SZTUKA BIZANTYJSKA

HAGIA SOFIA

Hagia Sofia - kościół w Stambule. Świątynia bizantyjska, ufundowana przez Justyniana I Wielkiego, budowana od 23 lutego 532 do 27 grudnia 537. Była to już trzecia świątynia w tym miejscu. Świątynię zniszczoną w 532r. zbudował ponownie Justynian Wielki, według projektu architektów Izydora z Miletu i Antemiosa z Tralles. Kształt kościoła łączy w sobie cechy bazyliki i budowli na planie centralnym.

ARCHITEKTURA HAGIA SOFIA
• Kształt kościoła łączy w sobie cechy bazyliki i budowli na planie centralnym o wymiarach 70 m x 75 m. Centralna część nawy środkowej przykrywa olbrzymia kopuła o średnicy podstawy wynoszącej 31,2 m na krótszej osi, zaś 32,8 m na dłuższej. Wysokość od posadzki do najwyższego punktu kopuły to 55,6 m. Konstrukcja opiera się na czterech potężnych filarach umieszczonych w narożach kwadratu, oraz 107 kolumnach. W wyznaczony przez filary kwadrat zostało wpisane koło — plan podstawy kopuły. Obciążenia przenoszone są przez cztery pendentywy. Jest to rozwiązanie typowe dla architektury bizantyjskiej. Wszystkie wcześniejsze kopuły opierały się całym obwodem na masywnych murach. Wprowadzona innowacja wywołała iluzję zawieszenia kopuły w powietrzu. Od wschodu i zachodu do kopuły przylegają dwie mniejsze półkopuły przykrywające pozostałą powierzchnię nawy głównej. Jednocześnie wspierają one kopułę centralną. Filary wzmacniają dwie pary przypór zbudowane od południa i północy. Od zewnątrz kopuły zasłonięte są bębnami, w których umieszczono szeregi okien oświetlających wnętrze kościoła. Nad nawami bocznymi zbudowano empory otwarte do nawy głównej. Pod półkopułami nawy boczne od nawy głównej oddzielają półkoliste eksedry. Nawy przykryto sklepieniami krzyżowymi a kolumny połączono arkadami. Kościół poprzedzają dwa narteksy – wewnętrzny i zewnętrzny otwarty na atrium. Do budowy kościoła użyto wiele drogich materiałów. Posadzki i bazy kolumn wykonano z ciemnoszarego marmuru. Do wykonania kolumn zastosowano w większości zielony marmur. Od nawy głównej eskedry oddzielone są kolumnami z czerwonego porfiru będące elementami spolium. Wnętrze kopuły pokrywała złota mozaika a na pendentywach umieszczono wielkie postacie cherubinów. Bogate było także wyposażenie kościoła. W dniu 7 maja 558 kopuła zawaliła się podczas trzęsienia ziemi. Budowla została wzniesiona w szybkim tempie i na granicy wytrzymałości materiałów. Możliwe, że pośpiech spowodował zbyt szybkie obciążenie niewyschniętej zaprawy łączącej warstwy cegieł. Kopułę odbudował, jednocześnie ją podwyższając, Izydor Młodszy, bratanek Izydora z Miletu (prace zakończono w 563 r.). Wewnątrz kopuły umieszczono krzyż, który później zastąpił wizerunek Chrystusa. Więcej zmian wprowadziły przebudowy dokonane po przekształceniu kościoła w meczet. Dodano wtedy wysokie minarety i liczne mauzolea otaczające budowlę. Usunięto część mozaik i fresków a pozostałe zamalowano. Z okresu osmańskiego pochodzi również osiem drewnianych medalionów zawieszonych u podstawy kolumny. Są to doskonałe przykłady islamskiej kaligrafii. umieszczono na nich osiem imion: Allaha, Mahometa, czterech pierwszych kalifów: Abu Bakra, Umara, Uthmana i Alego oraz dwóch wnuków Mahometa: Hasana i Husajna. W XVI w. przywieziono z Miletu i ustawiono w świątyni dwa olbrzymie marmurowe naczynia, w których prawdopodobnie przechowywano oliwę do lamp. W 1934, gdy meczet przekształcono w muzeum, rozpoczęto prace związane z odsłonięciem pierwotnego wystroju budynku.

• •

bibliotek. Kościół został ograbiony i zbezczeszczony w 1204 przez zachodnie rycerstwo podczas IV krucjaty. w 843. została zmieniona w muzeum. W 415 podczas panowania Teodozjusza II powstała w tym miejscu nowa świątynia. lecz wszystkie elementy chrześcijańskie zatynkowali. cesarzowa Teodora. fontann i innych obiektów. że uczynił to jednak jego syn. jednak za każdym razem szybko go remontowano. w 360 roku. Bardziej pewne wydaje się. gdy — począwszy od 726 — z polecenia Leona III niszczono wizerunki Jezusa i Maryi. Z czasem wokół świątyni powstawały kolejne budynki. Zgodnie z legendą cesarz czerpał inspiracje z rozmów. Po upadku imperium Osmańskiego Turcja stała się laicką republiką. Okres ten zakończyła na dobre. w 325 roku. wdowa po Teofilu będąca wówczas regentką w imieniu syna. Kościół wkrótce spłonął w czasie zamieszek w 404 roku. został zbudowany już podczas panowania Konstantyna Wielkiego. cesarz Konstancjusz. Wszystko jednak było odchylone o 10° w kierunku południowym od pożądanej osi wskazującej położenie Mekki. W związku z tym Mustafa Kemal Atatürk w 1934 polecił aby świątynia. W tym samym roku Justynian I Wielki polecił inżynierowi i matematykowi Antemiuszowi z Tralles i architektowi Izydorowi z Miletu rozpocząć odbudowę. w formie bazyliki o drewnianym stropie. zmieniając Ayasofię — jak ją wówczas nazwano — w meczet otoczony kompleksem grobowców. Michała III. które prowadził z aniołem. Kolejnym ważnym wydarzeniem w historii Hagii Sofii był okres ikonoklazmu. • • • • .HISTORIA HAGII SOFII • Według niezbyt pewnych źródeł pierwszy kościół (pod tym samym wezwaniem). następnie zaś kościół wielokrotnie płonął. mihrab i minbar. zaś otwierając kościół w 537 miał powiedzieć: "Salomonie! Prześcignąłem Cię!" (Νενίκηκά σε Σολομών! – Nenikeka se Solomon!). Architekt Sinan dodał wówczas minarety. a przez 481 lat muzułmanom. W 558 roku kopuła kościoła zapadła się podczas trzęsienia ziemi. W 1453 sułtan Mehmed II Zdobywca po opanowaniu miasta miał wydać rozkaz aby Hagię Sofię natychmiast przekształcono w meczet. Zgodnie z opisem Prokopiusza z Cezarei cesarz brał czynny udział w planowaniu kościoła i rozwiązywaniu detali architektonicznych. która przez 916 lat służyła chrześcijanom. która znów została zniszczona podczas rewolty Nika 15 stycznia 532 roku. Turcy nie zniszczyli wnętrza.

Chrystus. Maria Panna i św.Deesis Mozaika Deesis . Jan Chrzciciel Prodoromos (Zwiastun). Połowa XIII w.MOZAIKA DEESIS HAGIA SOFIA Hagia Sophia . Maria i Jan pochylają się w stronę Chrystusa by wyprosić zbawienie dla ludzkości. .południowa empora .

Chrystus trzyma w rękach księgę.MOZAIKI FUNDACYJNE CESARZY Z HAGIA SOFIA Znajdująca się w wewnętrznym narteksie pochodząca z X w. . u stóp którego klęczy cesarz Leon VI Filozof . w której widnieje inskrypcja "Pokój z Tobą. Ja jestem światłością świata". W medalionach po bokach Jezusa znajdują się wizerunki Najświętszej Marii Panny i anioła. mozaika przedstawiająca Jezusa Pantokratora.

jej prawa dłoń spoczywa na prawym kolanie.MOZAIKI FUNDACYJNE HAGII SOFII CD… W sklepieniu głównej absydy wizerunek Matki Boskiej z Dzieciątkiem. nogi trzyma na stołku. zaś lewą przytrzymuje Jezusa. Maria siedzi na ławie. który gestem ręki błogosławi. .

za każdym razem. oraz cesarzową Zoe trzymającą zwój.. że twarz cesarza była dwukrotnie zmieniana.MOZAIKI HAGII CD. znajduje się w południowej galerii.-CESARZOWA ZOE "Mozaika cesarzowej Zoe" z XI w. Przedstawia Pantokratora z cesarzem Konstantynem IX Monomachem ofiarującego Jezusowi worek kosztowności po lewej.. Ciekawostką jest. gdy Zoe wychodziła ponownie za mąż .

Kościół wybudowano na planie ośmiokąta. . a ukończył w 548 roku cesarz bizantyjski Justynian.SAN VITALE W RAVENNIE Bazylika San Vitale. Rawenna Jej budowę rozpoczął w roku 525 rzymski cesarz Teodoryk. Architekt nie jest znany.

MOZAIKI CESARSKIE W KOŚĆIELE SAN VITALE W RAVENNIE Cesarzowa Teodora i jej orszak Cesarz Justynian I Wielki wśród dostojników Cesarzowa Teodora i jej orszak .

. którzy zajmują trony przy końcu alei palm daktylowych. Wewnątrz kryją się najbardziej imponujące mozaiki w Rawennie: dwie z nich pokrywają całą długość nawy głównej po obu stronach i przedstawiają procesje męczenników .z jednej strony kobiet. ufundowana przez Teodoryka. port w Classe oraz miasto z górującym nad nim pałacem Teodoryka w tle. np. Niektóre fragmenty mozaiki dają wyobrażenie o dawnym wyglądzie Rawenny. . z drugiej mężczyzn .KOŚCIÓŁ SAN APOLLINARE NUOVO W połowie Via di Roma wznosi się bazylika Sant’Apollinare Nuovo zwana Nuovo dla odróżnienia od kościoła w Classe pod tym samym wezwaniem .niosących dary dla Chrystusa i Maryi.budowla z VI w.

bazylika San Apollinare Nuovo. mozaika w San Apolinare Nuovo . ok.święte dziewice Procesja męczenników Autor nieznany. 520.Mozaiki z San Apollinare Nuovo – VI w. „Trzej Królowie”. Rawenna Pałac Teodoryka . mozaika.

Jeden z wczesnochrześcijańskich zabytków. .Sant'Apollinare in Classe – bazylika znajdująca się w porcie Rawenny.

W centrum przedstawiony jest na tle rozgwieżdżonego nieba krzyż w typie crux gemmata. Między oknami apsydy stoją biskupi: Ursicinus. z głową Chrystusa na przecięciu ramion. Sewerus i Eklezjusz. Jego identyfikację umożliwia inskrypcja: SANCTUS APOLENARIS. Jana i Jakuba. Mozaika na sklepieniu apsydy prezentuje bogatą ikonografię. Dwanaście owieczek symbolizuje dwunastu apostołów. Ursus. a u dołu archaniołów z VII wieku: Michała i Gabriela.Mozaiki z San Apollinare de Classe w Rawennie – poł. Św. W szczycie łuku ukazano Chrystusa oraz symbole ewangelistów. Powyżej spomiędzy chmur wychyla się ręka Boga. ale wychodzące z Jerozolimy i Betlejem. Apolinary. VI w. uczestniczących w Przemienieniu Pańskim na górze Tabor. Apolinary – patron kościoła i pierwszy biskup Rawenny. Trzy owieczki uosabiają Piotra. a po bokach stoją Mojżesz i Eliasz. Mozaika na łuku także przedstawia owieczki. te znajdujące się między oknami oraz w dolnej części arkady są późniejsze. Fragment mozaiki z absydy . Poniżej znajduje się w pozie oranta św. Mozaika w absydzie Z połowy VI wieku pochodzą mozaiki na sklepieniu apsydy oraz na większej części łuku triumfalnego.

na półwyspie Synaj. Zwierzchnik Cerkwi jest równocześnie przełożonym monasteru.od grudnia 1973 arcybiskup Władyka Damian (najczęściej przebywa w Kairze lub Raifie w Libanie. Autonomiczną Cerkiew Prawosławną Świętej Góry Synaj. .m. Tutejszy przeor nosi godność arcybiskupa Synaju .p. która wchodzi w skład patriarchatu jerozolimskiego. Wzniesiony na wysokości 1570 m n.. należy do prawosławnych Greków. w Egipcie w muhafazie Południowy Synaj.KLASZTOR ŚW. KATARZYNY NA SYNAJU. EGIPT Klasztor Świętej Katarzyny znajduje się u stóp góry Świętej Katarzyny.

Najstarszą część kompleksu stanowi kościół Theotokos (Panagia) – Matki Bożej zbudowaany przez opata Igoumenosa i Philotheosa przy pomocy cesarza Romanosa II w drugiej połowie X w. przez pustelnika (?) św. . usytuowany na zboczach Helikonu. Założony w 946r. Sąsiaduje z nim większa od niego katedra – Katholikon datowana na 1011/12 r. W obecnej formie klasztor składa się z 2 grup kościołów.HOSIOS LUKAS • Hosίos Loukas – klasztor umieszczony w Grecji kolo miejscowości Distomo. Łukasza.

w 832 ale już w 976 pożar powstały podczas powstania przeciwko doży zniszczył kościół i Pałac Dożów (Palazzo Ducale). Po 1204 dobudowano narteks otaczający ramię wejściowe kościoła.Fundatorem pierwszego kościoła był doża Angelo Partycipazio. MARKA W WENECJI • • Bazylika św. Fasada była wielokrotnie rozbudowywana i przebudowywana.W latach 1063 – 1094 kościół został odbudowany. Marka w Wenecji . Konsekracja odbyła się.BAZYLIKA ŚW. .

Mozaika Chrystus Pantokrator z Dafni XI wiek .

za nimi postępują prorocy i sprawiedliwi tego świata.FRESK ANASTASIS Z KOŚCIOŁA ZBAWICIELA NA CHÓRZE W KONSTANTYNOPOLU • • Na ikonach Chrystus w momencie powstania z martwych przedstawiany jest niechętnie. XIV w. .tam przecież odnosi pierwsze zwycięstwo. Nikt przecież go takim nie oglądał. Wyobrażenie Chrystusa zstępującego do otchłani (anastasis) jest przepiękne w swojej symbolice. Jezus wyciąga za ręce z piekieł Adama. czasem też Ewę. Czeluści piekielne są jedyną w całej ikonografii okazją do zastosowania czarnej farby. Często natomiast spotyka się malowidła Jezusa zstępującego do piekieł .

Cztery mało widoczne złociste promienie rozchodzą się w cztery rogi obrazu. w lewej zaś opartej o udo przytrzymuje księgę Ewangelii otwartą na rozdziale świętego Jana 7.PANTOKRTOR Z SYNAJU VI WIEK (IKONA) Wszechwładca ma na sobie obfitą. gdyż władców i inne głowy królewskie strojono na obrazach również w aureole. lecz wydajcie wyrok sprawiedliwy”. udrapowaną szatę koloru złotego. Prawą rękę ma wzniesioną do góry w geście błogosławieństwa. co wyróżnia w sztuce wschodniej majestat Chrystusa od kultu monarchy ziemskiego. . 24 gdzie jest napisane: „Nie sądźcie z zewnętrznych pozorów. promieniują one z osoby Chrystusa Pantokratora. Głowę jego otacza znacznej wielkości złoty nimb z zaznaczonym wyraźnie krzyżem.

Ikona ta posiada bardzo dużo wiernych kopii. do Włodzimierza. W 1395 r. W 1185 r. Uznając to za znak Boży książę wyszgorodzki Andrzej Bogolubski wywiózł ją w 1160 r. Tradycją było również obnoszenie tej ikony w procesji wokół granic miasta podczas najazdów obcych wojsk. W połowie V w. Włodzimierska Ikona Matki Bożej była obecna podczas wielu ważnych wydarzeń w historii Rusi i Rosji. patriarcha konstantynopolitański podarował jej kopię księciu kijowskiemu Mścisławowi. podczas najazdu chana Batyja. Sporządzona została na desce ze stołu.IKONA MATKI BOSKIEJ WŁODZIMIERSKIEJ Włodzimierska Ikona Matki Bożej zgodnie z legendą została napisana przez ewangelistę Łukasza jeszcze za życia Bogarodzicy. lecz Bogarodzica uratowała przed żywiołem swą ikonę. Przed nią namaszczano i koronowano książąt i carów. Józef. wybierano nowych patriarchów. gorliwie modlono się w obliczu najazdów innowierców. Niech z tą ikoną przybywa łaska Tego. W 1155 r. Przed IV w. Ikona ta uczestniczyła w wyprawach wojennych wspomagając broniące ojczyzny wojska. kiedy zdarto z niej drogocenne ozdoby. który ze mnie został zrodzony oraz Moja". Matka Boża rzekła: "Od tej chwili wszyscy będą mnie wychwalać. spłonęła cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej we Włodziemierzu. Matka Boża oraz św. umieszczona w Monasterze Wyszgorodzkim ikona unosiła się ze swojego miejsca w cerkwi i zatrzymywała w powietrzu. Kiedy ikonę tę oraz dwie inne przyniesiono Bogarodzicy. Podobnie stało się w 1237 r. W 1131 r. . ikonę przeniesiono do Moskwy. na którym spożywali posiłki Jezus Chrystus. ikonę przeniesiono z Jerozolimy do Konstantynopola.

Szkoła moskiewska. Rosyjska Cerkiew Prawosławna kanonizowała go w 1988 z okazji obchodów Tysiąclecia Chrztu Rusi. Trójca Starego Testamentu . odzwierciedlające duchowe. Do naszych czasów zachowało się niewiele oryginalnych dzieł Rublowa.ikona Trójcy Świętej . Był uczniem św. Wraz ze swoimi mistrzami.TRÓJCA ŚWIĘTA ANDRIEJA RUBLOWA Andrej Rublow. Jego dzieła wyrażają idee hezychazmu. proporcji. niebiańskie piękno. Teofanem Grekiem i Prochorem z Gorodca. Tam też przyjął zakonne imię Andrzej.po 1408 roku. RUBLOW Urodził się w środkowej części Rosji w Ziemi RstowskoSuzdalskiej (dziś Podmoskowie). ikonostasy soboru Zwiastowania Matki Bożej na moskiewskim Kremlu oraz soboru Świętej Trójcy w Ławrze Troicko-Siergijewskiej. Prawdopodobnie śluby zakonne złożył w Ławrze Troicko-Siergijewskiej. Sergiusza z Radoneża. Rozmiar 142 x 114 cm. Jego malarstwem rządzi światło. pracował nad ikonami do soboru Zwiastowania Matki Bożej na Kremlu w 1405. delikatnych czystych barwach. . włodzimierska ikona Matki Bożej. Mistrzostwo jego sztuki polega przede wszystkim na harmonii. Zmarł około 1430 i został pochowany w Monasterze Spaso-Andronikowskim w Moskwie. rytmiczności linii i konturów. Ikony [edytuj] Jego najbardziej znane ikony to Święta Trójca (1411). Spas. Galeria Tretiakowska A. W 1408 razem z Teofanem wykonał freski do soboru we Włodzimierzu nad Klaźmą. Sztukę ikonopisania zdobył w Bizancjum lub Bułgarii.

co podkreśla przede wszystkim Jej dominujące oblicze.2 x 82. Prawy policzek Matki Bożej znaczą dwie równolegle biegnące rysy. z których dwa są widoczne dość wyraźnie.MATKA BOSKA CZĘSTOCHOWSKA Ikona powstała najprawdopodobniej w czasach sredniowiecza i namalowana (napisana) jest techniką tempery na drewnianej tablicy o wymiarach: 122. przecięte trzecią na linii nosa. przyodziany w sukienkę koloru karminowego. Jezus spoczywa na lewym ramieniu Maryi. Na szyi występuje sześć cięć. cztery zaś pozostałe – słabiej. Twarz Dzieciątka oscyluje w kierunku patrzącego. Obydwie twarze łączy wyraz zamyślenia. Maryja jest frontalnie zwrócona do wiernych.5 cm.2 x 3. choć nie zatrzymuje na nim wzroku. Przedstawia on Najświętszą Maryję Pannę w postaci stojącej z Dzieciątkiem Jezus na ręku. . jakby pewnej nieobecności i powagi.

Kolejne elementy elementy dodano w 1345. W plakietce o wymiarach 3. w tym 1300 pereł. 400 granatów i 15 rubinów.PALA d’ORO W BAZYLICE ŚW. figurki i szlachetne i półszlachetne kamienie. Pierwsza plakietka ołtarza została wykonana w Konstantynopolu w 976 r. W XII wieku została zastąpiona nową. wielokrotnie przerabianą i wzbogacaną.40 x 1.. 300 szafirów. MARKA W WENECJI • Za głównym ołtarzem znajduje się cenny zabytek jubilerskiej sztuki bizantyjskiej Złoty Ołtarz (Pala d'Oro). . sprowadził ją do bazyliki doża Pietro II Orseolo. W 1209 dodano do jej górnej części 6 kolejnych plakietek przywiezionych z Konstantynopola (pochodzą one z kościoła Hagia Sofia lub klasztoru). 300 szmaragdów.40 m umieszczono emaliowane płytki i krążki.

SZTUKA PRZEDROMAŃSKA .

Benedykt zniszczył budowlę i poświęcił miejsce Janowi Chrzcicielowi. W czasie II wojny światowej miały tu miejsce ciężkie walki pomiędzy wojskami alianckimi a Wehrmachtem. że wielokrotnie klasztor stawał się celem prób zdobycia. ale w 883 r. Od 1866 r. a papież Paweł VI rekonsekrował go w 1964 r. W 584 r. Mnisi powrócili do swojej siedziby w 718 r. wzgórze we Włoszech ( Apeniny Środkowe). Sporo archiwalnych dokumentów zdołano uratować.m. Budowle zakonu odbudowano w XI w. opactwo nawiedziło trzęsienie ziemi.p. nad doliną rzeki Liri. sprawiało. pod przewodnictwem opata Dezyderego (przyszły papież Wiktor III). Miejsce klasztoru znajdowało się na dawnej siedzibie świątyni Apollina. dostarczając również pięknych widoków na okolicę. wzgórze zdobyły wojska Napoleona. niszcząc część zabudowań. klasztor jest pomnikiem narodowym.OPACTWO MONTE CASSINO • Monte Cassino (Montecassino). a mnisi stali się znani ze swoich manuskryptów. Kościół został konsekrowany przez papieża Aleksandra II w 1071 r. między Rzymem i Neapolem. U podnóża góry znajduje się miasto Cassino. Strategiczne położenie budowli. niszcząc doszczętnie klasztor. W 1799 r. Po wojnie rząd włoski odbudował klasztor. który od tej pory nieprzerwanie znajduje się w tym samym miejscu. papież Jan XXII podniósł kościół do rangi katedry i zakończył niezależność zakonu od władzy papieża.. niedaleko ważnej drogi łączącej Rzym z Neapolem. W miejscu tym znajdowało się opactwo benedyktyńskie z 529 roku. W roku 529 Benedykt z Nursji założył na wzgórzu opactwo – siedzibę zakonu benedyktynów. Droga wije się serpentynami po niemal pionowym zboczu. W okresie średniowiecza opactwo stało się swoistym centrum kulturalnym: założono bibliotekę.. • • • • • • • • • . wywożąc je wcześniej do Watykanu. W 1349 r. wzgórze zdobyli Saraceni. W 1321 r. Napisał reguły zakonu. Podczas II wojny światowej klasztor został doszczętnie zniszczony podczas bitwy pod Monte Cassino. Wysokość 519 m n. Lombardowie zdobyli wzgórze i wygnali mnichów do Rzymu. Obecnie turyści ekscytują się karkołomnym wjazdem na szczyt wzgórza.

. z zachowaną kryptą z X wieku. GALLEN 820 r. książę lub biskup Kult relikwii Późnobarokowy zespół budynków opactwa (z XVIII wieku) zbudowany w miejscu średniowiecznego klasztoru benedyktynów. Szwajcaria Fundator: król. Pd.KLASZTOR ST.

Budowniczych do prac przy świątyni sprowadzono z zagranicy. Kaplica zbudowana jest na planie ośmiokąta. powstały w VI wieku. symbolizował ograniczoną formę Ziemi. Kiedy jednak powstawała. a jego cztery kąty wyznaczały kierunki niebieskie. szerokość i wysokość są sobie równe. Do budowy kaplicy użyto materiałów z pobliskich budowli rzymskich w Kolonii (najprawdopodobniej z St. była największym kościołem na północ od Alp. by oddać cześć tzw. Gereon lub też Praetoriumspalast). kanonizowanemu przez antypapieża w roku 1165.KAPLICA PAŁACOWA KAROLA WIELKIEGO W AKWIZGRANIE • • Budowa [edytuj] Bezpośrednią inspiracją i wzorem dla architektów w Akwizgranie był. Kwadrat. Idealne wymiary kaplicy odzwierciedlają biblijne rozmiary niebiańskiego Jeruzalem: długość. natomiast. który w starożytności uznawany był za formę doskonałą pomiędzy kołem a kwadratem. tak by sprostać ogromnemu napływowi pielgrzymów przybywających do Akwizgranu. W latach 1355-1414 wzniesiono gotyckie prezbiterium. • • . Kaplica wydaje się mała w porównaniu z innymi częściami katedry dobudowanymi później. Karol Wielki marzył o budowli przewyższającej swą doskonałością wszystkie dotychczasowe konstrukcje. kościół San Vitale w Rawennie. wzorowane na Sainte-Chapelle w Paryżu. Wielkim Relikwiom Akwizgrańskim oraz Karolowi Wielkiemu. Koło. bez początku i bez końca. symbolizowało nieskończoność nieba. Katedra była sukcesywnie rozbudowywana.

W 1978 roku katedra w Akwizgranie została wpisana na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO jako pierwszy obiekt na terenie Niemiec. szaty Najświętszej Marii Panny a także odzienie Jana Chrzciciela (Wielkie Relikwie Akwizgrańskie). granitu assuańskiego. tak jak większość centrum miasta w Akwizgranie. Na emporze znajduje się marmurowy tron cesarski z drewnianym siedzeniem. Szczątki Karola Wielkiego spoczywają w scrinium zbudowanym w 1215 roku przez złotników akwizgrańskich na zlecenie cesarza Fryderyka II. • • • Widok na gotyckie prezbiterium Główne wejście do kaplicy zdominowane jest przez jedną z pierwszych form westwerku. Większość została zagrabiona podczas francuskiej okupacji Nadrenii i wysłana do Paryża. Nieliczne zachowały sie na swoim miejscu. Wyższe partie kaplicy okala dwukondygnacyjna empora oddzielona od wnętrza kościoła przez balustradę z brązu. do którego prowadzi sześć kamiennych stopni. że powstał on w czasach późniejszych. które po wojnie zostały zrekonstruowane przez Antona Wendlinga. z Rzymu i Rawenny. W przedniej części prezbiterium stoi relikwiarz zawierający domniemane szaty i przepaskę biodrową Chrystusa. Oryginalne kolumny marmurowe zostały sprowadzone na życzenie Karola Wielkiego z Włoch. katedra. używając między innymi.AKWIZGRAN CD. Abstrakcyjne wzory witraży bocznych nawiązują do zstąpienia światła z nieba. była celem bombardowań lotnictwa brytyjskiego. Historia najnowsza [edytuj] Pod koniec drugiej wojny światowej. podtrzymujący kopułę kaplicy. Oktogon kaplicy wyznaczają masywne kolumny. że tron ten należał do Karola Wielkiego. najprawdopodobniej z okazji koronacji Ottona I. Część z nich powróciła do Akwizgranu w 1815 roku i została ponownie umieszczona we wnętrzu katedry w 1840 roku. ułożonych na wzór schodów świątyni Salomona w Jeruzalem. a zarazem jeden z trzech pierwszych w Europie. świecznik Barbarossy). Od wschodu kaplica sąsiaduje z wąskim prezbiterium (25m długości. Wnętrze kaplicy zdobi wspaniały świecznik kolisty z XII wieku (tzw. W czasie nalotów najbardziej ucierpiało gotyckie prezbiterium oraz witraże. na ziemię. 13m szerokości i 32m wysokości) ozdobionym przepięknymi witrażami o powierzchni 1000m2. otoczone szesnastobocznym ambitem zwieńczonym sklepieniem krzyżowym. który przetrwał do XVI wieku. • • • • • • . podarowany przez cesarza Fryderyka I Barbarossę i jego żonę Beatrix. Jego 48 świec zapalanych jest wyłącznie z okazji wielkich świąt kościelnych. jednej z najcenniejszych zdobyczy architektonicznych z czasów karolingów. Nad nią wznosi się ośmiokątny tambour z otworami okiennymi. Koronacja ta zapoczątkowała zwyczaj koronowania cesarzy niemieckich w Akwizgranie. Przy tej okazji postawiono też wiele nowych kolumn. Jednak ostatnie badania dowodzą. symbolicznej siedziby Boga. Przez lata uważano. które znajduje się na tylnej ścianie prezbiterium.

BRAMA CESARSKA W LORSCH Lorsch. . IX w.

. Kolumbana.BOOK OF KELLS Book of Kells znajduje się w Dublinie w Bibliotece Trinity College ozobny manuskrypt zrobiony przez celtyckich mnichów z około 800 roku pochodzący prawdopodobnie z klasztoru na wyspie Iona założonego przez św.

Bibliothéque Nationale Chrystus w majestacie. wykonany dla Karola Wielkiego.EWANGELIARZ GODESKALKA Ewangeliarz Godeskalka (781783) anonimowy znajduje się Paryż. Ewangeliarz Godeschalka. Akwizgran. Szkoła pałacowa. 781-783 .

EWANGELIARZ KORONACYJNY KAROLA WIELKIEGO Rozkwitło malarstwo książkowe (Ewangeliarz koronacyjny Karola Wielkiego. 810 — Wiedeń . ok.

jedno z najwybitniejszych dzieł iluminatorstwa epoki karolińskiej. wykonany ok. . rękopis przechowywany w Bibliotece Uniwersyteckiej w Utrechcie. 820–830 w szkole miniatorskiej w Reims.PSAŁTERZ Z UTRECHTU Psałterz utrechcki.

ZŁOTY OŁTARZ BAZYLIKI ŚW.VIII .WUOLWINIUSZ. ołatarz złoty wykonany przez Vuolvinaia w IX wna pomieszczenie relikwi św. podtrzymywany przez rzymskie profirowe kolumny i dekorowany stiukami.AMBROŻEGO W MEDIOLANIE Wnętrze Kościoła SSan Ambrogio. mozaika w Apsydzie z IV . Ambrożego. nad nim Cyborium baldachim z X w. złoty ołtarz i freski184 viewsWnętrze typowe dla Lombardzkiej architektury romańskiej nawa przykryta sklepieniem krzyżowo żebrowym wspartym na masywnych fialarach.

SZTUKA ROMAŃSKA .

Spotykane na tym terenie motywy dekoracyjne nawiązują do architektury niemieckiej (północ kraju popierała władzę cesarską). dodatkowo dwie mniejsze absydy na przedłużeniu naw bocznych. które niekiedy przesłaniają pułapy. 1100) w Canosa. Stefana w Weronie). Do pierwszych dzieł z okresu romańskiego należy przebudowa opactwa na Monte Cassino przeprowadzona w latach 1066 – 1071. mimo licznych ingerencji poczynionych zwłaszcza w okresie baroku. Sklepienia na szerszą skalę zaczęto ponownie stosować dopiero w XII wieku. Nowe kościoły budowane są jako bazyliki z dachem opartym na więźbach dachowych.wnętrze • • • • • • • Castel del Monte Ożywienie można zaobserwować jedynie na północy.Kościół San Zeno w Weronie . Marka w Wenecji.Baptysterium – elewacja . W architekturze włoskiej tego okresu panuje zastój. Dopiero po objęciu władzy kościelnej przez papieża Grzegorza VII daje się zaobserwować pewne uspokojenie w stosunkach społecznych pomiędzy skłóconymi miastami i rodami Italii. Wejścia poprzedzają portale z dekoracją figuralną widoczną także na fasadach.Kościół San Michele w Pawii . początki średniowiecza we Włoszech przypadają na okres wewnętrznych walk.SZTUKA ROMAŃSKA WE WŁOSZECH • • Architektura romańska we Włoszech. Piotra. arkadowe galerie. Kolumny portali często są opierane na rzeźbionych lwach lub innych przykucniętych zwierzętach. pięciokopułkowy kościół San Corato w Molfetta i trójkopułkowy San Francesco w Trani. Na miejscu istniejącego wcześniej kościoła zbudowano od podstaw nowy klasztor wzorowany na zbudowanej w Rzymie bazylice św. W tym rejonie budowane są kościoły na planie podłużnym. Powstały w tym okresie: kościół San Sabino (ok. Zofii w Padwie i Św. Wpływy bizantyjskie widoczne są także w wystroju wnętrza. Podobnie nieczęsto spotyka się wydłużone nawy poprzeczne i jeszcze rzadziej obejścia (wyjątkiem są kościoły Św. anarchii i niepokojów. zwłaszcza na północy. w rejonie Lombardii.Krzywa wieża i katedra w Pizie. Na południu Italii istotny wpływ wywiera architektura Bizancjum. krzyża łacińskiego lub centralno-krzyżowym z kopułą wspartą na trompach lub żaglach. Fasady rozwiązywane są jako wielopoziomowe. wieloboczne filary spotykane są niezmiernie rzadko. Największą uwagę przywiązuje się do wystroju wewnętrznego i wyglądu elewacji. Kościoły mają zazwyczaj absydy w osi głównej oraz. zostały zachowane aż do 1944 r. która często naśladuje osiągnięcia minionych epok. Z tego okresu pochodzi także zbudowana w stylu bizantyjskim bazylika św. Dla rejonu Toskanii charakterystyczne są okładziny elewacji z wielobarwnych kamieni (ten sposób zdobienia stosowany był we Florencji jeszcze na początku renesansu). . Powielane są wzory architektury wczesnego chrześcijaństwa. Katedra i Krzywa wieża i Pizie. Romańskie założenia. Do podziału wnętrza na nawy stosowane są zazwyczaj kolumny.

nazywany Cluny I. będących arcydziełami rzeźby romańskiej. między 1053 i 1065 i przez Alfonsa VI. króla Kastylii i Leon. budowany w latach 1088-1135 z inicjatywy opata Hugona. Zobacz galerię na Wikimedia Commons: Opactwo w Cluny Kościół w Cluny był wielką. od strony zewnętrznej. Po jego obu stronach umieszczono krótsze od niego prostokątne pomieszczenia połączone z prezbiterium potrójnymi arkadami. ostrołukowe były również arkady międzynawowe. Niektóre elementy architektury kościoła zapowiadały już styl gotycki (nawa główna sklepiona ostrołukową kolebką. O rozmachu podjętych prac świadczy tempo ich przeprowadzenia. W 1095 papież Urban II konsekrował pięć ołtarzy w obejściu nowego prezbiterium. Już ok. 5-nawową bazyliką z dwoma transeptami i prezbiterium z ambitem i kaplicami promienistymi. Szybko okazał się zbyt mały. 190. 955 późniejszy Mayeul rozpoczął budowę nowego kościoła. Kampania budowlana była finansowana przez Ferdynanda I Wielkiego.zachowało się kilka kapiteli z dekoracją figuralną (m. został konsekrowany w 927 r. Rozwiązanie to było często powielane w kościołach romańskich a wschodnia część kościoła stałą się jego najważniejszym elementem. Od strony wschodniej zamykały je niewielkie kaplice zakończone półkolistymi absydami. przylegały kolejne kaplice dostępne z obejścia i transeptu. Wnętrze było bogato dekorowane . W plan zbudowanego na północ od wcześniejszego kościoła włączono fragmenty Cluny II. Wschodnia część kościoła posiadała wydłużone prezbiterium zakończone absydą. Całkowita długość kościoła sięgała ok.KOŚCIÓŁ BENEDYKTYNÓW W CLUNY • • Plan opactwa według Dictionnaire raisonné de l'architecture française du XIe au XVIe siècle Viollet-le-Duca. był największym kościołem w Europie przed budową bazyliki św. Od zachodu znajdował się 5-przęsłowy narteks poprzedzony wieżami. chociaż prace związane z budową nowego klasztoru trwały do ok. W końcowym etapie budowy Cluny II wirydarz został otoczony krużgankami. Do ich dłuższych boków. Nad ramionami transeptu zachodniego. a także nad jego skrzyżowaniem z nawą główną wznosiły się wieże. 1045.in. Pomieszczenia utworzyły obejście pozwalające na odbywanie procesji. Kościół ten wywarł ogromny wpływ na architekturę romańską. Głównym architektem Cluny III był zakonnik Gunzo a jego pomocnikiem Hèzelon (Gunzo był muzykiem a Hèzelon nazywany był matematykiem). szczególnie w Burgundii (Paray-le-Monial. sklepienia powstały przed 1121 a w 1130 papież Innocenty II poświęcił kościół i klasztor. 1856 Pierwszy klasztor. Piotra w Rzymie. personifikacje tonów muzycznych chorału gregoriańskiego). około 1130 roku po zawaleniu się sklepień dodano łuki przyporowe przy nawie głównej). Szybko powiększająca się społeczność Cluny wymagała coraz większych budynków.0 m a szerokość korpusu 40.0 m. Autun) i w Niemczech • • • . O wielkości budowli daje pojęcie zachowane jedno ramię transeptu z wieżą. który poświęcono w 981. Schodkowy układ pomieszczeń kończyły niewielkie absydy otwarte do boku transeptu. Na początku XI wieku kościół przykryto sklepieniem kolebkowym a od zachodu zbudowano znacznych rozmiarów narteks. w 1100 ukończono dwie nawy poprzeczne. Trzeci z kolei i ostatni kościół w Cluny.

jako że był to szczytowy okres dominacji Cesarstwa nad Papiestwem. bowiem duchowni woleli przekazywać swoje dobra w ręce dzieci. Obowiązek pracy fizycznej przypadł więc w udziale nowicjuszom. Oba te przywileje uwalniały klasztor od wszelkich powiązań z władzą świecką. niż je porzucać. ale równocześnie nadał opactwu przywilej nominacji kolejnych opatów. której każdy mieszkaniec oprócz modlitwy musiał wykonywać pracę fizyczną musiał ulec zmianie. Opactwo zostało podporządkowane bezpośrednio papieżowi. Wilhelm nadał klasztorowi w Cluny przywilej uwalniający benedyktynów od wszystkich przyszłych zobowiązań wobec władcy i jego rodziny innych niż modlitwa. Wprawdzie Wilhelm mianował pierwszego opata. W X w. Jednak z uwagi na to.KOŚCIÓŁ BENEDYKTYNÓW W CLUNY CD. Normą była symonia i zwierzchność władzy świeckiej nad majątkami kościelnymi. W tej sytuacji wprowadzona w klasztorze w Cluny surowa reguła narzucająca "wieczną modlitwę" (łac. • • Fundacja klasztoru [edytuj] Opactwo zostało założone 11 września 910 r. Częste były nawet odstępstwa od reguły celibatu (nikolaizm). że praktyki liturgiczne (np. Benedykta) pochłaniały mnichom większość czasu. przez księcia Akwitanii Wilhelma Pobożnego. laus perennis) trafiła w potrzebę odnowy religijnej i stała się bardzo popularna. tradycyjny benedyktyński model klasztoru jako rolniczo samowystarczalnej jednostki. Za postępującą feudalizacją Kościoła następował rozkład moralny . taka wolność od wpływów świeckich była ewenementem.duchowni zajmowali się przede wszystkim zarządzaniem swoimi dobrami zamiast duszpasterstwem. 215 psalmów na dzień w miejsce 37 psalmów nakazanych przez św. • • .

chór gotycki .. XI w.KOŚCIÓŁ W VEZELAY Kościół opactwa w Vezelay.

Prezbiterium otacza ambit z wieńcem kaplic. Budowę kościoła rozpoczęto ok. obramowań okien i gzymsów. które otacza wieniec kaplic.. 1080 r. Wieża umieszczona nad skrzyżowaniem nawy głównej i transeptu pochodzi z XII wieku. Obejście poprowadzono wzdłuż naw bocznych i transeptu oraz za prezbiterium. najmniejszy z zachowanych kościołów pielgrzymkowych. Zbudowany z cegły. (Początkowo fasadę wieńczył trójkątny szczyt). Korpus trójnawowego wnętrza podzielony jest na cztery przęsła. kamień użyto do wzniesienia przypór. Nad skrzyżowaniem transeptu i nawy głównej zbudowano wieżę ukończoną w okresie gotyku. • . największy z zachowanych kościołów pielgrzymkowych. Jest to pięcionawowa bazylika z trójnawowym transeptem. 1050.KOŚCIÓŁ PIELGRZYMKOWY SAINT SERMIN W TULUZIE • • Szkoła langwedocka [edytuj] kościół Saint-Sernin w Tuluzie. dwie wieże flankujące fasadę dodano dopiero w XIX wieku. konsekracja całego kościoła miała miejsce 19 lipca 1119 (24 maja 1096 konsekrowano ołtarz główny) Sainte-Foy w Conques – budowany od ok. Nad nawami bocznymi korpusu i transeptu umieszczono empory . Korpus kościoła podzielony jest na jedenaście przęseł.

katedra w Angoulême z fasadą z lat 1115 – 1135 kościół Notre-Dame-la-Grande w Poitiers – zbudowany w XII wieku z fasadą z lat 1130 – 1145. Podobny kształt ma wieża nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptem. a nawy przykrywa pięć kopuł opartych na pendentywach. Nad środkowym portalem znajduje się duże okno. Jego rzut oparty został na planie krzyża greckiego. Zbudowane w formie wiązek kolumn podtrzymujących latarnię otwartą na zewnątrz arkadami (na cmentarzach zachodniej Francji były rozpowszechnione tzw. kościół Saint-Front w Périgueux – zbudowany w latach 1120 – 1150 przypomina swoim rozwiązaniem bazylikę św. Nad łukami trzech portali wejściowych umieszczono figuralną płaskorzeźbę zakończoną arkadkowym fryzem. Halowy kościół z fasadą sugerującą bazylikowe wnętrze. ozdobioną bogatą dekoracją rzeźbiarską.KOŚCIÓŁ NOTRE DAME LA GRANDE W POITIERES • • • • Szkoła Poitou [edytuj] W rejonie Poitou budowano kościoły o fasadach flankowanych wieżami przykrytymi stożkowatymi hełmami. do których nawiązuje kształt wież). W XIX wieku dobudowano neoromańską absydę. a po jego bokach dwupiętrowo rozmieszczone arkady podparte małymi kolumienkami z rzeźbami w niszach pod jej łukami. Marka w Wenecji. • . Wieże flankujące fasadę nie pełnią roli przypór. Szczyt fasady zdobi mandorla. Wieńczą je stożkowate hełmy przykryte kamienną łuską. Z kościoła romańskiego zachowała się wieża i nawa bez przekrycia. latarnie zmarłych.

n. Około 800 p. • • • . Carcassonne stało się ważnym punktem strategicznym. Wizygotom udało się odeprzeć ataki Franków. Główna część północnych wałów obronnych pochodzi z tamtych czasów. w 1067 Carcassonne stało się własnością Raimonda Rogera Trencavela. W 759. odbił je Pepin Krótki.e.e. Zbudowała Château Comtal (zamek) i bazylikę Saint-Nazaire.e. wicehrabi Albi i Nîmes.. W kolejnych stuleciach rodzina Trencavel koligaciła się z dynastiami Barcelony i Tuluzy. wzgórze Carsac było już ważnym ośrodkiem handlu. Dzięki małżeństwu.CARSCASSONE • • Historia [edytuj] Pierwsze ślady osadnictwa w rejonie Carcassonne są datowane na 3500 lat p. gdy Rzymianie ufortyfikowali wierzchołek wzgórza około 100 p. którzy następnie rozbudowali fortyfikacje (stojące tu po dzisiejsze czasy).n.n. jednak w 724 Carcassonne uległo Saracenom. W VI wieku Carcassonne zostało przejęte przez Wizygotów. na rzecz Franków. a później obrali je za stolicę kolonii Julia Carsaco (potem Carcasum).

niewielkie miasteczko w środkowych Włoszech....błędu ówczesnych projektantów .. Wbrew obliczeniom architektów wieża do tej pory nie zawaliła się . cieszy oczy turystów. podwyższono wieżę do siedmiu kondygnacji. Ósma kondygnacja.ZESPÓŁ KATEDRALNY W PIZIE Piza.55 metrów obecnie odchylona od pionu o 5 metrów. służąca do zawieszenia dzwonu dobudowana została w XIV wieku . dalej kpiąc z praw fizyki. a dobudowywane piętra odchylono lekko w kierunku przeciwnym do odchylenia dolnych . że za kilkanaście lat wieża nie runie. każdego roku zwiększa swe odchylenie o 1 milimetr. leżące w Toskanii nad rzeką Arno.Budowę jej zaczęto w 1173 r. Wieża o wysokości ok. słynie jednak z . Obecnie przeprowadzane są odpowiednie prace zabezpieczające.dzwonnicy. gliniastym gruncie.W ten sposób do 1271 r.. Prace nad dalszą budową przerwano. Po wzniesieniu czterech kondygnacji lekkie usunięcie gruntu spowodowało przechył wieży. Wzmocniono wtedy fundamenty. które jednak nie dają gwarancji. może poszczycić się wieloma zabytkami. podjęto je dopiero w XIII wieku. . powodem tego usytuowanie fundamentów na podmokłym. Pisa . Dzwonnica (kampanila) później nazwana "krzywą wieżą" to część jednego z najbardziej osobliwych zabytków architektury romańskiej na świecie zespołu katedralnego.

Monte został zbudowany w czasie XI – XII wieku. MONTE WE FLORENCJI kościół San Miniato al. . Trzecie przęsło ma podwyższoną posadzkę. bizantyjska mozaika. Ściany wewnętrzne i elewacje pokrywają inkrustracje z barwnych płyt kamienia ułożone w geometryczne wzory. pod którą została umieszczona krypta z sklepieniem krzyżowym. Podobnie rozwiązano dekorację posadzki.KOŚCIÓŁ SAN MINIATO AL. na miejscu wcześniejszej budowli jako trójnawowa bazylika. Fasadę zdobi także bogata. przykrywa otwarta więźba dachowa. Trzy przęsła budowli oddzielają od siebie poprzeczne łuki oparte na filarach wzmocnionym półkolumnami. Wnętrze podzielone kolumnami o wzorowanych na porządku korynckim kapitelach.

zamiast niszy. W narożach budowli umieszczono przypory. Wnętrze obiega dwupoziomowa galeria. półokrągłe nisze. powyżej których umieszczono czteropiętrową kolumnową galerię oddzieloną poziomymi pasami architrawów.BAPTYSTERIUM W PARMIE • baptysterium w Parmie – (XII – XIII wiek) . Elewację zdobią na parterze płytkie arkady. nisza ma plan prostokąta. . żebrowana kopuła z XIII wieku.zbudowane na planie ośmioboku. Co trzecie pole. W osi wejścia głównego. przypadają wejścia poprzedzone portalem. W grubości muru umieszczono niewielkie. wewnętrzny podział został zagęszczony do szesnastoboku. Budowlę wieńczy szesnastoboczna.

Brązowe drzwi zmontowane z rzeźbionych płyt pochodzą z XII wieku. Oprócz typowych dla Lombardii układów lizen. 1138 r. arkad i lwów podpierających jego kolumny.KOŚĆIÓŁ SAN ZENO MAGGIORE W WERONIE • Kościół San Zeno Maggiore w Weronie z zachowanym portalem w elewacji zachodniej z ok. Po prawej stronie dwie najniższe kwatery wypełniają sceny opowiadające o porwaniu króla Teodoryka do piekła. . W kwaterach umieszczono rzeźby ilustrujące Księgę Rodzaju (po prawej stronie) i sceny Nowego Testamentu (po lewej stronie). portal zdobią umieszczone po jego bokach dekoracje figuralne w obramowaniach pokrytych wicią roślinną.

Protazego i Gerwazego. Cyborium osłania Złoty Ołtarz wykonany w IX wieku przez Vuolvinia. Urna pod ołtarzem zawiera relikwie świętych: Ambrożego. patrona miasta. czyli niewielki baldachim z X wieku. ozdobiona wizerunkami zwierząt i ludzi. a w IX powstało atrium (rodzaj dziedzińca). które znajdowały się w miejscu obecnego kościoła. Do bazyliki prowadzi. niedokończony przez Bramantego. Ambrożego. w którym eksponowane są dzieła związane ze świątynią. Cortile della Canonica (Krużganek Kanoników). Zwinięty w pętlę gad symbolizuje laskę Aarona. W atrium eksponowane są znaleziska i kamienie nagrobne z cmentarza wczesnochrześcijańskiego. . Przez kolejne stulecia kościół był kilkakrotnie przebudowywany. Warto zwrócić uwagę na kolumny środkowej arkady. które przypominają pnie drzew. na terenie wczesnochrześcijańskiego cmentarza. Dzieło ozdabiają płaskorzeźby przedstawiające sceny z życia Chrystusa i św. znajdującą się na początku nawy głównej. W centralnym punkcie kościoła znajduje się cyborium. czworokątny dziedziniec (atrium) z kolumnami. otoczony kolumnadą. symbolizującymi walkę dobra ze złem. który podtrzymywany jest przez cztery rzymskie kolumny i dekorowany stiukami. Na uwagę zasługuje także romańska ambona. Przy końcu południowej nawy watro zwiedzić kaplice grobową Capella di San Vittorio in Ciel d’Oro z IV wieku. Z krużganków prowadzi wejście do małego muzeum. na którym widnieją płaskorzeźby przedstawiające postacie świętych. których kapitele ozdobione są scenami z Biblii i fantastycznymi zwierzętami. Ambrożego.BAZYLIKA SAN AMBROGIO W MEDIOLANIE • Bazylika Sant’ Ambrogio powstała w latach 379-386 z inicjatywy biskupa Ambrożego. Następnie w VII wieku obiekt rozbudowywali benedyktyni. Na końcu nawy północnej znajduje się wyjście na. Pod amboną mieści się sarkofag Stylichona z IV wieku. We wnętrzu świątyni przechowywane są relikwie św. Nazwa kaplicy pochodzi od pięknych złotych mozaik na sklepieniu. Warto zwrócić uwagę na kolumnę z wężem z brązu. Współcześnie świątynia reprezentuje typowy przykład lombardzkiej romańskiej architektury sakralnej.

ARCHITEKTURA ROMAŃSKA W NIEMCZECH
• W architekturze romańskiej w Niemczech widoczna jest kontynuacja wcześniejszych wzorów architektury karolińskiej. Częściej niż w innych państwach Europy Zachodniej budowane są kościoły o układzie centralnym (np. kaplica w Schwarzrheindorf koło Bonn z 1151 r.), ale i tutaj przeważają budowle bazylikowe, najczęściej kryte drewnianymi, płaskimi stropami, zazwyczaj bogato zdobione polichromią. Wnętrze dzielone jest na nawy przy pomocy kolumn o monolitycznych, kamiennych trzonach ustawionych pomiędzy z masywnymi filarami. Po raz pierwszy to rozwiązanie zastosowano w Saksonii, w budowanym od 961 r. kościele Sankt Cyriakus w Gernrode (kolumny ustawiono na przemian z filarami). Rytm ten powtarzano w zróżnicowany sposób (najczęściej można spotkać ustawienie: filar – dwie kolumny - filar) w budowanych później świątyniach. Częstym rozwiązaniem jest zastosowanie dwóch absyd na zakończeniu nawy głównej oraz dwóch transeptów. Czasami w grubości murów dobudowywano mniejsze apsydiole, lub stawiano dodatkowe absydy na zakończeniach ramion transeptu albo przy prezbiterium. Charakterystyczną cechą niemieckich kościołów są wysokie wieże stawiane nad skrzyżowaniem naw, chórem zachodnim i parami na krańcach budowli. Przy zastosowaniu dwóch absyd i podwójnego transeptu wejście do kościoła umieszczano w elewacji bocznej. Fasady zdobią arkadowe fryzy i galerie, oprócz nich pojawiają się także posągi przedstawiające świętych i apostołów.

KOŚCIÓŁ ŚW. MICHAŁA W HILDESCHEIM
• bazylika Sankt Michael (św. Michała), zbudowana jako kościół klasztoru benedyktyńskiego w latach 1010 – 1033 jako trójnawowa bazylika z dwoma chórami i dwoma transeptami. Do budowli na zakończeniu transeptów przylegają ośmiokątne wieżyczki schodowe. Nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptami umieszczono masywne wieże zbudowane na planie kwadratu. Wnętrze na nawy dzieli rząd filarów i kolumn w rytmie: filar – dwie kolumny – filar. Ich kostkowe głowice w latach 1162 – 1186 ozdobiono płaskorzeźbą. Na zakończeniach naw od strony wschodniej umieszczono półkoliste absydy. Płaskie stropy zostały ok. 1240 r. pokryte polichromią.

KATEDRA W SPIRZE =A=
katedra w Spirze (Speyer), budowana od ok. 1030 do 1061 – trójnawowa bazylika o nawach przykrytych sklepieniami krzyżowymi (początkowo kościół przykryty był płaskim stropem, sklepienia pochodzą z ok. 1090 r.) i przeciętych transeptem. Kościół koronacyjny królów niemieckich. Pod wschodnią częścią kościoła znajduje się królewska krypta. Prezbiterium zakończone absydą. Nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptem umieszczono ośmiokątną wieżę przykrytą kopułą. Cztery wieże schodowe umieszczono po stronie wschodniej i zachodniej. Kościół spłonął w XVII wieku. Po pożarze odbudowany w XIX wieku w stylu romańskim. Podczas odbudowy dodano masywny przedsionek od strony zachodniej.

KATEDRA W TREWIRZE =B= Trewir ma nie tylko rzymską przeszłość. Trewirska katedra. której podwaliny dał pałac cesarza Konstantyna jest przykładem przemieszanych stylów: romańskiego i gotyckiego. . Warto odwiedzić klasztor Benedyktynów. jakie istniały w średniowieczu w Trewirze. który jako jedyny pozostał z 40 klasztorów. Miasto jest od stuleci tradycyjnie katolickie i nie brak w nim pereł architektury sakralnej.

. Nawy i transept przekryto sklepieniami krzyżowymi. co widać na planie cztery wieże. Do prezbiterium przylegają dwa pomieszczenia ( zakrystie Wormancka katedra spełnia w 100% idee Zamku Bożego. po dwie po obu stronach każdego chóru (czyli prezbiterium. Od strony wschodniej płytka absyda jest częściowo ukryta w bryle budynku. Posiada. Chór zachodni kończy wieloboczna absyda. dwuchórowa.KATEDRA W WORMACJI =C= katedra w Wormacji – z XII wieku. z transeptem z sześcioma wieżami (dwie ośmiokątne nad skrzyżowaniem naw i chórem zachodnim oraz cztery okrągłe rozmieszczone parami po stronie wschodniej i zachodniej kościoła). .. trójnawowa.

Ośmiokątne wieże umieszczono nad skrzyżowaniami nawy głównej z transeptami.KATEDRA W MOGUNCJI =D= katedra w Moguncji zbudowana na przełomie X – XI wieku (katedra konsekrowana w 1009 r. odbudowana w 1036. . spłonęła ponownie. 1100 – 1137). Odbudowana została w latach ok. Trójnawowa bazylika z dwoma transeptami i dwoma chórami zakończonymi absydami. mniejsze wieloboczne wieże umieszczono parami na krańcach budowli.. spłonęła w dniu konsekracji.

Sprawiedliwość wymierzana jest każdemu indywidualnie.6).anioł i diabeł walczą o duszę zmarłego Sceną. a pozna.• PORTAL KATEDRY W AUTUN • Katedra w Autun. na której rozgrywa się dramatyczny spektakl. że jestem niewinny (Hi 31. a zmarli ponownie przyoblekają się w ciała. dotknięty cierpieniem. Jest to motyw również przejęty ze Starego Testamentu. czy przeważą dobre czy też złe uczynki. gdzie na głos trąb anielskich otwierają się groby. TAKŻE TYMPANON -RZEŹBA MISTRZ GISLEBERTUS • . jest bowiem ziemia. chciał poddać się osądowi Bożemu: niech zważy mnie bardzo dokładnie. tympanon Sądu Ostatecznego . podsądny trafi pomiędzy zbawionych albo potępionych. Wydanie wyroku poprzedzone jest ważeniem duszy: w zależności od tego. Lamentujący Hiob.

.rzeźbiarz romański.MISTRZ GILBERTUS EWA Z AUTUN • Gislebertus (XII wiek) .

zamkniętych górą rzędami archiwolt w uskokach ujmujących pole wypełnione rzeźbionym tympanonem (p. uskokowo uformowanych ościeżach. W średniowiecznej architekturze sakralnej wykształcił się odrębny typ portali monumentalnych. Portale bardziej rozbudowane mają zwieńczenie w formie odcinków belkowania. filary. zamknięte górą archiwoltą również uskokowo profilowaną i ujmującą pole wypełnione rzeźbionym tympanonem.PORTAL . p. Zależnie od charakteru podpór i kształtu zwieńczenia wyróżnia się portal kolumnowy. ze względu na znaczne rozmiary portale średniowieczne miały niekiedy otwór wejściowy dzielony środkowym filarem. zwłaszcza pod ich półkolistymi łukami zwanymi tympanonami. z rzędami kolumienek w szerokich. ostrołukowy itp. szczytów itp.jest to dekoracyjnie rozbudowane obramienie otworu wejściowego. bogato dekorowanych rzeźbą figuralną i dekoracyjna. zdobione rzeźbą figuralną i ornamentalną. potrójne). opracowane architektonicznie i rzeźbiarsko.OGÓLNIE Portal . o szerokich rozglifieniach zwykle z kolumienkami. na portalach czyli ozdobnych obramieniach drzwi wejściowych. W okresie sztuki romańskiej i gotyku rzeźbę umieszczano na fasadach kościołów. kolumny lub pilastry.Szczególnie bogatą formę miały monumentalne portale średniowieczne. . Po bokach otwór ujmują glify o różnie ukształtowanych profilach. bliźniacze. dźwigające nadproże lub łuk. portale takie łączyły 2 lub 3 otwory wejściowe(tzw. arkadowy. perspektywiczny).

diabły i potwory apokaliptyczne. jakie każdej z nich przypadło na ścianie kościoła. a na łuku portalu wyobrażono kalendarz w formie znaków zodiaku i przedstawień pracy (dla podkreślenia.ROMANIZM RZEŹBA • • ROMANIZM Rzeźbiarze romańscy mieli własną koncepcję postaci ludzkiej i własny stosunek do architektury. diabła starającego się przeważyć szalę. W tympanonach portali tronuje Chrystus w mandorli. Tak więc dzieła rzeźby romańskiej służyły nie tylko dekoracji. czyli nauczanie przez pokazywanie scen historycznych i wizji religijnych. surowy. dalej zaś proroków i świętych. I tak np. lecz przeważnie trochę sztucznie dostosowane do miejsca. Był to ten sam cel dydaktyczny. półokrągłych tympanonach portalu. czyli świetlistej tęczy. Cała ta ikonografia pozostawała w związku z nauką Kościoła o niebie i piekle. który na wschodzie przyjęła cerkiew bizantyjska. czasem nawet nienaturalnie wygięte. a służyć miała do nauczania ludzi prostych. przeznaczone dla ludzi nieuczonych. o królestwie Chrystusa. np. Nie brak scen traktowanych ze swoistym humorem. z których każdy trzyma w ręku ewangelię. co było wówczas regułą. nie usiłując w rysach twarzy zaznaczać jakichkolwiek cech charakterystycznych. lecz tam. Ikonografia portali romańskich obraca się najczęściej wokół tematu chrześcijańskiego nieba i Sądu Ostatecznego. odważanie grzechów. a po jego bokach widzimy czterech ewangelistów. w ciasnych niszach stoją one "wyprostowane na baczność". Rzeźbę romańską wykonywano najczęściej w kamieniu. gdzie miejsca było więcej. wyobrażająca w romańskiej rzeźbie Boga i świętych. Wolne miejsca i podziały wypełniają najróżniejsze sceny: dusze grzeszników.biblią ubogich. tak ściśle zespolona z murem jakby doń "przyklejona". pokazanie im. Nad wejściem do kościoła. zwierzęta. była ona nierozerwalnie związana z architekturą. przeważnie nie umiejących czytać ani pisać. Było to więc jak gdyby Pismo Święte w rzeźbionych obrazach. Do najwybitniejszych rzeźb należą rzeźby z XII wieku w portalach burgundzkich kościołów w Beaulieu i Autun. zwierząt i ptaków. o prawdach wiary. Ze wszystkich romańskich tympanonów najszlachetniejszy jest tympanon z Vezelay w Bułgarii. bywają one silnie. do wierności nakazom Ewangelii i Kościoła. Postać więc ukazywano odzianą w długie szaty . • • • • • . a głowice kolumn oplecione były wymyślnymi ornamentami z roślin. Tylko Chrystus trwał na portalach sztywny. nieporuszony. np. odróżniających każdego człowieka od innych ludzi. na której siedzi grzesznik. Jego treścią jest misja apostołów. służyła jedynie ilustrowaniu prawd podanych przez Kościół do wierzenia. czasami pojawiała się tam postać diabła symbolizującego zło. Postać ludzka. jak będzie nagrodzone po śmierci życie cnotliwe i pokora. Nazwano te dekoracje rzeźbiarskie "biblia pauperum ". niepiśmiennych. że nauka wiary odbywa się zawsze i wszędzie). w tympanonie królowali zazwyczaj Madonna lub Chrystus. Wokół przedstawione są różne rasy i narody(prawdziwa to encyklopedia ówczesnej wiedzy o świecie). anioły. a jak ukarane życie grzeszne i pełne pychy. w niszach i zagłębieniach muru umieszczano postacie świętych.Układy ludzi były bardzo rozmaite. sylwetek ludzi. Miały one do spełnienia znacznie ważniejszą rolę: ich zadaniem było po prostu nakłonienie ludzi.

centaur i lew. nie rozwija się razem z nimi. Romańska architektura. zanika.Artysta czerpie przekonujące formy symboli z tego. których sam układ kryje w sobie zagadkowa moc. on je odsłania. W archiwoltach i na kapitelach rzeźba dostosowuje się . Wszystkie te zwierzęta mają znaczenie bardziej lub mniej symboliczne. Na archiwolcie z dawnego kościoła Saint-Come w Narbonne wyobrażone są kolejno: sfinks. lecz o skomplikowane figury. Rzeźby portali zalicza się do najlepszych romańskich realizacji dekoracyjnych. wydaje się raczej. niż wydają się znaczyć . Należy do nich portal opactwa benedyktynów w Malmesbury. wyolbrzymiano zbytnio symbolizm tej . Wątpliwe jest jednak. czy prestiż ten zawdzięczały znaczeniu. a czwarta . Wydłużanie się postaci nie jest związane z kolumnami: jest od nich wcześniejsze. Lew. przede wszystkim własnej. bazyliszek.postaciami ludzkimi. uosabia wszechświat.umieszczono ich pięćdziesięciu trzech. bo tyle było klińców do ozdobienia. Nie wynajduje ich.uzyskana prostą techniką champleve. podobnie jak i dla nas. Mistrz sztuki romańskiej tworzy figury. bajkowy świat zwierząt.górująca nad całością kompozycji różnymi potworkami. Związana z architekturą rzeźba ornamentacyjna miała miejsce uprzywilejowane. byle pozostać w wyznaczonej ramie i jak najściślej do niej przylegać. żmija. nie jest cieniem drzewa. ozdobione są płaskorzeźbami: druga i trzecia . coraz bardziej występujące. orzeł i byk niegdyś symbolizowały strony świata i tajemne siły ziemi. włączała człowieka w boską jedność. Chrystus wśród symboli czterech Ewangelistów. W ten sposób wszystkie są symbolami. harpia. Romański artysta czerpał natchnienie zewsząd. często pochodzenia wschodniego. Wiele miejsca zajmowały stwory fantastyczne. Każde wybitne dzieło romańskie wyobraża wielki chrześcijański symbol. jak również kapitele kolumn tych budowli. że zagubiono symbolizm czasów pogańskich. której przedstawić nie można. jakie miały w cywilizacjach starożytnych. gdzie nad postacią Chrystusa wznosi się potrójna arkatura motyw spotykany na bordiurach manuskryptów z tego samego okresu. lecz w XIX w. jak i rzeźba. coraz bardziej ku górze: pierwszą nad drzwiami archiwoltę pokrywa dość płaska . zdobiła portale kościołów i opactw.jak na to wskazał H.jak ryba w katakumbach oznaczała Chrystusa. formy rzeźbione podporządkowane są architekturze. które wyzwalają się z pozorności. W Aulnay-deSaintonge w portalu transeptu kościoła płaskorzeźby występują z tła stopniowo. Najtrwalszy z tych symboli. Krzyż. Inspiracją była nawet sztuka ludów barbarzyńskich.dekoracja o motywach baśniowych zwierząt. Focillon .CD… Dostojeństwo tympanonów to sakralna kompozycja. jaki znaczą wyciągnięte ramiona Chrystusa. następne zaś. a postacie ludzkie czy zwierzęce rozciągają się. Dwa zwierzęta lew i orzeł cieszyły się szczególnymi względami. Ale ta ryba była tylko znakiem. tłoczą i zniekształcają. niegdyś złocone. są pustymi miejscami po złotym tle. one ją tylko głoszą. pelikan. co je łączy z chrześcijaństwem. gdzie . gdy pojawi się gotycka strzelistość.zamiast zgodnie z "Apokalipsą" przedstawić dwudziestu czterech starców . I nie chodzi już tutaj o rybę z katakumb. czyli wybierania tła . Wielkie tympanony nie są kanwami dla wyobrażeń w wieku XII. dość znaczne puste miejsca w Autun. gryf. jak architektura.do "prawa ramy". ku której prowadziła go liturgia. a uprzywilejowanie wynikało w znacznej mierze z walorów dekoracyjnych. W portalach dekoracja wypełnia przede wszystkim tympanony i archiwolty łuków. a nawet w naszym. Podobnie w kościele Sainte-Marie-des-Dames w Saintes. Oczywiście nie przedstawiają boskiej transcendencji.. bo znaczą co innego.

PORTAL W MOISSAC PROROK ISAJASZ .

PORTALE W SAINT GILLES DU GARD .

. trzyprzęsłowy kościół z fasadą ozdobioną trzema portalami o kompozycji opartej na motywach łuku triumfalnego. 1060 r. rzeźby w niszach pomiędzy portalami . kanelurowane pilastry. Zdobią ją podpierające architraw kolumny o głowicach ozdobionych liśćmi akantu. fryz figuralny pod tympanonami.. SZKOŁA PROWANSALSKA.SAINT GILLES CD. Saint-Gilles-du-Gard – budowla z ok.

and the representation of the Last Judgment on its portal is considered one of the finest examples of Romanesque sculpture. France. it features a Gothic choir added in the 15th century. Saint Trophimus. formerly a cathedral. . Situated in Arles.SAINT TROPHIME W ARLES The Church of St. as are the columns in the adjacent cloister. Trophime (Trophimus) is a Romanesque church built in the 12th century . is a major work of Romanesque architecture.

DRZWI Z KATEDRY W HILDESCHEIMIE Odlewane drzwi do katedry z paralelnymi historiami ze Starego i Nowego Testamentu DZRZWI Z BRĄZU SZTUKA OTTOŃSKA POŁ X DO POŁ XI INSPIRACJA BYŁA SZTUKA KAROLIŃSKA .

Do 1400 roku zbudowano dwa piętra wieży południowej. ARCHITEKT GERHARDT. gotyckiej katedry wznoszonej według wzorów francuskich. Chór ukończono dopiero w 1320 roku. a po 935 roku został przekształcony z trzynawowego kościoła w pięcionawowy. W latach 1842-1880 dokończono budowę. W roku 1248 arcybiskup Konrad von Hochstaden położył kamień węgielny pod budowę nowej. NEOGOTYK KATEDRA BAZYLIKA . NAJWIĘKSZY BUDYNEK W EUROPIE 157M WYS. a od XIV do XVI wieku środkowa i boczna nawa kościoła zostały wykonane do wysokości 15 i 18 m. a poświęcono w 1322 roku. GOTYK . W niedługim czasie po ukończeniu budowy katedrę uznano za symbol Niemiec. Później był to kościół biskupi . I 6480 POWIERZCHNI. Nic nie uległo zmianie do XIX wieku. Budowę rozpoczęto w 1248 roku. że już w 50 roku po Chrystusie wznosiła się na tym samym miejscu świątynia rzymska. Katedra została po święcona w roku 1880 w obecności Wilhelma I.DZRZWI KOŚCIÓŁA NMP NA KAPITOLU W KOLONII Prace wykopaliskowe pod fundamentami katedry dowiodły.

znajduje się pochodzący z X wieku krucyfiks Gerona .KRUCYFIKS BISKUPA GERONA Z KATEDRY W KOLONII Po stronie północnej. obok zakrystii.

świeccy władcy tłumaczyli to jako dany przez Boga dowód na "prawowitość" ich władzy. a w górnej części . Relikwiarz Trzech Króli ma szerokość 110 cm. • • • • • • . Według innych źródeł Mediolańczycy do 1158 r. doczesne szczątki Trzech Króli miała znaleźć w IV w. nie ma zbyt wiele źródłowych dokumentów. odbywających się pod hasłem "Przyszliśmy oddać Mu pokłon". bogato zdobione listwy metalowe. którzy przybyli do Betlejem. złocone postaci proroków oraz królów Dawida i Salomona. Życzeniem organizatorów XX ŚDM. Santiago de Compostela i Akwizgran. gdy z powodu oblężenia miasta musieli zabrać relikwie z położonego u jego bram kościoła. czczone tam jako relikwie Trzech Króli. Jest pewnym. ale także wiążący się z ich posiadaniem gwałtowny rozwój miasta . Tak więc cesarze niemieccy po koronacji w Akwizgranie zazwyczaj pielgrzymowali do Trzech Królów w Kolonii. W dolnej części relikwiarza znajdują się wielkie. Zbudowany jest w kształcie przypominającym trzynawową bazylikę: obok siebie stoją dwa sarkofagi. wiadomo z dziejów życia biskupa Eustorgiusa: według tego dokumentu. zaczęto mówić o nich jako o "królach". gospodarczy i kulturalny. na których spoczywa trzeci. Dlatego została przygotowana specjalna trasa. którzy reprezentują całą ludzkość. w górnej . Dopiero w tradycji VI w. następnie chrzest Jezusa w Jordanie. zostały przewiezione do kościoła w Mediolanie. a zanim nazwano ich Kacprem.Chrystusa jako sędziego świata u schyłku dziejów.apostołów. Rainald von Dassel kierujący kancelarią cesarza Fryderyka Barbarossy przywiózł nad Ren jako zdobycz z podbitego Mediolanu szczątki. w Jerozolimie św. wysokość 153 cm i długość 220 cm. jeden z najbardziej znanych artystów swoich czasów. w którym będą przechowywane. Tradycja Trzech Króli związana jest z Kolonią od XII wieku. kadzidło i mirrę. jest aby każdy z uczestników mógł nawiedzić relikwie. która nie potrzebowała już błogosławieństwa papieskiego.a zdaniem wielu także najpiękniejszym . którą pielgrzymi przechodzić będą przez katedrę i obok stojącego za okratowaniem relikwiarza.RELIKWIARZ TRZECH KRÓLI MIKOŁAJA Z VERDUN • Ten najcenniejszy klejnot katedry kolońskiej jest największym . złote napisy na kobaltowych wstęgach. W krótkim czasie Kolonia stała się jednym z największych miejsc pielgrzymkowych chrześcijaństwa. Nie ma ostatecznej pewności co do tego. kolorowe wstęgi z emalii.polityczny. Bardziej od niej znane były tylko Jerozolima. matka cesarza Konstantyna i w IX w. Rzym. w tym ponad 300 gemm i kamei. Pokryty ponad tysiącem szlachetnych kamieni i pereł oraz kolorowymi emaliami relikwiarz otaczają 74 figury z pozłacanego srebra. Tak cenne relikwie wymagały szczególnego miejsca. czy rzeczywiście w sarkofagu złożone są ich relikwie. Helena. Tylko w Ewangelii wg św. Figury zostały wykonane w latach 1180-1191 przez Nicolasa z Verdun i jego uczniów. stworzył wraz z uczniami tę najcenniejszą pracę kowalską i jubilerską średniowiecza: pozłacane srebrne figury. Mateusza jest mowa o bezimiennych mędrcach ze Wschodu. setki cennych kamieni szlachetnych. nic nie wiedzieli o posiadanym przez siebie skarbie. jak wcześniej dostały się one do Italii. a posiadanie relikwii wiązało się w tamtych czasach z wysokiej rangi pozycją w życiu politycznym. Złocony fronton przedstawia małego Jezusa na rękach Matki Boskiej. Dowiedzieli się o ich pochodzeniu dopiero wówczas. że w 1164 r. przyjmującego pokłon Trzech Króli. łuki spoczywające na podwójnych emaliowanych filarach. Ze względu na ciągle powtarzający się w średniowieczu konflikt o władzę świecką między cesarzem a papieżem. Symbolizuje Boga w Trójcy Świętej. O tym.dziełem pracy złotniczej średniowiecza w Europie. upłynęło kolejnych 300 lat. natomiast więcej jest legend i spekulacji. Ponad 300 kamei na relikwiarzu stanowi największy ich zbiór na świecie. Prawdopodobnie w latach 1181-1225 Mikołaj z Verdun. Melchiorem i Baltazarem. by oddać pokłon Jezusowi i ofiarować mu dary: złoto. Rainald von Dassel przyniósł Kolonii w XII wieku nie tylko relikwie. Gdy chodzi o Trzech Króli.

W dolnej części przechowywano w średniowieczu relikwie Trzech Króli. Relikwiarz wędrował m. a obok niej . Ukazane są w niej dwa okresy: w dolnej części sarkofagu czas przed męką i śmiercią Jezusa. W późniejszym czasie wszystkie relikwie umieszczono w neogotyckiej urnie we wnętrzu relikwiarza. kształtem nawiązywał do kościoła.RELIKWIARZ CD. jakoby sarkofag. na których spoczywa trzeci. w 1804 r. jednak z licznymi ubytkami i uszkodzeniami. a w górnej części . abp Konrad von Hochstaden położył kamień węgielny pod budowę nowej katedry.męczenników Nabora i Feliksa. były szef biura budowlanego katedry w Kolonii. Walter Schulte.czas łaski. W 1248 r. Z drugiej strony figury Matki Boskiej przedstawiony jest chrzest Jezusa w Jordanie. Wolf zaprzecza.zwykł mówić nieżyjący już. który uwiecznił się w ten sposób jako mecenas tego dzieła sztuki. Początkowo relikwie Trzech Króli znajdowały się w starej katedrze z czasów Karola Wielkiego.. Figury po bokach dolnej części przedstawiają proroków. Jego zdaniem. ważne jest.czas po zmartwychwstaniu Jezusa. Choć nikt dotychczas nie potwierdził prawdziwości relikwii. Mówią o tym napisy zachowane w tych miejscach. w górnej natomiast . by po 10 latach. Tylna część sarkofagu przedstawia trzy wizerunki Jezusa: przywiązanego do kolumny. w tym również relikwiarz.Trzech Króli oraz cesarza Ottona IV. • • • • . które spoczywają obecnie na podstawie za zdejmowaną płytą w szczycie relikwiarza. że były to kosztowne materiały. w górnym . Dawniej również i dachy sarkofagu zdobiły reliefy: przedstawiały one m. sceny z życia Jezusa i z księgi Apokalipsy św.in.in. czas "sub lege" . kapituła katedralna w tajemnicy przeniosła cały skarbiec. wieloletni dyrektor Muzeum Diecezjalnego w Kolonii. Prace konserwatorskie trwały wiele lat. a obecny wygląd otrzymał on dopiero po gruntownej renowacji w latach 1961-1973. Badanie tkanin. . że jedynie figury w części frontowej są wykonane ze złotej blachy. by wraz z Mędrcami udali się na poszukiwanie Boga". do Arnsberg i Bambergu. Potwierdzono więc. czas "sub gratia" . Gdy w 1794 r. Powyżej umieszczona jest figura Jezusa . że tkaninami owinięte były ciała ludzi wysokiego pochodzenia i że tkaniny te mogły pochodzić nawet z I wieku.W tamtych czasach mistrz mógł wykuć całą figurę z jednego kawałka srebra . W tym miejscu spoczywał on bezpiecznie przez całe stulecia. przyjęte później jako herb miasta Kolonii. To on ufundował m. Już w średniowieczu wyodrębniono relikwie głów Trzech Króli.Sędziego świata z dwoma aniołami po bokach. która w zasadzie stała się ogromnym kamiennym relikwiarzem dla sarkofagu Trzech Króli.in. w którym znajdują się relikwie Trzech Króli. są to dwa stojące obok siebie relikwiarze.powiedział w rozmowie z KNA Arnold Wolf. w bezpieczne miejsce. Jego zdaniem. W części frontowej na dole znajduje się figura Matki Boskiej z dzieciątkiem Jezus na rękach. ukrzyżowanego. Budowa relikwiarza odzwierciedla myśl teologiczną doby średniowiecza. Zwrócił uwagę. Jana.pod prawem.między Feliksem i Naborem.apostołów. powrócić do Kolonii. że mają tak wielkie znaczenie dla wiernych . w które owinięte były relikwie wykazało. "cenny relikwiarz i ukryte w nim doczesne szczątki stanowią dla wiernych wyzwanie. natomiast w górnej części . królów i duchowieństwo ze Starego Testamentu. korony na głowy Trzech Króli. stanęły w Kolonii wojska francuskie.

) MIKOŁAJ Z VERDUN złotnik. przem. ośr. kościół (XII. w zespole miejskim Wiednia. (2005). klasztor (barok. drzewny) i turyst. mieszk. w północno-wschodniej Austrii (kraj związkowy Dolna Austria)..got. (metal. m.. nad Dunajem. jeden z pierwszych twórców stylu gotyckiego w sztuce użytkowej. emalier i odlewnik z Lotaryngii. 25 tys. wewnątrz słynny ołtarz Mikołaja z Verdun z 1181).OŁTARZ Z KLOSTERNEUBURGA MIKOŁAJA Z VERDUN • Klosterneuburg [klo:stərnọiburk]. 1205)..): rom. . ambona i ołtarz w Klosterneuburgu (1181). relikwiarze Trzech Króli w katedrze kolońskiej (po 1181) i Panny Marii w Tournai (ok. miner. przebudowa XVIII w.. chem. przebudowany. XIV w.. zespół klasztorny Kanoników Regularnych (zał. XII w.

większe – wnętrz budowli sakralnych. modlitewników. Dzieła malarstwa zachodnioeuropejskiego wydają się być bardzo przestrzenne 0 kolorystka jest tu bardziej stonowana niż na obrazach bizantyjskich. Styl ten rozprzestrzenił się dzięki wyprawom krzyżowym. Imponujące obrazy ścienne z okresu wczesnego średniowiecza przetrwały również w absydzie kaplicy w Berze-Ville we Francji. w wyniku warstwa farby nie odpadała potem od warstwy tynku. Na przykład w hiszpańskim kościele San Clemente de Tahull w Katalonii znajduje się obraz zatytułowany Chrystus tronujący . Cennymi freskami z XII w. . oglądanie fresków było praktycznie jednym z niewielu sposobów poznania Słowa Bożego. a także w kościele St. dobrze zachowane malowidła. że zmarł on za odkupienie grzechów wszystkich ludzi. co daje efekt porównywalny z witrażami. pełna przepychu forma oraz bogactwo kolorów bez wątpienia wskazują na wschodnie pochodzenie obrazu. Dzięki temu freski charakteryzują się trwałością i są w stanie przetrwać setki lat. Na galerii nad wejściem do przedsionka ukazano śmierć Chrystusa na krzyżu.MALARSTWO ŚCIENNE • W średniowieczu obrazy uważano nie tylko za wyraz uwielbienia dla stwórcy. Wiele lokalnych wzorców artystycznych i kulturowych rozprzestrzeniło się szeroko po całym kontynencie. może również poszczycić się katedra w Canterbury w Anglii. a na twarzach postaci wyraźnie malują się emocje. W przedsionku można podziwiać sceny obrazujące koniec świata oraz Sąd Ostateczny. wyrazistą linią . Dla ludzi. którzy w większości nie potrafili czytać. Na sklepieniu nawy widoczne są epizody zaczerpnięte z Pięcioksięgu. W malarstwie owym odzwierciedlają się charakterystyczne dla poszczególnych regionów style artystyczne. Ściany krypty pokryto malowidłami przedstawiającymi męczeństwo świętych. Miniaturowe malowidła zdobiły okładki biblii. W ten sposób starano się przypomnieć wiernym o tym. Wyrazista. lecz także za najlepszy sposób wykładania wiernym zasad wiary chrześcijańskiej. znajdują się w absydzie krypty świętego Gabriela tej świątyni.Angelo w Formis we Włoszech. Pięknym przykładem są dzieła w kościele Saint-Savinsur-Gartempe we Francji. Twórcy malowideł ściennych nakładali farbę na mokry jeszcze tynk. Na ścianach kościołów malowano całe przypowieści biblijne. Najstarsze .klasyczny przykład sztuki bizantyńskiej. Obrazy ścienne malowane taką techniką można spotkać w całej Europie. Figura Chrystusa jest obramowana grubą. mającej swe korzenie daleko w Konstantynopolu .

FRESKI Z KOŚCIOŁA SAINT SAVIN SUR GARTEMPE • FRANCUSKIE FRESKI ROMAŃSKIE .

FRESKI CHRYSTUS PANTOKRATOR I POKŁON TRZECH KRÓLI Z TAHULL

-PANTOKRATOR Z TAHULL

-POKLON TRZECH KRÓLI Z TAHULL

FRESKI Z PANTENONU KRÓLÓW W KOLEGIACIE SAN ISIDORO LEON

• Bazylika romańska San Isidoro z XI–XVIII w.; mieści relikwie św. Izydora, wielkiego wczesnochrześcijańskieg o uczonego z Sewilli. W podziemiu panteon – mauzoleum królewskie, miejsce pochówku królów Leonu. Wyjątkową atrakcją są freski w kryptach oraz kapitele kolumn, a także skarbiec i muzeum.

TKANINA Z BAUEUX
• Tkanina z Bayeux – ręcznie utkane płótno przedstawiające podbój Anglii przez Wilhelma I Zdobywcę, bitwę pod Hastings w 1066 i życie codzienne mieszkańców ówczesnej Normandii; wybitne dzieło sztuki świeckiej. Tkanina to cenne ikonograficzne źródło historyczne. Jej autorstwo przypisuje się królowej Matyldzie , żonie Wilhelma, nie jest to jednak teza w pełni potwierdzona. Dzieło obecnie znajduje się w muzeum w mieście Bayeux we Francji. Długość tkaniny wynosi 70,34m a szerokość 0,5 metra.

SZTUKA ROMAŃSKA W POLSCE .

W 1569 wybudowano przed wejściem głównym renesansową kruchtę . Kościół ten należy do najlepszych przykładów architektury romańskiej w Polsce • Historia [edytuj] • Opactwo [edytuj] • Prawdopodobnie z fundacji Bolesława Chrobrego i z udziałem świętego Wojciecha powstało tu pierwsze w Polsce (założone prawdopodobnie w 997) opactwo benedyktynów pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny i św. wziął w niej udział m. którego ślady widoczne są do dziś na południowy zachód od kolegiaty). piaskowca i kamienia polnego. a jego fundamenty zasypano. zaś klasztor rozebrany. • W 1705 Łęczycę najechali Szwedzi. . W czasie przebudowy kolegiaty powstał stojący obok niej niewielki drewniany kościół św. • Podczas późniejszych prac nad jej odbudową zacierano częściowo jej dotychczasowy romański charakter. W 1140 opactwo przeniesione zostało do Mogilna. Aleksego w Tumie. Mikołaja. • Budowa kolegiaty [edytuj] • Arcybiskup gnieźnieński Jakub ze Żnina w 1141 rozpoczął na miejscu dawnego opactwa budowę kolegiaty. która się schroniła w kościele powiedli ze sobą w niewolę. przy okazji zakończonej w 1487 kolejnej odbudowy pojawiły się zachowane do dziś. Aleksego.przedsionek osłaniający romański portal. Aleksego. • Od tego czasu w kolegiacie tumskiej odbyło się 21 synodów prowincjonalnych. zachodnią fasadę. Konsekracja kościoła odbyła się 21 maja 1161. arcybiskup Janik. w 1306 Łęczycę najechali Krzyżacy. kolegiata łęczycka . nazywanych synodami łęczyckimi. • Kilkanaście lat później. ale w Zielone Świątki 1293 (albo 1294) Litwini pod wodzą Witenesa zdołali ją zdobyć. • W latach 1765-1785 z inicjatywy prymasa Łubieńskiego i kosztem biskupa Kajetana Sołtyka kościół został przebudowany w stylu klasycystycznym. Kościół jako patronów otrzymał .prócz funkcji religijnych . Prace nadzorował biskup płocki Aleksander z Malonne[2]. miała z założenia . Mógł być to rezultat nawrotu pogaństwa w tym regionie kraju lub też przekazania ziem klasztornych arcybiskupstwu gnieźnieńskiemu. następca zmarłego około 1148 arcybiskupa Jakuba. a także wszyscy polscy biskupi i książęta. główną nawę.charakter obronnej twierdzy. • Zniszczenia i przebudowy [edytuj] • Romańska budowla. Między innymi po pożarze w 1473.kościół o randze archikolegiaty położony we wsi Tum w pobliżu dawnej lokalizacji wczesnośredniowiecznego grodu[1]. część ludności. niszcząc przy tym także kolegiatę. którzy wrócili tu raz jeszcze w 1331. Prace wykonano pod kierunkiem architekta Efraima Szregera. zbudowana z granitu. przebudowano wieże. gotyckie ostrołukowe arkady i filary międzynawowe z cegły oraz sklepienie krzyżowo-żebrowe w nawach bocznych.Najświętszą Marię Pannę i św. w tym też czasie powstały we wnętrzu tynki z freskami.in.tak jak znajdujące się tu wcześniej benedyktyńskie opactwo . a także okna i wnętrze.KOLEGIATA W TUMIE POD ŁĘCZYCĄ Kolegiata pw. W 1241 oparła się najazdowi Tatarów. NMP i św. Przez kilka dziesięcioleci kolegiata pozostawała zrujnowana. ostatni odbył się w 1547. Pierwszy z nich zwołano w 1181. a pozostałych wycięli w pień lub wraz z kolegiatą spalili (w tym czasie spłonął też gród łęczycki[1].

Władysław Sikorski zginął w katastrofie samolotu w Gibraltarze 4 lipca 1943. W lutym 1818 uzyskano zgodę cara Aleksandra I na pogrzeb Kościuszki na Wawelu. Leonarda . Jej wnętrze wspiera się na 8 międzynawowych kolumnach z charakterystycznymi kostkowymi kapitelami. Królowa Maria Kazimiera zm. Uroczystości pogrzebowe w Krakowie i na Wawelu odbyły się 22-23 lipca 1817. 10 listopada 1673. 17 czerwca 1696 pochowany na Wawelu 15 stycznia 1734. po prawej jego żony Marii Kazimiery Zwiedzanie grobów królewskich rozpoczyna się w krypcie św. Karol Wojtyła. 9 czerwca 1997 jako papież Jan Paweł II odprawił mszę raz jeszcze w 50-tą rocznicę święceń kapłańskich. Gen. Zdecydowano o zachowaniu tajemnicy ze względu na sytuację na ziemiach polskich po upadku powstania listopadowego. • • • • • • • . Obok sarkofagu w 1977 zawieszono brązową tablicę pamiątkową. Na środku znajduje się odnaleziony w 1938 w czasie prac archeologicznych grób biskupa Maurusa zmarłego w 1118. W krypcie tej spoczywają: Jan III Sobieski zm. Odbył się on w dniach 22-23 czerwca 1818. 1716 w sarkofagu ufundowanym w 1840 przez cesarza Austrii Ferdynanda I. pochowany na Wawelu 31 stycznia 1676 w sarkofagu ufundowanym przez cesarza Austrii Franciszka Józefa I z 1858. Obecny sarkofag królewski jest fundacją ostatniego monarchy Stanisława Augusta Poniatowskiego z okazji 100 rocznicy zwycięstwa pod Wiedniem z roku 1783. Jest to jedno z najlepiej zachowanych i najładniejszych wnętrz romańskich w Polsce. Król Michał Korybut Wiśniowiecki zm. do sprowadzenia prochów generała doszło jednak dopiero 17 września 1993. Książę Józef Poniatowski.po lewej stronie widoczny jest grobowiec Jana III Sobieskiego. dar Kongresu USA w 200-lecie bitwy pod Saratogą. Leonarda. Została ona wzniesiona w latach 1090-1117. Tadeusz Kościuszko zmarł w Solurze w Szwajcarii 15 października 1817. LEONARDA W KATEDRZE NA WAWELU • • Krypta św. który zginął w nurtach Elstery pod Lipskiem 19 października 1813. W krypcie św. Umieszczenie trumny w marmurowym sarkofagu odbyło się już w całkowitej tajemnicy 21 grudnia 1832. Sarkofag księcia ufundowała siostra Maria Tyszkiewiczowa w 1830.KRYPTA ŚW.Leonarda przed ołtarzem projektu francuskiego architekta Viollet-le-Duca ufundowanym w 1876 przez hrabinę Katarzynę Potocką mszę prymicyjną 2 listopada 1946 odprawił ks. sarkofag był gotowy już w 1981.

drugi jest już renesansowy. jedna z najstarszych ceglanych budowli Wrocławia. okolice Damaszku). Piotra i Pawła. egipską mumię (325 p. Aleksego) . kośc. niem. Idziego we Wrocławiu . pozostawiono natomiast sygnaturkę. Zachował się romański portal od strony południowej.in. Anny. katedry Walterowskiej. w którym wystawiono zbiory cennych obiektów sztuki sakralnej. kośc. "Bramę Kluskową" (albo "Kluszczaną". tworząc tzw.KOŚCIÓŁ ŚW. Sąsiaduje od północy z wrocławską Archikatedrą.e. Należy do charakterystycznego dla średniowiecznego Wrocławia typu kościołów jednofilarowych (ponadto kośc. a także m.n. • • Kościół św. św. Kamienne profile cokołu kościoła przez swoje cechy stylistyczne wskazują na pochodzenie z wcześniejszej budowli. Z dwóch jego portali zachował się jeden w stylu romańskim. Klösseltor). św.późnoromański kościół na wrocławskim Ostrowie Tumskim.sklepienie budynku wsparte jest pojedynczym filarem. skuwając tynki zewnętrzne i rekonstruując podwójny łuk tęczowy. Jednofilarowe prezbiterium na planie kwadratu zakończono niewielką trójboczną absydą. 1242) w pełni zachowanym budynkiem Wrocławia.) i kamienne płaskorzeźby z III wieku (Syria. IDZIEGO WE WROCŁAWIU • • Kościół św. jest najstarszym (z pierwszej połowy XIII wieku prawdopodobnie ok. Po II wojnie światowej usunięto większość zmian wprowadzonych w epoce baroku. a zarazem najstarszym czynnym do dziś kościołem w mieście. a arkada z cegieł łączy kościół z szesnastowieczną kapitułą w stylu późnego gotyku. Idziego we Wrocławiu. są to prawdopodobnie spolia z tzw. św. . Budynek kapituły oraz z nim sąsiadujące mieszczą Muzeum Archidiecezjalne.

Marii Magdaleny i ukończono ją w 1232.pierwszego kościoła parafialnego lokacyjnego miasta. Od północy przylega do prezbiterium dwukondygnacyjna zakrystia. zwłaszcza zaś szersze przęsła wzniesionego przez mistrza Pieszkę prezbiterium. późnogotycki już kościół wykorzystujący wiele starszych fragmentów. a bocznych .PORTAL OŁBAŃSKI • Pierwszy kościół w tym miejscu powstał już pod koniec XI wieku.10 m przy wysokości murów nawy głównej 22. . który powstał w latach 13421362 i poza górnymi kondygnacjami wież uzyskał współczesny kształt.9 m. a przedłużone nawy boczne przy nim trójdzielnie. Wojciecha . większy. Kolejny kościół. prezbiterium gwiaździście. Bazylikowy kościół bez transeptu posiada sześcioprzęsłową nawę oraz prosto zamknięte prezbiterium bez obejścia. ponad dachami naw bocznych. powstał w latach 1242-1248. Po pożarze z 8 maja 1342 zdecydowano się zbudować nowy. łęki przyporowe znajdują się wysoko. Andrzeja Apostoła i św.9. zapewne w romańsko-gotyckim stylu przejściowym.8 m.4 m. Ogólny kształt architektoniczny kościoła jest zapewne echem ukończonej w tym okresie katedry. Według niektórych źródeł zamiast starszego kościoła wzniesiono wówczas od podstaw romańską świątynię pod wezwaniem św. Kościół ma łączną długość 62. Do rangi parafialnego został wyniesiony przez biskupa wrocławskiego Laurencjusza (Wawrzyńca) po przekazaniu 1 maja 1226 dominikanom kościoła św. Nawy sklepione są krzyżowo-żebrowo. zaś jego szerokość wynosi 32. przypominające centralne przęsło katedry. jednak już w czasie najazdu mongolskiego w 1241 uległa ona zniszczeniu.

Elewacje kościoła otynkowano. Już 1 września 1358 zawieszono pierwszy dzwon.w 1459 po raz pierwszy wzmiankowano Mostek Czarownic (Pokutnic) łączący je na wysokości ostatniej kondygnacji. Po katastrofie budowlanej. Odtąd będący własnością rady miejskiej kościół był świątynią protestancką. które nazwano Tureckimi. która dotknęła hełm wieży kościoła św. W portalu głównym umieszczono wykonaną w 1440 rzeźbę przedstawiającą patronkę kościoła. zaś dachy naw bocznych podniesiono ponad poziom łęków przyporowych. a od 1386 znajdował się w południowej wieży odlany przez Michaela Wildego Dzwon Grzeszników . zaś w 1447 kolejną przedstawienie Chrystusa i Marii. Kościół posiadał w 1512 16 kaplic i 58 ołtarzy. co znacznie zmniejszyło dopływ światła do wnętrza. używany był przy największych świętach. • W XV wieku ukończono wieże . gdyż powstały w okresie największych obaw przed inwazją Imperium Osmańskiego. • .80 m.PORTAL OŁBIŃSKI CD. ze względów bezpieczeństwa usunięto w 1533 nadwątlony hełm z wieży południowej. W północnej wieży zawieszono dwa nowe dzwony. 23 października (według innych źródeł 23 kwietnia) 1523 Johannes Heß wygłosił w kościele Marii Magdaleny pierwsze na Śląsku kazanie ewangelickie i mimo sprzeciwu kapituły katedralnej wkrótce został jego proboszczem. W latach 1564-1581 wzniesiono nowe pokryte miedzią hełmy o formach renesansowych. Elżbiety.największy dzwon Śląska o obwodzie 6. gdyż wbudowano tam empory.30 m i wysokości wewnątrz 1. W latach 1722-1724 zbudowano w przęśle pomiędzy wieżami według projektu Georga Urbansky'ego nowy prospekt organowy. W XV i XVI w. Do jego rozkołysania potrzeba było 37 sekund. zaś w 1481 ukończono pokryte blachą ołowianą stożkowe hełmy. a 1564 z północnej. wzniesiono otaczające kościół kaplice. w 1546 przeniesiono tu romański portal główny z wyburzonego kościoła opackiego na Ołbinie i wmurowano w elewację południową.

.TYMPANON JAKSY Z KOŚCIOŁA ŚW MICHAŁA NA OŁBINIE Najcenniejsze z nich to: tympanon Jaksy datowany na lata 1160–1163 z dawnego kościoła św. Michała na Ołbinie (jeden z czterech romańskich tympanonów fundacyjnych w Polsce).

Maria.Mitkowski).Łaciński napis na tympanonie z połowy XII wieku głosi: HAS MATRI VENIAE TIBI DO MARIA MARIAE HAS OFFERT AEDES SWENTOSLAUS MEA PROLES Mario. Rzeżba .obok cech charakterystycznych dla południowej Francji i Lotaryngii . a ze mną syn mój. wdowy po Piotrze Właście.zdradza wpływy warsztatów Włoch północnych. niech ja. Matko Łaski Bożej. . Świętosław. i jej syna zauważa się nuty realizmu. Tobie złożę.TYMPANON FUNDACYJNY Z KOŚCIOŁA NMP NA PIASKU • Tympanon fundacyjny Marii i Świętosława Włastów (Włostowiczów) z kościoła NMP na Piasku . W postaci Marii. zwłaszcza w kostiumach. w darze tej świątyni gmach (przekład J.

Na tych kolumnach jest pokazana walka Dobra ze Złem. posiada własny atrybut. Jest to ogromna symbolika. Kolumny te są wykonane z piaskowca przywiezionego najprawdopodobniej z Brzeźna – okolice Konina (Wielkopolska). św. nauczani byli na podstawie rzeźby i rysunku. zatem wszystkie te postacie symbolizują dobre cechy człowieka. ciepłą stroną. z siłami szatana. Świadczy to ogromnej mądrości sióstr norbertanek już w czasach średniowiecza. Natomiast północ jak nie mamy postępować by nie trafić do piekła. południe kojarzy się od wieków z dobrą. Bazylika św. Północ zawsze była kojarzona ze złem.RZEŹBIONE KOLUMNY W STRZELNIE • Romańskie kolumny ze Strzelna należą do najcenniejszych zabytków sztuki romańskiej w Polsce. by po śmierci trafić do nieba. są to kolumny z personifikacją cnót i przywar. Każda z tych rzeźb jest inna. przecież ci ludzie przed wiekami nie potrafili czytać i pisać. Na jednej i drugiej kolumnie jest po 18 postaci. w trzech kondygnacjach oddzielonych ornamentem roślinnym. św. Razem jest zatem 36 personifikacji: 18 cnót i 18 przywar. w Wenecji (katedra pw. Natomiast druga kolumna północna przedstawia personifikację przywar – wady i grzechy ludzkie. Treści zawarte w kolumnach miały wyraźne zadania wychowawcze. Wtedy bowiem profesor Zdzisław Kępiński odkrył je w barokowych ceglanych filarach i rozsławił Strzelno na cały świat. to przez ponad 200 lat nikt o nich nie wiedział. Jest to też „biblia pauperum”. Południowa kolumna wyobraża personifikację cnót. czyli po sześć w każdej strefie. Podobne kolumny można podziwiać jedynie w Hiszpanii w Santiago de Compostella (katedra pw. ale także o ich ogromnym bogactwie. postacie mają również i dziś nauczać jak mamy postępować. aby dążyć do świętości. Marka). Jakuba) i we Włoszech. Trójcy w Strzelnie jest trzecim takim miejscem w Europie i na świecie. Datowane są one na II połowę wieku XII i początek wieku XIII. Chociaż mają już ponad 800 lat. która toczyła się już od początku naszego istnienia do czasów obecnych. gdyż były zamurowane do 1946 roku. Południe mówi jak mamy czynić. • • . Szczególnie dwie kolumny są tak cenne. które są znane w całym świecie. za pomocą którego oglądający może rozpoznać symboliczne jej znaczenie.

Czystość – niewiasta trzyma berło zakończone kwiatem lilii. Pokój Chrystusowy – lewa ręka uniesiona w geście powitania. które ze świątyni podczas potopu zrobiły stadninę do koni i mieczami dla zabawy niszczyli te cudowne kolumny. • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • Tak bardzo bogaty program ikonograficzny romańskich kolumn ze Strzelna jest przypisywany wybitnej znajomości przez norbertanki utworów literackich i teologicznych. która wyraźnie łapczywie coś zjada. oraz z obłoków wyłania się błogosławiąca Ręka Boża. Głowica tejże kolumny przedstawia chrzest Chrystusa w Jordanie z aniołami w narożnikach. Kolumna północna – kolumna przywar. Morderstwo – młody mężczyzna w tunice rycerskiej z długim mieczem.KOLUMNY W STRZELNIE CD. Swawolę – młody człowiek z dzwonkiem uniesionym w prawej ręce. taki sam motyw możemy zaobserwować na tympanonie zwiastowania. Mądrość (roztropność) – z księgą w ręku. gdyż w myśl nauk Kościoła . strona szatana. jednak dłonie są użyte odwrotnie niż powinny. Pokorę – ręce skrzyżowane na piersiach i głowa pochylona – w średniowieczu to królowa cnót. że północ to strona zła. Każdy kto zobaczy te romańskie kolumny będzie chciał jeszcze wrócić w to miejsce by je podziwiać ponownie. Wśród wszystkich postaci zawartych na tej kolumnie możemy odczytać: Sprawiedliwość – postać trzyma w ręku wagę. Na obu kolumnach jest wiele takich postaci. a szczególnie dramatu Hildegardy z Bingen „Korowód cnót”. Krzywoprzysięstwo – postać ma jedną rękę na księdze a drugą unosi w geście przysięgi. Obżarstwo – postać. których identyfikacja jest niemożliwa. możemy wyróżnić następujące grzechy i wady na tej kolumnie: Gniew – kobieta szarpiąca oburącz ze złości własne włosy. Zawiść – kobieta trzymająca węża. Posłuszeństwo – ręce są otwarte do obserwatora. Kolumna południowa – kolumna cnót. w taki sam sposób rycerstwo oddawało posłuszeństwo swojemu władcy. gdyż są bardzo zniszczone. Pychę – postać zachwyca się wręcz swoim długim przepięknym warkoczem. Największą szkodę przypisuje się wojskom szwedzkim.Chrzest jest uznawany jako źródło wszelkich cnót. Rozpustę – naga postać kobieca zasłaniająca wstydliwe części ciała. Zgodnie z zasadą średniowiecza. Wstrzemięźliwość – szeroko otwarte ramiona przez kobietę. . Bluźnierstwo – postać z oszczepem bez ostrza. Nie przypadkowo właśnie ta scena znalazła się na kolumnie cnót. Cierpliwość – wyciągnięty palec wskazujący na klatce piersiowej. Wiarę – postać trzyma dwa krzyże.

DRZWI PŁOCKIE Powstały w połowie XII w. składały się z 24 kwater i 2 prostokątnych. odlanych oddzielnie i zamocowanych na drewnianych dębowych ramach. Wykonano je z brązu. 1130 1144 katedry płockiej przez biskupa Aleksandra z Malonne. Oba skrzydła drzwi wieńczą kwatery o podwójnej szerokości (prostokątne). w Magdeburgu z przeznaczeniem dla nowo wzniesionej w l. . ozdobionymi ornamentem roślinnym i zwierzęcym. Poszczególne kwatery są oddzielone wypukłymi listwami.

Skrzydło lewe zawiera obrazy z pobytu świętego w Czechach. 1175 (nie znany dokładny czas i miejsce) za panowania księcia Mieszka III Starego. Prawdopodobnie zawiera on m.Drzwi Królewskie) unikalny zabytek romańskiej sztuki odlewniczej. odlane z brązu metodą wosku traconego (lewe.Drzwi Spiżowe. Niemczech i we Włoszech (w układzie od dołu do góry). i. Ignacy Polkowski. 328 x szer. a prawe w 24 częściach i zlutowane). którego fragmenty (pojedyncze grupy liter) odczytał w XIX wieku kan. zawierają po dziewięć kwater z płaskorzeźbami scen figuralnych i obramowanych bordiurą zdobioną ornamentem roślinnym z wplecionymi postaciami ludzi i zwierząt. a prawe z działalności misyjnej w Polsce i w Prusach (w układzie od góry do dołu).DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE • Drzwi Gnieźnieńskie ("Porta Enea" . 84 cm i prawe 323 x 83 cm). który wykonał Drzwi Gnieźnieńskie. Oba skrzydła różnej wielkości (lewe wys. Drzwi zdobi 18 scen z życia św. Osadzone w portalu wewnętrznym kruchty południowej Archikatedry gnieźnieńskiej. imię artysty. • . Umocowane na nich kołatki w kształcie lwich głów odlano oddzielnie. wykonane ok. bardziej wypukłe w całości. najcenniejszy zabytek sztuki romańskiej w Polsce. Na pionowej listwie skrzydła lewego istnieje słabo widoczny napis. Wojciecha od narodzin do śmierci męczeńskiej. "Porta Regia" .

by przestał tolerować handel niewolnikami). uzdrowienie człowieka opętanego złymi duchami. 995 w rzymskim klasztorze św. Bonifacego i św. Aleksego na Awentynie (upuszczony przez Wojciecha gliniany dzban z wodą lub winem nie rozbił się. widzenie senne Wojciecha (Chrystus domaga się. oskarżenie przez Wojciecha Żydów o handel niewolnikami chrześcijańskimi przed księciem czeskim Bolesławem II Pobożnym (napomnienie go.DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE SKRZYDŁO LEWE • • • • • • • • • Skrzydło lewe: narodzenie i kąpiel Wojciecha w 956 w Libicach. co uznano za cud). • . złożenie chorego dziecka na ołtarzu i ofiarowanie go do stanu duchownego. nadanie Wojciechowi godności biskupa w 983 w Weronie (cesarz Otton II wręcza Wojciechowi pastorał). oddanie chłopca w 972 do szkoły Otryka przy katedrze w Magdeburgu. modlitwa nocna Wojciecha przed kaplicą męczenników w Pradze lub Magdeburgu. by przestał tolerować ten stan). cud z dzbankiem ok.

wykupienie ciała Wojciecha (wg legendy książę Bolesław Chrobry wykupił je ilością złota równoważną jego ciężarowi). wystawienie na marach ciała Wojciecha owiniętego w całun i głowy jego wbitej na pal strzeżonych przez orła. śmierć męczeńska Wojciecha 23 kwietnia 997 (scena przebicia oszczepem i obcięcia głowy). złożenie ciała Wojciecha w grobie w Archikatedrze gnieźnieńskiej (w 997) w obecności biskupa i księcia Bolesława Chrobrego • • • • • • • • . ostatnia msza św.DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE SKRZYDŁO PRAWE • • Skrzydło prawe: przybycie Wojciecha łodzią do kraju Prusów w 997 z dwoma mnichami. chrzest nawróconego Prusa (scena oparta na przekazach). bratem przyrodnim Radzimem Gaudentym oraz Boguszem Benedyktem i orszakiem zbrojnych (na brzegu stoją uzbrojeni Prusowie). sprowadzenie ciała Wojciecha z Prus do Gniezna. kazanie Wojciecha do Prusów. Wojciecha.

SZTUKA GOTYCKA W POLSCE .

PREZBITERIUM KATEDRY WE WROCŁAWIU ?

KAPLICA ŚW. JADWIGI W TRZEBNICY
• • Kaplica św. Jadwigi znajduje się w bazylice św. Jadwigi w Trzebnicy. Jest ona pierwszym w Polsce obiektem zbudowanym w stylu czysto gotyckim. Została wzniesiona w latach 1268– 1269. Mieści się w niej imponujący, barokowy sarkofag św. Jadwigi, wykonany z marmuru i alabastru. Pod baldachimem, wspartym kolumnami, spoczywa alabastrowy posąg św. Jadwigi . Obok znajduje sie kaplica św. Jana .

SZTUKA GOTYCKA

Nad środkowym portalem umieszczono przepiękną rozetę rozświetlającą wnętrze świątyni. Jest to kościół pięcionawowy z krótką nawą krzyżową. usunięto kapliczki i wybudowano pięć dużych kaplic. m. Zaśnięcie i Zmartwychwstanie. Zwiastowanie. ale jedynie kilka fragmentów rzeźb (m.gotycka katedra w Paryżu. • • • • • • • . Wzniesiono ją na wyspie na Sekwanie. zwanej Cité. Prawy portal .: genealogię Maryi..KATEDRA NOTRE DAME W PARYŻU • • Notre-Dame de Paris . W całej budowli umieszczono dużą ilość witraży. na śladach po dwóch kościołach powstałych jeszcze w IXw. zachowanych w katedrze. Budowa jej trwała prawie 170 lat (11631330).in. jak to bywa w gotyckich katedrach. 1220-30 r.. W najwyższej części łuku znajduje się płaskorzeźba Matki Boskiej Tronującej z Dzieciątkiem. Zamiast kolumienek (jak to było w stylu romańskim) mamy na cokołach lub wspornikach ustawione figury.portal św. Boże Narodzenie. największy portal Sądu Ostatecznego. postać Chrystusa w górnej części tympanonu) pochodzi z I połowy XIII w. Całą szerokość fasady zajmują trzy portale. Filar dzielący odrzwia ozdobiony jest figurą NMP z Dzieciątkiem. z czego środkowy jest najszerszy. 1220 r.. element charakterystyczny dla gotyckich katedr francuskich. Wyrzeźbiono na nim scenę Sądu Ostatecznego. Anny . tłumaczy się jako Nasza Pani i odnosi się do Matki Boskiej. Jedna z najbardziej znanych katedr na świecie. obok niej inicjator budowy katedry – biskup Maurice de Sully i król Ludwik VII w otoczeniu aniołów. ale zdobiący go ostrołukowy tympanon zawiera rzeźby sprzed 1180 r. 1210 r. Środkowy. między innymi dzięki powieści Dzwonnik z Notre Dame francuskiego pisarza Wiktora Hugo. Dokładne przyjrzenie się fasadzie środkowego portalu od razu odkrywa jej asymetryczność: lewy portal. które wprowadzają grę światła w wielkiej i zazwyczaj. dość długim prezbiterium i podwójnym obejściem na półkolu.in. Pod rozetą ciągnie się tzw. Pierwotnie miało ono tylko trzy małe kapliczki.powstał ok. mrocznej budowli. galeria królewska.in. w górnych częściach widzimy m. poświęcony Matce Boskiej. pochodzi z ok. reszta to XIX-wieczna rekonstrukcja. pochodzi z ok. a więc najstarsze spośród wszystkich. Jej nazwa. i przedstawia w reliefach sceny z jej życia. Koronację Maryi. W drugiej połowie XIII w.. zwieńczone baldachimami. Łuk portalu wpisany jest w trójkątne obramowanie.

odprawianej najczęściej w akcie pokuty za grzechy. Ustawiano też rusztowania. W średniowieczu co roku odbywały się tu cztery wielkie odpusty. wciągano ją aż na górną krawędź murów. Została więc ona odbudowana w latach 1194 . Aby mury. Jej fundamenty stanowią grube. Podczas pożaru ocalała święta relikwia . Labirynt w środku Drewnianą konstrukcję dachu składano na ziemi. ale już w 1194 pożar miasta zniszczył całość. mury. wśród nich znaleźć można sławną Błękitną Różę lub Najświętszą Marię Pannę Pięknego Szkła. Po zachodniej stronie katedry znajdują się dwie 90-metrowe iglice.położony w sercu katedry.trwało to przeszło 30 lat. we Francji. jej budowa rozpoczęła się w 1145. Nie znamy nazwisk budowniczych katedry. Pozwalają one uzyskać stabilność budowli i absolutnie równą podstawę. Wydarzenie to zostało uznane za cud i postanowiono odbudować katedrę. zaś kamienie potrzebne do budowy dachu. wciągano za pomocą wciągarki. którą ponoć miała na sobie Maria Panna podczas narodzin Chrystusa. czyli suknia. W 1979 roku Katedra została wpisana na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO • • • • . Została ona wybudowana w XII wieku. w Chartres. składające się z wykutych w skale filarów. wpuszczone w ziemię na głębokość 8 metrów. rozumianej jako pielgrzymka do Ziemi Świętej. tak zwane słupy przyporowe połączone z murami za pomocą łuków przyporowych. Katedra w Chartres była jako pierwsza we Francji poświęcona Najświętszej Dziewicy. na które ściągały tłumy pielgrzymów. Obecna gotycka katedra powstała na ruinach katedry romańskiej. a następnie. za pomocą wielokrążków. zaś niższa i mniej wyszukana z lat trzydziestych XIII wieku. Liczne posągi W katedrze znajduje się 160 kolorowych witraży. budowano przypory. wyższa i bardziej wyszukana pochodzi z roku 1513. zajmują one łączną powierzchnię 2000m².KATEDRA W CHARTRES • • Katedra w Chartres. Wewnątrz i na zewnątrz budowli znajduje się ponad 10 000 rzeźb z kamienia i szkła. oprócz frontu katedry. Kolorowe kawałki szkła łączono ze sobą ołowianymi spojeniami i żelaznymi prętami. mogły unieść ciężar sklepienia.1220 . właściwie: Cathédrale Notre-Dame de Chartres gotycka katedra pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. Poza funkcją dekoratywną umożliwiał on człowiekowi średniowiecza odbycie na kolanach wędrówki.sancta camisia. W środku znajduje się również największy w Europie labirynt .

do każdych dwóch kwadratów sklepień krzyżowo-żebrowych naw bocznych przyporządkowane jest jedno. prostokątne pole nawy głównej przykryte sklepieniem sześciodzielnym .KATEDRA W LAON katedra Notre-Dame w Laon (departament Aisne ) – trójnawowa z trójnawowym transeptem i półkolistym obejściem wokół prezbiterium.

KATEDRA W AMIENS Katedra w Amiens (departament Somme) szczyci się uznawaną za najdoskonalszą pod względem proporcji katedrą zbudowaną w latach 1220 – 1288. smukła wieżyczka nad skrzyżowaniem nawy głównej z nawą krzyżową. Wyższe piętra wież dobudowano w latach 1366 – 1400 a w ok.5 m wysokości. Kolejne próby zbudowania jeszcze smuklejszych obiektów kończyły się katastrofą (Katedra w Beauvais). Od frontu budowlę flankują dwie masywne wieże. Do niego otwiera się siedem kaplic. Jej smukłe proporcje (3:1) czynią z niej wzór budowli tego okresu. z których środkowa. Wieże te nigdy nie zostały zbudowane. nie ukończono też zwieńczenia wież zachodnich (miały otrzymać wysokie hełmy. Do 1236 ukończono ją na wysokości pasa z rozetą.0 m). Zaprojektował ją Robert de Luzarches. Przeszklenie tych otworów stało się możliwe po zastosowaniu dwuspadowych dachów nad obejściem. część prezbiterialną ukończyli Thomas de Cormont i jego syn Renard. Wrażenie lekkości wnętrza potęguje prześwietlony pas triforium w części prezbiterialnej. Cztery kolejne miały stanąć parami na zakończeniu ramion transeptu. najgłębsza. Znaczna wysokość budowli spowodowała wprowadzenie dodatkowego pasa pomiędzy zwieńczeniem portali a fryzem królewskim. Pięcionawowe prezbiterium nawę główną ma zakończoną połową dwunastoboku. poświęcona jest NMP. Korpus trójnawowej bazyliki w połowie długości przecina potrójna nawa krzyżowa (wnętrze katedry ma długość 106. Od doskonałości wnętrza odbiegają proporcje fasady. . Wysokość nawy głównej katedry w Amiens sięga 42. 1500 pierwotny podział rozety zastąpiono płomienistym maswerkiem. którego siedem boków okala podwójne obejście. Ukończona została tylko niewielka.

Zaprojektował ją Jean d'Orbais. rzeźbiarskiej kompozycji fasady. Całe wnętrze (wraz z głębokością środkowej kaplicy) długość 141. Otwory okienne obejścia i kaplic wzbogacono jednymi z pierwszych laskowa.0 m a wysokość trójkondygnacyjnej nawy głównej osiąga 38. Żebra sklepienia schodzą poprzez pas triforium na półkoliste kolumny. . Katedra słynie z witraży i bogatej. Wnętrze silnie akcentują linie pionowe.0 m. do którego przylega pięć kaplic.KATEDRA W REIMS Podobna w swoim planie do katedry w Amiens jest zbudowana w latach 1210 – 1300 katedra w Reims (departament Marne). Trójnawowa bazylika z potrójną nawą poprzeczną i krótkim. pięcionawowym prezbiterium zamknięta jest w części wschodniej obejściem. Część wschodnia została ukończona już w 1241 r.

w którym pochowani zostali żołnierze polegli w czasie II wojny światowej. Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 54 190 osób.624 osoby/km² (wśród 2293 gmin Pikardii Beauvais plasuje się na 3. W wyniku trzech koleejnych katastrof podczas jej budowy powstał tylko chór i transept.pod wezwaniem św.). W Beauvais znajduje się również cmentarz wojskowy. nawa nie została ukończona.o najwyższym sklepieniu. • • .KATEDRA W BEAUVAIS • • Beauvais to miejscowość i gmina we Francji. a gęstość zaludnienia wynosiła 1. na wysokości 47 metrów. w departamencie Oise. W Beauvais znajduje się jedna z najsłynniejszych katedr francuskiego gotyku . w regionie Pikardia. natomiast pod względem powierzchni na miejscu 16. Piotra . miejscu pod względem liczby ludności.

Mały Pałac (Petit Palais). Inne ważne budowle to romańska katedra z freskami Simone Martiniego. .PAŁAC PAPIESKI W AVINIONIE • Imponująca budowla z XIV wieku w stylu gotyckim . Ramparts oraz most Pont St-Benézet. zbudowana z białego kamienia warownia jest najwiekszą gotycką budowlą w Europie (powierzchnia 15 tys. W kompleksie znajdującym się na Rocher des Doms znajduje się obok tzw. Potężna.Pałac Papieski (Palais des Papes) w przeszłości był siedzibą papieży. m²). Cały kompleks o znacznej wartości historycznej został w 1995 roku wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. zamieszkiwany niegdyś przez kardynałów.

od budowy prezbiterium. architekt francuski. 1379 Henry Yewele.0 m).KATEDRA W CANTERBURY • katedra w Canterbury zbudowana w miejscu istniejącej wcześniej i zniszczonej przez pożar w 1174 budowli romańskiej. Korpus o długości 57. Wysoka wieża nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptu została zbudowana w latach 1490 . Pracę rozpoczął w 1174 r. Pierwszym budowniczym był Wilhelm z Sens. Budowę korpusu kościoła rozpoczął dopiero w ok.0 m ukończono w 1411 (długość całego kościoła wynosi 158. . który ukończył je w 1185.1503 przez Johna Wastella. Po czterech latach zastąpił go Anglik o tym samym imieniu. Jego niskie obejście otwiera się na chór arkadą ostro zakończonych łuków.

poprowadzonym przez wprowadzenie gzymsów obejmuje wieże i elewację korpusu katedry.KATEDRA W WELLS • katedra w Wells. arkad i wimperg. Wieże tylko w niewielkim stopniu są wyższe od elewacji nawy głównej. . zbudowana w latach 1180 . z których wyższy przedstawia postacie apostołów. Kompozycja frontu z podziałem poziomym na dwie kondygnacje. Linie poziome równoważą pionowe podziały sześcioma przyporami i powtarzalnymi detalami architektonicznymi w postaci nisz. Środkową część fasady wieńczy szczyt ozdobiony dwoma rzędami rzeźb.1425 bazylika z potrójną nawą krzyżową i dwoma niskimi wieżami od frontu.

.KATEDRA W SALISBURY • katedra w Salisbury.1284. trójnawowa bazylika z trójnawową kaplicą Mariacką zbudowana w latach 1220 1258. Budowlę przecinają dwie podwójne nawy krzyżowe. Od strony południowej do kościoła przylega czworoboczny dziedziniec otoczony krużgankiem zbudowanym w okresie 1263 . z którego można przejść do ośmiobocznego kapitularza. Nad transeptem przecinającym korpus w połowie długości wznosi się na 123.0 m wieża (najwyższa w Anglii).

W ścianach. umieszczono ogromne okna z witrażami.KINGS COLLEGE CHAPEL W CAMBRIDGE • Uniwersytet w Cambridge.1515 w stylu wertykalnym. pomiędzy filarami. Kaplica o długości dochodzącej do 90. zbiegających się nad filarami. Zbudowana w latach 1446 . najbardziej znana jest Kaplica King's College.0 m prykryta jest ozdobnym sklepieniem o skomplikowanym układzie wachlarzowo rozłożonych żeber. .

1283. . Elżbiety w Marburgu (niem.KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEJ ELŻBIETY W MARBURGU • Kościół św. Elisatbethkirche) jest najstarszym kościołem gotyckim w Niemczech. Został wybudowany w latach 1235 .

Posiada najwyższą na świecie fasadę. Usytuowana nad rzeką Ren katedra kolońska posiada wysokość 157 m. największy i najważniejszy kościół niemieckiej Kolonii. oficjalnie Hohe Domkirche St. • . długość 144 m. na miejscu rzymskiej świątyni z IV wieku i trwała z przerwami ponad 600 lat do 1880 r. Piotra i NMP w Kolonii – (niem. Budowa gotyckiej katedry rozpoczęła się w 1248 r. do wybudowania pomnika Jerzego Waszyngtona w Waszyngtonie w 1884 była najwyższą budowlą świata. Rocznie jest zwiedzana przez kilka milionów turystów. Stanowi unikatowe połączenie prawie wszystkich elementów gotyckich. szerokość 86 m. Siedziba arcybiskupstwa kolońskiego. co do wielkości gotycką katedrą świata (po katedrze w Sewilli i katedrze w Mediolanie). Kölner Dom. Od ukończenia w 1880 r. podobnie jak wieża Eiffla w Paryżu.KATEDRA W KOLONII • • Katedra św. Katedra została wybudowana dla przybyłych z Mediolanu relikwii Trzech Króli. Jedyna w swoim rodzaju jest także powierzchnia kościoła wraz z obiema wieżami o powierzchni 7000 m2. co do wysokości gotycką budowlą na świecie (po katedrze w Ulmie ) i trzecią. Dziś jest jednym z najbardziej rozpoznawanych i najczęściej odwiedzanych miejsc Niemiec. Peter und Maria) archikatedra. Na tej podstawie została zapisana na liście światowego dziedzictwa UNESCO w 1996 r. Jest drugą.

monumentalne budowle zbudowane z charakterystycznego dla tego regionu czerwonego piaskowca z czego najbardziej znana jest zabytkowa katedra Notre Dame.KATEDRA W STRASBURGU • Charakterystyczne dla tej części miasta są zabytkowe. a w niej wciąż działający zegar astronomiczny .

grobowiec księcia Eugeniusza Sabaudzkiego z roku 1754. z której roztacza się wspaniały widok na całe miasto . Szczepana. Szczepana W katedrze Św. Częściowo ich zwiedzanie możliwe jest tylko z przewodnikiem. która jest symbolem Wiednia i najważniejszą budowlą gotycką w Austrii. • . Dalsze dzieła to ambona Antona Pilgrama. Rada: Po stronie południowej można wspiąć się po 343 stopniach na szczyt wieży. znajdująca się w północnej nawie (na obu dziełach można też podziwiać autoportrerty artysty). która powstała około roku 1500 i podstawa organów (1513). również autorstwa tego budowniczego (1513). Warto też zobaczyć: „ołtarz z Wiener Neustadt“ gotycki ołtarz skrzydłowy z roku 1447. znajduje się cały szereg cennych dzieł sztuki. a także bogate rzeźbiarskie ozdoby na filarach wewnętrznych i zewnętrznych. .. Jednym z tych wartościowych dzieł jest grobowiec cesarza Fryderyka III wykonany z czerwonego marmuru według projektu Niclasa Gerhaerta van Leydena w latach 1467 do 1513.KATEDRA W WIEDNIU • • Katedra Św..

Budowa została rozpoczęta w 1344 według projektu Mateusza z Arras (który jest autorem planu). siedziba arcybiskupa. pozostałą część budowli (korpus i dwuwieżową fasadę) ukończono dopiero w latach 1873-1929. Wacława.KATEDRA ŚW. wiele rzeźb Piotra Parlera. Wzniesiona została na trzecim dziedzińcu Zamku Praskiego na miejscu rotundy z 929 roku. Jeden z witraży jest projektu Alfonsa Muchy. Wita.in. a po jego śmierci w 1352 kontynuowana przez Piotra Parlera. Piotr Parler ukończył tylko prezbiterium i część transeptu oraz kaplicę św. w tym m. Dnia 26 maja 1303 r. WITA W PRADZE • Katedra św. Wnętrze zawiera wiele cennych dzieł sztuki. w wcześniejszej romańskiej katedrze miał miejsce ślub Wacława II z Ryksą Elżbietą i jej koronacja na królową Czech i Polski. • . barokowy nagrobek św. Jest to wybitny przykład architektury późnego gotyku. Mieści się na praskim zamku na Hradczanach. Jana Nepomucena. gotyckie nagrobki królów czeskich. Wacława i Wojciecha to praska katedra.

RATUSZ W BRUKSELI • Centralnym punktem miasta jest Grand Place z gotyckim ratuszem (Hôtel de Ville) z XV wieku i zabytkowymi kamienicami oraz Domem Króla (Maison du Roi). . w którym obecnie znajduje się Muzeum Miejskie (między innymi z ceramiki i wyrobami ze srebra). ze sklepami galeriami. Huberta z XIX wieku. W pobliżu placu znajdują się galerie św. kafejkami i restauracjami kuchni z całego świata. pochodzący z XVI wieku. Dom Króla to pałac.

RATUSZ W LOWANIUM • Ratusz z XV wieku. . zbudowany przez Sulpitiusa van Vorsta i Jana II Keldermansa. a po ich śmierci przez Matheusa de Layensa w latach 1439-1463 w brabatiańskim stylu późnogotyckim.

: 700-letni Palazzo Pubblico stanowiący Ratusz (w swych murach kryje Muzeum Civico).in.RATUSZ W SIENIE • m. wieżę Torre del Mangia z 1334 roku. . marmurową fontannę Fonte Gaia nadal zasilaną wodą ze średniowiecznego akweduktu oraz wiele innych ciekawych "palazzo". z której roztacza się fantastyczny widok.

Wystrój Sali uzupełniają marmurowe rzeźby. podobnie jak główną bryłę gmachu. Zaprojektował go Arnolfo di Cambio w kształcie masywnego bloku na planie czworokąta. Budowę pałacu rozpoczęto w 1299 r. bez powodzenia. Po obu stronach drzwi stoją dwa marmurowe posągi. W drugiej połowie XVI wieku zamalowano nieudane próby Leonardo. dwóch wielkich mistrzów renesansu: Michał Anioł i Leonardo da Vinci. wśród nich jest eksponowane dzieło Michała Anioła Geniusz unicestwiający Dziką Bestię oraz Herkules i Diomedes Vincenza de'Rossi. Zdobycie Pizy i Sieny. Wieżę. po wypędzeniu Medyceuszów. Zegar na wieży ratusza ma wbudowany mechanizm z 1667 r. Kamienne.RATUSZ WE FLORENCJI • • Pałac Vecchio znajduje się we Florencji. W latach 1343 – 1592 wprowadzono wiele zmian (najwięcej w 1540 na polecenie Kosmy I. Po jego bokach umieszczono dwie statuetki lwów. Początkowo Pałac Vecchio był siedzibą republiki florenckiej. • • . Wieżę ukończono w 1310 r. który zajmował pałac od 1537 do momentu przeprowadzki do Pałacu Pitti ). Ich projekty nigdy nie zostały zrealizowane (Leonardo da Vinci próbował. Szerokie schody Vasariego prowadzą do Izby Pięciuset (Salone dei Cinquecento). Sala została zaprojektowana przez Il Cronaca (Simone del Pollaiuolo) w 1495. w okresie późniejszym pełnił rolę ratusza. w której. pośrodku którego umieszczono fontannę z Puttem Verrocchia. wieńczy dwukondygnacyjny ganek obronny z blankami w kształcie jaskółczych ogonów. podobnie jak wieńczący ją piramidalny daszek ozdobiony kulą i figurką lwa trzymającego lilię (tak wcześniej wyglądał symbol Florencji). przy Piazza della Signoria. Pod łukami arkad podtrzymujących dwie kondygnacje obronnych ganków znajdują się freski z dziewięcioma herbami miasta. Trzykondygnacyjną budowlę zwieńczoną blankami zdobi charakterystyczna. Pod nim łaciński napis Rex regum et Dominus dominatorum umieszczony na polecenie Kosmy I w 1551. wysoka (94. Giorgo Vasari na ścianach i suficie umieścił freski sławiące Kosmę I: Powrót Wielkiego Księcia Kosmy I do Florencji. odbywały się zgromadzenia Naczelnej Rady Ludowej. w niebieskim polu ze złotymi liliami. Nad łukiem drzwi wejściowych. zastosować nową metodę malowania fresków a Michał Anioł pozostawił tylko szkice). Wejście prowadzi na dziedziniec zaprojektowany przez Micheloza.0 m) wieża z tarasem. Glorietta wsparta na czterech kolumnach została dobudowana podczas późniejszych przeróbek. Zlecenie na namalowanie fresków zdobiących salę otrzymało w 1503 r. rustykalne elewację ożywiają rzędy dwudzielnych okien zwieńczonych łukami. znajduje się medalion z monogramem Chrystusa.

SZTUKA GOTYCKA .

którego żebrowanie tworzy rysunek kwiatu. Trzeba się nieźle naczekać by można był zrobić zdjęcie między kolejnymi grupami turystów turystów:).SALA WŁADYSŁAWOWSKA W ZAMKU NA HRADCZANACH • Sala Władysławowska sala o rozmiarach 62x16 metrów zbudowana została dla Władysława Jagiellończyka. . Sala sławna dzięki wspaniałemu gotyckiemu sklepieniu.

Budowa katedry finansowanej przez Gian Galeazzo Viscontiego rozpoczęła się w 1386 roku a ostatnie wykończenia wykonano na polecenie Napoleona w roku 1809. w centrum Mediolanu. . Marii w Mediolanie (Duomo St. Maria Nascente di Milano) . Położona na głównym placu. 96 rzygaczy. i około kilometra maswerków. 135 sterczyn.gotycka katedra.KATEDRA W MEDIOLANIE • Katedra Narodzin św. jeden z najbardziej znanych budynków w Europie. Na zewnątrz katedra ozdobiona jest przez 2245 figur. Turyści mogą zwiedzać dach Katedry.

a niedoszła fasada stanowi taras widokowy. zamierzano bowiem przemienić istniejący w kościół w transept. W dużej mierze zbudowana w latach 1215-1263. do jej twórców należał Nicola Pisano. powstałaby największa chrześcijańska świątynia na świecie.gotycka katedra w Sienie (Włochy). W nieukończonych murach nowej nawy mieści się obecnie Museo dell'Opera Metropolitana.KATEDRA W SIENIE • • Katedra w Sienie . W 1339 r. a jego syn Giovanni zaprojektował fasadę. Gdyby ten plan się powiódł. . rozpoczęto pracę nad nową nawą. jednak epidemia dżumy w roku 1348 zniweczyła te plany.

Główne wejście do pałacu Porta della Carta znajduje się przy budynku bazyliki św. Giorgio Spavento. W połowie XVI wieku ozdobiono je dwoma posągami Marsa i Neptuna (rzeźby Jacopo Sansovino). Ewangelisto mój. 1600 r. W pierwszym okresie miał charakter obronny. oryginały zostały zniszczone w 1797 przez mistrza kamieniarskiego na polecenie Napoleona (ocalała tylko głowa doży. Ukończone w 1491 r.). Marce evangelista meus Pokój tobie Marku. Zniszczył ją pożar wywołany podczas powstania przeciwko doży w 976.Scarpagnino oraz Bartolomeo Manapola (ok. polecił zbudować osobny budynek tzw. była wielokrotnie rozbudowywana i przebudowywana. Pracę Rizzo kontynuowali architekci: Pietro Lombardo.. która obecnie znajduje się w muzeum).PAŁAC DOŻÓW W WENECJI • • • • Pałac Dożów (wł. Pierwsza budowla powstała na miejscu bizantyjskiego zamku w 814 r. W 1340 r. Odbudowana w XI wieku. rozpoczęto dobudowę gmachu Wielkiej Rady (Maggior Consiglio). . Prace nad jego budową doża Francesco Foscari powierzył Bartolomeowi i Giovanniemu Buonom w 1438 r. Zmienił układ funkcjonalny pałacu Dożów (m. Kolejne istotne zmiany zostały wprowadzone w okresie od 1309 do 1424 r. do którego przeprowadzono wyższych rangą urzędników). Nad wejściem umieszczono postać doży klęczącego przed lwem (na stronach księgi są widoczne słowa: Pax tibi. Marka. Marka. Starej Prokuracji przy placu św. schody prowadzą na I piętro. Nowy budynek uzyskał fasadę z dwukondygnacyjnymi.. wzdłuż wybrzeża. została zniszczona część budynku. Odbudowa podjął się Antonio Rizzo.in. Doża Sebastian Ziani wprowadził wiele radykalnych zmian. Uroczyste poświęcenie odbyło się w 1419 a już trzy lata później rozpoczęły się prace nad przedłużeniem budynku w głąb Piazzetty. Prace ukończono w 1442 w gotyckim stylu flamboyant. Antonio di Pietro . naprzeciw głównego wejścia. Palazzo Ducale) – gotycka siedziba władców i rządu Wenecji. podczas pożaru. Obecnie w portalu znajdują się tylko kopie rzeźb.. W 1483. tutaj spocznie twoje ciało). Jego dziełem są także schody Gigantów (Scala dei Giganti) znajdujące się na dziedzińcu. ażurowymi arkadami.

PORTAL GŁÓWNY W REIMS • Fragment środkowego tympanonu z rozetą. Ten główny portal został poświęcony świętej Marii. Figury nad portalem (słabo widoczne niestety) przedstawiają chrzest Chlodwika. .

Poza tym rzeźby gotyckie są bardziej realistyczne. ale przypominają także zwykłych ludzi. sugestywny. W stylu romańskim jeśli rzeźbiono postać człowieka. Wyrzeźbione z lipowego drewna figury nie tylko ilustrują konkretne sytuacje zaczerpnięte z Pisma Świętego. Wspaniałym przykładem rzeźby gotyckiej jest ołtarz Wita Stwosza w krakowskim kościele Mariackim. chodzących po ulicach ówczesnych miast. . podobnie zwierzę symbolizowało całą faunę. Poszczególne postaci różnią się między sobą nie tylko ułożeniem ciała.GRUPA ZWIASTOWANIA I NAWIEDZENIA W REIMS • Piękne Madonny Niebywale rozwija się w okresie gotyku rzeźba. W kościołach romańskich rzeźby były całkowicie podporządkowane architekturze. Przez zbliżenie rzeźby do zwykłego życia ludzi artyści chcieli by sztuka oddziaływała w sposób bardziej bezpośredni. lecz symbol ukazujący wszystkich ludzi. w gotyckiej katedrze rzeźba zaczyna pełnić funkcje bardziej samodzielne. zwykle nie był to konkretny człowiek. Rzeźba gotycka jest natomiast zindywidualizowana. ale także rysami twarzy.

ECCLESIA I SYNAGOGA Z KATEDRY W SZTRASBURGU • ??? .

FILAR ANIELSKI Z KATEDRY W SZTRASBURGU • W rzeźbie średniowiecznej postacie aniołów podporządkowane są ściśle architekturze (filar anielski w katedrze w Strassburgu .

Der Bamberger Reiter) jest to kamienna rzeźba przedstawiająca konnego mężczyznę. • . Przyjęto zatem wersję. Trwa spór. pochodząca z XIII wieku. że jest to jakiś władca niemiecki. kogo przedstawia: królów Niemiec Konrada III albo Henryka I Ptasznika. Jest to pierwszy od czasów antycznych monumentałny posąg konny. czy świętego Jerzego. znajdująca się w katedrze w Bambergu. świętego Stefana Węgierskiego.JEŹDZIEC Z BAMBERGU • Jeździec bamberski ( niem.

Reliefy fontanny na placu katedralnym w Perugii wykonane zostały wspólnie z ojcem (1278). w Sienie ok. Pierwszym przykładem samodzielnej twórczości jest "Madonna" z kości słoniowej znajdująca się w katedrze w Pizie. Sceny mieszczą się w gotyckich czworoliściach powstałych przez dodanie półkoli pośrodku boków kwadratu. w odlewie w r. pierwszych drzwi brązowych florenckiego Baptysterium. • • . zm. Na jego twórczość miał wpływ Giotto. Były one w modelu gotowe w r. 1336. Wykonał kilka prac wspólnie ze swym ojcem Nicolą. 1245-1248. rzeźbiarz włoski. kilkoma istoonymi postaciami. który jest uważany również za jego nauczyciela. W górnych dwudziestu są sceny z życia Jana Chrzciciela . AMBONA BAPTYSTERIUM W PIZIE • Giovanni Pisano (ur.w dolnych alegorie cnót. Twórca tzw. w Pizie ok. W samych scenach artysta wypowiada się niesłychanie zwięźle i lapidarnie. 1319). teren akcji zaznacza niemal symbolicznie. Każde z dwóch skrzydeł tych drzwi zawiera po 14 pól uszeregowanych w dwu kolumnach.NICOLA PISANO.1330.

indywidualizacja postaci.współtwórca mauzoleum dynastii w kartuzji w Champmol koło Dijon. ukończony po śmierci Slutera). 1345-1405). figura Mojżesza i fragmenty Kalwarii (ok.podobizny NMP z Dzieciątkiem. Katarzyną (po 1391). rzeźby portalu zachodniego . Tworzył we Francji w okresie późnego gotyku. 1400). Filipa Śmiałego . Stamtąd pochodzą wszystkie jego znane prace: nagrobek Filipa Śmiałego z procesją 40 płaczących figur (od 1385. dekoracja studni. . rzeźbiarz niderlandzki. portetowe ujęcia głów i monumentalizm. Janem Chrzcicielem i Małgorzaty Flandryjskiej ze św. Filipa Śmiałego ze św.CLAUS SLUTER STUDNIA MOJRZESZA • Sluter Claus (ok. Wywarł silny wpływ na malarstwo i rzeźbę północnej Europy. in. m. Rzeźby Slutera cechuje wnikliwa obserwacja. Od 1385 w służbie króla Burgundii.

O niezwykłym artyzmie tego rzeźbiarza świadczy niewielkie choć znaczące dzieło. konający człowiek. Jana z Akwizgranu. W 1467 roku Mikołaj przybył do Wiednia na wezwanie cesarza Fryderyka III. Wczesne dzieła to miedzy innymi: pomnik nagrobny arcybiskupa von Sierka w Trewirze oraz epitafium kanonika Busnanga w katedrze Strasburskiej. Przykładem jest twórczość Wita Stwosza. W dziele tym Mikołaj z Lejdy po raz pierwszy w rzeźbie północnoniemieckiej wyraził temat Zbawiciela na krzyżu za pomocą konsekwentnie stosowanych środków naturalizmu niderlandzkiego. tak zwany „Autoportret”. Konrada Sifera czy Hansa Hammera. Dzieła Mikołaja z Lejdy cechuje finezja detalu. Jego umęczone i wyniszczone ciało przemawia do nas i uzmysławia ogrom Jego cierpienia. Wywarło to decydujący wpływ na rzeźbę górnoreńską i wyznaczyło dalsze kierunki poszukiwań najważniejszym środowiskom rzeźbiarskim w całej Europie środkowej. Jednak o przełomowym charakterze jego twórczości świadczy najlepiej inne dzieło.MIKOŁAJZ LEJDY AUTOPORTRET • Mikołaj z Lejdy urodził się w Gondorf nad Mozelą. Chrystus przedstawiony został tu jako wycieńczony. Portal pomyślany był jako łuk triumfalny głoszący chwalę Strasburga eksponując tarcze z Herami rożnych instytucji. Artysta ten wytworzył swój własny indywidualny styl odznaczający się wnikliwą obserwacją natury. Mikołaj z Lejdy wprowadził do sztuki środki analitycznego naturalizmu. który zamówił u niego pomnik nagrobny. Pracował także w Wiedniu. mianowicie krucyfiks z cmentarza w Baden-Baden. ok. zadziwiający realizm oraz psychologiczna głębia przedstawianych postaci. Mikołaj z Lejdy zdołał wykonać tylko płytę nagrobną z leżąca postacią władcy w kapłańskich szatach (dziś w katedrze wiedeńskiej). Wpływ Mikołaja z Lejdy widoczny jest wyraźnie w drugiej połowie XV wieku w południowych Niemczech i Austrii. który naturalnym gestem opiera głowę na dłoni. wypracowane przez malarzy niderlandzkich XV wieku i połączył je z ekspresją form łamanych . Jednym z najsłynniejszych dzieł jest portal kancelarii Ratusza w Strasburgu. roku 1430. Najprawdopodobniej artysta mieszkał w Trewirze a potem w Strasburgu gdzie działał w latach 1463-1467. . Jest to fragment rzeczywistości. tak rzadką dla średniowiecza. zachowany fragmentarycznie w różnych muzeach. Jörga Syrlina Starszego. Jest to postać zamyślonego mężczyzny.

Dalsze dzieła to ambona Antona Pilgrama. która powstała około roku 1500 i podstawa organów (1513).GROBOWIEC CESARZA FRYDERYKA III • Jednym z tych wartościowych dzieł jest grobowiec cesarza Fryderyka III wykonany z czerwonego marmuru według projektu Niclasa Gerhaerta van Leydena w latach 1467 do 1513. również autorstwa tego budowniczego (1513). znajdująca się w północnej nawie (na obu dziełach można też podziwiać autoportrerty artysty (SŁABE FOTO) .

1479–81.MICHAEL PACHER OŁTARZ W SANKT WOLFGANG • Michael Pacher. Wolfgang Altar. St. a central part of pentaptych with the Virgin Mary Coronation scene — the church in Sankt Wolfgang (Austria) .

symbole zła powstrzymywane przez psa. ich serca znajdujemy w kaplicy Loretto o św. stanowi kolejny przykład architektury gotyckiej. zwanych także kryptami. Augustyna. Na gotyckich schodach prowadzących na ambonę.ANTON PILGRAM AMBONA KATEDRY W WIEDNIU • Antoni Pilgrim upamiętnił się umieszczając swe popiersie przy późno-gotyckiej podstawie organów. aby wziąć udział w krucjacie przeciwko Turkom. wyrzeźbiono ropuchy i jaszczurki. Franciszek Johannes Capestrano. złożono wnętrzności wielu Habsburgów. . Inny autoportret Pilgriama znajduje się u podstawy ambony wykonanej z piaskowca w latach 1514-1515. symbol dobra. przybył do Wiednia w 1451 roku. wzniesiona w 130 roku. a ich ciała spoczywają w kościele Kapucynów. Ambona Capistran. W katakumbach.

ubóstwa i czystości. które Biedaczyna z Asyżu otrzymał na Górze Alvernii 14 lub 15 września 1224 roku. Współcześni artyści lubią przedstawiać św. a u jego stóp znajduje się czaszka – symbole pokuty i umartwienia. Franciszka w otoczeniu zwierząt. stygmaty. Na wielu wizerunkach Franciszek trzyma w ręku krucyfiks. FRANCISZKA W ASYŻU UKRZYŻOWANIE I MAIESTA ZE ŚW FRANCISZKIEM • Święty przedstawiany jest w brązowym habicie franciszkańskim z kapturem.CIMABUE FRESKI W BAZYLICE ŚW. ze względu na braterstwo stworzeń. Artyści niejednokrotnie ukazują świętego z przebitym bokiem. rękami i stopami – to tzw. jeden z elementów duchowości minoryckiej. przepasany białym sznurem z trzema węzłami symbolizującymi trzy składane przez braci mniejszych śluby: posłuszeństwa. .

FRESKI Z BAZYLIKI ŚW. FRANCISZKA GIOTTO Innocenty III zatwierdza regułę franciszkańską (fresk Giotta) Franciszek przed sułtanem w Egipcie (fresk Giotta) Pierwsza szopka w Greccio (fresk Giotta) .

z których najsłynniejsza to ołtarz Maesta w jego rodzinnym mieście – Sienie .. MAESTA • Duccio obok Giotto uznawany jest za jednego z dwóch ojców malarstwa ..DUCCIO.

zachwyca umiejętność wkomponowania postaci w kształt kwatery ołtarza (skrzydła Archanioła Gabriela pod łukiem w lewej części obrazu oraz postać Marii pod prawym łukiem). symbol pokoju. W ułożeniu postaci czujemy lęk i pokorę. 1284–1344). W centralnej części obrazu wazon z białymi liliami (to symbol dziewictwa). Możemy odczytać jego słowa: Ave gratia plena. u góry w ostrych łukach czarnoskrzydłe postacie cherubinów otaczające gołębicę (symbol Ducha Świętego). namalowane w 1333 roku.SIMONE MARTINI ZWIASTOWANIE • Zwiastowanie" Simone Martiniego (ok. Wychylone lewe ramię i gest obciągania szaty sprawiają wrażenie ruchu obronnego. w której Archanioł Gabriel pozdrawia Najświętszą Marię Pannę. Maria przerwała czytanie. przedstawia scenę. . przedstawiciela szkoły sieneńskej. Jest zaskoczona. Prawa ręka podkreśla wypowiadane zdanie. W lewej ręce trzyma gałązkę oliwną. Sylwetki wyłaniają się ze złotego tła. Płaszczyzna obrazu przypomina dekoracyjne dzieło złotnika.

.) Główną atrakcją turystyczną i najcenniejszą częścią zamku jest kaplica Świętego Krzyża (kaple sv. Teodoryk z Pragi (XIV w. 2200 szlifowanych kamieni oraz 129 (początkowo 130) obrazów tablicowych Mistrza Teodoryka. KRZYŻA W KARLSTEJN • TEODORYK MISTRZ . Kříže) znajdująca się w Wielkiej Wieży (Velká věž) z bogatym. wystrojem wnętrza (zdobi je ok. DEKORACJA KAPLICY ŚW.MISTRZ TEODORYK . przypominającym bizantyjskie . nadwornego malarza Karola IV.

Nie można wykluczyć. Żaden z nich prawdopodobnie nie ominąłby podmalowania karnacji w obrazach pasyjnych. że malarze specjalizowali się w poszczególnych motywach jak draperie. twarze. nagie ciała itp.MISTRZ Z TRZEBONI ZŁOŻENIE DO GROBU I ZMARTWYCHWSTANIE • • Tutaj różnice z pewnością są związane z udziałem różnych wykonawców. Inny malarz musiał wykonać podmalówki w Koronacji charakterystycznymi pociągnięciami pędzla a inny nałożyć cienkie warstwy bieli w Zaśnięciu. .

której uczniami byli m. dziś w Metropolitan Museum w Nowym Jorku). in. malował gł. obrazy ołtarzowe. Daret i R. 13781444) malarz flamandzki. • . w Tournai prowadził dużą pracownię. Mistrz z Tournai. tematy religijne osadzał we współczesnych mieszczańskich wnętrzach. Para małżonków). van der Weyden. jeden z twórców niderlandzkiej szkoły malarskiej. przypisuje mu się Ołtarz Merode (Zwiastowanie. J. utożsamiany z Mistrzem z Flémalle (ok.ROBERT CAMPIN OŁTARZ MERODE • CAMPIN Robert . zw. zachowały się jego portrety (Otyły mężczyzna.

zastosowanie perspektywy powietrznej. Uważany za jednego z twórców nowożytnego malarstwa. księcia Burgundii.nie mieszając jednak farb na palecie lecz przez nakładanie laserunków. Przedstawiciel piętnastowiecznego realizmu niderlandzkiego. 1435) Madonna kanonika van der Paele (w Muzeum w Brugii) (1436) Portret Giovanniego Arnolfini (1433) • • • • • • • • . W roku 1425 został nadwornym malarzem Filipa Dobrego. W jego twórczości widzimy dążenie do przedstawienia rzeczywistości przez np. MAŁŻEŃSTWO ARNOLFINICH • • Jan van Eyck (ok. Hubert van Eyck. W jego twórczości znajdujemy liczne obrazy religijne. Najsłynniejsze obrazy Jana van Eycka: Portret małżonków Arnolfini (1434) The National Gallery w Londynie Tryptyk ołtarzowy z katedry Św.JAN VAN EYCK : OŁTARZ ADORACJI BARANKA. 1390-1441) . 1426). Również uważany za inicjatora wczesnego renesansu. miniatury. zwany także Ołtarzem Baranka Mistycznego (1432) Madonna kanclerza Rolina (w Luwrze) (ok. szczególnie malarstwa portretowego.malarz niderlandzki. W latach 1422-1424 był na służbie księcia Holandii. Jana Bawarskiego. Jako jeden z pierwszych malarzy europejskich XV wieku zaczął stosować technikę olejną w swoich obrazach . Malarstwa uczył go prawdopodobnie jego brat. wykonany prawdopodobnie z bratem Hubertem. portrety. Bawona w Gandawie. Współpracował ze swym bratem Hubertem (zm.

malarz niderlandzki. Główne źródło inspiracji stanowiła dlań twórczość J. u którego kształcił się w Tournai (1427-1432) nie przejął jednak humanistycznych treści od swoich mistrzów. . Campina. ZDJĘCIE Z KRZYŻA. van Eycka i R. Jeden z czołowych przedstawicieli późnego gotyku. ZŁOŻENIE DO GROBU • Weyden Rogier.ROGER VAN DER WEYDEN. pozostając w sferze surowej duchowości gotyckiej. Roger. van der (1399 lub 1400-1464).

27 kwietnia 1473 roku biorący udział w blokadzie wybrzeży Anglii gdański kapitan Paweł Beneke. Pomimo protestów Medyceuszy i poszkodowanego w tej historii Portinariego. Znaleziony pod pokładem tryptyk ze sceną Sądu Ostatecznego przekazany został do kościoła Najświętszej Marii Panny. Przeznaczony dla kościoła Badia Fiesolana we Florencji. W ciągu następnych stuleci wielokrotnie podejmowano próby przypisania tryptyku innym wielkim mistrzom niderlandzkim.G. . Mateusz” wydzierżawionym przez Portinariego. Po drodze do Italii miał zawinąć do jednego z angielskich portów. mimo poparcia księcia Burgundii Karola Śmiałego i papieża Sykstusa IV. już po objęciu tego stanowiska przez Tomaso Portinariego. Umieszczono go na filarze obok kaplicy św. Jerzego. Dopiero w 1843 roku H. kierującego brugijską filią banku Medyceuszy. Przywiezione do macierzystego portu łupy podzielił między załogę i współwłaścicieli karaweli: Jana Sidinghusena. ukończony został w 1471 roku. W czasie trwającej wówczas wojny angielsko hanzeatyckiej został wyekspediowany z Brugii wraz z towarami kupieckimi na burgunckim galeonie „Św.Hotho ustalił autorstwo Memlinga. dzieło wówczas dla gdańszczan anonimowe . Atrybucja ta została uznana i ugruntowana przez współczesnych badaczy twórczości artysty. który dowodził karawelą „Piotr z Gdańska” zdobył galeon z cennym ładunkiem.HANS MEMLING SĄD OSTATECZNY • Ołtarz zamówiony w 1465 roku przez Angelo Taniego. Na podstawie częściowo widocznego na ołtarzu napisu łączono je później z nazwiskiem van Eyck. nigdy nie dotarł do celu.pozostało w mariackiej świątyni. Tiedemanna Valandta i Henryka Niderhoffa.

malarz niderlandzki.HUGON VAN DER GOES OŁTARZ PORTINARICH • Goes Hugo van der (ok. W głównej scenie artysta odrzucił narracyjną zasadę przedstawiania i rozmieścił postacie jak na scenie teatru. potężnego tryptyku (249 x 574 cm) stanowiącego gloryfikację narodzin Chrystusa. 1476 zamówionego przez rodzinę Portinarich i ofiarowanego do kościoła S. stopniowanie barw. Artysta przedstawił postacie ludzkie naturalnej wielkości. Twórczość zrekonstruowana na podstawie archiwaliów dotyczących jego arcydzieła . centrum grupy stanowi postać leżącego Dzieciątka promieniującego nimbem świętości. działał głównie w Gandawie. żaden z jego obrazów nie jest sygnowany. 1440-1482). Maria Nuova we Florencji.Ołtarza Portinarich z ok. . jeden z głównych przedstawicieli malarstwa późnogotyckiego. Nowatorstwo polega na silnym wrażeniu przestrzeni osiągniętym przez układ linii perspektywicznych. co stanowi wyjątek w ówczesnym malarstwie.

budynek. rozpacz. który ich otacza. Umieszczali więc Boga i świętych na pustym. Cóż jeszcze wiemy o człowieku? To na przykład. często w otoczeniu aniołów. W obrazach gotyckich. zdają się mniej oddalone i niedosiężne. podobnie jak w gotyckiej rzeźbie. Marii. niekiedy złotym. Malarze czasów romańskich nie posiedli jeszcze wprawy w ukazywaniu tej przestrzenności. sprawiając wrażenie jakby występowały z tła. lecz takie jakich wówczas naprawdę używano tutaj więc. Dzięki opanowaniu przez malarzy gotyku podstaw techniki światłocienia. np. Polski. Tematami obrazów gotyckich były nadal przede wszystkim sceny z Nowego Testamentu: życie Chrystusa. jaki jest naprawdę. pokazywane w zwykłym.PIETA Z AVINIONU • Prócz obrazów nierozerwalnie związanych z ołtarzem. których barwniki rozprowadzane były na ogół białkiem kurzego jaja. Malarstwo różnych krajów. Wiemy. obraz tablicowy) farbami temperowymi. różnorodność sztuki. Na tych różnicach polega właśnie bogactwo. postaci na ich obrazach zyskują trójwymiarowość.. zajmuje nieco miejsca w przestrzeni. I wreszcie: człowiek rzeczywisty zawsze "gdzieś się znajduje".w wyrazie twarzy. Francji.. Malarze romańscy ukazując swoje boskie istoty widzieli je "królujące w niebie". w odpowiedniej gestykulacji starają się ukazywać prawdziwe przeżycia człowieka: radość. górkę. Obraz taki malowano nie na płótnie. a także obrazy z różnych warsztatów malarskich działających w tych krajach wykazują znaczne odmiany. Zaczęły się jednak pojawiać także obrazy o tematyce całkiem świeckiej. Ale były naturalnie i podobieństwa pozwalające zaliczyć wszystkie te dzieła do wspólnego stylu gotyckiego. w jakimś wnętrzu lub pośród przyrody. często swojskim otoczeniu. często swojskim otoczeniu. proporcjami ciała. jak to czyni się dzisiaj. sprzęt. wkracza życie codzienne. nabierają cech ludzkich. lecz . Niemiec. rysami twarzy. gniew. w okresie gotyku po raz pierwszy w dziejach rozpowszechnił się obraz niezależny. strach. Tylko w scenach opisywanych w Starym i Nowym Testamencie jako dziejące się na ziemi pokazywali czasem jakieś drzewko. a postacie z kart Nowego Testamentu. umieszczany na ścianach kościoła. . a także sceny z życia świętych i męczenników za wiarę. złote tło wypierane jest stopniowo przez pejzaż o rodzimej roślinności lub wnętrze wyposażone w sprzęty i przedmioty bynajmniej nie wymyślone.co więcej . że ludzie różnią się między sobą figurą. Pierwszą cechą odróżniającą malarstwo gotyckie od romańskiego jest usiłowanie pokazania człowieka takim. w miarę budzącego się zainteresowania malarzy światem. że postać człowieka jest trójwymiarowa. zawsze "coś go otacza". czasem w inny sposób ozdobionym tle. Czech. Różnice te przez malarzy epoki romańskiej na ogół były pomijane. nabierają cech ludzkich. Malarze gotyku nie tylko je uwzględniają. lecz na desce (tzw.

GOTYCKIE KOŚCIOŁY WROCŁAWIA .

Bardzo wysoki dwukondygnacyjny ceglany kościół halowy posiada szereg rozwiązań rzadko spotykanych w architekturze polskiego gotyku .KOŚCIÓŁ ŚW. zaś w nawach bocznych sklepienia trójdzielne. wprowadzając w nawie środkowej sklepienia na polach podwójnej długości. Dwie wieże (tylko południowa w pełni ukończona) znajdują się w narożach między halą a transeptem. przy czym dolna kondygnacja posiada wyłącznie sklepienia krzyżowo-żebrowe. co jest unikatowe przy tej skali obiektu . Krzyża. występujących natomiast w krajach zachodnich. mistrz Wiland. Trzy nawy tworzą halę. zaś w później ukończonej górnej zrezygnowano z co drugiego filara.dolny kościół św. Czteroprzęsłowe prezbiterium zakończone jest trójbocznie. KRZYŻA WE WROCŁAWIU • Kolegiata powstała z fundacji księcia Henryka Probusa jako wotum po zakończeniu sporu z biskupem Tomaszem II od 1288 do połowy XIV wieku. powtarzający prawie całkowicie jego rzut. Bartłomieja i górny właściwy św. analogiczne zakończenia posiada transept o tej samej rozpiętości sklepień. Wnętrze budowli podzielone jest sklepieniami na dwie kondygnacje. Na południowej wieży zachował się gotycki hełm z 1477 . Projektantem był najprawdopodobniej wymieniany jako dworski budowniczy Henryka.

. ale ukończono tylko południową (w 1430).KOŚCIÓŁ NMP NA PIASKU WE WROCŁAWIU • Kościół Najświętszej Marii Panny na Piasku we Wrocławiu (niem. Nie wyodrębnione w bryle prezbiterium na przedłużeniu nawy środkowej (pierwotnie oddzielone przez lektorium) otrzymało zakończenie czworoboczne.klasztorny kościół pokanonicki-Kanoników Regularnych św. co dało gęsty rytm przypór w elewacji. Sklepienia wykonano w latach 1386-1395. jego żonę Marię i ich syna Świętosława w 1. Łacińskie wezwanie kościoła brzmi Sancta Maria in Arena. W przyziemiu wieży znajduje się bogato zdobiona późnogotycka kamienna chrzcielnica z XV wieku.in. Nad nawą środkową liczącą łącznie z prezbiterium sześć przęseł zbudowano sklepienia gwiaździste. Kirche Unser lieben Frau auf dem Sande) . Z początkowej romańskiej świątyni pozostały natomiast nieliczne spolia. Od frontu zaplanowano dwie wieże. Augustyna położony na odrzańskiej wyspie Piasek. Nawy boczne przykryto sklepieniami trójdzielnymi o dziewięciu tarczach w każdym przęśle. W miejscu tej pierwotnej romańskiej świątyni wzniesiono od 1334-75 nową gotycką trójnawową halę bez transeptu m. połowie XII wieku i ukończone przed 1148 (wedle niektórych źródeł już w 1133). Sam kościół i klasztor zostały prawdopodobnie ufundowane wojewodę Piotra Włosta. a sięgające zakończenia prezbiterium nawy boczne są zamknięte trójbocznie. według planów mistrza Pieszki.

zbudowano w miejsce dotychczasowego nowe. Pierwotnie zbudowany na tym miejscu romański kościół. już w stylu gotyckim.KOŚCIÓŁ ŚW. w 1359 ukończono wieżę. powstał na początku XII wieku i został poświęcony w 1112 świętemu Wojciechowi przez biskupa Żyrosława. wielobocznie zamknięte prezbiterium. w początku XIV w. jako jednonawowy budynek z transeptem. Około 1250 rozpoczęto odbudowę kościoła. brata Piotra Włosta. WOJCIECHA WE WROCŁAWIU • Kościół św. W 1270 ukończono korpus kościoła. ufundowany być może przez Bogusława. . Wojciecha we Wrocławiu.

Od północy przylega do prezbiterium dwukondygnacyjna zakrystia.piotr Włostowic). Nawy sklepione są krzyżowo-żebrowo. W XV wieku ukończono wieże . większy. . a przedłużone nawy boczne przy nim trójdzielnie. późnogotycki już kościół wykorzystujący wiele starszych fragmentów. Kolejny kościół. zapewne w romańsko-gotyckim stylu przejściowym. W XV i XVI w. wzniesiono otaczające kościół kaplice. Pierwszy kościół w tym miejscu powstał już pod koniec XI . prezbiterium gwiaździście. Bazylikowy kościół bez transeptu posiada sześcioprzęsłową nawę oraz prosto zamknięte prezbiterium bez obejścia. ponad dachami naw bocznych. Marii Magdaleny we Wrocławiu .w 1459 po raz pierwszy wzmiankowano Mostek Czarownic (Pokutnic).KOŚCIÓŁ ŚW.. powstał w latach 1242-1248. zaś w 1447 kolejną . Po pożarze z 8 maja 1342 zdecydowano się zbudować nowy. Inicjatorem wniesienia świątyni był biskup Wawrzyniec. w 1546 przeniesiono tu romański portal główny z wyburzonego kościoła opackiego na Ołbinie i wmurowano w elewację południową (z 3 ćwierci XIII w.gotycki kościół.przedstawienie Chrystusa i Marii. łęki przyporowe znajdują się wysoko. MARII MAGDALENY WE WROCŁAWIU • Kościół św. Ogólny kształt architektoniczny kościoła jest zapewne echem ukończonej w tym okresie katedry. zwłaszcza zaś szersze przęsła wzniesionego przez mistrza Pieszkę prezbiterium. który powstał w latach 13421362 i poza górnymi kondygnacjami wież uzyskał współczesny kształt. W portalu głównym umieszczono wykonaną w 1440 rzeźbę przedstawiającą patronkę kościoła.

Prezbiterium kościoła wydzielone jest jedynie we wnętrzu wydatnymi gurtami. ELŻBIETY WE WROCŁAWIU • Kościół św. 31 marca 1252 wymieniono po raz pierwszy parafię św. Wawrzyńca. Nawy boczne przedłużone są do końca prezbiterium i zakończone są analogicznie do niego. . nie wyodrębnia się w bryle i jest zamknięte trójbocznie. przylegająca do kościoła od południa masywna. początkowo pod wezwaniem św.Obecny trójnawowy bazylikowy kościół ufundowany przez Bolesława III powstał od początku XIV wieku w stylu gotyku redukcyjnego. Łęki przyporowe odprowadzające siły ze sklepień nawy głównej umieszczone są nisko. Najświętszej Marii Panny (budowniczy Otto z Nysy). pozbawiona przypór.. Elżbiety[2]. w 1384 kaplica pw. w systemie krakowskim. pod dachami naw bocznych. Elżbiety.Pierwszy w tym miejscu kościół. powstał prawdopodobnie jeszcze na początku XIII w. a w 1253 przekazany przez Henryka III krzyżowcom z czerwoną gwiazdą jako kościół klasztorny[1]. nie tworząc zamkniętego ambitu. a 19 listopada 1257 kościół został konsekrowany już pod imieniem św. kończona w połowie XV w. Same nawy nakryte są prostymi sklepieniami krzyżowymi. ceglano-kamienny w stylu romańskim.KOŚCIÓŁ ŚW. Elżbiety we Wrocławiu.

później franciszkański.pierwotnie klasztorny augustianów-eremitów. św. DOROTY WE WROCŁAWIU • Kościół pw. Niskie. Dorota symbolizowali Czechy. św. nie przewyższające dachu wieże przylegają do prezbiterium na zakończeniu naw bocznych. Wacława . . Powstał od 1350 jako trójnawowa. św. Patroni kościoła: św. żebra dzielą je na siedem tarcz).KOŚCIÓŁ ŚW. Wacław. Stanisław i św. Ufundowany został dla upamiętnienia porozumienia o prawach do Śląska zawartego między Kazimierzem Wielkim a Karolem IV. Doroty i św. Polskę i niemieckich osadników. bardzo wysoka hala z długim. a w nawach bocznych sklepienia przeskokowe (każde przęsło otrzymało sklepienie podparte w pięciu wezgłowiach. Prezbiterium ukończono w 1381. Prezbiterium i nawy nakryte są osobnymi stromymi dachami (do dziś zachowała się średniowieczna więźba dachowa). późnogotycki kościół halowy. W ukończonej w 1401 nawie głównej wykonano sklepienia gwiaździste. Stanisława. pięcioprzęsłowym prezbiterium zakończonym pięciobocznie i przykrytym sklepieniem krzyżowym.

. Kościół nie ma i nigdy nie miał głównej wieży. co jest rzadkie dla kościołów gotyckich. Kościół jest budowlą gotycką. W następnych dziesięcioleciach kilkakrotnie jeszcze przebudowywany. jedna z trzech największych piętnastowiecznych w mieście. Ze sklepieniem gwiaździstym (prezbiterium) i trójpodporowym (nawy boczne).kaplicę) pod wezwaniem Bożego Ciała (Corpus Christi). a wieża w średniowieczu była oznaką dominacji.KOŚCIÓŁ BOŻEGO CIAŁA WE WROCŁAWIU • Kościół Bożego Ciała we Wrocławiu kościół byłego klasztoru joannitów. położony przy dzisiejszej ulicy Świdnickiej. W roku 1320 wspomina się już kościół (zamiennie . bazylikową.zakon ten kładł nacisk na śluby ubóstwa. z trzema nawami. ale wymagane przez ówczesną regułę rycerskiego zakonu joannitów . Współczesna gotycka bryła kościoła z czerwonej cegły pochodzi z pierwszej połowy XV wieku.

PIOTRA I PAWŁA W STRZEGOMIU • • Kościół parafialny pw św. Jej budowę rozpoczęto w 1311 roku i trwała ona aż do połowy XV wieku.KOŚCIÓŁ ŚW. sakramentarium w stylu gotyku z początku XV wieku. ołtarz św Krzyża z 1740 roku. Wewnątrz kościoła godne uwagi są późnogotycka chrzcielnica z XVI wieku. Kościół ustawiony jest na planie krzyża. . Na dzwonnicy kościelnej znajduje się najstarszy. ambona renesansowa z 1592 roku. ołtarz św. stale pracujący dzwon kościelny pochodzący z 1318 roku. Został on ufundowany przez ojca Przedbora z Widawy pod Krakowem. płyty nagrobne z XVI i XVII wieku.Anny w stylu barokowym wykonany z drewna w latach 1720-1725. a zbudowany jest z granitowego i bazaltowego kamienia łamanego oraz z cegły i piaskowca. ołtarz szkaplerzny z 1725 roku. Olbrzymia nawa środkowa której długość wynosi 76 m dominuje w bryle kościoła. Piotra i Pawła [edytuj] Jest to jedna z największych i najbardziej spektakularnych budowli Dolnego Śląska.

Najstarszą częścią ratusza jest dawna izba sądowa wymurowana w wątku romańskim. niegdyś zapewne polichromowanym szczytem ze sterczynami. aż po wiek XVI. Elewację południową zdobią trzy wykusze zdobione późnogotycką kamieniarką i nakryte miedzianymi hełmami. a pod nim średniowiecznym zegarem. Od strony wschodniej ratusz posiada główną elewację z wykuszem kaplicy i bogato zdobionym. Dwukondygnacyjny korpus na planie wydłużonego prostokąta składa się w rzeczywistości z większej ilości budynków i przybudówek. z biegiem czasu połączonych.RATUSZ WE WROCŁAWIU • Wrocławski ratusz – późnogotycki. . Wieża o łącznej wysokości 67 m. Budowa ratusza trwała od połowy XIII w. nakryta renesansowym hełmem. Znajduje się w niej najstarszy w Polsce dzwon zegarowy z 1368.

. gotycki budynek powstały etapami w ciągu XIII i XIV w. miasto otrzymało od wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego przywilej budowyę ratusza.RATUSZ W TORUNIU • Ratusz w Toruniu Ratusz należy do wybitniejszych osiągnięć średniowiecznej architektury mieszczańskiej w Europie. . Pod koniec XIV w. Powstał wtedy jednopiętrowy ratusz w kształcie czworoboku. i odbudowany po zniszczeniach w XVIII w. przebudowany w XVII w.

KOŚCIOŁY W KRAKOWIE .

Władysława I Łokietka i Władysława III Warneńczyka. budowę kontynuował Władysław Herman (od niego jest nazywana "hermanowską"). We wnętrzu katedry. w 1434). Wacławowi. wzniesionej etapami od roku 1320 do 1346 (prezbiterium z obejściem) oraz od 1346 do 1364 (korpus nawowy). Katedrę otaczają trzy wieże. XIV wW katedrze znajduje się też krucyfiks pochodzący z końca XIV w. . nad filaretami międzynawowymi. nie wystającym poza obrys korpusu. za rządów biskupów: Nankera. Najwcześniejsza. Zachowało się z niej nieco więcej niż z pierwszej. Do ambitu i naw bocznych przylega wieniec kaplic. krypta św. Ambrożego. chrobrowska. Drugą katedrę zaczęto budować za Bolesława II Śmiałego. Katedrę zbudowano w technice kamienno. jako trójnawową bazylikę z prostokątnym obejściem i zredukowanym transeptem. Jana Grota i Bodzanty. Została ufundowana przez Kazimierza Odnowiciela. Gereona (m. była poświęcona św. Grzegorza oraz Augustyna. sarkofagi królów Polski: Władysława II Jagiełły (zm. Leonarda. dolna część krypty). stoją cztery posągi Ojców Kościoła: świętych Hieronima. Jest to słynący cudami krzyż świętej królowej Jadwigi. a dokończył Bolesław III Krzywousty. a po przeciwnej stronie. m. Pozostałości kościoła św. Kazimierza III Wielkiego. pierwsza katedra tzw.in. Za ołtarzem widoczne są fragmenty polichromii z II poł.KATEDRA NA WAWELU • KATEDRA na Wawelu-Na miejscu obecnego kościoła gotyckiego istniały dwie katedry romańskie.in. Biskup krakowski Nanker rozpoczął budowę nowej katedry.ceglanej.

. późnogotycki ołtarz Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny. W latach 1290-1300 wzniesiono częściowo na jego fundamentach kościół w stylu gotyckim. Obecna bryła jest wynikiem przebudowy kościoła z typu halowego na bazylikowy.KOŚCIÓŁ MARIACKI • Kościół Mariacki. Zburzono i wybudowano nowy kościół. późnogotycki hełm wieży północnej. pierwsze i najbardziej znane z dzieł Wita Stwosza. We wnętrzu jest wielki.Według Długosza gotycki kościół został ufundowany przez biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża w latach 1221-1222 na miejscu drewnianej świątyni. Drewniany. która miała miejsce w latach 1392-1397. powstałe w roku 1477-1489. dzieło mistrza Matiasa Heringka.

W II połowie XIV w. Przez atrium trafiamy do refektarza najstarszej części klasztoru wzniesionej w XII w. nadając budowli układ bazylikowy. zaczęto przebudowywać ówczesny kościół podwyższając prezbiterium i nawę główną. Ta romańska budowla służyła pierwotnie jako klasztorny kościółek. We wschodnim skrzydle krużganków odnajdujemy wejście do kapitularza z gotyckim portalem z XIV w. W prezbiterium.KOŚCIÓŁ DOMINIKANÓW W KRAKOWIE • KOŚCIÓŁ I KLASZTOR ŚW. TRÓJCY W KRAKOWIE-Budowę tej gotyckiej świątyni rozpoczęli dominikanie najprawdopodobniej w 1241 r. znajduje się płyta nagrobna Filipa Buonacorsi dzieło Wita Stwosza. Wchodzimy przez neogotycką kruchtę z pięknym gotyckim portalem z ok. 1400 r. który pozostał do dziś. . Pod refektarzem znajduje się romańska krypta z przełomu XI-XII.

. Mikołaj i Jan ukończyli prace w 1405.. pięcioprzęsłowe prezbiterium zamyka pięć ścian ośmioboku. rozpoczęto w 1385. zastąpiono bazylikowym. murowanej świątyni.KOŚCIÓŁ BOŻEGO CIAŁA W KRAKOWIE • Kościół Bożego Ciała w Krakowie. Szczyt fasady dobudowano dopiero ok. pozbawioną transeptu.w 1340 roku król Kazimierz III Wielki wybudował kościół ku czci Bożego Ciała. Pierwszy kościół był drewniany. Czteroprzęsłowy korpus wybudowany jest w systemie filarowo-przyporowym.1582. Kościół Bożego Ciała jest wzniesioną z cegły i kamienia trójnawową budowlą bazylikową. Budowę nowej. . Pod koniec lat 60-tych XIV wieku zmieniono wtedy też koncepcję wyglądu świątyni: pierwotnie planowany korpus halowy (wszystkie nawy równej wysokości). 1500 a dzwonnicę w latach 1566 . Prace powierzono rodzinie Czipserów działającej na terenie Kazimierza.

że miało to miejsce na początku lat czterdziestych. Dokładna data rozpoczęcia budowy nie jest znana można przyjąć. Katarzyny. budowę korpusu nawowego ukończono natomiast dopiero w 1426 r. Doroty. bez transeptu. oryginalne sklepienie gwieździste. wobec czego nie wykończono fasady zachodniej. . trójnawowa. jest bazylikowa. W 1365 r.nie wybudowano jednego z zaplanowanych przęseł. KATARZYNY W KRAKOWIE • Kościół św. W prezbiterium zachowało się późnogotyckie. Świątynia nie posiada wieży (jedynie sygnaturkę). . Konsekracja prezbiterium nastąpiła w 1378 r.. Z kolei korpus nawowy jest tylko czteroprzęsłowy.KOŚCIÓŁ ŚW. zakończono budowę kaplicy w. Pięcioprzęsłowe prezbiterium zakończone jest pięciobocznie.Zbudowany został dla zakonu augustianów z fundacji Kazimierza Wielkiego (sprowadził zakonników z Pragi) ok. połowy XIV w.

Przy jego budowie prawdopodobnie poszerzono prezbiterium do dzisiejszej szerokości przy zachowaniu dotychczasowej. ćwierci XIV w. w nawach bocznych cztero-. W kościele zachowała się część gotyckiego wyposażenia wnętrza: drewniane dębowe stalle z początku XV w. a w prezbiterium o ośmioramiennymi. asymetryczna hala bez wieży. Obecny. 1510-20 . którego kształt nie jest możliwy do dokładnego ustalenia. • . trójnawowa. Pierwszy kościół z około połowy XIII w.KOŚCIOŁY NMP W TORUNIU • KOŚCIÓŁ NMP W TORUNU. późnogotycki krucyfiks z ok. Jest to murowana z cegły. Wnętrze przekryte sklepieniami gwiaździstymi. czwarty kościół w postaci trójnawowej hali z emporą w nawie północnej powstał w 3. i 4.rzeźba Chrystusa w grobie z okresu 13801400.. w nawie głównej sześcio-. dekorowane motywami maswerkowymi. Drugi kościół prawdopodobnie jednonawowy z wydłużonym prezbiterium i nieco szerszą nawą. powstał trzeci kościół. W XIV w.

KOŚCIÓŁ ŚW. JANA W TORUNIU • ? .

1379 mistrz murarski Henryk Ungeradin rozpoczął wznoszenie obecnego kościoła. w latach 1452-66 podwyższono wieżę o 2 kondygnacje. Pozostałościami po tym pierwotnym kościele są filary korpusu nawowego i 2 najniższe kondygnacje wieży. z jego udziałem wzniesiono korpus nawowy. Budowę ostatecznie ukończono po 1496 pod kierunkiem Henryka Haetzla. Od 1485 przy budowie pracował architekt Hans Brandt. . który w latach 14991502 dokonał przesklepienia całego wnętrza. Do 1447 ukończono część wschodnią. 1360.KOŚCIÓŁ MARIAACKI W GDAŃSKU • • Bazylika Mariacka w Gdańsku – kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Początkowo w tym miejscu stał 6przęsłowy kościół o układzie bazylikowym z niską wieżą zbudowany w latach 1343 —ok.

znajduje się w Muzeum Narodowym we Wrocławiu Auror nieznany Rzeźbiarz kształcący się we Fry-burgu Bryzgowijskim. Krzyża we Wrocławiu ok. tempera. ślady złoceń.NAGROBEK KSIĘCIA HENRYKA PRAWEGO WE WROCŁAWIU • • • • • • • Pochodzi z kolegiaty św. Strasburgu i Marburgu oraz artyści wykształce-ni w Nadrenii . piaskowiec.1300-1320 Mikryt.

. 1370-80 na Węgrzech z czerwonego marmuru • szczątki króla umieszczone w nowej trumnie pochowano na powrót w grobowcu fundacji Ludwika Węgierskiego. wykonany ok.NAGROBEK KAZIMIERZA WIELKIEGO NA WAWELU • nagrobek króla Kazimierza Wielkiego w kształcie tumby z baldachimem.

Powstała ona około 1370 roku .PIETA Z LUBIĄŻA • Pieta znajdująca się obecnie w Muzeum Narodowym we Wrocławiu a pochodząca z Lubiąża.

KRUCYFIKS MISTYCZNY Z KOŚCIOŁA BOŻEGO CIAŁA WE WROCŁAWIU • Krucyfiks Mistyczny z kościoła Bożego Ciała we Wrocławiu • poł. krucyfiks z kościoła Bożego Ciała we Wrocławiu • ozdobą zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie . XIV w.

Śląsk lub Czechy.PIĘKNA MADONNA Z WROCŁAWIA • Piękna Madonna z Wrocławia. Elżbiety we Wrocławiu • Obecnie Muzeum narodowe w Warszawie . 1390. ok. opoka polichromowana • Z kościoła św.

z kościoła Panny Marii na Piasku we Wrocławiu. mistrz wrocławski. Muzeum Narodowe . ok. 1400 • Wapień polichromowany i złocony .Rzeźba Pieta.PIETA Z KOŚCIOŁA NMP NA PIASKU • Wrocław.

BARBARY • Anonimowy malarz zawdzięcza swe imię swemu głównemu dziełu: POLPITYKOWI ŚW. przeznaczonemu dla kościoła Św. BARBARY. 1450 . Obraz "Matki Boskiej z Dzieciątkiem w komnacie" malarz z pracowni Mistrza Wrocławskiego Poliptyku Świętej Barbary. zachowana tylko część środkowa w Muzeum Narodowym w Warszawie) Pochodzenie obrazu nieustalone.OŁTARZ ŚWIĘTEJ BARBARY Z KOŚCIOŁA ŚW. Barbary we Wrocławiu (1447. ok.

nastawa ołtarzowa wykonana w latach 1477-89 .WIT STWOSZ OŁTARZ MARIACKI • Ołtarz Mariacki w Krakowie to inaczej Ołtarz zaśnięcia NMP .

WIT STWOSZ KRUCYFIKS SLACKERA • KRUCYFIKS zamówiony u Wita Stwosza przez mincerza królewskiego Henryka Slackera (ok. 1491). Zarówno krzyż, jak i postać Chrystusa zostały wykonane w jednym bloku wapienia.

WIT STWOSZ NAGROBEK KAZIMIERZA JAGIELOŃCZYKA

• NAGROBEK KAZIMIERZA JAGIELLOŃCZYKA (1492, kaplica Świętokrzyska w katedrze krakowskiej) autor Wit Stwosz

TRON ŁASKI ZE ŚWIERZAWY
• obraz na desce Tron Łaski ucznia Mistrza z Koszatek • Muzeum Narodowe we Wrocławiu • sprzed 1350 r.

Symbole ewangelistów .

Andrzeja Krzyż Nerona .Krzyż grecki Krzyż łaciński Krzyż jerozolimski Krzyż papieski Krzyż patriarchalny Krzyż prawosławny Krzyż św.

6.smok 10.mniszka z monstrancją 35. Św. Symbole Ewangelistów: 1. Maurycy . aniołek szepcze do ucha. 13.płaszcz gronostajowy 16. Św. 7. Św. Katarzyna .z koszyczkiem. Św.strój biskupa. Hieronim .bułki..na koniu z płaszczem i żebrakiem 26. Jan Chrzciciel .krata strój diakona. Stanisław . Św.klęczy przed Dzieciątkiem 21. Agaton . biret. z barankiem. płomienie. 1. Św. Ojciec Kościoła. Św. 11. Św. z pękiem kwiatów lub jednym kwiatem.bez brody. Św. Św. 4. Św. Św. Św.trzyma koronę. występuje w grupie ukrzyżowania 6. Mateusz . Św.skrzyżowane świece. Św. Eligiusz .komża . Michał Archanioł .strój biskupa. Paweł . Urszula . Św. Maria Magdalena . Św. Św. Agata .skrzydlaty ze smokiem 29.miecz i koło 11. Mateusz . cierń. Florian . nóż. Wincenty . Ojciec Kościoła. 10.6. Dorota .smok na łańcuchu. broda Rumcajsa 3. Św.szczypce z zębem. Andrzej .kątownik. Św. Agnieszka . Św. Św. Scholastyka . Św. Jan Nepomucen .kajdany. Św.Dzieciątko Jezus na ramieniu. Piotr .Krzyż Św.strój diakona. Jan . jabłko królewskie 31. Mikołaj . Krzysztof . W przedstawieniach występuje bardzo rzadko. Eustachy . 9. Św. Leonard . 3 złote kule. Św. Św. kielich i Komunia 3. Łucja . Św. Cyriak . Św.strzały 37. Gertruda .korona cierniowa lub krzyż 2.pojemniczek na perfumy. 4.różaniec. Elżbieta z Turyngii . 9. Antoniego (laska kątowa T) 11.strój biskupa. 38.kogut. Izydor . Szymon . Grzegorz Wielki. Kajetan z Tieny . księga. świnka. halabarda.Proporzec albo kij 5. Św. Św. szyja przeszyta mieczem. Św. lilia. Antoni Padewski . Dionizy .papież z hostią 3. Św.lew 3. pszczoły. Św. Św. Erazm . Anastazja . strój księdza . kocioł.młoteczek cyzelatorski 12. Św. Marcin .ukośny krzyż 2. Św.pies.diabeł 5. 41.powój z kiszkami 7.5 gwiazd. Norbert .strzały 39. krzyż T. Błażej . Św. Św. Jakub Starszy . Wawrzyniec . Św.pajęczyna.strój pielgrzymi. czasem zamiast piersi . 8. Św. 32. Łukasz . Jan .nożyce. Feliks . 40. 34. 17. Tomasz . Św. Antoni . 30.gwoździe lub ręce przygwożdżone do głowy. Św. Św.łania. Św. krucyfiks.strój biskupa . Pantaleon .czarnoskóry rycerz 28. lew.wół 4.piersi na tacy lub w szczypcach. Św. franciszkanin. 27. Pawła. Św. Jakub Młodszy .piła 12. oczy nabite na sztylet.Dziecię Jezus na barkach 12. 33.. Ambroży. 14.Dominikanka z koroną cierniową.oczy na talerzu.Zdarta skóra. Ryta .Inni Święci : ATRYBUTY ŚWIĘTYCH Apostołowie: 1. Bartłomiej . Zawsze z krzyżem.grabie 18.szaty mnicha. Filip .z barankiem 2 korony. Augustyn . topór. Salomea. Apolonia . Ojciec Kościoła. Występuje w Sądzie Ostatecznym 19.w skórze. Katarzyna Sieneńska . 4. 10. kapelusz z muszlą. 5.orzeł.wieża. Roch . Maciej (z toporem) wybrany na miejsce Judasza. pająk.zakonnica. Otylia . Idzi . Św. Ojciec Kościoła.kątownik lub włócznia 13. Św.kapelusz kardynalski. Marek .oficer rzymski w zbroi gaszący wodą z szaflika pożar. Jerzy . stuła. Św. Wit . Sebastian . Pastorał z krzyżem greckim (+) . Św.biskup 2. kamienie.miecz 9. 36. zastępowany jest przez Św. Św. 8. 22. 24. 14.ucięta głowa. Św.gołąb na księdze. 15. figa. Św.palma i księga. Św. Świętych Wspomożycieli: 1. kielich z wężem. 25. wiosło. 7. 20. Św.jeleń 8. wskrzeszony Piotrowin. Św. Barbara . Krystyn . Juda Tadeusz . Św. Małgorzata . żebrak 13.szewc 23. rana na nodze.1 lub 2 klucze. miecz. Wojciech .Maczuga.człowiek 2.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful