Drgania mechaniczne Definicja Drgania mechaniczne (wibracje) - niskoczęstotliwościowe drgania akustyczne rozprzestrzeniające się w ośrodkach stałych i przekazywane do organizmu

pracownika przez określoną część jego ciała będącą w bezpośrednim kontakcie z drgającym ośrodkiem ( źródłem drgań). Charakterystyka czynnika Drgania mechaniczne w wielu przypadkach są czynnikiem roboczym, celowo wprowadzanym przez konstruktorów do maszyn czy urządzeń jako niezbędny element do realizacji zadanych procesów technologicznych np. w maszynach i urządzeniach do wibrorozdrabniania, wibroseparacji, wibracyjnego zagęszczania materiałów, oczyszczania i mielenia wibracyjnego, a także do kruszenia materiałów, wiercenia, drążenia i szlifowania. Jednakże w procesie pracy, w sposób niezamierzony, są przenoszone drogą bezpośredniego kontaktu z drgającym źródłem do organizmu pracowników i mogą wywierać ujemny wpływ na ich zdrowie, doprowadzając niejednokrotnie do trwałych zmian chorobowych. Zatem z punktu widzenia ochrony i bezpieczeństwa człowieka w środowisku pracy, drgania mechaniczne są szkodliwym czynnikiem fizycznym, który należy eliminować lub przynajmniej ograniczać. Rodzaj niekorzystnych zmian w organizmie będących następstwem zawodowej ekspozycji na drgania oraz szybkość powstawania tych zmian zależą w istotnym stopniu od miejsca ich wnikania do organizmu. Mając powyższe na względzie, drgania mechaniczne występujące w środowisku pracy podzielono umownie na dwa rodzaje:  drgania o ogólnym działaniu, przekazywane do organizmu człowieka przez jego nogi, miednicę, plecy lub boki (drgania ogólne);  drgania działające na organizm człowieka przez kończyny górne (drgania miejscowe). Źródła drgań Uwzględniając wprowadzony podział drgań mechanicznych, źródła drgań w środowisku pracy można podzielić również na dwie grupy, tj.:  źródła drgań o działaniu ogólnym,  źródła drgań działających przez kończyny górne. Przykłady źródeł drgań o działaniu ogólnym:  podłogi, podesty, pomosty w halach produkcyjnych i innych pomieszczeniach, na których zlokalizowane są stanowiska pracy. Oczywiście pierwotnymi źródłami drgań są w tym przypadku eksploatowane w pomieszczeniach lub poza nimi maszyny oraz urządzenia stacjonarne, przenośne lub przewoźne, które wprawiają w drgania podłoże, na którym stoi operator. Przyczyna drgań podłoża może też być ruch uliczny czy kolejowy,  platformy drgające,  siedziska i podłogi środków transportu (samochodów, ciągników, autobusów, tramwajów, trolejbusów oraz pojazdów kolejowych, statków, samolotów itp.),  siedziska i podłogi maszyn budowlanych (np. do robót ziemnych, fundamentowania, zagęszczania gruntów).

postać naczyniowa. Występujące wówczas . operatorzy maszyn budowlanych i drogowych. Należy jednak pamiętać. kamieniarstwie. szlifierki. polerowania itp. maszyniści.Na drgania mechaniczne o ogólnym działaniu na organizm są narażeni przede wszystkim kierowcy. Zespół tych zmian. hydraulicznym lub elektrycznym (młotki pneumatyczne. nitowniki. środków ochrony indywidualnej zabezpieczających przed ich szkodliwym działaniem. zwany „zespołem wibracyjnym” jest uznawany w wielu krajach. Zatem obszar potencjalnego zagrożenia pracowników tym rodzajem drgań jest bardzo rozległy. Skutki oddziaływania drgań mechanicznych na organizm ludzki Negatywne skutki zawodowej ekspozycji na drgania o działaniu ogólnym dotyczą zwłaszcza:  układu kostnego. w tym również w Polsce. Na drgania mechaniczne działające na organizm człowieka przez kończyny górne narażeni są głównie operatorzy wszelkiego rodzaju ręcznych narzędzi wibracyjnych stosowanych powszechnie w przemyśle maszynowym. rolnictwie. motorniczy. plecy i boki. Wówczas drgania przenikają do organizmu pracownika przez jego stopy z drgającego podłoża. piły łańcuchowe itp.  dźwignie sterujące maszyn i pojazdów obsługiwane rękami. charakteryzująca się napadowymi zaburzeniami krążenia krwi w palcach rąk.).  nerwowym. a skutki działania tych drgań są podobne jak drgań transmitowanych z siedzisk. klucze udarowe itp. że zawodowa ekspozycja na drgania ogólne często dotyczy też pracowników obsługujących w pozycji stojącej maszyny i urządzenia stacjonarne eksploatowane w różnych pomieszczeniach pracy. Narażenie na drgania mechaniczne przenoszone do organizmu przez kończyny górne powoduje głównie zmiany chorobowe w układach:  krążenia krwi (naczyniowym).). W tych przypadkach drgania przenoszone są do organizmu z siedzisk pojazdów przez miednicę. wiertarki udarowe. górnictwie i budownictwie. za chorobę zawodową.  źródła technologiczne (np. Najczęściej rejestrowaną postacią zespołu wibracyjnego jest tzw. przetwórczym a także w leśnictwie. gładzenia.  narządów wewnętrznych człowieka. ubijaki mas formierskich i betonu. na którym usytuowane jest stanowisko pracy. jak dotąd. obrabiane elementy trzymane w dłoniach lub prowadzone ręką przy procesach szlifowania. W przypadku tego rodzaju drgań brak jest. hutniczym.  ręczne narzędzia obrotowe o napędzie elektrycznym lub spalinowym (wiertarki. stoczniowym. Przykłady źródeł drgań działających na organizm człowieka przez kończyny górne:  ręczne narzędzia uderzeniowe o napędzie pneumatycznym.  kostno-stawowym.).

zmiany pogłębiają się. zmiany w utkaniu kostnym. ale też zabezpiecza ręce przed niską temperaturą i wilgocią. Jeżeli narażenie na drgania jest kontynuowane. przy czym mogą wystąpić też inne postacie mieszane. Obserwuje się m. a czasami w ogóle ją uniemożliwiają. rękawice antywibracyjne powinny spełniać inne. zniekształcenia szpar stawowych. Zmiany w układzie nerwowym powstałe na skutek działania drgań miejscowych to głównie zaburzenia czucia dotyku. Środki ochrony indywidualnej W celu ochrony pracowników przed drganiami mechanicznymi działającymi na ich organizm przez kończyny górne stosuje się rękawice antywibracyjne. które to czynniki potęgują skutki oddziaływania drgań. przyspieszając pojawienie się i rozwój choroby wibracyjnej . Zmiany w układzie kostno-stawowym ręki powstają głównie na skutek drgań miejscowych o częstotliwościach mniejszych od 30 Hz. czy też nie. Oznacza to. wyznaczony w czasie badań rękawic dla przedziału częstotliwości 32 – 200 Hz  skorygowany współczynnik przenoszenia drgań TRH wyznaczony w czasie badań rękawic dla przedziału częstotliwości 200 – 1250 Hz.napadowe skurcze naczyń krwionośnych objawiają się blednięciem opuszki jednego lub więcej palców i stąd pochodzi jedno z potocznych określeń tej postaci zespołu wibracyjnego jako "choroby białych palców". a także dolegliwości w postaci drętwienia czy mrowienia palców i dłoni a także całych kończyn górnych. że rękawice można uznać za antywibracyjne jeśli:  przynajmniej nie wzmacniają drgań przekazywanych z rękojeści na dłoń operatora w zakresie częstotliwości 32÷200 Hz. prowadząc do obniżenia efektywności i jakości wykonywanej pracy.6 (wartość średnia skorygowanego współczynnika przenoszenia drgań przez rękawicę w zakresie częstotliwości 200 – 1250 Hz mniejsza od 0. Właściwości tłumiąco – wibroizolacyjne rękawic przeznaczonych do ochrony przed drganiami są charakteryzowane przez dwa współczynniki liczbowe:  skorygowany współczynnik przenoszenia drgań TRM. Należy podkreślić. czucia wibracji. że stosowanie rękawic antywibracyjnych może nie tylko ograniczyć drgania transmitowane z narzędzi do rąk operatora. zmiany okostnej. Oprócz wymienionych wyżej warunków podstawowych. Rejestrowane nieco rzadziej postacie zespołu wibracyjnego to postać nerwowa i postać kostnostawowa. temperatury. czy rękawice można uznać za antywibracyjne. Nie można przypisywać właściwości antywibracyjnych rękawicom. Tylko rękawice z certyfikatem powinny być rozpowszechniane wśród użytkowników.6). które nie spełniają jednocześnie dwóch następujących warunków:  TRM < 1 (wartość średnia skorygowanego współczynnika przenoszenia drgań przez rękawicę w zakresie częstotliwości 32 – 200 Hz mniejsza od 1) oraz  TRH < 0. dlatego też znajdują się one w wykazie środków ochrony indywidualnej podlegających obowiązkowej certyfikacji na znak bezpieczeństwa B.in. gdy pracuje bez rękawicy. zwapnienia torebek stawowych. Wartości tych współczynników decydują.  redukują drgania w zakresie częstotliwości 200÷1250 Hz do wartości mniejszych niż 60 % wartości drgań mierzonych na dłoni operatora. ustalone dla takich rękawic wymagania.

Długotrwałe narażenie człowieka na drgania może wywołać. do robót ziemnych. Źródłami drgań o działaniu ogólnym są np. Skutki oddziaływania drgań mechanicznych na organizm człowieka Drgania mechaniczne przenoszone z układów drgających do organizmu człowieka mogą negatywnie oddziaływać bezpośrednio na poszczególne tkanki i naczynia krwionośne. tramwajów. Rodzaje niekorzystnych zmian w organizmie człowieka. które wprawiają w drgania podłoże. ciągników.)  siedziska i podłogi maszyn budowlanych (np. klucze udarowe itp. piły łańcuchowe itp. statków.Podział drgań mechanicznych i ich źródła w środowisku pracy: Drgania mechaniczne można podzielić w różnoraki sposób. źródła drgań w środowisku pracy można podzielić również na dwie grupy tj. trolejbusów oraz pojazdów kolejowych. Przyczyną drgań podłoża może też być ruch uliczny czy kolejowy  platformy drgające  siedziska i podłogi środków transportu (samochodów.)  dźwignie sterujące maszyn i pojazdów obsługiwane rękami  źródła technologiczne (np. fundamentowania. wiertarki udarowe.). . Rozróżniane są:  drgania o ogólnym działaniu na organizmu człowieka.:  źródła drgań o działaniu ogólnym  źródła drgań działających przez kończyny górne. autobusów. bądź też mogą spowodować wzbudzenie do drgań całego ciała lub jego części. a nawet struktur komórkowych.)  ręczne narzędzia obrotowe o napędzie elektrycznym lub spalinowym (wiertarki. podesty. dlatego podział ten uwzględniany jest podczas oceny narażenia na drgania w środowisku pracy. nitowniki. przenoszone przez nogi. pomosty w halach produkcyjnych i innych pomieszczeniach. samolotów itp. a inne dla drgań działających przez kończyny górne. przenośne lub przewoźne. gładzenia. na którym stoi operator. miednicę. szlifierki. Reakcja organizmu człowieka zależy od rodzaju działających na niego drgań. Oczywiście pierwotnymi źródłami drgań są w tym przypadku eksploatowane w pomieszczeniach lub poza nimi maszyny oraz urządzenia stacjonarne. Źródłami drgań działających na organizm człowieka przez kończyny górne są głównie:  ręczne narzędzia uderzeniowe o napędzie pneumatycznym. będących następstwem zawodowej ekspozycji na drgania oraz szybkość ich powstawania zależy w istotnym stopniu od miejsca wnikania drgań do organizmu. w zależności od przyjętych kryteriów . ubijaki mas formierskich i betonu. aktualnie obowiązują inne wartości dopuszczalne ustalone we względu na ochronę zdrowia dla drgań o oddziaływaniu ogólnym.:  podłogi. zagęszczania gruntów). polerowania itp. obrabiane elementy trzymane w dłoniach lub prowadzone ręką przy procesach szlifowania. na których zlokalizowane są stanowiska pracy. szereg zaburzeń w organizmie. plecy lub boki (drgania ogólne)  drgania działające na organizm człowieka przez kończyny górne (drgania miejscowe) . Uwzględniając wprowadzony podział drgań mechanicznych. hydraulicznym lub elektrycznym (młotki pneumatyczne.

ale też we wszystkich krajach Europy. nieodwracalnych zmian chorobowych. Jeżeli narażenie na drgania jest kontynuowane. zniekształcenia szpar stawowych. zmiany w utkaniu kostnym. Występują także postacie mieszane. Z analizy struktury i zapadalności na choroby zawodowe w Polsce w ostatnich pięciu latach wynika. zawodowym uszkodzeniu słuchu. stoczniowym. a także dolegliwości w postaci drętwienia czy mrowienia palców i rąk. Zmiany w układzie kostno-stawowym ręki powstają głównie na skutek drgań miejscowych o częstotliwościach mniejszych od 30 Hz. w tym również w Polsce. Występujące wówczas napadowe skurcze naczyń krwionośnych objawiają się blednięciem opuszki jednego lub więcej palców i stąd pochodzi jedno z potocznych określeń tej postaci zespołu wibracyjnego jako "choroby białych palców". temperatury. a także w USA i Japonii. że co roku orzekanych jest kilkaset nowych przypadków zespołu wibracyjnego. rolnictwie. chorobach skóry oraz przewlekłych chorobach oskrzeli. Narażenie na drgania mechaniczne przenoszone do organizmu przez kończyny górne powoduje głównie zmiany chorobowe w układach:  krążenia krwi (naczyniowym)  nerwowym  kostno-stawowym. Najczęściej rejestrowaną jego postacią jest postać naczyniowa. Ostatnio równie często rejestrowany jest zespół wibracyjny w postaci kostno-stawowej i nerwowej. Zespól wibracyjny stanowi istotny problem nie tylko w Polsce. przy czym rodzaj tych zmian zależny jest od rodzaju drgań. Zmiany w układzie nerwowym powstałe na skutek działania drgań miejscowych to głównie zaburzenia czucia dotyku. zwany zespołem wibracyjnym. Stąd zespół tych zmian. pylicach płuc.doprowadzając w konsekwencji do trwałych. przetwórczym. wibracji. górnictwie i budownictwie.4 % wszystkich stwierdzonych chorób zawodowych i znajdował się na liście tych chorób na 7 miejscu po chorobach narządu głosu. kamieniarstwie. . zmiany pogłębiają się. charakteryzująca się napadowymi zaburzeniami krążenia krwi w palcach rąk. zwapnienia torebek stawowych. Według danych zebranych przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi. Negatywne skutki zawodowej ekspozycji na drgania o działaniu ogólnym dotyczą zwłaszcza:  układu kostnego  narządów wewnętrznych człowieka. chorobach zakaźnych i inwazyjnych. a także w leśnictwie. prowadząc do obniżenia zdolności do pracy i innych czynności życiowych. Zatem obszar potencjalnego zagrożenia pracowników tym rodzajem drgań jest bardzo rozległy. Obserwuje się m. na które eksponowany jest człowiek (ogólne czy miejscowe). za chorobę zawodową. zmiany okostnej. Na drgania mechaniczne działające na organizm człowieka przez kończyny górne narażeni są głównie operatorzy wszelkiego rodzaju ręcznych narzędzi wibracyjnych stosowanych powszechnie w przemyśle maszynowym. zespół wibracyjny w 2001 r. stanowił w Polsce 3. Przeprowadzone na dużych grupach pracowniczych badania epidemiologiczne wykazały ścisły związek przyczynowy między zmianami chorobowymi stwierdzanymi w wymienionych układach a występowaniem mechanicznych drgań miejscowych w środowisku pracy. hutniczym. został uznany w wielu krajach.in.

że zaburzenia występują również. 40 tys. podobnie jak zespół wibracyjny będący następstwem działania drgań miejscowych. w Belgii i w Niemczech) za chorobę zawodową.W układzie kostnym chorobowe zmiany powstają głównie w odcinku lędźwiowym kręgosłupa. narządach układu rozrodczego. Dlatego też ustalono najwyższe dopuszczalne natężenia (NDN) tych czynników. a występujący u osób narażonych zawodowo na drgania ogólne został uznany w niektórych krajach (np. Zawodowa ekspozycja na drgania ogólne często dotyczy też pracowników obsługujących w pozycji stojącej maszyny i urządzenia stacjonarne eksploatowane w różnych pomieszczeniach pracy.in. m. są głównie wynikiem pobudzenia poszczególnych narządów do drgań rezonansowych (częstotliwości drgań własnych większości narządów zawierają się w zakresie 2 ÷ 18 Hz). w celu oceny zawodowego ryzyka utraty zdrowia wynikającego z ekspozycji na drgania oraz podejmowanie działań ograniczających występujące ryzyko. plecy i boki.in. narządach klatki piersiowej. Niekorzystne zmiany funkcjonalne prowadzą do obniżenia efektywności i jakości wykonywanej pracy. a skutki działania tych drgań są podobne jak drgań transmitowanych z siedzisk. W takim przypadku drgania przenikają do organizmu pracownika przez jego stopy z drgającego podłoża.wartości dopuszczalne Drgania mechaniczne należą do czynników fizycznych potencjalnie szkodliwym działaniu w środowisku pracy. Uwzględniając powszechność występowania drgań mechanicznych w środowisku pracy oraz wynikające z tego skutki.godzinnego . W warunkach zagrożenia drganiami. Najlepiej udokumentowane są niekorzystne zmiany w czynnościach narządów układu pokarmowego. Na drgania mechaniczne o ogólnym działaniu na organizm są narażeni przede wszystkim kierowcy. narządach jamy nosowo-gardłowej.:  zwiększenie czasu reakcji ruchowej  zwiększenie czasu reakcji wzrokowej  zakłócenia w koordynacji ruchów  nadmierne zmęczenie  bezsenność  rozdrażnienie  osłabienie pamięci. Kryteria oceny ekspozycji na drgania . towarzyszą zazwyczaj tzw. Zespół bólowy kręgosłupa będący następstwem zmian chorobowych. W tych przypadkach drgania są przenoszone do organizmu z siedzisk pojazdów przez miednicę. na którym usytuowane jest stanowisko pracy. Skutkom biologicznym oddziaływania drgań miejscowych i ogólnych na organizm człowieka. osób. 100 tys. w tym głównie żołądka i przełyku. tj. ustalonych ze względu na ochronę zdrowia. skutki funkcjonalne. w narządzie przedsionkowo-ślimakowym. rzadziej w odcinku szyjnym. takie wartości. Zaburzenia w czynnościach narządów wewnętrznych pojawiające się na skutek działania drgań ogólnych. przy których oddziaływanie danego czynnika na pracownika w ciągu 8 . konieczne są pomiary tego czynnika na stanowiskach pracy. Wg danych statystycznych z ostatnich lat liczba osób zatrudnionych w Polsce w warunkach narażenia na drgania wynosi ok. ale badania dużych grup narażonych zawodowo na drgania ogólne wskazują. operatorzy maszyn budowlanych i drogowych. a czasami w ogóle ją uniemożliwiają. motorniczowie. pracuje ok. maszyniści. tj. przy przekroczonych wartościach dopuszczalnych. Zalicza się do nich m.

są wyrażone jako dopuszczalne wartości sum wektorowych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń trzech składowych kierunkowych drgań x.  dla drgań działających na organizm człowieka przez kończyny górne wartość sumy wektorowej skutecznych. Wzbronione jest zatrudnianie młodocianych w warunkach narażenia na drgania działające na organizm przez kończyny górne. y i z nie powinna przekraczać 3. których:  wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. y i z nie powinna przekraczać 0.dobowego i przeciętnego tygodniowego wymiaru czasu pracy. y i z dla ekspozycji trwających 30 minut i krótszych. W przypadku zawodowego narażenia na drgania. przekracza 1 m/s2 . nie powinno spowodować ujemnych zmian w jego stanie zdrowia oraz w stanie zdrowia jego przyszłych pokoleń. y i z przy 8-godzinnym działaniu drgań na organizm. jeżeli inne szczegółowe przepisy nie określają wartości niższych.8 m/s2 . dla ekspozycji trwających 30 minut i krócej maksymalna dopuszczalna wartość sumy wektorowej skutecznych. wartości niższe od NDN obowiązują przy zatrudnianiu kobiet w ciąży i młodocianych. y i z nie powinna przekraczać 11. przy 8-godzinnym działaniu drgań na organizm człowieka. Nie wolno zatrudniać kobiet w ciąży w warunkach narażenia na drgania działające na organizm przez kończyny górne.2 m/s2 .  maksymalna wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. y.2 m/s2 . Najwyższe dopuszczalne natężenia (NDN) drgań mechanicznych. y i z nie powinna przekraczać 2. . przekracza 4 m/s2 . z. y i z przy 8-godzinnym działaniu drgań na organizm. Podane wartości NDN drgań mechanicznych stosuje się. przekracza 1 m/s2 .  dla drgań o ogólnym działaniu na organizm człowieka wartość sumy wektorowej skutecznych. y i z. Nie wolno też zatrudniać kobiet w ciąży przy żadnej pracy w warunkach narażenia na drgania o ogólnym działaniu na organizm człowieka.  maksymalna wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. zarówno działających na człowieka przez kończyny górne jak też o ogólnym działaniu. dla ekspozycji trwających 30 minut i krótszych. przy 8-godzinnym działaniu drgań na organizm człowieka. skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. dla ekspozycji trwających 30 minut i krócej maksymalna dopuszczalna wartość sumy wektorowej skutecznych. przekracza 4 m/s2 . których:  wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. przez okres jego aktywności zawodowej.8 m/s2 . skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x.

których:  wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x.25 m/s2 .Wzbronione jest zatrudnianie młodocianych w warunkach narażenia na drgania o ogólnym oddziaływaniu na organizm człowieka. przekracza 0. y i z dla ekspozycji trwających 30 minut i krótszych. y i z przy 8-godzinnym działaniu drgań na organizm.  maksymalna wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. . przekracza 1 m/s2 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful