P. 1
Prawoznawstwo Wykłady

Prawoznawstwo Wykłady

4.73

|Views: 31,466|Likes:
Wydawca: Daemonai
dzieki naszej koleżance Katarzynie S. mamy wszystkie wyklady pana Smolaka :) miłej lektury!
dzieki naszej koleżance Katarzynie S. mamy wszystkie wyklady pana Smolaka :) miłej lektury!

More info:

Published by: Daemonai on Nov 19, 2008
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/04/2015

pdf

text

original

Opis poszczególnych przedmiotów 1. Nazwa przedmiotu – Wstęp do prawoznawstwa 2. Formuła nauczania- wykład 3.

Imię i nazwisko prowadzącego Marek Smolak 4. Cele przedmiotu – Celem wykładu jest przedstawienie podstawowych pojęć i metod wypracowanych w kulturze prawnej prawa stanowionego. Student po zakończeniu wykładu powinien swobodnie posługiwać się metodami wypracowanymi na terenie prawoznawstwa, przydatnymi w procesie stanowienia prawa oraz jego stosowania. W szczególności dzięki poznanym metodom wykładni prawa oraz regułom wnioskowania prawniczego student jest lepiej przygotowany do przyszłej roli prawnika. Ponadto, wprowadzenie studenta w aparaturę pojęciową europejskiej kultury prawnej pozwala mu sprawnie i kompetentnie korzystać z metod i pojęć prawoznawstwa wspólnych dla wszystkich prawników Unii Europejskiej. 5. Treści merytoryczne 1. Normy postępowania - język prawa; - wypowiedzi dyrektywalne i ich rodzaje; - rodzaje norm postępowania; - budowa normy postępowania; -obowiązywanie norm postępowania; - normy prawne i ich rodzaje. 2. Powstawanie prawa - różne znaczenia terminu źródła prawa; - formy tworzenia prawa; - proces tworzenia prawa; - system źródeł prawa w RP. 3. Akty normatywne i ich rodzaje - pojęcie aktu normatywnego; - budowa aktu normatywnego; - rodzaje aktów normatywnych; - eliminowanie aktu normatywnego z systemu prawnego; - charakterystyka językowa tekstu aktu normatywnego; - rodzaje przepisów prawnych. 4. Obowiązywanie prawa - pojęcie obowiązywania prawa;

1

- aspekt czasowy, terytorialny i podmiotowy obowiązywania prawa.

5. Wykładnia przepisów prawnych - pojęcie i modele wykładni; - rodzaje i zadania wykładni; - fazy wykładni; - dyrektywy wykładni i ich rodzaje. 6. Wnioskowanie prawnicze - pojęcie wnioskowań prawniczych; - reguły inferencyjne oparte na wynikaniu normy z norm; - reguły inferencyjne oparte na założeniu konsekwentności ocen prawodawcy. 8. System prawa i jego cechy - pojęcie systemu prawa; - rodzaje systemu prawa; - formalne cechy systemu prawnego. Luki w prawie i sposoby ich usuwania; - zasada niesprzeczności norm systemu prawnego. Reguły kolizyjne; - prawo publiczne i prawo prywatne - gałęzie prawa. 9. Przestrzeganie prawa i warunki jego efektywności - pojęcie przestrzegania prawa; - czynniki wpływające na przestrzeganie prawa; - rodzaje sankcji; - znajomość prawa jako warunek jego przestrzegania.

10. Stosowanie prawa - pojęcie i typy stosowania prawa; - etapy stosowania prawa; - zakres swobody podejmowania decyzji; - ewolucje poglądów na stosowanie prawa. 11. Stosunki prawne i podmioty prawa - pojęcie stosunku prawnego. Fakty prawne; - podmioty stosunku prawnego; - przedmiot i treść stosunku prawnego;

2

- rodzaje stosunków prawnych. 12. Sytuacje wyznaczane przez normy prawne - pojęcie sytuacji prawnej; - podstawowe sytuacje prawne; - pochodne sytuacje prawne: uprawnienia i obowiązki; - złożone sytuacje prawne; - prawa podmiotowe jednostki.

13. Sprawiedliwość i praworządność - spór o pojęcie sprawiedliwości; - sprawiedliwość rozdzielcza i formuły sprawiedliwości; - sprawiedliwość wyrównawcza; - sprawiedliwość społeczna. - sprawiedliwość formalna i sprawiedliwość materialna - gwarancje praworządności. 14 Prawo a moralność - pojęcie moralnosci; - relacje między prawem a moralnością; - relacje walidacyjne między prawem a moralnością; - realacje treściowe między prawem a moralnością; - związki funkcjonalne między prawem a moralnością; - rozwiązywanie konfliktów między normami prawnymi a moralnymi. 6. Zalecane lektury: 1. Wronkowska S. Podstawowe pojęcia prawa i prawoznawstwa, Ars boni et Aequi, Poznań 2003. 2. Stawecki T. Winczorek P. Wstęp do Prawoznawstwa, C.H.Beck Warszawa1999.

3. Morawski L. Wstęp do prawoznawstwa, Toruń 2002. 4. Nowacki J., Tobor Z., Wstęp do prawoznawstwa, Zakamycze 2002

Charakterystyka wstępu do prawoznawstwa: -jest znawstwem prawa (nauki prawne) • • W sensie pragmatycznym: zespół czynności zmierzających do sformułowania twierdzeń naukowych W sensie apragmatycznym: rezultat czynności zmierzających do sformułowania twierdzeń naukowych, ich rezultat

Prawoznawstwo- nauka społeczna, teoretyczna z zastosowaniem elementów praktycznych, empiryczna z zastosowaniami formalnymi 3 problematyki nauk prawnych:

3

• •

Dogmatyczno - prawna -> zagadnienia związane z ustaleniem treści obowiązującego prawa (najważniejsze z punktu widzenia znajomości prawa), dogmatycy prawa Socjotechniczna-> jakie należy środki przedsięwziąć, aby uzyskać określone cele społeczne, kierować prawem gospodarczym. Zajmują się tym Ci, którzy tworzą prawo. Jak rządzić państwem stosując prawo? Teoretyczno-prawna-> ogólne twierdzenia o prawie, podstawowe zasady i reguły prawa związane ze zrozumieniem prawa (teoretycy prawa)

Typy wypowiedzi: • • • • Twierdzenia- opisują rzeczywistość, tak jak ona się ma (wypowiedź oznajmująca) prawdziwa lub fałszywa Dyrektywy- szczególny przedmiot zainteresowań prawoznawstwa, wyrażają danego rodzaju powinności (co powinnaś robić) najważniejsze dla tych, którzy zajmują się prawem Oceniające- zawierają oceny danego stanu rzeczy, ocena- przeżycie aprobaty lub dezaprobaty danego stanu rzeczy (np. Twoje zachowanie jest nieuczciwie). Oceniam, gdyż istnieją określone dyrektywy Pytajne- zawierają pytania, zaczynają się partykułą pytajną (czy, gdzie)

Każdy tekst prawny zawiera jedynie wypowiedzi dyrektywalne, żadne inne!!!

