Drgania mechaniczne Definicja Drgania mechaniczne (wibracje) - niskoczęstotliwościowe drgania akustyczne rozprzestrzeniające się w ośrodkach stałych i przekazywane do organizmu

pracownika przez określoną część jego ciała będącą w bezpośrednim kontakcie z drgającym ośrodkiem ( źródłem drgań). Charakterystyka czynnika Drgania mechaniczne w wielu przypadkach są czynnikiem roboczym, celowo wprowadzanym przez konstruktorów do maszyn czy urządzeń jako niezbędny element do realizacji zadanych procesów technologicznych np. w maszynach i urządzeniach do wibrorozdrabniania, wibroseparacji, wibracyjnego zagęszczania materiałów, oczyszczania i mielenia wibracyjnego, a także do kruszenia materiałów, wiercenia, drążenia i szlifowania. Jednakże w procesie pracy, w sposób niezamierzony, są przenoszone drogą bezpośredniego kontaktu z drgającym źródłem do organizmu pracowników i mogą wywierać ujemny wpływ na ich zdrowie, doprowadzając niejednokrotnie do trwałych zmian chorobowych. Zatem z punktu widzenia ochrony i bezpieczeństwa człowieka w środowisku pracy, drgania mechaniczne są szkodliwym czynnikiem fizycznym, który należy eliminować lub przynajmniej ograniczać. Rodzaj niekorzystnych zmian w organizmie będących następstwem zawodowej ekspozycji na drgania oraz szybkość powstawania tych zmian zależą w istotnym stopniu od miejsca ich wnikania do organizmu. Mając powyższe na względzie, drgania mechaniczne występujące w środowisku pracy podzielono umownie na dwa rodzaje:  drgania o ogólnym działaniu, przekazywane do organizmu człowieka przez jego nogi, miednicę, plecy lub boki (drgania ogólne);  drgania działające na organizm człowieka przez kończyny górne (drgania miejscowe). Źródła drgań Uwzględniając wprowadzony podział drgań mechanicznych, źródła drgań w środowisku pracy można podzielić również na dwie grupy, tj.:  źródła drgań o działaniu ogólnym,  źródła drgań działających przez kończyny górne. Przykłady źródeł drgań o działaniu ogólnym:  podłogi, podesty, pomosty w halach produkcyjnych i innych pomieszczeniach, na których zlokalizowane są stanowiska pracy. Oczywiście pierwotnymi źródłami drgań są w tym przypadku eksploatowane w pomieszczeniach lub poza nimi maszyny oraz urządzenia stacjonarne, przenośne lub przewoźne, które wprawiają w drgania podłoże, na którym stoi operator. Przyczyna drgań podłoża może też być ruch uliczny czy kolejowy,  platformy drgające,  siedziska i podłogi środków transportu (samochodów, ciągników, autobusów, tramwajów, trolejbusów oraz pojazdów kolejowych, statków, samolotów itp.),  siedziska i podłogi maszyn budowlanych (np. do robót ziemnych, fundamentowania, zagęszczania gruntów).

że zawodowa ekspozycja na drgania ogólne często dotyczy też pracowników obsługujących w pozycji stojącej maszyny i urządzenia stacjonarne eksploatowane w różnych pomieszczeniach pracy. szlifierki. wiertarki udarowe.  nerwowym. a skutki działania tych drgań są podobne jak drgań transmitowanych z siedzisk. Należy jednak pamiętać. Przykłady źródeł drgań działających na organizm człowieka przez kończyny górne:  ręczne narzędzia uderzeniowe o napędzie pneumatycznym. górnictwie i budownictwie. hutniczym. piły łańcuchowe itp. zwany „zespołem wibracyjnym” jest uznawany w wielu krajach. jak dotąd.  dźwignie sterujące maszyn i pojazdów obsługiwane rękami. Wówczas drgania przenikają do organizmu pracownika przez jego stopy z drgającego podłoża. gładzenia. Najczęściej rejestrowaną postacią zespołu wibracyjnego jest tzw. klucze udarowe itp. W przypadku tego rodzaju drgań brak jest.). maszyniści. postać naczyniowa.). stoczniowym. środków ochrony indywidualnej zabezpieczających przed ich szkodliwym działaniem. na którym usytuowane jest stanowisko pracy. przetwórczym a także w leśnictwie.  narządów wewnętrznych człowieka. obrabiane elementy trzymane w dłoniach lub prowadzone ręką przy procesach szlifowania. Zatem obszar potencjalnego zagrożenia pracowników tym rodzajem drgań jest bardzo rozległy.  źródła technologiczne (np. motorniczy. nitowniki. za chorobę zawodową. kamieniarstwie.). Występujące wówczas . Zespół tych zmian.Na drgania mechaniczne o ogólnym działaniu na organizm są narażeni przede wszystkim kierowcy. w tym również w Polsce. Narażenie na drgania mechaniczne przenoszone do organizmu przez kończyny górne powoduje głównie zmiany chorobowe w układach:  krążenia krwi (naczyniowym). rolnictwie.  ręczne narzędzia obrotowe o napędzie elektrycznym lub spalinowym (wiertarki.  kostno-stawowym. polerowania itp. Na drgania mechaniczne działające na organizm człowieka przez kończyny górne narażeni są głównie operatorzy wszelkiego rodzaju ręcznych narzędzi wibracyjnych stosowanych powszechnie w przemyśle maszynowym. plecy i boki. Skutki oddziaływania drgań mechanicznych na organizm ludzki Negatywne skutki zawodowej ekspozycji na drgania o działaniu ogólnym dotyczą zwłaszcza:  układu kostnego. hydraulicznym lub elektrycznym (młotki pneumatyczne. ubijaki mas formierskich i betonu. W tych przypadkach drgania przenoszone są do organizmu z siedzisk pojazdów przez miednicę. operatorzy maszyn budowlanych i drogowych. charakteryzująca się napadowymi zaburzeniami krążenia krwi w palcach rąk.

zmiany w utkaniu kostnym. Nie można przypisywać właściwości antywibracyjnych rękawicom. zwapnienia torebek stawowych. zniekształcenia szpar stawowych. Wartości tych współczynników decydują. rękawice antywibracyjne powinny spełniać inne.in. czucia wibracji. prowadząc do obniżenia efektywności i jakości wykonywanej pracy. przyspieszając pojawienie się i rozwój choroby wibracyjnej . Zmiany w układzie kostno-stawowym ręki powstają głównie na skutek drgań miejscowych o częstotliwościach mniejszych od 30 Hz. a także dolegliwości w postaci drętwienia czy mrowienia palców i dłoni a także całych kończyn górnych. temperatury. zmiany okostnej. czy rękawice można uznać za antywibracyjne. czy też nie. Obserwuje się m. ale też zabezpiecza ręce przed niską temperaturą i wilgocią.napadowe skurcze naczyń krwionośnych objawiają się blednięciem opuszki jednego lub więcej palców i stąd pochodzi jedno z potocznych określeń tej postaci zespołu wibracyjnego jako "choroby białych palców". zmiany pogłębiają się. wyznaczony w czasie badań rękawic dla przedziału częstotliwości 32 – 200 Hz  skorygowany współczynnik przenoszenia drgań TRH wyznaczony w czasie badań rękawic dla przedziału częstotliwości 200 – 1250 Hz. że rękawice można uznać za antywibracyjne jeśli:  przynajmniej nie wzmacniają drgań przekazywanych z rękojeści na dłoń operatora w zakresie częstotliwości 32÷200 Hz. Tylko rękawice z certyfikatem powinny być rozpowszechniane wśród użytkowników. Należy podkreślić. ustalone dla takich rękawic wymagania. Właściwości tłumiąco – wibroizolacyjne rękawic przeznaczonych do ochrony przed drganiami są charakteryzowane przez dwa współczynniki liczbowe:  skorygowany współczynnik przenoszenia drgań TRM. które nie spełniają jednocześnie dwóch następujących warunków:  TRM < 1 (wartość średnia skorygowanego współczynnika przenoszenia drgań przez rękawicę w zakresie częstotliwości 32 – 200 Hz mniejsza od 1) oraz  TRH < 0.6 (wartość średnia skorygowanego współczynnika przenoszenia drgań przez rękawicę w zakresie częstotliwości 200 – 1250 Hz mniejsza od 0. przy czym mogą wystąpić też inne postacie mieszane. Rejestrowane nieco rzadziej postacie zespołu wibracyjnego to postać nerwowa i postać kostnostawowa.  redukują drgania w zakresie częstotliwości 200÷1250 Hz do wartości mniejszych niż 60 % wartości drgań mierzonych na dłoni operatora. a czasami w ogóle ją uniemożliwiają. Jeżeli narażenie na drgania jest kontynuowane. Oprócz wymienionych wyżej warunków podstawowych. które to czynniki potęgują skutki oddziaływania drgań. że stosowanie rękawic antywibracyjnych może nie tylko ograniczyć drgania transmitowane z narzędzi do rąk operatora. Środki ochrony indywidualnej W celu ochrony pracowników przed drganiami mechanicznymi działającymi na ich organizm przez kończyny górne stosuje się rękawice antywibracyjne.6). Zmiany w układzie nerwowym powstałe na skutek działania drgań miejscowych to głównie zaburzenia czucia dotyku. dlatego też znajdują się one w wykazie środków ochrony indywidualnej podlegających obowiązkowej certyfikacji na znak bezpieczeństwa B. gdy pracuje bez rękawicy. Oznacza to.

tramwajów. do robót ziemnych. szlifierki. przenoszone przez nogi. na których zlokalizowane są stanowiska pracy. polerowania itp. aktualnie obowiązują inne wartości dopuszczalne ustalone we względu na ochronę zdrowia dla drgań o oddziaływaniu ogólnym. nitowniki. Długotrwałe narażenie człowieka na drgania może wywołać. a nawet struktur komórkowych. autobusów. Rozróżniane są:  drgania o ogólnym działaniu na organizmu człowieka. bądź też mogą spowodować wzbudzenie do drgań całego ciała lub jego części. trolejbusów oraz pojazdów kolejowych.). statków.:  źródła drgań o działaniu ogólnym  źródła drgań działających przez kończyny górne.)  siedziska i podłogi maszyn budowlanych (np. samolotów itp. przenośne lub przewoźne. szereg zaburzeń w organizmie. piły łańcuchowe itp. zagęszczania gruntów).)  dźwignie sterujące maszyn i pojazdów obsługiwane rękami  źródła technologiczne (np. wiertarki udarowe. które wprawiają w drgania podłoże. podesty.:  podłogi. a inne dla drgań działających przez kończyny górne. Uwzględniając wprowadzony podział drgań mechanicznych. Rodzaje niekorzystnych zmian w organizmie człowieka. ubijaki mas formierskich i betonu. Skutki oddziaływania drgań mechanicznych na organizm człowieka Drgania mechaniczne przenoszone z układów drgających do organizmu człowieka mogą negatywnie oddziaływać bezpośrednio na poszczególne tkanki i naczynia krwionośne. Reakcja organizmu człowieka zależy od rodzaju działających na niego drgań. plecy lub boki (drgania ogólne)  drgania działające na organizm człowieka przez kończyny górne (drgania miejscowe) . obrabiane elementy trzymane w dłoniach lub prowadzone ręką przy procesach szlifowania. klucze udarowe itp. w zależności od przyjętych kryteriów . Źródłami drgań działających na organizm człowieka przez kończyny górne są głównie:  ręczne narzędzia uderzeniowe o napędzie pneumatycznym. dlatego podział ten uwzględniany jest podczas oceny narażenia na drgania w środowisku pracy. Oczywiście pierwotnymi źródłami drgań są w tym przypadku eksploatowane w pomieszczeniach lub poza nimi maszyny oraz urządzenia stacjonarne. fundamentowania. będących następstwem zawodowej ekspozycji na drgania oraz szybkość ich powstawania zależy w istotnym stopniu od miejsca wnikania drgań do organizmu.)  ręczne narzędzia obrotowe o napędzie elektrycznym lub spalinowym (wiertarki. na którym stoi operator. hydraulicznym lub elektrycznym (młotki pneumatyczne. miednicę. Źródłami drgań o działaniu ogólnym są np. gładzenia. Przyczyną drgań podłoża może też być ruch uliczny czy kolejowy  platformy drgające  siedziska i podłogi środków transportu (samochodów. pomosty w halach produkcyjnych i innych pomieszczeniach. . ciągników.Podział drgań mechanicznych i ich źródła w środowisku pracy: Drgania mechaniczne można podzielić w różnoraki sposób. źródła drgań w środowisku pracy można podzielić również na dwie grupy tj.

Narażenie na drgania mechaniczne przenoszone do organizmu przez kończyny górne powoduje głównie zmiany chorobowe w układach:  krążenia krwi (naczyniowym)  nerwowym  kostno-stawowym. kamieniarstwie. Obserwuje się m. Zmiany w układzie kostno-stawowym ręki powstają głównie na skutek drgań miejscowych o częstotliwościach mniejszych od 30 Hz. Zmiany w układzie nerwowym powstałe na skutek działania drgań miejscowych to głównie zaburzenia czucia dotyku. a także dolegliwości w postaci drętwienia czy mrowienia palców i rąk. zawodowym uszkodzeniu słuchu. ale też we wszystkich krajach Europy. zmiany okostnej. Jeżeli narażenie na drgania jest kontynuowane.doprowadzając w konsekwencji do trwałych. górnictwie i budownictwie.4 % wszystkich stwierdzonych chorób zawodowych i znajdował się na liście tych chorób na 7 miejscu po chorobach narządu głosu. chorobach zakaźnych i inwazyjnych.in. Na drgania mechaniczne działające na organizm człowieka przez kończyny górne narażeni są głównie operatorzy wszelkiego rodzaju ręcznych narzędzi wibracyjnych stosowanych powszechnie w przemyśle maszynowym. chorobach skóry oraz przewlekłych chorobach oskrzeli. nieodwracalnych zmian chorobowych. wibracji. Zatem obszar potencjalnego zagrożenia pracowników tym rodzajem drgań jest bardzo rozległy. zwapnienia torebek stawowych. Najczęściej rejestrowaną jego postacią jest postać naczyniowa. prowadząc do obniżenia zdolności do pracy i innych czynności życiowych. stanowił w Polsce 3. zmiany w utkaniu kostnym. Występują także postacie mieszane. zwany zespołem wibracyjnym. rolnictwie. charakteryzująca się napadowymi zaburzeniami krążenia krwi w palcach rąk. Występujące wówczas napadowe skurcze naczyń krwionośnych objawiają się blednięciem opuszki jednego lub więcej palców i stąd pochodzi jedno z potocznych określeń tej postaci zespołu wibracyjnego jako "choroby białych palców". zmiany pogłębiają się. temperatury. na które eksponowany jest człowiek (ogólne czy miejscowe). że co roku orzekanych jest kilkaset nowych przypadków zespołu wibracyjnego. pylicach płuc. przetwórczym. Przeprowadzone na dużych grupach pracowniczych badania epidemiologiczne wykazały ścisły związek przyczynowy między zmianami chorobowymi stwierdzanymi w wymienionych układach a występowaniem mechanicznych drgań miejscowych w środowisku pracy. . hutniczym. Zespól wibracyjny stanowi istotny problem nie tylko w Polsce. zespół wibracyjny w 2001 r. został uznany w wielu krajach. Negatywne skutki zawodowej ekspozycji na drgania o działaniu ogólnym dotyczą zwłaszcza:  układu kostnego  narządów wewnętrznych człowieka. Ostatnio równie często rejestrowany jest zespół wibracyjny w postaci kostno-stawowej i nerwowej. zniekształcenia szpar stawowych. za chorobę zawodową. a także w leśnictwie. a także w USA i Japonii. w tym również w Polsce. Stąd zespół tych zmian. Według danych zebranych przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi. stoczniowym. przy czym rodzaj tych zmian zależny jest od rodzaju drgań. Z analizy struktury i zapadalności na choroby zawodowe w Polsce w ostatnich pięciu latach wynika.

ale badania dużych grup narażonych zawodowo na drgania ogólne wskazują. Dlatego też ustalono najwyższe dopuszczalne natężenia (NDN) tych czynników. konieczne są pomiary tego czynnika na stanowiskach pracy. rzadziej w odcinku szyjnym. pracuje ok. W takim przypadku drgania przenikają do organizmu pracownika przez jego stopy z drgającego podłoża. 40 tys. przy których oddziaływanie danego czynnika na pracownika w ciągu 8 . towarzyszą zazwyczaj tzw. w narządzie przedsionkowo-ślimakowym. Zawodowa ekspozycja na drgania ogólne często dotyczy też pracowników obsługujących w pozycji stojącej maszyny i urządzenia stacjonarne eksploatowane w różnych pomieszczeniach pracy.wartości dopuszczalne Drgania mechaniczne należą do czynników fizycznych potencjalnie szkodliwym działaniu w środowisku pracy.:  zwiększenie czasu reakcji ruchowej  zwiększenie czasu reakcji wzrokowej  zakłócenia w koordynacji ruchów  nadmierne zmęczenie  bezsenność  rozdrażnienie  osłabienie pamięci. tj. narządach jamy nosowo-gardłowej. Skutkom biologicznym oddziaływania drgań miejscowych i ogólnych na organizm człowieka.W układzie kostnym chorobowe zmiany powstają głównie w odcinku lędźwiowym kręgosłupa.in. takie wartości. plecy i boki. a występujący u osób narażonych zawodowo na drgania ogólne został uznany w niektórych krajach (np. Na drgania mechaniczne o ogólnym działaniu na organizm są narażeni przede wszystkim kierowcy. narządach klatki piersiowej. Zespół bólowy kręgosłupa będący następstwem zmian chorobowych. osób. W tych przypadkach drgania są przenoszone do organizmu z siedzisk pojazdów przez miednicę. na którym usytuowane jest stanowisko pracy. Niekorzystne zmiany funkcjonalne prowadzą do obniżenia efektywności i jakości wykonywanej pracy. Najlepiej udokumentowane są niekorzystne zmiany w czynnościach narządów układu pokarmowego. w tym głównie żołądka i przełyku. podobnie jak zespół wibracyjny będący następstwem działania drgań miejscowych.godzinnego . że zaburzenia występują również. Wg danych statystycznych z ostatnich lat liczba osób zatrudnionych w Polsce w warunkach narażenia na drgania wynosi ok. Uwzględniając powszechność występowania drgań mechanicznych w środowisku pracy oraz wynikające z tego skutki. ustalonych ze względu na ochronę zdrowia. skutki funkcjonalne. a skutki działania tych drgań są podobne jak drgań transmitowanych z siedzisk. w celu oceny zawodowego ryzyka utraty zdrowia wynikającego z ekspozycji na drgania oraz podejmowanie działań ograniczających występujące ryzyko. Kryteria oceny ekspozycji na drgania . są głównie wynikiem pobudzenia poszczególnych narządów do drgań rezonansowych (częstotliwości drgań własnych większości narządów zawierają się w zakresie 2 ÷ 18 Hz). W warunkach zagrożenia drganiami. narządach układu rozrodczego. przy przekroczonych wartościach dopuszczalnych.in. a czasami w ogóle ją uniemożliwiają. tj. 100 tys. w Belgii i w Niemczech) za chorobę zawodową. maszyniści. operatorzy maszyn budowlanych i drogowych. motorniczowie. m. Zaburzenia w czynnościach narządów wewnętrznych pojawiające się na skutek działania drgań ogólnych. Zalicza się do nich m.

y i z przy 8-godzinnym działaniu drgań na organizm. Najwyższe dopuszczalne natężenia (NDN) drgań mechanicznych.  maksymalna wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. zarówno działających na człowieka przez kończyny górne jak też o ogólnym działaniu. przy 8-godzinnym działaniu drgań na organizm człowieka. jeżeli inne szczegółowe przepisy nie określają wartości niższych. y i z dla ekspozycji trwających 30 minut i krótszych.  dla drgań o ogólnym działaniu na organizm człowieka wartość sumy wektorowej skutecznych. przekracza 4 m/s2 . wartości niższe od NDN obowiązują przy zatrudnianiu kobiet w ciąży i młodocianych. dla ekspozycji trwających 30 minut i krótszych. których:  wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. Podane wartości NDN drgań mechanicznych stosuje się.8 m/s2 .2 m/s2 . przekracza 1 m/s2 . skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. których:  wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. dla ekspozycji trwających 30 minut i krócej maksymalna dopuszczalna wartość sumy wektorowej skutecznych. nie powinno spowodować ujemnych zmian w jego stanie zdrowia oraz w stanie zdrowia jego przyszłych pokoleń. przy 8-godzinnym działaniu drgań na organizm człowieka.2 m/s2 . są wyrażone jako dopuszczalne wartości sum wektorowych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń trzech składowych kierunkowych drgań x. . z. przekracza 4 m/s2 . skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. y i z nie powinna przekraczać 2. skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. przez okres jego aktywności zawodowej.  dla drgań działających na organizm człowieka przez kończyny górne wartość sumy wektorowej skutecznych. y i z. W przypadku zawodowego narażenia na drgania. dla ekspozycji trwających 30 minut i krócej maksymalna dopuszczalna wartość sumy wektorowej skutecznych. y i z nie powinna przekraczać 11. Nie wolno też zatrudniać kobiet w ciąży przy żadnej pracy w warunkach narażenia na drgania o ogólnym działaniu na organizm człowieka. y. y i z przy 8-godzinnym działaniu drgań na organizm. Nie wolno zatrudniać kobiet w ciąży w warunkach narażenia na drgania działające na organizm przez kończyny górne.8 m/s2 . y i z nie powinna przekraczać 3. Wzbronione jest zatrudnianie młodocianych w warunkach narażenia na drgania działające na organizm przez kończyny górne.  maksymalna wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. przekracza 1 m/s2 . y i z nie powinna przekraczać 0.dobowego i przeciętnego tygodniowego wymiaru czasu pracy.

y i z przy 8-godzinnym działaniu drgań na organizm. y i z dla ekspozycji trwających 30 minut i krótszych. . przekracza 0.25 m/s2 .  maksymalna wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. których:  wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. przekracza 1 m/s2 .Wzbronione jest zatrudnianie młodocianych w warunkach narażenia na drgania o ogólnym oddziaływaniu na organizm człowieka.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful