Drgania mechaniczne Definicja Drgania mechaniczne (wibracje) - niskoczęstotliwościowe drgania akustyczne rozprzestrzeniające się w ośrodkach stałych i przekazywane do organizmu

pracownika przez określoną część jego ciała będącą w bezpośrednim kontakcie z drgającym ośrodkiem ( źródłem drgań). Charakterystyka czynnika Drgania mechaniczne w wielu przypadkach są czynnikiem roboczym, celowo wprowadzanym przez konstruktorów do maszyn czy urządzeń jako niezbędny element do realizacji zadanych procesów technologicznych np. w maszynach i urządzeniach do wibrorozdrabniania, wibroseparacji, wibracyjnego zagęszczania materiałów, oczyszczania i mielenia wibracyjnego, a także do kruszenia materiałów, wiercenia, drążenia i szlifowania. Jednakże w procesie pracy, w sposób niezamierzony, są przenoszone drogą bezpośredniego kontaktu z drgającym źródłem do organizmu pracowników i mogą wywierać ujemny wpływ na ich zdrowie, doprowadzając niejednokrotnie do trwałych zmian chorobowych. Zatem z punktu widzenia ochrony i bezpieczeństwa człowieka w środowisku pracy, drgania mechaniczne są szkodliwym czynnikiem fizycznym, który należy eliminować lub przynajmniej ograniczać. Rodzaj niekorzystnych zmian w organizmie będących następstwem zawodowej ekspozycji na drgania oraz szybkość powstawania tych zmian zależą w istotnym stopniu od miejsca ich wnikania do organizmu. Mając powyższe na względzie, drgania mechaniczne występujące w środowisku pracy podzielono umownie na dwa rodzaje:  drgania o ogólnym działaniu, przekazywane do organizmu człowieka przez jego nogi, miednicę, plecy lub boki (drgania ogólne);  drgania działające na organizm człowieka przez kończyny górne (drgania miejscowe). Źródła drgań Uwzględniając wprowadzony podział drgań mechanicznych, źródła drgań w środowisku pracy można podzielić również na dwie grupy, tj.:  źródła drgań o działaniu ogólnym,  źródła drgań działających przez kończyny górne. Przykłady źródeł drgań o działaniu ogólnym:  podłogi, podesty, pomosty w halach produkcyjnych i innych pomieszczeniach, na których zlokalizowane są stanowiska pracy. Oczywiście pierwotnymi źródłami drgań są w tym przypadku eksploatowane w pomieszczeniach lub poza nimi maszyny oraz urządzenia stacjonarne, przenośne lub przewoźne, które wprawiają w drgania podłoże, na którym stoi operator. Przyczyna drgań podłoża może też być ruch uliczny czy kolejowy,  platformy drgające,  siedziska i podłogi środków transportu (samochodów, ciągników, autobusów, tramwajów, trolejbusów oraz pojazdów kolejowych, statków, samolotów itp.),  siedziska i podłogi maszyn budowlanych (np. do robót ziemnych, fundamentowania, zagęszczania gruntów).

klucze udarowe itp. za chorobę zawodową. wiertarki udarowe.  źródła technologiczne (np. charakteryzująca się napadowymi zaburzeniami krążenia krwi w palcach rąk. postać naczyniowa. Zatem obszar potencjalnego zagrożenia pracowników tym rodzajem drgań jest bardzo rozległy.  narządów wewnętrznych człowieka.  dźwignie sterujące maszyn i pojazdów obsługiwane rękami.). obrabiane elementy trzymane w dłoniach lub prowadzone ręką przy procesach szlifowania. maszyniści. Przykłady źródeł drgań działających na organizm człowieka przez kończyny górne:  ręczne narzędzia uderzeniowe o napędzie pneumatycznym. górnictwie i budownictwie. Najczęściej rejestrowaną postacią zespołu wibracyjnego jest tzw. Narażenie na drgania mechaniczne przenoszone do organizmu przez kończyny górne powoduje głównie zmiany chorobowe w układach:  krążenia krwi (naczyniowym). gładzenia. że zawodowa ekspozycja na drgania ogólne często dotyczy też pracowników obsługujących w pozycji stojącej maszyny i urządzenia stacjonarne eksploatowane w różnych pomieszczeniach pracy. polerowania itp. rolnictwie. plecy i boki. motorniczy. zwany „zespołem wibracyjnym” jest uznawany w wielu krajach. nitowniki. Występujące wówczas .  kostno-stawowym. piły łańcuchowe itp. na którym usytuowane jest stanowisko pracy. hutniczym.). Wówczas drgania przenikają do organizmu pracownika przez jego stopy z drgającego podłoża. Należy jednak pamiętać. a skutki działania tych drgań są podobne jak drgań transmitowanych z siedzisk. ubijaki mas formierskich i betonu. jak dotąd. hydraulicznym lub elektrycznym (młotki pneumatyczne.Na drgania mechaniczne o ogólnym działaniu na organizm są narażeni przede wszystkim kierowcy. Na drgania mechaniczne działające na organizm człowieka przez kończyny górne narażeni są głównie operatorzy wszelkiego rodzaju ręcznych narzędzi wibracyjnych stosowanych powszechnie w przemyśle maszynowym. środków ochrony indywidualnej zabezpieczających przed ich szkodliwym działaniem. stoczniowym. Skutki oddziaływania drgań mechanicznych na organizm ludzki Negatywne skutki zawodowej ekspozycji na drgania o działaniu ogólnym dotyczą zwłaszcza:  układu kostnego. szlifierki.).  nerwowym. operatorzy maszyn budowlanych i drogowych. kamieniarstwie. W tych przypadkach drgania przenoszone są do organizmu z siedzisk pojazdów przez miednicę. w tym również w Polsce. W przypadku tego rodzaju drgań brak jest. Zespół tych zmian. przetwórczym a także w leśnictwie.  ręczne narzędzia obrotowe o napędzie elektrycznym lub spalinowym (wiertarki.

Nie można przypisywać właściwości antywibracyjnych rękawicom. zniekształcenia szpar stawowych. Jeżeli narażenie na drgania jest kontynuowane. zmiany okostnej.  redukują drgania w zakresie częstotliwości 200÷1250 Hz do wartości mniejszych niż 60 % wartości drgań mierzonych na dłoni operatora. które to czynniki potęgują skutki oddziaływania drgań. Tylko rękawice z certyfikatem powinny być rozpowszechniane wśród użytkowników. zmiany w utkaniu kostnym. rękawice antywibracyjne powinny spełniać inne. ale też zabezpiecza ręce przed niską temperaturą i wilgocią. a czasami w ogóle ją uniemożliwiają. czy też nie. prowadząc do obniżenia efektywności i jakości wykonywanej pracy. wyznaczony w czasie badań rękawic dla przedziału częstotliwości 32 – 200 Hz  skorygowany współczynnik przenoszenia drgań TRH wyznaczony w czasie badań rękawic dla przedziału częstotliwości 200 – 1250 Hz. Środki ochrony indywidualnej W celu ochrony pracowników przed drganiami mechanicznymi działającymi na ich organizm przez kończyny górne stosuje się rękawice antywibracyjne.6). Oznacza to. przyspieszając pojawienie się i rozwój choroby wibracyjnej . które nie spełniają jednocześnie dwóch następujących warunków:  TRM < 1 (wartość średnia skorygowanego współczynnika przenoszenia drgań przez rękawicę w zakresie częstotliwości 32 – 200 Hz mniejsza od 1) oraz  TRH < 0. Zmiany w układzie kostno-stawowym ręki powstają głównie na skutek drgań miejscowych o częstotliwościach mniejszych od 30 Hz. Obserwuje się m. Należy podkreślić. dlatego też znajdują się one w wykazie środków ochrony indywidualnej podlegających obowiązkowej certyfikacji na znak bezpieczeństwa B. zwapnienia torebek stawowych. Właściwości tłumiąco – wibroizolacyjne rękawic przeznaczonych do ochrony przed drganiami są charakteryzowane przez dwa współczynniki liczbowe:  skorygowany współczynnik przenoszenia drgań TRM. Zmiany w układzie nerwowym powstałe na skutek działania drgań miejscowych to głównie zaburzenia czucia dotyku. gdy pracuje bez rękawicy. temperatury. że rękawice można uznać za antywibracyjne jeśli:  przynajmniej nie wzmacniają drgań przekazywanych z rękojeści na dłoń operatora w zakresie częstotliwości 32÷200 Hz. czucia wibracji. że stosowanie rękawic antywibracyjnych może nie tylko ograniczyć drgania transmitowane z narzędzi do rąk operatora.in. a także dolegliwości w postaci drętwienia czy mrowienia palców i dłoni a także całych kończyn górnych. Wartości tych współczynników decydują.6 (wartość średnia skorygowanego współczynnika przenoszenia drgań przez rękawicę w zakresie częstotliwości 200 – 1250 Hz mniejsza od 0. zmiany pogłębiają się. Rejestrowane nieco rzadziej postacie zespołu wibracyjnego to postać nerwowa i postać kostnostawowa. przy czym mogą wystąpić też inne postacie mieszane.napadowe skurcze naczyń krwionośnych objawiają się blednięciem opuszki jednego lub więcej palców i stąd pochodzi jedno z potocznych określeń tej postaci zespołu wibracyjnego jako "choroby białych palców". czy rękawice można uznać za antywibracyjne. ustalone dla takich rękawic wymagania. Oprócz wymienionych wyżej warunków podstawowych.

