wysoki zysk. Wielkość wskaźnika zadłuŜenia długoterminowego .65. zatem wskaźniki naleŜące do grupy informujących o zdolności spółki do obsługi długu przyjmują wysokie wartości. przy czym racjonalny wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego powinien mieścić się w przedziale 0.korzystne zmiany w strukturze finansowania. iŜ wygospodarowany przez spółkę zysk. zatem spółkę Agro-Handel moŜna uznać za powaŜnie zadłuŜoną. 116 .mimo tendencji spadkowej nadal utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie: 1.

87 %. Podstawowym źródłem przychodów spółki była sprzedaŜ produktów na rynku krajowym. 117 .63% w 2005 roku.33% do 45.95% ale jego udział w majątku ogółem zmniejszył się z 60. za lata 2002 . Dynamika wzrostu rzeczowych składników majątku wyniosła 195.Zakończenie Na podstawie przeprowadzonej analizy finansowej moŜna stwierdzić. Spadek ten związany był równieŜ ze zmianą źródeł finansowania dalszego rozwoju przedsiębiorstwa.97 zł.2005 potwierdza szybkie tempo jej rozwoju. Majątek obrotowy spółki w badanym okresie wzrósł o 6. które wynosiły odpowiednio: 36 398 300 zł.o. 152 147 800 zł. W strukturze pasywów dominujący udział na początku badanego okresu posiadały zobowiązania krótkoterminowe jednakŜe w wyniku znacznego wzrostu sumy bilansowej ich udział zmniejszył się z 57.37%. z o. którego wysokość w 2005 roku wyniosła 17 072 182. 138 463 400 zł. Zobowiązania krótkoterminowe zastąpione zostały kapitałem długoterminowym. z o.23% Po stronie aktywów dominującą grupą był majątek trwały.03% kapitału ogółem.52 % w 2002 roku do 34. Analiza bilansu firmy Agro-Handel Sp. co stanowi 65.33 zł do 94 684 149. Ŝe w latach 2002 – 2005 nastąpiła poprawa wyników działalności firmy Agro-Handel Sp.o. Suma bilansowa wzrosła w tym okresie o 42. Głównym czynnikiem wpływającym na wynik finansowy spółki jest wynik na działalności gospodarczej.39 zł (wyprasowanym w 2003 roku) do 3 687 522.79 % w ostatnim badanym okresie. a ich udział w aktywach ogółem wzrósł z 39.90 zł osiągniętym w roku 2005.75. której wartość w badanym okresie wzrosła z 69 760 541. Z drugiej strony największy wpływ na wynik finansowy miały koszty zuŜycia materiałów i energii.69% w 2002 roku do 54. W całym badanym okresie spółka osiągała zysk na poziomie od 899 865.

Jego udział w pasywach ogółem wynosił na koniec badanego okresu 39. Rozszerzeniem ogólnej analizy struktury majątkowo . wskazuje. Od 2003 roku spółka poniosła duŜe wydatki na inwestycje dostosowujące zakład do standardów europejskich. Wskaźnik pokrycia majątku kapitałem własnym w badanym okresie kształtował się na poziomie od 52. 2005 – 129. Rachunek przepływów pienięŜnych sporządzany w latach 2002 . Wydatki na inwestycje związane były głównie z nabyciem składników rzeczowego majątku trwałego. zadłuŜenia i efektywności zaangaŜowanych środków. z o. Mimo pogorszeniu się w latach 2003 – 2004 poziomu wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym w 2005 roku jego wielkość pozostała na podobnym poziomie jak na początku badanego okresu tj.12 zł.28% przy jednoczesnej dynamice koszty działalności operacyjnej wynoszącej 133. Największy wpływ na kształtowanie się wielkości kapitału własnego miały: kapitał podstawowy. z o.93 zł. kapitał zapasowy i wynik finansowy roku obrotowego.29%. okres ten skrócił się do 30 dni w 2005 roku.o. 46 dni.Kapitał własny przedsiębiorstwa wzrósł z 3 817 944.2005 pozwala wyodrębnić podstawowe strumienie pienięŜne. 107%. Poziom powyŜej 100% uznawany jest za prawidłowy Analiza rachunku zysków i strat zakładów mięsnych Agro-Handel Sp.52 zł w 2002 roku do 10 335 103. Do roku 2004 spółka nie przestrzegała złotej reguły bilansowej. Wynikiem tych zmian jest korzystna tendencja kształtowania się wyniku finansowego. 2004 – 89.73%. 52 dni.54%. 3 665 103. Wskaźnik pokrycia bieŜących zobowiązań w kolejnych latach kształtował się następująco: 2002 – 104. Znacznemu wydłuŜeniu.85%. W badanym okresie dynamika przychodów ogółem 135. Inwestycje w tym okresie kształtowały się na poziomie 5 740 816. 3 824 654. utrzymywała niski poziom wskaźników płynności finansowej tylko przez okres dwóch lat. Ŝe głównym źródłem przychodów był przychód netto ze sprzedaŜy. Pozytywnie naleŜy jednak ocenić fakt.04%.06% w 2002 roku.14% w 2002 roku do 72. bo o 15 dni uległ natomiast okres płacenia zobowiązań i wynosił odpowiednio: 29 dni. Jak widać wskaźniki bieŜącej płynności badanej jednostki w okresie gruntownej modernizacji zakładu przetwórczego osiągnęły wielkości uznawane za niezadowalające. 118 .o. 2003 – 80.37%. 44 dni. a zatem przychody podstawowej działalności operacyjnej. iŜ firma Agro-Handel Sp. NaleŜności inkasowane były w 2002 roku średnio w ciągu 36 dni.59 zł i sfinansowane zostały środkami własnymi oraz kredytami.05 zł w 2005.finansowej jest analiza wskaźników płynności.

jest przedsiębiorstwem działającym od 1992 roku.o.W latach 2002 .76 przy jednoczesnym wzroście rentowności majątku obrotowego o 14. Dzięki osiąganym zyskom i jednoczesnym wysokim poziomie zadłuŜenia nie wydaje się być podmiotem zagroŜonym upadłością. Przedstawione badania potwierdzają. Rodzaj produkcji. JednakŜe rentowność majątku trwałego wzrosła zaledwie o 0. Ŝe znajduje się ona nadal w fazie rozwoju. Wielkość i rodzaj inwestycji wskazują na to. Ŝe systematyczna analiza sytuacji finansowej przedsiębiorstwa pozwala na dokonanie oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystanie ich do prawidłowego rozwoju przedsiębiorstwa. jak i duŜa stabilność rynków zbytu pozwalają optymistycznie prognozować przyszłość firmy.2005 roku zwiększyła się produktywność zarówno majątku trwałego jak i obrotowego. Agro-Handel Sp. z o.39. 119 .

691 19) Nowak S... Kosikowski C. Warszawa 2001 5) Bury A. Warszawa 2005 16) Kruczalak K.. Sprawozdanie finansowe i jego analiza. Podstawy prawa gospodarczego. 12) Jarzębowska M. z o. Warszawa..o. Grupa Wydawnicza INDOR Sp. PWE.. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. PWE. ”Gazeta Podatkowa” 2004. Absolwent. nr 27. 1974. Wyznaczenie pojemności zadłuŜeniowej spółki.. Analiza ekonomiczno – finansowa firmy.. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy. Warszawa 2004 14) Karczmarek U.o... Metodologia badań Społecznych.. Warszawa 2000 18) Mała encyklopedia ekonomiczna.. Analiza finansowa. Wydawnictwo Prawne LexisNexis.... s. Wypych M. Bilans 2004.o. 12 3) Bień W... Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im.. s. Warszawa 2002 4) Bluszcz M... PWE.BIBLIOGRAFIA 1) Bednarski L. nr 9. Duraj J. Szczecin 2004 11) Herbet A. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie. Prawo handlowe dla ekonomistów. nr 31.28 – 31 10) Górski W.. Warszawa 2002 17) Leszczyński Z. Warszawa 2006 13) Jecyszyn J. Warszawa 2001 2) Bednarski L. Status prawny zarządu spółki z o. Warszawa 2004 8) Gabrusewicz W. Aport jako wkład do spółki z o.... Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. 2001. Pomykalska B. ”Prawo Przedsiębiorcy” 2001. Oskara Lanego we Wrocławiu... Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. „Przegląd Organizacji”. Wrocław 2003. Skowronek –Mielczanek A. Metoda praktyczna.. 72. Czechowska I.. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie. Difin. s. Fołta T.. Łódź 2000 6) Dudycz T. s. s. Prawo gospodarcze. 15) Koc S. Oskara Lanego we Wrocławiu. PWN. Pastusiak R. Waśniewski T.. Godlewska J. PWE. Borowiecki R. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. PWE. Wrocław 2000 7) Duraj J. Wersty B.. Wydawnictwo Primath. Warszawa 2005 9) Gajdka J.. Mikulski H. PWE. Kurtys K. 9-11.. Finans-Service. Konieczny Z... Warszawa 1985 120 .... Podstawy analizy finansowej.

Gdańsk 1995 32) ŚnieŜek E.. Warszawa 2003 34) Urbańczyk E. Kraków 2002 24) Rafalski A.. Warszawa 2002 26) Rybicki P. red. 36) Ustawa z dnia 15 września 2000 r.U. Warszawa 2002 27) Siemińska E. poz. Dom Wydawniczy „Ostoja”.. Toruń 2002 28) Sierpińska M. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. 121 .. Uregulowania prawne. 926 z późn. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki. nr 101.. funkcjonowanie. .. PWE.H. wzory.. Warszawa 2004 29) Sierpińska M. Gdańsk 2004 22) Polityka bilansowa i analiza finansowa. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. Prawo gospodarcze kompendium. zm.20) Olszewski J. Wydawnictwo Ekspert. Wydawnictwo C. zm. Warszawa 2002 21) Olzacka B. Warszawa 2000 30) Sobczak K. 1037 z późn. Przewodnik po cash flow. poz. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. Warszawa 2002 33) Tarska M. Poltext. Działalność gospodarcza. Wrocław 2002 23) Raczek T. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. Reprezentacja spółki z o. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20.U. nr 137. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa.. 1178 z późn. Zarządzanie finansami. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Warszawa 2001 31) Sułowska J. PWE.. Uniwersytet Szczeciński.. PWN.U. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur”. nr 94. procedury zakładania. PWN.. Dz. zm.Prawo działalności gospodarczej. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie. K. ODDK. Istota. 37) Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r.H. poz....Kodeks spółek handlowych. . Jachna T.o.. Jak oceniać firmę. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych.. BECK.Ordynacja podatkowa. Warszawa-Jaktorów 2001 25) Rutkowski A. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce.. Pałczyńska-Gościniak R. ustrój. C. .. Dz. Sawicki. Szczecin 2001 35) Ustawa z 29 sierpnia 1997 r.BECK. Wędzki D.. Dz.

Dz. z 2001r.. Warszawa 2000 122 . PWE.. Kraków 2005 41) Waśniewski T. poz.U z 2002 nr 76. poz. Dz.. nr 17. 209.38) Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. Warszawa 2002 42) Więckowski J. Skoczylas W. 39) Ustawa z dnia 29 wrzśnia1994 r. 40) Wach K. Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie.. Oficyna Ekonomiczna. zm. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. 694 z późn. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym. Jak załoŜyć firmę w Unii Europejskiej.o rachunkowości .. . – Krajowy Rejestr Sądowy.U.

w latach 2002-2005 ______________________________________________________ 76 Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 –2005 ____ 58 Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY _________ 63 Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp.SPIS TABEL Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niŜ banki i zakłady ubezpieczeniowe 16 Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp. z o. w latach 2002-2005 ___________________________________ 79 Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002-2005 ___________ 81 Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.o. z o. z o. _________________________________ 53 Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 – 2005 _____________________________________________________ 67 Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp. z o.o. z o. w latach 2002–2005 ___________________________________ 86 Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002 – 2005 _____________________________________________________ 68 Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002 – 2005 _____________________________________________________ 83 Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów. z o. w latach 2002-2005 ______________________________________________________ 69 Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp. oraz źródła ich finansowania w latach 2000-2005 ___________________________________________ 56 Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002–2005 ___________________________________ 87 123 .o.o. z o.o. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp. z o. z o.o.o. z o. w latach 2002–2005 ______________________________________________________________________ 78 Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp. z o.o. z o.o.o. z o. w latach 2002-2005 ______________________________________________________ 67 Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002–2005 ______________________________________________________ 80 Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005 _______________ 85 Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp.o.o.o.o.o.

o.o. w latach 2002–2005 ___________________________________ 91 Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002–2005 ___________________________________ 91 Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.o.o.Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pienięŜnych__________________________ 88 Tabela 21: Wynik księgowy a środki pienięŜne netto z działalności operacyjnej_______ 88 Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp. z o. z o. w latach 2002–2005 – ujęcie dynamiczne ____________________________________ 103 Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp.o.o. z o. zakres i przedmiot analizy finansowej __________________________ 9 Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej __________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pienięŜnych _________________ 25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria ____________________ 36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie __________________________ 43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002–2005__ 115 SPIS WYKRESÓW Schemat 1: Istota. z o. z o. z o. w latach 2002–2005 107 Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp. z o. z o. w latach 2002–2005 – ujęcie statyczne______________________________________ 102 Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. _________________ 59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych ____________________ 70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych ___________________________ 93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej____ 95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników _______________________ 96 124 . z o.o.o. w latach 2002–2005 ___________________________________ 90 Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjne firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002–2005 _____________________________________________________ 111 Tabela 30: Wskaźniki zadłuŜenia firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002–2005 ___ 104 Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp.o. z o.

zakres i przedmiot analizy finansowej __________________________ 9 Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej __________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pienięŜnych _________________ 25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria ____________________ 36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie __________________________ 43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp.o. z o. _________________ 59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych ____________________ 70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych ___________________________ 93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej____ 95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników _______________________ 96 125 .SPIS SCHEMATÓW Schemat 1: Istota.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful