P. 1
Drgania mechaniczne

Drgania mechaniczne

|Views: 342|Likes:

More info:

Published by: Karol Studziński on Feb 08, 2012
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/30/2015

pdf

text

original

Drgania mechaniczne Definicja Drgania mechaniczne (wibracje) - niskoczęstotliwościowe drgania akustyczne rozprzestrzeniające się w ośrodkach stałych i przekazywane do organizmu

pracownika przez określoną część jego ciała będącą w bezpośrednim kontakcie z drgającym ośrodkiem ( źródłem drgań). Charakterystyka czynnika Drgania mechaniczne w wielu przypadkach są czynnikiem roboczym, celowo wprowadzanym przez konstruktorów do maszyn czy urządzeń jako niezbędny element do realizacji zadanych procesów technologicznych np. w maszynach i urządzeniach do wibrorozdrabniania, wibroseparacji, wibracyjnego zagęszczania materiałów, oczyszczania i mielenia wibracyjnego, a także do kruszenia materiałów, wiercenia, drążenia i szlifowania. Jednakże w procesie pracy, w sposób niezamierzony, są przenoszone drogą bezpośredniego kontaktu z drgającym źródłem do organizmu pracowników i mogą wywierać ujemny wpływ na ich zdrowie, doprowadzając niejednokrotnie do trwałych zmian chorobowych. Zatem z punktu widzenia ochrony i bezpieczeństwa człowieka w środowisku pracy, drgania mechaniczne są szkodliwym czynnikiem fizycznym, który należy eliminować lub przynajmniej ograniczać. Rodzaj niekorzystnych zmian w organizmie będących następstwem zawodowej ekspozycji na drgania oraz szybkość powstawania tych zmian zależą w istotnym stopniu od miejsca ich wnikania do organizmu. Mając powyższe na względzie, drgania mechaniczne występujące w środowisku pracy podzielono umownie na dwa rodzaje:  drgania o ogólnym działaniu, przekazywane do organizmu człowieka przez jego nogi, miednicę, plecy lub boki (drgania ogólne);  drgania działające na organizm człowieka przez kończyny górne (drgania miejscowe). Źródła drgań Uwzględniając wprowadzony podział drgań mechanicznych, źródła drgań w środowisku pracy można podzielić również na dwie grupy, tj.:  źródła drgań o działaniu ogólnym,  źródła drgań działających przez kończyny górne. Przykłady źródeł drgań o działaniu ogólnym:  podłogi, podesty, pomosty w halach produkcyjnych i innych pomieszczeniach, na których zlokalizowane są stanowiska pracy. Oczywiście pierwotnymi źródłami drgań są w tym przypadku eksploatowane w pomieszczeniach lub poza nimi maszyny oraz urządzenia stacjonarne, przenośne lub przewoźne, które wprawiają w drgania podłoże, na którym stoi operator. Przyczyna drgań podłoża może też być ruch uliczny czy kolejowy,  platformy drgające,  siedziska i podłogi środków transportu (samochodów, ciągników, autobusów, tramwajów, trolejbusów oraz pojazdów kolejowych, statków, samolotów itp.),  siedziska i podłogi maszyn budowlanych (np. do robót ziemnych, fundamentowania, zagęszczania gruntów).

rolnictwie. a skutki działania tych drgań są podobne jak drgań transmitowanych z siedzisk. Zatem obszar potencjalnego zagrożenia pracowników tym rodzajem drgań jest bardzo rozległy.). środków ochrony indywidualnej zabezpieczających przed ich szkodliwym działaniem. szlifierki. przetwórczym a także w leśnictwie. Wówczas drgania przenikają do organizmu pracownika przez jego stopy z drgającego podłoża. maszyniści. zwany „zespołem wibracyjnym” jest uznawany w wielu krajach.  nerwowym. Narażenie na drgania mechaniczne przenoszone do organizmu przez kończyny górne powoduje głównie zmiany chorobowe w układach:  krążenia krwi (naczyniowym). górnictwie i budownictwie. motorniczy. hutniczym.  ręczne narzędzia obrotowe o napędzie elektrycznym lub spalinowym (wiertarki. za chorobę zawodową. że zawodowa ekspozycja na drgania ogólne często dotyczy też pracowników obsługujących w pozycji stojącej maszyny i urządzenia stacjonarne eksploatowane w różnych pomieszczeniach pracy.  źródła technologiczne (np.  narządów wewnętrznych człowieka. W tych przypadkach drgania przenoszone są do organizmu z siedzisk pojazdów przez miednicę. piły łańcuchowe itp. obrabiane elementy trzymane w dłoniach lub prowadzone ręką przy procesach szlifowania. polerowania itp. charakteryzująca się napadowymi zaburzeniami krążenia krwi w palcach rąk. w tym również w Polsce.). Zespół tych zmian. postać naczyniowa. ubijaki mas formierskich i betonu. stoczniowym. klucze udarowe itp. nitowniki. Najczęściej rejestrowaną postacią zespołu wibracyjnego jest tzw. Na drgania mechaniczne działające na organizm człowieka przez kończyny górne narażeni są głównie operatorzy wszelkiego rodzaju ręcznych narzędzi wibracyjnych stosowanych powszechnie w przemyśle maszynowym. plecy i boki. Przykłady źródeł drgań działających na organizm człowieka przez kończyny górne:  ręczne narzędzia uderzeniowe o napędzie pneumatycznym.  dźwignie sterujące maszyn i pojazdów obsługiwane rękami. Skutki oddziaływania drgań mechanicznych na organizm ludzki Negatywne skutki zawodowej ekspozycji na drgania o działaniu ogólnym dotyczą zwłaszcza:  układu kostnego. wiertarki udarowe. na którym usytuowane jest stanowisko pracy. kamieniarstwie. hydraulicznym lub elektrycznym (młotki pneumatyczne. jak dotąd. W przypadku tego rodzaju drgań brak jest.Na drgania mechaniczne o ogólnym działaniu na organizm są narażeni przede wszystkim kierowcy.  kostno-stawowym. Należy jednak pamiętać.). Występujące wówczas . gładzenia. operatorzy maszyn budowlanych i drogowych.

Zmiany w układzie nerwowym powstałe na skutek działania drgań miejscowych to głównie zaburzenia czucia dotyku. zniekształcenia szpar stawowych. czy też nie. dlatego też znajdują się one w wykazie środków ochrony indywidualnej podlegających obowiązkowej certyfikacji na znak bezpieczeństwa B. przy czym mogą wystąpić też inne postacie mieszane. prowadząc do obniżenia efektywności i jakości wykonywanej pracy. zwapnienia torebek stawowych.in. rękawice antywibracyjne powinny spełniać inne. ale też zabezpiecza ręce przed niską temperaturą i wilgocią. Rejestrowane nieco rzadziej postacie zespołu wibracyjnego to postać nerwowa i postać kostnostawowa. Należy podkreślić.6). Tylko rękawice z certyfikatem powinny być rozpowszechniane wśród użytkowników. że stosowanie rękawic antywibracyjnych może nie tylko ograniczyć drgania transmitowane z narzędzi do rąk operatora. ustalone dla takich rękawic wymagania. Obserwuje się m. Wartości tych współczynników decydują. gdy pracuje bez rękawicy. czucia wibracji. że rękawice można uznać za antywibracyjne jeśli:  przynajmniej nie wzmacniają drgań przekazywanych z rękojeści na dłoń operatora w zakresie częstotliwości 32÷200 Hz. Zmiany w układzie kostno-stawowym ręki powstają głównie na skutek drgań miejscowych o częstotliwościach mniejszych od 30 Hz. Właściwości tłumiąco – wibroizolacyjne rękawic przeznaczonych do ochrony przed drganiami są charakteryzowane przez dwa współczynniki liczbowe:  skorygowany współczynnik przenoszenia drgań TRM. Oprócz wymienionych wyżej warunków podstawowych. zmiany okostnej. zmiany w utkaniu kostnym. czy rękawice można uznać za antywibracyjne. Oznacza to. przyspieszając pojawienie się i rozwój choroby wibracyjnej . Nie można przypisywać właściwości antywibracyjnych rękawicom. wyznaczony w czasie badań rękawic dla przedziału częstotliwości 32 – 200 Hz  skorygowany współczynnik przenoszenia drgań TRH wyznaczony w czasie badań rękawic dla przedziału częstotliwości 200 – 1250 Hz. temperatury. a czasami w ogóle ją uniemożliwiają. zmiany pogłębiają się. które to czynniki potęgują skutki oddziaływania drgań.  redukują drgania w zakresie częstotliwości 200÷1250 Hz do wartości mniejszych niż 60 % wartości drgań mierzonych na dłoni operatora. które nie spełniają jednocześnie dwóch następujących warunków:  TRM < 1 (wartość średnia skorygowanego współczynnika przenoszenia drgań przez rękawicę w zakresie częstotliwości 32 – 200 Hz mniejsza od 1) oraz  TRH < 0. Środki ochrony indywidualnej W celu ochrony pracowników przed drganiami mechanicznymi działającymi na ich organizm przez kończyny górne stosuje się rękawice antywibracyjne. a także dolegliwości w postaci drętwienia czy mrowienia palców i dłoni a także całych kończyn górnych. Jeżeli narażenie na drgania jest kontynuowane.napadowe skurcze naczyń krwionośnych objawiają się blednięciem opuszki jednego lub więcej palców i stąd pochodzi jedno z potocznych określeń tej postaci zespołu wibracyjnego jako "choroby białych palców".6 (wartość średnia skorygowanego współczynnika przenoszenia drgań przez rękawicę w zakresie częstotliwości 200 – 1250 Hz mniejsza od 0.

Reakcja organizmu człowieka zależy od rodzaju działających na niego drgań. autobusów. samolotów itp. szereg zaburzeń w organizmie. na których zlokalizowane są stanowiska pracy. statków. zagęszczania gruntów). na którym stoi operator. aktualnie obowiązują inne wartości dopuszczalne ustalone we względu na ochronę zdrowia dla drgań o oddziaływaniu ogólnym. gładzenia. obrabiane elementy trzymane w dłoniach lub prowadzone ręką przy procesach szlifowania. Skutki oddziaływania drgań mechanicznych na organizm człowieka Drgania mechaniczne przenoszone z układów drgających do organizmu człowieka mogą negatywnie oddziaływać bezpośrednio na poszczególne tkanki i naczynia krwionośne. Rodzaje niekorzystnych zmian w organizmie człowieka. ubijaki mas formierskich i betonu. ciągników.)  siedziska i podłogi maszyn budowlanych (np. a nawet struktur komórkowych. tramwajów. dlatego podział ten uwzględniany jest podczas oceny narażenia na drgania w środowisku pracy. miednicę. plecy lub boki (drgania ogólne)  drgania działające na organizm człowieka przez kończyny górne (drgania miejscowe) . bądź też mogą spowodować wzbudzenie do drgań całego ciała lub jego części. trolejbusów oraz pojazdów kolejowych.Podział drgań mechanicznych i ich źródła w środowisku pracy: Drgania mechaniczne można podzielić w różnoraki sposób. Źródłami drgań działających na organizm człowieka przez kończyny górne są głównie:  ręczne narzędzia uderzeniowe o napędzie pneumatycznym.)  ręczne narzędzia obrotowe o napędzie elektrycznym lub spalinowym (wiertarki. które wprawiają w drgania podłoże. szlifierki. wiertarki udarowe.)  dźwignie sterujące maszyn i pojazdów obsługiwane rękami  źródła technologiczne (np. podesty. przenoszone przez nogi. w zależności od przyjętych kryteriów . Długotrwałe narażenie człowieka na drgania może wywołać.). fundamentowania. Przyczyną drgań podłoża może też być ruch uliczny czy kolejowy  platformy drgające  siedziska i podłogi środków transportu (samochodów. . nitowniki. piły łańcuchowe itp. przenośne lub przewoźne. Oczywiście pierwotnymi źródłami drgań są w tym przypadku eksploatowane w pomieszczeniach lub poza nimi maszyny oraz urządzenia stacjonarne. Źródłami drgań o działaniu ogólnym są np. Rozróżniane są:  drgania o ogólnym działaniu na organizmu człowieka. źródła drgań w środowisku pracy można podzielić również na dwie grupy tj. hydraulicznym lub elektrycznym (młotki pneumatyczne. będących następstwem zawodowej ekspozycji na drgania oraz szybkość ich powstawania zależy w istotnym stopniu od miejsca wnikania drgań do organizmu.:  źródła drgań o działaniu ogólnym  źródła drgań działających przez kończyny górne. klucze udarowe itp. pomosty w halach produkcyjnych i innych pomieszczeniach. Uwzględniając wprowadzony podział drgań mechanicznych. do robót ziemnych. polerowania itp.:  podłogi. a inne dla drgań działających przez kończyny górne.

Występują także postacie mieszane. zmiany w utkaniu kostnym. zmiany okostnej.4 % wszystkich stwierdzonych chorób zawodowych i znajdował się na liście tych chorób na 7 miejscu po chorobach narządu głosu. za chorobę zawodową. Narażenie na drgania mechaniczne przenoszone do organizmu przez kończyny górne powoduje głównie zmiany chorobowe w układach:  krążenia krwi (naczyniowym)  nerwowym  kostno-stawowym. Obserwuje się m. kamieniarstwie. Negatywne skutki zawodowej ekspozycji na drgania o działaniu ogólnym dotyczą zwłaszcza:  układu kostnego  narządów wewnętrznych człowieka. wibracji. górnictwie i budownictwie. został uznany w wielu krajach. chorobach zakaźnych i inwazyjnych. Najczęściej rejestrowaną jego postacią jest postać naczyniowa. na które eksponowany jest człowiek (ogólne czy miejscowe). zawodowym uszkodzeniu słuchu. temperatury. Zmiany w układzie nerwowym powstałe na skutek działania drgań miejscowych to głównie zaburzenia czucia dotyku. . pylicach płuc. że co roku orzekanych jest kilkaset nowych przypadków zespołu wibracyjnego. a także w leśnictwie. chorobach skóry oraz przewlekłych chorobach oskrzeli. zespół wibracyjny w 2001 r. Przeprowadzone na dużych grupach pracowniczych badania epidemiologiczne wykazały ścisły związek przyczynowy między zmianami chorobowymi stwierdzanymi w wymienionych układach a występowaniem mechanicznych drgań miejscowych w środowisku pracy. stoczniowym. rolnictwie. Na drgania mechaniczne działające na organizm człowieka przez kończyny górne narażeni są głównie operatorzy wszelkiego rodzaju ręcznych narzędzi wibracyjnych stosowanych powszechnie w przemyśle maszynowym. charakteryzująca się napadowymi zaburzeniami krążenia krwi w palcach rąk. przetwórczym. zniekształcenia szpar stawowych. Z analizy struktury i zapadalności na choroby zawodowe w Polsce w ostatnich pięciu latach wynika. Występujące wówczas napadowe skurcze naczyń krwionośnych objawiają się blednięciem opuszki jednego lub więcej palców i stąd pochodzi jedno z potocznych określeń tej postaci zespołu wibracyjnego jako "choroby białych palców". zmiany pogłębiają się. Zatem obszar potencjalnego zagrożenia pracowników tym rodzajem drgań jest bardzo rozległy.doprowadzając w konsekwencji do trwałych. hutniczym. Jeżeli narażenie na drgania jest kontynuowane. a także dolegliwości w postaci drętwienia czy mrowienia palców i rąk. zwapnienia torebek stawowych. stanowił w Polsce 3. zwany zespołem wibracyjnym. ale też we wszystkich krajach Europy. Ostatnio równie często rejestrowany jest zespół wibracyjny w postaci kostno-stawowej i nerwowej. Stąd zespół tych zmian. Zmiany w układzie kostno-stawowym ręki powstają głównie na skutek drgań miejscowych o częstotliwościach mniejszych od 30 Hz. przy czym rodzaj tych zmian zależny jest od rodzaju drgań. Zespól wibracyjny stanowi istotny problem nie tylko w Polsce. w tym również w Polsce. a także w USA i Japonii. nieodwracalnych zmian chorobowych.in. Według danych zebranych przez Instytut Medycyny Pracy w Łodzi. prowadząc do obniżenia zdolności do pracy i innych czynności życiowych.

ale badania dużych grup narażonych zawodowo na drgania ogólne wskazują. narządach klatki piersiowej. maszyniści. ustalonych ze względu na ochronę zdrowia. podobnie jak zespół wibracyjny będący następstwem działania drgań miejscowych. Na drgania mechaniczne o ogólnym działaniu na organizm są narażeni przede wszystkim kierowcy. pracuje ok. w narządzie przedsionkowo-ślimakowym. w tym głównie żołądka i przełyku.wartości dopuszczalne Drgania mechaniczne należą do czynników fizycznych potencjalnie szkodliwym działaniu w środowisku pracy. 100 tys. tj. osób. Kryteria oceny ekspozycji na drgania . plecy i boki. W tych przypadkach drgania są przenoszone do organizmu z siedzisk pojazdów przez miednicę.W układzie kostnym chorobowe zmiany powstają głównie w odcinku lędźwiowym kręgosłupa. W takim przypadku drgania przenikają do organizmu pracownika przez jego stopy z drgającego podłoża.in. takie wartości. w celu oceny zawodowego ryzyka utraty zdrowia wynikającego z ekspozycji na drgania oraz podejmowanie działań ograniczających występujące ryzyko. Niekorzystne zmiany funkcjonalne prowadzą do obniżenia efektywności i jakości wykonywanej pracy. przy których oddziaływanie danego czynnika na pracownika w ciągu 8 . towarzyszą zazwyczaj tzw.in. W warunkach zagrożenia drganiami. w Belgii i w Niemczech) za chorobę zawodową. motorniczowie. Zalicza się do nich m. a występujący u osób narażonych zawodowo na drgania ogólne został uznany w niektórych krajach (np. Zaburzenia w czynnościach narządów wewnętrznych pojawiające się na skutek działania drgań ogólnych. narządach jamy nosowo-gardłowej.godzinnego . Dlatego też ustalono najwyższe dopuszczalne natężenia (NDN) tych czynników. rzadziej w odcinku szyjnym. narządach układu rozrodczego. 40 tys.:  zwiększenie czasu reakcji ruchowej  zwiększenie czasu reakcji wzrokowej  zakłócenia w koordynacji ruchów  nadmierne zmęczenie  bezsenność  rozdrażnienie  osłabienie pamięci. Zespół bólowy kręgosłupa będący następstwem zmian chorobowych. Skutkom biologicznym oddziaływania drgań miejscowych i ogólnych na organizm człowieka. Uwzględniając powszechność występowania drgań mechanicznych w środowisku pracy oraz wynikające z tego skutki. że zaburzenia występują również. na którym usytuowane jest stanowisko pracy. Wg danych statystycznych z ostatnich lat liczba osób zatrudnionych w Polsce w warunkach narażenia na drgania wynosi ok. Zawodowa ekspozycja na drgania ogólne często dotyczy też pracowników obsługujących w pozycji stojącej maszyny i urządzenia stacjonarne eksploatowane w różnych pomieszczeniach pracy. Najlepiej udokumentowane są niekorzystne zmiany w czynnościach narządów układu pokarmowego. tj. skutki funkcjonalne. przy przekroczonych wartościach dopuszczalnych. m. a czasami w ogóle ją uniemożliwiają. są głównie wynikiem pobudzenia poszczególnych narządów do drgań rezonansowych (częstotliwości drgań własnych większości narządów zawierają się w zakresie 2 ÷ 18 Hz). a skutki działania tych drgań są podobne jak drgań transmitowanych z siedzisk. operatorzy maszyn budowlanych i drogowych. konieczne są pomiary tego czynnika na stanowiskach pracy.

przekracza 4 m/s2 . których:  wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x.8 m/s2 . W przypadku zawodowego narażenia na drgania. wartości niższe od NDN obowiązują przy zatrudnianiu kobiet w ciąży i młodocianych.  maksymalna wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. y i z nie powinna przekraczać 2. Najwyższe dopuszczalne natężenia (NDN) drgań mechanicznych. z. dla ekspozycji trwających 30 minut i krótszych. Nie wolno też zatrudniać kobiet w ciąży przy żadnej pracy w warunkach narażenia na drgania o ogólnym działaniu na organizm człowieka. zarówno działających na człowieka przez kończyny górne jak też o ogólnym działaniu. dla ekspozycji trwających 30 minut i krócej maksymalna dopuszczalna wartość sumy wektorowej skutecznych.  dla drgań działających na organizm człowieka przez kończyny górne wartość sumy wektorowej skutecznych. y i z nie powinna przekraczać 0. przekracza 1 m/s2 . dla ekspozycji trwających 30 minut i krócej maksymalna dopuszczalna wartość sumy wektorowej skutecznych. skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. przy 8-godzinnym działaniu drgań na organizm człowieka.2 m/s2 . Podane wartości NDN drgań mechanicznych stosuje się. których:  wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x.8 m/s2 . jeżeli inne szczegółowe przepisy nie określają wartości niższych.  dla drgań o ogólnym działaniu na organizm człowieka wartość sumy wektorowej skutecznych. nie powinno spowodować ujemnych zmian w jego stanie zdrowia oraz w stanie zdrowia jego przyszłych pokoleń. są wyrażone jako dopuszczalne wartości sum wektorowych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń trzech składowych kierunkowych drgań x. skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x.2 m/s2 .dobowego i przeciętnego tygodniowego wymiaru czasu pracy. y i z nie powinna przekraczać 3. y i z przy 8-godzinnym działaniu drgań na organizm. przekracza 4 m/s2 . Wzbronione jest zatrudnianie młodocianych w warunkach narażenia na drgania działające na organizm przez kończyny górne. przez okres jego aktywności zawodowej. y. przy 8-godzinnym działaniu drgań na organizm człowieka. y i z przy 8-godzinnym działaniu drgań na organizm. y i z dla ekspozycji trwających 30 minut i krótszych. Nie wolno zatrudniać kobiet w ciąży w warunkach narażenia na drgania działające na organizm przez kończyny górne. . y i z. y i z nie powinna przekraczać 11. skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x. przekracza 1 m/s2 .  maksymalna wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x.

y i z przy 8-godzinnym działaniu drgań na organizm. których:  wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x.  maksymalna wartość sumy wektorowej skutecznych skorygowanych częstotliwościowo przyspieszeń drgań wyznaczonych dla trzech składowych kierunkowych x.25 m/s2 .Wzbronione jest zatrudnianie młodocianych w warunkach narażenia na drgania o ogólnym oddziaływaniu na organizm człowieka. . y i z dla ekspozycji trwających 30 minut i krótszych. przekracza 0. przekracza 1 m/s2 .

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->