Funkcje wypowiedzi ze szczególnym uwzględnieniem funkcji wypowiedzi dyrektywalnym: opisowa- opisuje rzeczywistość lub nie sugestywna- nakłaniają adresatów danej wypowiedzi do podjęcia danego zachowania!!! ekspresyjna- wyraża stan uczuć wypowiadającego performatywna- z faktem jej wypowiedzenia łączy się fakt dokonania czynności konwencjonalnej ( np. Zgoda!- zawiera umowę, czynność nadania imienia) w momencie istnienia reguły sensu

Najistotniejsze dla prawa są wypowiedzi dyrektywalne sugestywne (aby, cos przedsięwziąć musisz mieć coś, sugerują jakieś zachowania) i performatywne, zawierające reguły i umowy. Rodzaje dyrektyw: • • • • celowościowe- określa co należy czynić, aby uzyskać określony cel reguły sensu- reguła, która określonej czynności psycho - fizycznej nadaje sens dokonania czynności konwencjonalnej optatywy- wypowiedzi życzeniowe, zawiera życzenia normy postępowania- wypowiedź, która nakazuje/zakazuje określonego zachowania!!! określonym adresatom w określonych okolicznościach

Budowa normy postępowania: wskazanie adresta wskazanie okoliczności wskazanie nakazanego/zakazanego zachowania

(1. hipoteza, 2.dyspozycja, 3.sankcja)

4

Podstawowe rodzaje norm postępowania (kryteria): -sposób wskazania adresata • • indywidualne- wskazanie indywidualnych cech adresata (imię i nazwisko) generalne- adresat wskazywany jest poprzez podanie jego cech generalnych (np. student, lekarz)

Prawo ma cechę generalności!!!- posiada normy generalne -ze względu na sposób okreslenia nakazanego lub zakazanego postępowania: • • • • • konkretne- określa jednorazowe, jednokrotne, niepowtarzalne zachowanie się abstrakcyjne- wyznacza nakaz/zakaz wielokrotnego zachowania się

-ze względu na liczbę adresatów norma jednostkowa- tylko 1 osoba norma ogólna- dotyczy n/z więcej niż 1 osobie norma pusta- nie zawiera adresatów (studenci, którzy mierzą 3 m mają się udać do rektora)

Normy mogą być jednocześnie generalne, jednostkowe i abstrakcyjne. Norma prawna- musi mieć cechę generalności i abstrakcyjności, aby była skuteczna Normy: • • heteronomiczne: adresat i twórca normy to dwa różne podmioty (Powinieneś uczyć się języka francuskiego) większość norm prawnych to normy heteronomiczne autonomiczne: adresat i twórca normy to ten sam podmiot (Powinno się uczyć języka francuskiego)

Język prawny- wyrażenia, wypowiedzi tekstów prawnych, akty normatywne Język prawniczy- ktoś wypowiada coś i wypowiedziach tekstów prawnych, o artykułach, Słowna postać normy postępowania: • • • wypowiedź rozkazująca- rzadko spotykana wypowiedź kategoryczna- większość norm postępowania, „Każdy a w okolicznościach b powinien c” wypowiedź hipotetyczna- „w każdym przypadku, gdy x jest a to w okolicznościach b powinien czynić c” ustawach

Podstawy obowiązywania norm postępowania: norma postępowania obowiązuje= jest skuteczna lub efektywna norma postępowania obowiązuje= oznacza, iż da się wskazać dla niej przekonywujące uzasadnienie jej obowiązywania  uzasadnienie tetyczne- wynika z aktu stanowienia przez podmiot, który posiada moc normodawczą lub posiada autorytet personalny, posiada upoważnienie

 upoważnienie aksjologiczne- norma prawna obowiązuje dlatego, że znajduje uzasadnienie w ocenach (systemie wartości) adresatów tych norm
Ważniejsze jest uzasadnienie tetyczne. Jeśli nie, nie jest normą obowiązującą w Polsce. Norma jest najpełniej obowiązująca , gdy stanowiona jest przez prawomocne organy, znajduje autorytet i uzasadnienie w systemie wartości adresatów danych norm postępowania norma N obowiązuje- kiedy znajduje uzasadnienie tetyczne swojego obowiązywania norma N znajduje zastosowanie- kiedy znajduję się podmiot, który należy do zakresu zastosowania tej normy

5

-

norma N jest przestrzegana- adresat tej normy postępuje zgodnie z n/z zachowaniem się i wie, ze istnieje taka norma, która go do tego zobowiązuje norma N jest realizowana- adresat postępuje zgodnie z treścią normy, zgodnie z n/z zachowaniem się merytoryczne- normy, których treścią jest zakaz lub nakaz określonego postępowania kompetencyjne- nie są merytoryczne, określają, które z podmiotów mają upoważnienie do dokonania czynności konwencjonalnej sankcjonowane- jej nie przestrzeganie jest zagrożone sankcja określona w normie sankcjonującej sankcjonujące- normy, które zawierają dany rodzaj sankcji za nieprzestrzeganie danej normy merytorycznej. Jest realizowana, gdy jest nie przestrzegana norma sankcjonowana. Musi istnieć ktoś, kto nałoży sankcję za nieprzestrzeganie normy sankcjonowanej. przestrzegana norma

Rodzaje norm postępowania:    

Normy sankcjonowane- wyrażają zakaz lub nakaz Normy sankcjonujące- określają sądowi nakaz postępowania takiego, że jeżeli nie jest sankcjonowana należy nałożyć sankcje Hipoteza- adresat i okoliczności Dyspozycje- nakaz/ zakaz zachowania Sankcja „Każdy a w okolicznościach b powinien czynić c pod sankcją s” hipoteza dyspozycja sankcja

Adresatami normy sankcjonującej są sądy powszechne. Norma sankcjonująca jest normą wtórną w stosunku do normy sankcjonowanej. Normy, które nie zawierają sankcji nazywane są normami ułomnymi. 3 sposoby rozumienia prawa:  - w sensie opisowym w sensie podmiotowym w sensie przedmiotowym

1.w sensie opisowym- określona prawidłowość rządząca światem człowieka lub światem przyrody 2.w sensie podmiotowym- złożona sytuacja prawna podmiotu, na którą składają się : • • • • uprawnienia obowiązki kompetencje przywileje

3.w sensie przedmiotowym- zbiór norm postępowania, o szczególnym uzasadnieniu tetycznym, ustanowionych lub uznanych przez podmioty wyposażone w kompetencje do stanowienia norm zbiór norm generalnych i abstrakcyjnych związanych z organizacją państwową za których nie przestrzeganie zazwyczaj jest przewidziana sankcja

Jest ścisły związek pomiędzy prawem w sensie podmiotowym i w sensie przedmiotowym, gdyż nie można mówić o sytuacji prawnej bez norm i przepisów.

6

ŻRÓDŁA I POWSTAWANIE PRAWA 1. Źródła prawa - fakt prawotwórczy (formy tworzenia prawa) fontes iuris oriundi - rezultat, wytwór faktu prawotwórczego - źródło poznania prawa (fontes iuris cognoscendi)

Źródła poznania prawa- materiały źródłowe (z jakich materiałów korzystałeś poznając prawo), np. kodeks karny, konstytucja 3 maja, statuty wiślickie (historycy prawa) Fakty prawotwórcze- rodzaje: • • • • • stanowienie (współstanowienie) umowa (zawarcie umowy) uznanie norm zwyczajowych precedens prawotwórczy opinia doktryny prawniczej

Stanowienie- czynność konwencjonalna określonych podmiotów, które żądają by stanowione przez nich normy były realizowane ( np. głosowanie, podpis) Umowa (zawarcie umowy)- jest źródłem prawa wtedy, gdy jej efektem jest ustanowienie norm generalnych lub abstrakcyjnych


umowy międzynarodowe- między państwami, między państwami i organizacjami międzynarodowymi układy zbiorowe pracy- między państwem, pracodawcami i pracobiorcami

Uznanie norm zwyczajowych: 1. 2. zwyczaj- nawyk określonego postępowania kształtowanie się normy zwyczajowej- nakazanie postępowania zgodnego z określonym zwyczajem

3.

uznanie norm zwyczajowych- uznanie przez państwo normy zwyczajowej jako obowiązującej powszechnie (są na tyle istotne, ważne dla państwa)

Precedens prawotwórczy- taka decyzja podejmowana przez organy stosujące prawo (zwykle sąd), które powołuje (rozstrzygając określony spór prawny) nową podstawę prawną nazwana podstawą rozstrzygnięcia (ratio decidendi). Jest ona normą generalną i abstrakcyjną Doktryna podtrzymywania decyzji- każdy inny sąd rozpatrując sprawę o podobnej sytuacji, okolicznościach ma obowiązek powoływać się na precedens Opinia doktryny prawniczej- opinio iuris, nie jest w Polsce źródłem prawa. Pełni funkcję pomocniczą, wspomagającą Rezultaty faktów prawotwórczych: • akty normatywne (konstytucje, ustawy)

7

• •

umowa akt normatywny zawierający umowę zwyczajową decyzja prawotwórcza

Zamknięty system źródeł prawa- konstytucja wyraźnie określa jaki fakt jest faktem prawotwórczym (w Polsce istnieje katalog faktów prawotwórczych) Otwarty system źródeł prawa- konstytucja nie określa wyraźnie jakie fakty są faktami prawotwórczymi POWSTAWANIE/ TWORZENIE PRAWA Tworzenie- proces uporządkowany Kształtowanie- proces nieuporządkowany Prawodawca socjologiczny- zespół ludzi, którzy zajmują się tworzeniem prawa lub są włączeni w proces tworzenia prawa Prawodawca formalny- założenie o istnieniu podmiotu, który stanowiąc prawo posiada kompetencje językową, aksjologiczną i socjotechniczną

Proces tworzenia prawa: 1. 2. 3. 4. 5. 6. Zamysł unormowania- proces naturalny (pomysł, zamysł nowej ustawy) Przygotowanie i uzgodnienie projektu ustawy- pomysł, który narodził się w głowach zostaje spisany (w formie aktu normatywnego) Wystąpienie z inicjatywą prawodawczą (ustawodawczą)- projekt ustawy wnosi się do „laski” marszałkowskiej Prace nad projektem- jeśli projekt jest formalnie dobrze przygotowany zostaje przekazany do procesu „3 czytań” Ustanowienie norm- głosowanie nad aktem Ogłoszenie ustawy/ aktu normatywnego- podpisanego przez prezydenta

Instytucje biorące udział w tworzeniu prawa: inicjujące prace prawodawcze

-

redagujące projekt analizujące i kontrolujące projekt ustawy uchwalające normy prawne (parlament) ogłaszające i podpisujące ustanowienie norm

Tworzenie prawa jako tworzenie zbioru norm:

8

1. Wydawanie nowych norm 2. Zmianę norm obowiązujących (nowelizacja) 3. Usuwanie norm obowiązujących Zmiana (nowelizacja)- polega na dodaniu do zbioru nowych norm lub wyeliminowaniu norm z systemu poprzez zastąpienie norm o określonej treści normie prawnej o innej treści lub brzmieniu Derogacja- uchylenie norm, upoważnienie do uchylenia normy lub zmiany jest tylko ten podmiot, który go ustanowił Desuetudo- utrata mocy obowiązującej normy, wtedy gdy: • • norma traci swą skuteczność, efektywność, nie jest realizowana wytwarza się powszechne przekonanie, że nie jest powszechnie obowiązująca

Desuetudo nie jest podstawą do tego, że norma przestaje obowiązywać.(zestarzenie się, zapomnienie norm) Inne sposoby wyeliminowania norm z systemu praw: 1. 2. 3. Normy ustanowione są na określony czas (budżet) Stwierdzenie przez kompetentny organ jej niezgodności z normą hierarchicznie wyższą Wtedy kiedy traci podstawę prawną

Rodzaje zbiorów norm prawnych: a) c) prawo wewnętrzne prawo Unii Europejskiej i uznawane b) prawo międzynarodowe

Prawo wewnętrzne- zbiór norm, które obowiązują na terytorium określonego państwa i są tworzone przez organy tego państwa, organy te wyposażone są w kompetencje prawodawcze Prawo międzynarodowe- publiczne • •

reguluje stosunki między państwami oraz organizacjami międzynarodowymi a także innymi uczestnikami stosunków międzynarodowych podstawową formą tworzenia prawa jest umowa/traktat

Prawo Unii Europejskiej-


• • •

wspólnotowe prawo instytucjonalne (formalne prawo instytucjonalne), określa struktury organizacji wspólnoty, skład i kompetencje organów wspólnoty i sposoby tworzenia prawa wspólnotowego wspólnotowe prawo materialne- określa, reguluje rzeczowy zakres działalności wspólnoty prawo wspólnotowe pierwotne- zawarte jest w traktatach założycielskich wspólnoty prawo wspólnotowe wtórne- stanowione przez organy wspólnoty europejskiej (rozporządzenia i decyzje, dyrektywy i zalecenia, orzeczenia ETS, zalecenia i opinie)

Akt normatywny- zbiór przepisów prawnych, odpowiednio uporządkowanych, wydany przez upoważniony organ (np. Sejm) wyrażający normy w zasadzie generalne i abstrakcyjne, opatrzone nazwą np. konstytucja, ustawa o... I. ze względu na moc prawną

9

Rodzaje aktów normatywnych: 1. Konstytucja 2. Ustawa 3. Akty z mocą ustawy 4. Akty o charakterze wykonawczym Konstytucja charakteryzuje się następującymi cechami: a) ma najwyższą moc prawną- jest nadrzędna w systemie prawa, nie ma innej normy ni e konstytucyjnej, która miała by wyższą lub taką samą moc prawną. Inne akty nie mogą być z nią niezgodne co do treści i stanowione muszą być zgodnie z procedura zawartą w konstytucji

b) szczególny zakres regulacji (ustrój państwa, społeczno- ekonomiczny ustrój w państwie, wolności i swobody obywatelskie, określa procedury tworzenia prawa) c) szczególny sposób uchwalania i zmiany konstytucji d) szczególna nazwa

e) jest podstawą kompetencyjną do wydawania innych aktów normatywnych
f) jest podstawą aksjologiczną dla innych uchwalanych aktów (określa wartości) w jakim kierunku ma iść państwo

Ustawa: a) c) jest to akt normatywny uchwalany przez parlament (wyłączność stanowienia ustaw) akt normatywny o nieograniczonym przedmiotowo zakresie normowania b) zajmuję pozycję bezpośrednio po konstytucji

materia ustawowa- ten zakres spraw, które mogą być regulowane tylko w drodze stanowienia prawa   kwestie ustrojowe (struktura, kompetencje organów publicznych, struktura władzy) prawa i wolności obywatelskiej

Ustawa organiczna –odnoszą się do ustroju państwa, struktura, zakres organów państwowych, kompetencje i wzajemne relacje pomiędzy nimi Akty o mocy ustawy: 1.Są to akty wydane przez organy władzy wykonawczej (Prezydent, Premier, czasami przez 2. Mający moc równą ustawie 3. Regulujący sprawy, które reguluje ustawa Są wydawane w szczególnych wypadkach, np. w stanie wojny, gdy parlament nie może się zebrać (dekret z mocą ustawy, rozporządzenie z mocą ustawy) Ustawodawstwo delegowane- upoważnia się określone organy władzy wykonawczej do stanowienia aktów z mocą ustawy (przekazuje się to prawo w wyjątkowych sytuacjach) Akty wykonawcze: 1. Akty wydawane na podstawie upoważnienia przyznanego w ustawie ministrów)

10

2. Wydawane w celu wykonania ustawy 3. Przez organ władzy wykonawczej 4. Musi być zgodny z konstytucją i ustawą upoważniającą Mają charakter nie samoistny tylko służebny. Zawsze musi być wydany na podstawie prawnej. Organy władzy wykonawczej mogą wydawać takie akty dotyczące tylko kompetencji, jakie posiadają. Traci moc upoważniającą jeśli tą moc traci ustawa obowiązująca (rozporządzenia, zarządzenia, uchwały(kolegialne)) II Podział aktów normatywnych ze względu na to czy mają charakter wiążący na określonym obszarze państwa czy na całym terytorium -akty prawa miejscowego (na określonym terenie) III –akty powszechnie obowiązujące -akty wewnętrznie obowiązujące 1.Są adresowane do każdego podmiotu (konstytucja, rozporządzenie, rozporządzenie z mocą ustawy, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe) 2. Adresatami są wyłącznie jednostki organizacyjne podporządkowane podmiotowi wydającem dany akt (uchwały, zarządzenia) Publikacja aktów normatywnych- podanie do publicznej wiadomości treści aktu normatywnego Ogłoszenie aktów normatywnych- szczególnego rodzaju , urzędowe podanie treści aktu normatywnego do wiadomości publicznej Skutki ogłoszenia: 1.Pierwsze oficjalne podanie do wiadomości publicznej 2. Tekst ogłoszony jest tekstem autentycznym 3.Od ogłoszenia jest zazwyczaj uzależnione obowiązywanie danego aktu normatywnego w systemie Formy ogłoszenia: aumieszczenie aktu normatywnego w dziennikach urzędowych (promulgacyjnych) b- sposób zwyczajowy przyjęty na danym terenie Dziennik Ustaw- Dz. U. Monitor Polski, Monitor Polski B, Dzienniki urzędowe Ministrów Terenowe Dzienniki Urzędowe

Wydawanie aktu normatywnego 1.Określenie podmiotu wydającego decyzje 2. Wydawany jest ze względu na liczbę aktów normatywnych, które trzeba wydać (lub są pilne) 3. Oznaczenie aktu normatywnego- każdy dziennik ma swój numer, datę

11

Obowiązywanie aktu normatywnego (prawa) w aspekcie czasowym, terytorialnym i osobowym a) czasowym- ustalenie od kiedy obowiązuje (w różnych systemach prawa) 1. 2. 3. -bo został uchylony (derogacja) -orzeczenie TK niezgodności z konstytucją -desuetudo, zastosowanie zestarzenia się normy prawnej abrogacja- całkowite usunięcie aktu z systemu prawa derogacja- częściowe uchylenie aktu normatywnego b) terytorialny- akt wiąże na określonym terytorium danego państwa (obszar jest podlegający zwierzchnictwu państwaprawne) w znaczeniu geograficznym- wydzielona granicą przestrzeń państwa, terytorium c) osobowym- akt normatywny jest wiążący dla wszystkich osób znajdujących się na terytorium państwa Budowa aktu normatywnego: -tytuł (oznaczenie rodzaju, data, ogólne określenie przedmiotu regulacji) -przepisy merytoryczne -przepisy o przejściu w życie Jeżeli akt normatywny reguluje sprawy uprzednio przez prawo regulowane musi zawierać przepisy końcowe, dostosowujące lub uchylające. Ustawy zawierają przepisy nowelizujące Przepisy końcowe: -uchylające -o wejściu w życie -przepis o utracie mocy obowiązującej o wejściu w życie- określa kiedy akt wchodzi w życie i ma charakter wiążący: a) wskazanie upływu czasu 14 dni b) wskazanie kalendarzowe ( z dniem...) vacatio legis- od chwili ogłoszenia do wejścia w życie aktu normatywnego (zwykle 14 dni lub dłużej) definicje ustawowe (legalne)- przepisy, które określają jak należy rozumieć dane pojęcie Rodzaje przepisów prawnych: -nakazujące (jest zobowiązany, powinien, należy, 3os.l.poj,) -zakazujące (nie wolno, podlega karze, zakazuje się) -dozwalające (wolno, może, jest uprawniony) upoważniające- to takie, które przekazują kompetencje do wykonania czynności konwencjonalnej przepisy blankietowe- wskazują, określają w jaki sposób muszą lub mogą być regulowane dane sprawy w przyszłości z chwilą uchwalenia z chwilą ogłoszenia -> w Polsce z chwilą wejścia w życie

Akt normatywny przestaje obowiązywać:

12

Przepisy dyspozytywne- ius dispositivum, względnie wiążące, strony mają swobodę regulowania konsekwencji prawnych zgodnie ze swoim interesem Przepisy imperatywne- ius cogens, bezwzględnie wiążące, w żadnym wypadku strony nie mogą zmieniać swoją wolą zastosowania tych przepisów Przepisy semiimperatywne- ius semidispositivum, zadaniem ich jest wyznaczenie minimalnego zakresu ochrony interesu jednego ze stron Przepisy odsyłające- odsyła regulację do innych przepisów lub ustaw -wewnątrzsystemowo -pozasystemowo- odsyłają do systemu ocen lub innego systemu normatywnego niż prawny (klauzula generalna)upoważnia taki przepis Pojęcie i cechy języka aktów prawnych Tekst prawny- jest tekstem artykułowanym, którym wyrażone są akty normatywne, zawiera dyrektywy 3 podstawowe cechy tekstu prawnego: -precyzyjność -komunikatywność -zwięzłość Środki, za pomocą których otrzymujemy: -precyzyjność: • definicje legalne (ustawowe)- zawarte na początku tekstu prawnego, mają charakter definicji równościowej i klasycznej. Mogą być formułowane w 3 formach: -semantyczna (Wyrażenie „pełna zdolność do czynności prawnych” oznacza osobę, która ukończyła 18 rok życia) -słownikowa (Wyrażenie „pełna zdolność do czynności prawnych” ma takie samo znaczenie co wyrażenie „osoba, która ukończyła 18 rok życia” -przedmiotowa (Pełną zdolność do czynności prawnej ma osoba, która ukończyła 18 rok życia) - komunikatywność (zwięzłość) • • • odesłania do przepisów prawnych tego samego lub innych aktów normatywnych (odsyłające) odesłania pozasystemowe spójniki

Rola spójników w tekście prawnym (i, lub, albo) Elastyczność aktu prawnego- sposoby uelastycznienia tekstu prawnego 1. umieszczanie w tekście prawnym zwrotów niedookreślonych (nieostrych)zwroty o charakterze ocennym, niedookreślony (znaczny uszczerbek, znaczna szkoda, uzasadniona obawa), organ, który stosuje prawo ma go rozumieć elastycznie umieszczenie klauzul generalnych- zawarty w przepisie zwrot odsyłający do jakiegoś systemu ocen lub innego systemu normatywnego a przy tym uzasadnionego aksjologicznie - by organ stosujący prawo oparł się na swoich ocenach, a rozstrzygnięcie oparł na pozaprawnych ocenach zachowania (zasadach postępowania) 3. określenie granic wymiaru kar

2.

13

WYKŁADNIA PRAWA Różne sposoby pojmowania wykładni prawa: 1. jako proces zmierzający do zrozumienia tekstu prawnego 2. rezultat tego procesu (apragmatyczna w.p.) 3. proces wszelkiego rozumienia tekstów prawnych (w. sensualna) tekst prawny zawsze wymaga interpretacji 4.proces rozumienia wątpliwości co do ich rozumienia (w. objaśniająca /w. klaryfikacyjna) tekst prawny nie wymaga interpretacji zawsze, ale tylko wtedy gdy pojawią się wątpliwości Derywacyjna koncepcja w.p.- odmiana w. sensualnej, polega na odtworzeniu z przepisów normy prawnej Rodzaje wykładni prawa: -charakter niewiążący: w. merytoryczna i w. doktrynalna • • • merytoryczna- dokonuje jej każdy kto stara się zinterpretować tekst prawny doktrynalna- dokonywana przez biegłych w danej dziedzinie czy gałęzi prawa (naukowcy, dogmatycy)

- charakter wiążący: w. formalna i w. oficjalna w. formalna- przez upoważnione do tego podmioty

1. autentyczna- przez organ, który wydał dany akt (sejm, parlament, minister), podmiot uzyskujący upoważnienie do stanowienia aktów jest też upoważniony do jego uchylenia, zmiany bądź interpretacji 2. delegowana: -ogólna- niektóre podmioty są upoważnione do dokonywania wykładni prawa np. TK – konstytucja deleguje, upoważnia i dotyczy wszystkich aktów -dotycząca aktów prawnych- dotycząca określonego aktu, np. SN dokonuje wykładni prawa w konkretnej sprawie Zadania wykładni prawa: ze względu na zadania jakie stawia się wykładni można wyróżnić • • subiektywna i obiektywna statyczna i dynamiczna subiektywna: interpretator bierze pod uwagę swój własny system wartości, ocen, doświadczenia i zakres wiedzy obiektywna: interpretator (musi, powinien) bierze pod uwagę system wartości, ocen, zakres wiedzy, doświadczenie przypisywane ustawodawcy statyczna: interpretator bierze pod uwagę warunki społeczne, ekonomiczne i polityczne, które miały miejsce w czasie stanowienia prawa dynamiczna: interpretator bierze pod uwagę warunki społeczne, ekonomiczne i polityczne występujące w chwili interpretacji danego aktu normatywnego

Fazy wykładni: 1. wstępna- ustalenie czy dany przepis/ akt normatywny nie zrozumiały dla nas jest przepisem obowiązującym czy nie 2.właściwaa) przepis jasny nie podlega interpretacji ( clara non sunt interpretanda) b) w pierwszej kolejności należy stosować reguły wykładni językowej ( językowe dyrektywy interpretacyjne) a następnie reguły wykładni funkcjonalnej i systemowej (funkcjonalne i systemowe dyrektywy

14

interpretacyjne) Językowe dyrektywy interpretacji: 1. reguły języka prawnego 2. reguły języka etnicznego (polskiego) uwzględniać reguły języka polskiego (składniowe) 3.reguły języka prawniczego Wykładnia funkcjonalna: -dokonujemy jej gdy rezultat wykładni językowe jest dalej niezrozumiały -dokonywana jest wedle reguł funkcjonalnych odwołujących się do systemu wartości przypisywanych ustawodawcy. Kategorie rodzajów wykładni funkcjonalnej: -wykładnia z analogii ( per analogiam) a) z podobieństwa: ( a simili)- mamy watpliwości co do tego czy interpretowany przepis dotyczy tylko podmiotu wyraźnie wskazanego w przepisie, któremu nakazane jest coś czynić czy też podmiotom istotnie podobnym na gruncie wartości przypisywanych prawodawcy

b) z przeciwieństwa: (a contrario)- gdy mamy wątpliwości co do tego czy interpretowany przepis dotyczy tych i tylko tych podmiotów określonych w przepisie a nie tych istotnie podobnych Wykładnia rozszerzająca i zwężająca:

a) wykładnia rozszerzająca- dokonuje jej ten, który rozszerza zakres zastosowania i normowania normy ze względu na to, iż rezultat wykładni językowej jest rażąco niezgodny z rezultatami wykładni językowej i z systemem wartości prawnych b) wykładnia zwężająca- dokonuje jej ten kto zwęża zakres zastosowania i normowania normy ze względu na rezultat wykładni językowej, który jest rażąco niezgodny z rezultatami wartości prawnych
Rezultat wykładni z analogii nie jest jasny, a w przypadku wykładni rozszerzającej i zwężającej jest on jasny, ale niezgodny z rezultatami wartości prawnych Funkcje wykładni językowej: 1.Wyboru między rezultatami wykładni językowej- po zastosowaniu w. językowej wybiera się ten rezultat, który ma najsilniejsze uzasadnienie aksjologiczne 2.Uzupełniająca rezultaty wykładni językowej- uzupełnienie adresatów lub okoliczności, gdy stosuje się wykładnię z analogii 3.Korygująca rezultaty wykładni językowej-w. rozszerzająca i zwężająca 4.Potwierdzająca rezultaty wykładni językowej- rezultat wykładni językowej jest jasny i czytelny, ale chcemy utwierdzić ten rezultat Wykładnia systemowa: -równolegle do wykładni funkcjonalnej i językowej -podstawową dyrektywą wykładni systemowej jest dyrektywa, która nakazuje tak interpretować prawa, aby odtworzone normy tworzyły spójny system prawny 1.uwzględnianie hierarchicznego uporządkowania systemu prawa- normy co do swojej hierarchiczności (porządku) różnią się, treści norm ustawowych nie mogą być sprzeczne z normami konstytucyjnymi. Normy niższego rzędu nie mogą się różnić z normami wyższego rzędu 2.uwzględnianie zasad poszczególnych gałęzi prawa- poszczególne zasady w gałęzi prawa należy stosować na każdym

15

etapie wykładni prawa 3.uwzględnianie zasad prawa UE- zgodność norm prawa wewnętrznego z prawem UE WNIOSKOWANIE PRAWNICZE Reguły inferencyjne- reguły wnioskowania prawniczego, wyprowadzanie normy n1 faktu obowiązywania jakiejś normy n2 Między normą n1 a normą n2 zachodzi jakiś związek. Rodzaje wnioskowań prawniczych: a)wnioskowanie oparte na wynikaniu normy z normy1. oparte na logicznym wynikaniu normy z normy: norma N 2 wynika logicznie z normy N1 jeżeli zakres zastosowania normy N1 obejmuje zakres normy N2 -dyrektywy instrumentalnego nakazu- jeżeli obowiązuje norma N1 to przyjmuje się, ze obowiązuje jakaś norma N2 , która nakazuje czynić wszystko to co prowadzi do zrealizowania normy N1 - dyrektywy instrumentalnego zakazu- jeżeli obowiązuje norma N1 to obowiązuje również norma N2 , która zakazuje czynić wszystko to co nie prowadzi do zrealizowania normy N1 2. oparte na instrumentalnym wynikaniu normy z normy- opiera się na założeniu, że między zachowaniem adresata normy a wyznaczonym przez tę normę stanu rzeczy, który adresat ma stosować występują związki przyczynowe b) wnioskowanie oparte na założeniu konsekwentności ocen prawodawcy 1. analogia iuris- jeżeli obowiązuje norma N1 wyraźnie wysłowiona w tekście prawnym to przyjmuje się, ze obowiązuje również norma N2 nie zawarta w tekście prawnym, ale posiadająca to samo uzasadnienie aksjologiczne co norma N1 (nie jest dopuszczalna w praktyce sądowego stosowania prawa) 2. analogia a fortiori

-

z mniejszego na większe[a minori ad maius]jeżeli obowiązuje norma N1 , która nakazuje określonego postępowania to przyjmuję się, z obowiązuje norma, która zakazuje naruszania tego postępowania (lub dobra) w stopniu większym z większego na mniejsze [a maior ad minus] jeżeli obowiązuje norma N 1 , która nakazuje coś czynić wymagając dużego wysiłku, to przyjąć należy, że obowiązuje norma N 2 , która nakazuje coś czynić w stopniu mniejszym

-

SYSTEM PRAWNY -uporządkowany zbiór reguł -elementem systemu prawnego są normy: generalne i abstrakcyjne będące rezultatem faktów prawotwórczych w szczególności stanowienia oraz normy konsekwencji Uporządkowanie ma charakter dwojaki: 1. hierarchiczne (pionowe)- wskazanie, która z norm danego systemu jest hierarchicznie wyższa Kryteria hierarchiczności norm: a) c) norma jest normą będącą podstawą obowiązywania innej normy norma, będąca rezultatem działań prawotwórczych organu hierarchicznie wyższego b) norma, która reguluje sprawy donoślejsze 2.treściowe (poziome)- zachodzenie związków treściowych między normami różnego szczebla -ze względu na charakter więzi treściowych można wyróżnić: działy prawa i gałęzie prawa Działy prawa:

16

a) c)

publiczne [ius publicum] prywatne [ius privatum]

Kryteria podziału prawa na publiczne i prywatne: interesu (czyje interesy chroni) rodzaj stosunków prawnych jakie łączy podmioty (państwo +jednostka, między osobami prywatnymi) b) podmiotowe (czyje sytuacje prawne reguluje)

Gałęzie prawa: Prawo publiczne: • • • • • • • karne konstytucyjne administracyjne

Prawo prywatne: cywilne handlowe umów rodzinne lub opiekuńcze

Podział prawa na:

a) materialne- składają się na nie normy wyznaczające określonym osobom i instytucjom ich obowiązki i kompetencje b) procesowe (formalne)- składają się na nie te normy, które regulują postępowanie (procedurę) w przypadku, gdy doszło do naruszenia prawa materialnego oraz reguluje sposób powoływania organizacji i kompetencje organów, które rozstrzygają sprawy naruszenia norm prawa materialnego. Jest ono związane z funkcjonowaniem sądów powszechnych i instytucji administracyjnych. Mają charakter instrumentalny w stosunku do norm prawa materialnego.

Kryteria podziału na gałęzie: 1. rodzaj spraw będących przedmiotem regulacji i normowania 2. przyjęta metoda normowania 3. podmiotów, do których adresowane są normy prawa Prawo konstytucyjne- prawo publiczne, normy regulujące ustrój polityczny i społeczny państwa, sytuacje jednostki w państwie, stany nadzwyczajne, zawarte jest w konstytucji i ustawach (np. ordynacja wyborcza) Prawo karne- prawo publiczne • materialne- normy prawa karnego materialnego to normy zakazujące czynów niebezpiecznych społecznie i przewidujące kary za przekroczenie owych norm zakazujących. Określają więc czyny będące przestępstwem i zasady odpowiedzialności za ich popełnienie (kary). Kodeks karny 1997 procesowe- zawiera normy, które regulują czynności zmierzające do ujawnienia przestępstw, wykrycia i osądzenia sprawcy przestępstwa oraz wykonania orzeczonej kary (areszt i więzienie) KPK

17

Prawo cywilne- pr. prywatne • materialne- przedmiotem regulacji są stosunki majątkowe między osobami fizycznymi i prawnymi, a także stosunki nie majątkowe związane z ochroną dóbr osobistych (twórczość naukowa, artystyczna, wizerunek, dobre imię), metoda regulacji prawa cywilnego materialnego opiera się na założeniu, że podmioty są równe (brak hierarchiczności) KC 1964 procesowe- zawiera normy regulujące postępowanie w sprawach cywilnych, rodzinnych z zakresu opieki i kurateli oraz w zakresie prawa handlowego materialne- reguluje organizacje praktycznej działalności i zadań państwa, nie ma charakteru skodyfikowanego (pr. budowlane, ochrony środowiska, oświatowe, emerytalne, transportowe) procesowe- zbiór norm regulujących czynności podejmowane przez organy adminisracji w celu rozstrzygnięcia konkretnych spraw, KPA

Prawo administracyjne: • •

Formalne cechy systemu prawnego: -spójność- system jest spójny, gdy nie zawiera norm ze sobą nie zgodnych -zupełność- system jest zupełny, gdy nie zawiera luk w prawie 3 rodzaje niezgodności norm: a) sprzeczność logiczna- temu samemu adresatowi, w tych samych okolicznościach jedna norma zakazuje a druga nakazuje tego samego zachowania

b) sprzeczność prakseologiczna – temu samemu adresatowi jedna z norm nakazuje coś czynić, druga też nakazuje coś czynić ale realizacja jednej z tych norm niweczy skutek realizacji drugiej z tych norm c) przeciwieństwo norm- temu samemu adresatowi jedna norma nakazuje coś czynić i druga norma coś czynić, ale nie możliwe jest realizowanie tych norm jednocześnie

Zupełność dwóch norm: -Luki w prawie: a) techniczne- (konstrukcyjna) brak reguł określających w jaki sposób dokonać określonych czynności konwencjonalnych

b) aksjologiczne- (pozorna) ktoś sądzi, że jakaś sprawa musi być uregulowana, ale ona przez prawo uregulowana nie jest Stosowanie prawa: 1. w ujęciu szerokim: czynienie przez organ państwa (lub przez quasi organ) użytku z kompetencji 2. w ujęciu wąskim: czynienie przez organ państwa użytku z kompetencji do rozstrzygnięcia sprawy konkretnej na podstawie obowiązujących norm prawnych Typy stosowania w ujęciu wąskim: a) sądowe stosowanie prawa b) kierownicze działalność typowa dla organów administracji publicznej charakterystyczne dla działalności sądu bezstronność i niezawisłość nie zainteresowanie wynikiem rozstrzyganej sprawy

18

-

nie funkcjonuje zasada bezstronności i niezawisłości zainteresowanie organu rozstrzygającego wynikiem danej sprawy

Etapy sądowego stosowania prawa: 1. ustalenie stanu prawnego 2. ustalenie stanu faktycznego 3. akt subsumpcji prawniczej 4. wydanie decyzji finalnej wraz z uzasadnieniem Zasada kontradyktoryjności- (sporności) w przypadku przyjęcia tej zasady, ciężar ustalenia stanu faktycznego i powoływania środków dowodowych przypada na strony Zasada inkwizycyjności- ciężar ustalenia stanu faktycznego, powoływania środków dowodowych przypada na sąd Środki dowodowe sądowe: • • rzeczowe- oględziny ( miejsca, osoby), przeszukanie osobowe- zeznania świadków i opinie biegłych

Przedmiotem dowodu są- fakty, zasady doświadczenia z różnych dziedzin wiedzy, treść obcego prawa Przypadki, w których sąd nie ma obowiązku dochodzić ustalania stanu faktycznego: • • • gdy mamy do czynienia z faktami, z których nie da się korzystać w postępowaniu (klauzula tajności np. tajemnica spowiedzi, państwowa, lekarska) domniemania prawne: wzruszalne (obalalne) i niewzruszalne (nie obalalne) fikcje prawne

wzruszalne- domniemania, wobec których można przeprowadzić przeciw dowód niewzruszalne- domniemania, wobec których nie można przeprowadzić przeciw dowodu Domniemania: • • formalne- fakty należy uznać za prawdziwe w razie braku dowodów przeciwnych materialne- fakty należy uznać za prawdziwe ze względu na to, iż jakiś inny fakt jest faktem udowodnionym

fikcja prawna- zawiera nakaz uznania za uzasadniony fakt, o którym wiadomo, że nie mógł nastąpić ktoś jest zaginiony, a komuś zależy na tym by uznać tą osobę za zmarłą (data zaginięcia, wylotu, bądź wypłynięcia)

Akt subsumpcji prawniczej- kwalifikacja normatywna faktu uznanego za udowodniony. Polega na stwierdzeniu, że udowodniony fakt jest jednym z przypadków, do których odnosi się określona norma. Oparta na sylogiźmie prawniczym Sylogizm prawniczy składa się: z przesłanki większej: „każdy, kto kradnie podlega karze” z przesłanki mniejszej: „Jan Kowalski ukradł” konkluzje: „Jan Kowalski podlega karze”

19

Rodzaje decyzji: • • deklaratywna: stwierdza czyjeś prawa lub obowiązki konstytutywna: nakładają nowe obowiązki bądź określają nowe uprawnienia

Ze względu na skutek prawny tej decyzji: • • exnunc- od teraz extunc- od kiedyś

Luzy decyzyjne: zakres swobody w podejmowaniu decyzji przez organy stosujące prawo 1. 2. 3. klauzule generalne zwroty nie dookreślone granice wymiaru kary

STOSUNEK PRAWNY I JEGO ELEMENTY Stosunek prawny- to stosunek społeczny, którego podstawą są normy prawne 2 rodzaje stosunków prawnych: typy zobowiązaniowe podległości kompetencyjnej

Stosunek zobowiązaniowy- stosunek, w którym jeden podmiot ma obowiązek podjęcia określonego zachowania na rzecz drugiego podmiotu, związanego z jego interesami. Osobą upoważnioną w tym stosunku nazywamy recypientem uprawnienia Roszczenie materialne- określony jest indywidualnie podmiot zobowiązany o uprawniony oraz określone jest należne świadczenie Roszczenie formalne- podmiot A nie zachowa się zgodnie z treścią stosunku prawnego wobec osoby B i ta osoba ma uprawnienie wystąpienia do określonego organu stosującego prawo, by podmiot A postąpił zgodnie z treścią stosunku prawnego Stosunek podległości kompetencyjnej- adm.- prawny, strony mają charakter nie równorzędny Organ mający określoną kompetencję ustanawia inną normę indywidualną i konkretną, albo dla działalności powtarzalnej normą abstrakcyjną Negatywny- organ administracji publicznej zwalnia z jakiegoś obowiązku Pozytywny- organ administracji publicznej ustanawia nowe obowiązki bądź uaktualnia stare Elementy stosunku prawnego: podmiot przedmiot treść osoba fizyczna: każdy człowiek od chwili urodzenia o ile urodzi się żywe, aż do śmierci albo uznania za zmarłego

Stosunku prawnego

Podmiot stosunku prawnego:

20

-

osoba prawna: jest to forma zorganizowanej zgodnie z przepisami działalności człowieka dla osiągnięcia określonego celu, dysponująca zazwyczaj wyodrębnionym majątkiem i uznanym przez prawo za samodzielny podmiot stosunków prawnych

3 tryby powstawania osób prawnych: • • • rejestrowy- osoba prawna powstaje, gdy dokonuje się określonego wpisu do określonego rejestru koncesyjny- organ administracji publicznej udziela koncesji powoływania- powołuje do życia określony podmiot i nadaje mu osobowość prawną

Osoby prawne: • • korporacje- związek członków, której skład określa się liczbowo fundacja- określony założyciel wyposaża osobę prawną w określony majątek i określa krąg destynariuszy

Osoba fizyczna i prawna ma zdolność prawną. Zdolność prawna umożliwia osobie fizycznej i prawnej występowanie w charakterze podmiotu stosunku prawnego Zdolność do czynności prawnej- zdolność do zmiany swej sytuacji prawnej 3 kategorie osób fizycznych ze względu na posiadanie zdolności do czynności prawnych: a) osoby, które nie mają zdolności do czynności prawnej (nie mają ukończonych 13 lat lub są ubezwłasnowolnione)

b) ograniczona zdolność do czynności prawnej (osoby, które ukończyły 13 lat ale nie mają ukończonych 18 lat lub są częściowo ubezwłasnowolnione) c) mają pełną zdolność do czynności prawnych ( ukończyły 18 rok życia_

Przedmiotami stosunku prawnego są:

rzeczy: ruchomości nieruchomości (grunty rolne, budynki, części składowe budynków)

• • • • •

części składowe ruchomości i nieruchomości: wszystko to co nie może być odłączone od nieruchomości bez uszkodzenia lib istotnej zmiany całości albo uszkodzenia rzeczy odłączonej pożytki naturalne z rzeczy- zboże, owoce, warzywa, drzewostan pożytki prawne z rzeczy- czynsz z wynajmu lokalu dobra intelektualne, utwory, wynalazki dobra osobiste- imię i nazwisko, pseudonim, wizerunek

Treść stosunku prawnego- obowiązek i uprawnienia wyznaczone przez normy prawne lub przepisy prawne Fakty prawne- to fakt powodujący powstawanie, zmianę lub wygaśnięcie stosunku prawnego Schemat faktów prawnych Fakty prawne

Zdarzenia prawne

zachowania się ludzi

21

Np. wydanie ubezpieczenia

Czynności faktyczne -czyny dozwolone -czyny niedozwolone czynności konwencjonalne

czynności prawne jednostronne (przyrzeczenie publiczne) dwustronne (wszelkiego rodzaju umowy) -tworzenie prawa organów władzy publicznej -orzeczenia sądowe decyzje administracyjne Rodzaje relacji między prawem a moralnością: 1.relacja przedmiotowa- prawo to minimum moralności: wszystkie czyny regulowane przez prawo są zarazem regulowane przez czyny moralne choć normy moralne regulują nadto takie czyny, które nie są podmiotem normowania prawnego - zakresy regulacji prawnych i moralnych krzyżują się, w szczególności są to takie czyny , które są normowane wyłącznie przez prawo i takie, które są wyznaczane jedynie przez normy moralne 2.relacja walidacyjna- konflikt jaki może zachodzić między normą moralną i prawną oraz jaki wpływ ma ten konflikt na obowiązywanie norm prawnych -niezależność walidacyjna (obowiązywania) norm prawnych od norm moralnych -norma prawna, która rażąco narusza normy moralne nie respektuje podstawowych wartości nie jest norma obowiązującą 3. relacja funkcjonalna• wpływ norm moralnych na treść norm prawnych i ich skuteczność • zawieranie odesłań w normach prawnych do norm moralnych (klauzule generalne) • zawieranie w normach prawnych terminów wartościujących

Sprawiedliwość 1. Arystoteles- sprawiedliwość= • rozdzielcza- zasada dzielonego dobra lub nieuniknionego zła Formuły sprawiedliwości: 1.wszystkim po równo 2.każdemu wedle wykształcenia 3.każdemu wg zasług 4.każdemu wg jego potrzeb 5.każdemu wg nakładu jego pracy • wyrównawcza- reprybutywna, zasada odpłacania dobra dobrem, zaś a zło odpłacamy złem Sprawiedliwość: • formalna- podział dobra lub nieuniknionego zła następuje i jest zgodne z określonymi normami • materialna- dzielimy dobro lub zło uwzględniając wartości (materialne) • proceduralna- postępowanie jest zgodne z uczciwymi, rzetelnymi i utrzymywanymi przez wszystkich regułami proceduralnymi

22

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->