ANALIZA FINANSOWA NA PRZYKŁADZIE AGRO-HANDEL SP. Z O.O.

W LATACH 2002-2005

FIRMY

WSTĘP .................................................................................................................................2 1. ZAKRES I CELE ANALIZY FINANSOWEJ .............................................................4
1.1. POJĘCIE I ZNACZENIE ANALIZY FINANSOWEJ W ZARZĄDZANIU JEDNOSTKAMI GOSPODARCZYMI .. 4 1.2. ISTOTA, PRZEDMIOT I ZAKRES ANALIZY EKONOMICZNEJ ................................................................ 7 1.3. CHARAKTERYSTYKA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH WYKORZYSTYWANYCH JAKO ŹRÓDŁA
INFORMACJI W ANALIZACH FINANSOWYCH ......................................................................................... 10

1.3.1. BILANS.......................................................................................................................................................... 14 1.3.2. RACHUNEK ZYSKÓW I STRAT ................................................................................................................... 19 1.3.3. RACHUNEK PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH ......................................................................... 23

1.4. METODY ANALIZY FINANSOWEJ ................................................................................................... 27 1.5. RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ ................................................................................................... 36

2. CHARAKTERYSTYKA ZAKŁADÓW MIĘSNYCH AGRO-HANDEL SP. Z O.O. 41
2.1. SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ JAKO FORMA ORGANIZACYJNO-PRAWNA
PODMIOTÓW PROWADZĄCYCH DZIAŁALNOŚĆ GOSPODARCZĄ W POLSCE ........................................... 41

2.2. RYS HISTORYCZNY, PRZEDMIOT DZIAŁALNOŚCI ORAZ CELE SPÓŁKI ............................................ 52 2.3. ZARZĄDZANIE I PERSONEL FIRMY ................................................................................................ 56 2.4. CHARAKTERYSTYKA RYNKU, NA JAKIM DZIAŁA SPÓŁKA ............................................................. 59 2.5 POZYCJA BADANEJ SPÓŁKI NA RYNKU ........................................................................................... 61

3. ANALIZA SPRAWOZDAŃ FINANSOWYCH .........................................................64
3.1. ANALIZA SYTUACJI MAJĄTKOWEJ W OPARCIU O AKTYWA BILANSU............................................. 64 3.2. ANALIZA SYTUACJI KAPITAŁOWEJ NA PODSTAWIE PASYWÓW BILANSU....................................... 70 3.3. WSTĘPNA OCENA KSIĘGOWEJ WIELKOŚCI WYNIKU FINANSOWEGO .............................................. 82 3.4. ANALIZA PIONOWA I POZIOMA RACHUNKU Z PRZEPŁYWÓW ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH ................. 87 3.5. WYKORZYSTANIE ANALIZY WSKAŹNIKOWEJ DO OCENY SYTUACJI FINANSOWEJ FIRMY .............. 92
3.5.1. ANALIZA PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ......................................................................................................... 97 3.5.2. WSKAŹNIKOWA OCENA RENTOWNOŚCI...............................................................................................104 3.5.3. OCENA SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA ..........................................................................................................108 3.5.4. ANALIZA WSPOMAGANIA FINANSOWEGO............................................................................................113

ZAKOŃCZENIE .............................................................................................................117 BIBLIOGRAFIA .............................................................................................................120 SPIS TABEL ....................................................................................................................123 SPIS WYKRESÓW .........................................................................................................124 SPIS SCHEMATÓW.......................................................................................................125

1

Wstęp

Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji, których trafność decyduje o skuteczności i poŜądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych, komplikuje się, w warunkach duŜej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. Jednym z podstawowych warunków efektywnego działania firmy, jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. Kierownictwo firmy, aby sprawnie zarządzać, musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. Uzyskiwane wyniki mogą, bowiem bądź to nasuwać konieczność zmiany dotychczasowych sposobów postępowania, bądź teŜ potwierdzać słuszność prowadzonej polityki. Analiza osiąganych wyników

gospodarowania jest takŜe niezbędna właścicielom, którzy opierając się na jej wynikach, mogą dokonać oceny pracy kierownictwa firmy i podjąć stosowne decyzje personalne. Podejmowanie decyzji strategicznych, które określają podstawowe cele gospodarcze jak i decyzji operacyjnych oraz taktycznych mających za zadanie likwidację niepoŜądanych odchyleń od załoŜonych celów oraz wczesne ich wykrywanie wymaga stałego dopływu pełnych, szybkich i rzetelnych informacji. Analiza finansowa jest jednym z waŜniejszych narzędzi podejmowania decyzji i oceny osiąganych przez podmiot gospodarczy efektów. Stanowi najstarszy historycznie dział analizy ekonomicznej. Początkowo opierała się tylko na analizie bilansu oraz rachunku wyników. Pierwsze próby oceny wskaźników finansowych przedsiębiorstwa zostały dokonane juŜ w drugiej połowie XIX stulecia. Porównanie bilansu zapoczątkował w 1870 r. L. Cohstaedt twórca dziennikarskiej krytyki bilansu1. W obecnej praktyce gospodarczej analiza finansowa obejmuje zagadnienia takie jak, istotę i wstępną analizę sprawozdań finansowych, badanie kondycji finansowej przedsiębiorstwa, w szczególności jego płynności finansowej, stopnia zadłuŜenia, sprawności działania, zyskowności oraz oceny rynkowej wartości akcji i kapitału. Analiza finansowa pozwala na badanie czynników kształtujących wyniki finansowe przedsiębiorstw, badanie dochodów ze

1

T. Waśniewski, W. Skoczylas, Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 2002, s. 8.

2

sprzedaŜy oraz kosztów własnych, co stanowi podstawę do podejmowania decyzji dotyczących zarówno bieŜącej jak i przyszłej działalności gospodarczej. Reasumując analiza finansowa zaspokaja podstawowe potrzeby informacyjne kierownictwa przedsiębiorstw i wpływa w ten sposób na poziom zarządzania. Wpływ ten odzwierciedla się w efektywności gospodarowania i w sytuacji finansowej podmiotów gospodarczych. Dzięki tym walorom, a takŜe ze względu na duŜe zapotrzebowanie w otoczeniu przedsiębiorstwa (akcjonariusze, banki, dostawcy, odbiorcy), analiza finansowa zaczyna zajmować wysoką pozycję wśród funkcji zarządzania i coraz częściej zaliczana jest do funkcji podstawowych przedsiębiorstwa. Celem niniejszej pracy jest analiza finansowa firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005 oraz próba przedstawienia analizy finansowej jako instrumentu słuŜącego do poznania i oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystania ich w rozwoju przedsiębiorstwa. Praca składa się z trzech rozdziałów. Pierwszy z nich stanowi bliŜsze zapoznanie się z tematyką analizy finansowej jako instrumentu sprawnego zarządzenia

przedsiębiorstwem. Określa istotę, funkcję i zakres współczesnej analizy finansowej. Wyjaśnia pojęcie i przedmiot analizy oraz charakteryzuje podstawowe metody i rodzaje analizy finansowej. Ponadto prezentuje podstawowe sprawozdania finansowe, ich budowę oraz przydatność w analizie finansowej jak równieŜ podstawy prawne ich sporządzania. W rozdziale drugim przedstawiona została ogólna charakterystyka spółki będącej obiektem badań. Przedstawiono genezę i rozwój przedsiębiorstwa, strukturę organizacyjną, a takŜe charakterystykę produkcji oraz jej rozmiary. Omówiono równieŜ sytuację w otoczeniu konkurencyjnym i tzw. makrootoczeniu. Właściwa analiza finansowa spółki Agro-Handel została zawarta w rozdziale trzecim. Analizą został objęty bilans spółki sporządzony na koniec lat 2002-2005, rachunek zysków i strat oraz rachunek przepływów pienięŜnych, gdzie przyjrzano się zmianom w strukturze majątku oraz źródłom jego finansowania. Przedstawiono równieŜ podstawowe obszary zastosowania analizy wskaźnikowej, rodzaje wskaźników oraz interpretację wyników pod kątem ich przydatności dla osób zarządzających firmą. Dokonano takŜe analizy wskaźnikowej według najczęściej stosowanego w praktyce gospodarczej zestawu wskaźników tj. wskaźników płynności, sprawności działania, wspomagania finansowego, rentowności. Pracę kończą wnioski będące syntezą głównych myśli zawartych w niniejszych rozwaŜaniach. 3

lecz takŜe działanie praw ekonomicznych. zachodzących pomiędzy poszczególnymi elementami tych procesów. rozłoŜeniu określonej całości na składniki i badaniu poszczególnych cech. Zarządzanie przedsiębiorstwem traktowane jako ciągły proces podejmowania decyzji. które w warunkach gospodarki rynkowej odzyskało pełną samodzielność i stało się pełnoprawnym podmiotem stosunków gospodarczych. Rozwojowi wymienionej analizy sprzyja przede wszystkim zmiana istoty i charakteru przedsiębiorstwa. komplikuje się. Niezbędnym warunkiem sprawnego zarządzania finansami firmy jest nie tylko znajomość istoty rynku. zasad jego funkcjonowania. w warunkach istniejącej ostrej konkurencji wywołuje zapotrzebowanie na analizę ekonomiczną.1. właściwości przedmiotu. Zakres i cele analizy finansowej 1. Zarządzanie finansami polega na optymalizacji bieŜących i przyszłych procesów gospodarczych poprzez wymuszanie podejmowania przedsięwzięć efektywnościowych. W tym celu dokonuje się analizy finansowej. w warunkach duŜej zmienności otoczenia i wzrastającej konkurencji. polegająca na rozpatrywaniu związków najczęściej ilościowych. MoŜe być stosowana zarówno do badania zjawisk i procesów gospodarczych zachodzących w skali gospodarki (analiza makroekonomiczna).1. 4 . Analiza ekonomiczna to równieŜ metoda badania procesów gospodarczych. bieŜącej kontroli i sterowania. Pojęcie i znaczenie analizy finansowej w zarządzaniu jednostkami gospodarczymi Analiza jest to metoda badawcza polegająca na rozbiorze. jak równieŜ zjawisk i procesów występujących w ramach poszczególnych jednostek gospodarczych i instytucji (analiza mikroekonomiczna). Jest ona instrumentem słuŜącym do poznania rzeczywistości gospodarczej. Analizę stanów i procesów ekonomicznych nazywa się analizą ekonomiczną. Osiągnięcie tego nie byłoby jednak moŜliwe bez ciągłego udoskonalania procesów planowania. Określenie strategii przedsiębiorstwa i jej realizacja gwarantująca sukces. których trafność decyduje o skuteczności i poŜądanym poziomie ekonomicznym działań gospodarczych. Proces budowy nowego systemu społeczno-gospodarczego w warunkach gospodarki rynkowej i związane z nią oczekiwania wymagają rozwoju przedsiębiorstw. instytucji na nich występujących.

w oparciu. Ŝe zaczęło prowadzić działalność na własny rachunek jest bardziej zainteresowane rezultatem swych działań2. 5 . Istota kontroli gospodarczej polega na porównaniu dwóch stanów tych samych zjawisk gospodarczych – stanu faktycznego ze stanem poŜądanym – w celu ustalenia odchyleń oraz wyjaśnienia przyczyn i skutków występujących róŜnic. ułatwia podejmowanie decyzji.. W fazie oceny okresów przeszłych jest źródłem informacji o efektywności gospodarowania oraz pozycji przedsiębiorstwa w branŜy i na rynku. norm. planów. Jedną z form badania bilansu oraz rachunku wyników jest właśnie analiza wskaźnikowa. 9-11. Analiza ekonomiczna umoŜliwia stawianie diagnoz. Analiza wskaźnikowa polega na wyraŜaniu róŜnych sfer działalności firmy 2 W. s. Celem pogłębienia tego przeprowadza się dalsze. o którą będzie realizowana przyszła działalność firmy. szczegółowe analizy. Podstawy analizy finansowej. dostarcza ogólnych informacji o sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa. Wyniki analizy ekonomicznej stanowią podstawę do weryfikacji słuszności decyzji podjętych w przeszłości oraz ustalenia punktu wyjścia zamierzeń bieŜących i przyszłych. W bieŜącej działalności przedsiębiorstwa dostarcza informacji o zakłóceniach w tej działalności w stosunku do standardów. Cechą charakterystyczną analizy ekonomicznej w gospodarce rynkowej jest bezpośrednie wykorzystanie jej w procesie zarządzania (planowanie. Kierownictwo firmy. musi posiadać dobre rozeznanie rzeczywistej efektywności podejmowanych w przeszłości decyzji. Uzyskiwane wyniki mogą.W związku z tym. bądź teŜ potwierdzić słuszność prowadzonej polityki. organizowanie. Analiza ekonomiczna to spójnik między funkcjami planowania i kontroli. zarówno w skali makroekonomicznej. bowiem bądź to narzucać konieczność dotychczasowych sposobów postępowania. Analiza osiągniętych wyników gospodarowania jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania przedsiębiorstwa. Ocena zaprezentowana na podstawie danych liczbowych zawartych w sprawozdaniach finansowych. Gabrusewicz. PWE. motywowanie i kontrola). a takŜe sprzyja racjonalizacji procesów gospodarczych. aby sprawnie zarządzać. jak i mikroekonomicznej Warunkiem efektywnego działania firmy jest analiza osiąganych rezultatów gospodarowania. Warszawa 2005. Pozwala dobrze przygotować strategię rozwoju przedsiębiorstwa.

W gospodarce rynkowej szczególnego znaczenia nabierają porównania wskaźników w przestrzeni. pracowników i całego społeczeństwa. co miesiąc. Częstsze obliczanie wskaźników jest moŜliwe w przypadku prowadzenia skomputeryzowanej księgowości. Wersty. T.za pomocą wskaźników. potencjalnych inwestorów i odbiorców. minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branŜy. R. podstawę ustalenia wskaźników finansowych stanowić mogą zamknięcia kont syntetycznych. konstruowanych w oparciu o dane z bilansu oraz rachunku wyników i porównanie ich wielkości w czasie. Niestety. R. w Polsce od szeregu lat dane takie nie są publikowane. Na podstawie zmian w wielkości wskaźników ocenia się wybrane. z wielkością wzorcową lub między róŜnymi jednostkami gospodarczymi. Duraj. ODDK. Gdańsk 2004. Porównania w przestrzeni pozwalają ocenić pozycje firmy na rynku: czy jest ona najlepsza. węŜsze lub szersze. Porównania w przestrzeni są istotne dla poŜyczkodawców i kredytodawców. Istnieje jedynie moŜliwość obliczania niektórych wskaźników w oparciu o bilanse publikacyjne (tzn. 6 . Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcjonowania. dziedziny tej działalności3. s. K. Kurtys.: za okres jednego miesiąca. 4 B. B. 3 L. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa: firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku. Waśniewski. Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej. najgorsza czy teŜ przeciętna. bilanse roczne spółek akcyjnych. ma ona. charakteryzujących się duŜą ilością udziałowców). Jak oceniać firmę. Borowiecki. 12. J. Pałczyńska-Gościniak. Oskara Lanego we Wrocławiu. Wrocław 2003. zgodnie z wymogami sprawozdawczości statycznej i koniecznością składania miesięcznych deklaracji podatkowych. Bednarski. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. Olzacka. a więc pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami. dla którego nie sporządza się sprawozdania finansowego. 59. W przypadku oceniania działalności przedsiębiorstwa za okres. a takŜe moŜliwość obliczania wskaźników przeciętnych dla wybranych branŜ w oparciu o rocznik statystyczny. Brak porównywalności moŜe doprowadzić do błędnych wniosków4. dokonywane. np. których akcje są przedmiotem obrotu rynkowego oraz publikowane bilanse spółek z ograniczoną odpowiedzialnością. Analiza wskaźnikowa w odniesieniu do badania sprawozdań finansowych obejmuje obliczanie wskaźników finansowych. s.

matematyka. Sułowska. akcjonariusze są zainteresowani poziomem rentowności i ryzyka związanego z działalnością firmy. zatem nie tylko dyscypliną naukową. bowiem łączy ona teraźniejszą działalność przedsiębiorstwa z jego przyszłymi rezultatami. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. Jest ściśle powiązana z wieloma dyscyplinami naukowymi takimi jak: statystyka. przedmiot i zakres analizy ekonomicznej Przez wiele lat analiza ekonomiczna przekształcała się w odrębną dyscyplinę naukową. Gdańsk 1995. ma duŜy wpływ na obiektywność. finanse. ale i działaniami praktycznymi. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. Stale wzrasta przydatność oraz atrakcyjność analizy ekonomicznej w procesach zarządzania przedsiębiorstwem. technologia. Dla nich waŜne są. Kredytodawcy udzielający kredytów na dłuŜszy okres są zainteresowani zdolnością firmy do generowania gotówki oraz oceny ryzyka finansowego w dłuŜszym czasie. J. Jest ona. 1. Istota. zatem wskaźniki określające zdolność firmy do wywiązywania się z zobowiązań krótkoterminowych. Kierownictwo firmy jest zainteresowane wszystkimi aspektami analizy finansowej. 5 7 . Uwzględniając zakres danych. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20. planowanie. marketing. Z tego teŜ względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy. zawartych w bilansie oraz w rachunku wyniku. s.Wskaźniki finansowe są wskaźnikiem informacji dla róŜnych grup odbiorców. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa rodzaj i liczba wskaźników. 143. Właściciele firmy. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych. dokładność i kompletność wyników prac analitycznych5. rachunkowość. Treść wskaźników analitycznych.2. poniewaŜ odpowiada za bieŜącą i perspektywiczną działalność firmy. a przede wszystkim ich konstrukcja. Dostawcy i banki udzielające kredytów krótkoterminowych są przede wszystkim zainteresowane oceną płynności bieŜącej firmy. moŜliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duŜe.

• podejmowanie decyzji zarządczych. procesy zaopatrzenia w surowce i materiały. Warszawa 2000. wykrycie i ustalenie czynników mających wpływ na realizację podjętych przedsięwzięć gospodarczych. stopień nowoczesności wytwarzania.: od szczegółowości danych.Celem przeprowadzenia analizy ekonomicznej jest6: • • • sporządzanie charakterystyki liczbowej ilustrującej działalność przedsiębiorstwa oraz pozwalającej na ocenę uzyskiwanych wyników. A. jakość i strukturę działalności wytwórczej. gdyŜ zaleŜy to min. 7 J. rentowność. Leszczyński. czy podmiotu oceniającego. s. Znaczenie analizy finansowej przedsiębiorstwa sprawia. określenie przewidywanych wyników na podstawie informacji o stanie czynników wytwórczych. gospodarowanie zatrudnieniem itp. Ŝe jej zakres jest stosunkowo szeroki. analizę wskaźnikową. źródeł finansowania7. płynność. Więckowski. 25. rachunku przepływów pienięŜnych). Skowronek –Mielczanek. kapitał obrotowy. rachunku wyników. wynik finansowy i czynniki go kształtujące. dochody ze sprzedaŜy. wyposaŜenie i majątek trwały. moŜliwości pozyskania informacji. Natomiast analiza finansowa dotyczy całokształtu finansowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. magazynowanie. 13. 6 Z. Analiza techniczno-ekonomiczna koncentruje się na ocenie rzeczowych i osobowych aspektów funkcjonowania przedsiębiorstwa. koszty działalności. Warszawa 2000. zwany równieŜ klasycznym na dwa zasadnicze działy: analizę techniczno – ekonomiczną i analizę finansową. Difin. jakimi dysponuje przedsiębiorstwo oraz o zmianach w jego otoczeniu. Analizie poddaje się ilość. słuŜących podnoszeniu efektywności działania przedsiębiorstwa i jego rozwoju. Analiza ekonomiczno – finansowa firmy. PWE. 8 . ocenę procesów inwestycyjnych. Ze względu na duŜą róŜnorodność zagadnień wchodzących w zakres badań analitycznych przyjmuje się najczęściej podział analizy ekonomicznej. Do podstawowych zagadnień naleŜących do analizy finansowej moŜna zaliczyć: wstępną i rozwiniętą analizę sprawozdań finansowych (bilansu. Dlatego teŜ trudne jest jednoznaczne określenie obszarów tej analizy. s. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym. Przedmiot i zakres analizy finansowej w gospodarce rynkowej nie ma charakteru jednolitego.

kapitał .sytuacja finansowa ZAKRES PODMIOTOWY: . 9 ..majątek . płynność środków (zdolność płatnicza. cit. terminowość spłaty zobowiązań. s. cit.uwarunkowania rynkowe . finansowanie (zmiany kapitału. zysk (ocena wielkości absolutnych i relatywnych – analiza rentowności). 19.rozwiązania systemowe .działalność przeszła ..działalność bieŜąca .samodzielne jednostki wewnętrzne przedsiębiorstwa ZAKRES I PRZEDMIOT ZAKRES PRZESTRZENNY: . pokrycie majątku kapitałem).koszty .przychody .działalność przyszła Źródło: Opracowano na podstawie: W. upłynnianie majątku. Na przedmiot analizy finansowej moŜna spojrzeć nie tylko od strony problemowej (przedmiotowej) istotny jest takŜe zakres czasowy. przestrzenny i podmiotowy. 8 T. Schemat 1: Istota.płynność finansowa . s.przedsiębiorstwo jako całość .pozycja przedsiębiorstwa na rynku ZAKRES CZASOWY: . zakres i przedmiot analizy finansowej ANALIZA FINANSOWA I S T O T A Analiza efektywności działalności przedsiębiorstwa Analiza sytuacji majątkowej i finansowej przedsiębiorstwa ZAKRES PRZEDMIOTOWY: .efektywność . Gabrusewicz opt. struktura pasywów. W.wynik finansowy . rotacja środków. polityka inwestycyjna i umorzeniowa). pochodzenie kapitału. Skoczylas op. Istotę oraz zakresy analizy i ich przedmiot przedstawia Schemat 1.Niemniej w kaŜdym przypadku przedmiotem badań pozostaje8: • • • • struktura aktywów (proporcje między majątkiem trwałym i obrotowym. 23. bezpieczeństwo finansowe). Waśniewski. 10-11.

Jest to ścisła zaleŜność statystycznego i dynamicznego ujęcia przedmiotu analizy. Bednarski. aby przy danym nakładzie środków otrzymać maksymalny stopień realizacji celu. Istotą tej zasady jest zapewnienie takiego gospodarowania. albo przy danym stopniu realizacji celu uŜyć minimalnego nakładu środków. Wpływają na nie czynniki takie jak: przychody ze sprzedaŜy. 9-11. dywidendy. Właściwy dobór tych materiałów (w tym głównie sprawozdawczości finansowej). 1. 10 . Charakterystyka sprawozdań finansowych wykorzystywanych jako źródła informacji w analizach finansowych Podstawą podejmowania analizy ekonomicznej powinny być odpowiednie materiały źródłowe o charakterze wewnętrznym i zewnętrznym. WiąŜe się to z kształtowaniem pozycji finansowej przedsiębiorstwa. koszty własne. Warszawa 2001. efektywnym lokowaniem środków pienięŜnych. Wyniki finansowe to zyski lub straty ujęte w wielkościach brutto lub netto. Wyniki finansowe są ujęciem dynamicznym i ustalane są za pewien okres jako suma wyników narastających w ciągu miesiąca. wyróŜnić moŜemy dwa podstawowe jego elementy takie jak: wyniki finansowe oraz stan finansowy. rozliczenia w formie podatków.3. Weryfikacja sprawozdawczości 9 L. Przypatrując się przedmiotowi analizy finansowej w przedsiębiorstwie jako złoŜonej całości. s. dotacje. majątkowych lub kapitałowych. zaangaŜowanych zasobów osobowych. Składa się on z trzech elementów. kwartału lub roku. Ustala się go na określony moment. to podstawowe czynniki określające jakość analizy. Efekty finansowe są określane przez wskaźniki rentowności jako relacje wyniku finansowego do obrotu. jego zdolnością płatniczą i kredytową. Pierwszy z nich to stan wyposaŜenia przedsiębiorstwa w składniki majątku trwałego i obrotowego.9. kolejny to środki zaangaŜowane w inwestycje i wartości niematerialne oraz finansowe pokrycie tych składników z kapitałów własnych lub obcych. itp. Osiągnięty wynik finansowy prowadzi do dodatnich lub ujemnych zmian stanu finansowego przedsiębiorstwa. a takŜe ich weryfikacja. PWE.W działalności gospodarczej kaŜdego przedsiębiorstwa powinna być stosowana zasada racjonalnego gospodarowania. Natomiast stan finansowy jest ujęciem statycznym przedmiotu analizy. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie. w tym zagospodarowaniem osiągniętych nadwyŜek finansowych.

s. s. 11 . opracowanie i prezentacja wyników przeprowadzonej analizy. Materiały źródłowe wykorzystywane zarówno na potrzeby analizy finansowej. obok właściwej analizy porównawczej i przyczynowej. dokumentacja konstrukcyjno-technologiczna oraz inna dokumentacja obrazująca działalność przedsiębiorstwa. zaleŜy w duŜej mierze od charakteru i rodzaju wykorzystywanych informacji źródłowych. 26. niekompletne. jak i całej analizy ekonomicznej w przedsiębiorstwie moŜna ogólnie podzielić na dwie grupy. 10 11 L. Sierpińska. informujące o otoczeniu przedsiębiorstwa11. Duraj. 19. Materiały niekompletne lub niestarannie zweryfikowane stać się mogą przyczyną błędnych ustaleń i stąd uniemoŜliwiać wyciągnięcie poprawnych wniosków oraz podjęcie skutecznego działania. PWN. którymi są w Polsce biegli rewidenci. Materiały niestarannie przygotowane. s. Klasyfikację podstawowych źródeł informacji przedstawia Schemat 2. T. niewłaściwie zweryfikowane. R. Jachna. drugą natomiast materiały zewnętrzne. 12 M. Informacje do sporządzania analizy powinny dotyczyć kilku okresów.przedsiębiorstwa w systemie gospodarki rynkowej naleŜy do tych prac specjalistów rachunkowości i finansów.. Źródłem informacji liczbowych są: księgowość. poniewaŜ wtedy będzie zachowany warunek porównawczy badanych zjawisk oraz będzie istniała moŜliwość określenia tendencji rozwoju poszczególnych zjawisk12. T. B. sprawozdawczość finansowa i rzeczowa. cit. mogą prowadzić do podjęcia błędnych decyzji i tym samym uniemoŜliwić skuteczne działanie. Podstawowym zadaniem prac przygotowawczych do analizy ekonomicznej jest dobór i weryfikacja materiałów źródłowych. Bednarski op.. a zatem i jej uŜyteczności w zarządzaniu przedsiębiorstwem. W ramach prac analitycznych związanych z oceną działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Wersty op. cit. Bednarski. Dane o przedsiębiorstwie mogą mieć charakter ewidencyjny i poza ewidencyjny. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych. Warszawa 2004. plany. poprzednie analizy ekonomiczne. Materiały ewidencyjne mają znaczenie podstawowe i wynikają z prowadzonej w danym przedsiębiorstwie ewidencji. Dobór i weryfikacja podstaw źródłowych analizy wpływa w istotnym stopniu na rzetelność i obiektywność dokonanych ocen.zawierające dane o przedsiębiorstwie. Decyduje to w duŜej mierze o jakości prowadzonej analizy. J. K. Kurtys. kalkulacja ewidencyjna. Waśniewski. na wyróŜnienie zasługuje10: • • zebranie i weryfikacja materiałów źródłowych. L. Borowiecki. 32. Jakość przeprowadzonej analizy. Pierwszą grupę stanowią materiały wewnętrzne .

Wydawnictwo Primath. Sporządzanie sprawozdawczości finansowej przez podmioty prowadzące rzeczowa natomiast słuŜy potrzebom analizy techniczno – działalność gospodarczą jest obligatoryjne. sprawozdawczość podlega regulacji prawnej. Podstawowym materiałem źródłowym analizy ekonomicznej jest sprawozdawczość przedsiębiorstwa. sporządzana w oparciu o ewidencję księgową.Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej ŹRÓDŁA INFORMACJI INFORMACJE Z PRZEDSIĘBORSTW INFORMACJE ZEWNĘTRZNE POZOSTAŁA SPRAWOZDAWCZOŚĆ PODSTAWOWA SPRAWOZDAWCZOŚĆ FINANSOIWA POZOSTAŁE PIERWOTNE ŹRÓDŁA BILANS RACHUNEK WYNIKÓW RACHUNEK PRZEPŁYWÓW PIENIĘśNYCH KWARTALEN SPRAWOZDANIA FINANSOWE GUS PRASA FACHOWA RYNEK INTERNET Źródło: Z. Sprawozdawczość ekonomicznej. 12 . Sprawozdanie finansowe i jego analiza. Ŝe często dla dokonania wszechstronnej oceny jakiegoś zagadnienia niezbędne jest wykorzystanie z danych zarówno sprawozdawczości finansowej jak i rzeczowej13. wykorzystywana jest przede wszystkim jako podstawa źródłowa analizy finansowej. Bluszcz. Leszczyński A. Sprawozdawczość finansowa uwzględniająca dane liczbowe wyraŜone w jednostkach pienięŜnych. jednostka musi stosować określone przez ustawę zasady rachunkowości. cit. op. rzetelnie i jasno przedstawiając sytuację majątkową i finansową oraz wynik finansowy. Skowronek-Mielczarek. rzetelności. Podstawę tej 13 M. Dla zachowania przejrzystości. s. s. NaleŜy jednak zaznaczyć. 43. Aby sprawozdanie finansowe mogło pełnić swoją funkcję informacyjną. 34. wiarygodności i porównywalności informacji. którą z uwagi na treść danych moŜna podzielić na sprawozdawczość rzeczową i finansową. Warszawa 2001...

694 z późn. przedstawiają. s. Ocena przedsiębiorstwa przez pryzmat finansów moŜliwa jest jedynie w oparciu o łączne wykorzystanie wszystkich trzech sprawozdań. 13 . podejmowane przez uŜytkowników sprawozdania finansowego. rachunek wyników oraz informację dodatkową według wzorów stanowiących załącznik do ustawy. Dz. Podstawowe zasady. zm. jak i charakter informacji.U z 2002 nr 76. gwarantować czytelność informacji. bowiem – choć w róŜnym aspekcie – to samo przedsiębiorstwo. Ustawa z dnia 29. bezstronność. 20. Leszczyński. NiezaleŜnie od formy organizacyjnej. kompletność i stosowanie zasady ostroŜnej wyceny. Bilans stanowi swoisty raport o kondycji finansowej przedsiębiorstwa. charakteryzując jednocześnie na określony moment czasowy jego strukturę majątkową oraz źródła finansowania majątku. w przypadku zmian konieczne jest sporządzenie informacji umoŜliwiającej porównanie poszczególnych okresów. gdy ich pominięcie lub zniekształcenie moŜe wpłynąć na decyzje gospodarcze. prawo podatkowe. Tak. • wiarygodność – wpływa na nią brak istotnych błędów. Skowronek-Mielczarek opt. według których naleŜy sporządzać sprawozdania finansowe..regulacji. ciągłość i porównywalność – w kolejnych latach powinny być stosowane te same metody wyceny i prezentacji. ustawa o rachunkowości oraz przepisy i ustalenia określane przez Ministerstwo Finansów czy Główny Urząd Statystyczny14. to15: • • zrozumiałość (przejrzystość) – sposób prezentacji powinien umoŜliwiać łatwość ich rozumienia przez uŜytkowników.09. więc trzy wzajemnie ze sobą powiązane źródła przedstawia nam zarówno dane o finansach przedsiębiorstwa jak i ocenę finansowej kondycji jednostek działających w sferze biznesu. dane są istotne. obejmują skutki tych samych zdarzeń gospodarczych. cit.o rachunkowości . • • sprawdzalność – wszystkie informacje muszą być powiązane w sposób umoŜliwiający ich sprawdzenie z dokumentami źródłowymi. poz. KaŜde z tych sprawozdań spełnia określoną rolę. prawnej i własnościowej prowadzące księgi rachunkowe na zasadach ustalonych w ustawie zobowiązane są do sporządzania sprawozdawczości obejmującej bilans. istotność – decyduje o niej zarówno kwota. A. stanowi kodeks handlowy. rzetelne i wierne odzwierciedlenie wszelkich zdarzeń. Wartość 14 15 Z. . przewaga treści ekonomicznej nad formą.1994 r. Poszczególne części sprawozdania finansowego są ze sobą wzajemnie powiązane.

Taki sposób księgowania jest niezbędny w celu otrzymania kompleksowego obrazu przedsiębiorstwa. Z. w którym zostały one uzyskane lub poniesione. Bury. Pamiętać naleŜy o tym. M. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy. 115-124. jakkolwiek bardzo poŜyteczne pod pewnymi względami. 17 A. PWN. Zestawienie przepływu środków pienięŜnych. Rachunek wyników jest z kolei raportem o dokonaniach przedsiębiorstwa w ciągu okresu sprawozdawczego i wszystkie wielkości są w tym sprawozdaniu strumieniami finansowymi sprowadzonymi do konkretnego przedziału czasowego. Mikulski. 114 . 1. dotyczące kształtowania się waŜniejszych pozycji bilansu i rachunków wyników. Wędzki. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie. Czechowska. a zwłaszcza jego aktywów innych niŜ środki pienięŜne.123. I. Pomykalska. Wypych.1. układu poszczególnych pozycji. Informacje zawarte w sprawozdaniach finansowych są. umiejętność ich czytania jest najlepszym sposobem zaznajomienia się ze strukturą i kondycją finansową przedsiębiorstwa17. czy przedsiębiorstwo jest rentowne.3. R. Ŝe sprawozdania finansowe stanowią dokumenty wiarygodne i sporządzane zgodnie z zasadami określonymi przez prawo i jako takie podlegają weryfikacji przez biegłych rewidentów. s. 16 14 . Sierpińska.poznawcza bilansu polega jednak i na tym. Pastusiak. B. zwany momentem bilansowym. Obejmuje wartościowe zestawienie aktywów i pasywów badanej jednostki gospodarczej na określony dzień. M. zatem niezbędne. Konieczny. DuŜe znaczenie informacyjne mają noty uzupełniające. Absolwent. związana z zasadą przypisania przychodów i wydatków temu okresowi. H. Ŝe porównując stany początkowe i końcowe moŜemy stwierdzić określone tendencje zmian. D. Wyjaśniają one bliŜej treść bilansu i rachunku wyników zarówno za pomocą liczb jak i opisowo. stanowi on nieprzerwanie przedmiot badań naukowych dotyczących prawidłowości. s. Łódź 2000. to jednak nie zawiera informacji niezbędnych do określenia kondycji finansowej i stwierdzenia. odzwierciedlania majątku. Aby obliczyć zysk konieczna jest pełniejsza informacja księgowa. Przepływy pienięŜne nie uwzględniają wszystkich przychodów i wszystkich wydatków odnoszących się do danego okresu. zobowiązań i innych źródeł kapitału16. a zarazem najwaŜniejszym źródłem informacji do analizy finansowej w przedsiębiorstwie jest bilans. Warszawa 2000. Od czasów uznania bilansu za podstawowe sprawozdanie finansowe przedsiębiorstwa. Bilans Głównym sprawozdaniem.

wyraŜania realnej wielkości wyniku finansowego itp18. oraz zdarzeń gospodarczych. Kolejną cechą charakterystyczną bilansu. iŜ przedstawiany w nim stan na koniec okresu obrachunkowego (na ogół jest to koniec roku) jest zarazem stanem otwarcia w następnym okresie obrachunkowym. co stwarza podstawę do uznania bilansu za rzetelny.majątku i kapitałów. 86. Suma wszystkich będących w dyspozycji przedsiębiorstwa składników majątkowych. 18 19 T. natomiast pasywa – według terminu wymagalności tj. od najmniej do najbardziej płynnych. naleŜności i inwestycje długoterminowe czy długoterminowe rozliczenia międzyokresowe. Bilans przedstawia wszystkie składniki majątkowe firmy po jednej stronie oraz źródła ich finansowania po drugiej. s. Podstawowe pozycje majątku i źródeł ich finansowania w przedsiębiorstwie przedstawia Tabela 1. cit. jest równa sumie źródeł ich finansowania. Wielkości prezentowane w bilansie są danymi zagregowanymi. A. Skoczylas opt. Dane z bilansów sporządzanych dla kilku kolejnych okresów (lat) mogą stać się przedmiotem interesującej analizy takŜe w ujęciu dynamicznym. Do aktywów trwałych zalicza się wartości niematerialne i prawne (bez kosztów organizacji poniesionych przy załoŜeniu lub późniejszym rozszerzeniu spółki). prawidłowy i wiarygodny dokument. Strony aktywów i pasywów są uporządkowane w następujący sposób: aktywa . jakie wystąpiły w okresie sprawozdawczym. tj. PWE. s. Jest to syntetyczne zestawienie obrazujące sytuację finansową firmy w danym momencie czasu... czyli aktywów. czyli w dniu. a zarazem pierwszym weryfikatorem prawidłowości sporządzania jest globalna równowaga aktywów i pasywów . Jedną z wielu charakterystycznych cech bilansu moŜna uznać fakt. od kapitałów własnych do zobowiązań krótkoterminowych19. Wszystkie pozycje bilansu podlegają zatwierdzeniu i uzgodnieniu ze stanem faktycznym w drodze inwentaryzacji. Waśniewski W. 30. rzeczowe aktywa trwałe. operacyjnych czy finansowych. Rutkowski.uszeregowane według stopnia płynności. odzwierciedlającymi rezultaty podjętych w firmie decyzji inwestycyjnych. Warszawa 2002. na który został sporządzony. 15 .problematyki ustalania zasad wyceny aktywów i pasywów. Zarządzanie finansami.

dostaw i usług. udziały i akcje. udzielone poŜyczki i inne inwestycje krótkoterminowe. podatków. Rozliczenia międzyokresowe Źródło: S.o. Godlewska. Grupa Wydawnicza INDOR Sp. s. Zysk (strata) netto IX. Rzeczowe aktywa trwałe III. 32. Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny VI. Bilans 2004. AKTYWA OBROTOWE I.in. Zobowiązania krótkoterminowe IV. Odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego ( .) B. Kapitał (fundusz) podstawowy II. NaleŜności długoterminowe IV. AKTYWA TRWAŁE I. aktywa pienięŜne (środki pienięŜne oraz odsetki naliczone od aktywów finansowych). Aktywa obrotowe obejmują20: • aktywa rzeczowe – zapasy materiałów. Zapasy II. Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe PASYWA A. 16 . Warszawa 2005. towarów. inne papiery wartościowe. zaciągniętych poŜyczek) oraz naleŜności dochodzono przez przedsiębiorstwo w sądzie (roszczenia sporne). składek ubezpieczeń społecznych.) IV. s. • aktywa finansowe – m. produktów gotowych i nie zakończonych. z o. 31-32. Kapitał (fundusz) zapasowy V. NaleŜności krótkoterminowe III. przeznaczone do zbycia lub zuŜycia w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego lub w ciągu normalnego cyklu operacyjnego właściwego dla danej jednostki.oznaczają kwoty pienięŜne naleŜne danemu podmiotowi gospodarczemu od innych podmiotów lub osób fizycznych. NaleŜne wpłaty na kapitał podstawowy ( . • krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe kosztów –rozliczenia wcześniej poniesionych 20 wydatków w miesiącach następnych zgodnie z zasadą Ibidem. ZOBOWIĄZANIA I REZERWY NA ZOBOWIĄZANIA I. Wartości niematerialne i prawne II.) III. J. Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe B. Koc. T. Zysk (strata) z lat ubiegłych VIII.. Rezerwa na zobowiązania II. Udziały (akcje) własne ( . Fołta.KAPITAŁ (FUNDUSZ) WŁASNY I. Pozostałe kapitały (fundusze) rezerwowe VII. Inwestycje długoterminowe V. • naleŜności krótkoterminowe . z terminem zapłaty nie przekraczającym jednego roku z róŜnych tytułów (np. Inwestycje krótkoterminowe IV. Zobowiązania długoterminowe III.Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niŜ banki i zakłady ubezpieczeniowe AKTYWA A.

poŜyczki. Statut spółki moŜe równieŜ postanowić o tworzeniu kapitałów rezerwowych na pokrycie szczególnych strat lub wydatków. czyli: kredyty. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością kapitał zakładowy stanowi równowartość wniesionych przez wspólników zgodnie z umową spółki wkładów pienięŜnych i aportów. poniewaŜ udziały nie mogą być zwracane wspólnikowi podczas trwania umowy spółki. prenumerata czasopism. 35-36. Kapitał z aktualizacji wyceny tworzony jest na podstawie art. dzierŜawa mieszkania z góry. zwłaszcza z punktu widzenia wierzycieli spółki.. s. Kapitały w spółce pełnią jak widać głównie funkcje gwarancyjną. 17 . 31 ust. Wszystkie składniki majątku muszą mieć odpowiednie źródła finansowania. Koc. powstałą na skutek aktualizacji wyceny. s. J. Ibidem. jednak dopiero po podjęciu przez walne zgromadzenia wspólników odpowiedniej decyzji w tej sprawie. Godlewska opt. Fołta. Ŝe w istocie o wypłacalności spółki decyduje posiadany przez nią majątek21.obok kapitałów własnych . Na kapitał zapasowy wpływają równieŜ zyski zatrzymane w przedsiębiorstwie. Do kategorii tej zalicza się22: • • rezerwy na zobowiązania z uwzględnieniem nowej pozycji rezerwy na świadczenia emerytalne i podobne z dalszym podziałem na długo. 40. 21 22 S.). cit.współmierności ponoszonych kosztów i uzyskiwanych przychodów np. kapitał z aktualizacji wyceny. Źródła finansowania majątku . wyemitowane obligacje itp. Zmniejszenie kapitału zakładowego moŜe nastąpić na skutek pokrycia z kapitału udziałowego straty netto przewyŜszającej kapitał zapasowy i rezerwowy lub zwrotu dopłat do udziału. bądź przekształcenia kapitału udziałowego w kapitał akcyjny albo obniŜenie udziału w drodze zmiany umowy spółki. Wiadomo jednak.najwaŜniejszym źródłem finansowania są zobowiązania. Drugim . kto i na jakich warunkach wyposaŜył przedsiębiorstwo w środki gospodarcze. T. Ma on charakter stabilny.i krótkookresowe zobowiązania długoterminowe (o okresie spłaty dłuŜszym niŜ rok. (czyli niewypłacone w formie dywidend). 5 ustawy o rachunkowości z aktualizacji wyceny środków trwałych w wielkości stanowiącej róŜnicę wartości netto środków trwałych.dzieli się na kapitał własny oraz zobowiązania i rezerwy na zobowiązania. kapitał zapasowego. Kapitał własny składa się z kapitału zakładowego. Określają one. Zmniejszenia kapitału udziałowego mogą mieć miejsce tylko w zakresie przewidzianym w kodeksie handlowym i wymagają uchwał zgromadzenia wspólników lub moŜliwość taka musi być przewidziana w umowie spółki.

MoŜna powiedzieć. których wielkości nie moŜna jednak dokładnie określić. zobowiązania z tytułu wynagrodzeń. Finans-Service. wobec ZUS itp. Szczegółowe elementy – przychody i rodzaje kosztów . 18 . 23 W. Tak. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa. Warszawa 2002. postępowań sądowych itp. 39. Bilans jest dokumentem zawierającym zestawienie wartości poszczególnych grup majątku firmy oraz źródeł jego finansowania. • rozliczenia międzyokresowe bierne przychodów i kosztów. Ŝe są to potencjalne zobowiązania spółki. krótkoterminowe kredyty bankowe. krótkoterminowe papiery dłuŜne wyemitowane przez spółkę.. pozwala jedynie na porównanie stanów na początek i koniec badanego okresu. inwestycyjna czy finansowa23. a więc nie nastąpił jeszcze rzeczywisty ubytek w majątku spółki.: udzielonych poręczeń. kwotę rezerwy ujmuje się w pasywach bilansu. Mogą one wynikać z przewidywanych przez spółkę strat. PoniewaŜ jednak strata jeszcze nie powstała. co zmniejsza wypracowany zysk. Jest to rodzaj fotografii firmy na dany dzień: nie obrazuje zmian zachodzących systematycznie w ciągu roku. które obejmują ujemną wartość firmy Ciekawą kategorię pasywów stanowią rezerwy na zobowiązania. Rachunek przepływów pienięŜnych ukazuje natomiast.• zobowiązania krótkoterminowe: kredyty kupieckie. więc z jednej strony mamy zmniejszenie pasywów (spadek zysku netto) a z drugiej . s. które mogą powstać w przyszłości z tytułu prowadzonych przedsięwzięć (np. a czasem nie moŜna nawet powiedzieć czy kiedykolwiek powstaną. Bilans wykazuje takŜe osiągnięty przez przedsiębiorstwo w danym okresie wynik finansowy (zysk lub stratę). Ujmuje skutki procesów gospodarczych i towarzyszących im strumieni pienięŜnych widoczne w zmienionych wartościach aktywów i pasywów.zwiększenie poprzez umieszczenie kwoty rezerwy w pasywach. jest to jednak informacja syntetyczna. Tworzenie rezerw polega na podwyŜszeniu pozostałych kosztów operacyjnych lub kosztów finansowych. Operacja taka nie zmienia łącznej wartości aktywów ani pasywów. z jakiego źródła pochodzą środki finansowe jednostki lub.) lub niespłacenia przez kontrahenta naleŜności. jaki segment działalności środki te pochłania: działalność operacyjna.składające się na wynik zawiera rachunek zysków i strat. Bień.

w odwrotnej sytuacji mamy do czynienia ze stratą24. Układ obu wariantów przedstawia Tabel nr 2. Jachna opt. Polskie przepisy dopuszczają dwa warianty tego sprawozdania róŜniące się sposobem ujęcia kosztów uzyskania przychodów ( rozumianych jako koszty wytworzenia sprzedanej ilości produktów. przedstawiające jego sposób wypracowania wyniku finansowego.. Ŝe zysk (lub strata) jest niczym innym. w których wynikiem finansowym jest strata w rachunku wyników nie występują elementy podziału wyników. Jednak w zaleŜności od formy organizacyjno . po drugiej natomiast rozchody (koszty). profit and loss account) to kolejne z podstawowych i obligatoryjnych sprawozdań finansowych. Jeśli te pierwsze przewyŜszają koszty. Wprowadzony w Polsce wzór rachunku wyników jest dostosowany do potrzeb sprawozdawczości wszystkich podmiotów gospodarczych25. wpływające ujemnie na generowane zyski. będzie on róŜnił się niektórymi elementami podziału wyniku finansowego. Przedsiębiorstwa mogą sporządzać rachunek wyników dwóch wariantach: I . lecz przedsiębiorstwo będzie musiało w sprawozdawczości finansowej zaprezentować źródło pokrycia straty. 19 .1. które obowiązująca u nas ustawa o rachunkowości określa jako wariant kalkulacyjny spostrzegamy. Sprawozdanie to polega na zestawieniu strumieni przychodów uzyskanych w firmie ze sprzedaŜy wyrobów i usług bądź towarów w ramach prowadzonej działalności handlowej oraz przychodów uzyskanych z przeprowadzenia operacji finansowych i kosztów tej działalności. W. s. Sierpińska. Rozpatrując rachunek wyników w powyŜszym ujęciu. s. cit. cit. W przedsiębiorstwach. powiększające wynik finansowy. Struktura klasycznego rachunku wyników jest przejrzysta: po jednej stronie mamy przychody. Waśniewski. 42. Skoczylas opt. 93-94. ZaleŜy to od rodzaju prowadzonej ewidencji kosztów. towarów czy usług). jak saldem .rachunek porównawczy lub II – rachunek kalkulacyjny. M. T. prezentuje strumienie pienięŜne. 24 25 T.. saldo określa się mianem zysku. Rachunek wyników ukazuje zdolność firmy do generowania zysków i samofinansowania.2. sporządzane przez kaŜde przedsiębiorstwo.róŜnicą pomiędzy przychodami a rozchodami (kosztami). Rachunek zysków i strat Rachunek zysków i strat nazywany takŜe rachunkiem wyników (ang.prawnej.3.

Straty nadzwyczajne I. Inne L. Zysk / strata z działalności operacyjnej (C+D-E) G. 20 . Pozostałe koszty operacyjne I. Zyski nadzwyczajne II. Inne koszty operacyjne C. Zysk ze zbycia inwestycji IV. Pozostałe obowiązkowe zmniejszenia zysku (zwiększenia straty) K. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Koszty sprzedanych produktów. Rybicki. Koszty finansowe III. Pozostałe obowiązkowe zmniejszenie zysku (zwiększenie straty) R. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. materiałów: I. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. Pozostałe przychody operacyjne I. Podatek dochodowy P. Pozostałe koszty rodzajowe VIII. Strata ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II.L-M ) Źródło: P. Koszt wytworzenia produktów na własne potrzeby IV. Zysk/strata z działalności gospodarczej (F+G-H) J. Podatek dochodowy M. Aktualizacja wartości inwestycji V. Dotacje III. Pozostałe koszty operacyjne I. Zysk / strata ze sprzedaŜy (A-B) D. zmniejszenie . Przychody netto ze sprzedaŜy towarów i materiałów. Koszty finansowe I. Zysk/strata z działalności operacyjnej (F+G-H) J. Zysk / strata brutto ( I+/-J ) L. Inne F. Zysk/strata z działalności gospodarczej (I + J – K) M. Koszt wytworzenia sprzedanych produktów II. Pozostałe przychody operacyjne I. koszty osobowe i pozostałe koszty. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. Zysk ze zbycia niefinansowych aktywów trwałych II. Odsetki II. Aktualizacja wartości aktywów niefinansowych III. w tym od jednostek powiązanych I. Przychody netto ze sprzedaŜy produktów II. Przychody finansowe I.Strata ze zbycia inwestycji III. Amortyzacja II. Przychody ze sprzedaŜy i zrównane z nimi. B. Ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia VII. Dywidendy i udziały w zyskach II. Wynagrodzenia VI. Wynik zdarzeń nadzwyczajnych (J. Zysk ze zbycia inwestycji IV. Straty nadzwyczajne N. Warszawa 2002. Inne K. Odsetki III. Zyski nadzwyczajne II. zuŜycie surowców. Usługi obce IV. koszty usług obcych. Odsetki II. Inne koszty operacyjne I. Zysk / strata ze sprzedaŜy brutto (A-B) D. Koszty finansowe I. Przedstawienie rachunku wyników według wariantu I zastosowania rodzajowego układu kosztów. Inne przychody operacyjne H.Odsetki III. Koszty ogólne zarządu F. Przychody netto ze sprzedaŜy produktów II. Dotacje III. materiałów. Przychody ze sprzedaŜy i zrównane z nimi. Zmiana stanu produktów (zwiększenie + . Aktualizacja wartości inwestycji IV. Aktualizacja wartości inwestycji IV. Koszty działalności operacyjnej I. Inne przychody operacyjne E. Zysk / strata netto ( N-O-P) N.II) I. Wynik zdarzeń nadzwyczajnych (M. energii. s. Zysk / strata z sprzedaŜy (C-D-E) G.Tabela 2: Zakres informacji w porównawczym i kalkulacyjnym rachunku wyników dla innych jednostek niŜ banki i zakłady ubezpieczeń Wariant porównawczy A. Aktualizacja wartości inwestycji V. a więc obliczenia ogólnych kosztów jako sumy takich pozycji jak: amortyzacja majątku. Wartość sprzedanych towarów i materiałów Wariant kalkulacyjny A.I-J. Przychody finansowe I. Inne H.) III. Poltext. Koszty sprzedaŜy E. Wartość sprzedanych towarów i materiałów C. Przychody netto ze sprzedaŜy towarów i materiałów B. Zysk / strata brutto (L+M ) O. 74. Zysk / strata netto (K. Dywidendy i udziały w zyskach II. ZuŜycie materiałów i energii III.II) I. w tym od jednostek powiązanych I. Podatki i opłaty V. towarów i materiałów.I-M.

wynikające z zestawienia pozycji "pozostałe przychody operacyjne" z "pozostałymi kosztami operacyjnymi". otrzymane dotacje. (gdy firma prowadzi np. amortyzację. towarów i materiałów. koszty handlowe. niektóre pozycje wykazuje się w wartości netto. utworzone rezerwy. W dostosowaniu do zmian wprowadzonych w znowelizowanej ustawnie. towarów i materiałów. Saldo to ma duŜe znaczenie dla przedsiębiorstwa. rozwiązane rezerwy. co pozwala na szybką orientację w jego strukturze (łatwiej określić wówczas faktyczne źródła przychodów i kosztów). sprzedaŜy. wynagrodzenia dla pracowników. ponadto znacznie upraszcza procedury analityczne. pozwala na związanie poniesionych kosztów z celami (przyczynami) oraz wydzielenie kosztów poszczególnych faz produkcji czy realizowanych w przedsiębiorstwie funkcji (np. in. Dotyczy to w rachunku kalkulacyjnym: przychodów netto ze sprzedaŜy produktów. zapłacone odszkodowania.wartość sprzedanych składników majątku trwałego. in.in. wartość sprzedanych towarów i materiałów. WyróŜniamy kilka pozycji wynikowych. koszty sprzedaŜy. uzyskane odszkodowania. odpisane naleŜności nieściągalne. kosztu sprzedanych produktów. Wynik na działalności operacyjnej . Nowy rachunek wyników rozszerzono o wykazywanie odrębnie niektóre pozycje przychodów i kosztów wynikające z transakcji dokonanych z jednostkami powiązanymi.poprzedni wynik korygowany jest o saldo. marketingu). towarów i materiałów. Ogólny koszt uzyskania przychodu moŜna w tej metodzie obliczyć z iloczynu sprzedanych wyrobów i jednostkowego kalkulowanego kosztu. 21 . W przychody wpisuje się tu m.W wariancie I koszty te ujęte są według układu kalkulacyjnego. Dla większej przejrzystości rachunku wyników wprowadzono jednak większą liczbę sald. koszty czynszów i dzierŜaw. ceny obcych usług. gdyŜ wskazuje na rentowność jego podstawowej działalności. podatki i opłaty. sieć sklepów fabrycznych).powstaje wskutek odjęcia od właściwych przychodów (powstałych ze sprzedaŜy produktów. przychodów finansowych z tytułu dywidend i udziałów w zyskach oraz odsetek zarówno otrzymanych jak i zapłaconych. skorygowanych zmianą stanu produktów) kosztów wytworzenia produkcji sprzedanej. do których zalicza się m. Wynik ze sprzedaŜy . czynsze z dzierŜaw. który m. a po stronie kosztów . zuŜycie materiałów (energii). a takŜe pozwala na uchwycenie kosztów produkcji niezakończonej. przychody ze sprzedaŜy składników majątku trwałego. W rachunku kalkulacyjnym do kosztów uzyskania przychodu ze sprzedaŜy zaliczamy: techniczny koszt wytworzenia.

Jest on punktem wyjścia do szczegółowych badań analitycznych. będące skutkiem zdarzeń nadzwyczajnych. jak i stowarzyszonych). Oskara Lanego we Wrocławiu. rezultaty postępowania układowego (naprawczego) lub zaniechania pewnego rodzaju działalności. Dudycz. nie mówi natomiast nic na temat jej potencjału ekonomicznego. otrzymane odsetki. posiadanych zapasach i rezerwach. in. Wynik finansowy brutto i netto . D.27 Rachunek wyników dostarcza informacji o rozmiarach działalności operacyjnej. a takŜe z drugiej strony o zobowiązaniach wobec wierzycieli. 56. in. s. Ustalony w rachunku wyników . cit. dodatnie róŜnice kursowe. Mamy tu na myśli m. Pozwala na ocenę trwałości pozycji finansowej firmy i stanowi podstawę planowania finansowego. Rozpoznanie to staje się moŜliwe poprzez analizę bilansu danej jednostki. otrzymane dywidendy (w tym takŜe otrzymane od członków grupy kapitałowej zarówno podmiotów zaleŜnych. Do celów analizy dane zawarte w rachunku zysków i strat są uzupełniane o informacje takie jak: koszty i straty nieuznane w przepisach za koszty uzyskania przychodu. Przychody finansowe obejmują m. inne podstawy opodatkowania. o jej naleŜnościach.wynik na działalności gospodarczej jest korygowany o saldo. Analiza finansowa. ogółem podstawa opodatkowania oraz zmiany metod wyceny bilansowej. 27 26 22 .Wynik na działalności operacyjnej korygowany jest o saldo operacji finansowych tak powstaje zysk lub strata z działalności gospodarczej. cit. przychody niepodlegające wliczeniu do podstawy opodatkowania. 28 T. W ten sposób powstaje wynik finansowy brutto. s. Rutkowski op.wynik finansowy pełni w przedsiębiorstwie rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego. 36. Po zapłaceniu podatku otrzymujemy natomiast zysk (stratę) netto26. Sierpińska. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. Ukazuje zdolność firmy do generowania zysku i samofinansowania. Wrocław 2000. podstawowej i jej udziale w tworzeniu zysku przedsiębiorstwa. s. in. A. 31. kapitału ulokowanego w innych firmach. szczególnie rentowności i aktywności gospodarczej.. zdarzenia losowe. które spowodowały zmianę wyniku finansowego28. odsetki do zapłaty (takŜe na rzecz członków grupy kapitałowej).. Wynik ten określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału. Koszty finansowe natomiast obejmują m. posiadanego majątku. M. odpisy aktualizujące wartość finansowego majątku trwałego i krótkoterminowych papierów wartościowych oraz ujemne róŜnice kursowe. Wędzki opt.

więc na zakupie czynników produkcji oraz sprzedaŜy wyrobów. do której przedsiębiorstwo zostało powołane. Odnosi się do działalności. za który sporządzono sprawozdanie finansowe osiągnęły lub przekroczyły granicę dwóch z trzech wielkości29: • • średnioroczne zatrudnienie – 50 osób. jakie przynoszą lokaty w postaci wypłaty odsetek 29 Ustawa z dnia 29. Podmiotami tymi są spółki akcyjne kontynuujące działalność oraz pozostałe jednostki.art. suma aktywów bilansu na koniec roku obrotowego – równowartość w walucie polskiej 2 500 000 euro. a więc środki trwałe. naleŜności. to jednak nie zawiera wielu informacji potrzebnych do oceny rzeczywistej pozycji finansowej jednostki gospodarczej. Dz.09. Ŝe analiza bilansu (ocena posiadanych zasobów) oraz rachunku wyników (ocena strumieni) aczkolwiek bardzo cenna. Rachunek przepływów środków pienięŜnych Doświadczenia gospodarki rynkowej oraz wieloletnia praktyka w zakresie analizy finansowej wykazały. inwestycyjnej i finansowej. Cash flow jest rozrachunkiem tych przepływów pienięŜnych. zobowiązań oraz na osiąganie zysku. 694 z późn. zm. wraz z korzyściami. • przychód netto ze sprzedaŜy towarów i produktów oraz operacji finansowych za rok obrotowy – równowartość w walucie polskiej 5 000 000 euro W kaŜdym przedsiębiorstwie w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej notuje się wypływy gotówki z przedsiębiorstwa i wpływy gotówki do przedsiębiorstwa. Natomiast działalność inwestycyjna obejmuje zapłatę za nabyte oraz sprzedane składniki majątku trwałego. Polega. wartości niematerialne i prawne. Rachunek ten dostarcza informacji o wpływach i wydatkach środków pienięŜnych.U z 2002 nr 76.1. . lokaty finansowe.3. Działalność operacyjna w przedsiębiorstwie ma największy zakres. poz. Rachunek przepływów pienięŜnych jest sumą przepływów w obrębie tych dziedzin. usług i innych składników majątku. Działania te wpływają na zwiększenie lub zmniejszenie zapasów. 23 . które w poprzedzającym roku obrotowym.1994 r. ujmując je w trzech częściach jako przepływy pienięŜne z działalności operacyjnej.o rachunkowości .3. jakie miały miejsce w spółce w danym roku obrotowym. Dlatego teŜ obok dwóch juŜ przedstawionych sprawozdań niektóre podmioty mają obowiązek sporządzać takŜe rachunek przepływów pienięŜnych. 68.

chociaŜ często trudniejsza do zinterpretowania jest chętniej wybierana przez przedsiębiorców. jak i długoterminowych. Zgodnie z ustawą o rachunkowości przepływy z działalności operacyjnej moŜna wyznaczać dowolną metodą. zaangaŜowanego w postaci obligacji. zobowiązania i inne. które nie powodują zmian w przepływach pienięŜnych. s. ŚnieŜek. co umoŜliwia oszacowanie przyszłych przepływów pienięŜnych. naleŜności. Metoda bezpośrednia nie jest uboŜsza w informacje niŜ metoda pośrednia31. Metoda ta. dopłaty) i jego obsłudze (dywidendy) oraz kapitału obcego. czy wydatki na rzecz dostawców czy pracowników i inne. Rachunek 30 31 E. inwestycyjnej i finansowej liczy się jako róŜnicę między sumą wpływów i sumą wydatków. Warszawa 2002. Metoda pośrednia polega na skorygowaniu zysku operacyjnego netto o kwotę pozycji. Metoda bezpośrednia polega na dokładnym wyszczególnieniu konkretnych wpływów i wydatków w ramach działalności operacyjnej. Dokonywane są równieŜ korekty in plus lub in minus w zaleŜności od zmian w takich pozycjach jak: zapasy. Wyznaczania przepływu środków pienięŜnych na całym świecie dokonuje się za pomocą jednej z dwóch metod: pośredniej lub bezpośredniej. kredytów i poŜyczek pienięŜnych zarówno krótkoterminowych. zaliczanych zarówno do finansowego majątku trwałego. Metoda bezpośrednia pokazuje nie tylko końcową kwotę przepływów. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. Przewodnik po cash flow. Podstawową wartością. Strukturę rachunek przepływów pienięŜnych z zastosowaniem obu wyŜej opisanych metod przedstawia Schematu 3. która musi tutaj być uwzględniona jest amortyzacja. natomiast konstrukcja obu metod w przypadku przepływów z działalności inwestycyjnej i finansowej niczym się nie róŜni. jak i przeznaczonych do obrotu. 56. 24 . Spowodowane jest to pewnie tym. Przepływy pienięŜne netto poszczególnych działalności: operacyjnej. Ŝe dostarcza dokładniejszej informacji o zmianach w bieŜących aktywach netto i więcej danych o korektach.i dywidend i udzielanie długoterminowych poŜyczek. Działalność finansowa polega głównie na pozyskiwaniu przez spółkę kapitału własnego (wkłady pienięŜne. Ibidem. i ich zwrocie oraz obsłudze (płacone odsetki)30. Uwzględnia się tu takie pozycje jak wpływy od odbiorców i z tytułu odsetek. ale dostarcza cennej informacji o ich źródłach. s. Do działalności inwestycyjnej zalicza się równieŜ zapłatę za nabycie oraz sprzedaŜ papierów wartościowych. 61. UmoŜliwia to szybsze korygowanie zmian w rachunku przepływów pienięŜnych.

WYNIK FINANSOWY NETTO 2. są w obydwu podejściach identyczne. Sierpińska. cit. s. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ (B) DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA 1. tj. W obu ujęciach w róŜny sposób są wyceniane poszczególne przepływy pienięŜne w działalności operacyjnej. Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pienięŜnych DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA METODA BEZPOŚREDNIA 1. operacyjne. jaką przedsiębiorstwo wygospodarowało w danym okresie korzysta ono równieŜ z innych źródeł przychodów32: 32 M. KOREKTY PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ (A) DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA 1. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJ (C) RAZEM PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO (A+B+C = X) X = ZMIANA STANU ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH (BZ – BO) (WEDŁUG DEFINICJI ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH STOSOWANYCH DLA PRZEPŁYWÓW PIENIĘśNYCH) Źródło: E. ŚnieŜek opt. W ujęciu pośrednim kwota zysku (straty) netto jest korygowana do poziomu pienięŜnego (kasowego).. 71. s. inwestycyjne i finansowe. WYDATKI (WEDŁUG TYTUŁÓW) METODA POŚREDNIA 1. 25 . Wybór metody tworzenia rachunku przepływów pienięŜnych nie wpływa na końcowe wyniki. T. cit. przepływy pienięŜne. Oprócz nadwyŜki finansowej. W przypadku działalności inwestycyjnej i finansowej przepływy pienięŜne są wyznaczane w taki sam sposób. uwarunkowanej moŜliwościami zgromadzenia informacji. Wybór sposobu sporządzania rachunku przepływów pienięŜnych zaleŜy od decyzji kierownika jednostki gospodarczej. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2..przepływów pienięŜnych moŜna przygotować metodą bezpośrednią lub pośrednią. WPŁYW (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2. Jachna opt. W ujęciu bezpośrednim są przedstawione realne wpływy i realne wydatki w kaŜdej z tych działalności. 61. Przepływy netto w danym obszarze. to suma wpływów minus sumę wydatków. WPŁYWY (WEDŁUG TYTUŁÓW) 2.

salda tych rachunków mają inną interpretację ekonomiczną. 33 A. Rutkowski op. a zwłaszcza jego zdolności płatniczej. zatem obrazuje zmiany sytuacji finansowej jednostki wywołane przez rzeczywisty ruch pieniądza – a nie zapisy memoriałowe – a takŜe przedstawia źródła dopływu środków oraz sposoby ich wykorzystania. lecz wynik rachunku przepływów pienięŜnych33. przyczynia się takŜe do wzrostu statycznych kryteriów płynności. 49. jest. Wygospodarowanie nawet duŜego zysku nie oznacza. Rachunek przepływów pienięŜnych wykorzystywany jest przede wszystkim do oceny płynności finansowej. s. Zysk jest źródłem dopływu dodatkowych pieniędzy tylko wtedy. jeśli chodzi o istotę rachunku zysków i strat i rachunku przepływów pienięŜnych. gdy nie jest "uwięziony" w naleŜnościach lub zapasach. Analiza bilansu pozwala określić płynność w danym momencie bilansowym. Rachunek. dotyczących zwiększenia stanu wszelkich zobowiązań oraz zmniejszenia stanu środków obrotowych. Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu. Dlatego teŜ miernikiem gospodarki finansowej nie jest zysk. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. 26 . w których zamroŜone są środki pienięŜne. Między obydwoma ujęciami analizy płynności istnieje ścisła zaleŜność. Mimo duŜej zbieŜności. Zysk wyraŜający nadwyŜkę przychodów nad kosztami jest miernikiem sprawności procesu wytwarzania i sprzedaŜy. Nie zawsze jednak pozwala na prawidłową ocenę sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. gdyŜ dopływ środków pienięŜnych. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umoŜliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą. Obliczanie cash flow jest rachunkiem płynności w ujęciu dynamicznym. a takŜe na prowadzenie właściwej polityki rozwojowej. • krótkoterminowych. a więc najbardziej płynnych aktywów.• długoterminowych w postaci nowych akcji bądź dopłat udziałów do funduszu załoŜycielskiego zwiększających kapitały własne oraz zaciągania kredytów i poŜyczek.. cit. Ŝe przedsiębiorstwo będzie miało środki na regulowanie w terminie swoich zobowiązań. więc analizą statyczną.

a jaka na wypłaty dla załogi i właścicieli. Wykorzystanie tych źródeł finansowania w analizowanym okresie ogranicza moŜliwość skorzystania z nich w okresie następnym. załogi i właścicieli. aby odtworzyć wszystkie źródła przychodów i sposoby zagospodarowania tych środków. uzupełnienie środków z innych źródeł. inwestycje związane z realizacją postępu technicznego. Niektóre przychody mają charakter okazjonalny np. To. Celem rachunku ex post nie jest ustalenie salda końcowego. analizy i interpretacji danych 27 . jaka część środków finansowych została przeznaczona na rozwój przedsiębiorstwa. 1. udziałów. W przypadku wydatków ogromną rolę odgrywa ich struktura. Obejmują one wszystkie typowe i powtarzalne sposoby zbierania. Rachunek cash flow ex ante zestawia prognozowane wpływy pienięŜne z wydatkami. Zestawienie prognozowanych przepływów pienięŜnych ma ogromne znaczenie w zarządzaniu przedsiębiorstwem. JeŜeli przedsiębiorstwo wykorzystywało jako źródło finansowania kredyt bankowy. prowadzący do zamierzonego celu. pozwala ocenić zdolność firmy do generowania dochodów w przyszłości. Zestawienia przepływów pienięŜnych dokonuje się. WiąŜe się to bezpośrednio z przyszłą zdolnością do wywiązywania się ze zobowiązań wobec banków.4. ale moŜe być podstawą planowania przyszłych wpływów i wydatków (rachunek ex ante). zwiększenie kapitału obrotowego. wynikającymi z zaplanowanych rozmiarów działalności i przewidywanej polityki rozwojowej.Zestawienie przepływów pienięŜnych słuŜy nie tylko do oceny sytuacji płatniczej przedsiębiorstwa w przeszłości (rachunek ex post). dostawców. Pozwala ocenić czy przyszłe przychody ze sprzedaŜy wyrobów i usług wystarczą na pokrycie niezbędnych wydatków. Metody badawcze stanowią w kaŜdej nauce podstawę poznania obiektywnej rzeczywistości i narzędzie rozwiązywania złoŜonych problemów badawczych. sprzedaŜ papierów wartościowych. Jest ono znane i wynika z róŜnicy stanu środków pienięŜnych wykazanych w bilansie na początek i koniec okresu sprawozdawczego. emisja obligacji. opracowania. gruntów lub środków trwałych. czy konieczne będzie. podwyŜszenie kapitału akcyjnego bądź zakładowego. i w jakim zakresie. to koszty obsługi długu wpłyną na wynik finansowy. Metody analizy finansowej W ujęciu ogólnym przez metodę naleŜy rozumieć świadomy i uporządkowany sposób badania rzeczy i zjawisk. Wydatki te powinny być grupowane według ich wagi oraz stopnia pilności.

wypracowane w miarę rozwoju analizy działalności gospodarczej przedsiębiorstw oraz metody przyjęte z innych dyscyplin naukowych (np. metod w przyczynowej analizie finansowej. E. pracochłonności. W obecnej praktyce stosuje się w analizie finansowej dwa rodzaje metod: metody specyficzne dla tej dyscypliny. metody te polegają na stałej rozbudowie i doskonaleniu. s. s. 35 34 28 . obejmujący35: • • • • podstawowe zagadnienia metod analizy finansowej. Siemińska. S. co szczególnie ma miejsce w ma miejsce gospodarce rynkowej. PWN. Przy omawianiu istoty. charakterystykę ogólnych metod i kierunków porównań stosowanych w analizie finansowej. w tym takŜe w analizie finansowej.empirystycznych. obejmujące róŜne metody deterministyczne oraz metody stocholastyczne. Warszawa 1985. matematyki) i odpowiednio adoptowane do wymagań występujących przy analizie zjawisk gospodarczych w przedsiębiorstwie. która jako nauka ze swej istoty ma w większym stopniu charakter metodyczny niŜ teoriopoznawczy. zalet i wad oraz moŜliwości i celowości wykorzystania poszczególnych metod stosowanych obecnie w analizie finansowej przyjęto układ zagadnień.: statystyki. koszt czy kapitał.34 Ocena działalności gospodarczej stanowiąca przedmiot analizy finansowej jest bardzo trudna i złoŜona. Toruń 2002. Nowak. Dlatego teŜ skuteczna ocena zjawisk gospodarczych zwłaszcza przyczynowa analiza finansowa wnętrza przedsiębiorstwa i jego otoczenie wymaga róŜnorodnych metod badania. Zajmuje się. jak i ilościowe. Natomiast zadaniem analizy finansowej jest najpierw przyporządkowanie ustalonym kategoriom określonych wielkości liczbowych ich ocena a następnie ich analiza. lecz ich pomiarem i oceną. Metodologia badań Społecznych. bowiem nie definiowaniem kategorii ekonomicznych. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. JednakŜe szczególna rola przypada metodzie w analizie ekonomicznej. 19. słuŜące do uzyskiwania maksymalnie lub optymalnie uzasadnionych odpowiedzi na stawiane w nich pytania. Wraz z rosnącymi wymaganiami stawianymi przed analizą finansową przy zarządzaniu przedsiębiorstwem. Są to zarówno metody jakościowe. Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. moŜliwości równoległego stosowania innych. takich jak zysk. Definiowaniem tych kategorii zajmują się takie dyscypliny jak ekonomia i ekonomiki szczegółowe. ocenę poprawności i praktycznej przydatności deterministycznych metod analizy finansowej. 55.

redukcji. Analiza finansowa posługuje się metodami ogólnymi i szczególnymi. ma jednak ujemne skutki. W najbardziej ogólnym ujęciu metoda to sposób badania przedmiotu. Natomiast do najwaŜniejszych metod szczegółowych naleŜą metody analizy jakościowej i ilościowej. Do podstawowych metod ogólnych zalicza się metody: indukcji. Metoda ta pozwala na uzyskanie dokładnej i pełnej informacji analitycznej o działalności przedsiębiorstw. więc od zjawisk ogólnych do szczegółowych. polegającej na podejściu od syntezy do zjawisk cząstkowych. Metoda indukcyjna polega na tym. dedukcji. Wychodzi.• konieczność stosowania analizy wpływu inflacji na wynik finansowy przedsiębiorstwa. od czynników do wyników. Zaleta tej metody jest dość duŜa obiektywność wyników. wyraŜające się w duŜej pracochłonności tej metody. aczkolwiek zapewnia dokładność badań. od skutków do przyczyn. Ŝe w badaniach analitycznych przechodzi się od zjawisk szczegółowych do ogólnych. Analiza finansowa przeprowadzona za pomocą metody indukcyjnej rozpoczyna się od badania wszystkich obszarów działalności przedsiębiorstwa. co przeciwdziała tendencyjnemu ustosunkowaniu się do ocenianych zjawisk gospodarczych. Metodą odwrotną do metody indukcyjnej jest metoda dedukcyjna. gdyŜ w czasie prowadzenia badań analitycznych nie zna się ostatecznych rezultatów pracy przedsiębiorstwa. na których poziom miały wpływ oceniane czynniki i od przyczyn do skutków. a więc w tym przypadku – sposób badania stanu i wyników finansowych przedsiębiorstwa. a dopiero później ustala się wpływ gospodarowania tymi czynnikami na wyniki finansowe firmy. Kierunek badań zapisać moŜna w takiej oto postaci: od szczegółu od czynników od przyczyn do ogółu do wyników do skutków Ze względu na charakterystyczny kierunek badań metoda jest często nazywana metodą scalenia. Obejmowanie badaniami wszystkich czynników i wieloetapowość oceny. od wyników do czynników. Zgodnie z tym procedura postępowania charakteryzuje się następujący sposób: od szczegółu od czynników od przyczyn do ogółu do wyników do skutków 29 . wykorzystania zaangaŜowanych w tej działalności czynników.

z pośród metod ogólnych. Analityk musi potrafić dokładnie ocenić badane zjawisko. Jako zaletę tej metody uwaŜa się jej mniejsza w stosunku do poprzedniej pracochłonność. bez prób nadawania im ilościowego niezaleŜnego wyrazu. Ŝe nie pozwalają na dokładną kwalifikację zaleŜności istniejących pomiędzy badaną zmienną ekonomiczną a określającymi ją czynnikami. Zaliczane do metod szczegółowych. Najbardziej kompleksową metodą badawczą. Badaniu poddawane są wyłącznie te elementy. s. 59-63. zweryfikowania prawdziwości tez i wniosków w postępowaniu analitycznym. 30 .Analiza finansowa z zastosowaniem tej metody rozpoczyna się od analizy wyników finansowych. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa. metody analizy jakościowej (zwane równieŜ metodami opisowymi). Szczecin 2001. sformułowania problemu. które miały istotny wpływ na wielkość i zmianę wyniku finansowego dokonuje się w dalszej kolejności. musi umieć sformułować problemy oraz musi wiedzieć. Wadą prezentowanych metod jest natomiast to. z których to zjawisko się składa. Analityk przeprowadzający analizę metodą redukcji musi posiadać dobrą znajomość zagadnień funkcjonowania przedsiębiorstwa oraz dobrego opanowania warsztatu badawczego. które problemy poddać badaniu. Niewątpliwą zaletą omawianych metod jest ich prostota i związana z tym duŜa łatwość w praktycznym ich stosowaniu. natomiast badanie czynników. Jest ona zarazem najtrudniejsza w zastosowaniu w praktyce. 81. na temat metodologii tego badania. werbalnej. Polegają głównie na porównawczej analizie dynamiki szeregów czasowych. Urbańczyk. Uniwersytet Szczeciński. które bada. Metoda wymaga. Jest ona metodą trudną i wymaga ona od analityka bardzo dogłębnej wiedzy na temat przedsiębiorstwa. Metodę weryfikacji moŜna stosować we wszystkich rodzajach analizy finansowej. ujmują badane związki i zaleŜności w formie opisowej. które w największym stopniu wpływają na badane zjawisko36. przeprowadzenia badań analitycznych potwierdzających lub odrzucających wstępne ustalenia oraz konieczna jest synteza końcowa. jest metoda redukcji nazywana równieŜ metodą weryfikacji. uściślenia zbioru czynników i uporządkowania ich według siły 36 37 Ibidem. na temat zjawiska. podsumowania ustaleń dokonanych w trakcie weryfikacji i sformułowania tezy końcowej. E. s. Ma to istotne znaczenie w zakresie dokładnego rozpoznania charakteru analizowanych zaleŜności. Składa się z trzech elementów postępowania badawczego37: • • • sformułowania tez i wniosków syntezy wstępnej.

które zniekształciły w pewnym stopniu obraz analizowanych zjawisk gospodarczych38. T.. W analizie finansowej zastosowanie znajduje wiele metod ilościowych. lecz głównie we wstępnej jej fazie stwarzając niejako grunt do zastosowania ilościowych metod analizy przyczynowo-skutkowej. Skoczylas opt. W wyniku porównania wielkości rzeczywistej z wielkością przyjętą za bazę odniesienia uzyskuje się odchylenie bezwzględne (róŜnicę).: przedmiotu porównań.in. sposobu ujęcia zagadnień objętych zakresem porównań. Porównywalność jednorodnych zjawisk gospodarczych jest często utrudniona z tytułu licznych zmian występujących w trakcie dłuŜszego okresu. cenowe. Utrudnia to w konsekwencji precyzyjne prognozowanie kształtowania się tej zmiennej w przyszłych okresach. WyraŜa się to m. W. organizacyjne i przedmiotowe. Niewątpliwie dość istotną przewagę nad metodami jakościowymi mają metody ilościowe. W metodzie porównań waŜne jest poprawne ustalenie m. W zaleŜności od wielkości przyjętej za bazę odniesienia wyróŜnia się następujące kierunki porównań39: 38 39 W. w tym.i kierunku oddziaływania na badaną zmienną ekonomiczną. Dokonując podziału ze względu na stopień wnikliwości moŜna wyróŜnia się metody: porównań. a druga stanowi podstawę porównań. Gabrusewicz opt. stochastyczne. Pomimo tych wad metody jakościowe powinny być w dalszym ciągu stosowane w analizie. Natomiast wyniki osiągnięte na podstawie zastosowania metod jakościowych zawierają w wielu przypadkach duŜą dozę subiektywizmu wynikającą z doświadczenia badacza oraz jego wiedzy i emocjonalnego podejścia do uzyskanych rezultatów badań. Ŝe trzeba wyeliminować wszystkie te zaistniałe zmiany. cit. 34. 31 . W rezultacie otrzymuje się róŜnice dodatnie lub ujemne – zachodzące pomiędzy porównywanymi wielkościami. determistyczne. Jedna wyraŜa stan faktyczny.. Do najczęstszych powodów zniekształceń zjawisk gospodarczych naleŜą zmiany: metodologiczne. podstawy porównań. s. Waśniewski. Aby określić wzajemne powiązania zjawisk gospodarczych stosuje się odchylenia względne. Oznacza to. cit. 34. polega na porównaniu badanych zjawisk z innymi wielkościami oraz ustaleniu róŜnic między cechami porównywanych zjawisk. in. Metoda porównań określana teŜ mianem metody odchyleń. Ŝe wyniki uzyskane przy ich zastosowaniu mają bardziej jednoznaczny charakter oraz nie są obciąŜone subiektywizmem. Aby ustrzec się błędnych ocen i wniosków naleŜy przed dokonaniem porównań doprowadzić dane liczbowe opisujące rozpatrywane zjawisko do porównywalności. s. W metodzie tej ocenia się zawsze przynajmniej dwie kategorie liczb.

logarytmowania. porównanie z planem. Wśród nich wymienia się najczęściej metody: kolejnych podstawień. gdzie ten właśnie czynnik jest jeszcze ujęty w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia (bazy). które je ukształtowały. wówczas gdy wzorcem porównań są załoŜenia planu przedsiębiorstwa. aŜ do ostatniego czynnika włącznie. odejmując od wyniku podstawienia. który jest przedmiotem porównań. Istotą metod deterministycznych jest uzyskanie podstawowych zaleŜności funkcyjnych pomiędzy zjawiskami występującymi w przedsiębiorstwie. a wielkością wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia. 32 . porównania w przestrzeni najczęściej przeprowadzane przy przyjęciu za podstawę odniesienia wielkości rzeczywistych innych przedsiębiorstw (analizy międzyzakładowe) czy średnich wielkości branŜowych. Suma odchyleń cząstkowych powinna być równa łącznemu (całkowitemu) odchyleniu między wielkością wskaźnika. określenie najwaŜniejszych czynników wpływających na koszty bezpośrednie. wielkości wyniku z bezpośrednio poprzedzającego podstawienia. Metoda ta polega na matematycznym sformułowaniu funkcji ekonomicznych. Przestrzega się przy tym zasady zachowywania raz juŜ przeprowadzonych podstawień we wszystkich następnych podstawieniach. przychody ze sprzedaŜy czy na wielkość zysku ze sprzedaŜy produktów. Metoda kolejnych podstawień (łańcuchowych) słuŜy do liczbowego określenia wpływu poszczególnych czynników na wielkość badanego zjawiska tylko wtedy. np. gdy bazę odniesienia stanowią wielkości rzeczywiste lat ubiegłych. Istota tej metody wyraŜa się w kolejnym podstawianiu poszczególnych czynników w wielkości określającej wartość wskaźnika. Dzięki ilościowym metodom deterministycznym moŜna ustalić wielkość odchylenia rozpatrywanego zjawiska i w miarę dokładnie rozliczyć wpływ najwaŜniejszych czynników. stanowiących przedmiot badań. Postępując w ten sposób. oblicza się wpływ poszczególnych czynników na odchylenie łączne. róŜnic cząstkowych. w miejsce wskaźnika przyjętego za podstawę odniesienia (bazę). będącego przedmiotem porównania. ilorazu lub sumy algebraicznej danych czynników. reszty. oraz określeniu odpowiedniego łańcucha przyczyn. gdy współzaleŜności mają charakter związku funkcyjnego wyraŜonego w formie iloczynu. RóŜnicę spowodowaną przez konkretny czynnik ustala się.• • • porównania w czasie. w którym dany czynnik występuje w wielkości reprezentowanej przez wskaźnik będący przedmiotem porównania. funkcyjną.

Metoda reszty zalecana jest do badania wpływu dwóch czynników na badane zjawisko.40 Najczęściej wykorzystuje się ją do rozliczania wpływu zmian wielkości zatrudnienia i wydajności pracy na przyrost produkcji. Metoda reszty pozwala na obliczenie wpływu poszczególnych czynników na zmiany badanego zjawiska, przy czym wpływ ostatniego czynnika jest „resztą”, czyli róŜnicą między odchyleniem globalnym a sumą wpływu innych przyjętych do badań czynników. Do identycznych rezultatów prowadzi metoda róŜnicowania będąca uproszczoną wersją metody kolejnych podstawień, która w miejsce pełnych danych czynnika objętego badaniem wprowadza róŜnicę między jego wielkością faktyczną a będącą podstawą porównania. Wadą tych dwóch metod jest to, Ŝe w zaleŜności od przyjętej kolejności podstawienia moŜna otrzymać zróŜnicowany wpływ poszczególnych czynników. Zaletą ich jest prostota i stosunkowo mała pracochłonność. Metoda róŜnic cząstkowych polega na jednoczesnym wyodrębnianiu cząstkowych odchyleń indywidualnych i cząstkowych odchyleń wyraŜających łączny wpływ czynników oraz traktowaniu ich jako odrębnych elementów badania analitycznego. W metodzie róŜnic cząstkowych otrzymuje się jednakowe wyniki bez względu na kolejność podstawiania poszczególnych czynników. Przy dwóch czynnikach oblicza się trzy róŜnice cząstkowe, a przy trzech czynnikach siedem róŜnic cząstkowych. Etapy obliczeń: • • • obliczyć wpływ zmiany pierwszego czynnika, zakładając, Ŝe czynnik drugi pozostaje w wielkości przyjętej dla podstawy odniesienia, ustalić wpływ zmiany drugiego czynnika, przyjmując z kolei, Ŝe czynnik pierwszy występuje w wielkości odpowiadającej podstawie odniesienia, obliczyć wpływ obydwu czynników łącznie.

Metoda funkcyjna uwidacznia wyraźnie związek między wielkością wyników w okresie przyjętym za podstawę odniesienia a rzeczywistą wielkością porównywanych czynników. Metoda umoŜliwia otrzymanie jednoznacznych odpowiedzi bez względu na kolejność podstawiania czynników. Metoda funkcyjna moŜe mieć zastosowanie nie tylko w zaleŜnościach stanowiących iloczyn, lecz równieŜ w wypadku występowania ilorazów, z tym Ŝe wielkości wskaźników dynamiki względnej (A,B,C) dla czynników w mianowniku funkcji ustala się w sposób odwrotny, dzieląc wskaźniki podstawy odniesienia przez wielkości rzeczywiste (badane). Przyjęte w metodzie funkcyjnej matematyczne rozwiązania pozwalają na uzyskanie wyników identycznych jak w metodzie

40

M. Sierpińska T. Jachna opt. cit., s. 30.

33

podstawień krzyŜowych, przy czym stosowane formuły obliczeń naleŜą do stosunkowo skomplikowanych. Metoda logarytmowania pozwala na osiąganie wyników zbliŜonych do wielkości odchyleń obliczonych za pomocą metody funkcyjnej lub podstawień krzyŜowych. MoŜna ją stosować do dowolnej liczby zmiennych objaśniających. Odchylenia cząstkowe oblicza się w oparciu o wskaźnik dynamiki zjawiska. Warto zwrócić uwagę na fakt, Ŝe sposób prezentowania danych w postaci indeksów dynamiki stwarza moŜliwość pogłębienia interpretacji analizowanego modelu zaleŜności. ZróŜnicowany stopień przydatności wyŜej wymienionych metod. Dość dokładnie obliczone odchylenia indywidualne (za pomocą metody funkcyjnej, logarytmicznej, krzyŜowych podstawień) mają większą wartość poznawczą w analizie niŜ odchylenia łączne. Oprócz wyŜej wymienionych metod, analiza finansowa posługuje się takŜe metodami specyficznymi, głównie w zakresie operacji finansowych. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pienięŜnych. Do podstawowych metod operacji pienięŜnych naleŜą rachunki: odsetkowe, procentu składanego, dyskontowe. Do metod, które mogą znacznie wzbogacić badania stosowane w analizie finansowej naleŜą metody stochastyczne, które charakteryzują się większą precyzyjnością, poniewaŜ obok czynników głównych uwzględnia się w nich wpływ czynników przypadkowych. W metodach tych liczba czynników i postać zaleŜności nie są z góry określone, lecz wynikają z przeprowadzonego rozpoznania w analizie wstępnej. Metody stochastyczne pozwalają, więc na szersze ujęcie związków między zjawiskami gospodarczymi i ściślejsze przypisanie im ilościowego wyrazu. Wśród metod stochastycznych na szczególne podkreślenie zasługują metody ekonometryczne. Ich ideą jest budowanie i oszacowanie odpowiednich modeli ekonometrycznych,

odzwierciedlających za pomocą jednego równania lub układu równań zasadnicze powiązania między rozpatrywanymi zjawiskami. W metodach ekonometrycznych ocena dokonywana jest przez porównanie stanu rzeczywistego ze stanem dla tego czasu właściwym, a określonym na podstawie kwantyfikowanej prawidłowości przebiegu. Wyniki tak przeprowadzonej analizy słuŜą nie tylko do sposobu działania przedsiębiorstw w przeszłości, ale teŜ do formułowania prognoz przede wszystkim krótko-

i średnioterminowych lub teŜ optymalnych programów działania. Dzięki wykorzystaniu w szerokim zakresie aparatu statystyczno – matematycznego pozwalają one na znaczenie szersze zastosowanie ich w procesie planowania i prognozowania procesów 34

produkcyjnych w przedsiębiorstwie, aniŜeli to ma miejsce przy zastosowaniu tylko metod deterministycznych. Drugą grupą metod stochastycznych są metody dyskryminacyjne. Mają one na celu wczesne rozpoznanie – najczęściej przez bank – zagroŜeń dotyczących efektywności gospodarowania i związanej z tym utraty zdolności kredytowej przez przedsiębiorstwa lub gospodarstwa domowe. Stosuje się je równieŜ w ujęciu wielowymiarowej dyskryminacji liniowej. Punktem wyjścia jest analiza bilansów zagroŜonych firm przez odniesienie ich do bilansów jednostek dobrze prosperujących. Metody taksonomiczne to trzecia grupa metod stochastycznych, których istotą jest skumulowanie szeregu wskaźników pomiaru efektywności gospodarowania oraz innych czynników, reprezentujących warunki gospodarowania i sprowadzeniu ich do jednego porównywalnego wskaźnika. Wartości poznawcze wraŜają się w tym, Ŝe umoŜliwiają ocenę pozycji ocenianego przedsiębiorstwa w stosunku do innych jednostek w otoczeniu gospodarczym (sektor lub region). Statyczne metody taksonomiczne umoŜliwiają uwzględnienie zmian rozpatrywanych procesów porównawczych w przestrzeni, zaś dynamiczne nie tylko w przestrzeni, ale i w czasie41. NaleŜy podkreślić, Ŝe metody stochastyczne nie wykluczają się ze stosowanymi metodami jakościowymi i metodami deterministycznymi, wręcz przeciwnie – mogą się wzajemnie uzupełniać, przyczyniając się do znacznego wzbogacenia wartości poznawczej wyników analizy finansowej. Oprócz wyŜej wymienionych metod, analiza finansowa posługuje się takŜe metodami specyficznymi, głównie w zakresie operacji finansowych. Metody te zostały wypracowane przez system bankowy i są ukierunkowane na uwzględnienie czynnika czasu w operacjach pienięŜnych. Do podstawowych metod operacji pienięŜnych naleŜą rachunki: odsetkowe, procentu składanego, dyskontowe. Przedstawiona charakterystyka metod wykazała, Ŝe w analizie finansowej dysponuje się wieloma róŜnymi metodami, które są dobierane zaleŜnie od rodzaju badanych zjawisk i postawionych w analizie celów. Są to metody jakościowe i ilościowe, determistyczne, stochastyczne oraz róŜne kombinacje wymienionych metod.

Wyeksponowane wady i zalety poszczególnych metod wykazują, Ŝe nie moŜna mówić o wyŜszości jednych metod nad innymi. Metody analizy jakościowej, zwane równieŜ metodami opisowymi, ujmują badane związki ich zaleŜności w formie opisowej, werbalnej bez prób nadania im ilościowego mierzonego wyrazu, co w wielu przypadkach moŜe być

41

T. Waśniewski, W. Skoczylas opt. cit., s. 51.

35

s. a więc mało pracochłonnych42. Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria KRYTERIUM PODZIAŁU RODZAJE ANALIZY FINANSOWEJ ANALIZA FUNKCJONALNA ANALIZA KOMPLEKSOWA ANALIZA DECYZYJNA ANALIZA CAŁOŚCIOWA ANALIZA ODCINKOWA (PROBLEMOWA) ANALIZA OGÓLNA ANALIZA SZCZEGÓŁOWA ANALIZA WSKAŹNIKOWA ANALIZA ROZLICZENIOWA ANALIZA RETROSPEKTYWNA (EX-POST) ANALIZA BIEśĄCA ANALIZA PROSPEKTYWNA ANALIZA POJEDYNCZEGO PRZEDSIĘBIORSTWA ANALIZA MIĘDZYZAKŁADOWA ANALIZA WEWNĘTRZNA ANALIZA ZEWNĘTRZNA PRZYJĘTA METODA BADAŃ ZAKRES PRZEDMIOTOWY BADAŃA SZCZEGÓŁOWOŚĆ BADAŃ FORMA BADAŃ CZAS OBIĘTY ANALIZĄ ZAKRES PRZESTRZENNY BADAŃ PRZEZNACZENIE ANALIZY Źródło: W. 1. bowiem stosować metod złoŜonych. Nie naleŜy. Gabrusewicz opt. cit. s. Rodzaje analizy finansowej Regulowanie i sterowanie procesami gospodarczymi w przedsiębiorstwie wymaga poddawania analizie zarówno stanów tych procesów. jeśli zbliŜone wyniki są osiągalne przy zastosowaniu metod prostych. 29. Dlatego w zaleŜności od potrzeb jednostki gospodarczej przeprowadza się róŜnego rodzaju analizy finansowe. Ŝe przy wyborze metod w znacznej mierze decyduje ich pracochłonność i wartość uzyskiwanych wyników (dokładność). ale tylko na etapie analizy wstępnej.5. Trzeba przy tym zwrócić uwagę. Podstawowe kryteria podziału i rodzaje analizy finansowej przedstawia Schemat 4.waŜne. 36 . Najlepszym rozwiązaniem jest. jak i przebiegu oraz wyników osiąganych w danym czasie. więc równoległe stosowanie wszystkich metod i ich dobieranie stosownie do specyfiki badanych zjawisk i właściwości poszczególnych metod. 42 Ibidem. 54..

kosztów. bez stwierdzania następstw w innych dziedzinach działalności. analiza funkcjonalna polega na badaniu działalności przedsiębiorstwa w podziale na części planu techniczno – ekonomicznego oraz na działy sprawozdawczości rzeczowej i finansowej lub poszczególnych funkcji czy słuŜb43. Brak w niej badań wzajemnych zaleŜności występujących między zjawiskami gospodarczymi. Stopień szczegółowości badań analityczny dzieli analizę finansową przedsiębiorstwa na ogólną i szczegółową. strukturalnej i dynamicznej. Przy badaniach odcinkowych zawęŜa się wpływ czynników kształtujących badane zjawisko do bliskich zaleŜności. ocenę i na tej podstawie wyciąga wnioski. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. zatrudnienia. Na podstawie badań odcinkowych zestawia się ogólna. dotyczy wszystkich zjawisk występujących w przedsiębiorstwie. Polega ona na badaniach o charakterze ogólnym i posługuje się opisem zjawisk gospodarczych od strony ilościowej. które przedstawione są za pomocą wskaźników oraz zaleŜności. Stanowi ona podstawę do podejmowania bieŜących jak i rozwojowych decyzji dotyczących całego przedsiębiorstwa. Pierwsza z nich polega na odrębnym badaniu roŜnych dziedzin działalności np. jakie występują pomiędzy nimi. Analiza całościowa. Analiza szczegółowa zajmuje się badaniem określonego problemu działalności przedsiębiorstwa w sposób dokładny 43 J. a takŜe jest bardzo przydatna w ocenie całokształtu działalności firmy. Inne kryterium podziału. zwana takŜe analizą kompleksową. 18. 37 . bez głębszego wnikania w przyczyny zaistniałej sytuacji. Szybkie i kompleksowe opracowanie tej analizy. co umoŜliwia skrócenie czasu jej wykonywania. Warszawa 2004. w pewnym stopniu zmniejsza moŜliwość dostrzeŜenia niedoskonałości. Duraj. Pierwsza z nich. Analiza ogólna obejmuje całokształt działalności prace badawcze opierają się na wąskiej grupie odpowiednio dobranych wskaźników syntetycznych.: produkcji. s. Ostatnia z tej grupy analiza decyzyjna nastawiona jest głównie na problemowe i szczegółowe badania. jakim jest zakres zagadnień objętych analizą wyróŜniamy analizę częściową(odcinkową) i całościową. Z tego względu analizę odcinkową często nazywa się analizą problemową.Jak wynika z wyŜej zaprezentowanego schematu przyjmując za kryterium metodę badań wyróŜnia się trzy rodzaje analiz. Analizę funkcjonalną przeprowadza jednocześnie wiele osób. Dostarcza informacji o zjawiskach gospodarczych. Przy tej analizie bardzo waŜna jest znajomość nowoczesnych technik obliczeniowych. Z kolei analiza kompleksowa zajmuje się całościowym badaniem danego przedmiotu lub podmiotu. Polega na grupowaniu zjawisk dotyczących określonej decyzji. PWE.

s. tę ostatnią zaś na analizę taktyczną (średniookresową) oraz analizę strategiczną (długookresową). weryfikacja poprawności przyjętych wskaźników. analizę ex ante (antycypacyjną). Większą wartość poznawczą charakteryzuje się analiza rozliczeniowa. cit. W analizie tej stosuje się mierniki bezwzględne ukazujące absolutne rozmiary określonych zjawisk gospodarczych oraz mierniki względne pozwalające określić relacje między nimi. pozwalających uzyskać dokładny i obiektywny obraz analizowanych zjawisk. MoŜe być przeprowadzona na wszystkich szczeblach zarządzania 44 J. która dostarcza informacji o sytuacji finansowej i wynikach działalności gospodarczej badanej firmy na podstawie zbioru wskaźników logicznie ze sobą powiązanych. która polega na badaniu i ocenie związków i współzaleŜności występującymi między poszczególnymi zjawiskami. Więckowski op. która wyodrębnia następujące etapy44: • • • • wybór zjawisk gospodarczych przedsiębiorstwa objętych badaniem i oceną. Aby przy pomocy analizy wskaźnikowej móc dokonać prawidłowej oceny analizowanych zjawisk waŜne jest przestrzeganie określonej procedury postępowania. Przykładem tej analizy moŜe być ocena wpływu zmian stawek amortyzacji na produktywność środków trwałych Forma prowadzenia badań jest kolejnym kryterium dzielące analizę finansową na dwa dalej opisane rodzaje. zwana takŜe retrospektywną. Analiza wskaźnikowa. Ŝe jest ona szczególnie przydatna w procesie zarządzania. • obliczenie wskaźnika i/lub współczynnika na podstawie zweryfikowanych mierników oraz postawienie diagnozy i sformułowanie decyzji. naleŜy do najlepiej opracowanych rodzajów analizy ekonomicznej. Analiza ex post. staranny dobór adekwatnych wskaźników do analizowanych zjawisk. 19.i szczegółowy za pomocą wskaźników umoŜliwiających dostrzeŜenie zaleŜności przyczynowo – skutkowych miedzy badanymi zjawiskami. a takŜe ich wzajemne relacje.. Wartość i zmiana wskaźników. skorygowanie sposobu mierzenia wskaźnika i współczynnika lub ustalenie dodatkowych wskaźników i współczynników. stanowią podstawę do formułowania wniosków dotyczących przyszłości. Wartość poznawcza analizy rozliczeniowej sprawia. Analizę ekonomiczną ze względu na przyjęty horyzont czasowy moŜna podzielić na: analizę ex post (retrospektywną). 38 . Dzięki czemu moŜliwa jest identyfikacja czynników kształtujących badane procesy i zjawiska oraz pełniejsza ocena ich oddziaływania na wyniki ekonomiczne jednostki gospodarczej.

Analizę zewnętrzną sporządza się dla osób i instytucji z poza przedsiębiorstwa zwykle w układzie rocznym. zakłady). Urbańczyk opt. K. 14. R. które działały wcześniej. Uwzględnia ona zarówno czynniki te. Wyniki prac badawczych mogą ograniczać się jedynie badanego przedsiębiorstwa. Natomiast analiza międzyzakładowa polega na porównywaniu danej jednostki z innymi. 29. Bednarski. W zaleŜności od przeznaczenia analizy moŜemy mówić o analizie wewnętrznej i zewnętrznej. Waśniewski. T. Najistotniejszą cechą analizy operatywnej jest niemal bezpośrednie wykorzystywanie jej warunków do regulacji zaistniałych odchyleń od załoŜonych parametrów i do likwidacji występujących zakłóceń w przebiegu procesów gospodarczych i produkcyjnych. s. MoŜna takŜe. Analizę ex ante wykorzystuje się we wszystkich procesach decyzyjnych. dzień. a przede wszystkim planowania jak i kształtowaniu strategii przedsiębiorstwa46.. cit. Wykonywana jest w sposób kompleksowy. J. Analiza prospektywna podobnie jak analiza ex post moŜe być przeprowadzana na wszystkich poziomach zarządzania w przedsiębiorstwie. Jej celem jest ustalenie przyczyn róŜnic między np. jak i te. a takŜe utrwalać tendencje w zarządzanych obiektach gospodarczych. E. lecz równieŜ w poszczególnych wycinkach jego działalności. rok). B.. jakie zaszły w przedsiębiorstwie jako całości. zapobiegać w przyszłości zmianom niepoŜądanym. s. Jej podstawowym celem jest przeprowadzenie badań strukturalnych i przyczynowych w odniesieniu do minionych zadań gospodarczych w przyjętym przedziale czasu (kwartał. dekada. wówczas mamy do czynienie z analizą pojedynczego przedsiębiorstwa. Duraj. Kurtys. wykorzystując uzyskane wyniki. Dostosowana jest do potrzeb szeroko rozumianego otoczenia przedsiębiorstwa.45 Analiza bieŜąca zwana takŜe operatywną ma na celu przygotowanie informacji analitycznych o zjawiskach i procesach gospodarczych w relatywnie krótkich odcinkach czasu – zmiana. Pozwala ustalać wyniki przewidywanych procesów gospodarczych we wszystkich dziedzinach działalności oraz w przedsiębiorstwie jako całości. które mogą się pojawić w przyszłości. Dzięki wynikom analizy ex post moŜna nie tylko wyjaśnić zmiany. Wersty opt. Dotyczy przedsiębiorstw wchodzących w skład jednej branŜy. Analiza ta moŜe być przeznaczona dla: • 45 46 banków w związku z ubieganiem się o kredyt. Borowiecki. 39 . cit. L. Wymaga starannego doboru przedsiębiorstw wykorzystywanych do porównań.w przedsiębiorstwie. jednostkowymi kosztami własnymi porównywalnych wyrobów wytwarzanych przez przestrzenne wyodrębnione ogniwa organizacyjne (wydziały.

Sierpińska. 21. Jachna. T.• • • udziałowców i akcjonariuszy. 40 . ubezpieczycieli. Zawiera ona analizę podstawowych sprawozdań finansowych bilansu i rachunku wyników oraz ocenę kondycji finansowej i czynników ją determinujących47. s. właścicieli i inwestorów w procesie prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego oraz innych odbiorców z jego otoczenia. Analiza wewnętrzna jest wykonywana w sposób bardziej szczegółowy i zajmuje się wybranymi obszarami działalności przedsiębiorstwa. cit. Natomiast analiza wewnętrzna zajmuje się uwzględnieniem potrzeb decyzyjnych kierownictwa i innych szczebli zarządzania w przedsiębiorstwie. opt. 47 M.

inne podmioty mające osobowość prawną) i jednostki organizacyjne mniemające osobowości prawnej (spółka jawna. Warunkiem uznania danej działalności za działalność zawodową jest. produkcja i sprzedaŜ wódek. Główny Urząd Statystyczny opracował systematykę form prawno-organizacyjnych. 48 41 .2. Działalnością gospodarczą jest zarobkowa działalność wytwórcza. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako forma organizacyjno-prawna podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w Polsce W gospodarce rynkowej podmioty gospodarcze swobodnie prowadzą działalność gospodarczą i Ŝaden organ nie ma prawa w ich działalność ingerować. Spółka jest prawną formą współdziałania dwóch lub większej liczby osób dla łatwiejszego osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego.Prawo działalności gospodarczej. 1178 z późn.U.. spółka akcyjna. banki). spółka komandytowa. rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych. 2. Charakterystyka Zakładów Mięsnych Agro-Handel Sp. Forma prawna podmiotu gospodarczego jest narzędziem określającym wymagania załoŜycielskie. Podmiot rozpoczynający działalność gospodarczą ma pełną swobodę wybory formy organizacyjnoprawnej przedsiębiorstwa. za wyjątkiem otrzymania koncesji w niektórych dziedzinach. z o. Prowadzenie działalności gospodarczej nie wymaga otrzymania zezwolenia władz administracyjnych. poz. budowlana. transport morski i lotniczy. które mogą wykluczać daną formę prawną dla danego rodzaju działalności gospodarczej (np. z zastrzeŜeniem odrębnych przepisów. państwa. zm. nr 101.W gospodarce wolnorynkowej znaczna cześć podmiotów gospodarczych działa jako spółki. art. wykonywana w sposób zawodowy i ciągły48. o ile działają zgodnie z prawem. . osoby prawne (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Prawo dopuszcza równieŜ Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r. np. pracowników i poŜyczkodawców. Dz. spółka partnerska.o. spółka komandytowo-akcyjna). strukturę władzy oraz odpowiedzialność a takŜe chroniącym interesy społeczeństwa.1. Ŝe jest ona wykonywana w sposób zorganizowany i ciągły. czy teŜ usługowa oraz poszukiwanie. 2. Do podstawowych form prawno-organizacyjnych zalicza się osoby fizyczne (indywidualni przedsiębiorcy oraz wspólnicy spółek cywilnych). właściciela. handlowa. więc jest zarobkowy charakter oraz fakt.

Przyjmując. W formie spółek występuje większość przedsiębiorstw przemysłowych. moŜna stwierdzić. Spółki odgrywają istotną rolę w stosunkach gospodarczych krajów o gospodarce rynkowej. jako forma współdziałania osób. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki. Jeśli mianowicie jest nim tylko substrat osobowy (wspólnicy). W prawie polskim moŜna wyróŜnić spółki prawa cywilnego (spółki cywilne) i spółki prawa handlowego (spółki handlowe).rada nadzorcza lub komisja rewizyjna). Kryterium tego rozróŜnienia opiera się na strukturze i charakterze przepisów normujących dany rodzaj spółki. a takŜe powoływania ich dla celów niegospodarczych. W przeciwieństwie do spółek kapitałowych. wzory. a takŜe banków. o spółkach z ograniczoną J. Wydawnictwo Prawne LexisNexis. zaś organem ich reprezentującym jest zgromadzenie wspólników50. 33. 49 42 . instytucji ubezpieczeniowych itd. z wyłączeniem osobistej odpowiedzialności wspólników. C. Praktyczne potrzeby dyktowały łączenie się osób w grupy. s. jeśli takŜe kapitał (substrat rzeczowy). w tym z reguły największe organizacje gospodarcze. Wspólnicy spółek kapitałowych odsunięci są z reguły od bezpośredniego prowadzenia spraw spółki (naleŜą one do zarządu) i od bezpośredniej kontroli jej działalności (wykonuje je specjalny organ spółki . transportowych i innych. Jecyszyn. Warszawa-Jaktorów 2001. W konsekwencji spółki kapitałowe posiadają osobowość prawną i za swoje zobowiązania odpowiadają własnym majątkiem. Warszawa 2004. Ojczyzną spółki z ograniczoną odpowiedzialnością są Niemcy końca XIX w. usługowych. aby w ten sposób osiągnąć zamierzony cel. Rafalski. uregulowane przez kodeks cywilny. są to spółki kapitałowe.moŜliwość tworzenia i istnienia niektórych spółek z udziałem jednego wspólnika (spółki jednoosobowe). to są to spółki osobowe.. Podział na spółki osobowe i kapitałowe. z najdawniejszymi włącznie. 50 A. Kosikowski. Ŝe spółkami prawa cywilnego są te spółki.. handlowych. Podział na spółki kapitałowe i osobowe opiera się na kryterium substratu ich istnienia i działalności. Spółka. natomiast spółkami prawa handlowego są spółki uregulowane przez przepisy kodeksu spółek handlowych i inne ustawy. a przepisy dotyczące spółek zawierają róŜne systemy prawa antycznego. spółkę osobową cechuje osobista (majątkowa) odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki i osobiste prowadzenie spraw spółki. 81. zatem za punkt odniesienia stan regulacji prawnej spółek w naszym prawie. nie ma nic wspólnego z podziałem osób prawnych na osoby typu korporacyjnego i fundacyjnego (zakładowego). powszechnie przyjmowany w obcych systemach prawnych. procedury zakładania. gdzie znalazła ona swój normatywny kształt w ustawie z 20 IV 1892 r. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur”. znana była juŜ w staroŜytności. Podstawy prawa gospodarczego. s. najczęściej gospodarczy49.

Kraków 2005. Olszewski. Jak załoŜyć firmę w Unii Europejskiej. s. Wydawnictwo C. Ŝe przepisy zawarte w innych aktach prawnych mogą zastrzegać dla danego typu działalności odrębną formę prawną w postaci innych typów spółek lub organizacji.1919 r.H. angielskim (1907r.) jako private limited company. jeŜeli jej cel nie jest sprzeczny z przepisami prawa. Działalność ubezpieczeniową mogą zaś prowadzić wyłącznie spółki akcyjne 51 J.) i innych systemach prawnych. Ustawa o narodowych funduszach inwestycyjnych przewiduje na przykład. Ŝe fundusze takie mogą funkcjonować wyłącznie w postaci spółek akcyjnych.O. Oficyna Ekonomiczna. której istotą jest przede wszystkim zgrupowanie środków kapitałowych w celu realizacji pewnego zamierzenia. Podstawową kwalifikację spółek przedstawia Schemat 5. 276.Wach.). W Polsce tą formę prawną prowadzenia działalności gospodarczej uregulowano po raz pierwszy dekretem z 08. Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie PODSTAWOWA KWALIFIKACJA SPÓŁEK KODEKS SPÓŁEK HANDLOWYCH SPÓŁKI OSOBOWE: ¬ SPÓŁKA JAWNA ¬ SPÓŁKA KOMANDYTOWA ¬ SPÓŁKA KOMANDYTOWO-AKCYJNA SPÓŁKI OSOBOWE: ¬ SPÓŁKA CYWILNA SPÓŁKI KAPITAŁOWE: ¬ SPÓŁKA Z O. BECK. Warszawa 2002. Oznacza to. 43 . Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością opiera się – podobnie jak spółka akcyjna – na koncepcji zaangaŜowania kapitałowego wspólników i ich odpowiedzialności ograniczonej do wkładu w majątek spółki51. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością naleŜy do spółek kapitałowych prawa handlowego..02.odpowiedzialnością. s. Kodeks spółek handlowych pozwala na tworzenie tego rodzaju spółek dla prowadzenia jakiejkolwiek działalności. ¬ SPÓŁKA AKCYJNA Źródło: K. Regulacja tego rodzaju spółki znalazła się następnie w prawie austriackim (1906r. Prawo gospodarcze kompendium. 49. francuskim (1925r.

U. z 2000 r.. Rafalski opt. gospodarcze niemające charakteru zarobkowego oraz cele niegospodarcze (non profit). nr 94. 1037 z późn. jaką chcą się kierować wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. przedmiot działalności spółki. poz. więc wyróŜnić cele zarobkowe. charytatywnych. wniesienie przez wspólników wkładów na pokrycie całego kapitału zakładowego. do zarządu mogą być powołane osoby spośród wspólników lub spoza ich grona54. ale musi być dofinansowywana z zewnątrz.. poz. z 2000 r.. organ nadzoru w postaci rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej powinien zostać ustanowiony w spółkach. a zarazem udziały w spółce posiada więcej niŜ dwudziestu pięciu wspólników55. 1037 z późn. nadwyŜkę taką zwaną "agio". zgodnie z literą prawa przelewa się na poczet kapitału zapasowego tworzonej spółki53. art. a w razie objęcia udziału za cenę wyŜszą od wartości nominalnej.154 § 3. NaleŜy jednak zaznaczyć. moŜe znaleźć odzwierciedlenie w celach naukowych. • powołanie zarządu spółki. państwowe lub w postaci spółek akcyjnych. s. 201 § 3.U. w których kapitał zakładowy przewyŜsza pięćset tysięcy złotych. 54 Dz. zm. W rozumieniu przepisów ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. W myśl postanowień kodeksu spółek handlowych. 53 52 44 . zm.U. spółka non profit jest jednak przedsiębiorcą i powinna zostać wpisana do rejestru52. Ŝe banki mogą zostać utworzone jako spółdzielcze. A. 213 § 2. który składa się z jednego albo większej liczby członków. Ustawa z dnia 15 września 2000 r.Kodeks spółek handlowych. takŜe wniesienie tej nadwyŜki. 17. 55 Dz.. • uzyskanie wpisu do rejestru przedsiębiorców.. . Przepisy kodeksu spółek handlowych nie ograniczają obszaru aktywności. poz. bądź społecznych. Ten ostatni rodzaj działalności. cit. Do powstania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne naleŜy podjąć następujące kroki: • • zawarcie umowy spółki.oraz towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych. art. nr 94. art. zm. poniewaŜ charakteryzuje go brak dochodów spółki. więc prowadzić przedsiębiorstwa. Prawo bankowe zastrzega. MoŜna tutaj. Taka spółka nie musi. • ustanowienie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. jeŜeli wymaga tego umowa spółki lub ustawa. 1037 z późn. nr 94. wysokość jej kapitału zakładowego.. umowa spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinna zostać zawarta w formie aktu notarialnego i określać: firmę i siedzibę spółki. Ŝe jest on rzadko wykorzystywany w praktyce. Dz.

Ich wniesienie do spółki powoduje przeniesienie na nią prawa własności. Objęcie lub nabycie udziału jest równoznaczne z nabyciem praw i obowiązków związanych z uczestnictwem w spółce. Wysokość kapitału świadczy o potencjale gospodarczym spółki. Ŝe zarówno zbywana jak i pozostała część udziału nie moŜe przedstawiać mniejszej wartości niŜ pięćset złotych. NaleŜy wszakŜe pamiętać. czas trwania spółki (o ile jest oznaczony). ilość udziałów. Wkłady niepienięŜne mogą mieć postać rzeczy i praw majątkowych. gdy umowa spółki stanowi. czyli tzw. s. Odpowiedzialność wspólników za zobowiązania spółki jest ograniczona do wysokości wniesionych przez nich udziałów. Działalność gospodarcza. Warszawa 2001. na które się dzieli kapitał oraz ich wysokość. W przypadku. przy czym wniesienie całego wkładu musi nastąpić przed zgłoszeniem spółki do zarejestrowania. Uregulowania prawne. iŜ wspólnikom przysługuje tylko jeden układ. Umowa spółki musi określać wysokość kapitału zakładowego. PWE. Wspólnik moŜe. wtedy udziały te mogą być róŜnej wartości i są podzielne56. więc wtedy zbyć cały udział jak i jego część. Kapitał zakładowy stanowi początkowy majątek spółki. Ŝe kaŜdy ze wspólników ma więcej niŜ jeden udział. liczbę i wartość nominalną udziałów objętych przez poszczególnych wspólników. wspólnik zaciąga wobec tej spółki zobowiązanie do pokrycia udziału przez wniesienie wkładu. Wniesienie kapitału zakładowego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością warunkuje załoŜenie spółki. 45 . Na poczet kapitału zakładowego wspólnicy mogą wnieść dwa rodzaje wkładów: wkłady pienięŜne i wkłady niepienięŜne.wskazanie osoby lub osób będących wspólnikiem spółki. Jedną z podstawowych czynności niezbędnych do utworzenia spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie przez wspólników kapitału i przekazanie go tej spółce tytułem wkładu na kapitał zakładowy. Poprzez zawarcie umowy spółki. JeŜeli natomiast umowa stanowi. Kapitał zakładowy dzieli się na udziały. UmoŜliwia rozpoczęcie działalności gospodarczej i stanowi zabezpieczenie roszczeń kontrahentów spółki. co najmniej jeden lub większą liczbę udziałów w kapitale zakładowym spółki. informacje czy wspólnik moŜe mieć więcej niŜ jeden udział. Obecnie minimalna wysokość kapitału wynosi pięćdziesiąt tysięcy złotych. Udział naleŜy rozumieć jako część kapitału zakładowego. a w konsekwencji – prawa do swobodnego 56 K. a jednego udziału pięćdziesiąt złotych. wówczas wszystkie udziały w kapitale zakładowym spółki powinny być równe i niepodzielne. a takŜe jako ogół praw i obowiązków wspólnika. Aby być wspólnikiem naleŜy posiadać. Sobczak. 97. aporty.

Do zgłoszenia spółki naleŜy dołączyć: umowę spółki. Sądem rejestrującym jest sąd rejonowy (sąd gospodarczy) mający siedzibę w mieście będącym siedzibą wojewody59. 209. s. Kruczalak. Organami obowiązkowymi są zgromadzenie wspólników (organ stanowiący) i zarząd (organ reprezentujący). Aport jako wkład do spółki z o. Zarząd spółki zobowiązany jest zgłosić ją do rejestru przedsiębiorców.. s. czy posiadają one cechy umoŜliwiające wniesienie ich do spółki tytułem pokrycia udziałów. oświadczenie wszystkich członków zarządu. jeŜeli o powołaniu członków organów spółki nie stanowi akt notarialny zawierający umowę spółki – dowód ich ustanowienia z wyszczególnieniem składu osobowego. z 2001r.dysponowania przedmiotami wkładu57. zdolności aportowej tych rzeczy i praw. Zarząd jest zobowiązany dołączyć takŜe podpisaną przez wszystkich jego członków listę wspólników z podaniem nazwiska i imienia lub nazwy (firmy) oraz liczby i wszystkich udziałów kaŜdego z nich. nr 17. Jednocześnie kodeks spółek handlowych podtrzymuje zakaz łączenia funkcji członka zarządu (a takŜe innych funkcji podlegających bezpośrednio członkowi zarządu) i rady nadzorczej. czy dane rzeczy lub prawa mogą stanowić przedmiot aportu. PWE.U. 112. art. Do zarejestrowania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością konieczne jest powołanie jej organów zwanych władzami spółki. 10. ”Gazeta Podatkowa” 2004. Przedmiotem wkładu do spółki kapitałowej nie moŜe być prawo niezbywalne lub świadczenie pracy bądź usług. K.o. Ŝe sąd nie moŜe stosować środków dyscyplinarnych (grzywny) w stosunku do członków zarządu. konieczne jest określenie tzw. nr 31. Ŝe wkłady na pokrycie kapitału zakładowego zostały przez wszystkich wspólników w całości wniesione. JednakŜe w celu ustalenia. Natomiast powołanie rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej ma charakter fakultatywny. Prawo handlowe dla ekonomistów. 59 Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. będącego częścią składową Krajowego rejestru sądowego. poz. a ilość wspólników jest więcej niŜ 25. by ci złoŜyli stosowny wniosek o rejestrację. w terminie 7 dni od dnia sporządzenia aktu notarialnego zawierającego umowę spółki. Warszawa 2002. Do zgłoszenia spółki oraz zmian składu osobowego zarządu naleŜy dołączyć równieŜ załoŜone wobec sądu albo poświadczone 57 58 U. czyli stwierdzenie. Władze spółki mogą być ustanowione bądź w samym akcie załoŜycielskim bądź w drodze odrębnej uchwały wspólników podjętej przed zarejestrowaniem spółki. – Krajowy Rejestr Sądowy. co oznacza. zgodnie z trybem przewidzianym w umowie58.. Karczmarek.000 złotych. Zgłoszenie do rejestru ma charakter fakultatywny. 1-3. 46 . w których kapitał zakładowy przewyŜsza 500. Dz. Obowiązek ustanowienia jednego z tych organów dotyczy tylko spółek.

W takich przypadkach sąd najpierw wyznacza zarządowi termin do uzupełnienia braków. następnie wzywa zarząd do załoŜenia wyjaśnienia i jeŜeli braki te nie zostaną usunięte moŜe wydać postanowienie o rozwiązaniu spółki. jeŜeli od jej wpisu do rejestru upłynęło pięć lat. przedmiotu działalności spółki. 62 W. Wach. 181. 61 K. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego. Przed uzyskaniem wpisu do rejestru. s. Postanowienie to nie moŜe być jednak wydane. 86.. kapitału zakładowego bądź wkładów. s. Wspólnicy na zwyczajnym zgromadzeniu są zobowiązani62: • • rozpatrzyć i zatwierdzić sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdanie finansowe za ubiegły rok obrotowy. s. jeŜeli sprawy te nie zostały wyłączone umową spółki spod kompetencji zgromadzenia wspólników. C.H. gdy nie zawarto umowy spółki. Istota.notarialnie wzory podpisów członków zarządu. Górski. Podjęcie zaś zasadniczej działalności będzie mogło nastąpić dopiero po uzyskaniu wpisu do rejestru61.BECK. powziąć uchwałę w przedmiocie podziału zysku albo pokrycia strat. 125. Tarska. ale tylko w ramach działalności o charakterze przygotowawczym do podjęcia działalności gospodarczej. Główną jego funkcją jest podejmowanie uchwał w sprawach przewidzianych przepisami kodeksu spółek handlowych i aktem załoŜycielskim spółki. określony w umowie albo statusie przedmiot działalności spółki jest sprzeczny z prawem lub umowa albo status spółki nie zawiera postanowień dotyczących firmy. Szczecin 2004. opt. Dokumenty załączone do wniosku powinny być złoŜone w oryginałach lub urzędowo poświadczonych odpisach lub wyciągach60. • podjąć uchwałę w przedmiocie udzielenia członkom organów spółki absolutorium z wykonania przez nich obowiązków. w tym prawo własności rzeczy ruchomych i nieruchomości. . M. ustrój. Sąd rejonowy moŜe orzec o rozwiązaniu spółki wpisanej do rejestru. bądź wszystkie osoby zawierające umowę spółki albo podpisujące status nie miały zdolności do czynności prawnych w chwili ich dokonywania. funkcjonowanie. 60 47 . Prawo gospodarcze. NajwyŜszym organem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest zgromadzenie wspólników. Zwyczajne odbywa się raz w roku. cit. Ustawa wyróŜnia zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników. spółka w organizacji moŜe zaciągać zobowiązania i nabywać prawa. Warszawa 2003. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. w terminie sześciu miesięcy po upływie kaŜdego roku obrotowego.

Uchwała dotycząca istotnej zmiany przedmiotu działalności spółki wymaga większości trzech czwartych głosów z tym. Zasadą jest. jak i osoby spoza ich grona. gdy wymaga tego przepis prawa. celowe jest jej wcześniejsze uzyskanie. rozwiązania spółki lub zbycia przedsiębiorstwa. zwiększająca świadczenia wspólników lub uszczuplająca prawa udziałowe. JeŜeli ustawa lub akt załoŜycielski nie zawierają ograniczeń. wymaga zgody wszystkich wspólników. dlatego ze względów praktycznych. albo jego zorganizowanej części. Zgromadzenie wspólników moŜe odbyć się w kaŜdym czasie bez formalnego zwołania. o ile jest na nim reprezentowane 100% kapitału zakładowego i nikt z obecnych nic wniósł sprzeciwu. bądź prawa przyznane osobiście poszczególnym wspólnikom. Członkiem zarządu moŜe być tylko osoba fizyczna o pełnej zdolności do czynności prawnych. umowa spółki bądź organy lub osoby uprawnione do zwołania zgromadzeń uznają to za wskazane. Zarząd spółki moŜe być jedno.Nadzwyczajne zgromadzenie wspólników zwołuje się. Ŝe uchwały dotyczące zmiany umowy spółki. zaś uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. Warunkiem wyboru danej osoby do składu zarządu jest jej zgoda. 48 . tyle Ŝe umoŜliwia skuteczne działanie zarządu nawet w przypadku przejściowego zdekompletowania np.albo wieloosobowy. z kodeksem spółek handlowych). wtedy uprawnienie do zwołania przejmuje rada nadzorcza lub komisja rewizyjna. Natomiast uchwała dotycząca zmiany umowy spółki. Sposób ten jest korzystny o. Decydujące znaczenie mają w tym zakresie postanowienia umowy spółki określające organizację jej władz. Przykładowa klauzula umowna moŜe mieć brzmienie: „Zarząd składa się z 3 do 5 osób”. który moŜe je uchylić tylko wówczas. zapadają większością dwóch trzecich głosów. Ŝe zwyczajne i nadzwyczajne zgromadzenia wspólników zwołuje zarząd. Podobnie. Ŝe statut spółki moŜe ustanowić surowsze warunki powzięcia tych uchwał. albo gdyby decyzja podjęta została z naruszeniem procedury. Dopuszcza się równieŜ moŜliwość określenia składu zarządu przez wskazanie minimalnej i maksymalnej liczby jego członków. Zasadą jest. Decyzje zgromadzenia wspólników są nadrzędne w stosunku do wszelkich czynności pozostałych organów spółki i mogą być zaskarŜane tylko do sądu gospodarczego. wspólnicy mogą uczestniczyć w zgromadzeniu wspólników oraz wykonywać prawo głosu przez pełnomocników. gdyby stwierdził sprzeczność z prawami nadrzędnymi (np. jak to miało miejsce na gruncie kodeksu handlowego. JeŜeli zarząd nie zwoła zgromadzenia wspólników w terminie wskazanym w przepisach lub w umowie. wskutek rezygnacji jednego z członków. których dotyczy. W skład zarządu mogą wchodzić zarówno wspólnicy.

Sprawy nieprzekazane innym organom spółki tj.o. 65 Dz. bezwzględną większością głosów63. 201 § 4 w zw. nr 94. art. 245.. Pojęcie reprezentacji obejmuje występowanie zarządu w stosunkach zewnętrznych spółki. Odmiennie naleŜy oceniać skuteczność ograniczeń wynikających z przepisów ustawy. A. Z kolei sposób reprezentacji to sposób czynienia uŜytku ze wskazanej kompetencji. w których członek zarządu moŜe działać za spółkę. zm. podejmowaną w głosowaniu tajnym. z art. poz. ”Prawo Przedsiębiorcy” 2001. Uchwała jest równieŜ konieczna we wszelkich sprawach przekraczających zakres zwykłych czynności spółki. poz. zm. którego powołanie wymaga zgody wszystkich członków zarządu. art. Prawo reprezentacji oznacza kompetencję do występowania za spółkę. prawa reprezentacji ustalony bezwzględnie obowiązującymi przepisami kodeksu spółek handlowych. Herbet. co do zasady. 49 . tj. Status prawny zarządu spółki z o. Zakres co ma znaczenie zwłaszcza został w przypadku zarządu wieloosobowego.. składanie i przyjmowanie oświadczeń woli za spółkę we wszelkich stosunkach prawnych z osobami trzecimi (stąd rozróŜnienie na reprezentację czynną i bierną). nr 94.Uchwały zarządu mogą być powzięte. z 2000 r. Organ ten prowadzi sprawy spółki i reprezentuje spółkę.U. s. nr 27. z 2000 r. mają wyłącznie znaczenie wewnętrzne. 72.. Doktryna definiuje prowadzenie spraw jako podejmowanie wszelkich czynności – o charakterze przede wszystkim faktycznym i decyzyjnym – zmierzających do realizacji celu spółki64. Zarząd jest organem zarządzająco-wykonawczym. Szczególna regulacja ustawowa dotyczy prokurenta.regułę stanowi wybór członków zarządu uchwałą wspólników. Pojęcie prowadzenia spraw spółki jest odnoszone do stosunków wewnętrznych korporacji. co do zasady.. a zarząd jest wieloosobowy. 1037 z późn. 1037 z późn. 247 § 2. jeŜeli wszyscy członkowie zostali 63 64 Dz. w szczególności jako podstawa odpowiedzialności członka zarządu. do właściwości zarządu. JeŜeli brak stosownej regulacji umownej. z czym umowa spółki moŜe przewidywać w tej mierze zasady odmienne. radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej przez przepisy ustawy lub umowę spółki naleŜą. wymagana jest uprzednia uchwała zarządu.U. Zakres przedmiotowy tego prawa określa tym samym katalog spraw. Ewentualne ograniczenia. Prawo członka zarządu do reprezentowania spółki dotyczy wszelkich czynności sądowych i pozasądowych i nie moŜe zostać ograniczone ze skutkiem prawnym wobec osób trzecich. podczas gdy odwołać prokurenta moŜe kaŜdy członek zarządu65. zawarte w umowie spółki lub uchwałach wspólników. Przepisy kodeksu spółek handlowych normujące zasady prowadzenia spraw spółki mają w całości charakter dyspozytywny w związku. 208 § 6 i 7. zgromadzeniu wspólników..

. Ŝe we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (naprawcze) albo nie zgłoszenie takiego wniosku nastąpiło bez jego winy. co do zasady nie musi istnieć organ nadzorczy.U. Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. a zadaniem komisji 66 67 T. jeŜeli istnieje uzasadniona obawa.. które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. któremu zarząd uniemoŜliwił zrealizowania swych uprawnień moŜe wystąpić z Ŝądaniem rozstrzygnięcia sprawy uchwałą wspólników. Reprezentacja spółki z o.lub łącznie z upowaŜnioną przez siebie osobą . 50 . Członek zarządu moŜe uwolnić się od powyŜszej odpowiedzialności. Zarząd moŜe odmówić wspólnikowi wyjaśnień oraz udostępnienia do wglądu ksiąg i dokumentów spółki.Ordynacja podatkowa.o. art. zatem obecność na posiedzeniu wszystkich jego członków. Wspólnik. Kraków 2002. jeŜeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna w całości lub części67. Wspólnik moŜe samodzielnie . Dom Wydawniczy „Ostoja”.w kaŜdym czasie przeglądać księgi i dokumenty spółki. jak równieŜ przyznawać mu moŜe określone uprawnienia w zakresie kierowania pracami zarządu. zm. W spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. sporządzać bilans dla swego uŜytku lub Ŝądać wyjaśnień od zarządu. Członkowie zarządu ponoszą odpowiedzialność wobec wierzycieli za naruszenie określonych zasad postępowania i nie wykonywanie obowiązków. jeŜeli wykaŜe. lub wskaŜe mienie spółki. Raczek. z którego egzekucja umoŜliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Ŝe w przypadku równości głosów decyduje głos prezesa zarządu. Przesłanką zdolności uchwałodawczej zarządu nie jest.prawidłowo zawiadomieni o posiedzeniu. ale pod warunkiem ustanowienia tą umową rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej. 64. Członkowie zarządu odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem za zaległości podatkowe spółki kapitałowej. W przypadku braku stosownej klauzuli pozycja prezesa zarządu jest analogiczna do pozycji pozostałych członków tego organu66. poz. Dz. s. nr 137. Rada nadzorcza sprawuje stały nadzór nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. Indywidualna kontrola wspólników moŜe doznać ograniczeń albo nawet zostać wyłączona mocą umowy spółki. gdyŜ prawo kontroli działalności zarządu przysługuje kaŜdemu wspólnikowi. 116. . co do zakresu ich kompetencji. Akt załoŜycielski moŜe przewidywać. Uchwały zapadają bezwzględną większością głosów. 926 z późn. Ŝe wspólnik wykorzysta je w celach sprzecznych z interesem spółki i przez to wyrządzi spółce znaczną szkodę. Wspólnik ma jednak obowiązek korzystać ze swych uprawnień nadzorczych w sposób lojalny. Między radą nadzorczą i komisją rewizyjną zachodzą istotne róŜnice.

kontrole zewnętrzną. Rada nadzorcza moŜe teŜ reprezentować spółkę w umowach między członkiem zarządu a spółką oraz w sporze z nim.. natomiast ustawa przewiduje jeszcze tzw. Przy braku innej regulacji w umowie spółki.rewizyjnej jest badanie przede wszystkim sfery finansowej działalności spółki. który przesyła jego odpis Ŝądającemu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. jednak nie ma ona prawa wydawania zarządowi wiąŜących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki. JeŜeli umowa spółki nie stanowi inaczej. Kontrolowanie działalności spółki przez wspólników. Rewidenci składają swoje sprawozdanie sądowi rejestrowemu. Ŝe zarząd jest obowiązany uzyskać zgodę rady nadzorczej przed dokonaniem oznaczonych w umowie spółki czynności oraz przekazać radzie nadzorczej prawo zawieszania w czynnościach. jak i ze stanem faktycznym oraz wniosków zarządu dotyczących podziału zysku albo pokrycia straty. tak. Mianowicie sąd rejonowy na Ŝądanie wspólnika lub wspólników reprezentujących. poszczególnych lub wszystkich członków zarządu. Akt załoŜycielski moŜe rozszerzyć uprawnienia rady nadzorczej. Nie ma natomiast ustawowych ograniczeń. co do maksymalnej liczby członków tego organu. W odniesieniu do obu tych organów obowiązują te same przepisy. to powołanie i odwołanie członków rady następuje w drodze uchwały wspólników. z waŜnych powodów. W skład rady nadzorczej. Szczególnym obowiązkiem rady nadzorczej jest ocena sprawozdania zarządu z działalności spółki oraz sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy. powinno wchodzić minimum trzech członków. Uchwałą wspólników członkowie rady nadzorczej mogą być odwołani w kaŜdym czasie. wyznaczyć podmiot uprawniony do badania sprawozdań finansowych (biegłych rewidentów) w celu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki. członków rady nadzorczej powołuje się na rok. zarządowi i radzie nadzorczej lub komisji rewizyjnej. moŜe postanowić o wezwaniu zarządu do złoŜenia oświadczenia. radę nadzorczą lub komisję rewizyjną to przykład tzw. a takŜe składanie zgromadzeniu wspólników corocznego pisemnego sprawozdania z wyników tej oceny. co najmniej jedną dziesiątą kapitału zakładowego. W kompetencji rady nadzorczej leŜy sprawowanie stałego nadzoru nad działalnością spółki we wszystkich dziedzinach jej działalności. a w szczególności stanowić. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest osobą prawną i z tej racji odrębnym podatnikiem podatku dochodowego od osób prawnych. w zakresie ich zgodności z księgami i dokumentami. Ŝe faktycznie będzie ona miała podobne obowiązki do obowiązków rady nadzorczej. kontroli wewnętrznej. Natomiast zyski z udziału w niej 51 . Jednak w spółce niemającej rady nadzorczej umowa spółki moŜe rozszerzyć obowiązki komisji rewizyjnej.

gdy planuje się bardzo ryzykowne przedsięwzięcie. 52 . przedmiot działalności oraz cele spółki Agro-Handel jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością powstałą 22 kwietnia 1992 roku. 2. wymagające duŜego kapitału przedsięwzięcie . w tym oczywiście do prowadzenia działalności gospodarczej. Na szczególną uwagę zasługuje fakt. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością moŜe być utworzona przez jedną albo więcej osób w kaŜdym celu prawnie dopuszczalnym.2. Kapitał zakładowy spółki wynosi 1 400 000 zł. Warto się nad tym zastanowić szczególnie wtedy. co w obecnych warunkach ekonomicznych kraju naleŜy do rzadkości. Ŝe jako wspólnik nie będzie się odpowiadało za zobowiązania spółki.(wypłacana dywidenda).w takiej sytuacji koszty związane z funkcjonowaniem spółki będą z powodzeniem zrekompensowane przez korzyści. Rys historyczny. iŜ zgromadzony kapitał zakładowy jest w 100% kapitałem polskim. gdy planuje się spore. w tym szczególnie to. będą dodatkowo opodatkowane podatkiem dochodowym od osób fizycznych (ryczałtem 19% uzyskanego przychodu). Przedsiębiorstwo zostało wpisane do rejestru handlowego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego oraz aktu notarialnego z dnia 15 kwietnia 1992 r. Udziały wniesione w formie gotówkowej posiadają łącznie trzy osoby. Wybór takiej właśnie formy powinno się rozwaŜyć.

usługi transportowe. parasole. handel hurtowy produktami mięsnymi. takich jak: torby plastikowe.1992r. z ograniczoną odpowiedzialnością Województwo: Wielkopolskie Powiat: Kościański Gmina: Krzywiń Miejscowość: Mościszki 1 Poczta: 64-010 Krzywiń 410011644 1511Z Produkcja mięsa. akt notarialny nr 3336/1992 Fundusz załoŜycielski (1 000 000 zł. z o. Jest to znak rozpoznawczy występujący na odzieŜy roboczej pracowników niektórych działów.2001 nr.10. XXII Wydział Gosp.) Data: 15. 53 . zegary Podstawowe informacje o spółce przedstawia poniŜsza tabela: Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp. przetwórstwo mięsne i rolno – spoŜywcze.Wiceprezes Adres REGON Rodzaj działalności wg. z wyjątkiem drobiowego i króliczego 698-000-54-74 Spółka z ograniczoną działalnością powstała dn. pośrednictwo handlowe w kraju i zagranicą.04..zł Ludwiczak Jan – Prezes Zarządu Ciesielski Jan – Członek Zarządu Szała Paweł . samochodach dostawczych oraz na gadŜetach. długopisy. Spółka od początku istnienia posiada swoje logo. KRS Jan Ludwiczak . 0000053313 Sąd Rejonowy w Poznaniu. Nazwa firmy „AGRO-HANDEL” Sp. PKD NIP Forma prawna Krajowy Rejestr Sądowy Udziałowcy Kapitał zakładowy Osoby upowaŜnione do reprezentowania Źródło: opracowanie własne na podstawie wypisu z Krajowego Rejestru Sądowego Przedmiotem działalności Zakładów Mięsnych Agro-Handel jest: • • • • • skup i ubój zwierząt rzeźnych.o. które nierozerwalnie kojarzone jest z omawianą firmą. kalendarze. 15.Siedziba firmy mieści się na terenie województwa wielkopolskiego.734 udziały Henryk Wachowiak – 333 udziały Jan Ciesielski – 333 udziały 1 400 000.

bogata baza chłodnicza i transportowa pozwalają firmie oferować klientom towar najwyŜszej jakości. W zakładzie dokonuje się rozbioru przemysłowego i handlowego mięsa wieprzowego w ilości 80 ton na jedną zmianę. dostarczając codziennie duŜe ilości wysokiej klasy Ŝywca wieprzowego i wołowego. Około 10 procent pozyskanego surowca przetwarza się na produkty wędliniarskie. firma moŜe stosować strategię rynkową opartą na dystrybucji towarów o wysokiej jakości i jednocześnie o konkurencyjnych cenach zbytu.Aktualnie spółka koncentruje swą działalność na skupie i uboju zwierząt rzeźnych oraz handlu produktami mięsnymi. 54 . Zaawansowana technologia przetwórstwa. a stosowanie nowoczesnych technologii oceny poubojowej Ŝywca pozwala precyzyjnie ocenić jakość dostarczanego surowca. Dzięki umowom o współpracy handlowej zawieranymi z dostawcami. Zakład posiada supernowoczesną linię ubojową o zdolności uboju 1200 sztuk trzody chlewnej na dobę. Wysokotowarowe rolnictwo południowej Wielkopolski stanowi bogate zaplecze surowcowe.

Agro-Handel posiada uprawnienia eksportowe do krajów Unii Europejskiej. jak: • • • • podwyŜszenie kwalifikacji załogi. a takŜe krajów Dalekiego Wschodu. mięsa drobne. wędliny (wędzonki. pachwina. MoŜe to być osiągnięte poprzez realizację celów pośrednich. 55 . precyzyjne wytyczanie celów działania i starannie dobrana strategia firmy. Ŝeberka. Firma zaopatruje równieŜ linie lotnicze. karkówka. WdroŜony i ściśle przestrzegany w procesie produkcyjnym system HACCP pozwala skutecznie konkurować firmie równieŜ na rynkach zagranicznych. szybka i sprawna obsługa kontrahentów. boczek.in. a takŜe odpowiednie zarządzanie majątkiem trwałym spółki.Aktualna oferta handlowa firmy Agro-Handel obejmuje szeroki asortyment produktów rolno-spoŜywczych m. biodrówka. tłuszcze. kiełbasy podsuszane. szynka. hotele.. podroby). zrazowa górna. stabilność oferty asortymentowej. jednostki wojskowe w tym NATO-wskie. kark. rostbef. państw Europy środkowowschodniej i południowej. Zarówno samą firmę jak i jej produkty wielokrotnie nagradzano na najbardziej prestiŜowych konkursach. W 2006 roku na podstawie auditów przeprowadzonych przez Polską Federację Pest Control znakiem LIDERZY JAKOŚCI śYWNOŚCI wyróŜniono m.in. ćwierci. a co za tym idzie zwiększenie zysku.: • • • elementy wieprzowe (półtusze. Bezspornym atutem spółki jest kilkuletnia obecność na rynku oraz dogodna lokalizacja. wędliny surowe. kiełbasy średniorozdrobnione. dbanie o ciągłość. stacjonujące w kraju. łopatka. Własna produkcja wędliniarska rozprowadzana jest poprzez sieć własnych i patronackich hurtowni i sklepów w całym kraju. terminowe dostawy. a takŜe dogodne terminy płatności. wyroby podrobowe) Dział handlowy utrzymuje stałe kontakty handlowe z ponad 200 zakładami mięsnymi w kraju i kilkudziesięcioma firmami zagranicznymi. podroby wołowe). gwarantowana wysoka jakość zamawianych towarów. kiełbasy gruborozdrobnione. udziec. rozbratel. zaopatrując je w półtusze i mięso w elementach. wyroby drobiowe. podgardle. Ostatecznym celem wyznaczonym przez zarząd spółki jest zwiększenie obrotów. targach i wystawach. wyjątkowo korzystne ceny dla stałych odbiorców. antrykot.: firmę Agro-Handel. kiełbasy drobnorozdrobnione. elementy wołowe (tusze. zrazowa dolna. schab. łopatka.

76 74 265.2.03.2004 31.12.2001 25.2000 22.o.03.00 11 300.04.911.80 102 942.01.2005 31.07.02.2004 14.84 77.2004 31.173.12.2005 31. Nakłady na inwestycje związane z realizacją tych planów w okresie od 2000 do 2005 wyniosły 6.2002 31.01.48 20 997.2000 31.07.03.07.2000 11.2002 29.2005 31.169.05 45 332. Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp.01.2001 31. a co za tym idzie zwiększył wielkości produkcji.706.148.2005 Inwestycja Masarnia Chłodnia półtusz Budowa drogi wewnętrznej Magazyn Ŝywca Modernizacja chłodni półtusz Zaplecze socjalne dla pracowników Modernizacja hali ekspedycji Klimatyzacja zakładu Rozbudowa hali uboju Warsztaty Mroźnia chłodnia Smalcownia Utwardzanie placu i dróg Modernizacja instalacji kanalizacyjnej System zraszania magazyn Ŝywca Modernizacja myjki samoch.2004 22.2004 31.437.03.29 309.94 25 679. co umoŜliwiło realizację większej ilości zamówień.556.2004 31.01.2002 31. Dynamikę wzrost produkcji poszczególnych działów przedstawiają odpowiednio: 56 .2004 24.2003 05.2002 19.01.57 52 686.07.89 1.2002 31.79 759. „strefa brudna” Instalacja chłodnicza rampy Odbojniki Wartość (zł) 491 287.027.2005 31.07.12.2004 29.2003 08.12.969.648.2000 05. Dzięki zrealizowanym inwestycją zakład zwiększył swe moce produkcyjne.2004 31. oraz źródła ich finansowania w latach 2000 .12.908.2004 01.12.12.03.07.2004 07.274.01.10.04.o.01. W W W W.2002 12.2004 31.2003 24.07.708.2004 03.922.03.01. z o. „strefa czysta” Modernizacja hali rozbioru Ocieplenia magazynu Ŝywca Modernizacja myjki samoch.24 166.79 500.2005 31.07.07.2005 Źródło finansowania K/W K K K K K W K K W K W W.12.13 252 614.12.2003 13. Zarządzanie i personel firmy Od 2000 roku firma rozpoczęła gruntowną modernizację i rozbudowę zakładu w celu przystosowania do wymogów sanitarnych Unii Europejskiej.2005 31.44 585.03.3. W * K – kredyt * W – środki własne Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.2003 31. z o.07.2005 31.27 96.07.2004 Data zakończenia 31.63 216 771.22 złotych – szczegółowy wykaz zrealizowanych inwestycji oraz źródeł ich finansowania przedstawia tabela 4.20 350.29 630.60 498.22 Data rozpoczęcia 11.03.03.04.2005 31. W W W.2004 31.2004 31.

• dla działu: ROZBIÓR Wykres 2: Wielkość rozbioru półtusz wieprzowych i ćwierci wołowych na elementy w firmie Agro-Handel Sp.o. 1 902 368.24 5 1 355 983. z o. • dla działu: PRODUKCJA Wykres 3: Wielkość produkcji wędlin w firmie Agro-Handel Sp.• dla działu UBOJNIA Wykres 1: Wielkość uboju trzody chlewnej w firmie Agro-Handel Sp.o. z o.o. 220 745 218 000 208 000 198 000 181 638 174 601 188 000 178 000 159 973 168 000 2003 2004 158 000 2005 szt 2002 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.o.82 1 650 000 1 550 000 1 450 000 1 350 000 2002 2003 2004 2005 kg Źródło: Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.o. 14 092 625 13 600 000 12 600 000 10 853 352 11 600 000 10 600 000 8 610 886 7 786 315 9 600 000 8 600 000 7 600 000 kg 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.43 1 850 000 1 750 000 1 595 976. z o.97 1 787 409.o. z o. z o. 57 . z o.

z o.z o.43% (tj. z o. 58 .o. Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp.99% w porównaniu do okresu wyjściowego.99% (tj. 66% 2004 KOBIETY. w latach 2002 – 2005 LATA 2002 2003 2004 2005 KOBIETY 66 75 82 84 MĘśCZYŹNI 138 147 162 169 ZATRUDNIENIE OGÓŁEM 204 222 244 253 2002 = 100 % 100.91 103. w firmie Agro-Handel Sp. Skup trzody chlewnej w 2005 roku przekroczył liczbę 200 tysięcy i osiągnął rekordowy w historii firmy poziom 220.12. Udział kobiet w ogólne liczbie zatrudnionych zwiększył się z poziomu 32% w 2002 roku do 35% w 2005 roku. z o.09%. Wielkość produkcji wędlin w ciągu czterech analizowanych lat wzrosła o 546 385.o wzrosła o 53.02% tj.o. którego produkcja w ciągu kolejnych lat wzrastała odpowiednio o 10.69 Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp.o.00 108.59%.772 szt) do roku 2002. Dane dotyczące ilości zatrudnionych pracowników przedstawia tabela 5.107 szt) do roku 2004. więcej o 9 osób niŜ w roku 2004 i o 31 osób niŜ w 2003 roku. Największy wzrost produkcji odnotowano na dziele rozbioru.97 kg. W ciągu badanego okresu nastąpił wzrost zatrudnienia o 24.61 124. 46. MĘśCZYŹNI.o. Wzrost produkcji pociągnął za sobą zwiększenie zatrudnienia.15 kg i w 2005 roku kształtowała się na poziomie 1 902 368. o 49 pracowników.144 szt) do roku 2003.o. zatrudnionych było ogółem 253 pracowników tj.02 WSKAŹNIKI DYNAMIKI OKRES POPRZEDNI = 100% 100.00 108. 32% Źródło: Opracowanie własne na podstawie dokumentacji firmy Agro-Handel Sp. 60. z o.2005r. 39.39% i 80. 35% MĘśCZYŹNI. 65% 2005 KOBIETY. o 37.Jak wynika z powyŜszych wykresów w latach 2002 – 2005 całkowita wielkość produkcji firmy Agro-Handel Sp. Na dzień 31. 39. 66% 2003 KOBIETY. zatem była większa o 21. 34% MĘśCZYŹNI. Struktura zatrudnienia według płci przedstawia się następująco: Wykres 4: Struktura zatrudnienia wg płci w firmie Agro-Handel Sp.53% (tj.745 sztuk.82 119. 68% 2002 KOBIETY. 34% MĘśCZYŹNI. o 26.z o.82 109.

S. 295. INWESTYCJI PRACOWNICY DZIAŁU HANDLOWEGO SPECJALISTA D.8 kg na 1 ha uŜytków rolnych. zwiększyły się fizyczne rozmiary produkcji zwierzęcej. czyli o 201% większa niŜ średnia krajowa. W porównaniu z krajami UE Wielkopolska lokuje się jako liczący producent o duŜym potencjale. PRZEZES ZARZĄDU Źródło: Opracowanie własne.S.5 tyś sztuk.o. co stanowi 24. na jakim działa spółka W Wielkopolsce stan pogłowia trzody chlewnej wynosi 4 192.PoniŜej przedstawiono obowiązujący schemat organizacyjny badanej spółki: Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp. 2. Schemat 6: Schemat organizacyjny firmy Agro-Handel Sp. Charakterystyka rynku. z o. SKUPU DYREKTOR FINANSOWY CZŁONEK ZARZĄDU DYREKTOR D. W 2005 roku w porównaniu z rokiem poprzednim.1% pogłowia krajowego. HACCP ORGANIZATOR SKUPU PRACOWNICY SKUPU GŁÓWNA KSIEGOWA KADRY I PŁACE KASA KSIĘGOWOŚĆ KIEROWCY ELEKTRYCY MECHANICY KIEROWNIK BUDOWLANY KIEROWNIK UBOJU KIEROWNIK ROZBIORU KIEROWNIK PRODUKCJI KIEROWNIK EKSPEDYCJI KIEROWNIK MROŹNI GRUPA REMONTOWO -BUDOWLANA BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI BRYGADZISTA PRACOWNICY BEZPOŚREDNI Źródło: Opracowanie własne. z o.4 kg natomiast w Wielkopolsce wynosiła 594. Produkcja Ŝywca rzeźnego w przeliczeniu na 1 ha uŜytków rolnych wyniosła w 2003r.o. 59 .4.S. Z-CA PREZESA DYREKTOR SUROWCOWOPRODUKCYJNY DYREKTOR HANDLOWY DYREKTOR D.

zatem przyjąć załoŜenie. w woj. Warszawa 2006. mazowieckim i wielkopolskim – łącznie znajduje się tam 46. podlaskim i wielkopolskim w 2004 r. w woj.5% pogłowia. iŜ produkcja trzody chlewnej jest konkurencyjna w skali kraju oraz w skali Unii Europejskiej i dlatego ma szanse dalej rozwijać się i stanowić źródło dochodów dla Wielkopolskich rolników. jaj w latach 1995 . 60 . małopolskim i wielkopolskim. małopolskim. rozbudowany przemysł paszowy. MoŜna. a trzody chlewnej w woj.2005 Źródło: Rolnictwo w 2005r. sztuk w 2004 r. Zawartość mięsa w tuszy mierzona poubojowo wynosi w Wielkopolsce 51% a średnio w Polsce 46. znajdowało się 44% pogłowia bydła i 44. od 0.6% pogłowia krów. sztuk w 1990 r.7 szt. wobec 4159 tys. mleka. Koszt produkcji kilograma wieprzowiny w Wielkopolsce jest niŜszy niŜ w innych regionach Polski. którego liczebność wynosi w 2004 r.2 szt. znaczna produkcja zbóŜ oraz tradycje i wiedza Wielkopolskich rolników. Pogłowie owiec.5%.. kujawsko-pomorskim. świętokrzyskim do 11. ZróŜnicowanie regionalne występuje takŜe w produkcji zwierzęcej.Wykres 5: Produkcja Ŝywca rzeźnego. Największa koncentracja chowu bydła występuje w woj. wielkopolskim. SpoŜycie mięsa kształtuje się na poziomie 63 kg na jednego mieszkańca w tym mięsa wieprzowego 40 kg i jest dość stabilne spowodowane stałymi tradycjami kulinarnymi Polaków. podlaskim. (318 tys. GUS. Obsada owiec na 100 ha UR wahała się w 2003 r. Wpływ na ten stan ma przede wszystkim duŜa koncentracja produkcji w gospodarstwach rolniczych. występuje w największej ilości w woj.). Natomiast pogłowie trzody chlewnej głównie występuje w woj. W województwach: mazowieckim. Pod względem jakościowym jest to najlepszy jakościowo surowiec dla przetwórstwa mięsnego. Miernikiem natęŜenia chowu zwierząt gospodarskich w poszczególnych województwach jest obsada na 100 ha uŜytków rolnych. zaledwie 8% poziomu z 1990 r.

Wzrosła efektywność branŜy oraz wydajność pracy na skutek restrukturyzacji firm i inwestycji kapitałowych. Kilka większych zakładów o obrotach powyŜej 100 mln zł powstało w ostatnim okresie czasu. Źródło: Rolnictwo w 2004r. Zakłady Mięsne „SALUS” z Bojanowa. W większości są to małe zakłady rzemieślnicze. iŜ przetwórstwem mięsa wieprzowego zajmuje się w Wielkopolsce około 460 zakładów w tym 37 zakładów jest w okresie przejściowym. Wyniki finansowe oraz udziały rynkowe tej grupy w skali kraju ulegają dynamicznej poprawie. Zakłady Mięsne „DUDA”. NaleŜą do nich Zakład Przetwórstwa Mięsnego „MRÓZ”. z o. Zakłady Mięsne „BARTEK” z Sierakowa.5 Pozycja badanej spółki na rynku Z ostatnich danych wynika. Zakłady te stanowią grupę tzw.o. Dzięki tej grupie zakładów wyniki finansowe całej branŜy uległy znaczącej poprawie. GUS. Agro-Handel Sp.Wykres 6: Pogłowie bydła. 61 . krów i trzody chlewnej na 100 ha UR wg województw w 2004r w szt. Warszawa 2005 2. „tygrysów sektora”.

Zakład konsekwentnie realizuje program „Polityka Dobrej Jakości”. z o. rozdzieleniu uboju i przetwórstwa – powstają nowe ubojnie specjalizujące się wyłącznie w uboju. przez wszechstronne zaangaŜowanie pracowników działających na wszystkich szczeblach przedsiębiorstwa. wyodrębnianiu się kilku silnych zakładów – liderów rynkowych zaopatrujących rynek regionu oraz sieci detaliczne. 62 . dostosowane do norm i standardów UE. Artykuły pochodzenia zwierzęcego spełniają wymagania w zakresie warunków zdrowotnych Ŝywności PIW-Hś-6200-30/05. Produkcję prowadzi przestrzegając zasad dobrej praktyki produkcyjnej i przepisów dotyczących ochrony środowiska.System Kontroli Krytycznych Punktów ZagroŜeń.Do początku lat 90-siątych przemysł mięsny w Wielkopolsce rozwijał się w oparciu o małe. co jest stwierdzone w zaświadczeniach wystawionych przez powiatowego lekarza weterynarii PIW-HŜ-6200-31/05.Zasady Dobrej Praktyki Higienicznej. w Mościszkach posiadają obecnie systemy zapewnienia jakości: I – GMP . rozbiór. II – GMP . W wielu przypadkach zakłady te nie spełniały podstawowych wymogów sanitarno-weterynaryjnych oraz bezpieczeństwa Ŝywności.Zasady Dobrej Praktyki Produkcyjnej. zachowaniu małych zakładów przetwórczych posiadających lokalne rynki oraz przetwarzających zakupione z ubojni tuczniki. w ramach. mięso mielone – z uprawnieniami do handlu z UE) PIW-HZ-6200-29/05. przetwórstwo. którego cały swój wysiłek poświęca na stałą poprawę jakości swych produktów. rzemieślnicze zakłady zajmujące się ubojem oraz przetwórstwem mięsa. Zakład spełnia warunki sanitarne i weterynaryjne obowiązujące dla Zakładów Mięsnych. Zakład znajduje się w Rejestrze Powiatowego Lekarza Weterynarii w Kościanie pod numerem 30110209 (ubój.o. w szczególności na południe Polski. Pracownicy spółki znają politykę jakości firmy oraz są przez firmę szkoleni i instruowani w zakresie bezpieczeństwa Ŝywności. Agro-Handel Sp. III – HACCP . Nastąpiła gwałtowna restrukturyzacja tego sektora polegająca na: • • • • • koncentracji sektora a w szczególności etapu uboju. eksporcie półtusz oraz elementów kulinarnych poza Wielkopolskę. Bada wpływ produkcji na środowisko. ze szczególnym uwzględnieniem ich bezpieczeństwa zdrowotnego.

Sosnowiec GRUPA ANIMEX Sp. Pilica GRUPA DUDA.. z o..o. Bojanowo TARCZYŃSKI S.J. PUNKTY 123 115 97 89 86 83 81 81 80 78 76 73 70 68 65 59 54 47 43 43 41 40 Źródło:J. Pieszków ZM MAZURY w Ełku Sp. z o. Przechlewo GK PPMiD MAT S. Ranking zakładów mięsnych dwutygodnika AgroTrendy (II edycja) ”Lokomotywa” ciągnie dalej ….o. Borek Wielkopolski ZM NOWAK Sp..24. nr 13. z o. z o..A.o. Trzebnica ZM VIOLA Sp.. z hurtowniami.o. Handluje z 532 jednostkami przetwórstwa mięsnego. z o. .A.. Okrzesik. z o. Kosów Lacki ZPM Józef Malinowski. Łyse PKM DUDA S.A. Mościszki ZM SKIBA.o. 63 . Cały surowiec skupowany jest w oparciu o system klasyfikacji SEUROP..A. W V edycji rankingu zakładów mięsnych tygodnika BOSS firma zajęła 7 miejsce a w VI edycji w/w tygodnika zajęła 10 miejsce. sklepami. k.. Dzięki stałej współpracy z dostawcami Zakład moŜe zwiększać jakość swoich produktów i umacniać pozycję rynkową.. Trzykrotnie w latach 2002-2004 otrzymała certyfikat „Solidna Firma. Sp.o. z o. z o. s.. Zakład prowadzi aktywny program współpracy z dostawcami Ŝywca w celu poprawy jego jakości oraz stabilności dostaw. Morfiny ZM SALUS Sp. Chojnice ZM KRZYśANOWSCY. J. Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY MIEJSCE 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 MIEJSCE w ub.o. Warszawa MRÓZ S. W 2000 roku Agro-Handel zajął 8 miejsce w eksporcie mięsa. Grudziądz ZM MEAT-ŁUKÓW S. ZM ZAKRZEWSCY Sp.A. Biskupiec PRIME FOOD Sp. Lniano ZRW Józef Bartos ZPCh. Gdańsk PW KIER ZM Jastrzębie.. W rankingu zakładów mięsnych (tabela 6) sporządzonym przez dwutygodnik AGRO-TRENDY firma Agro-Handel utrzymuje się w ścisłej czołówce najlepszych firm tej branŜy.Firma Agro-Handel działa na terenie całej Polski.. Produkty eksportowane są równieŜ do krajów Europy Wschodniej. ”AgroTrendy” 2006.o. Rybno MARID Sp. wojskiem oraz innymi jednostkami budŜetowymi. roku (-) (1) (3) (12) (-) (5) (6) (-) (8) (19) (-) (15) (14) (15) (14) (-) (22) (16) (2) (13) (-) NAZW A FIRMY ZPM JBB Import-Eksport. Drzycim AGRO-HANDEL Sp. Radom ZPM JAF Sp.

Analiza sytuacji majątkowej w oparciu o aktywa bilansu Zasoby majątkowe. przynosząc nadwyŜkę środków pienięŜnych. Wchodzą one do procesu gospodarczego i tam teŜ podlegają stałym przemianom oraz wymianom. naleŜności a takŜe środki pienięŜne. nad którymi jednostka sprawuje kontrolę. s. to kontrolowane przez jednostkę aktywa o wiarygodnie określonej wartości. Ryzyko inwestycyjne występujące przy 68 W. Gabrusewicz op. aktywa obrotowe uczestniczą w nim w sposób bezpośredni. Ŝe niezwykle waŜna jest analiza sytuacji majątkowej przedsiębiorstwa. głównie zapasy.cit. której głównym celem jest68: • • • dokonanie klasyfikacji i ustalenie najwaŜniejszych cech posiadanego majątku. czy nastąpi ich pełny zwrot z bieŜących wpływów działalności gospodarczej. Istota i funkcje aktywów trwałych i obrotowych powodują. Z reguły czas ten jest względnie krótki. Nakłady na inwestycje ponoszone są w momencie rozpoczęcia ich realizacji lub nawet przed i nie ma nigdy pewności. Aktywa trwałe zaangaŜowane są w przedsiębiorstwie przez okres powyŜej 1 roku. które spowodują w przyszłości wpływ do jednostki korzyści ekonomicznych. to te zasoby majątkowe. Aktywa.64 64 . co stwarza moŜliwość ciągłego dostosowywania wielkości tych składników do stopnia wykorzystywanych zdolności produkcyjnych.1. Obejmują one majątek trwały. rozpatrzenie struktury zasobów majątkowych przedsiębiorstwa. W przeciwieństwie do aktywów trwałych. zbadanie wielkości i zmian zasobów majątku w czasie. Ich rola w procesie osiągania gotówki nie jest jednakowa. Czas przebywania poszczególnych zasobów aktywów obrotowych jest uzaleŜniony od charakteru procesu produkcyjnego. z tego teŜ względu uwaŜa się je za mało elastyczne i obciąŜone są duŜym ryzykiem. powstałe w wyniku przeszłych zdarzeń. terminowości regulowania rozrachunków itd. wyposaŜenie oraz prawa i majątek obrotowy. a zwłaszcza środki trwałe. i które słuŜą jej do osiągania korzyści w formie dopływu gotówki lub jej ekwiwalentów oraz zabezpieczenia pretensji wierzycieli.3. które spełniają pośrednią rolę w procesie osiągania gotówki. Rozchód zasobów majątkowych musi być uzupełniony odpowiednim przychodem. to jest długotrwałe finansowe lokaty pienięŜne i rzeczowe. Analiza sprawozdań finansowych 3.

angaŜowaniu aktywów obrotowych jest o wiele mniejsze niŜ w przypadku zastosowania aktywów trwałych, a ponadto w zaleŜności od jego struktury znacznie zróŜnicowane. Zarządzanie aktywami - z punktu widzenia osiągania wyznaczonych celów gospodarczych - wymaga ustalenia i utrzymywania optymalnej ich struktury, tj. poŜądanej proporcji róŜnego typu aktywów, a głównie stosunku aktywów trwałych i aktywów obrotowych. Wzajemna relacja między aktywami trwałymi a aktywami obrotowymi, stanowi wielkość zróŜnicowaną, która zaleŜy od rodzaju przedsiębiorstwa. Wymieniona relacja ilustruje płynność majątkową – bilansową. Im więcej środków ulokowanych jest w aktywach obrotowych (płynnych), tym są one łatwiejsze do zaangaŜowania w działalności gospodarczej i w ten sposób przedsiębiorstwo posiada większą płynność majątkowo – bilansową. Analizę wielkości i dynamiki majątku rozpatrujemy na podstawie danych liczbowych w wielkościach bezwzględnych i wskaźników relatywnych (dynamiki i tempa zmian). Dla analizy zmian, jakie miały miejsce w okresie sprawozdawczym, duŜą wartość poznawczą mają indeksy dynamiki. Wielkość tych indeksów powyŜej 100% oznacza rozwój przedsiębiorstwa, powiększanie zdolności produkcyjnych, natomiast wielkość poniŜej 100%, wskazuje na zawęŜanie działalności oraz ograniczanie posiadanych zdolności produkcyjnych. Do podstawowych wskaźników dynamiki wykorzystywanych w analizie majątku zalicza się:
wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego wskaźnik dynamiki majątku obrotowego
,

= = =

majątek całkowity rozpatrywanego okresu x 100 majątek całkowity poprzedniego okresu majątek trwały rozpatrywanego okresu x 100 majątek trwały poprzedniego okresu majątek obrotowy rozpatrywanego okresu x 100 majątek obrotowy poprzedniego okresu

Istotnym uzupełnieniem w ocenie wstępnej miar dynamiki jest analiza struktury. Wskaźniki struktury wyraŜają stosunek procentowy poszczególnych grup zasobów aktywów do ich łącznej wartości. Strukturę majątku w duŜej mierze kształtuje charakter przedsiębiorstwa. Wskaźniki struktury wykorzystywane w ogólnej analizie majątku wyraŜają się następującymi formami:
wskaźnik udziału majątku trwałego wskaźnik udziału majątku obrotowego = = majątek trwały x 100 majątek całkowity majątek obrotowy x 100 majątek całkowity

65

W badaniach sytuacji majątkowej wskaźniki syntetycznej struktury majątku uzupełniane są o wskaźniki, które są relacjami jednych pozycji aktywów do innych pozycji aktywów. Wśród wskaźników relacji najszersze zastosowanie mają wskaźniki:
wskaźnik unieruchomienia majątku wskaźnik produkcyjności majątku = = majątek trwały majątek obrotowy majątek rzeczowy majątek finansowy

Ocena relacji, które charakteryzują proporcje między aktywami trwałymi oraz aktywami obrotowymi, stanowi w gospodarce rynkowej podstawę do wstępnej oceny elastyczności firmy oraz stopnia ryzyka, co ma istotne znaczenie dla wierzycieli przedsiębiorstwa oraz banków finansujących działalność firmy. Wskaźnik

unieruchomienia majątku w postaci przedstawionej powyŜej, stanowi syntetyczną miarę stopnia elastyczności przedsiębiorstwa. Wielkość tego wskaźnika o poziomie

przekraczającym 1, informuje o znacznym stopniu unieruchomienia majątku, wysokich kosztów stałych i małej elastyczności przedsiębiorstwa. W przypadku obniŜenia zapotrzebowania odbiorców na wytwarzane produkty lub odprzedawane towary, narastającej konkurencji - względnie teŜ pojawienie się na rynku substytutów - istnieje duŜe prawdopodobieństwo obniŜenia rentowności, a nawet powstanie strat. Nie dotyczy to przedsiębiorstw przemysłowych, wprowadzających nowoczesną technikę i technologię, wówczas wzrost udziału środków trwałych w całkowitym majątku moŜe świadczyć o rosnącym stopniu mechanizacji produkcji i postępie technicznym. Kiedy wartość wskaźnika unieruchomienia majątku jest mniejsza niŜ 1, wówczas jest to symptom większych moŜliwości przedsiębiorstwa w przeprowadzaniu zmian. KaŜdy wzrost tego wskaźnika w czasie, jest oznaką pogarszania się elastyczności przedsiębiorstwa, a spadek świadczy o poprawie jego sytuacji w omawianej dziedzinie. Natomiast wskaźnik produkcyjności, ukazuje relacje między majątkiem rzeczowym (środki trwałe i zapasy), a majątkiem finansowym (naleŜności i środki pienięŜne). Korzystna sytuacja występuje wówczas, gdy relacja pomiędzy nimi jest wyŜsza od 1. W przedsiębiorstwach produkcyjnych majątek obsługujący działalność podstawową, powinien być większy od majątku finansowego69. Dokonanie analizy sytuacji majątkowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o. wiąŜe się z wykorzystaniem danych, które przedstawia poniŜsza tabela:

69

M. Jarzębowska, Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie, PWE, Warszawa 2006, s. 80-82.

66

Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002-2005 2002
A.Aktywa trwałe
I.Wartości niematerialne i prawne II.Rzeczowe aktywa trwałe III.NaleŜności długoterminowe IV.Inwestycje długoterminowe V.Długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 65 425,78 0,00 30 000,00 31681,05 11 135 497,44 1 068 370,29 8 796 435,71 1 249 311,01 21 380,43

2003
96 149,02 0,00 30 000,00 75 449,11 9 798 718,07 1 191 643,78 7 585 104,11 990 981,34 30 988,84

2004
104 004,36 0,00 30 000,00 98 604,42

2005
93 351,71 0,00 0,00 118 990,65

7 322 858,87 11 967 353,29 13 330 676,83 14 343 047,12 7 195 752,04 11 765 755,16 13 098 068,05 14 130 704,76

B.Aktywa obrotowe
l.Zapasy II.NaleŜności krótkoterminowe III.Inwestycje krótkoterminowe IV.Krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe

9 847 444,11 11 909 667,79 691 198,75 8 238 820,79 818 830,44 98 594,13 1 170 552,01 7 470 895,76 3 151 655,41 116 564,61

Aktywa razem

18 458 356,31 21 766 071,36 23 178 120,94 26 252 714,91

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Analizując zmiany bezwzględne majątku całkowitego i jego podstawowych grupach majątkowych moŜna zauwaŜyć, iŜ przyrost majątku całkowitego w badanym okresie wyniósł 7 794 358,60 zł, na co zasadniczy wpływ miał przyrost majątku trwałego, którego wartość wzrosła o 7 020 188,25 zł. NaleŜy zauwaŜyć, iŜ majtek trwały spółki przez kolejne trzy lata charakteryzował się stałym wzrostem, w przeciwieństwie do majątku obrotowego, który w roku 2003 był mniejszy o 1 336 779,37 zł w porównaniu do roku poprzedniego. Na podstawie danych zawartych w tabeli 7 dokonano obliczeń łańcuchowych wskaźników dynamiki majątku badanej jednostki gospodarczej, które wynoszą:

Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005
WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wskaźnik dynamiki majątku trwałego

2003
(2002 = 100)

WSKAŹNIKI DYNAMIKI 2004
(2003 = 100)

2005
(2004 = 100)

117,92 % 163,42 %

106,49 % 111,39 %

113,27 % 107,59 %

wskaźnik dynamiki majątku obrotowego 88,00 % 100,50 % 120,94 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Z obliczonych łańcuchowych wskaźników dynamiki wynika, Ŝe stosunkowo niekorzystnie kształtowały się roczne zmiany majątku w roku 2004, w którym wskaźnik dynamiki majątku całkowitego wyniósł zaledwie 106,49 % przy jednoczesnym równieŜ niskim wskaźniku dynamiki majątku obrotowego (100,50%). 67

22 1. niŜ 1.Wskaźniki ogólnej struktury majątku przedstawia poniŜszy wykres: Wykres 7: Kształtowanie się wskaźników udziału majątku trwałego i obrotowego w majątku całkowitym firmy Agro-Handel Sp. Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp. których wielkość w pierwszych trzech latach badanego okresu wzrosła z poziomu 0.35 1. z o. Taka tendencja to efekt zmian dostosowujących technologię 68 .o. Spadek udziału aktywów obrotowych w aktywach całkowitych wiąŜe się z spadkiem elastyczności.49% 45. kiedy to majątek spółki był zdominowany majątkiem trwałym następuje równowaŜenie udziałów podstawowych grup majątkowych.46 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.15) jednak jest on cały czas na wyŜszym poziomie.o.54 1. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik unieruchomienia majątku 2002 WSKAŹNIKI RELACJI 2003 2004 2005 0. czyli poziom uznawany za korzystny.53 1.37% 39. z o.51% 54. Z wykresu 7 i tabeli 9 wynika. zwiększa się ryzyko inwestycyjne związane z prowadzoną działalnością gospodarczą.98% 57.66 1. Wraz ze wzrostem udziału trwałych składników majątku w majątku całkowitym badanej spółki. w latach 2002 – 2005 60. Potwierdzają to równieŜ obliczone wskaźniki relacji majątku trwałego do majątku obrotowego.o. z o.66 do 1.33% 45.35. W ostatnim analizowanym okresie wskaźnik charakteryzował tendencją spadkową (zmniejszenie o 0.63% 2002 2003 MAJĄTEK TRWAŁY 2004 MAJĄTEK OBROTOWY 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp. Natomiast wskaźniki relacji majątku spółki Agro-Handel zawarte są w tabeli 9.83 1.02% 42. iŜ systematycznie od początku badanego okresu.67% 54.20 wskaźnik produkcyjności majątku 0.o.

92 125.02 5.49 2.93 252.00 54.32 144.04 195.00 0.97 182.98 0.37 4.00%.przeprowadzona na podstawie obliczonych odchyleń i wskaźników dynamiki .03 100.46 do 1.00 238.17 60.35 45.23 79.56 84.87%. z o. natomiast wartość pozostałych zwiększyła się odpowiednio o: 42.o.59 109.46 12.54 461.pozwala stwierdzić. Wartość majątku obrotowego uległa zwiększeniu jedynie o 6.38% rzeczowe aktywa trwałe oraz o 275.14 142.55 0. którego wartość wzrosła o 95.42 182.01 0.14 2005 0.51 100.57 142. Do wzrostu majątku całkowitego głównie przyczynił się wzrost majątku trwałego.16 0.24 64.zapasy .43 106.00 111. jakie firma Agro-Handel wprowadziła do 01.naleŜności krótkoterminowe .70 93.38 375.wartości niematerialne i prawne .rzeczowe aktywa trwałe .68 196.79 47.13 0.krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe 88. przy czym wartość 69 .59% długoterminowe rozliczenia międzyokresowe.12 STRUKTURA (%) 2003 2004 54. o 96.36 53.15 88.77 0.00 100.23%.53 1. Wśród składników majątku trwałego jedynie inwestycje długoterminowe zmniejszyły 100. iŜ w latach 2002 – 2005 nastąpił wzrost całości majątku o 42.naleŜności długoterminowe .68% wartości niematerialne i prawne. Szczegółowa struktura i dynamika zmian trwałego i obrotowego majątku spółki oraz ich poszczególnych składników przedstawia się następująco: Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp.2004.inwestycje krótkoterminowe .33 5.54 86.98 35.19 Majątek obrotowy .długoterminowe rozliczenia międzyokresowe 57.23 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.98 0.00 0.35 38. Wielkość wskaźnika produkcyjności w tym okresie mieści się w przedziale od 1.43 42.63 163.69 0. których wartość wzrosła o 445.inwestycje długoterminowe .94 Majątek trwały .05.95 Majątek całkowity 100.66 6.83 0.85 4.47 34.o.00 117.27 545.19%.00 100.00 0.44 54.66 65.45 45.54 co dla przedsiębiorstw produkcyjnych wskazuje na korzystną sytuację.14 0. czyli do dnia akcesji do struktur europejskich.00 0.96 163.produkcji Ŝywności do standardów Unii Europejskiej.45 56.51 0.87 158.00 100.51 0.56%.46 28. Największą dynamiką zmian wśród składników majątku obrotowego charakteryzują się rozliczenia krótkoterminowe. Z kolei od drugiego roku objętego badaniem korzystnie kształtuje się relacja majątku obsługującego działalność podstawową do majątku finansowego.00 311. z o.44 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 146. Pogłębiona analiza dynamiki aktywów .00 0.06 0. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 39.55 3.

103.46.% tj. Kapitał własny definiowany jest przez aktywa netto. REZERWOWE) OBCE (KREDYTY INWESTYCYJNE)) KRÓTKOTERMINOWE WŁASNE (ZYSK NA DYWIDENDY) OBCE (ZOBOWIĄZANIA BIEśĄCE.98% do 53. o 19. ZOBOWIĄZANIA) WEWNĘTRZNE WŁASNE Źródło: Opracowano na podstawie W.27%. 3.zapasów wzrosła o 9. s. POśYCZKI) KRYTERIUM: ŹRÓDEŁ POCHODZENIA ZEWNĘTRZNE WŁASNE (KAPITAŁ ZAŁOśYCIELSKI) OBCE (KREDYTY.85%. POśYCZKI ZOBOWIĄZANIA KRYTERIUM: TERMINOWOŚCI DŁUGOTERMINOWE WŁASNE (PODSTAWOWE. 107.83% tj. Natomiast spadek udziału majątku obrotowego w strukturze aktywów wynika głównie ze spadku udziału naleŜności krótkoterminowych z 47.07% oraz jednoczesnym wzroście środków pienięŜnych o 152. Tak zdefiniowany kapitał własny obejmuje kapitał (fundusz) podstawowy.66% do 28. o 14.56%. naleŜności krótkoterminowych spadła o 15. cit. które równe są aktywom jednostki.2.20%. Analizując zmiany w strukturze zachodzące w majątku firmy Agro-Handel naleŜy zauwaŜyć.. Gabrusewicz op. Analiza sytuacji kapitałowej na podstawie pasywów bilansu Klasyfikację kapitałów jednostki według najczęściej stosowanych kryteriów podziału i ich rodzaje przedstawia poniŜszy schemat: Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych KRYTERIUM: WŁASNOŚCI KAPITAŁY WŁASNE KAPITAŁY POZOSTAŁE KAPITAŁY PODSTAWOWE KAPITAŁY OBCE KREDYTY.111. który jest 70 . iŜ wzrost udziału majątku trwałym wiązał się ze wzrostem udziału rzeczowego majątku trwałego z 38. pomniejszonym o szeroko rozumiane zobowiązania i rezerwy na zobowiązania.

W. Pomiędzy tymi 70 71 T. 107. PoniŜsza formuła przedstawia kapitały własne w ujęciu rachunkowym: KAPITAŁY WŁASNE = AKTYWA – ZOBOWIĄZANIA I REZERWY NA ZOBOWIĄZANIA DąŜenie do poprawy stopy zwrotu kapitału własnego powoduje angaŜowanie w działalność gospodarczą kapitałów obcych. zysk (stratę) z lat ubiegłych. Waśniewski op.korygowany in minus o naleŜne wpłaty na kapitał podstawowy oraz udział (akcje) własne. ubezpieczeń społecznych. cit. Struktura finansowa wynikająca z pasywów bilansu daje obraz podstawy finansowej. który powinien zapewnić pokrycie przynajmniej elementów majątku trwałego (wykazującego najniŜsza płynność). kredyty. na które składają się: zobowiązania wobec kredytodawców i poŜyczkodawców z tytułu kredytów i poŜyczek krótkoterminowych oraz płatności odsetek od kredytów i poŜyczek długoterminowych przypadające na dany rok. s. podatków. spełniając równocześnie funkcję gwarancyjną wobec wierzycieli70. Dokonując wstępnego przeglądu struktury kapitałów trzeba brać pod uwagę czas uŜytkowania kapitałów obcych i odrębnie rozpatrywać: • • kapitały długoterminowe (zobowiązania i kredyty długoterminowe). Termin ich płatności jest dłuŜszy niŜ jeden rok. obligacje i inne papiery wartościowe emitowane przez przedsiębiorstwo. a takŜe zobowiązania bieŜące. cit. na której jest oparta działalność przedsiębiorstwa. Gabrusewicz op. 290. Dlatego teŜ punktem wyjścia przy porównawczej analizie pasywów jest wstępna ocena ich struktury i ustosunkowanie się – w warunkach danego przedsiębiorstwa – do relacji zachodzących pomiędzy własnymi i obcymi źródłami finansowania zasobów.. Kapitał własny. 71 .. Ujmuje to poniŜsza reguła71: KAPITAŁ STAŁY = KAPITAŁY WŁASNE + ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE Na zobowiązania krótkoterminowe. Zobowiązania długoterminowe obejmują długoterminowe poŜyczki. kapitały krótkookresowe (zobowiązania i kredyty krótkoterminowe). Łącznie z kapitałem własnym zobowiązania długoterminowe stanowią tzw. obejmujące zobowiązania handlowe (wobec dostawców). zysk (stratę) netto oraz nieaktywną pozycję korygującą odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego. kapitał z aktualizacji wyceny. zobowiązania z tytułu płac. ceł. zwłaszcza kapitał podstawowy. kapitał stały przedsiębiorstwa. s. kapitał zapasowy. pozostałe kapitały rezerwowe. a więc płatności o terminie nieprzekraczającym jednego roku. stanowi najbardziej stabilne źródło finansowania.

Informuje o skali zaangaŜowania obcych źródeł finansowania w stosunku do kapitałów własnych. gdyŜ nieprzemyślane. wskazując na wzrost stopnia samofinansowania. cit.. T. moŜe spowodować trudności płatnicze i wywołać niebezpieczeństwo niewypłacalności72. ocenę dynamiki poszczególnych składników kapitału. Rozpatrzenie jej informuje o wartości kapitału własnego i zagroŜeniach wynikających z zaangaŜowania kapitału obcego73. 72 . Analiza sytuacji majątkowej obejmuje: • • • ocenę struktury kapitałów. Dudycz. cit. s. op. Istotna jest równieŜ wewnętrzna struktura obu grup kapitałów. Bardzo istotną kwestią wstępnej oceny pasywów jest zbadanie wewnętrznej struktury kapitałów własnych. Pierwszy wskaźnik relacji określany jest wskaźnikiem przekładni kapitałowej. W dobrze funkcjonujących przedsiębiorstwach . 121.oprócz stałego wypłacania dywidend od kapitału zakładowego . nagłe zmniejszenie kapitałów własnych w stosunku do obcych źródeł finansowania. 35. co oznacza szybsze zwiększenie rezerw kapitałowych niŜ kapitału zakładowego. Drugi wskaźnik relacji jest miarą samofinansowania przedsiębiorstwa. Natomiast wskaźniki relacji są uzupełnieniem wskaźników struktury.. Jarzębowska op.wielkościami powinna występować właściwa dla danego przedsiębiorstwa proporcja. ocenę struktury kapitałowo-majątkowej. s. Nierzadkie są 72 73 M. Relacja między nimi zaleŜy od charakteru przedsiębiorstwa i od czynników zewnętrznych. przy których płaci się często wysokie odsetki. Poziom sfinansowania składników kapitałami własnymi i obcymi określają wskaźniki struktury własnościowej i relacji kapitałów własnych i obcych wyraŜających się następującymi formułami: wskaźnik udziału kapitałów własnych wskaźnik udziału kapitałów obcych wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych = = = = kapitały własne x 100 kapitały całkowite kapitały obce x 100 kapitały całkowite kapitały obce kapitały własne kapitał własny kapitał obcy Wskaźnik udziału kapitałów własnych w kapitale całkowitym wyraŜa stopień samofinansowania przedsiębiorstwa.ma miejsce systematyczne tworzenie rezerw z zysku. Stąd teŜ stosunek między kapitałem zakładowym a rezerwami ulega często znacznej zmianie. Wskaźnik udziału kapitałów obcych informuje o rozmiarach zadłuŜenia przedsiębiorstwa.

Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych obliczany następująco: wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych = = = = kapitały całkowite w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały całkowite w poprzednim okresie kapitały własne w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały własne w poprzednim okresie kapitały obce w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały obce w poprzednim okresie kapitały długoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały długoterminowe w poprzednim okresie kapitały krótkoterminowe w rozpatrywanym okresie x 100 kapitały krótkoterminowe obce w poprzednim okresie wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych = 74 J. w odniesieniu do poszczególnych grup kapitałów. Metoda praktyczna. nr 9. Gajdka. Wyznaczenie pojemności zadłuŜeniowej spółki. w których wielkość rezerw kapitałowych przekracza kilka razy wielkość kapitału zakładowego74. Do oceny struktury kapitałów własnych i obcych słuŜą wskaźniki: wskaźnik udziału kapitału podstawowego wskaźnik udziału kapitału zapasowego wskaźnik udziału kapitału z aktualizacji wyceny wskaźnik udziału kapitału rezerwowego wskaźnik udziału wyniku z lat ubiegłych wskaźnik udziału wyniku roku bieŜącego wskaźnik udziału zobowiązań długoterminowych wskaźnik udziału zobowiązań bieŜących wskaźnik udziału kredytów krótkoterminowych wskaźnik udziału zobowiązań z tytułu dostaw = = = = = = = = = = kapitał podstawowy x 100 kapitały własne kapitał zapasowy x 100 kapitały własne kapitał z aktualizacji wyceny x 100 kapitały własne kapitał rezerwowy x 100 kapitały własne wynik z lat ubiegłych x 100 kapitały własne wynik roku bieŜącego x 100 kapitały własne zobowiązania długoterminowe x 100 kapitały obce zobowiązania bieŜące x 100 kapitały obce kredyty krótkoterminowe x 100 kapitały obce zobowiązania z tytułu dostaw i usług x 100 kapitały obce Do oceny struktury kapitału pod względem terminowości korzysta się ze wskaźników opisanych wzorami: wskaźnik udziału kapitałów długoterminowych wskaźnik udziału kapitałów krótkoterminowych wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do krótkoterminowych = = = kapitały długoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały krótkoterminowe x 100 kapitały całkowite kapitały długoterminowe kapitały krótkoterminowe Dokonując oceny zmiany kapitałów w czasie. 30 73 .wypadki. „Przegląd Organizacji”. naleŜy porównać dynamikę poszczególnych grup kapitałów względem siebie. s. 2001.

Gabrusewicz op. analiza by poszczególnych pozycji pasywów i aktywów jest wyczerpująco ocenić sytuację ekonomiczno-finansową przedsiębiorstwa. K. Rzeczywisty obraz stanu ekonomiczno-finansowego firmy moŜna uzyskać dopiero na podstawie oceny wzajemnego związku między kapitałami (pasywami) a odpowiadającymi im środkami majątkowymi (aktywami)75. Podstawowym źródłem jego finansowania są kapitały krótkoterminowe (krótkoterminowe kredyty bankowe. Dla utrzymania równowagi finansowej przedsiębiorstwa istotne jest równieŜ zachowanie bieŜącej płynności.wzrasta udział kapitałów o większym wskaźniku dynamiki. Ŝe optymalny poziom sfinansowania majątku trwałego kapitałem własnym wynosi 70%) oraz w razie potrzeby długoterminowym kapitałem obcym. Sawicki. natomiast majątek obrotowy powinien znaleźć częściowe pokrycie w kapitale własnym (kapitał własny powinien stanowić pokrycie dla 30% wartości majątku obrotowego) i długoterminowym obcym oraz częściowo krótkoterminowym kapitale obcym. poŜyczki. co łączy się z finansowaniem majątku obrotowego. 142 76 75 74 . bony komercyjne) oraz zobowiązania bieŜące. czyli przez kapitał własny.70 1. Wskaźniki te pokazują teŜ zmiany w strukturze kapitałów . Ŝe majątek obciąŜony duŜym ryzykiem. tym samym: kapitał własny majątek trwały kapitał własny+ długoterminowy obcy majątek trwały ≥ ≥ 0. s. Złota reguła bilansowa zakłada. Wydawnictwo Ekspert. JeŜeli zobowiązania krótkoterminowe w pełni pokrywają majątek obrotowy wówczas zachowana jest złota reguła bilansowania w stosunku do obrotowych składników majątku przedsiębiorstwa76.. powinien być finansowany w sposób najbardziej bezpieczniejszy. cit.00 (I stopień pokrycia) (II stopień pokrycia) W. red. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą. Oddzielna niewystarczająca. Wrocław 2002. s. Majątek trwały naleŜy finansować głównie kapitałem własnym (przyjmuje się. JeŜeli dynamika kapitałów własnych jest silniejsza od dynamiki kapitałów obcych. jest to pozytywny objaw.Wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych jest równy wskaźnikowi dynamiki majątku całkowitego. 120 Polityka bilansowa i analiza finansowa. RównieŜ za pozytywny objaw uwaŜa się silniejszą dynamikę kapitałów długoterminowych od dynamiki kapitałów krótkoterminowych. a za taki uwaŜa się majątek trwały.

Oznacza to. op. 143. Gabrusewicz. Ŝe przedsiębiorstwo moŜe mieć trudności w regulowaniu bieŜących zobowiązań. to musi bezwzględnie finansować majątek trwały kapitałem długoterminowym. Celem kapitału pracującego w przedsiębiorstwie jest minimalizacja ryzyka. 123. O ile przedsiębiorstwo swojego majątku trwałego moŜe nie mieć sfinansowanego kapitałem własnym. W. to przedsiębiorstwo takie ma bardzo silne podstawy finansowe. cit. Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałami długoterminowymi jest uzupełnieniem poprzedniego wskaźnika. s. ułatwiający zachowanie bieŜącej płynności finansowej. naleŜności) lub teŜ wynikającego ze strat związanymi z tymi środkami (trudności zbytu produktów. 75 . co zgodne jest ze złotą regułą finansową. JeŜeli majątek trwały nie jest pokryty kapitałami długoterminowymi. Jest to.. kłopoty ze ściąganiem naleŜności).Do oceny struktury kapitałowo – majątkowej słuŜą równieŜ następujące wskaźniki: wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego wskaźnik zaangaŜowania kapitałów obcych = = = = kapitał własny x 100 majątek trwały kapitał stały x 100 majątek trwały kapitał krótkoterminowy x 100 majątek obrotowy kapitały obce x 100 majątek obrotowy Wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym informuje.oblicza się według poniŜszych formuł78: • • podejście kapitałowe KAPITAŁ OBROTOWY NETTO = KAPITAŁ STAŁY – MAJĄTEK TRWAŁY podejście majątkowe KAPITAŁ OBROTOWY NETTO = MAJĄTEK OBROTOWY – KAPITAŁY OBCE KRÓTKOTERMINOWE 77 78 Ibidem. wynikającego z unieruchomienia części środków obrotowych (zapasów.w zaleŜności od podejścia . Wartość tego wskaźnika powinna przekraczać 100%. która finansuje środki obrotowe określana jest mianem kapitału obrotowego netto lub kapitału pracującego. to wartość wskaźnika jest mniejsza od 100%. w jakiej części majątek trwały jest finansowany kapitałem własnym. poniewaŜ kapitały długoterminowe powinny przewyŜszać wartość majątku trwałego. iŜ część środków obrotowych finansowana jest kapitałem stałym. Pozostałe środki obrotowe finansowane są kapitałami krótkoterminowymi (zobowiązaniami i kredytami). s. W praktyce jednak obserwuje się. Kapitał obrotowy netto . Ta część kapitału stałego. JeŜeli majątek trwały jest w całości finansowany kapitałami własnymi. więc pewnego rodzaju element bezpieczeństwa. Stopień tego finansowania określa wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego77.

89 11 135 497.00 5 003 448.Kapitał (fundusz) podstawowy II.00 3 664.53 zł.79 78 097.Badając strukturę majątkowo-kapitałową.42 7 186.Zobowiązania długoterminowe III.Rezerwy na zobowiązania -długoterminowe -krótkoterminowe II.90 0. na co największy wpływ miał przyrost kapitału zapasowego.15 2003 4 540 809. NaleŜy zauwaŜyć.44 1 640.00 805 400.56 301 684.Zobowiązania krótkoterminowe IV.07 899 865.07 3 664.00 zł. iŜ przyrost kapitałów własnych w rozpatrywanym okresie wyniósł 6 517 158. W 2005 roku badanej spółce udało się 76 .00 5 052 102.Kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny IV.30 12 162 308.60 9 226.79 244 121.00 2 339 260.Rozliczenia międzyokresowe -długoterminowe -krótkoterminowe 9 847 444.39 9 798 718.78 2004 1 400 000.34 1 640. Spadek wartości wskaźnika oznacza wzrost finansowania majątku obrotowego kapitałem krótkoterminowym i jest to dla przedsiębiorstwa sytuacja niekorzystna.18 10 337 251.00 3 972.69 1 761 190.07 1 710 859.o.94 26 252 714.91 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.Zobowiązania i rezerwy l.o.73 171 2832. PoniŜsza tabela zawiera dane wyjściowe do dokonania analizy sytuacji kapitałowej badanej zakładów mięsnych Agro-Handel Sp. w jakim stopniu kapitał pracujący finansuje majątek całkowity i majątek obrotowy.9 9 226.86 Pasywa razem 18 458 356. w latach 2002-2005 2002 A.12 1 874 759. z o.Kapitał (fundusz) własny I.00 3 972.12 3 687 533. z o.40 6 740 569.Kapitał (fundusz) zapasowy III.Zysk (strata) netto 3 817 944.15 0. Jego wzrost oznacza zwiększenie długookresowych kapitałów w finansowaniu majątku obrotowego w przedsiębiorstwie.97 zł.01 5 369 431.53 244 121.69 0.74 2005 1 400 000. iŜ w 2004 roku wspólnicy dokonali dopłaty do kapitału podstawowego w kwocie 400 000.75 652 769.48 4 8358.65 10 335 103.00 65 2769.36 23 178 120.00 5 015 020.05 B. poziom kapitału obrotowego wykorzystuje się do obliczenia następujących wskaźników: wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego = = kapitał obrotowy x 100 majątek całkowity kapitał obrotowy x 100 majątek obrotowy Wartość przedstawionych powyŜej wskaźników informuje o tym.25 10 617 599. Analizując zmiany bezwzględne poszczególnych pozycji pasywów moŜna zauwaŜyć. Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp. z o.91 1 000 000.o.11 11 909 667.42 0. Jest to sytuacja korzystna dla przedsiębiorstwa.31 21 766 071.00 4 017 200.75 9 132 173.78 0.00 3 221 688.78 8 027.45 301 684.34 0. którego wartość wzrosła o 4 198 047.07 7 186.52 1 000 000.77 70 070.

32% do 60.40 zł i w porównaniu do roku 2003 (najniŜszego zysku).68% 20. 77 . Wykres 9: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium terminowości firmy Agro-Handel Sp. Struktura kapitałów badanego podmiotu gospodarczego obrazują poniŜsze wykresy: Wykres 8: Kształtowanie się wskaźników struktury kapitałów według kryterium własności firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 – 2005 57. Analizując wykres 8 moŜna zauwaŜyć. w latach 2002 – 2005 79.32% 79.92% 60.63%.63% 20.97% 42.o.o.03% 2002 2003 2004 2005 KAPITAŁ DŁUGOOKRESOWY KAPITAŁ KRÓTKOOKRESOWY Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp. z o. W latach 2002 – 2005 zobowiązania i rezerwy kształtowały się na poziomie od 14 640 411.45 zł.wypracować największy w całym badanym okresie zysk. wyniósł on: 3 687 533. z o.72% 34.o. tym samym badana spółka poprawia swą strukturę własnościową.51 zł.79 zł do 17 225 261.54% 55.o.14% 70.08% 39.11% 52. z o. iŜ udział kapitałów obcych w strukturze w ciągu badanego okresu spadł z poziomu 79.89% 47.86% 29.37% 2002 2003 KAPITAŁ WŁASNY 2004 KAPITAŁ OBCY 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie bilansu firmy Agro-Handel Sp.46% 44.28% 65. był on większy o 1 976 673. z o.

iŜ firma Agro-Handel jest podmiotem silnie uzaleŜnionym od kapitałów obcych. mianowicie do roku 2003 kapitał całkowity spółki zdominowany był przez kapitały krótkoterminowe (58% w 2002. Szczegółowa struktura oraz dynamika kapitałów własnych i obcych a takŜe ich składników podstawowych prezentuje tabela 13. Systematyczny wzrost wielkości wskaźnika relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych świadczy o coraz większej roli długoterminowych źródeł finansowania aktywów spółki Agro-Handel.65.29.44 0.86 wskaźnik relacji kapitałów długoterminowych do kapitałów krótkoterminowych Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.26 0.74 3.o. z o.83 w 2002 roku do 1. W dwóch ostatnich badanych okresach miara skali samofinansowania (wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych) systematycznie wzrastała. 78 . 65% w 2005). 56% w 2003). Skala zaangaŜowania obcych źródeł finansowania. RównieŜ korzystnie kształtują się wskaźniki relacji kapitałów badanej spółki.w latach 2002 – 2005 nastąpiła znacząca zmiana w strukturze kapitałowej. o 2.26 0.jak wynika z wykresu 9 .o.54 0.79 0. w stosunku do źródeł własnych. natomiast po 2003 roku w kapitałach dominowały kapitały długoterminowe (52% w 2004. z o. jednak nadal na koniec badanego okresu wielkość utrzymała się na dość niskim poziomie – zaledwie 0. Świadczy to o tym. spadała z 3. Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp.79 2.Z kolei .65 1.54 w 2005 tj.83 0.10 1. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE KRYTERIUM WŁASNOŚCI: WSKAŹNIKI RELACJI 2002 2003 2004 2005 wskaźnik relacji kapitałów obcych do kapitałów własnych wskaźnik relacji kapitałów własnych do kapitałów obcych KRYTERIUM TERMINOWOŚCI: 3.41 1.

00 100.66 97. o 15.72 562. Na podstawie danych zawartych w tabeli 13 wynika. a w ostatnim roku jego udział wynosił juŜ tylko 13.55%.rozliczenia międzyokresowe 100.80 3.00 26. przy czym wśród jego składników największą dynamiką .58 215. przy jednoczesnym spadku udziału zobowiązań krótkoterminowych z 72.51 57.66 438.00 0.00 400.89 3.54 Kapitał obcy .48 32.24% wyróŜniał się kapitał zapasowy.55 140.00 0.52 6.aŜ 521.49 124.23 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.kapitał (fundusz) z aktualizacji wyceny .62 27.10 7.94% z poziomu 117.03 0. o 151.26 16433. i tak. co naleŜy ocenić jako korzystne zjawisko.02 51.51%.54%. Z kolei dynamika kapitałów obcych spadła o 8.82 100.01 80.00 100.76 114.67 44338.70% tj.45 52.92 125.70 140.00%.00 290.o. Zobowiązania krótkoterminowe wykazywały tendencje spadkową.19% kapitałów własnych. Od 2003 roku największy udział w strukturze kapitałów własnych ma kapitał zapasowy.97 0.92 270.00 621. Jednocześnie udział kapitału podstawowego w rozpatrywanym okresie systematycznie spada. w pierwszym okresie stanowił 26.19 21. jakim jest wzrost udziału zobowiązań długoterminowych z poziomu 27.36 108.01 92.02 100.77 47.37% tj.06 31.kapitał (fundusz) podstawowy . który stanowi blisko 50.47 Kapitał całkowity 117.04 29.41 35.00 109.Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp.64 19.93% do 170.28 4761. z o.93 100.07 133.81 22.68 118.06 117.60 176.00 100.77%.55 48. Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów badanej spółki przedstawiają się następująco: 79 . Ŝe w latach 2002 – 2005 dynamika kapitałów własnych spółki Agro-Handel wzrosła z poziomu 18.92 2.55% do 57.33 70.11 125. Natomiast w strukturze kapitałów obcych obserwuje się dość korzystne zjawisko w ciągu czterech kolejnych lat.67 62.o.44% na 31.zysk (strata) netto 100.zobowiązania długoterminowe .00 20.61 0.01 27.81 13.57 142. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE STRUKTURA (%) 2002 2003 2004 2005 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 Majątek trwały .66% do 108.kapitał (fundusz) zapasowy .84 86.55 112.90 44.44 72. z o.00 100.52 0.55%.24 80. a ich dynamika spadła o 24.36 100.zobowiązania krótkoterminowe .rezerwy na zobowiązania .37 11.72%.

Agro-Handel. Wykres 10: Złota reguła bilansowa badanej spółki w latach 2002 – 2005 140% 120% 100% 80% 60% 40% 20% 0% 1. 80 .72 0.33 % 96.50 % 106.96 0.43 % 126.o.92 % 118.Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp.91 % 83. oznacza to.kapitałową dopiero w 2005 roku.52 0.o.2004 nie została zachowana złota reguła bilansowania przez firma. Warto zauwaŜyć. iŜ najsilniejszymi wskaźnikami dynamiki odznaczają się kapitały własne oraz kapitały długoterminowe.23 % 113. z o.01 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.51 2002 2003 Złota reguła bilansa % 2004 2005 Złota zasada finansowania % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o. Jak wynika z obliczeń przedstawionych w Tabeli 14.84 % 140.54 % 90.07 0. Wykres 9 obrazuje jak w spółce Agro-Handel przestrzegana była złota reguła bilansowa. iŜ ich poziom.19 1.66 % 122.38 0. iŜ w latach 2002 . co roku wzrastał szybciej. w całym okresie objętym badaniem kształtowały się stosunkowo korzystnie.44 % 95. Spółce udało się osiągnąć prawidłowa strukturę majątkowo . z o.88 % 114. w latach 2002 – 2005 WSKAŹNIKI DYNAMIKI WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik dynamiki kapitałów całkowitych wskaźnik dynamiki kapitałów własnych wskaźnik dynamiki kapitałów obcych wskaźnik dynamiki kapitałów długoterminowych wskaźnik dynamiki kapitałów krótkoterminowych 2003 (2002 = 100) 2004 (2003 = 100) 2005 (2004 = 100) 117.27 % 153.49 % 148.o. Z obliczeń przedstawionych na wykresie 10 wynika.93 % 117.80 0.

27 % -12.16 % 124.o. w latach 2002-2005 WKAŹNIKI STRUKTURY M AJĄTKOWO-KAPIT AŁOWEJ WYSZCZEGÓLNIENIE wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym wskaźnik pokrycia kapitałami krótkoterminowymi majątku obrotowego wskaźnik zaangaŜowania kapitałów obcych wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku całkowitego wskaźnik udziału kapitału obrotowego w finansowaniu majątku obrotowego 2002 2003 2004 2005 52.Kształtowanie się kapitału obrotowego netto badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono na wykresie 11.91 % -24. Ŝe w tych latach majątek trwały firmy przewyŜszał kapitał stały.14 % 107. gdyŜ moŜe spowodować do utratę płynności finansowej. zatem zmniejszyło się zagroŜenie utraty płynności finansowej. z o.56 % 90.06 % 107.65 % 3. dlatego część majątku trwałego finansowana była kapitałami krótkoterminowymi.38 % 131. Jest to sytuacja niekorzystna. Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp.o 81 .84 % 112. ta zaś moŜe doprowadzić do bankructwa. Wykres 11: Kapitał obrotowy netto firmy Agro-Handel Sp.79 % -10.60 % 37.08 % 133.78 % 4. z o.23 % 50. Oznacza to.94 % 80.46 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.o.o PowyŜszy wykres wskazuje.92 % -5.16 % 175.31 % 166.84 % 8. JednakŜe w ostatnim roku objętym badaniem poziom kapitału obrotowego netto jest najwyŜszy w całym okresie. iŜ w latach 2003 – 2004 kapitał obrotowy spółki Agro-Handel był ujemny. w latach 2002 –2005 3 000 000 zł 2 729 136 zł 2 000 000 zł 1 000 000 zł 0 zł -1 000 000 zł -2 000 000 zł -3 000 000 zł 513 926 zł 512 286 zł 1 007 077 zł 2 002 2 003 2004 2005 -1 212 648 zł -1 220 675 zł -2 374 441 zł -2 367 255 zł KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście kapitałowe) KAPITAŁ OBROTOWY NETTO (podejście majątkowe) Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.40 % 72. z o.02 % 77.48 % 2. z o.00 % 95.

przychody ze sprzedaŜy towarów. w 2003 roku zarówno wielkość wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem własnym jak i kapitałem stałym były najniŜszym w całym analizowanym okresie i wynosiły odpowiednio: 37. Niski poziom wskaźników wynika z gruntownej modernizacji zakładu produkcyjnego. Wędzki opt. a takŜe wyposaŜono dział produkcji wędlin w nowe maszyny i urządzenia techniczne. Rachunek wyników to główne źródło informacji o wielkości osiągniętego zysku lub poniesionych strat. iŜ spółka Agro-Handel sprawnie spłaca zaciągnięte wcześniej zobowiązania kredytowe. określa tempo zwrotu poniesionych w procesie gospodarczym nakładów oraz potencjalne korzyści właścicieli wniesionego do przedsiębiorstwa kapitału.16%. D.Jak wynika z przedstawionych w powyŜszej tabeli danych.94% i 80. co wskazuje na to. Sierpińska. 33. W 2003 roku rozpoczęto rozbudowę hali uboju. zakupiono nową linie ubojową. 3. Znajduje to odbicie w poziomie wielkości wskaźnika zaangaŜowania kapitałów obcych.3. Dodatkowo pełni rolę miernika stopnia realizacji wyznaczonego celu gospodarczego. UmoŜliwia równieŜ rozwój firmy i wzrost jej wartości. Ponadto stanowi podstawę do rozliczeń finansowych z budŜetem państwa w postaci podatku dochodowego.79% i był najwyŜszym w całym okresie objętym badaniem. Zakłady Mięsne Agro-Handel nie były w stanie sfinansować modernizacji budynków i zakupu nowych środków trwałych bez konieczności zadłuŜenia się (zaciągnięcia kredytów). Operując wielkościami strumieniowymi.. 82 . tworzy się potrzeb jego wielokierunkowej analizy79. cit. Na wynik finansowy moŜe oddziaływać róŜny układ 79 M. przychody z operacji finansowych oraz odpowiadające tym rodzajom działalności koszty i straty. jaką spełnia wynik finansowy w działalności przedsiębiorstwa. grupuje wszystkie przychody uzyskiwane ze sprzedaŜy dóbr i usług wytworzonych przez przedsiębiorstwo. Ze znaczącej roli. który równieŜ w roku 2003 kształtował się na poziomie 175.. a takŜe podstawowym źródłem zasilania przedsiębiorstwa w kapitał własny oraz wypłat dywidend dla udziałowców. s. jaka w tym czasie miała miejsce. Przez kolejne lata obserwuje się spadek wartości tego wskaźnika. Wstępna ocena księgowej wielkości wyniku finansowego Wielkość wyniku finansowego jest głównym czynnikiem rzutującym na poziom rentowności. rozbudowano system wagowy.

13 74 286.07 72 853 543.88 1 341 634. 146.13 441 769. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą.62 1 502 633.13 129 037.05 661 847.05 67 726. Przekształcona do postaci analitycznej forma rachunku wyników stanowi dobrą podstawę do wstępnej oceny kształtowania się wyniku finansowego na róŜnych poziomach (Tabela 16).78 1 032 773.90 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.84 2 699 142. cit.31 229 378.62 89998 011.41 261 181.26 zł.41 2 389 881. K. z o.27 5 013 533. Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp. Wstępna analiza rachunku wyników obejmuje80: • ustalenie i ocenę zmiany wielkości strumieni pienięŜnych prezentujących przychody ze sprzedaŜy.29 75 803.35 Zysk(strata) z działalności gospoddochodowy Podatek arczej 2 372 707.52 Zysk(strata) na sprzedaŜy Pozostałe przychody operacyjne Pozostałe koszty operacyjne 864 475. w jakim stopniu kaŜdy z nich wpłynął na powstanie ostatecznej wielkości wyniku finansowego i czy jest ona prawidłowa z punktu widzenia ekonomicznej efektywności środków zaangaŜowanych w procesie produkcji.o.70 236 803.17 zł.49 154 615. Polityka bilansowa i analiza finansowa.37 86 555 975.35 2 066 583. Sawicki op.52 zł i był większy od najniŜszego wyniku osiągniętego na tej działalności w badanym okresie o 3 878 313.77 4 728 728.33 73 661 368.04 955 386.26 zł zysk wypracowanego w pierwszym roku analizowanego okresu nastąpił wzrost o 265. koszty i wynik finansowy i inne wielkości ekonomiczne w kolejnych latach badanego okresu. red. Szczegółowa analiza poszczególnych czynników umoŜliwia określenie.o. w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE Przychody netto ze sprzedaŜy i zrównanie z nimi Koszty działalności operacyjnej 2002 2003 2004 2005 69 760 541.39 1 874 757.18 515 124.53 94 684 149.99 1 727 581.75 67 997 353. z o. który w wartościach bezwzględnych wyraŜa się kwotą 2 922 950.czynników biorących udział w jego tworzeniu. s.23 1 763 188.02 84 489 391.78%.96 627 992. • badanie relacji zachodzących pomiędzy poszczególnymi wielkościami ekonomicznymi rachunku wyników.26 807 825.91 4 686 138.73 3 687 522.02 893 739.01 1 041 205.89 899 865..68 376 987.59 Wynik finansowy netto 1 710 859.25 359 091.69 Zysk(strata) z działalności operacyjnej Przychody finansowe Koszty finansowe 2 473 048. 80 83 . W porównaniu do 1 763 188. NajwyŜszy wyniki na działalności podstawowej spółka Agro-Handel osiągnęła w 2005 roku i wyniósł on: 4 686 138.

zestawienie analityczne.23% 33.21% 41.08% wynik na działalności podstawowej wynik na działalności operacyjnej wynik na operacjach finansowych obowiązkowe obciąŜenia wyniku finansowego 60% 40% 20% 0% -20% -40% -60% 103.48% -7.74% 8. które w formie dwóch tabel obrazuje strukturę oraz dynamikę przychodów i kosztów. w latach 2002-2005 140% 120% 100% 80% 127.09% -16. Potwierdzenie rezultatów oceny wyniku finansowego przy wykorzystaniu wskaźników dynamiki moŜna uzyskać przez równoległą analizę wskaźników struktury rachunku wyników.24% 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.o. z o.89% -49.o.06% 89.86% -38. W tym celu dokonuje się porównawczej oceny wskaźników dynamiki poszczególnych jego składników.50% -27.88% -17. istotne znaczenie ma tu porównanie wskaźników. które w głównej mierze rzutują na poziom zysku netto.Kształtowanie się wyników poszczególnych segmentów działalności firmy Agro-Handel w rozpatrywanym okresie obrazuje poniŜszy wykres: Wykres 12: Wielkość i zmiana wyników na poszczególnych obszary generowania wyniku finansowego firmy Agro-Handel Sp. Analiza dynamiki umoŜliwia wymierne określenie wpływu podstawowych czynników na wzrost lub spadek wyniku finansowego netto. 84 .72% -28. Ocena struktury analitycznego rachunku wyników polega na ustaleniu udziału poszczególnych jego składników w ogólnej (stanowiącej 100%) wielkości przychodów ze sprzedaŜy.77% 77. z o.49% -5. Otrzymane w ten sposób odchylenia dodatnie i ujemne informują przejrzyście o zaistniałych przekształceniach poszczególnych elementów osiągniętego wyniku finansowego.69% 110. Bardzo pomocne w zakresie analizy rachunku wyników jest tzw.

82 43.10 Koszty finansowe 0.14 124.00 100.05 107.htm 03.pl/dane_spol-gosp/ceny_handel_uslugi/wskazniki_inflacja/wsk_c_50-05. Natomiast koszty działalności operacyjnej.32 215.47 98.21 265.47%. 97.50% w 2004. ich wskaźnik udziału wynosił w kolejnych latach odpowiednio 92.70 50.84 103.73 97.57%.55 157.99 1.89 56.o. Analiza dynamiki zysku po wyeliminowaniu wpływu zmiany cen przedstawia poniŜszy wykres: http://www.39 667.78 199.11 97.18 0.82 Podatek dochodowy Wynik finansowy netto 0.95 1.81%.08 135.75 52.08 0. 95.01.stat.00 Przychody ze sprzedaŜy produktów 92.10 3.57 3. 97.25 132.53 1..59 124.10 Pozostałe przychody operacyjne 1.30 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.72 199.18 0.32 Zysk(strata) z działalności gospodarczej 3.30 4. stanowią analogicznie: 97.05% ogólnej wielkości ze sprzedaŜy.64 400.73 -551. Analiza struktury rachunku wyników wykazuje.00 100.01 0.95 2.17 4.94 0. w latach 2002-2005 WYSZCZEGÓLNIENIE STRUKTURA (%) 2002 2003 2004 2005 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 Przychody netto ze sprzedaŜy 100.82 117. 96.35 Pozostałe koszty operacyjne 0.38 60. i 102.Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów.22 1.90%.96 168.39 Koszty działalności operacyjnej 97.62 141.60 2. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.81 105.69%.55 2.61 96.45 -0.60 77.61%.92 58. z o.33 0.40 Zysk(strata) z działalności operacyjnej 3.69 2.75 52.14 202.00 105. z o.2007 81 85 .66 45. Ŝe decydujący wpływ na wielkość przychodów netto ze sprzedaŜy mają przychody ze sprzedaŜy produktów.76 109.39 1.97 95. Przedstawione w tabeli 17 wskaźniki dynamiki wyniku finansowego netto nie uwzględniają wpływu zmiany cen w badanym okresie.83 109. 98.12 0.69 Zmiana stanu produktów -0.gov.73 2.52 406.57 92.46 88.54 100.60 6.76 0.08 0.92 Przychody ze sprzedaŜy towarów i materiałów 7.24 2.73 130.24 164.03 0.10% w 2005 roku81.45 0.o.90 Zysk(strata) na sprzedaŜy 2.22 100.57 -561. Wskaźniki inflacji (wskaźnik cen przy podstawie rok poprzedni = 100) w poszczególnych latach kształtowały się następująco: 100. 92.49 103.58 110.36 2.57 156. 103.04 Przychody finansowe 0.40 1.54 3.30 0.44 5.35 66.45%.16 57.60 1.80% w 2003.

59%.13 1 032 773.01 661 847.78 893 739.07 72 853 543.36 667.16 103.o.03% 100% 52.54%.25 132.o.73% od poziomu z 2002 roku.o.53 94 684 149.80 124.75 77.92 406.08%.99 441 769.62 95 713 822.39 892 723.37 86 555 975.05 627 992.84 103.28 Koszty działalności operacyjnej Pozostałe koszty operacyjne Koszty finansowe Podatek dochodowy 67 997 353.13 376 987.52 58.96 105.85 1 710 859.o.49 57.24 74 564 888.13 75 464 753.08 135.35% 3 687 522.35 156.59 124.41 955 386. z o.35%.49 1 727 581.75 Pozostałe przychody operacyjne 864 475.75 52.24 164. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE 2002 WARTOŚĆ (zł) 2003 2004 2005 DYNAMIKA 2002=100 (%) 2003 2004 2005 Przychody netto ze sprzedaŜy 69 760 541.25 0% 2002 2003 2004 2005 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.02 515 124. Jak widać na wykresie 13 oraz w tabeli 18 dynamika zysku w cenach bieŜących w okresie czterech lat wynosiła 215.33 73 661 368.89 1 710 859.18 359 091.89 899 865.73 199.62 89 998 011.29 KOSZTY OGÓŁEM Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp. z o.96 Przychody finansowe 129 037.83 157.29 261 181. z o. Koszty działalności operacyjnej 86 .32 108. 35.60 1 874 757.23 154 615.46 85 642 683.70 67 726.90 3 461 848.04 133.96 168. natomiast wartość wskaźnika dynamiki w cenach porównywalnych obniŜa się o 13. w latach 2002-2005 i jego dynamika w cenach porównywalnych 250% wynik fiansowy netto w cenach bieŜacych 200% wynik finansowy netto w cenach porównywalnych wskaźnik dynamiki w cenach porównywalnych 150% 105.89 92 026 300.19% i kształtuje się na poziomie 202.14 124.73 1 796 984.85 87 517 441. z o.69 135. 24.06 107. Wskaźniki dynamiki przychodów i kosztów poszczególnych segmentów działalności analizowanej spółki przedstawiono w tabeli 18. Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp.Wykres 13: Wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.18% 50% 202.13 229 378.68 74 286.73% Pozostałe przychody operacyjne charakteryzowały się zmienną dynamiką.05 236 803. z kolei przychody finansowe osiągały poziom niŜszy średnio o 43.55 66.69 69 043 194.02 84 489 391.31 75 803.04 1 041 205.39 110.25 PRZYCHODY OGÓŁEM: 70 754 054. Dynamika przychodów netto ze sprzedaŜy w stosunku do roku wyjściowego wynosiła dla kolejnych lat odpowiednio: 5..66 123.57 106.

45 583 342.96 4 211 939.4.35 235 120.83 Korekty razem Przepływy pienięŜne netto z działalności operacyjnej -97 038. 87 .97 111 896.48 884.40 1 999 055.55 1 406 770.22 2 186 423.22 2 936 477. w latach 2002 – 2005 2002 2003 2004 1 874 759.67 -172 150.81 1 158 651. Tabela 19 zawiera dane dotyczące przepływu strumieni środków pienięŜnych badanej jednostki gospodarczej w czterech kolejnych latach Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp.38 -5 740 816.41 -5 628 920.37%.92 -258 329.80 1 613 065.70 -3 824 654.31 Przepływy środków pienięŜnych z działalności inwestycyjnej 186 707. Rachunek przepływów pienięŜnych wypełnia lukę w tworzeniu przez rachunkowość „wiernego obrazu” sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. terminowości oraz stopnia pewności przyszłych przepływów pienięŜnych.00 -2 229 484. Informacje zawarte w rachunku przepływów pienięŜnych pozwalają wyjaśnić zmiany występujące w aktywach bilansu jak i w sytuacji finansowej.06 -3 691 970.17 2 812 826.49 2005 3 687 533.90 2 332 824. Obok statystycznej informacji o stanie i zmianach w zakresie zasobów i źródeł ich pochodzenia oraz dynamicznej informacji w ujęciu memoriałowym o przychodach i kosztach.wzrastały szybciej o 1.98 -1 027 772.00 1 374 422.89 899 865.17% w 2004 a niŜeli odpowiadające im przychody. Dane o przepływach pienięŜnych mogą teŜ zawierać uŜyteczne informacje do określania kwoty. 3. ustalenie źródeł jej pochodzenia i kierunków wykorzystania.o.59 -3 588 -841 390.06 Wpływy -1 028 098.55% w 2003 i o 0.85 3 312 073.39 Zysk (strata) netto -1 807 898.89 1 750 000.29 Przepływy pienięŜne netto razem 486 340.45 -1 377 944. w którym to róŜnica pomiędzy dynamika kosztów a przychodów działalności operacyjnej była niŜsza o 3.97 Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp. z o. Analiza pionowa i pozioma rachunku z przepływów środków pienięŜnych Podstawowym celem sporządzania tego rachunku przepływów pienięŜnych jest określenie: zdolności generowania gotówki i jej ekwiwalentów przez przedsiębiorstwo.12 Wydatki Przepływy pienięŜne netto z działalności inwestycyjnej Przepływy środków pienięŜnych z działalności finansowej Wydatki Przepływy pienięŜne netto z działalności finansowej 132 684. Tendencja ta odwróciła się w 2005 roku.23 5 686 589. uzyskuje się w tym rachunku równieŜ dynamiczną informację w ujęciu kasowym o wpływach i wydatkach firmy.93 -3 665 103.74 1 061 717.45 76 218. w tym zwłaszcza w strukturze finansowania działalności gospodarczej oraz w płynności finansowej firmy.o. z o.91 Przepływy środków pienięŜnych z działalności operacyjnej 1 710 859.

uzyskiwane z poszczególnych rodzajów działalności. netto z działalności operacyjnej wyróŜnić moŜna cztery warianty charakteryzujące sytuację finansową przedsiębiorstwa. Natomiast w kolejnych latach dodatni strumień pochodzący z działalności operacyjnej nie był wystarczający dla pokrycia wydatków inwestycyjnych. Bardzo istotne jest tu określenie i ocena zdolności przedsiębiorstwa do generowania środków pienięŜnych z działalności podstawowej. bowiem wyróŜnić osiem moŜliwych przypadków. wykorzystywanej do zestawienia przepływów pienięŜnych z działalności operacyjnej wyraźnie widać. Jest to sytuacja typowa dla przedsiębiorstw rozwijających się. W metodzie pośredniej. Podstawę oceny stanowią tylko salda środków pienięŜnych netto. inwestycyjnej i finansowej są pomocne w rozpoznaniu konkretnej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Tabela 21: Wynik księgowy a środki pienięŜne netto z działalności operacyjnej TREŚĆ WYNIK FINANSOWY NETTO ŚRODKI PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ WARIANTY I II III IV + + + - + - Źródło: Opracowanie własne. Z punktu widzenia zdolności generowania środków 88 . pozyskiwanie z zewnątrz kapitałów własnych i obcych oraz kierunków ich wykorzystania. Niedobór środków pienięŜnych pokrywany był kredytami i poŜyczkami oraz innymi wpływami finansowymi. Ŝe zysk netto to nie to samo. Jak wynika z tabeli 19 w 2002 roku dwa ujemne strumienie: operacyjny i inwestycyjny są finansowane były źródłami zewnętrznymi. Porównując zysk netto i środki pienięŜne . Przedstawiona interpretacja zmian w stanie środków pienięŜnych ma charakter ogólny. Zastosowanie dodatkowych obliczeń i ocen. pozwala spojrzeć szerzej na zmiany środków pienięŜnych w przedsiębiorstwie. Trzy rodzaje strumieni oraz dwa kierunki przepływu (dodatni lub ujemny) pozwalają. Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pienięŜnych KATEGORIA STRUMIENI I II III KOLEJNE PRZYPADKI IV V VI VII VIII OPERACYJNY INWESTYCYJN FINANSOWY + + + + - + + - + + + + + + - - Źródło: Opracowanie własne. co gotówka wypracowana z działalności operacyjnej (podstawowej). dla której przedsiębiorstwo zostało powołane (samofinansowanie).Rachunki przepływów pienięŜnych sporządzane z podziałem na przepływy działalności operacyjnej.

936.31zł.06 zł. jedynie w roku 2002 Cash Flow operacyjne wykazywało niedobór w wysokości: 97.41 zł. dla 2003: -5.22 zł. Jak widać na poniŜszym wykresie w badanym okresie. 89 . Wykres 14 przedstawia przepływy netto z poszczególnych działalności badanej jednostki gospodarczej w rozpatrywanym okresie. jakie kształtowały się w badanej jednostce naleŜy oceniać pozytywnie.23 zł i 5.588. (czyli analiza pionowa) pozwala ujawnić podstawowe źródła pochodzenia gotówki lub teŜ kierunki ich wydatkowania.96 zł. usług były wyŜsze od wydatków z działalności operacyjnej.29%. gdyŜ informują o intensywnym rozwoju firmy.038.pienięŜnych od roku 2003 badane przedsiębiorstwo znajduje się w korzystnej sytuacji gdyŜ osiąga zysk netto i jednocześnie uzyskuje nadwyŜkę środków pienięŜnych z działalności operacyjnej. Oznacza to.589. wyrobów.211. Ujemne przepływy pienięŜne netto dla działalności inwestycyjnej. Ŝe środki pienięŜne. dla 2004: 3.920.89 zł.691.628. W ramach wstępnej analizy rachunku przepływu środków pienięŜnych istotne jest teŜ badanie struktury i dynamiki tych przepływów. Generowana nadwyŜka gotówkowa w wyniku prowadzonej działalności finansowej w ciągu czterech lat spadła o 83. Analiza struktury.390. które wynosiły odpowiednio: 4. Analiza dynamiki (analiza pozioma) umoŜliwia natomiast ocenę występujących tendencji zmian poszczególnych pozycji. jakie spółka uzyskiwała od 2003 ze sprzedaŜy towarów. Z kolei cash flow finansowe w całym badanym okresie charakteryzuje stała tendencja spadkowa.48 zł i dla 2005: -3.970.686.884. Wynosiły one odpowiednio dla roku: 2002: -841.939. 2. natomiast w trzech kolejnych latach wynik na działalności operacyjnej przyjmował wartości dodatnie.477.

64 % -19.06 zł -3 588 884. zatem nie pociąga za sobą Ŝadnych przepływów 90 . które polegało na wyeliminowaniu pozycji nienaleŜących do tej działalności.00 % Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp.zysk na działalności operacyjnej . 70.zmiana stanu naleŜności .00 % 100.82 % 100.22 zł 1 406 770.00 % 100.99 % 70.Wykres 14: Kształtowanie się dynamiki poszczególnych rodzajów strumieni przepływów pienięŜnych netto firmy Agro-Handel Sp. całej nadwyŜki operacyjnej w latach 2003 . która jest kosztem. stanowiący kolejno: 22.57 % 37. w latach 2002 – 2005 DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA DZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA DZIAŁALNOŚĆ FINANSOWA 4 211 939.02 % 6.17 zł 583 342. Głównym źródłem dodatnich wartość przepływów pienięŜnych netto z działalności operacyjnej był zysk na działalności operacyjnej.o.43 % 28.31 zł 2002 -841 390.o.92 % 17.99%.23 zł 5 686 589.85 % 0.04 % -8.2005.36 % -5. Efekt tego przekształcenia przedstawia tabela 22. 68. z o.o. Wysokim udziałem w strukturze Cash Flow operacyjnym charakteryzuje się takŜe amortyzacja.o.28 % 19.48 zł -5 628 920.zmiana stanu rozliczeń międzyokresowych PRZEPŁYWY PIENIĘśNE NETTO Z DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ 2002 -18.81 % 0.92%.25 % 28.zmiana stanu zapasów .01 % 18.92 % 68.35 zł -97 038. ale nie jest wydatkiem. Do celów analizy strukturalnej nadwyŜki strumienia pienięŜnego z działalności operacyjnej dane zawarte w części A rachunku zostały poddane przekształceniu.41 % -1.13 % 2.41 zł 2003 2004 2005 -3 691 970.00 % 100.26 % 13.45 % -37. Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp.zmiana stanu rezerw .76 % -22. z o.29 zł 1 158 651.44 % -22.10 % -0.96 zł 235 120.33 % -1. z o.94 % 52.89 zł Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunków wyników firmy Agro-Handel Sp.21 % -2. w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE .amortyzacja .55 zł 2 936 477.zmiana stanu zobowiązań krótkoterminowych .80 % 32.80%.08 % 2003 2004 2005 22. z o.50 % 19.

00 .00 % . z o.57 % .36 % wartościowychkrótkoterminowych .zbycie wartości niematerialnych i prawnych 100. w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE 2002 2003 2004 2005 WPŁYWY: 100.00 % 100.00 % oraz rzeczowych aktywów trwałych PRZEPŁYWY PIENIĘśNE 100.00 % 100. W badanej spółce składniki gotówki netto z działalności finansowej przedstawione zostały w tabeli 24.41 % 11.00 % 100.00 % 100. z o.o.00 % NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp.00 % 100. NiŜsza wartość przepływów netto z działalności operacyjnej w 2004 roku wynika z niekorzystnej zmiany stanu naleŜności (spadek o 653. Dlatego kwotę amortyzacji naleŜy dodać do wyniku finansowego.83% 14.22% .47 % . 91 .00% 100.39 % 16. z o.odsetki 45. Struktura gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.00 % 46.spłaty kredytów i poŜyczek 10.64 % 2.00 % 100.kredyty i poŜyczki 100.08 % 80.716.099.00 % 100.32 zł.646.nabycie wartości niematerialnych i prawnych 100.00 % 100.00 % 100.00% 100.00 % 100. składa się wyłącznie z wpływów i wydatków związanych z nabyciem i zbyciem wartości niematerialnych i prawnych oraz rzeczowych aktywów trwałych.79 % PRZEPŁYWY PIENIĘśNE 100.00% oraz rzeczowych aktywów trwałych WYDATKI: 100.00 % 100.00% 100.10 % .28 % 30.87 % 5.78 % 61.o.pienięŜnych.o.44 % 86.wykup dłuŜnych papierów 7.00 % 100.00 % 100.00 % 100.68 zł) przy jednoczesnym spadku zobowiązań niezwiązanych z zaciągniętymi kredytami i poŜyczkami o 1.38 % 44.34 % 13.00 % 100.00 % NETTO Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ Źródło: Opracowanie własne na podstawie rachunku przepływów pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp. Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp.00 % 100. z o.00 % .00% 100.72 % 5. z o.00% 100.00 % 100.wpływy netto z dopłat do kapitału 14.00 % 100.43 % WYDATKI: 100.62 % 19.o.00 % 100.inne wpływy finansowe 39.00 % 100.dywidendy i inne wypłaty na rzecz właścicieli 43.o. Do analizy struktury przepływów pienięŜnych netto z działalności inwestycyjnej wykorzystano poniŜszą tabele: Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjnej firmy Agro-Handel Sp.00 . w latach 2002 – 2005 W YSZCZEGÓLNIENIE 2002 2003 2004 2005 WPŁYWY: 100.

10% gotówki działalności finansowej. bo 46.34% udział w strukturze wpływów miały kredyty i poŜyczki. zmieniają się w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę rozwoju analizy ekonomicznej jako dyscypliny naukowej i w miarę zmian w systemie zarządzania przedsiębiorstwem. Ŝe w latach 2002 – 2003 jedynym źródłem wpływów działalności finansowej były kredyty i poŜyczki. 44. Dzięki nim moŜna zidentyfikować jej słabe i mocne strony. Wykorzystanie analizy wskaźnikowej do oceny sytuacji finansowej firmy Od ponad wieku analiza wskaźnikowa jest głównym instrumentem interpretacji sprawozdań finansowych.43% ogółu wpływów na działalności finansowej. wykorzystywane dla oceny poszczególnych dziedzin działalności przedsiębiorstwa.08%.44%.38%. W ostatnim badanym okresie sprawozdawczym inne wpływy finansowe stanowiły 86. 80. 3. a w konsekwencji stanowi podstawę do dokonania oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Jednak nadal największy. natomiast dopłaty do kapitału i inne wpływy tj.Z powyŜszych obliczeń wynika. kiedy to oprócz wspomnianego źródła pojawiły się takŜe wpływy netto z dopłat do kapitału zakładowego wspólników. Sytuacja nieco uległa zmianie w 2004 roku.22% i 39. Po stronie wydatków z działalności finansowej przez cały badany okres znaczącą udział stanowiły odsetki oraz spłaty kredytów i poŜyczek. pozostały udział 13. Zbyt wysoka 92 . wpływy z funduszu SAPARD oraz z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych stanowiły odpowiednio: 14. dlatego w praktyce dla kaŜdej z grup wyodrębnia się kilka wskaźników o znaczeniu podstawowym.2005 na spłatę kredytów i poŜyczek przeznaczano kolejno 61. O jakości analizy nie świadczy. Rodzaj i liczba wskaźników. W latach 2003 . bowiem duŜa liczba wskaźników. Poszczególne wskaźniki finansowe dotyczą określonego obszaru działalności firmy. Z tego teŜ względu dokonuje się wyboru wskaźników o podobnej treści ekonomicznej i grupuje w zestawy. Wskaźnikowa analiza kondycji finansowej przedsiębiorstwa stanowi rozwinięcie wstępnej analizy podstawowych sprawozdań finansowych. z jakich się korzysta w badaniach analitycznych. Udział dywidendy i innych wypłat na rzecz właścicieli spadł z poziomu 43. Nadmiar moŜe rozmazywać obraz sytuacji finansowej firmy. zawartych w bilansie oraz w rachunku zysków i strat. lecz ich trafny dobór i umiejętna ocena. Uwzględniając zakres danych.83% w okresie początkowym do poziomu 5.47% w ostatnim okresie objętym badaniem. oraz inne wpływy finansowe. moŜliwości budowy wskaźników finansowych są bardzo duŜe.57% naleŜał do kredytów i poŜyczek.5.

róŜnice pomiędzy tak obliczonymi wskaźnikami pokazują zmiany . Ŝe podstawowe wskaźniki finansowe na ogół nie dostarczają pełnych informacji o przyczynach występowania zjawisk lub zdarzeń. 321. 78. jednak wraz z analizą otoczenia moŜe ona słuŜyć do przewidywania warunków działania przedsiębiorstwa w przyszłości82. cit. Sierpińska. T. T. Ŝe bazuje wyłącznie na przeszłości firmy. w wyniku podjętych w ciągu okresu sprawozdawczego decyzji gospodarczych. Jachna op. Istnieje kilka sposobów podziału klasyfikacji wskaźników ekonomicznych. 93 . Wszystkie wskaźniki wykorzystywane w analizie finansowej mogą być obliczane: • na podstawie danych wyraŜających stan zjawiska na początku i końcu okresu sprawozdawczego . Niemniej sposób podejścia do tego narzędzia musi być odpowiednio wywaŜony i uzupełniony innymi narzędziami analitycznymi gdyŜ analiza wskaźnikowa nie jest wolna od pewnych ograniczeń.lub zbyt niska wielkość wskaźników jest sygnałem o występowaniu określonych zjawisk i moŜe być źródłem informacji o zagroŜeniach i szansach działalności firmy. s.jakie zaszły w badanym zjawisku. • na podstawie wielkości średnich. s. ZEWNĘTRZNE FINANSOWE PŁYNNOŚCI STRUKTURY KAPITAŁU 82 M. Analiza wskaźnikowa jest szybką i efektywną metodą uzyskiwania wglądu w operacje gospodarcze i funkcjonowanie firmy. NajwaŜniejszym z nich jest fakt. w oparciu o sumę stanu na początek i koniec okresu sprawozdawczego dzieloną przez 2. Bednarski. cit. ustalanych np. a przede wszystkim ich konstrukcja. jaki spotyka się w literaturze przedstawiono poniŜej: Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych WSKAŹNIKI EKONOMICZNE WEWNĘTRZNE OPERACYJNE EFEKTYWNOŚCI ELASTYCZNOŚCI Źródło: L. Wiśniewski op. NaleŜy jednak dodać. Jeden z moŜliwych sposobów ich podziału. Treść wskaźników analitycznych. ma duŜy wpływ na obiektywność. dokładność i kompletność wyników prac analitycznych.. by je poznać naleŜy dokonać pogłębionej analizy wykorzystując bardziej szczegółowe wskaźniki.

s. Bednarski.: cena rynkowa akcji danej spółki). które charakteryzują efekty. a w szczególności zdolność spółki do spłacania swoich zobowiązań w krótkim terminie. Nie budzi teŜ wątpliwości zaliczanie poszczególnych wskaźników do danej grupy. Jak wynika z przedstawionych przykładów klasyfikacji wskaźników ekonomicznych. w których dane znajdujące się w liczniku bądź mianowniku pochodzą z materiałów źródłowych innych niŜ sprawozdania finansowe (np. uzupełniane dla niektórych przedsiębiorstw o wskaźniki rynku kapitałowego. Najczęściej przyjmowane kierunki porównań przedstawia schemat: 83 84 L. 94 . Ibidem. 323. Wskaźniki te wykorzystywane są najczęściej przez inwestorów i potencjalnych inwestorów firmy. Wskaźniki zewnętrzne to takie. Sprawa sporną moŜe być tylko ich gradacja Ogólne zasady interpretacji wskaźników wskazują na konieczność zastosowania metody porównań. Pierwsze oceniają krótkoterminową pozycję finansową firmy. wskaźniki płynności (liąuidty ratios). a przede wszystkim udział kapitału własnego i obcego w finansowaniu firmy w długim okresie83. które obliczane są na podstawie danych zaczerpniętych ze sprawozdań finansowych firmy stanowiące ich interpretację. przy dokonywaniu oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Wskaźniki operacyjne dzielone są następnie na wskaźniki rentowności. Natomiast dokonując klasyfikacji wskaźników słuŜących do oceny kondycji do oceny kondycji finansowej firmy moŜna ująć w następujących grupach84: • • • • • wskaźniki rentowności (zyskowności) (profitability ratios).Według powyŜszej klasyfikacji wskaźniki dzielone są na wewnętrzne i czyli takie.. jakie spółka uzyskuje z działań operacyjnych oraz wskaźniki efektywności (wydajności) określające obrót lub teŜ charakteryzujące efektywność inwestycji. Wskaźniki wewnętrzne dzielone są następnie na dwie zasadnicze grupy: wskaźniki operacyjne (koncentrują się na operacjach spółki dotyczą. cit. wskaźniki zadłuŜenia (debt ratios). 324. Wiśniewski op. wskaźniki sprawności działania (activity ratios). T. zatem strony aktywów) oraz finansowe (skupiają się na badaniu sposobu sfinansowania aktywów spółki). podziały te są bardzo do siebie zbliŜone. Wskaźniki struktury kapitału słuŜące ocenie długoterminowej struktury kapitału. Wskaźniki finansowe dzielą się z kolei na wskaźniki płynności i struktury kapitału (zasilania). s.

. 85 86 B. Ibidem. R.porównanie danych finansowych przedsiębiorstwa z odpowiadającymi im danymi innych firm.. Takie porównania są niezbędne w sytuacji podejmowania decyzji o przyszłości przedsiębiorstwa. Bednarski. 54. 95 . Stąd teŜ przed porównaniem wskaźników zachodzi konieczność ustalenia rodzajów i rozmiarów ewentualnych zakłóceń w porównywalności.analiza zachodzących w czasie zmian poszczególnych danych finansowych i wskaźników dotyczących tego samego przedsiębiorstwa PLAN PRZESTRZEŃ . bowiem trudności w uzyskiwaniu kapitałów dla dalszego funkcjonowania86. Pałczyńska-Gościniak op. przede wszystkim działających w tej samej branŜy i przedsiębiorstw konkurencyjnych . cit. firma o najgorszej kondycji finansowej ma najmniejszą szansę przetrwania na rynku. s. gdy licznik jest współmierny do mianownika. Porównania pomiędzy poszczególnymi przedsiębiorstwami pozwalają ocenić pozycje danej firmy na rynku. a następnie w miarę moŜliwości ich eliminowanie bądź odpowiednie uwzględnianie w dokonywanej ocenie. s. cit. WaŜnym aspektem analizy wskaźnikowej jest sprawdzian jednolitości konstrukcji badanych wskaźników oraz procedur rachunkowości (eliminacje zakłóceń) i wtedy. Porównania w przestrzeni wymagają publikowania danych o maksymalnej. op. minimalnej i przeciętnej wielkości wskaźników finansowych w danej branŜy. 55. Pogorszenie wskaźników moŜe być sygnałem występujących nieprawidłowości i świadczyć o podejmowaniu błędnych decyzji gospodarczych w badanym okresie85. s. 20 Porównanie wskaźników w czasie pozwala wyznaczyć trendy kształtowania się określonych relacji finansowych i ocenić. kosztorysach.Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej KIERUNKI PORÓWNAŃ WSKAŹNIKÓW CZAS . ma ona. załoŜeniach projektowych lub z przyjętą umownie wielkością optymalną Źródło: L.analiza wyników uzyskiwanych przez przedsiębiorstwo z danymi zawartymi w planach. Olzacka. czy tendencje zmian we wskaźnikach są korzystne dla firmy oraz jakie jest natęŜenie zmian w stosunku do lat ubiegłych. PoniŜszy schemat przedstawia cztery główne rodzaje zakłóceń spotykanych przy porównywaniu wskaźników.

cit.wynikają z odmienności treści i budowy wskaźników ekonomicznych. ORGANIZACYJNE . Poprzez jej systemowy charakter stopień szczelności uzyskiwanych danych moŜe znacznie ograniczyć ilość popełnionych błędów strategicznych mających istotne znaczenie w dalszym funkcjonowaniu przedsiębiorstwa i jego rozwoju.. stwarza szansę porównań z przeciętnymi wskaźnikami dla branŜy. Podobny skutek wywoływać mogą zmiany kursów walut. podobnych przedsiębiorstw. s. cit. obserwacji zmian organizacyjnych podmiotów gospodarczych Źródło: J. 145.Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników . robót i usług wynikających z decyzji organów upowaŜnionych do ustalania ceny lub producentów. ich duŜa elastyczność. Tworząca się wielkość form organizacyjnych przedsiębiorstwa. moŜe wyjaśnić spadek zysku i potencjalne moŜliwości jego wzrostu. Sułowska op. pocztowych. jeśli organizacja jest zarządzana mniej efektywnie niŜ konkurencyjne firmy. Ŝe87: • • • charakteryzuje róŜne aspekty działalności gospodarczej przedsiębiorstwa i umoŜliwia osobie z zewnątrz ocenę kondycji finansowej. 91 96 . telekomunikacyjnych. A. s. sposobu ich obliczania lub zasad ewidencji (mogą nasilać się w porównaniach dotyczących odległych okresów. RównieŜ jej ilościowy i jakościowy 87 Z.wynikają z róŜnic lub dokonywanych zmian w zakresie przedmiotu działalności jednostek gospodarczych (nasilać się mogą w związku z postulowanym postępem technicznotechnologicznym produkcji krajowej z uwagi na istotne w poziomie techniki i technologii krajowej i zagranicznej). • • wskazuje sposoby. przyjęciem. RZECZOWE (PRZEDMIOTOWE) . itp. grupy przedsiębiorstw. Skowronek-Mielczarek op.. Leszczyński. wymaga szczególnie przy porównywaniu w czasie.powstają na skutek zmian ceny sprzedaŜy wyrobów. które muszą uwzględniać odmienności systemów ekonomicznych). Poprawnie przeprowadzona analiza wskaźnikowa moŜe dać źródła wiedzy do podjęcia słusznych i właściwych decyzji biznesowych firmy. taryf przewozowych. Analiza wskaźnikowa jest zalecana z wielu powodów. podziałem lub łączeniem przedsiębiorstw i ich elementów składowych. moŜliwości i niezbędne usprawnienia – jest to konieczne. a przede wszystkim.wywoływane są przekazywaniem. oprocentowania kredytów. FINANSOWE (CENOWE) . celowo dobrany zestaw wskaźników umoŜliwia badanie trendów i progresji na przestrzeni co najmniej kilku lat. a takŜe ze wskaźnikami konkurentów w określonym momencie. jak równieŜ w porównaniach międzynarodowych. dlatego. METODOLOGICZNE .

kredytodawcy mogą wywierać wpływ na decyzje przedsiębiorstw. Do oceny strukturalnej płynności finansowej konieczne są 88 W. • płynność strukturalna – czyli właściwe relacje pomiędzy składnikami majątku łatwymi do spienięŜenia (upłynnienia) i zobowiązaniami bieŜącymi.: dostawcy mogą Ŝądać zapłaty wyłącznie gotówką. 97 .koszty funkcjonowania przedsiębiorstwa. Terminowość oznacza. której przejawem jest terminowe regulowanie zobowiązań. który jest konieczny do niezbędnego zakupu towarów i usług. gdy są one przedsiębiorstwu potrzebne oraz do regulowania zobowiązań finansowych w pełnej wysokości i wymagalnych terminach. rośnie teŜ zazwyczaj jego cena (oprocentowanie).terminie.1. s. 254. Płynność finansową przedsiębiorstwa naleŜy rozumieć jako kategorię ekonomiczną w trzech aspektach88: • płynność płatniczą – rozumianą jako zasób środków pienięŜnych. zaś ewentualne niedobory środków pienięŜnych powinny uzupełniać rezerwy lub kredyt. Analiza płynności finansowej Warunkiem egzystencji przedsiębiorstwa.5.moŜliwym do zaakceptowania przez wierzycieli . oprócz prowadzenia działalności gospodarczej zgodnie z zasadami efektywności gospodarowania. Pozwala ocenić stan faktyczny i poprzez obiektywną ocenę wykreować potencjały doskonalenia oraz siłę finansową przedsiębiorstwa. koniecznymi do uregulowania. aby wpływy mogły równowaŜyć w określonym czasie wydatki. Ŝe płatność nastąpi w najpóźniejszym . Gabrusewicz op. a w konsekwencji . który w pełni równowaŜyłby zobowiązania bieŜące.charakter moŜe przyczynić się do podjęcia skutecznych działań zapobiegających zagroŜeniom wobec występującej niepewności strategicznej. cit. Zdolność do terminowego regulowania zobowiązań bieŜących nie oznacza utrzymywania w przedsiębiorstwie takiego stanu środków pienięŜnych. co oznacza ograniczenie jego suwerenności gospodarczej. Płynność finansowa to takie sterowanie wpływami i wydatkami. 3.. jest zachowanie płynności finansowej. trudniejsze staje się uzyskanie kredytu. np. Brak płynności finansowej – z punktu widzenia przedsiębiorstwa –zazwyczaj pociąga za sobą gro niekorzystnych skutków.

Najczęściej stosowanymi w ocenie płynności finansowej przedsiębiorstwa są metody wskaźnikowe. Jerzembowska op. ocena wielkości i zmian kapitału pracującego.zbyt ogólny charakter uzyskiwanych informacji. Dlatego uzasadnione jest wyróŜnienie płynności finansowej krótko- i długoterminowej. Cechą charakterystyczną tej metody to szczegółowość uzyskiwanych informacji. Badanie długoterminowej płynności finansowej to inaczej analiza prawidłowości sfinansowaniu aktywów trwałych. Pierwsza skupia się na krótkookresowym przewidywaniu wpływów i wydatków przedsiębiorstwa na podstawie kilku wskaźników. s. Przedmiotem analizy płynności finansowej są następujące zagadnienia: • • • analiza długoterminowej płynności finansowej. Cechą charakterystyczną tej metody jest szybkość uzyskiwanych informacji. Aby przedsiębiorstwo nie miało kłopotów z płatnościami swoich zobowiązań powinno na bieŜąco rozwiązywać problemy płatności finansowej. płynność potencjalną. dotyczące charakteru posiadanych składników majątkowych oraz rodzaju i terminów płatności zobowiązań. 138. Zgodnie ze złotą zasadą bilansową: aktywa trwałe 89 90 Ibidem. Dopiero dynamiczny rachunek płynności na podstawie strumieni wpływów i wydatków umoŜliwia prześledzenie procesów finansowania i pozwala na ustalenie przyczyn stanu płynności w okresie objętym analizą90. Pierwsza z nich zwana metodą statyczną pomiaru płynności finansowej oparta jest na informacjach zawartych w rachunku wyników i bilansie. które pozwalają w sposób przybliŜony określać zdolność przedsiębiorstwa do obsługi zadłuŜenia. s. która wyraŜa moŜliwości szybkiego pozyskania środków pienięŜnych. cit. Oparta jest na informacjach pochodzących ze sprawozdania z przepływu środków pienięŜnych. MoŜna tu wyróŜnić dwie grupy wskaźników. kiedy stają się one przedsiębiorstwu potrzebne.. 254. Druga grupa określana jest w literaturze mianem metody dynamicznej pomiaru płynności finansowej. powinny z kolei wynikać z długofalowego planu zarządzania płynnością finansową. M. 98 . Natomiast płynność finansowa długoterminowa ma ukazać wydatki i moŜliwości ich finansowania w dłuŜszej perspektywie89. Statyczna analiza płynności określa jedynie stan płynności w danym momencie. natomiast wadą . Nie dostarcza natomiast informacji o przyczynach kształtowania się tego stanu.odpowiednie • informacje. a problemy te. analiza statycznej i dynamicznej płynności finansowej.

. JeŜeli nie jest to moŜliwe prawidłowym źródłem pokrycia aktywów jest długookresowy kapitał obcy. wówczas wskazuje na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych – złota zasada bilansowa jest zachowana. Wskaźniki wykorzystywane do badania długoterminowej płynności finansowej przedstawiają następujące formuły: wskaźnik pokrycia I stopnia wskaźnik pokrycia II stopnia = = kapitał własny x 100 aktywa trwałe kapitał stały x 100 aktywa trwałe JeŜeli obliczony wskaźnik pokrycia I stopnia aktywów trwałych jest większy lub równy 100%. aby aktywa trwałe były. ale takŜe krótkoterminowym kapitałem obcym. przy czym. cit. 99 . Kapitał własny i stały w danym okresie nie w pokrywają aktywa trwałe. Aktywa obrotowe mogą być pokryte nie tylko kapitałem stałym. Gdy jego wartość jest równa lub większa od 100% oznacza. taka sytuacja wpływa negatywnie na płynność finansową przedsiębiorstwa91. wtedy obliczone wskaźniki wskazują na to. JeŜeli kapitał własny nie pokrywa aktywów trwałych. iŜ obliczone wskaźniki stopnia pokrycia aktywów trwałych wskazują na prawidłowe sfinansowanie tych składników majątkowych. s.powinny być sfinansowane kapitałem własnym.w miarę moŜliwości . wówczas sprawdzany jest wskaźnik pokrycia II stopnia. s. W. Ŝe złota zasada bilansowa nie jest zachowana. tak znaczne zaangaŜowanie kapitału własnego w finansowaniu aktywów trwałych moŜe powodować obniŜenie się rentowności. Natomiast w przypadku gdy wartość wskaźnika pokrycia II stopnia jest mniejsza niŜ 100%. 255. co najmniej równe kapitałowi własnemu. Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy nawet w przypadku jej upadłości. Trzeci stopień płynności traktuje się w przedsiębiorstwie jako wskaźnik 91 92 Ibidem. Gabrusewicz op. to analiza statycznej oceny płynności finansowej przy wykorzystaniu następujących wskaźników: wskaźnik bieŜącej płynności finansowej (current ratio) (wskaźnik płynności finansowej III stopnia) = = = wskaźnik szybkiej płynności finansowej (quick ratio) (wskaźnik płynności finansowej II stopnia) wskaźnik płynności gotówkowej (super quick ratio) (wskaźnik płynności finansowej I stopnia) aktywa obrotowe x 100 zobowiązania bieŜące (aktywa obrotowe – zapasy) x zobowiązania bieŜące środki pienięŜne x 100 zobowiązania bieŜące Pierwszy z przedstawionych wskaźników powinien oscylować w granicach 120-200%92. z tym jednak. 140. Badanie krótkoterminowej płynności finansowej. Taka wielkość zapewnia spłatę zobowiązań firmy. Ŝe łączną wielkość kapitału stałego powinna przekraczać wartość aktywów trwałych. Oznacza to.

257. Przy określaniu wielkości wzorcowej tego wskaźnika wychodzi się z załoŜenia. Spotykane są poglądy. aby aktywa obrotowe ogółem były dwukrotnie wyŜsze od zobowiązań bieŜących. co moŜe mieć niekorzystny wpływ na rentowność firmy. 93 Ibidem. Wielkości wskaźnika niŜsze od postulowanych mogą wskazywać na niedostateczne wyposaŜenie przedsiębiorstwa w środki płynne zabezpieczające spłatę zobowiązań. ze względu na stopień płynności tych składników majątkowych. chociaŜ nie ma duŜej wartości poznawczej. Ŝe firma nie posiada wystarczających środków dla spłacania bieŜących zobowiązań. JeŜeli wskaźnik spada poniŜej 120%. Natomiast wysoki wskaźnik płynności II stopnia wskazuje na nieprodukcyjne gromadzenie środków pienięŜnych na rachunkach bankowych oraz występowanie wysokiego stanu naleŜności.bezpieczeństwa w zakresie płynności środków. Wskaźniki płynności finansowej III stopnia przyjmujące wielkości powyŜej 200% wskazują na nadmierną płynność. których zasoby kapitału gotówkowego powinny być ograniczone do niezbędnego minimum. Zbyt wysoka lub zbyt niska wielkość wskaźnika powinna skłaniać kierownictwo przedsiębiorstwa do zbadania przyczyn takiego kształtowania się przedstawionej relacji. Wskaźnik płynności finansowej II stopnia słuŜy do oceny stopnia pokrycia zobowiązań krótkoterminowych aktywami o duŜym stopniu płynności. W tej sytuacji trudno jest określić wzorcową wielkość dla tego wskaźnika. które nie zawsze mogą być naleŜnościami terminowymi. Wskaźnik płynności gotówkowej jest w literaturze przedmiotu ciągle przedstawiany i w praktyce liczony. s. Ponadto. Doprowadziło to w praktyce do wymogu. Wielkość tego wskaźnika w granicach 100% uwaŜana jest za wzorcową. Ŝe z uwagi na rozbieŜności czasowe pomiędzy terminami płatności zobowiązań a uzyskiwanymi wpływami z działalności. to stanowi on dla przedsiębiorstwa sygnał informujący go o konieczności przeprowadzenia analizy kapitału obrotowego i oceny przyczyn obniŜenia jego wysokości. gdyŜ tylko kapitał zaangaŜowany w obrocie przynosi zysk. mogą korzystać z krótkoterminowego kredytu bankowego. Niski poziom wskaźnika moŜe oznaczać. 100 . Niski poziom tego wskaźnika wynika z reguł zarządzania gotówką w przedsiębiorstwie. Ŝe powinien on oscylować w granicach 10 – 20%. w krytycznych sytuacjach firmy rentowne o określonej wiarygodności. w myśl. poniewaŜ świadczy o zdolności przedsiębiorstwa do pokrycia w krótkim czasie wymagalnych zobowiązań93. środki obrotowe powinny z odpowiednim nadmiarem pokrywać bieŜące zobowiązania.

Wskaźniki wydajności gotówkowej. ich spadek natomiast sytuację tę pogarsza.Do oceny gospodarki pienięŜnej przedsiębiorstwa w ujęciu dynamicznym wykorzystuje się wskaźniki oparte na przepływach pienięŜnych. Sierpińska. w jakiej relacji pozostaje wygenerowana z działalności podstawowej gotówka do róŜnych wydatków i zobowiązań jednostki gospodarczej. cit. Kapitał pracujący (kapitał obrotowy) jest róŜnicą pomiędzy majątkiem obrotowym (krótkoterminowym) a zobowiązaniami bieŜącymi. s. WyraŜa on. Przykładowe wskaźniki tej grupy to: wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań ogółem wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań bieŜących wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na spłatę zobowiązań długoterminowych wskaźnik ogólnej wystarczalności gotówki operacyjnej wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakup środków trwałych = = = = = gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania ogółem gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania bieŜące gotówka netto z działalności operacyjnej zobowiązania długoterminowe gotówka netto z działalności operacyjnej spłata zobowiązań długoterminowych + wypłata dywidend + zakup majątku trwałego gotówka netto z działalności operacyjnej wydatki na zakup środków trwałych Zachowanie płynności finansowej uwarunkowane jest posiadaniem przez przedsiębiorstwo kapitału obrotowego. 61. opartych na przepływach pienięŜnych stanowią wskaźniki wystarczalności gotówki. informują o tym. które informują o tym. KaŜdy przyrost wartości wskaźników naleŜących do tej grupy poprawia sytuację płatniczą przedsiębiorstwa. Wędzki op. wskaźniki wystarczalności gotówkowej.. 101 . więc wielkość kapitałów stałych (kapitałów własnych i długoterminowych 94 M. PoŜądanym kierunkiem zmian tych wskaźników jest wzrost ich wielkości w czasie. ile wpływów gotówkowych osiąga przedsiębiorstwo w danym czasie ze sprzedaŜy lub zaangaŜowanego majątku. które ujmuje się w dwóch grupach94: • • wskaźniki wydajności gotówkowej. D. Wśród wskaźników wydajności gotówkowej wyróŜniamy: wskaźnik wydajności gotówkowej sprzedaŜy wskaźnik wydajności gotówkowej zysku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku wskaźnik wydajności gotówkowej majątku trwałego wskaźnik wydajności gotówkowej majątku obrotowego = = = = = gotówka netto ze sprzedaŜy sprzedaŜ netto gotówka netto z działalności operacyjnej zysk z działalności operacyjnej gotówka netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku ogółem gotówka netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku trwałego gotówka netto z działalności operacyjnej średnia wartość majątku obrotowego Drugą grupę wskaźników.

kapitałów obcych) finansujących majątek obrotowy. Jako najbardziej płynna część kapitału stanowi on pewnego rodzaju zabezpieczenie dla zaspokojenia zobowiązań wynikających z bieŜącego cyklu obiegu gotówki w przedsiębiorstwie95.
KAPITAŁ OBROTOWY = AKTYWA OBROTOWE - ZOBOWIĄZANIA BIEśĄCE

Zastosowanie wyŜej wymienionej formuły pozwala zmierzy płynność firmy w sposób bezwzględny. Dodatni kapitał obrotowy dobrze świadczy o płynności firmy – moŜliwości regulowania zobowiązań składnikami majątku obrotowego. Jeśli jest on rosnący, świadczy to o rozszerzeniu zarówno skali działalności jak i wykorzystania kapitału stałego firmy do finansowania obrotowych składników majątku. Dla porównań z innymi podmiotami w zakresie kapitału obrotowego posługujemy się wskaźnikiem poziomu kapitału obrotowego, który obliczamy za pomocą wzoru:
wskaźnik kapitału obrotowego = kapitał obrotowy aktywa ogółem

Ocena wielkości kapitału pracującego - po odpowiednich korektach - określa długoterminowy potencjał finansowy. Wzrost kapitału pracującego oznacza zwiększenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych, co z kolei świadczy o zwiększeniu się poziomu bezpieczeństwa. Zmiany te są wynikiem duŜego wzrostu inwestycji krótkoterminowych, a więc najbardziej płynnych składników majątku obrotowego. Spadek kapitału pracującego oznacza zmniejszenie stopnia długookresowego finansowania aktywów obrotowych oraz zmniejsza się poziom bezpieczeństwa. Wartości wskaźników płynności badanej spółki w rozpatrywanym okresie przedstawiono w tabeli 25. Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005 – ujęcie statyczne
WYSZCZEGÓLNIENIE
wskaźnik bieŜącej płynności wskaźnik szybkiej płynności wskaźnik płynności gotówkowej

WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 104,85 94,78 80,54 70,75 89,04 82,79 129,73 116,98

ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -24,31 -24,03 8,50 12,04 40,69 34,19 26,93

11,76 8,15 7,40 34,33 -3,61 -0,75 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Analizując powyŜsze dane moŜna zauwaŜyć, iŜ wskaźniki płynności finansowej wszystkich trzech stopni w roku 2003 uległy znaczącemu obniŜeniu i wykazywały niepokojące odchylenia od wielkości wzorcowych. W kolejnym roku sytuacja uległa

95

M. Sierpińska, T. Jachna op. cit., s. 55.

102

delikatnej poprawie, jednak poziom wskaźników płynność kształtował się na niebezpiecznie niskim poziomie. Dopiero wzrost w 2005 roku wskaźników płynności I, II i III stopnia odpowiednio o: 40,69%, 34,19% i 26,93% powoduje, iŜ wartości wskaźników płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp, z o.o. oceniane są jako bezpieczne. Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005 – ujęcie dynamiczne
WYSZCZEGÓLNIENIE
WSKAŹNIK WYDAJNOŚCI:

WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2002 2003 2004 2005 2003/2002 2004/2003 2005/2004
-0,06 -0,04 -0,01 -0,01 -0,01 5,21 2,80 0,21 0,44 0,40 1,42 1,09 0,13 0,23 0,30 1,21 1,13 0,23 0,41 0,52 5,27 2,84 0,22 0,45 0,41 -3,79 -1,71 -0,08 -0,21 -0,10 -0,21 0,04 0,10 0,18 0,22

gotówkowej sprzedaŜy gotówkowej zysku gotówkowej majątku gotówkowej majątku trwałego gotówkowej majątku obrotowego na spłatę zobowiązań ogółem na spłatę zobowiązań bieŜących na spłatę zobowiązań długoterminowych ogólnej

WSKAŹNIK WYSTARCZALNOŚCI GOTÓWKI OPERACYJNEJ: -0,01 -0,01 -0,02 0,08 0,24 0,35 0,83 -0,65 0,18 0,27 0,55 -0,52 0,36 0,62 0,84 -1,52 0,25 0,36 0,85 -0,73 -0,06 -0,08 -0,28 0,13 0,18 0,35 0,29 -1,00 -0,78

0,09 -0,73 -0,77 -1,55 -0,82 -0,04 na zakup środków trwałych Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Jak wynika z obliczonych powyŜej wskaźników, w badanym okresie wahaniu ulega wydajność gotówkowa. W latach 2003 i 2005 wzrasta, natomiast w 2004 roku nieco maleje w stosunku do analogicznych okresów poprzednich dla danego roku. Szybciej zwiększa się wydajność gotówkowa majątku obrotowego, niŜ to ma miejsce w przypadku wydajności gotówkowej majątku trwałego. Jednak najszybciej poprawia się wydajność gotówkowa zysku. Podobne tendencje zmian wykazują wskaźniki wystarczalności gotówki

operacyjnej. W całym analizowanym okresie największe obciąŜenie środków pienięŜnych z działalności operacyjnej związane jest z spłatą zobowiązań długoterminowych. Jedynie wskaźnik wystarczalności gotówki operacyjnej na zakupy środków trwałych w ciągu czterech badanych lat systematycznie maleje, co w konsekwencji obniŜa zdolność porycia wydatków spółki. Wartość ujemna tego wskaźnika oznacza, iŜ rozwój przedsiębiorstwa - czy teŜ spłata zobowiązań wobec wierzycieli - będzie wymagała zwiększenia kapitału własnego.

103

Wyniki analizy kapitału obrotowego przedstawiają się następująco: Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp. z o.o. w latach 2002 – 2005
WYSZCZEGÓLNIENIE kapitał obrotowy netto wskaźnik kapitału obrotowego

2002
513 925,99 0,03

2003
-2 367 254,89 -0,11

2004
-1 212 647,66 -0,05

2005
2 729 135,85 0,10

Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp. z o.o.

Dodatni poziom kapitału obrotowego na początku i na końcu badanego okresu pozwala przypuszczać, iŜ niepokojące zjawisko - jakie obserwuje się w latach 2003 – 2004, a mianowicie ujemny kapitał obrotowy spółki - miało charakter przejściowy. Oceniając płynność finansową na podstawie wskaźnika kapitału obrotowego moŜna zauwaŜyć, iŜ z największymi kłopotami z utrzymaniem płynności finansowej spółka borykała się w 2003 roku.

3.5.2. Wskaźnikowa ocena rentowności

W pojęciu rentowność mieści się wiele szczegółowych wyobraŜeń dotyczących produktywności kapitału zainwestowanego w przedsiębiorstwo. Rentowność moŜemy określić jako relatywną wielkość wyniku finansowego, który odzwierciedla opłacalność działalności gospodarczej. Jest to zjawisko osiągania przychodów z działalności gospodarczej przewyŜszających koszty jej prowadzenia. Charakteryzuje ona wartość przypisywaną wyrobom i usługom oraz stopień opłacalności środków zuŜytych bądź zaangaŜowanych w danym okresie w działalności eksploatacyjnej. Poziom rentowności wynika ze stosunku zachodzącego pomiędzy wypracowanym zyskiem, a wielkością zaangaŜowanego kapitału. Osiągnięty poziom rentowności – wskaźniki rentowności – naleŜy zawsze badać na tle warunków istniejących w przedsiębiorstwie i jego otoczeniu. PowyŜsza charakterystyka wskazuje, Ŝe podstawowym miernikiem rentowności kaŜdego przedsiębiorstwa jest wielkość wypracowanego zysku. W teorii analizy finansowej, najczęściej spotykaną definicją rentowności jest rozumienie jej jako zjawiska osiągania przychodów przewyŜszających koszty prowadzenia działalności gospodarczej96. Działania zmierzające w kierunku maksymalizacji zysku, a więc i zwiększania poziomu uzyskiwanej rentowności podejmowane przez przedsiębiorstwo, podyktowane są
96

Mała encyklopedia ekonomiczna, PWE, Warszawa, 1974, s.691.

104

Ogólna postać wskaźnika rentowności majątku. 142. cit. Ŝe wielkość osiągniętego zysku powinna wystarczyć na pokrycie podstawowych potrzeb powstałych w związku z prowadzoną działalnością. Przyjmując obowiązującą w gospodarce rynkowej zasadę samofinansowania się przedsiębiorstw. Stanowi on relację zysku netto do aktywów. Leszczyński.. cit. poniewaŜ od wielkości zysków i osiągniętej rentowności zaleŜy obecna i przyszła pozycja finansowa przedsiębiorstwa. Kolejnym obszarem analizy rentowności działalności przedsiębiorstwa jest analiza rentowności majątku. s. 234. Wskaźnik ten. Wskaźnik rentowności aktywów określa zdolność aktywów jednostki do generowania zysku. moŜna mówić o rentowności sprzedaŜy mierzonej zyskiem operacyjnym. rentowność zaangaŜowanych kapitałów (rentowność finansowa) Najogólniejszy wskaźnik rentowności sprzedaŜy oblicza się według wzoru: wskaźnik rentowności sprzedaŜy = zysk x 100 przychody ze sprzedaŜy Wskaźnik rentowności sprzedaŜy stanowi relację zysku do przychodów ze sprzedaŜy. MoŜemy wyróŜnić trzy podstawowe aspekty rentowności: • • • rentowność sprzedaŜy (rentowność handlowa).. Wskaźnik rentowności sprzedaŜy netto określany jest równieŜ zwrotem ze sprzedaŜy. Informuje. zatem korzystniejszą kondycję finansową firmy97. Informuje on o wysokości zysku netto przypadającego na jednostkę aktywów. pokazuje jak efektywnie firma zarządza swoimi aktywami. zyskiem netto. naleŜy stwierdzić. zysk netto.wieloma zasadniczymi względami. s.. Skowronek –Mielczarek op. moŜe być 97 98 W. Z. jaką marŜę zysku przynosi dana wartość sprzedaŜy. 105 . tym większa wartość sprzedaŜy musi być zrealizowana dla osiągnięcia określonej kwoty zysku. rentowność majątku (rentowność ekonomiczna). określany jest równieŜ zwrotem z majątku ROA (return on assets). Większa wartość wskaźnika oznacza. zysk brutto) z rachunku zysku i strat. tym większa jest efektywność przedsiębiorstwa. Analizę rentowności naleŜy uwaŜać za jeden z głównych celów analizy finansowej. A. Im wskaźnik ten jest wyŜszy. Im wartość tego wskaźnika jest większa. Gabrusewicz op. Odzwierciedla ona sprawność finansową przedsiębiorstw będącą wynikiem efektywności gospodarowania. tym korzystniejsza jest sytuacja finansowa firmy98. Im niŜszy jest ten wskaźnik. Informuje on o udziale zysku w wartości sprzedaŜy. W zaleŜności od rodzaju przyjętego zysku (z działalności operacyjnej.

Wskaźnik ten informuje o zdolności kapitału własnego do generowania zysków.rozbudowana przez uwzględnienie zarówno odpowiednich rodzajów zysku jak i składników majątku: wskaźnik rentowności majątku netto wskaźnik rentowności majątku brutto wskaźnik rentowności majątku brutto z odsetkami wskaźnik rentowności majątku trwałego wskaźnik rentowności majątku obrotowego wskaźnik rentowności majątku czystego = = = = = = zysk netto x 100 majątek ogółem zysk brutto x 100 majątek ogółem (zysk brutto + odsetki) x 100 majątek ogółem zysk netto x 100 majątek trwały zysk netto x 100 majątek obrotowy zysk netto x 100 majątek ogółem – zobowiązania bieŜące Wskaźnik rentowności kapitału własnego (ROE – return on equity) stanowi relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału własnego. jaka jest stopa zwrotu od wkładu kapitałowego wniesionego przez właścicieli firmy99. większa moŜliwość uzyskania wyŜszych dywidend oraz dalszego rozwoju przedsiębiorstwa. Wskaźnik rentowności kapitału podstawowego stanowi dalsze uszczegółowienie wskaźnika rentowności kapitału własnego. 106 . s. Dzięki temu wskaźnikowi uzyskujemy odpowiedź na pytanie. 99 Ibidem. tym wyŜsza efektywność wykorzystania kapitału własnego. oblicza się go jako relację zysku netto do przeciętnego stanu kapitału podstawowego. Wskaźnik rentowności zaangaŜowanych kapitałów obliczane są wg następujących formuł: wskaźnik rentowności kapitału własnego wskaźnik rentowności kapitału podstawowego = = zysk netto x 100 kapitał własny zysk netto x 100 kapitał podstawowy Poziomu rentowności zakładów mięsnych w Mościszkach i jego zmiany w czasie zostały zaprezentowane w tabeli 28. Im wyŜszy wskaźnik.143. Podobnie jak przy wskaźniku rentowności kapitału własnego.

w kolejnych dwóch okresach nastąpiła odwrotność tej relacji. • w pierwszych dwóch badanych okresach majątek trwały charakteryzował się wyŜszą rentownością niŜ majątek obrotowy.o.91 -19.87 3.24 156.39 ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -1.49 -1.10 1.47 rentowności majątku netto rentowności majątku brutto rentowności majątku brutto z odsetkami rentowności majątku trwałego rentowności majątku obrotowego 15. ich wielkości systematycznie wzrastały.60 -34.41 1.99%.65 33.33 8.52%.53 89.72 2.92 19.95 107.32 21.37 3.wskaźniki: rentowności kapitału własnego rentowności kapitału podstawowego 56.23 11.01 9.82 19.90 25. Ocena rentowności spółki Agro-Handel w latach 2002-2005 nasuwa następujące wnioski: • wszystkie wskaźniki rentowności w badanym okresie wykazały podobne tendencje.20 rentowności netto RENTOWNOŚĆ EKONOMICZNA – wskaźniki: 11.72 9. z o.98 4. tj.75% w porównaniu do okresu poprzedniego i wyniósł on 4. przy czym najniŜszą zyskowność kapitału własnego osiągnęła spółka w 2003 roku i wynosiła zaledwie: 21. w kolejnych dwóch badanych okresach. z o.53%.52 rentowności sprzedaŜy rentowności operacyjnej sprzedaŜy rentowności działalności gospodarczej rentowności brutto 3.01 1.75 6.92 rentowności majątku czystego RENTOWNOŚĆ FINANSOWA . • zyskowność sprzedaŜy w latach 2002 – 2004 kształtowała się na poziomie od 1.25 26.81 8.63 12. z poziomu 5608% do 4319%.50 3.89 19.49 6.Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp.60 10.79 2.49 10.56 -1.99 29.02 14.35 2.34 10.41 -1.27 43.50 8.88 14. • w ciągu całego badanego okresu rentowność kapitału własnego spadła o 1289%. po obniŜeniu się ich poziomu w roku 2003.26 1.09 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.24 2.7 2.13 20.28 1.19 263.55 -8.67 7.93 0.99 5.83 14.21 2.21 -6.28 4.43 13.16 RENTOWNOŚĆ HANDLOWA .79 1.71 25.71 66.o.93 3.76 -5.96 4.06 0. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 1.66 -8.30 5.56 -10.26 2.11 2.13 8.13 4. w 2005 roku udział zysku w wartości sprzedaŜy wzrósł blisko o 106.94 11. 107 .51 6.98 3.09 17.08 171.26 33.62 2.11% do 2.23 4.56 -1.07 2.99 -16. a mianowicie.58 8.35 3.91 0.wskaźniki: 2.

3. s.3. z jaką obracane są aktywa ogółem. Poprawa wartości wskaźnika moŜe wynikać między innymi z lepszej 100 M. nazywane teŜ wskaźnikami obrotowości. Określa zdolność aktywów jednostki do generowania przychodów ze sprzedaŜy. jaka wartość przychodów ze sprzedaŜy przypada na jedną złotówkę zaangaŜowanego majątku. Wskaźniki szybkości obrotu charakteryzują stopień wykorzystania majątku jednostki.w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych . do których zalicza się: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego = = = przychody ogółem majątek ogółem przychody ogółem majątek trwały przychody ogółem majątek obrotowy Wskaźnik obrotowości majątku informuje. Ich istotą jest rozpatrywanie relacji między odpowiednim wskaźnikiem dynamicznym . Informują o szybkości. Ŝe przychody uzyskiwane ze sprzedaŜy wymagają więcej niŜ proporcjonalnego zaangaŜowania majątku100. W celu pomiaru aktywności przedsiębiorstwa . 180. T.wyraŜającym przychód ze sprzedaŜy w cenach brutto.Sierpińska. wskaźnik okresu spłaty zobowiązań Podstawową grupą wskaźników.wykorzystuje się następujące wskaźniki sprawności działania: • • • • wskaźniki obrotowości majątku. który wyraŜa zdolność majątku trwałego do generowania przychodów. Podobnie jak w przypadku poprzedniego wskaźnika. naleŜności oraz jak szybko jednostka spłaca swoje zobowiązania. Jachna op. NiŜsza od 1 wartość tego wskaźnika sugeruje. stanowią wskaźniki obrotowości majątku. jest wskaźnik obrotowości majątku trwałego. Ocena sprawności działania Do pomiaru aktywności przedsiębiorstwa w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych firmy słuŜą wskaźniki sprawności działania. netto lub kosztach własnych . wyraŜającym przeciętny stan zaangaŜowanych w działalności składników majątkowych. cit. wskaźnik rotacji naleŜności. 108 . wyŜszy jego poziom świadczy o lepszym wykorzystaniu tej części majątku.a wskaźnikiem statycznym.5. a zarazem najogólniej charakteryzującą sprawność działania. Jego zwiększenie jest istotnym czynnikiem poprawy rentowności przedsiębiorstwa. Kolejnym wskaźnikiem. wskaźniki rotacji zapasów. zapasy.

Im krótszy jest ten okres. Wskaźniki rotacji zapasów oraz wskaźnik cyklu zapasów w dniach ujmują następujące formuły obliczeniowe: wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach = = przychody ze sprzedaŜy zapasy ogółem zapas ogółem x 365 przychody ze sprzedaŜy Wskaźniki rotacji określają. Ŝe wskaźnik zbyt wysoki moŜe być niekorzystny. s. w stosunku. poniewaŜ świadczy o zamroŜeniu kapitału obrotowego. Wskaźnik zbyt niski moŜe prowadzić do zachwiania rytmiczności produkcji i sprzedaŜy oraz pogorszenia stopnia wykorzystania środków trwałych101. Wskaźnik obrotowości majątku obrotowego ukazuje ile razy w ciągu roku następuje odtworzenie tego majątku poprzez sprzedaŜ wyrobów i usług.organizacji pracy. niŜ firma w stosunku do niej konkurencyjna. przeprowadzania systematycznych remontów i konserwacji. w których sprzedaŜ w mniejszym stopniu zaleŜy od środków trwałych zaangaŜowanych w ich działalności. Skowronek –Mielczarek op. Leszczyński. cit. Wielkość tego wskaźnika informuje o czasie pozostawania kapitału w zapasach. Im wyŜsza jest wartość wskaźnika. tym lepsza jest sytuacja finansowa przedsiębiorstwa. 182. mniej zamortyzowany majątek. tym większa płynność kapitału zaangaŜowanego w zapasach i odwrotnie. Wykorzystanie wskaźnika rotacji środków trwałych w systemie oceny jest szczególnie istotne dla firm. A. ile razy w ciągu badanego okresu nastąpi „odnowienie” stanu zapasów.96. Ma natomiast małe znaczenie w firmach. w których środki trwałe stanowią waŜny element majątku. Wskaźnik rotacji zapasów jest miarą efektywności wykorzystania kapitału zaangaŜowanego w zapasach danego przedsiębiorstwa. gdy liczba obrotów wzrasta. NaleŜy jednak pamiętać. 101 102 Ibidem. będzie wykazywało rotację wyŜszą. posiadająca nowszy. s.. WydłuŜenie okresu pozostawania kapitału w zapasach moŜe być spowodowana szeregiem czynników. które dysponuje majątkiem w znacznym stopniu zamortyzowanym. Ich identyfikacja wymaga uprzedniego określenia rodzaju zapasów. Korzystna sytuacja jest wtedy. dlatego przedsiębiorstwo starsze. Niska wielkość tego wskaźnika moŜe teŜ oznaczać brak środków na odtworzenie zapasów. 109 . do których miało miejsce spowolnienie rotacji. Przy obliczaniu tego wskaźnika przyjmuje się majątek trwały netto. Z. Dlatego obok ogólnego wskaźnika rotacji zapasów wyróŜniamy takŜe wskaźniki rotacji poszczególnych rodzajów zapasów102.

Informuje. Jeśli jest mniejszy niŜ 7. dlatego zasadne jest.0103. Wskaźnik cyklu inkasa naleŜności w dniach.0 to taka sytuacja moŜe oznaczać. Kolejnym składnikiem majątku obrotowego uwzględnianym przy ocenie sprawności działania są naleŜności. Wysoki wskaźnik rotacji w dniach informuje o wolnym obrocie zapasów. Natomiast wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach informuje. co ile dni przedsiębiorstwo odnawia swoje zapasy dla zrealizowania określonej sprzedaŜy. Wskaźnik okresu spłaty zobowiązań. w jakim stopniu kredytuje ona swoich odbiorców i jak długo środki pienięŜne są zamroŜone w naleŜnościach. Ŝe przedsiębiorstwo zbyt długo kredytuje swoich klientów. by do obliczeń naleŜności przyjmować sprzedaŜ brutto. ile razy wciągu roku firma odtwarza stan swoich naleŜności. W ocenie sprawności działania przedsiębiorstwa waŜny jest równieŜ okres regulowania zobowiązań wobec dostawców. niski zaś o obrocie szybkim.poniewaŜ skraca się czas przebywania zapasów w przedsiębiorstwie. zatem kierownictwo firmy. przez co moŜe samo mieć trudności z terminowym regulowaniem swych zobowiązań. wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 7. 268. Gabrusewicz op. którym odpowiada strumień sprzedaŜy brutto. za którą nie uzyskano jeszcze naleŜności. Według standardów zachodnich.0 – 10. Wówczas sprzedaŜ realizowana jest przy niŜszym poziomie zaangaŜowanych zapasów. s. określa ilość dni sprzedaŜy. 110 . który informuje. co oznacza mniejsze koszty. jaki jest średni czas regulowania zobowiązań w przedsiębiorstwie ustala się w następujący sposób: wskaźnik okresu spłaty zobowiązań = zobowiązania bieŜące x 365 koszt własny sprzedaŜy PoniŜsza tabela zawiera wyniki pomiaru sprawności działania badanego podmiotu: 103 W. Do oceny szybkości rotacji naleŜności wykorzystuje się następujące wskaźniki: wskaźnik rotacji naleŜności wskaźnik cyklu inkasa naleŜności w dniach = = przychody ze sprzedaŜy przeciętny stan naleŜności przeciętny stan naleŜności x 365 przychody ze sprzedaŜy Wskaźnik rotacji naleŜności określa.. cit.

Analogicznie kształtuje się wielkość wskaźnika inkasa naleŜności w dniach.29 ZMIANA WSKAŹNIKA 2003/2002 2004/2003 2005/2004 -0.75 7.92 8.75 i 9.92 8. Przyglądając się wskaźnikowi rotacji zapasów.66 23. Spadek poziomu wskaźnika oborowości majątku w rozpatrywanym okresie z 4.75 1.43 -0.90 1. w kolejnych latach okres ściągalności skrócił się o 7 dni (6.72 12.05) w 2005 roku.92.86 -27.55 29.47 39. która w tym samym czasie obniŜyła się z poziomu 10. z o.78 1.94 1.54 WSKAŹNIKI SPRAWNOŚCI DZIAŁANIA: wskaźnik obrotowości majątku wskaźnik obrotowości majątku trwałego wskaźnik obrotowości majątku obrotowego wskaźnik rotacji zapasów wskaźnik rotacji naleŜności wskaźnik cyklu obrotu zapasów w dniach wskaźnik inkasa naleŜności w dniach wskaźnik okresu spłaty zobowiązań Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.87 6. po czym w 2004 wzrosła o 0. Świadczy to o poprawie efektywności gospodarowania zapasami. co pociąga za sobą obniŜkę kosztów magazynowania i uwolnienie kapitału obrotowego zaangaŜowanego w zapasach.93 33.21 5.08 10. co roku efektywnością wykorzystania majątku trwałego.51 3.19 9.80 101. Analiza wskaźnika efektywności wykorzystania majątku całkowitego wykazuje tendencję wahającą się.54 -6. 111 . zwłaszcza w latach 2004 – 2005.85) w 2004 roku i o 1 dzień (1.85. Analiza wskaźnika rotacji naleŜności wykazuje tendencję skokową: po zmniejszeniu ilości stanu swoich naleŜności w 2003 roku do okresu poprzedniego o jeden dzień (0.15 3.13 -0.66) w stosunku roku 2002.70 26. i tak: po wydłuŜeniu okresu kredytowania swych odbiorców w 2003 roku o 4 dni (3. zauwaŜyć moŜna.11 9.85 -2.71 8.78.92).07 93. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WARTOŚĆ WSKAŹNIKA 2002 2003 2004 2005 4.94 11.60 do 3.71 do 6. co roku odpowiednio o 2 dni (1.00 46.05 -3.89 6.o.82 7.00 -0.14.87 35.91 91.02 0. jego wielkość wzrastała odpowiednio o 26.94) w kolejnych dwóch latach nastąpiło przyspieszenie obrotu naleŜności. a w ostatnim okresie zanotował niewielki spadek (o 0.60 10.96 28.02).21 65.Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp.75 0. iŜ w dwóch ostatnich okresach.14 -0.60 3. Wielkość tego wskaźnika w stosunku do okresu poprzedniego w 2003 roku spadła o 0.87 spowodowany był gorszą. Korzystną tendencję zmian w gospodarce magazynowej.06 3. potwierdza takŜe wskaźnik cyklu obrotu zapasami w dniach.26 3.62 52.62 -5.o.95 43.13) w roku 2005. z o.85 -1.83 3.19 3. który w porównaniu do roku 2003 uległ skróceniu o 2 dni (1.89 -0.62) w 2004 i 3 dni (3.38 -3.89 -0.

Ŝe pieniądze zainwestowane w aktywa obrotowe szybko wracają do przedsiębiorstwa z tytułu sprzedaŜy i mogą być ponownie wykorzystywane. a więc finansowane kapitałem obym.Podobną tendencje skokową wykazuje wskaźnik okresu spłaty zobowiązań. w latach 2002 – 2005 15 11. co świadczy o zmianie polityki inwestowania w aktywa obrotowe firmy Agro-Handel Sp. wykorzystywanym przy ocenie aktywności przedsiębiorstwa.. Ujemna wartość cyklu oznacza. Duraj op. z o. 148. iŜ aktywa obrotowe spółki są w duŜym stopniu kredytowane przez dostawców. albowiem znacznie wyŜszym. Krótszy cykl oznacza. poziomie niŜ wskaźnik cyklu inkasa naleŜności. jest wskaźnik cykl środków pienięŜnych. a następnie w latach 2004 – 2005 wielkość wskaźnika zmniejsza się kolejno.54 (4 dni).o. W rozpatrywanym okresie cykl środków pienięŜnych w uległ skróceniu z 11 dni do -10. cit. Oblicza się go następująco: CYKL ŚRODKÓW PIENIĘśNYCH = WSKAŹNIK OBROTU ZAPASAMI W DNIACH + WSKAŹNIK INKASA NALEśNOŚCI ─ WSKAŹNIK OKRESU SPŁATY ZOBOWIĄZAŃ PoniŜszy wykres przedstawia kształtowanie się długości cykl środków pienięŜnych zakładu produkcyjnego w Mościskach w rozpatrywanym okresie. z o. Cykl środków pienięŜnych jest czasem upływającym od momentu wypływu gotówki w celu uregulowania zobowiązań do momentu przepływu gotówki z tytułu spłaconych naleŜności104. którego wielkość w 2003 roku zwiększyła się o 23.00 10 5 0 2002 -5 -10 -15 dni 2003 2004 2005 -7.75 (a zatem okres spłaty zobowiązań wydłuŜył się o 24 dni).00 -10.43 (5 dni) i o 3.00 C ykl środków pienięŜnych Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych zawartych w tabeli 32. Z punktu widzenia płynności finansowej poziom wskaźnika spłaty zobowiązań kształtuje się na niekorzystnym.00 -10. co roku o: 5. 112 . Wykres 15: Kształtowanie się cyklu środków pienięŜnych firmy Agro-Handel Sp. s. Wskaźnikiem pomocniczym.o. 104 J.

113 . Do oceny poziomu zadłuŜenia wykorzystuję się następujący zestaw wskaźników: wskaźnik ogólnego zadłuŜenia wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego wskaźnik struktury zadłuŜenia wskaźnik zadłuŜenia kapitałów własnych wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego kapitałów własnych = = = = = zobowiązania ogółem aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe aktywa ogółem zobowiązania długoterminowe zobowiązania krótkoterminowe zobowiązania ogółem kapitały własne zobowiązania długoterminowe kapitały własne zobowiązania długoterminowe Wskaźnik ogólnego zadłuŜenia. czyli kapitałów obcych.50. Gabrusewicz op. nim zagroŜą bezpieczeństwu kapitału obcego. Wierzyciele oczekują. Wówczas bowiem aktywa firmy mogą zmniejszyć swoją wartość do połowy. Często traktowany jest on jako indykator ryzyka finansowego. Przedsiębiorstwo . Analiza płynności. Wysoki poziom tego wskaźnika moŜe oznaczać ograniczenie samodzielności firmy. Analiza wspomagania finansowego Większość podmiotów gospodarczy nie jest wstanie funkcjonować. 271. by wskaźnik ten nie był większy niŜ 50%. czyli posiadać płynność finansową.4. Odsetki od kapitałów obcych muszą być. Wskaźniki słuŜące do oceny zadłuŜenia moŜna ująć w dwie grupy: wskaźniki obrazujące poziom zadłuŜenia oraz wskaźniki informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu105. pokazuje zdolność przedsiębiorstwa do spłaty zobowiązań bieŜących. ograniczenie dostępu do nowych kredytów i zwiększenie ryzyka utraty płynności. w przedstawionej postaci. bowiem płacone bez względu na poziom osiąganych zysków. zwiększenie ryzyka wierzycieli. cit.. Do oceny sytuacji finansowej niezbędna jest znajomość moŜliwości przedsiębiorstwa do wywiązywania się z całkowitego zadłuŜenia. Analiza zadłuŜenia pozwoli ocenić politykę finansową przedsiębiorstwa. JeŜeli wskaźnik ten jest większy niŜ 0. s.3. przez co zmuszone są do korzystania z róŜnych form wspomagania finansowego. Jego wielkość uzaleŜniona jest od rodzaju prowadzonej działalności i zmienności przepływów pienięŜnych.aby móc zaciągnąć poŜyczkę długoterminową . określa udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów przedsiębiorstwa wyraŜonych w wartości bilansowej lub teŜ rynkowej. W praktyce poziom tego wskaźnika jest zróŜnicowany.5. stąd określa się ją równieŜ analizą struktury finansowej. opierając się jedynie na kapitałach własnych.musi wykazać się zdolnością do zaciągania kredytów krótkoterminowych. moŜe powstać 105 W.

uwaŜanym za podstawowy wskaźnik oceny struktury kapitałowej. 135. Wskaźnik pokrycia obsługi długu I informuje o tym.sytuacja. Wskaźnik ten nosi miano wskaźnika zadłuŜenia lub teŜ ryzyka. Wzrost wskaźnika oznacza większe zaangaŜowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych.. PoŜądana wielkość tego wskaźnika wynika z relacji zobowiązań długoterminowych do kapitału własnego. Za powaŜnie zadłuŜone uwaŜane są przedsiębiorstwa.5.57 .67106. Jako zobowiązania długoterminowe przyjmowane są wszystkie zobowiązania z terminem płatności przekraczającym 1 rok. w których wskaźnik przekracza wartość 1. równej 1:2 i wynosi 0. Skowronek –Mielczarek op. A. s. Natomiast wśród wskaźników informujące o zdolności przedsiębiorstwa do obsługi długu wyróŜniamy następujące wskaźniki: wskaźnik pokrycia obsługi długu I wskaźnik pokrycia obsługi długu II wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych = = = zysk przed opodatkowaniem + odsetki raty kapitałowe + odsetki zysk po opodatkowaniu raty kapitałowe + odsetki zysk przed opodatkowaniem + odsetki odsetki Pierwsze dwa wskaźniki tej grupy określane są równieŜ mianem wskaźników wiarygodności kredytowej. Ŝe wypracowane środki pienięŜne okaŜą się niewystarczające do spłaty zadłuŜenia. Dla średnich i duŜych firm relacja ta jest ostrzejsza. gdy kapitał własny w stosunku do zamierzonego kredytu nie osiąga relacji 1:1107. ile razy zysk brutto wraz z odsetkami pokrywa roczne raty kapitałowe powiększone o odsetki od kredytu przypadające w danym roku. Według standardów zachodnich w firmie. który określa stopień zaangaŜowania kapitału obcego w stosunku do kapitałów własnych. s.0. w której nie została zachwiana równowaga między kapitałem obcym a kapitałem własnym. Leszczyński. a więc zwiększenie stopnia zadłuŜenia. wskaźnik ten powinien oscylować w przedziale 0. cit. Trzecim wskaźnikiem o zbliŜonej wartości poznawczej jest wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego. jest wskaźnik zadłuŜenia kapitału własnego. 136 114 . Ibidem. Wielkość tego wskaźnika nie powinna być niŜsza niŜ 106 107 Z. Banki niechętnie udzielają kredytów inwestycyjnych. Drugim wskaźnikiem. W USA wartością graniczną w małym biznesie jest proporcja 3:1. Oddziałuje to bezpośrednio na poziom ryzyka finansowego z powodu wyŜszych rat kapitałowych i odsetek.

01 7.5108.09 -9. W ostatnich trzech okresach udział ten charakteryzował się tendencją spadkową i w 2005 roku ukształtował się na. tym mniejsze jest ryzyko wynikające z zaangaŜowania kapitału obcego.07 7.85 1. ile razy kwota wypracowanych środków przewyŜsza wymagane odsetki lub teŜ.23 0. w wypadku kredytów zabezpieczonych.15 WARTOŚĆ WSKAŹNIKA (%) 2002 2003 2004 2005 ZMIANA WSKAŹNIKA (∆%) 2003/2002 2004/2003 2005/2004 Źródło: Opracowanie własne na podstawie sprawozdań finansowych firmy Agro-Handel Sp.11 0.1. W banku światowym minimum dla wskaźnika pokrycia obsługi długu I wynosi 1.2. s.72 -0.79 2. uzasadnione jest uwzględnienie w tej sytuacji zysku netto (wskaźnik pokrycia obsługi długu II).79 0.28 0.01 0. co najmniej równy wskaźnikowi pokrycia obsługi długu I.23 0.04) i struktury zobowiązań (o 0.38 3. Wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych informuje o tym.80 0.10 0.16 -6. w latach 2002 – 2005 WYSZCZEGÓLNIENIE WSKAŹNIKI ZADŁUśENIA: ogólnego długoterminowego struktury zobowiązań kapitałów własnych długoterminowego kapitałów własnych WSKAŹNIKI POKRYCIA: obsługi długu I obsługi długu II zobowiązań odsetkowych 11.65 0.15).89 8.08 1.04 -1. Wzrost wielkości wskaźników: zadłuŜenia długoterminowego (o 0.33 2. Tym samym.28 9. 61%.26 -5. Gabrusewicz op.44 1.31 -0.42 1.09 -0.27 3. z o.90 -0.03 0.05 0.83 2. Wskaźnik ten powinien być.66 4.36 1. Dla kapitałów obcych niezabezpieczonych wymaga się wskaźnika na poziomie 5.66 5.18 1.o.o. 115 .30 4.71 0. Tylko zysk pozostający w firmie moŜe być wykorzystywany do spłaty zaciągniętego kredytu. Tabela 30: Wskaźniki zadłuŜenia firmy Agro-Handel Sp. poziomie tj. bezpiecznym wg standardów zachodnich. pierwszeństwo mają zobowiązania podatkowe.06 -0.00 0. uwaŜa się wskaźnik wynoszący 2.33 13.00 0.57 -0. 276.04 0.08 0. udział obcych źródeł w finansowaniu aktywów spółki w rozpatrywanym okresie spadł o 18%. Za dobry. wskazuje na 108 W.43 0.26 0.61 0.35 -0.17 18. W latach 2002 – 2003 roku 79% całości kapitałów zaangaŜowanych w spółkę miało swe pokrycie w kapitale obcym. ile razy zysk brutto moŜe ulec obniŜeniu Ŝeby zagrozić obsłudze zadłuŜenia.54 1.22 0. z o. cit. NaleŜy podkreślić. iŜ przed zobowiązaniami kredytowymi. Im wyŜsze wartości osiąga ten wskaźnik.3 a optymalny poziom to 2. Dlatego teŜ. Tabela 30 przedstawia wskaźniki zadłuŜenia analizowanej spółki.79 0.4.02 -0.29 3.

zatem spółkę Agro-Handel moŜna uznać za powaŜnie zadłuŜoną. Wielkość wskaźnika zadłuŜenia długoterminowego . Oznacza to. zatem wskaźniki naleŜące do grupy informujących o zdolności spółki do obsługi długu przyjmują wysokie wartości.mimo tendencji spadkowej nadal utrzymuje się na bardzo wysokim poziomie: 1. przy czym racjonalny wskaźnik zadłuŜenia długoterminowego powinien mieścić się w przedziale 0.1. Natomiast spadek poziomu wskaźnika zadłuŜenia kapitałów własnych oznacza mniejsze zaangaŜowanie obcych źródeł finansowania w stosunku do źródeł własnych.5 .65. gdyŜ zobowiązania długoterminowe są mniej pilne i w pewnym okresie nie są wymagalne.korzystne zmiany w strukturze finansowania. Spółka w badanym okresie osiągała wysoki zysk. w wystarczającym stopniu zabezpiecza obsługę zaciągniętych kredytów. 116 . a tym samym zmniejszenia stopnia zadłuŜenia. iŜ wygospodarowany przez spółkę zysk.

a ich udział w aktywach ogółem wzrósł z 39. której wartość w badanym okresie wzrosła z 69 760 541.75. Dynamika wzrostu rzeczowych składników majątku wyniosła 195.37%. 138 463 400 zł. z o. W całym badanym okresie spółka osiągała zysk na poziomie od 899 865.2005 potwierdza szybkie tempo jej rozwoju.95% ale jego udział w majątku ogółem zmniejszył się z 60.90 zł osiągniętym w roku 2005. co stanowi 65.o.69% w 2002 roku do 54.33 zł do 94 684 149.o. Spadek ten związany był równieŜ ze zmianą źródeł finansowania dalszego rozwoju przedsiębiorstwa. 117 . 152 147 800 zł. Podstawowym źródłem przychodów spółki była sprzedaŜ produktów na rynku krajowym. Analiza bilansu firmy Agro-Handel Sp. W strukturze pasywów dominujący udział na początku badanego okresu posiadały zobowiązania krótkoterminowe jednakŜe w wyniku znacznego wzrostu sumy bilansowej ich udział zmniejszył się z 57.33% do 45.63% w 2005 roku.79 % w ostatnim badanym okresie.97 zł. z o. Zobowiązania krótkoterminowe zastąpione zostały kapitałem długoterminowym. Majątek obrotowy spółki w badanym okresie wzrósł o 6.Zakończenie Na podstawie przeprowadzonej analizy finansowej moŜna stwierdzić.23% Po stronie aktywów dominującą grupą był majątek trwały.87 %. którego wysokość w 2005 roku wyniosła 17 072 182. Suma bilansowa wzrosła w tym okresie o 42. Ŝe w latach 2002 – 2005 nastąpiła poprawa wyników działalności firmy Agro-Handel Sp. Z drugiej strony największy wpływ na wynik finansowy miały koszty zuŜycia materiałów i energii. które wynosiły odpowiednio: 36 398 300 zł. za lata 2002 .39 zł (wyprasowanym w 2003 roku) do 3 687 522.52 % w 2002 roku do 34. Głównym czynnikiem wpływającym na wynik finansowy spółki jest wynik na działalności gospodarczej.03% kapitału ogółem.

107%.o.2005 pozwala wyodrębnić podstawowe strumienie pienięŜne. Rachunek przepływów pienięŜnych sporządzany w latach 2002 . z o. Jak widać wskaźniki bieŜącej płynności badanej jednostki w okresie gruntownej modernizacji zakładu przetwórczego osiągnęły wielkości uznawane za niezadowalające. 52 dni. Od 2003 roku spółka poniosła duŜe wydatki na inwestycje dostosowujące zakład do standardów europejskich. Mimo pogorszeniu się w latach 2003 – 2004 poziomu wskaźnika pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym w 2005 roku jego wielkość pozostała na podobnym poziomie jak na początku badanego okresu tj. iŜ firma Agro-Handel Sp. 2003 – 80.52 zł w 2002 roku do 10 335 103.59 zł i sfinansowane zostały środkami własnymi oraz kredytami. 3 665 103.93 zł. Do roku 2004 spółka nie przestrzegała złotej reguły bilansowej.05 zł w 2005.Kapitał własny przedsiębiorstwa wzrósł z 3 817 944. Ŝe głównym źródłem przychodów był przychód netto ze sprzedaŜy. Jego udział w pasywach ogółem wynosił na koniec badanego okresu 39. kapitał zapasowy i wynik finansowy roku obrotowego. Znacznemu wydłuŜeniu. W badanym okresie dynamika przychodów ogółem 135.o.29%. Wynikiem tych zmian jest korzystna tendencja kształtowania się wyniku finansowego. 46 dni. Wskaźnik pokrycia majątku kapitałem własnym w badanym okresie kształtował się na poziomie od 52. zadłuŜenia i efektywności zaangaŜowanych środków. Rozszerzeniem ogólnej analizy struktury majątkowo . 44 dni. 3 824 654. Inwestycje w tym okresie kształtowały się na poziomie 5 740 816. NaleŜności inkasowane były w 2002 roku średnio w ciągu 36 dni.12 zł. Wydatki na inwestycje związane były głównie z nabyciem składników rzeczowego majątku trwałego. wskazuje. 2005 – 129.14% w 2002 roku do 72.finansowej jest analiza wskaźników płynności.85%. Wskaźnik pokrycia bieŜących zobowiązań w kolejnych latach kształtował się następująco: 2002 – 104. 118 .37%.06% w 2002 roku. bo o 15 dni uległ natomiast okres płacenia zobowiązań i wynosił odpowiednio: 29 dni. Pozytywnie naleŜy jednak ocenić fakt. 2004 – 89.28% przy jednoczesnej dynamice koszty działalności operacyjnej wynoszącej 133.04%. Największy wpływ na kształtowanie się wielkości kapitału własnego miały: kapitał podstawowy. z o.54%. okres ten skrócił się do 30 dni w 2005 roku. utrzymywała niski poziom wskaźników płynności finansowej tylko przez okres dwóch lat.73%. Poziom powyŜej 100% uznawany jest za prawidłowy Analiza rachunku zysków i strat zakładów mięsnych Agro-Handel Sp. a zatem przychody podstawowej działalności operacyjnej.

Rodzaj produkcji.o.76 przy jednoczesnym wzroście rentowności majątku obrotowego o 14. Ŝe systematyczna analiza sytuacji finansowej przedsiębiorstwa pozwala na dokonanie oceny przebiegu procesów gospodarczych oraz wykorzystanie ich do prawidłowego rozwoju przedsiębiorstwa. Wielkość i rodzaj inwestycji wskazują na to. JednakŜe rentowność majątku trwałego wzrosła zaledwie o 0.W latach 2002 . 119 . Agro-Handel Sp. jest przedsiębiorstwem działającym od 1992 roku.2005 roku zwiększyła się produktywność zarówno majątku trwałego jak i obrotowego. Dzięki osiąganym zyskom i jednoczesnym wysokim poziomie zadłuŜenia nie wydaje się być podmiotem zagroŜonym upadłością. Ŝe znajduje się ona nadal w fazie rozwoju. z o.39. jak i duŜa stabilność rynków zbytu pozwalają optymistycznie prognozować przyszłość firmy. Przedstawione badania potwierdzają.

nr 27. 15) Koc S.. Borowiecki R.o... Prawo gospodarcze.. s. Prawo handlowe dla ekonomistów.. Analiza finansowa.. 12) Jarzębowska M.. Czytanie bilansu przedsiębiorstwa. Warszawa 2004 14) Karczmarek U. Oskara Lanego we Wrocławiu. PWE. Wydawnictwo Primath. Analiza ekonomiczno – finansowa firmy. Bilans 2004. nr 31. Sprawozdanie finansowe i jego analiza..o. nr 9. Mikulski H.... Aport jako wkład do spółki z o...BIBLIOGRAFIA 1) Bednarski L. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa.. Konieczny Z. „Przegląd Organizacji”. s. Warszawa 1985 120 .. Absolwent. Warszawa 2004 8) Gabrusewicz W. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im.. ”Gazeta Podatkowa” 2004... Kurtys K. ”Prawo Przedsiębiorcy” 2001. z o. Duraj J.691 19) Nowak S.. Fołta T.. Warszawa 2001 5) Bury A.. 72.. Warszawa 2002 4) Bluszcz M. Grupa Wydawnicza INDOR Sp. Metoda praktyczna.. Waśniewski T. Szczecin 2004 11) Herbet A. s. Warszawa. Analiza ekonomiczna przedsiębiorstwa. Podstawy prawa gospodarczego. Wrocław 2000 7) Duraj J.. Wypych M. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego.. Analiza Finansowa w przedsiębiorstwie. Finanse przedsiębiorstw z elementami zarządzania i analizy. Godlewska J.28 – 31 10) Górski W. Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej im. PWE. 1974. s.. Pastusiak R. 12 3) Bień W. PWE.o.. Warszawa 2005 16) Kruczalak K.. Pomykalska B. Skowronek –Mielczanek A. Podstawy analizy finansowej.. 2001. Wydawnictwo Prawne LexisNexis. PWE. Oskara Lanego we Wrocławiu. Status prawny zarządu spółki z o. PWN. PWE. Wrocław 2003.. Warszawa 2006 13) Jecyszyn J. s. Warszawa 2002 17) Leszczyński Z. Kosikowski C. Warszawa 2005 9) Gajdka J.. Wersty B.. Finans-Service.. Czechowska I.. Warszawa 2000 18) Mała encyklopedia ekonomiczna. PWE. Warszawa 2001 2) Bednarski L. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie. Metodologia badań Społecznych. 9-11. Łódź 2000 6) Dudycz T.. Difin.. Wyznaczenie pojemności zadłuŜeniowej spółki..

.U. zm. Dz. Dz. Gdańsk 1995 32) ŚnieŜek E.BECK... BECK. Gdańsk 2004 22) Polityka bilansowa i analiza finansowa. funkcjonowanie. Sawicki. C. Wędzki D... Warszawa 2001 31) Sułowska J. Kraków 2002 24) Rafalski A. Reprezentacja spółki z o. zm. Uregulowania prawne. Zarządzanie płynnością finansową w przedsiębiorstwie. Dom Wydawniczy „Ostoja”. PWE.. Nowoczesne instrumenty zarządzania firmą.H.. . nr 101. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce. Warszawa 2002 26) Rybicki P. nr 137. Spółki osobowe i kapitałowe: charakterystyki.Kodeks spółek handlowych. wzory. Wydawnictwo C. Metody ilościowe w analizie finansowej przedsiębiorstwa. Zeszyty naukowe Uniwersytetu Gdańskiego Nr 20.. Prawo gospodarcze kompendium. Sprawozdania finansowe źródłem informacji o firmie. Warszawa 2004 29) Sierpińska M.. poz. zm.o.H. Warszawa 2002 27) Siemińska E.. . 36) Ustawa z dnia 15 września 2000 r. 926 z późn. PWN. Warszawa-Jaktorów 2001 25) Rutkowski A. Pałczyńska-Gościniak R. Ośrodek Doradztwa i Szkolenia „Tur”.Ordynacja podatkowa. poz.20) Olszewski J. 37) Ustawa z dnia 19 listopada 2001 r... PWN. Toruń 2002 28) Sierpińska M.. 121 . Metody pomiaru i oceny kondycji finansowej przedsiębiorstwa. Zarządzanie finansami. Ocena przedsiębiorstw według standardów światowych. poz. K. Wrocław 2002 23) Raczek T. Poltext. Problemy analizy porównawczej wyników ekonomicznych przedsiębiorstw. Wydawnictwo Ekspert. Jachna T. ODDK. Jak oceniać firmę. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. 1178 z późn. Istota.. Warszawa 2002 21) Olzacka B. Warszawa 2003 34) Urbańczyk E. . ustrój.U.. Uniwersytet Szczeciński. red. Dz... nr 94. Szczecin 2001 35) Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. PWE...U. Przewodnik po cash flow.Prawo działalności gospodarczej. Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa DOM ORGANIZATORA. Warszawa 2002 33) Tarska M. 1037 z późn. procedury zakładania. Działalność gospodarcza. Warszawa 2000 30) Sobczak K.

. Warszawa 2002 42) Więckowski J.. zm. Dz. Analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie przemysłowym.. poz. Warszawa 2000 122 . poz. Dz. Teoria i praktyka analizy finansowej w przedsiębiorstwie.38) Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. Oficyna Ekonomiczna. Jak załoŜyć firmę w Unii Europejskiej. 40) Wach K.. 209. – Krajowy Rejestr Sądowy. . nr 17. Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce.. Kraków 2005 41) Waśniewski T. PWE. Skoczylas W.U z 2002 nr 76.o rachunkowości . 39) Ustawa z dnia 29 wrzśnia1994 r. z 2001r. 694 z późn.U.

oraz źródła ich finansowania w latach 2000-2005 ___________________________________________ 56 Tabela 5: Stan zatrudnienie w firmie Agro-Handel Sp. z o. w latach 2002 – 2005 _____________________________________________________ 67 Tabela 9: Wskaźniki relacji majątku firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002 –2005 ____ 58 Tabela 6: Ranking zakładów mięsnych wg dwutygodnika AGRO-TRENDY _________ 63 Tabela 7: Kształtowanie się aktywów w firmie Agro-Handel Sp.o. w latach 2002 – 2005 _____________________________________________________ 68 Tabela 10: Kształtowanie się struktury i dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002–2005 ___________________________________ 87 123 . z o. z o.o. z o. kosztów i wyniku finansowego netto firmy Agro-Handel Sp.o. w latach 2002-2005 _______________ 85 Tabela 18: Kształtowanie się poszczególnych rodzajów przychodów i kosztów firmy Agro-Handel Sp.o. z o. z o.o. w latach 2002–2005 ______________________________________________________ 80 Tabela 15: Kształtowanie się wartości wskaźników charakteryzujących sytuację struktury kapitałowo-majątkowej firmy Agro-Handel Sp.o.o. w latach 2002-2005 ______________________________________________________ 67 Tabela 8: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki majątku firmy Agro-Handel Sp. z o. z o. z o.o. w latach 2002-2005 ______________________________________________________ 76 Tabela 12: Wskaźniki relacji kapitałów firmy Agro-Handel Sp. z o. z o.o. w latach 2002–2005 ______________________________________________________________________ 78 Tabela 13: Kształtowanie się struktury i dynamiki kapitałów własnych i obcych firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005 ______________________________________________________ 69 Tabela 11: Kształtowanie się wielkości pasywów w firmie Agro-Handel Sp. w latach 2002-2005 ___________ 81 Tabela 16: Kształtowanie się rachunku wyników firmy Agro-Handel Sp.o.o. z o.o.o. w latach 2002-2005 ___________________________________ 79 Tabela 14: Łańcuchowe wskaźniki dynamiki kapitałów firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002 – 2005 _____________________________________________________ 83 Tabela 17: Kształtowanie się struktury i dynamiki przychodów. w latach 2002–2005 ___________________________________ 86 Tabela 19: Kształtowanie się przepływu środków pieni netto z działalności netto firmy Agro-Handel Sp. z o. z o. z o. z o.SPIS TABEL Tabela 1: Uproszczony bilans dla jednostek innych niŜ banki i zakłady ubezpieczeniowe 16 Tabela 3: Dane o firmie Agro-Hndel Sp.o.o. _________________________________ 53 Tabela 4: Nakłady na inwestycje firmy Agro-Handel Sp.

w latach 2002–2005 ___ 104 Tabela 28: Wskaźniki rentowności firmy Agro-Handel Sp. z o. z o. z o. w latach 2002–2005 _____________________________________________________ 111 Tabela 30: Wskaźniki zadłuŜenia firmy Agro-Handel Sp. z o. _________________ 59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych ____________________ 70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych ___________________________ 93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej____ 95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników _______________________ 96 124 .o. w latach 2002–2005 ___________________________________ 90 Tabela 23: Analiza struktury gotówki netto z działalności inwestycyjne firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002–2005 107 Tabela 29: Wskaźniki sprawności działania firmy Agro-Handel Sp.o.o.Tabela 20: Rodzaje i kierunki przepływów pienięŜnych__________________________ 88 Tabela 21: Wynik księgowy a środki pienięŜne netto z działalności operacyjnej_______ 88 Tabela 22: Analiza pionowa gotówki netto z działalności operacyjnej firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002–2005 ___________________________________ 91 Tabela 25: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp.o. z o. z o. z o. w latach 2002–2005 – ujęcie dynamiczne ____________________________________ 103 Tabela 27: Kapitał obrotowego firmy Agro-Handel Sp. w latach 2002–2005 ___________________________________ 91 Tabela 24: Analiza struktury gotówki netto z działalności finansowej firmy Agro-Handel Sp.o. zakres i przedmiot analizy finansowej __________________________ 9 Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej __________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pienięŜnych _________________ 25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria ____________________ 36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie __________________________ 43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp.o.o. w latach 2002–2005__ 115 SPIS WYKRESÓW Schemat 1: Istota.o. z o. z o.o.o. w latach 2002–2005 – ujęcie statyczne______________________________________ 102 Tabela 26: Wskaźniki płynności finansowej firmy Agro-Handel Sp. z o.

o.SPIS SCHEMATÓW Schemat 1: Istota. zakres i przedmiot analizy finansowej __________________________ 9 Schemat 2: Klasyfikacja podstawowych informacji wykorzystywanych analizie ekonomiczno-finansowej __________________________________________________ 12 Schemat 3: Struktura rachunku przepływów środków pienięŜnych _________________ 25 Schemat 4: Rodzaje analizy finansowej ze względu na kryteria ____________________ 36 Schemat 5: Podział spółek w polskim ustawodawstwie __________________________ 43 Schemat 6: Struktura organizacyjna firmy Agro-Handel Sp. _________________ 59 Schemat 7: Klasyfikacja kapitałów podmiotów gospodarczych ____________________ 70 Schemat 8: Klasyfikacja wskaźników ekonomicznych ___________________________ 93 Schemat 9: Najczęściej przyjmowane kierunki porównań w analizie wskaźnikowej____ 95 Schemat 10: Zakłócenia w porównywalności wskaźników _______________________ 96 125 . z o.