miednicę. autobusów. pomosty w halach produkcyjnych i innych pomieszczeniach. polerowania itp. dlatego podział ten uwzględniany jest podczas oceny narażenia na drgania w środowisku pracy. nitowniki.:  podłogi.)  siedziska i podłogi maszyn budowlanych (np.:  źródła drgań o działaniu ogólnym  źródła drgań działających przez kończyny górne. Długotrwałe narażenie człowieka na drgania może wywołać. bądź też mogą spowodować wzbudzenie do drgań całego ciała lub jego części. ciągników. Źródłami drgań o działaniu ogólnym są np.). będących następstwem zawodowej ekspozycji na drgania oraz szybkość ich powstawania zależy w istotnym stopniu od miejsca wnikania drgań do organizmu. podesty. Źródłami drgań działających na organizm człowieka przez kończyny górne są głównie:  ręczne narzędzia uderzeniowe o napędzie pneumatycznym. statków. na których zlokalizowane są stanowiska pracy. źródła drgań w środowisku pracy można podzielić również na dwie grupy tj. Reakcja organizmu człowieka zależy od rodzaju działających na niego drgań. szlifierki. hydraulicznym lub elektrycznym (młotki pneumatyczne. przenoszone przez nogi. Rozróżniane są:  drgania o ogólnym działaniu na organizmu człowieka. klucze udarowe itp. Oczywiście pierwotnymi źródłami drgań są w tym przypadku eksploatowane w pomieszczeniach lub poza nimi maszyny oraz urządzenia stacjonarne. a nawet struktur komórkowych. zagęszczania gruntów). ubijaki mas formierskich i betonu. plecy lub boki (drgania ogólne)  drgania działające na organizm człowieka przez kończyny górne (drgania miejscowe) .)  dźwignie sterujące maszyn i pojazdów obsługiwane rękami  źródła technologiczne (np. do robót ziemnych. szereg zaburzeń w organizmie. obrabiane elementy trzymane w dłoniach lub prowadzone ręką przy procesach szlifowania. Uwzględniając wprowadzony podział drgań mechanicznych.Podział drgań mechanicznych i ich źródła w środowisku pracy: Drgania mechaniczne można podzielić w różnoraki sposób. które wprawiają w drgania podłoże. aktualnie obowiązują inne wartości dopuszczalne ustalone we względu na ochronę zdrowia dla drgań o oddziaływaniu ogólnym. samolotów itp. piły łańcuchowe itp. . a inne dla drgań działających przez kończyny górne. tramwajów. fundamentowania.)  ręczne narzędzia obrotowe o napędzie elektrycznym lub spalinowym (wiertarki. wiertarki udarowe. Rodzaje niekorzystnych zmian w organizmie człowieka. Przyczyną drgań podłoża może też być ruch uliczny czy kolejowy  platformy drgające  siedziska i podłogi środków transportu (samochodów. gładzenia. trolejbusów oraz pojazdów kolejowych. Skutki oddziaływania drgań mechanicznych na organizm człowieka Drgania mechaniczne przenoszone z układów drgających do organizmu człowieka mogą negatywnie oddziaływać bezpośrednio na poszczególne tkanki i naczynia krwionośne. przenośne lub przewoźne. w zależności od przyjętych kryteriów . na którym stoi operator.

Negatywne skutki zawodowej ekspozycji na drgania o działaniu ogólnym dotyczą zwłaszcza:  układu kostnego  narządów wewnętrznych człowieka. Stąd zespół tych zmian. Na drgania mechaniczne działające na organizm człowieka przez kończyny górne narażeni są głównie operatorzy wszelkiego rodzaju ręcznych narzędzi wibracyjnych stosowanych powszechnie w przemyśle maszynowym. rolnictwie. górnictwie i budownictwie. Występują także postacie mieszane. charakteryzująca się napadowymi zaburzeniami krążenia krwi w palcach rąk. Zmiany w układzie nerwowym powstałe na skutek działania drgań miejscowych to głównie zaburzenia czucia dotyku. Ostatnio równie często rejestrowany jest zespół wibracyjny w postaci kostno-stawowej i nerwowej. a także dolegliwości w postaci drętwienia czy mrowienia palców i rąk.doprowadzając w konsekwencji do trwałych. Według danych zebranych przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi. stanowił w Polsce 3. zmiany okostnej. zmiany pogłębiają się. na które eksponowany jest człowiek (ogólne czy miejscowe). chorobach zakaźnych i inwazyjnych.in. Z analizy struktury i zapadalności na choroby zawodowe w Polsce w ostatnich pięciu latach wynika. w tym również w Polsce. Występujące wówczas napadowe skurcze naczyń krwionośnych objawiają się blednięciem opuszki jednego lub więcej palców i stąd pochodzi jedno z potocznych określeń tej postaci zespołu wibracyjnego jako "choroby białych palców". Zatem obszar potencjalnego zagrożenia pracowników tym rodzajem drgań jest bardzo rozległy. Jeżeli narażenie na drgania jest kontynuowane. kamieniarstwie. Zmiany w układzie kostno-stawowym ręki powstają głównie na skutek drgań miejscowych o częstotliwościach mniejszych od 30 Hz. Narażenie na drgania mechaniczne przenoszone do organizmu przez kończyny górne powoduje głównie zmiany chorobowe w układach:  krążenia krwi (naczyniowym)  nerwowym  kostno-stawowym. Obserwuje się m. nieodwracalnych zmian chorobowych. pylicach płuc. Najczęściej rejestrowaną jego postacią jest postać naczyniowa. zespół wibracyjny w 2001 r.4 % wszystkich stwierdzonych chorób zawodowych i znajdował się na liście tych chorób na 7 miejscu po chorobach narządu głosu. przy czym rodzaj tych zmian zależny jest od rodzaju drgań. a także w USA i Japonii. za chorobę zawodową. stoczniowym. Zespól wibracyjny stanowi istotny problem nie tylko w Polsce. zwapnienia torebek stawowych. hutniczym. . Przeprowadzone na dużych grupach pracowniczych badania epidemiologiczne wykazały ścisły związek przyczynowy między zmianami chorobowymi stwierdzanymi w wymienionych układach a występowaniem mechanicznych drgań miejscowych w środowisku pracy. temperatury. przetwórczym. że co roku orzekanych jest kilkaset nowych przypadków zespołu wibracyjnego. zmiany w utkaniu kostnym. wibracji. zawodowym uszkodzeniu słuchu. ale też we wszystkich krajach Europy. a także w leśnictwie. zniekształcenia szpar stawowych. chorobach skóry oraz przewlekłych chorobach oskrzeli. zwany zespołem wibracyjnym. został uznany w wielu krajach. prowadząc do obniżenia zdolności do pracy i innych czynności życiowych.

Skutkom biologicznym oddziaływania drgań miejscowych i ogólnych na organizm człowieka. osób. Zalicza się do nich m. w narządzie przedsionkowo-ślimakowym. a czasami w ogóle ją uniemożliwiają. w celu oceny zawodowego ryzyka utraty zdrowia wynikającego z ekspozycji na drgania oraz podejmowanie działań ograniczających występujące ryzyko. podobnie jak zespół wibracyjny będący następstwem działania drgań miejscowych. Uwzględniając powszechność występowania drgań mechanicznych w środowisku pracy oraz wynikające z tego skutki.W układzie kostnym chorobowe zmiany powstają głównie w odcinku lędźwiowym kręgosłupa. Zawodowa ekspozycja na drgania ogólne często dotyczy też pracowników obsługujących w pozycji stojącej maszyny i urządzenia stacjonarne eksploatowane w różnych pomieszczeniach pracy. ale badania dużych grup narażonych zawodowo na drgania ogólne wskazują. a skutki działania tych drgań są podobne jak drgań transmitowanych z siedzisk. W tych przypadkach drgania są przenoszone do organizmu z siedzisk pojazdów przez miednicę. Najlepiej udokumentowane są niekorzystne zmiany w czynnościach narządów układu pokarmowego. tj.godzinnego . w Belgii i w Niemczech) za chorobę zawodową. m. Dlatego też ustalono najwyższe dopuszczalne natężenia (NDN) tych czynników.:  zwiększenie czasu reakcji ruchowej  zwiększenie czasu reakcji wzrokowej  zakłócenia w koordynacji ruchów  nadmierne zmęczenie  bezsenność  rozdrażnienie  osłabienie pamięci.in. narządach układu rozrodczego. rzadziej w odcinku szyjnym. towarzyszą zazwyczaj tzw.wartości dopuszczalne Drgania mechaniczne należą do czynników fizycznych potencjalnie szkodliwym działaniu w środowisku pracy.in. narządach klatki piersiowej. operatorzy maszyn budowlanych i drogowych. motorniczowie. na którym usytuowane jest stanowisko pracy. Kryteria oceny ekspozycji na drgania . że zaburzenia występują również. Niekorzystne zmiany funkcjonalne prowadzą do obniżenia efektywności i jakości wykonywanej pracy. przy przekroczonych wartościach dopuszczalnych. Zespół bólowy kręgosłupa będący następstwem zmian chorobowych. w tym głównie żołądka i przełyku. plecy i boki. Zaburzenia w czynnościach narządów wewnętrznych pojawiające się na skutek działania drgań ogólnych. takie wartości. ustalonych ze względu na ochronę zdrowia. narządach jamy nosowo-gardłowej. maszyniści. tj. są głównie wynikiem pobudzenia poszczególnych narządów do drgań rezonansowych (częstotliwości drgań własnych większości narządów zawierają się w zakresie 2 ÷ 18 Hz). W takim przypadku drgania przenikają do organizmu pracownika przez jego stopy z drgającego podłoża. skutki funkcjonalne. 100 tys. 40 tys. przy których oddziaływanie danego czynnika na pracownika w ciągu 8 . konieczne są pomiary tego czynnika na stanowiskach pracy. a występujący u osób narażonych zawodowo na drgania ogólne został uznany w niektórych krajach (np. pracuje ok. Na drgania mechaniczne o ogólnym działaniu na organizm są narażeni przede wszystkim kierowcy. Wg danych statystycznych z ostatnich lat liczba osób zatrudnionych w Polsce w warunkach narażenia na drgania wynosi ok. W warunkach zagrożenia drganiami.

y i z dla ekspozycji trwających 30 minut i krótszych. W przypadku zawodowego narażenia na drgania.  dla drgań o ogólnym działaniu na organizm człowieka wartość sumy wektorowej skutecznych. Nie wolno zatrudniać kobiet w ciąży w warunkach narażenia na drgania działające na organizm przez kończyny górne. wartości niższe od NDN obowiązują przy zatrudnianiu kobiet w ciąży i młodocianych. których:  wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. dla ekspozycji trwających 30 minut i krócej maksymalna dopuszczalna wartość sumy wektorowej skutecznych. skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. przekracza 4 m/s2 .  maksymalna wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. przy 8-godzinnym działaniu drgań na organizm człowieka. nie powinno spowodować ujemnych zmian w jego stanie zdrowia oraz w stanie zdrowia jego przyszłych pokoleń.2 m/s2 .8 m/s2 . są wyrażone jako dopuszczalne wartości sum wektorowych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń trzech składowych kierunkowych drgań x. skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. y i z nie powinna przekraczać 11. y i z nie powinna przekraczać 3. zarówno działających na człowieka przez kończyny górne jak też o ogólnym działaniu. Nie wolno też zatrudniać kobiet w ciąży przy żadnej pracy w warunkach narażenia na drgania o ogólnym działaniu na organizm człowieka. przekracza 1 m/s2 . y i z przy 8-godzinnym działaniu drgań na organizm. przez okres jego aktywności zawodowej.  maksymalna wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x.2 m/s2 . Wzbronione jest zatrudnianie młodocianych w warunkach narażenia na drgania działające na organizm przez kończyny górne. przekracza 1 m/s2 .dobowego i przeciętnego tygodniowego wymiaru czasu pracy. których:  wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. jeżeli inne szczegółowe przepisy nie określają wartości niższych. z. . Najwyższe dopuszczalne natężenia (NDN) drgań mechanicznych. y.  dla drgań działających na organizm człowieka przez kończyny górne wartość sumy wektorowej skutecznych. y i z.8 m/s2 . skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. y i z nie powinna przekraczać 0. dla ekspozycji trwających 30 minut i krócej maksymalna dopuszczalna wartość sumy wektorowej skutecznych. y i z przy 8-godzinnym działaniu drgań na organizm. dla ekspozycji trwających 30 minut i krótszych. przekracza 4 m/s2 . Podane wartości NDN drgań mechanicznych stosuje się. y i z nie powinna przekraczać 2. przy 8-godzinnym działaniu drgań na organizm człowieka.

przekracza 0. y i z przy 8-godzinnym działaniu drgań na organizm.  maksymalna wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x.Wzbronione jest zatrudnianie młodocianych w warunkach narażenia na drgania o ogólnym oddziaływaniu na organizm człowieka. y i z dla ekspozycji trwających 30 minut i krótszych. przekracza 1 m/s2 .25 m/s2 . których:  wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful