P. 1
Symbolika sztuki średniowiecznej - 174 slajdy z opisami

Symbolika sztuki średniowiecznej - 174 slajdy z opisami

|Views: 1,305|Likes:
Wydawca: ezrap

More info:

Published by: ezrap on Feb 13, 2012
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PPT, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/25/2013

pdf

text

original

SZTUKA BIZANTYJSKA

HAGIA SOFIA

Hagia Sofia - kościół w Stambule. Świątynia bizantyjska, ufundowana przez Justyniana I Wielkiego, budowana od 23 lutego 532 do 27 grudnia 537. Była to już trzecia świątynia w tym miejscu. Świątynię zniszczoną w 532r. zbudował ponownie Justynian Wielki, według projektu architektów Izydora z Miletu i Antemiosa z Tralles. Kształt kościoła łączy w sobie cechy bazyliki i budowli na planie centralnym.

ARCHITEKTURA HAGIA SOFIA
• Kształt kościoła łączy w sobie cechy bazyliki i budowli na planie centralnym o wymiarach 70 m x 75 m. Centralna część nawy środkowej przykrywa olbrzymia kopuła o średnicy podstawy wynoszącej 31,2 m na krótszej osi, zaś 32,8 m na dłuższej. Wysokość od posadzki do najwyższego punktu kopuły to 55,6 m. Konstrukcja opiera się na czterech potężnych filarach umieszczonych w narożach kwadratu, oraz 107 kolumnach. W wyznaczony przez filary kwadrat zostało wpisane koło — plan podstawy kopuły. Obciążenia przenoszone są przez cztery pendentywy. Jest to rozwiązanie typowe dla architektury bizantyjskiej. Wszystkie wcześniejsze kopuły opierały się całym obwodem na masywnych murach. Wprowadzona innowacja wywołała iluzję zawieszenia kopuły w powietrzu. Od wschodu i zachodu do kopuły przylegają dwie mniejsze półkopuły przykrywające pozostałą powierzchnię nawy głównej. Jednocześnie wspierają one kopułę centralną. Filary wzmacniają dwie pary przypór zbudowane od południa i północy. Od zewnątrz kopuły zasłonięte są bębnami, w których umieszczono szeregi okien oświetlających wnętrze kościoła. Nad nawami bocznymi zbudowano empory otwarte do nawy głównej. Pod półkopułami nawy boczne od nawy głównej oddzielają półkoliste eksedry. Nawy przykryto sklepieniami krzyżowymi a kolumny połączono arkadami. Kościół poprzedzają dwa narteksy – wewnętrzny i zewnętrzny otwarty na atrium. Do budowy kościoła użyto wiele drogich materiałów. Posadzki i bazy kolumn wykonano z ciemnoszarego marmuru. Do wykonania kolumn zastosowano w większości zielony marmur. Od nawy głównej eskedry oddzielone są kolumnami z czerwonego porfiru będące elementami spolium. Wnętrze kopuły pokrywała złota mozaika a na pendentywach umieszczono wielkie postacie cherubinów. Bogate było także wyposażenie kościoła. W dniu 7 maja 558 kopuła zawaliła się podczas trzęsienia ziemi. Budowla została wzniesiona w szybkim tempie i na granicy wytrzymałości materiałów. Możliwe, że pośpiech spowodował zbyt szybkie obciążenie niewyschniętej zaprawy łączącej warstwy cegieł. Kopułę odbudował, jednocześnie ją podwyższając, Izydor Młodszy, bratanek Izydora z Miletu (prace zakończono w 563 r.). Wewnątrz kopuły umieszczono krzyż, który później zastąpił wizerunek Chrystusa. Więcej zmian wprowadziły przebudowy dokonane po przekształceniu kościoła w meczet. Dodano wtedy wysokie minarety i liczne mauzolea otaczające budowlę. Usunięto część mozaik i fresków a pozostałe zamalowano. Z okresu osmańskiego pochodzi również osiem drewnianych medalionów zawieszonych u podstawy kolumny. Są to doskonałe przykłady islamskiej kaligrafii. umieszczono na nich osiem imion: Allaha, Mahometa, czterech pierwszych kalifów: Abu Bakra, Umara, Uthmana i Alego oraz dwóch wnuków Mahometa: Hasana i Husajna. W XVI w. przywieziono z Miletu i ustawiono w świątyni dwa olbrzymie marmurowe naczynia, w których prawdopodobnie przechowywano oliwę do lamp. W 1934, gdy meczet przekształcono w muzeum, rozpoczęto prace związane z odsłonięciem pierwotnego wystroju budynku.

• •

cesarzowa Teodora. Z czasem wokół świątyni powstawały kolejne budynki. zaś otwierając kościół w 537 miał powiedzieć: "Salomonie! Prześcignąłem Cię!" (Νενίκηκά σε Σολομών! – Nenikeka se Solomon!). W tym samym roku Justynian I Wielki polecił inżynierowi i matematykowi Antemiuszowi z Tralles i architektowi Izydorowi z Miletu rozpocząć odbudowę. Bardziej pewne wydaje się. która znów została zniszczona podczas rewolty Nika 15 stycznia 532 roku. Architekt Sinan dodał wówczas minarety. Turcy nie zniszczyli wnętrza. • • • • . W 558 roku kopuła kościoła zapadła się podczas trzęsienia ziemi. w 360 roku. została zmieniona w muzeum. W 415 podczas panowania Teodozjusza II powstała w tym miejscu nowa świątynia. Zgodnie z opisem Prokopiusza z Cezarei cesarz brał czynny udział w planowaniu kościoła i rozwiązywaniu detali architektonicznych. mihrab i minbar. bibliotek. w 843. które prowadził z aniołem. został zbudowany już podczas panowania Konstantyna Wielkiego. Kościół wkrótce spłonął w czasie zamieszek w 404 roku. że uczynił to jednak jego syn. wdowa po Teofilu będąca wówczas regentką w imieniu syna.HISTORIA HAGII SOFII • Według niezbyt pewnych źródeł pierwszy kościół (pod tym samym wezwaniem). następnie zaś kościół wielokrotnie płonął. cesarz Konstancjusz. w formie bazyliki o drewnianym stropie. która przez 916 lat służyła chrześcijanom. gdy — począwszy od 726 — z polecenia Leona III niszczono wizerunki Jezusa i Maryi. Kościół został ograbiony i zbezczeszczony w 1204 przez zachodnie rycerstwo podczas IV krucjaty. jednak za każdym razem szybko go remontowano. Zgodnie z legendą cesarz czerpał inspiracje z rozmów. W związku z tym Mustafa Kemal Atatürk w 1934 polecił aby świątynia. zmieniając Ayasofię — jak ją wówczas nazwano — w meczet otoczony kompleksem grobowców. Kolejnym ważnym wydarzeniem w historii Hagii Sofii był okres ikonoklazmu. fontann i innych obiektów. a przez 481 lat muzułmanom. Wszystko jednak było odchylone o 10° w kierunku południowym od pożądanej osi wskazującej położenie Mekki. Po upadku imperium Osmańskiego Turcja stała się laicką republiką. lecz wszystkie elementy chrześcijańskie zatynkowali. W 1453 sułtan Mehmed II Zdobywca po opanowaniu miasta miał wydać rozkaz aby Hagię Sofię natychmiast przekształcono w meczet. w 325 roku. Okres ten zakończyła na dobre. Michała III.

Połowa XIII w.Chrystus. Maria Panna i św. .MOZAIKA DEESIS HAGIA SOFIA Hagia Sophia . Jan Chrzciciel Prodoromos (Zwiastun). Maria i Jan pochylają się w stronę Chrystusa by wyprosić zbawienie dla ludzkości.południowa empora .Deesis Mozaika Deesis .

w której widnieje inskrypcja "Pokój z Tobą. Chrystus trzyma w rękach księgę. . Ja jestem światłością świata". W medalionach po bokach Jezusa znajdują się wizerunki Najświętszej Marii Panny i anioła.MOZAIKI FUNDACYJNE CESARZY Z HAGIA SOFIA Znajdująca się w wewnętrznym narteksie pochodząca z X w. mozaika przedstawiająca Jezusa Pantokratora. u stóp którego klęczy cesarz Leon VI Filozof .

który gestem ręki błogosławi. nogi trzyma na stołku. jej prawa dłoń spoczywa na prawym kolanie.MOZAIKI FUNDACYJNE HAGII SOFII CD… W sklepieniu głównej absydy wizerunek Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Maria siedzi na ławie. zaś lewą przytrzymuje Jezusa. .

Ciekawostką jest. oraz cesarzową Zoe trzymającą zwój.MOZAIKI HAGII CD. że twarz cesarza była dwukrotnie zmieniana.-CESARZOWA ZOE "Mozaika cesarzowej Zoe" z XI w. gdy Zoe wychodziła ponownie za mąż . za każdym razem... Przedstawia Pantokratora z cesarzem Konstantynem IX Monomachem ofiarującego Jezusowi worek kosztowności po lewej. znajduje się w południowej galerii.

Architekt nie jest znany. a ukończył w 548 roku cesarz bizantyjski Justynian.SAN VITALE W RAVENNIE Bazylika San Vitale. Rawenna Jej budowę rozpoczął w roku 525 rzymski cesarz Teodoryk. Kościół wybudowano na planie ośmiokąta. .

MOZAIKI CESARSKIE W KOŚĆIELE SAN VITALE W RAVENNIE Cesarzowa Teodora i jej orszak Cesarz Justynian I Wielki wśród dostojników Cesarzowa Teodora i jej orszak .

np. port w Classe oraz miasto z górującym nad nim pałacem Teodoryka w tle.KOŚCIÓŁ SAN APOLLINARE NUOVO W połowie Via di Roma wznosi się bazylika Sant’Apollinare Nuovo zwana Nuovo dla odróżnienia od kościoła w Classe pod tym samym wezwaniem . z drugiej mężczyzn .niosących dary dla Chrystusa i Maryi.z jednej strony kobiet. Niektóre fragmenty mozaiki dają wyobrażenie o dawnym wyglądzie Rawenny. Wewnątrz kryją się najbardziej imponujące mozaiki w Rawennie: dwie z nich pokrywają całą długość nawy głównej po obu stronach i przedstawiają procesje męczenników .. którzy zajmują trony przy końcu alei palm daktylowych.budowla z VI w. ufundowana przez Teodoryka. .

ok. mozaika.święte dziewice Procesja męczenników Autor nieznany. „Trzej Królowie”. mozaika w San Apolinare Nuovo .Mozaiki z San Apollinare Nuovo – VI w. 520. bazylika San Apollinare Nuovo. Rawenna Pałac Teodoryka .

.Sant'Apollinare in Classe – bazylika znajdująca się w porcie Rawenny. Jeden z wczesnochrześcijańskich zabytków.

Dwanaście owieczek symbolizuje dwunastu apostołów. W centrum przedstawiony jest na tle rozgwieżdżonego nieba krzyż w typie crux gemmata. ale wychodzące z Jerozolimy i Betlejem. Trzy owieczki uosabiają Piotra. Sewerus i Eklezjusz. a po bokach stoją Mojżesz i Eliasz. Jana i Jakuba. Poniżej znajduje się w pozie oranta św. Powyżej spomiędzy chmur wychyla się ręka Boga. Mozaika na łuku także przedstawia owieczki. W szczycie łuku ukazano Chrystusa oraz symbole ewangelistów. uczestniczących w Przemienieniu Pańskim na górze Tabor. Apolinary – patron kościoła i pierwszy biskup Rawenny. Jego identyfikację umożliwia inskrypcja: SANCTUS APOLENARIS. Fragment mozaiki z absydy . Św. VI w. a u dołu archaniołów z VII wieku: Michała i Gabriela. Apolinary. Mozaika na sklepieniu apsydy prezentuje bogatą ikonografię. z głową Chrystusa na przecięciu ramion. Mozaika w absydzie Z połowy VI wieku pochodzą mozaiki na sklepieniu apsydy oraz na większej części łuku triumfalnego. Między oknami apsydy stoją biskupi: Ursicinus. Ursus. te znajdujące się między oknami oraz w dolnej części arkady są późniejsze.Mozaiki z San Apollinare de Classe w Rawennie – poł.

Autonomiczną Cerkiew Prawosławną Świętej Góry Synaj. Zwierzchnik Cerkwi jest równocześnie przełożonym monasteru. na półwyspie Synaj. która wchodzi w skład patriarchatu jerozolimskiego.od grudnia 1973 arcybiskup Władyka Damian (najczęściej przebywa w Kairze lub Raifie w Libanie. KATARZYNY NA SYNAJU. Wzniesiony na wysokości 1570 m n.m.. .p. EGIPT Klasztor Świętej Katarzyny znajduje się u stóp góry Świętej Katarzyny.KLASZTOR ŚW. Tutejszy przeor nosi godność arcybiskupa Synaju . w Egipcie w muhafazie Południowy Synaj. należy do prawosławnych Greków.

Łukasza. Najstarszą część kompleksu stanowi kościół Theotokos (Panagia) – Matki Bożej zbudowaany przez opata Igoumenosa i Philotheosa przy pomocy cesarza Romanosa II w drugiej połowie X w. usytuowany na zboczach Helikonu.HOSIOS LUKAS • Hosίos Loukas – klasztor umieszczony w Grecji kolo miejscowości Distomo. Założony w 946r. przez pustelnika (?) św. . W obecnej formie klasztor składa się z 2 grup kościołów. Sąsiaduje z nim większa od niego katedra – Katholikon datowana na 1011/12 r.

Po 1204 dobudowano narteks otaczający ramię wejściowe kościoła. . Konsekracja odbyła się.Fundatorem pierwszego kościoła był doża Angelo Partycipazio.BAZYLIKA ŚW. Marka w Wenecji . w 832 ale już w 976 pożar powstały podczas powstania przeciwko doży zniszczył kościół i Pałac Dożów (Palazzo Ducale). MARKA W WENECJI • • Bazylika św.W latach 1063 – 1094 kościół został odbudowany. Fasada była wielokrotnie rozbudowywana i przebudowywana.

Mozaika Chrystus Pantokrator z Dafni XI wiek .

FRESK ANASTASIS Z KOŚCIOŁA ZBAWICIELA NA CHÓRZE W KONSTANTYNOPOLU • • Na ikonach Chrystus w momencie powstania z martwych przedstawiany jest niechętnie. Często natomiast spotyka się malowidła Jezusa zstępującego do piekieł . Nikt przecież go takim nie oglądał.tam przecież odnosi pierwsze zwycięstwo. czasem też Ewę. Czeluści piekielne są jedyną w całej ikonografii okazją do zastosowania czarnej farby. XIV w. Jezus wyciąga za ręce z piekieł Adama. Wyobrażenie Chrystusa zstępującego do otchłani (anastasis) jest przepiękne w swojej symbolice. za nimi postępują prorocy i sprawiedliwi tego świata. .

promieniują one z osoby Chrystusa Pantokratora. udrapowaną szatę koloru złotego. co wyróżnia w sztuce wschodniej majestat Chrystusa od kultu monarchy ziemskiego. Cztery mało widoczne złociste promienie rozchodzą się w cztery rogi obrazu. lecz wydajcie wyrok sprawiedliwy”. Prawą rękę ma wzniesioną do góry w geście błogosławieństwa. w lewej zaś opartej o udo przytrzymuje księgę Ewangelii otwartą na rozdziale świętego Jana 7. .PANTOKRTOR Z SYNAJU VI WIEK (IKONA) Wszechwładca ma na sobie obfitą. gdyż władców i inne głowy królewskie strojono na obrazach również w aureole. Głowę jego otacza znacznej wielkości złoty nimb z zaznaczonym wyraźnie krzyżem. 24 gdzie jest napisane: „Nie sądźcie z zewnętrznych pozorów.

W 1395 r. do Włodzimierza. W 1155 r. Kiedy ikonę tę oraz dwie inne przyniesiono Bogarodzicy. lecz Bogarodzica uratowała przed żywiołem swą ikonę. W połowie V w. ikonę przeniesiono do Moskwy. Józef. ikonę przeniesiono z Jerozolimy do Konstantynopola.IKONA MATKI BOSKIEJ WŁODZIMIERSKIEJ Włodzimierska Ikona Matki Bożej zgodnie z legendą została napisana przez ewangelistę Łukasza jeszcze za życia Bogarodzicy. Włodzimierska Ikona Matki Bożej była obecna podczas wielu ważnych wydarzeń w historii Rusi i Rosji. Sporządzona została na desce ze stołu. Przed nią namaszczano i koronowano książąt i carów. Przed IV w. kiedy zdarto z niej drogocenne ozdoby. podczas najazdu chana Batyja. umieszczona w Monasterze Wyszgorodzkim ikona unosiła się ze swojego miejsca w cerkwi i zatrzymywała w powietrzu. W 1131 r. Uznając to za znak Boży książę wyszgorodzki Andrzej Bogolubski wywiózł ją w 1160 r. który ze mnie został zrodzony oraz Moja". Ikona ta posiada bardzo dużo wiernych kopii. wybierano nowych patriarchów. Tradycją było również obnoszenie tej ikony w procesji wokół granic miasta podczas najazdów obcych wojsk. Ikona ta uczestniczyła w wyprawach wojennych wspomagając broniące ojczyzny wojska. Podobnie stało się w 1237 r. na którym spożywali posiłki Jezus Chrystus. patriarcha konstantynopolitański podarował jej kopię księciu kijowskiemu Mścisławowi. gorliwie modlono się w obliczu najazdów innowierców. Matka Boża oraz św. Niech z tą ikoną przybywa łaska Tego. spłonęła cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej we Włodziemierzu. Matka Boża rzekła: "Od tej chwili wszyscy będą mnie wychwalać. W 1185 r. .

Galeria Tretiakowska A. Rozmiar 142 x 114 cm. Wraz ze swoimi mistrzami. Jego dzieła wyrażają idee hezychazmu. niebiańskie piękno. Tam też przyjął zakonne imię Andrzej. RUBLOW Urodził się w środkowej części Rosji w Ziemi RstowskoSuzdalskiej (dziś Podmoskowie). ikonostasy soboru Zwiastowania Matki Bożej na moskiewskim Kremlu oraz soboru Świętej Trójcy w Ławrze Troicko-Siergijewskiej. Mistrzostwo jego sztuki polega przede wszystkim na harmonii. Szkoła moskiewska. rytmiczności linii i konturów. Sztukę ikonopisania zdobył w Bizancjum lub Bułgarii. Jego malarstwem rządzi światło. pracował nad ikonami do soboru Zwiastowania Matki Bożej na Kremlu w 1405.TRÓJCA ŚWIĘTA ANDRIEJA RUBLOWA Andrej Rublow. Był uczniem św. Spas. odzwierciedlające duchowe. W 1408 razem z Teofanem wykonał freski do soboru we Włodzimierzu nad Klaźmą. Rosyjska Cerkiew Prawosławna kanonizowała go w 1988 z okazji obchodów Tysiąclecia Chrztu Rusi. Sergiusza z Radoneża. delikatnych czystych barwach. Zmarł około 1430 i został pochowany w Monasterze Spaso-Andronikowskim w Moskwie.ikona Trójcy Świętej . Prawdopodobnie śluby zakonne złożył w Ławrze Troicko-Siergijewskiej. Teofanem Grekiem i Prochorem z Gorodca. Do naszych czasów zachowało się niewiele oryginalnych dzieł Rublowa. Trójca Starego Testamentu . proporcji. . Ikony [edytuj] Jego najbardziej znane ikony to Święta Trójca (1411).po 1408 roku. włodzimierska ikona Matki Bożej.

przyodziany w sukienkę koloru karminowego. cztery zaś pozostałe – słabiej. choć nie zatrzymuje na nim wzroku. co podkreśla przede wszystkim Jej dominujące oblicze. Na szyi występuje sześć cięć. Jezus spoczywa na lewym ramieniu Maryi. Maryja jest frontalnie zwrócona do wiernych. Obydwie twarze łączy wyraz zamyślenia. przecięte trzecią na linii nosa. z których dwa są widoczne dość wyraźnie.5 cm. jakby pewnej nieobecności i powagi. Przedstawia on Najświętszą Maryję Pannę w postaci stojącej z Dzieciątkiem Jezus na ręku.MATKA BOSKA CZĘSTOCHOWSKA Ikona powstała najprawdopodobniej w czasach sredniowiecza i namalowana (napisana) jest techniką tempery na drewnianej tablicy o wymiarach: 122. Twarz Dzieciątka oscyluje w kierunku patrzącego. Prawy policzek Matki Bożej znaczą dwie równolegle biegnące rysy.2 x 3. .2 x 82.

400 granatów i 15 rubinów. W XII wieku została zastąpiona nową.. . Pierwsza plakietka ołtarza została wykonana w Konstantynopolu w 976 r. 300 szafirów. MARKA W WENECJI • Za głównym ołtarzem znajduje się cenny zabytek jubilerskiej sztuki bizantyjskiej Złoty Ołtarz (Pala d'Oro). 300 szmaragdów.40 m umieszczono emaliowane płytki i krążki. W 1209 dodano do jej górnej części 6 kolejnych plakietek przywiezionych z Konstantynopola (pochodzą one z kościoła Hagia Sofia lub klasztoru).40 x 1. w tym 1300 pereł. W plakietce o wymiarach 3. wielokrotnie przerabianą i wzbogacaną. sprowadził ją do bazyliki doża Pietro II Orseolo. Kolejne elementy elementy dodano w 1345.PALA d’ORO W BAZYLICE ŚW. figurki i szlachetne i półszlachetne kamienie.

SZTUKA PRZEDROMAŃSKA .

Budowle zakonu odbudowano w XI w. W 584 r. Sporo archiwalnych dokumentów zdołano uratować. W 1321 r. klasztor jest pomnikiem narodowym. a mnisi stali się znani ze swoich manuskryptów. Wysokość 519 m n.. W 1799 r. Obecnie turyści ekscytują się karkołomnym wjazdem na szczyt wzgórza. Mnisi powrócili do swojej siedziby w 718 r. Miejsce klasztoru znajdowało się na dawnej siedzibie świątyni Apollina. W roku 529 Benedykt z Nursji założył na wzgórzu opactwo – siedzibę zakonu benedyktynów. a papież Paweł VI rekonsekrował go w 1964 r. papież Jan XXII podniósł kościół do rangi katedry i zakończył niezależność zakonu od władzy papieża. Od 1866 r. że wielokrotnie klasztor stawał się celem prób zdobycia. między Rzymem i Neapolem. opactwo nawiedziło trzęsienie ziemi. nad doliną rzeki Liri. W miejscu tym znajdowało się opactwo benedyktyńskie z 529 roku. wzgórze we Włoszech ( Apeniny Środkowe). dostarczając również pięknych widoków na okolicę. wywożąc je wcześniej do Watykanu. Po wojnie rząd włoski odbudował klasztor. niszcząc część zabudowań. wzgórze zdobyły wojska Napoleona. Lombardowie zdobyli wzgórze i wygnali mnichów do Rzymu. • • • • • • • • • . Benedykt zniszczył budowlę i poświęcił miejsce Janowi Chrzcicielowi.OPACTWO MONTE CASSINO • Monte Cassino (Montecassino). który od tej pory nieprzerwanie znajduje się w tym samym miejscu. Kościół został konsekrowany przez papieża Aleksandra II w 1071 r. Napisał reguły zakonu. niedaleko ważnej drogi łączącej Rzym z Neapolem.p.. W okresie średniowiecza opactwo stało się swoistym centrum kulturalnym: założono bibliotekę. wzgórze zdobyli Saraceni. ale w 883 r. sprawiało. pod przewodnictwem opata Dezyderego (przyszły papież Wiktor III). W 1349 r.m. W czasie II wojny światowej miały tu miejsce ciężkie walki pomiędzy wojskami alianckimi a Wehrmachtem. U podnóża góry znajduje się miasto Cassino. Strategiczne położenie budowli. Podczas II wojny światowej klasztor został doszczętnie zniszczony podczas bitwy pod Monte Cassino. Droga wije się serpentynami po niemal pionowym zboczu. niszcząc doszczętnie klasztor.

Szwajcaria Fundator: król.KLASZTOR ST. GALLEN 820 r. Pd. z zachowaną kryptą z X wieku. . książę lub biskup Kult relikwii Późnobarokowy zespół budynków opactwa (z XVIII wieku) zbudowany w miejscu średniowiecznego klasztoru benedyktynów.

Kaplica wydaje się mała w porównaniu z innymi częściami katedry dobudowanymi później. wzorowane na Sainte-Chapelle w Paryżu. Kwadrat. • • . bez początku i bez końca.KAPLICA PAŁACOWA KAROLA WIELKIEGO W AKWIZGRANIE • • Budowa [edytuj] Bezpośrednią inspiracją i wzorem dla architektów w Akwizgranie był. Do budowy kaplicy użyto materiałów z pobliskich budowli rzymskich w Kolonii (najprawdopodobniej z St. Kiedy jednak powstawała. Katedra była sukcesywnie rozbudowywana. Karol Wielki marzył o budowli przewyższającej swą doskonałością wszystkie dotychczasowe konstrukcje. by oddać cześć tzw. Kaplica zbudowana jest na planie ośmiokąta. kanonizowanemu przez antypapieża w roku 1165. Koło. symbolizowało nieskończoność nieba. szerokość i wysokość są sobie równe. natomiast. kościół San Vitale w Rawennie. symbolizował ograniczoną formę Ziemi. Wielkim Relikwiom Akwizgrańskim oraz Karolowi Wielkiemu. a jego cztery kąty wyznaczały kierunki niebieskie. Budowniczych do prac przy świątyni sprowadzono z zagranicy. Idealne wymiary kaplicy odzwierciedlają biblijne rozmiary niebiańskiego Jeruzalem: długość. powstały w VI wieku. W latach 1355-1414 wzniesiono gotyckie prezbiterium. tak by sprostać ogromnemu napływowi pielgrzymów przybywających do Akwizgranu. była największym kościołem na północ od Alp. Gereon lub też Praetoriumspalast). który w starożytności uznawany był za formę doskonałą pomiędzy kołem a kwadratem.

Oktogon kaplicy wyznaczają masywne kolumny. Część z nich powróciła do Akwizgranu w 1815 roku i została ponownie umieszczona we wnętrzu katedry w 1840 roku. podarowany przez cesarza Fryderyka I Barbarossę i jego żonę Beatrix.AKWIZGRAN CD. Przez lata uważano. Jego 48 świec zapalanych jest wyłącznie z okazji wielkich świąt kościelnych. Przy tej okazji postawiono też wiele nowych kolumn. symbolicznej siedziby Boga. Większość została zagrabiona podczas francuskiej okupacji Nadrenii i wysłana do Paryża. który przetrwał do XVI wieku. ułożonych na wzór schodów świątyni Salomona w Jeruzalem. Wyższe partie kaplicy okala dwukondygnacyjna empora oddzielona od wnętrza kościoła przez balustradę z brązu. Nieliczne zachowały sie na swoim miejscu. świecznik Barbarossy). podtrzymujący kopułę kaplicy. Abstrakcyjne wzory witraży bocznych nawiązują do zstąpienia światła z nieba. granitu assuańskiego. • • • • • • . Wnętrze kaplicy zdobi wspaniały świecznik kolisty z XII wieku (tzw. tak jak większość centrum miasta w Akwizgranie. z Rzymu i Rawenny. które po wojnie zostały zrekonstruowane przez Antona Wendlinga. • • • Widok na gotyckie prezbiterium Główne wejście do kaplicy zdominowane jest przez jedną z pierwszych form westwerku. W 1978 roku katedra w Akwizgranie została wpisana na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO jako pierwszy obiekt na terenie Niemiec. jednej z najcenniejszych zdobyczy architektonicznych z czasów karolingów. 13m szerokości i 32m wysokości) ozdobionym przepięknymi witrażami o powierzchni 1000m2. Od wschodu kaplica sąsiaduje z wąskim prezbiterium (25m długości. W czasie nalotów najbardziej ucierpiało gotyckie prezbiterium oraz witraże. Na emporze znajduje się marmurowy tron cesarski z drewnianym siedzeniem. Historia najnowsza [edytuj] Pod koniec drugiej wojny światowej. używając między innymi. katedra. szaty Najświętszej Marii Panny a także odzienie Jana Chrzciciela (Wielkie Relikwie Akwizgrańskie). najprawdopodobniej z okazji koronacji Ottona I. że tron ten należał do Karola Wielkiego. była celem bombardowań lotnictwa brytyjskiego. na ziemię. Jednak ostatnie badania dowodzą. że powstał on w czasach późniejszych. które znajduje się na tylnej ścianie prezbiterium. Oryginalne kolumny marmurowe zostały sprowadzone na życzenie Karola Wielkiego z Włoch. do którego prowadzi sześć kamiennych stopni. Nad nią wznosi się ośmiokątny tambour z otworami okiennymi. Szczątki Karola Wielkiego spoczywają w scrinium zbudowanym w 1215 roku przez złotników akwizgrańskich na zlecenie cesarza Fryderyka II. otoczone szesnastobocznym ambitem zwieńczonym sklepieniem krzyżowym. W przedniej części prezbiterium stoi relikwiarz zawierający domniemane szaty i przepaskę biodrową Chrystusa. a zarazem jeden z trzech pierwszych w Europie. Koronacja ta zapoczątkowała zwyczaj koronowania cesarzy niemieckich w Akwizgranie.

.BRAMA CESARSKA W LORSCH Lorsch. IX w.

Kolumbana.BOOK OF KELLS Book of Kells znajduje się w Dublinie w Bibliotece Trinity College ozobny manuskrypt zrobiony przez celtyckich mnichów z około 800 roku pochodzący prawdopodobnie z klasztoru na wyspie Iona założonego przez św. .

EWANGELIARZ GODESKALKA Ewangeliarz Godeskalka (781783) anonimowy znajduje się Paryż. Bibliothéque Nationale Chrystus w majestacie. wykonany dla Karola Wielkiego. Akwizgran. Szkoła pałacowa. Ewangeliarz Godeschalka. 781-783 .

ok.EWANGELIARZ KORONACYJNY KAROLA WIELKIEGO Rozkwitło malarstwo książkowe (Ewangeliarz koronacyjny Karola Wielkiego. 810 — Wiedeń .

jedno z najwybitniejszych dzieł iluminatorstwa epoki karolińskiej.PSAŁTERZ Z UTRECHTU Psałterz utrechcki. wykonany ok. 820–830 w szkole miniatorskiej w Reims. . rękopis przechowywany w Bibliotece Uniwersyteckiej w Utrechcie.

mozaika w Apsydzie z IV .WUOLWINIUSZ.AMBROŻEGO W MEDIOLANIE Wnętrze Kościoła SSan Ambrogio. ZŁOTY OŁTARZ BAZYLIKI ŚW. Ambrożego. podtrzymywany przez rzymskie profirowe kolumny i dekorowany stiukami. ołatarz złoty wykonany przez Vuolvinaia w IX wna pomieszczenie relikwi św. nad nim Cyborium baldachim z X w. złoty ołtarz i freski184 viewsWnętrze typowe dla Lombardzkiej architektury romańskiej nawa przykryta sklepieniem krzyżowo żebrowym wspartym na masywnych fialarach.VIII .

SZTUKA ROMAŃSKA .

Wpływy bizantyjskie widoczne są także w wystroju wnętrza. Powstały w tym okresie: kościół San Sabino (ok. arkadowe galerie. Nowe kościoły budowane są jako bazyliki z dachem opartym na więźbach dachowych. Na południu Italii istotny wpływ wywiera architektura Bizancjum. Dopiero po objęciu władzy kościelnej przez papieża Grzegorza VII daje się zaobserwować pewne uspokojenie w stosunkach społecznych pomiędzy skłóconymi miastami i rodami Italii. Największą uwagę przywiązuje się do wystroju wewnętrznego i wyglądu elewacji. Dla rejonu Toskanii charakterystyczne są okładziny elewacji z wielobarwnych kamieni (ten sposób zdobienia stosowany był we Florencji jeszcze na początku renesansu).Kościół San Michele w Pawii . Powielane są wzory architektury wczesnego chrześcijaństwa.Baptysterium – elewacja . Wejścia poprzedzają portale z dekoracją figuralną widoczną także na fasadach. W architekturze włoskiej tego okresu panuje zastój. mimo licznych ingerencji poczynionych zwłaszcza w okresie baroku. wieloboczne filary spotykane są niezmiernie rzadko. Spotykane na tym terenie motywy dekoracyjne nawiązują do architektury niemieckiej (północ kraju popierała władzę cesarską). początki średniowiecza we Włoszech przypadają na okres wewnętrznych walk. Piotra. dodatkowo dwie mniejsze absydy na przedłużeniu naw bocznych. Podobnie nieczęsto spotyka się wydłużone nawy poprzeczne i jeszcze rzadziej obejścia (wyjątkiem są kościoły Św. zostały zachowane aż do 1944 r. Romańskie założenia. Fasady rozwiązywane są jako wielopoziomowe. Marka w Wenecji. Kolumny portali często są opierane na rzeźbionych lwach lub innych przykucniętych zwierzętach.SZTUKA ROMAŃSKA WE WŁOSZECH • • Architektura romańska we Włoszech. Zofii w Padwie i Św. w rejonie Lombardii.wnętrze • • • • • • • Castel del Monte Ożywienie można zaobserwować jedynie na północy. Katedra i Krzywa wieża i Pizie. Na miejscu istniejącego wcześniej kościoła zbudowano od podstaw nowy klasztor wzorowany na zbudowanej w Rzymie bazylice św. Stefana w Weronie).Kościół San Zeno w Weronie . Z tego okresu pochodzi także zbudowana w stylu bizantyjskim bazylika św. 1100) w Canosa. zwłaszcza na północy. Do podziału wnętrza na nawy stosowane są zazwyczaj kolumny. W tym rejonie budowane są kościoły na planie podłużnym.Krzywa wieża i katedra w Pizie. Sklepienia na szerszą skalę zaczęto ponownie stosować dopiero w XII wieku. która często naśladuje osiągnięcia minionych epok. anarchii i niepokojów. Kościoły mają zazwyczaj absydy w osi głównej oraz. . Do pierwszych dzieł z okresu romańskiego należy przebudowa opactwa na Monte Cassino przeprowadzona w latach 1066 – 1071. pięciokopułkowy kościół San Corato w Molfetta i trójkopułkowy San Francesco w Trani. krzyża łacińskiego lub centralno-krzyżowym z kopułą wspartą na trompach lub żaglach. które niekiedy przesłaniają pułapy.

1045. Pomieszczenia utworzyły obejście pozwalające na odbywanie procesji. około 1130 roku po zawaleniu się sklepień dodano łuki przyporowe przy nawie głównej). 955 późniejszy Mayeul rozpoczął budowę nowego kościoła. chociaż prace związane z budową nowego klasztoru trwały do ok.KOŚCIÓŁ BENEDYKTYNÓW W CLUNY • • Plan opactwa według Dictionnaire raisonné de l'architecture française du XIe au XVIe siècle Viollet-le-Duca. 1856 Pierwszy klasztor. króla Kastylii i Leon. Na początku XI wieku kościół przykryto sklepieniem kolebkowym a od zachodu zbudowano znacznych rozmiarów narteks. Schodkowy układ pomieszczeń kończyły niewielkie absydy otwarte do boku transeptu. Już ok. Od strony wschodniej zamykały je niewielkie kaplice zakończone półkolistymi absydami. O wielkości budowli daje pojęcie zachowane jedno ramię transeptu z wieżą. Po jego obu stronach umieszczono krótsze od niego prostokątne pomieszczenia połączone z prezbiterium potrójnymi arkadami. Kampania budowlana była finansowana przez Ferdynanda I Wielkiego. Autun) i w Niemczech • • • . który poświęcono w 981. od strony zewnętrznej. Od zachodu znajdował się 5-przęsłowy narteks poprzedzony wieżami. Kościół ten wywarł ogromny wpływ na architekturę romańską. Do ich dłuższych boków. w 1100 ukończono dwie nawy poprzeczne. Szybko okazał się zbyt mały. Całkowita długość kościoła sięgała ok. między 1053 i 1065 i przez Alfonsa VI. 5-nawową bazyliką z dwoma transeptami i prezbiterium z ambitem i kaplicami promienistymi. Niektóre elementy architektury kościoła zapowiadały już styl gotycki (nawa główna sklepiona ostrołukową kolebką. W końcowym etapie budowy Cluny II wirydarz został otoczony krużgankami. Zobacz galerię na Wikimedia Commons: Opactwo w Cluny Kościół w Cluny był wielką.in. Szybko powiększająca się społeczność Cluny wymagała coraz większych budynków. Nad ramionami transeptu zachodniego. personifikacje tonów muzycznych chorału gregoriańskiego). był największym kościołem w Europie przed budową bazyliki św. a także nad jego skrzyżowaniem z nawą główną wznosiły się wieże. przylegały kolejne kaplice dostępne z obejścia i transeptu. O rozmachu podjętych prac świadczy tempo ich przeprowadzenia. Wschodnia część kościoła posiadała wydłużone prezbiterium zakończone absydą.0 m a szerokość korpusu 40. będących arcydziełami rzeźby romańskiej. nazywany Cluny I. Trzeci z kolei i ostatni kościół w Cluny. sklepienia powstały przed 1121 a w 1130 papież Innocenty II poświęcił kościół i klasztor. W 1095 papież Urban II konsekrował pięć ołtarzy w obejściu nowego prezbiterium.0 m. Głównym architektem Cluny III był zakonnik Gunzo a jego pomocnikiem Hèzelon (Gunzo był muzykiem a Hèzelon nazywany był matematykiem). Rozwiązanie to było często powielane w kościołach romańskich a wschodnia część kościoła stałą się jego najważniejszym elementem. został konsekrowany w 927 r. Piotra w Rzymie. budowany w latach 1088-1135 z inicjatywy opata Hugona.zachowało się kilka kapiteli z dekoracją figuralną (m. ostrołukowe były również arkady międzynawowe. 190. W plan zbudowanego na północ od wcześniejszego kościoła włączono fragmenty Cluny II. Wnętrze było bogato dekorowane . szczególnie w Burgundii (Paray-le-Monial.

laus perennis) trafiła w potrzebę odnowy religijnej i stała się bardzo popularna. jako że był to szczytowy okres dominacji Cesarstwa nad Papiestwem. Wprawdzie Wilhelm mianował pierwszego opata. tradycyjny benedyktyński model klasztoru jako rolniczo samowystarczalnej jednostki. Opactwo zostało podporządkowane bezpośrednio papieżowi. W X w. W tej sytuacji wprowadzona w klasztorze w Cluny surowa reguła narzucająca "wieczną modlitwę" (łac.duchowni zajmowali się przede wszystkim zarządzaniem swoimi dobrami zamiast duszpasterstwem. przez księcia Akwitanii Wilhelma Pobożnego. • • Fundacja klasztoru [edytuj] Opactwo zostało założone 11 września 910 r. Oba te przywileje uwalniały klasztor od wszelkich powiązań z władzą świecką. Benedykta) pochłaniały mnichom większość czasu. Normą była symonia i zwierzchność władzy świeckiej nad majątkami kościelnymi. że praktyki liturgiczne (np. • • . której każdy mieszkaniec oprócz modlitwy musiał wykonywać pracę fizyczną musiał ulec zmianie. Obowiązek pracy fizycznej przypadł więc w udziale nowicjuszom. Częste były nawet odstępstwa od reguły celibatu (nikolaizm). bowiem duchowni woleli przekazywać swoje dobra w ręce dzieci. 215 psalmów na dzień w miejsce 37 psalmów nakazanych przez św. niż je porzucać.KOŚCIÓŁ BENEDYKTYNÓW W CLUNY CD. ale równocześnie nadał opactwu przywilej nominacji kolejnych opatów. Jednak z uwagi na to. taka wolność od wpływów świeckich była ewenementem. Za postępującą feudalizacją Kościoła następował rozkład moralny . Wilhelm nadał klasztorowi w Cluny przywilej uwalniający benedyktynów od wszystkich przyszłych zobowiązań wobec władcy i jego rodziny innych niż modlitwa.

KOŚCIÓŁ W VEZELAY Kościół opactwa w Vezelay.. XI w. chór gotycki .

Prezbiterium otacza ambit z wieńcem kaplic. 1080 r. konsekracja całego kościoła miała miejsce 19 lipca 1119 (24 maja 1096 konsekrowano ołtarz główny) Sainte-Foy w Conques – budowany od ok. obramowań okien i gzymsów. (Początkowo fasadę wieńczył trójkątny szczyt).. największy z zachowanych kościołów pielgrzymkowych. • .KOŚCIÓŁ PIELGRZYMKOWY SAINT SERMIN W TULUZIE • • Szkoła langwedocka [edytuj] kościół Saint-Sernin w Tuluzie. które otacza wieniec kaplic. Wieża umieszczona nad skrzyżowaniem nawy głównej i transeptu pochodzi z XII wieku. 1050. Korpus trójnawowego wnętrza podzielony jest na cztery przęsła. Nad nawami bocznymi korpusu i transeptu umieszczono empory . Nad skrzyżowaniem transeptu i nawy głównej zbudowano wieżę ukończoną w okresie gotyku. Korpus kościoła podzielony jest na jedenaście przęseł. Zbudowany z cegły. kamień użyto do wzniesienia przypór. dwie wieże flankujące fasadę dodano dopiero w XIX wieku. Jest to pięcionawowa bazylika z trójnawowym transeptem. Obejście poprowadzono wzdłuż naw bocznych i transeptu oraz za prezbiterium. najmniejszy z zachowanych kościołów pielgrzymkowych. Budowę kościoła rozpoczęto ok.

latarnie zmarłych. • . Nad środkowym portalem znajduje się duże okno. Jego rzut oparty został na planie krzyża greckiego. Z kościoła romańskiego zachowała się wieża i nawa bez przekrycia. Halowy kościół z fasadą sugerującą bazylikowe wnętrze.KOŚCIÓŁ NOTRE DAME LA GRANDE W POITIERES • • • • Szkoła Poitou [edytuj] W rejonie Poitou budowano kościoły o fasadach flankowanych wieżami przykrytymi stożkowatymi hełmami. Wieńczą je stożkowate hełmy przykryte kamienną łuską. ozdobioną bogatą dekoracją rzeźbiarską. a nawy przykrywa pięć kopuł opartych na pendentywach. W XIX wieku dobudowano neoromańską absydę. do których nawiązuje kształt wież). Wieże flankujące fasadę nie pełnią roli przypór. Zbudowane w formie wiązek kolumn podtrzymujących latarnię otwartą na zewnątrz arkadami (na cmentarzach zachodniej Francji były rozpowszechnione tzw. katedra w Angoulême z fasadą z lat 1115 – 1135 kościół Notre-Dame-la-Grande w Poitiers – zbudowany w XII wieku z fasadą z lat 1130 – 1145. Podobny kształt ma wieża nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptem. Nad łukami trzech portali wejściowych umieszczono figuralną płaskorzeźbę zakończoną arkadkowym fryzem. kościół Saint-Front w Périgueux – zbudowany w latach 1120 – 1150 przypomina swoim rozwiązaniem bazylikę św. a po jego bokach dwupiętrowo rozmieszczone arkady podparte małymi kolumienkami z rzeźbami w niszach pod jej łukami. Szczyt fasady zdobi mandorla. Marka w Wenecji.

n. W kolejnych stuleciach rodzina Trencavel koligaciła się z dynastiami Barcelony i Tuluzy. Wizygotom udało się odeprzeć ataki Franków. Około 800 p.e. którzy następnie rozbudowali fortyfikacje (stojące tu po dzisiejsze czasy). odbił je Pepin Krótki. na rzecz Franków.e. W 759. gdy Rzymianie ufortyfikowali wierzchołek wzgórza około 100 p. W VI wieku Carcassonne zostało przejęte przez Wizygotów.n.n.CARSCASSONE • • Historia [edytuj] Pierwsze ślady osadnictwa w rejonie Carcassonne są datowane na 3500 lat p. Główna część północnych wałów obronnych pochodzi z tamtych czasów. jednak w 724 Carcassonne uległo Saracenom.. • • • . a później obrali je za stolicę kolonii Julia Carsaco (potem Carcasum). Dzięki małżeństwu. Zbudowała Château Comtal (zamek) i bazylikę Saint-Nazaire. Carcassonne stało się ważnym punktem strategicznym. wicehrabi Albi i Nîmes.e. w 1067 Carcassonne stało się własnością Raimonda Rogera Trencavela. wzgórze Carsac było już ważnym ośrodkiem handlu.

podjęto je dopiero w XIII wieku. służąca do zawieszenia dzwonu dobudowana została w XIV wieku . które jednak nie dają gwarancji. Ósma kondygnacja.. powodem tego usytuowanie fundamentów na podmokłym.błędu ówczesnych projektantów . dalej kpiąc z praw fizyki. Wzmocniono wtedy fundamenty. Wbrew obliczeniom architektów wieża do tej pory nie zawaliła się .. podwyższono wieżę do siedmiu kondygnacji. Prace nad dalszą budową przerwano. Po wzniesieniu czterech kondygnacji lekkie usunięcie gruntu spowodowało przechył wieży. cieszy oczy turystów. że za kilkanaście lat wieża nie runie.Budowę jej zaczęto w 1173 r.W ten sposób do 1271 r. każdego roku zwiększa swe odchylenie o 1 milimetr. Pisa . słynie jednak z . . gliniastym gruncie. Obecnie przeprowadzane są odpowiednie prace zabezpieczające.. leżące w Toskanii nad rzeką Arno. może poszczycić się wieloma zabytkami.. Dzwonnica (kampanila) później nazwana "krzywą wieżą" to część jednego z najbardziej osobliwych zabytków architektury romańskiej na świecie zespołu katedralnego.55 metrów obecnie odchylona od pionu o 5 metrów.dzwonnicy.niewielkie miasteczko w środkowych Włoszech.. a dobudowywane piętra odchylono lekko w kierunku przeciwnym do odchylenia dolnych .ZESPÓŁ KATEDRALNY W PIZIE Piza. Wieża o wysokości ok.

Podobnie rozwiązano dekorację posadzki. na miejscu wcześniejszej budowli jako trójnawowa bazylika. Trzy przęsła budowli oddzielają od siebie poprzeczne łuki oparte na filarach wzmocnionym półkolumnami. Ściany wewnętrzne i elewacje pokrywają inkrustracje z barwnych płyt kamienia ułożone w geometryczne wzory. pod którą została umieszczona krypta z sklepieniem krzyżowym. Monte został zbudowany w czasie XI – XII wieku. Wnętrze podzielone kolumnami o wzorowanych na porządku korynckim kapitelach. Fasadę zdobi także bogata. bizantyjska mozaika. . przykrywa otwarta więźba dachowa.KOŚCIÓŁ SAN MINIATO AL. MONTE WE FLORENCJI kościół San Miniato al. Trzecie przęsło ma podwyższoną posadzkę.

Elewację zdobią na parterze płytkie arkady.zbudowane na planie ośmioboku. Co trzecie pole. wewnętrzny podział został zagęszczony do szesnastoboku. Budowlę wieńczy szesnastoboczna. nisza ma plan prostokąta. . W narożach budowli umieszczono przypory.BAPTYSTERIUM W PARMIE • baptysterium w Parmie – (XII – XIII wiek) . Wnętrze obiega dwupoziomowa galeria. W grubości muru umieszczono niewielkie. W osi wejścia głównego. żebrowana kopuła z XIII wieku. zamiast niszy. przypadają wejścia poprzedzone portalem. powyżej których umieszczono czteropiętrową kolumnową galerię oddzieloną poziomymi pasami architrawów. półokrągłe nisze.

W kwaterach umieszczono rzeźby ilustrujące Księgę Rodzaju (po prawej stronie) i sceny Nowego Testamentu (po lewej stronie). Po prawej stronie dwie najniższe kwatery wypełniają sceny opowiadające o porwaniu króla Teodoryka do piekła.KOŚĆIÓŁ SAN ZENO MAGGIORE W WERONIE • Kościół San Zeno Maggiore w Weronie z zachowanym portalem w elewacji zachodniej z ok. Brązowe drzwi zmontowane z rzeźbionych płyt pochodzą z XII wieku. . portal zdobią umieszczone po jego bokach dekoracje figuralne w obramowaniach pokrytych wicią roślinną. arkad i lwów podpierających jego kolumny. 1138 r. Oprócz typowych dla Lombardii układów lizen.

niedokończony przez Bramantego. Urna pod ołtarzem zawiera relikwie świętych: Ambrożego.BAZYLIKA SAN AMBROGIO W MEDIOLANIE • Bazylika Sant’ Ambrogio powstała w latach 379-386 z inicjatywy biskupa Ambrożego. Pod amboną mieści się sarkofag Stylichona z IV wieku. Na uwagę zasługuje także romańska ambona. czworokątny dziedziniec (atrium) z kolumnami. Cortile della Canonica (Krużganek Kanoników). Warto zwrócić uwagę na kolumnę z wężem z brązu. . ozdobiona wizerunkami zwierząt i ludzi. czyli niewielki baldachim z X wieku. Przy końcu południowej nawy watro zwiedzić kaplice grobową Capella di San Vittorio in Ciel d’Oro z IV wieku. Cyborium osłania Złoty Ołtarz wykonany w IX wieku przez Vuolvinia. na którym widnieją płaskorzeźby przedstawiające postacie świętych. Ambrożego. Na końcu nawy północnej znajduje się wyjście na. Współcześnie świątynia reprezentuje typowy przykład lombardzkiej romańskiej architektury sakralnej. otoczony kolumnadą. na terenie wczesnochrześcijańskiego cmentarza. symbolizującymi walkę dobra ze złem. Protazego i Gerwazego. Dzieło ozdabiają płaskorzeźby przedstawiające sceny z życia Chrystusa i św. które przypominają pnie drzew. znajdującą się na początku nawy głównej. Ambrożego. Z krużganków prowadzi wejście do małego muzeum. który podtrzymywany jest przez cztery rzymskie kolumny i dekorowany stiukami. Warto zwrócić uwagę na kolumny środkowej arkady. W centralnym punkcie kościoła znajduje się cyborium. patrona miasta. a w IX powstało atrium (rodzaj dziedzińca). Do bazyliki prowadzi. Następnie w VII wieku obiekt rozbudowywali benedyktyni. Nazwa kaplicy pochodzi od pięknych złotych mozaik na sklepieniu. których kapitele ozdobione są scenami z Biblii i fantastycznymi zwierzętami. w którym eksponowane są dzieła związane ze świątynią. We wnętrzu świątyni przechowywane są relikwie św. W atrium eksponowane są znaleziska i kamienie nagrobne z cmentarza wczesnochrześcijańskiego. Przez kolejne stulecia kościół był kilkakrotnie przebudowywany. które znajdowały się w miejscu obecnego kościoła. Zwinięty w pętlę gad symbolizuje laskę Aarona.

ARCHITEKTURA ROMAŃSKA W NIEMCZECH
• W architekturze romańskiej w Niemczech widoczna jest kontynuacja wcześniejszych wzorów architektury karolińskiej. Częściej niż w innych państwach Europy Zachodniej budowane są kościoły o układzie centralnym (np. kaplica w Schwarzrheindorf koło Bonn z 1151 r.), ale i tutaj przeważają budowle bazylikowe, najczęściej kryte drewnianymi, płaskimi stropami, zazwyczaj bogato zdobione polichromią. Wnętrze dzielone jest na nawy przy pomocy kolumn o monolitycznych, kamiennych trzonach ustawionych pomiędzy z masywnymi filarami. Po raz pierwszy to rozwiązanie zastosowano w Saksonii, w budowanym od 961 r. kościele Sankt Cyriakus w Gernrode (kolumny ustawiono na przemian z filarami). Rytm ten powtarzano w zróżnicowany sposób (najczęściej można spotkać ustawienie: filar – dwie kolumny - filar) w budowanych później świątyniach. Częstym rozwiązaniem jest zastosowanie dwóch absyd na zakończeniu nawy głównej oraz dwóch transeptów. Czasami w grubości murów dobudowywano mniejsze apsydiole, lub stawiano dodatkowe absydy na zakończeniach ramion transeptu albo przy prezbiterium. Charakterystyczną cechą niemieckich kościołów są wysokie wieże stawiane nad skrzyżowaniem naw, chórem zachodnim i parami na krańcach budowli. Przy zastosowaniu dwóch absyd i podwójnego transeptu wejście do kościoła umieszczano w elewacji bocznej. Fasady zdobią arkadowe fryzy i galerie, oprócz nich pojawiają się także posągi przedstawiające świętych i apostołów.

KOŚCIÓŁ ŚW. MICHAŁA W HILDESCHEIM
• bazylika Sankt Michael (św. Michała), zbudowana jako kościół klasztoru benedyktyńskiego w latach 1010 – 1033 jako trójnawowa bazylika z dwoma chórami i dwoma transeptami. Do budowli na zakończeniu transeptów przylegają ośmiokątne wieżyczki schodowe. Nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptami umieszczono masywne wieże zbudowane na planie kwadratu. Wnętrze na nawy dzieli rząd filarów i kolumn w rytmie: filar – dwie kolumny – filar. Ich kostkowe głowice w latach 1162 – 1186 ozdobiono płaskorzeźbą. Na zakończeniach naw od strony wschodniej umieszczono półkoliste absydy. Płaskie stropy zostały ok. 1240 r. pokryte polichromią.

KATEDRA W SPIRZE =A=
katedra w Spirze (Speyer), budowana od ok. 1030 do 1061 – trójnawowa bazylika o nawach przykrytych sklepieniami krzyżowymi (początkowo kościół przykryty był płaskim stropem, sklepienia pochodzą z ok. 1090 r.) i przeciętych transeptem. Kościół koronacyjny królów niemieckich. Pod wschodnią częścią kościoła znajduje się królewska krypta. Prezbiterium zakończone absydą. Nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptem umieszczono ośmiokątną wieżę przykrytą kopułą. Cztery wieże schodowe umieszczono po stronie wschodniej i zachodniej. Kościół spłonął w XVII wieku. Po pożarze odbudowany w XIX wieku w stylu romańskim. Podczas odbudowy dodano masywny przedsionek od strony zachodniej.

KATEDRA W TREWIRZE =B= Trewir ma nie tylko rzymską przeszłość. Trewirska katedra. . której podwaliny dał pałac cesarza Konstantyna jest przykładem przemieszanych stylów: romańskiego i gotyckiego. Miasto jest od stuleci tradycyjnie katolickie i nie brak w nim pereł architektury sakralnej. który jako jedyny pozostał z 40 klasztorów. Warto odwiedzić klasztor Benedyktynów. jakie istniały w średniowieczu w Trewirze.

co widać na planie cztery wieże. dwuchórowa. Nawy i transept przekryto sklepieniami krzyżowymi. Do prezbiterium przylegają dwa pomieszczenia ( zakrystie Wormancka katedra spełnia w 100% idee Zamku Bożego. . . trójnawowa..KATEDRA W WORMACJI =C= katedra w Wormacji – z XII wieku. Posiada. z transeptem z sześcioma wieżami (dwie ośmiokątne nad skrzyżowaniem naw i chórem zachodnim oraz cztery okrągłe rozmieszczone parami po stronie wschodniej i zachodniej kościoła). Od strony wschodniej płytka absyda jest częściowo ukryta w bryle budynku. Chór zachodni kończy wieloboczna absyda. po dwie po obu stronach każdego chóru (czyli prezbiterium.

spłonęła w dniu konsekracji. spłonęła ponownie. . Odbudowana została w latach ok.. Trójnawowa bazylika z dwoma transeptami i dwoma chórami zakończonymi absydami. odbudowana w 1036. Ośmiokątne wieże umieszczono nad skrzyżowaniami nawy głównej z transeptami. 1100 – 1137).KATEDRA W MOGUNCJI =D= katedra w Moguncji zbudowana na przełomie X – XI wieku (katedra konsekrowana w 1009 r. mniejsze wieloboczne wieże umieszczono parami na krańcach budowli.

że jestem niewinny (Hi 31. podsądny trafi pomiędzy zbawionych albo potępionych. Wydanie wyroku poprzedzone jest ważeniem duszy: w zależności od tego. TAKŻE TYMPANON -RZEŹBA MISTRZ GISLEBERTUS • . Jest to motyw również przejęty ze Starego Testamentu. Sprawiedliwość wymierzana jest każdemu indywidualnie.anioł i diabeł walczą o duszę zmarłego Sceną. na której rozgrywa się dramatyczny spektakl. a pozna. dotknięty cierpieniem. a zmarli ponownie przyoblekają się w ciała. czy przeważą dobre czy też złe uczynki.• PORTAL KATEDRY W AUTUN • Katedra w Autun. tympanon Sądu Ostatecznego . jest bowiem ziemia. Lamentujący Hiob.6). chciał poddać się osądowi Bożemu: niech zważy mnie bardzo dokładnie. gdzie na głos trąb anielskich otwierają się groby.

rzeźbiarz romański. .MISTRZ GILBERTUS EWA Z AUTUN • Gislebertus (XII wiek) .

. zamkniętych górą rzędami archiwolt w uskokach ujmujących pole wypełnione rzeźbionym tympanonem (p. bogato dekorowanych rzeźbą figuralną i dekoracyjna. dźwigające nadproże lub łuk. arkadowy.Szczególnie bogatą formę miały monumentalne portale średniowieczne.PORTAL . perspektywiczny). filary.OGÓLNIE Portal . potrójne). szczytów itp. ostrołukowy itp. z rzędami kolumienek w szerokich. uskokowo uformowanych ościeżach. W średniowiecznej architekturze sakralnej wykształcił się odrębny typ portali monumentalnych. Po bokach otwór ujmują glify o różnie ukształtowanych profilach. Zależnie od charakteru podpór i kształtu zwieńczenia wyróżnia się portal kolumnowy. na portalach czyli ozdobnych obramieniach drzwi wejściowych. Portale bardziej rozbudowane mają zwieńczenie w formie odcinków belkowania.jest to dekoracyjnie rozbudowane obramienie otworu wejściowego. zamknięte górą archiwoltą również uskokowo profilowaną i ujmującą pole wypełnione rzeźbionym tympanonem. p. ze względu na znaczne rozmiary portale średniowieczne miały niekiedy otwór wejściowy dzielony środkowym filarem. portale takie łączyły 2 lub 3 otwory wejściowe(tzw. zwłaszcza pod ich półkolistymi łukami zwanymi tympanonami. zdobione rzeźbą figuralną i ornamentalną. bliźniacze. W okresie sztuki romańskiej i gotyku rzeźbę umieszczano na fasadach kościołów. kolumny lub pilastry. opracowane architektonicznie i rzeźbiarsko. o szerokich rozglifieniach zwykle z kolumienkami.

lecz przeważnie trochę sztucznie dostosowane do miejsca. diabły i potwory apokaliptyczne. Postać więc ukazywano odzianą w długie szaty . niepiśmiennych. a jak ukarane życie grzeszne i pełne pychy.biblią ubogich. anioły. a służyć miała do nauczania ludzi prostych.ROMANIZM RZEŹBA • • ROMANIZM Rzeźbiarze romańscy mieli własną koncepcję postaci ludzkiej i własny stosunek do architektury. nie usiłując w rysach twarzy zaznaczać jakichkolwiek cech charakterystycznych. w niszach i zagłębieniach muru umieszczano postacie świętych. nieporuszony. co było wówczas regułą. przeważnie nie umiejących czytać ani pisać. zwierzęta. czyli świetlistej tęczy. zwierząt i ptaków. dalej zaś proroków i świętych. np. Wokół przedstawione są różne rasy i narody(prawdziwa to encyklopedia ówczesnej wiedzy o świecie). wyobrażająca w romańskiej rzeźbie Boga i świętych. Nazwano te dekoracje rzeźbiarskie "biblia pauperum ". jak będzie nagrodzone po śmierci życie cnotliwe i pokora. jakie każdej z nich przypadło na ścianie kościoła. bywają one silnie. Tak więc dzieła rzeźby romańskiej służyły nie tylko dekoracji. pokazanie im. o królestwie Chrystusa. gdzie miejsca było więcej. Postać ludzka. służyła jedynie ilustrowaniu prawd podanych przez Kościół do wierzenia. który na wschodzie przyjęła cerkiew bizantyjska. odróżniających każdego człowieka od innych ludzi. o prawdach wiary. w ciasnych niszach stoją one "wyprostowane na baczność". półokrągłych tympanonach portalu. czyli nauczanie przez pokazywanie scen historycznych i wizji religijnych. surowy. do wierności nakazom Ewangelii i Kościoła. Było to więc jak gdyby Pismo Święte w rzeźbionych obrazach. W tympanonach portali tronuje Chrystus w mandorli. czasem nawet nienaturalnie wygięte. np. I tak np. sylwetek ludzi. że nauka wiary odbywa się zawsze i wszędzie). z których każdy trzyma w ręku ewangelię. a na łuku portalu wyobrażono kalendarz w formie znaków zodiaku i przedstawień pracy (dla podkreślenia. Nad wejściem do kościoła. Do najwybitniejszych rzeźb należą rzeźby z XII wieku w portalach burgundzkich kościołów w Beaulieu i Autun. Był to ten sam cel dydaktyczny. Tylko Chrystus trwał na portalach sztywny. Miały one do spełnienia znacznie ważniejszą rolę: ich zadaniem było po prostu nakłonienie ludzi. tak ściśle zespolona z murem jakby doń "przyklejona". w tympanonie królowali zazwyczaj Madonna lub Chrystus. a głowice kolumn oplecione były wymyślnymi ornamentami z roślin. diabła starającego się przeważyć szalę. na której siedzi grzesznik. a po jego bokach widzimy czterech ewangelistów. czasami pojawiała się tam postać diabła symbolizującego zło. Cała ta ikonografia pozostawała w związku z nauką Kościoła o niebie i piekle. przeznaczone dla ludzi nieuczonych. lecz tam. odważanie grzechów. Ze wszystkich romańskich tympanonów najszlachetniejszy jest tympanon z Vezelay w Bułgarii. Rzeźbę romańską wykonywano najczęściej w kamieniu. Jego treścią jest misja apostołów. Ikonografia portali romańskich obraca się najczęściej wokół tematu chrześcijańskiego nieba i Sądu Ostatecznego.Układy ludzi były bardzo rozmaite. • • • • • . była ona nierozerwalnie związana z architekturą. Nie brak scen traktowanych ze swoistym humorem. Wolne miejsca i podziały wypełniają najróżniejsze sceny: dusze grzeszników.

czyli wybierania tła . nie rozwija się razem z nimi.Artysta czerpie przekonujące formy symboli z tego. Chrystus wśród symboli czterech Ewangelistów. I nie chodzi już tutaj o rybę z katakumb. zanika. niegdyś złocone. W Aulnay-deSaintonge w portalu transeptu kościoła płaskorzeźby występują z tła stopniowo. ku której prowadziła go liturgia. czy prestiż ten zawdzięczały znaczeniu. gryf. Na archiwolcie z dawnego kościoła Saint-Come w Narbonne wyobrażone są kolejno: sfinks. pelikan. Związana z architekturą rzeźba ornamentacyjna miała miejsce uprzywilejowane.. jak architektura. są pustymi miejscami po złotym tle. a postacie ludzkie czy zwierzęce rozciągają się. że zagubiono symbolizm czasów pogańskich. bo znaczą co innego. W ten sposób wszystkie są symbolami. coraz bardziej występujące. coraz bardziej ku górze: pierwszą nad drzwiami archiwoltę pokrywa dość płaska . formy rzeźbione podporządkowane są architekturze. jak i rzeźba. W archiwoltach i na kapitelach rzeźba dostosowuje się . włączała człowieka w boską jedność. co je łączy z chrześcijaństwem. Rzeźby portali zalicza się do najlepszych romańskich realizacji dekoracyjnych. Podobnie w kościele Sainte-Marie-des-Dames w Saintes. Oczywiście nie przedstawiają boskiej transcendencji. Nie wynajduje ich. wydaje się raczej. Romańska architektura. zdobiła portale kościołów i opactw. podobnie jak i dla nas.postaciami ludzkimi.dekoracja o motywach baśniowych zwierząt. Inspiracją była nawet sztuka ludów barbarzyńskich.górująca nad całością kompozycji różnymi potworkami. Romański artysta czerpał natchnienie zewsząd.umieszczono ich pięćdziesięciu trzech. lecz w XIX w. niż wydają się znaczyć . Focillon . bajkowy świat zwierząt. gdy pojawi się gotycka strzelistość. nie jest cieniem drzewa. uosabia wszechświat. Wiele miejsca zajmowały stwory fantastyczne. one ją tylko głoszą. centaur i lew. a nawet w naszym. Ale ta ryba była tylko znakiem. Krzyż. Wątpliwe jest jednak. bo tyle było klińców do ozdobienia. tłoczą i zniekształcają. orzeł i byk niegdyś symbolizowały strony świata i tajemne siły ziemi.uzyskana prostą techniką champleve. Każde wybitne dzieło romańskie wyobraża wielki chrześcijański symbol. lecz o skomplikowane figury. Lew. przede wszystkim własnej. Mistrz sztuki romańskiej tworzy figury. Najtrwalszy z tych symboli. gdzie nad postacią Chrystusa wznosi się potrójna arkatura motyw spotykany na bordiurach manuskryptów z tego samego okresu.do "prawa ramy". a czwarta . dość znaczne puste miejsca w Autun.zamiast zgodnie z "Apokalipsą" przedstawić dwudziestu czterech starców . harpia. jakie miały w cywilizacjach starożytnych.jak ryba w katakumbach oznaczała Chrystusa. jaki znaczą wyciągnięte ramiona Chrystusa.CD… Dostojeństwo tympanonów to sakralna kompozycja. Dwa zwierzęta lew i orzeł cieszyły się szczególnymi względami. której przedstawić nie można. gdzie .jak na to wskazał H. Wszystkie te zwierzęta mają znaczenie bardziej lub mniej symboliczne. on je odsłania. których sam układ kryje w sobie zagadkowa moc. byle pozostać w wyznaczonej ramie i jak najściślej do niej przylegać. Należy do nich portal opactwa benedyktynów w Malmesbury. które wyzwalają się z pozorności. W portalach dekoracja wypełnia przede wszystkim tympanony i archiwolty łuków. żmija. często pochodzenia wschodniego. Wielkie tympanony nie są kanwami dla wyobrażeń w wieku XII. ozdobione są płaskorzeźbami: druga i trzecia . następne zaś. jak również kapitele kolumn tych budowli. Wydłużanie się postaci nie jest związane z kolumnami: jest od nich wcześniejsze. wyolbrzymiano zbytnio symbolizm tej . a uprzywilejowanie wynikało w znacznej mierze z walorów dekoracyjnych. bazyliszek.

PORTAL W MOISSAC PROROK ISAJASZ .

PORTALE W SAINT GILLES DU GARD .

rzeźby w niszach pomiędzy portalami . SZKOŁA PROWANSALSKA. kanelurowane pilastry. .. trzyprzęsłowy kościół z fasadą ozdobioną trzema portalami o kompozycji opartej na motywach łuku triumfalnego.SAINT GILLES CD. 1060 r. Saint-Gilles-du-Gard – budowla z ok. fryz figuralny pod tympanonami. Zdobią ją podpierające architraw kolumny o głowicach ozdobionych liśćmi akantu.

it features a Gothic choir added in the 15th century. Situated in Arles. . formerly a cathedral. Trophime (Trophimus) is a Romanesque church built in the 12th century .SAINT TROPHIME W ARLES The Church of St. Saint Trophimus. and the representation of the Last Judgment on its portal is considered one of the finest examples of Romanesque sculpture. France. as are the columns in the adjacent cloister. is a major work of Romanesque architecture.

DRZWI Z KATEDRY W HILDESCHEIMIE Odlewane drzwi do katedry z paralelnymi historiami ze Starego i Nowego Testamentu DZRZWI Z BRĄZU SZTUKA OTTOŃSKA POŁ X DO POŁ XI INSPIRACJA BYŁA SZTUKA KAROLIŃSKA .

Budowę rozpoczęto w 1248 roku. NEOGOTYK KATEDRA BAZYLIKA . a poświęcono w 1322 roku.DZRZWI KOŚCIÓŁA NMP NA KAPITOLU W KOLONII Prace wykopaliskowe pod fundamentami katedry dowiodły. że już w 50 roku po Chrystusie wznosiła się na tym samym miejscu świątynia rzymska. NAJWIĘKSZY BUDYNEK W EUROPIE 157M WYS. I 6480 POWIERZCHNI. a od XIV do XVI wieku środkowa i boczna nawa kościoła zostały wykonane do wysokości 15 i 18 m. W roku 1248 arcybiskup Konrad von Hochstaden położył kamień węgielny pod budowę nowej. W niedługim czasie po ukończeniu budowy katedrę uznano za symbol Niemiec. a po 935 roku został przekształcony z trzynawowego kościoła w pięcionawowy. Do 1400 roku zbudowano dwa piętra wieży południowej. Katedra została po święcona w roku 1880 w obecności Wilhelma I. gotyckiej katedry wznoszonej według wzorów francuskich. GOTYK . Chór ukończono dopiero w 1320 roku. Później był to kościół biskupi . W latach 1842-1880 dokończono budowę. Nic nie uległo zmianie do XIX wieku. ARCHITEKT GERHARDT.

obok zakrystii.KRUCYFIKS BISKUPA GERONA Z KATEDRY W KOLONII Po stronie północnej. znajduje się pochodzący z X wieku krucyfiks Gerona .

na których spoczywa trzeci. Tylko w Ewangelii wg św. wiadomo z dziejów życia biskupa Eustorgiusa: według tego dokumentu. Mateusza jest mowa o bezimiennych mędrcach ze Wschodu. odbywających się pod hasłem "Przyszliśmy oddać Mu pokłon". Według innych źródeł Mediolańczycy do 1158 r. a posiadanie relikwii wiązało się w tamtych czasach z wysokiej rangi pozycją w życiu politycznym. że w 1164 r. złocone postaci proroków oraz królów Dawida i Salomona. by oddać pokłon Jezusowi i ofiarować mu dary: złoto. W dolnej części relikwiarza znajdują się wielkie. a zanim nazwano ich Kacprem.apostołów. kadzidło i mirrę. jest aby każdy z uczestników mógł nawiedzić relikwie. jak wcześniej dostały się one do Italii. Pokryty ponad tysiącem szlachetnych kamieni i pereł oraz kolorowymi emaliami relikwiarz otaczają 74 figury z pozłacanego srebra. gospodarczy i kulturalny. setki cennych kamieni szlachetnych. nie ma zbyt wiele źródłowych dokumentów.a zdaniem wielu także najpiękniejszym . stworzył wraz z uczniami tę najcenniejszą pracę kowalską i jubilerską średniowiecza: pozłacane srebrne figury. Tak więc cesarze niemieccy po koronacji w Akwizgranie zazwyczaj pielgrzymowali do Trzech Królów w Kolonii. zaczęto mówić o nich jako o "królach". świeccy władcy tłumaczyli to jako dany przez Boga dowód na "prawowitość" ich władzy. Ze względu na ciągle powtarzający się w średniowieczu konflikt o władzę świecką między cesarzem a papieżem. Bardziej od niej znane były tylko Jerozolima. Rainald von Dassel kierujący kancelarią cesarza Fryderyka Barbarossy przywiózł nad Ren jako zdobycz z podbitego Mediolanu szczątki. Figury zostały wykonane w latach 1180-1191 przez Nicolasa z Verdun i jego uczniów. W krótkim czasie Kolonia stała się jednym z największych miejsc pielgrzymkowych chrześcijaństwa.RELIKWIARZ TRZECH KRÓLI MIKOŁAJA Z VERDUN • Ten najcenniejszy klejnot katedry kolońskiej jest największym . w Jerozolimie św. nic nie wiedzieli o posiadanym przez siebie skarbie. którzy przybyli do Betlejem. w którym będą przechowywane. zostały przewiezione do kościoła w Mediolanie. w górnej . Złocony fronton przedstawia małego Jezusa na rękach Matki Boskiej. bogato zdobione listwy metalowe. O tym. Gdy chodzi o Trzech Króli. doczesne szczątki Trzech Króli miała znaleźć w IV w. Jest pewnym. • • • • • • . Helena. Melchiorem i Baltazarem. Symbolizuje Boga w Trójcy Świętej. natomiast więcej jest legend i spekulacji.polityczny. w tym ponad 300 gemm i kamei. Rainald von Dassel przyniósł Kolonii w XII wieku nie tylko relikwie. Zbudowany jest w kształcie przypominającym trzynawową bazylikę: obok siebie stoją dwa sarkofagi. ale także wiążący się z ich posiadaniem gwałtowny rozwój miasta . Rzym. którą pielgrzymi przechodzić będą przez katedrę i obok stojącego za okratowaniem relikwiarza. gdy z powodu oblężenia miasta musieli zabrać relikwie z położonego u jego bram kościoła. Dowiedzieli się o ich pochodzeniu dopiero wówczas. upłynęło kolejnych 300 lat. Dopiero w tradycji VI w. a w górnej części . kolorowe wstęgi z emalii. łuki spoczywające na podwójnych emaliowanych filarach. Tradycja Trzech Króli związana jest z Kolonią od XII wieku. Ponad 300 kamei na relikwiarzu stanowi największy ich zbiór na świecie. wysokość 153 cm i długość 220 cm. Tak cenne relikwie wymagały szczególnego miejsca. matka cesarza Konstantyna i w IX w. która nie potrzebowała już błogosławieństwa papieskiego. Życzeniem organizatorów XX ŚDM.Chrystusa jako sędziego świata u schyłku dziejów. czy rzeczywiście w sarkofagu złożone są ich relikwie. czczone tam jako relikwie Trzech Króli. następnie chrzest Jezusa w Jordanie. Prawdopodobnie w latach 1181-1225 Mikołaj z Verdun.dziełem pracy złotniczej średniowiecza w Europie. przyjmującego pokłon Trzech Króli. Nie ma ostatecznej pewności co do tego. Relikwiarz Trzech Króli ma szerokość 110 cm. Santiago de Compostela i Akwizgran. jeden z najbardziej znanych artystów swoich czasów. którzy reprezentują całą ludzkość. złote napisy na kobaltowych wstęgach. Dlatego została przygotowana specjalna trasa.

Sędziego świata z dwoma aniołami po bokach. wieloletni dyrektor Muzeum Diecezjalnego w Kolonii. na których spoczywa trzeci. Choć nikt dotychczas nie potwierdził prawdziwości relikwii. Budowa relikwiarza odzwierciedla myśl teologiczną doby średniowiecza. "cenny relikwiarz i ukryte w nim doczesne szczątki stanowią dla wiernych wyzwanie.W tamtych czasach mistrz mógł wykuć całą figurę z jednego kawałka srebra . były szef biura budowlanego katedry w Kolonii. do Arnsberg i Bambergu. przyjęte później jako herb miasta Kolonii.pod prawem. • • • • . w które owinięte były relikwie wykazało. Prace konserwatorskie trwały wiele lat. ważne jest. który uwiecznił się w ten sposób jako mecenas tego dzieła sztuki. że mają tak wielkie znaczenie dla wiernych . To on ufundował m. Gdy w 1794 r. ukrzyżowanego. W 1248 r. Ukazane są w niej dwa okresy: w dolnej części sarkofagu czas przed męką i śmiercią Jezusa.in.czas łaski. by wraz z Mędrcami udali się na poszukiwanie Boga". W części frontowej na dole znajduje się figura Matki Boskiej z dzieciątkiem Jezus na rękach. która w zasadzie stała się ogromnym kamiennym relikwiarzem dla sarkofagu Trzech Króli. że jedynie figury w części frontowej są wykonane ze złotej blachy. w którym znajdują się relikwie Trzech Króli. Jego zdaniem. w tym również relikwiarz. są to dwa stojące obok siebie relikwiarze.. powrócić do Kolonii. Dawniej również i dachy sarkofagu zdobiły reliefy: przedstawiały one m. Jana. stanęły w Kolonii wojska francuskie. Początkowo relikwie Trzech Króli znajdowały się w starej katedrze z czasów Karola Wielkiego. natomiast w górnej części .in. sceny z życia Jezusa i z księgi Apokalipsy św. Już w średniowieczu wyodrębniono relikwie głów Trzech Króli. by po 10 latach. abp Konrad von Hochstaden położył kamień węgielny pod budowę nowej katedry. a obecny wygląd otrzymał on dopiero po gruntownej renowacji w latach 1961-1973.Trzech Króli oraz cesarza Ottona IV. W dolnej części przechowywano w średniowieczu relikwie Trzech Króli. jakoby sarkofag. Jego zdaniem. korony na głowy Trzech Króli. a w górnej części . w górnym .męczenników Nabora i Feliksa. jednak z licznymi ubytkami i uszkodzeniami. Relikwiarz wędrował m. Potwierdzono więc. Powyżej umieszczona jest figura Jezusa .powiedział w rozmowie z KNA Arnold Wolf.apostołów. Mówią o tym napisy zachowane w tych miejscach. które spoczywają obecnie na podstawie za zdejmowaną płytą w szczycie relikwiarza. a obok niej . Figury po bokach dolnej części przedstawiają proroków.RELIKWIARZ CD.czas po zmartwychwstaniu Jezusa.między Feliksem i Naborem. Zwrócił uwagę. Walter Schulte. kształtem nawiązywał do kościoła. Z drugiej strony figury Matki Boskiej przedstawiony jest chrzest Jezusa w Jordanie. że tkaninami owinięte były ciała ludzi wysokiego pochodzenia i że tkaniny te mogły pochodzić nawet z I wieku. czas "sub gratia" . W późniejszym czasie wszystkie relikwie umieszczono w neogotyckiej urnie we wnętrzu relikwiarza. kapituła katedralna w tajemnicy przeniosła cały skarbiec. w górnej natomiast . czas "sub lege" . Tylna część sarkofagu przedstawia trzy wizerunki Jezusa: przywiązanego do kolumny. w 1804 r. W tym miejscu spoczywał on bezpiecznie przez całe stulecia.in. Badanie tkanin. . królów i duchowieństwo ze Starego Testamentu. że były to kosztowne materiały. Wolf zaprzecza.zwykł mówić nieżyjący już. w bezpieczne miejsce.

miner. drzewny) i turyst. wewnątrz słynny ołtarz Mikołaja z Verdun z 1181). (metal.. przebudowa XVIII w. przem. w zespole miejskim Wiednia. chem.): rom.) MIKOŁAJ Z VERDUN złotnik..OŁTARZ Z KLOSTERNEUBURGA MIKOŁAJA Z VERDUN • Klosterneuburg [klo:stərnọiburk].. emalier i odlewnik z Lotaryngii. 1205). mieszk. (2005). relikwiarze Trzech Króli w katedrze kolońskiej (po 1181) i Panny Marii w Tournai (ok. klasztor (barok. przebudowany. ambona i ołtarz w Klosterneuburgu (1181). nad Dunajem. XIV w. 25 tys. kościół (XII.. jeden z pierwszych twórców stylu gotyckiego w sztuce użytkowej.got. m. XII w.. zespół klasztorny Kanoników Regularnych (zał. . ośr. w północno-wschodniej Austrii (kraj związkowy Dolna Austria).

Na sklepieniu nawy widoczne są epizody zaczerpnięte z Pięcioksięgu. pełna przepychu forma oraz bogactwo kolorów bez wątpienia wskazują na wschodnie pochodzenie obrazu. wyrazistą linią . Pięknym przykładem są dzieła w kościele Saint-Savinsur-Gartempe we Francji. Styl ten rozprzestrzenił się dzięki wyprawom krzyżowym. mającej swe korzenie daleko w Konstantynopolu . Na galerii nad wejściem do przedsionka ukazano śmierć Chrystusa na krzyżu. większe – wnętrz budowli sakralnych. a na twarzach postaci wyraźnie malują się emocje. którzy w większości nie potrafili czytać. modlitewników. oglądanie fresków było praktycznie jednym z niewielu sposobów poznania Słowa Bożego. W malarstwie owym odzwierciedlają się charakterystyczne dla poszczególnych regionów style artystyczne. może również poszczycić się katedra w Canterbury w Anglii. dobrze zachowane malowidła. Na przykład w hiszpańskim kościele San Clemente de Tahull w Katalonii znajduje się obraz zatytułowany Chrystus tronujący . Wiele lokalnych wzorców artystycznych i kulturowych rozprzestrzeniło się szeroko po całym kontynencie. a także w kościele St. Dzieła malarstwa zachodnioeuropejskiego wydają się być bardzo przestrzenne 0 kolorystka jest tu bardziej stonowana niż na obrazach bizantyjskich. Imponujące obrazy ścienne z okresu wczesnego średniowiecza przetrwały również w absydzie kaplicy w Berze-Ville we Francji. Cennymi freskami z XII w. co daje efekt porównywalny z witrażami. Na ścianach kościołów malowano całe przypowieści biblijne. Figura Chrystusa jest obramowana grubą. Wyrazista.klasyczny przykład sztuki bizantyńskiej. .MALARSTWO ŚCIENNE • W średniowieczu obrazy uważano nie tylko za wyraz uwielbienia dla stwórcy. że zmarł on za odkupienie grzechów wszystkich ludzi. w wyniku warstwa farby nie odpadała potem od warstwy tynku. W ten sposób starano się przypomnieć wiernym o tym. lecz także za najlepszy sposób wykładania wiernym zasad wiary chrześcijańskiej. Dzięki temu freski charakteryzują się trwałością i są w stanie przetrwać setki lat. Miniaturowe malowidła zdobiły okładki biblii. Dla ludzi. Najstarsze .Angelo w Formis we Włoszech. Twórcy malowideł ściennych nakładali farbę na mokry jeszcze tynk. W przedsionku można podziwiać sceny obrazujące koniec świata oraz Sąd Ostateczny. znajdują się w absydzie krypty świętego Gabriela tej świątyni. Obrazy ścienne malowane taką techniką można spotkać w całej Europie. Ściany krypty pokryto malowidłami przedstawiającymi męczeństwo świętych.

FRESKI Z KOŚCIOŁA SAINT SAVIN SUR GARTEMPE • FRANCUSKIE FRESKI ROMAŃSKIE .

FRESKI CHRYSTUS PANTOKRATOR I POKŁON TRZECH KRÓLI Z TAHULL

-PANTOKRATOR Z TAHULL

-POKLON TRZECH KRÓLI Z TAHULL

FRESKI Z PANTENONU KRÓLÓW W KOLEGIACIE SAN ISIDORO LEON

• Bazylika romańska San Isidoro z XI–XVIII w.; mieści relikwie św. Izydora, wielkiego wczesnochrześcijańskieg o uczonego z Sewilli. W podziemiu panteon – mauzoleum królewskie, miejsce pochówku królów Leonu. Wyjątkową atrakcją są freski w kryptach oraz kapitele kolumn, a także skarbiec i muzeum.

TKANINA Z BAUEUX
• Tkanina z Bayeux – ręcznie utkane płótno przedstawiające podbój Anglii przez Wilhelma I Zdobywcę, bitwę pod Hastings w 1066 i życie codzienne mieszkańców ówczesnej Normandii; wybitne dzieło sztuki świeckiej. Tkanina to cenne ikonograficzne źródło historyczne. Jej autorstwo przypisuje się królowej Matyldzie , żonie Wilhelma, nie jest to jednak teza w pełni potwierdzona. Dzieło obecnie znajduje się w muzeum w mieście Bayeux we Francji. Długość tkaniny wynosi 70,34m a szerokość 0,5 metra.

SZTUKA ROMAŃSKA W POLSCE .

arcybiskup Janik. a także okna i wnętrze. Kościół jako patronów otrzymał . a jego fundamenty zasypano. niszcząc przy tym także kolegiatę. • Budowa kolegiaty [edytuj] • Arcybiskup gnieźnieński Jakub ze Żnina w 1141 rozpoczął na miejscu dawnego opactwa budowę kolegiaty. a także wszyscy polscy biskupi i książęta. Konsekracja kościoła odbyła się 21 maja 1161. następca zmarłego około 1148 arcybiskupa Jakuba. Aleksego. zachodnią fasadę. • Zniszczenia i przebudowy [edytuj] • Romańska budowla. W 1140 opactwo przeniesione zostało do Mogilna. . • Podczas późniejszych prac nad jej odbudową zacierano częściowo jej dotychczasowy romański charakter. miała z założenia . Aleksego w Tumie.Najświętszą Marię Pannę i św. Mikołaja. która się schroniła w kościele powiedli ze sobą w niewolę. Mógł być to rezultat nawrotu pogaństwa w tym regionie kraju lub też przekazania ziem klasztornych arcybiskupstwu gnieźnieńskiemu. przebudowano wieże. nazywanych synodami łęczyckimi.prócz funkcji religijnych .kościół o randze archikolegiaty położony we wsi Tum w pobliżu dawnej lokalizacji wczesnośredniowiecznego grodu[1]. Między innymi po pożarze w 1473. wziął w niej udział m. Przez kilka dziesięcioleci kolegiata pozostawała zrujnowana. Aleksego.in.KOLEGIATA W TUMIE POD ŁĘCZYCĄ Kolegiata pw. ale w Zielone Świątki 1293 (albo 1294) Litwini pod wodzą Witenesa zdołali ją zdobyć. którzy wrócili tu raz jeszcze w 1331. Prace wykonano pod kierunkiem architekta Efraima Szregera. Prace nadzorował biskup płocki Aleksander z Malonne[2]. którego ślady widoczne są do dziś na południowy zachód od kolegiaty). kolegiata łęczycka . część ludności. Pierwszy z nich zwołano w 1181. Kościół ten należy do najlepszych przykładów architektury romańskiej w Polsce • Historia [edytuj] • Opactwo [edytuj] • Prawdopodobnie z fundacji Bolesława Chrobrego i z udziałem świętego Wojciecha powstało tu pierwsze w Polsce (założone prawdopodobnie w 997) opactwo benedyktynów pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny i św. • Od tego czasu w kolegiacie tumskiej odbyło się 21 synodów prowincjonalnych. przy okazji zakończonej w 1487 kolejnej odbudowy pojawiły się zachowane do dziś. gotyckie ostrołukowe arkady i filary międzynawowe z cegły oraz sklepienie krzyżowo-żebrowe w nawach bocznych. piaskowca i kamienia polnego.charakter obronnej twierdzy. • Kilkanaście lat później.tak jak znajdujące się tu wcześniej benedyktyńskie opactwo . w 1306 Łęczycę najechali Krzyżacy. W 1569 wybudowano przed wejściem głównym renesansową kruchtę . W 1241 oparła się najazdowi Tatarów. zaś klasztor rozebrany.przedsionek osłaniający romański portal. NMP i św. zbudowana z granitu. W czasie przebudowy kolegiaty powstał stojący obok niej niewielki drewniany kościół św. a pozostałych wycięli w pień lub wraz z kolegiatą spalili (w tym czasie spłonął też gród łęczycki[1]. w tym też czasie powstały we wnętrzu tynki z freskami. główną nawę. ostatni odbył się w 1547. • W latach 1765-1785 z inicjatywy prymasa Łubieńskiego i kosztem biskupa Kajetana Sołtyka kościół został przebudowany w stylu klasycystycznym. • W 1705 Łęczycę najechali Szwedzi.

Obok sarkofagu w 1977 zawieszono brązową tablicę pamiątkową. Gen. Leonarda. 9 czerwca 1997 jako papież Jan Paweł II odprawił mszę raz jeszcze w 50-tą rocznicę święceń kapłańskich. Tadeusz Kościuszko zmarł w Solurze w Szwajcarii 15 października 1817. • • • • • • • . po prawej jego żony Marii Kazimiery Zwiedzanie grobów królewskich rozpoczyna się w krypcie św. do sprowadzenia prochów generała doszło jednak dopiero 17 września 1993. Uroczystości pogrzebowe w Krakowie i na Wawelu odbyły się 22-23 lipca 1817. pochowany na Wawelu 31 stycznia 1676 w sarkofagu ufundowanym przez cesarza Austrii Franciszka Józefa I z 1858. Na środku znajduje się odnaleziony w 1938 w czasie prac archeologicznych grób biskupa Maurusa zmarłego w 1118.Leonarda przed ołtarzem projektu francuskiego architekta Viollet-le-Duca ufundowanym w 1876 przez hrabinę Katarzynę Potocką mszę prymicyjną 2 listopada 1946 odprawił ks. dar Kongresu USA w 200-lecie bitwy pod Saratogą. sarkofag był gotowy już w 1981. Władysław Sikorski zginął w katastrofie samolotu w Gibraltarze 4 lipca 1943. Obecny sarkofag królewski jest fundacją ostatniego monarchy Stanisława Augusta Poniatowskiego z okazji 100 rocznicy zwycięstwa pod Wiedniem z roku 1783. Zdecydowano o zachowaniu tajemnicy ze względu na sytuację na ziemiach polskich po upadku powstania listopadowego. W lutym 1818 uzyskano zgodę cara Aleksandra I na pogrzeb Kościuszki na Wawelu. Król Michał Korybut Wiśniowiecki zm. Królowa Maria Kazimiera zm. W krypcie św. Karol Wojtyła. Odbył się on w dniach 22-23 czerwca 1818. Umieszczenie trumny w marmurowym sarkofagu odbyło się już w całkowitej tajemnicy 21 grudnia 1832. Leonarda . Jej wnętrze wspiera się na 8 międzynawowych kolumnach z charakterystycznymi kostkowymi kapitelami. Jest to jedno z najlepiej zachowanych i najładniejszych wnętrz romańskich w Polsce. który zginął w nurtach Elstery pod Lipskiem 19 października 1813.KRYPTA ŚW.po lewej stronie widoczny jest grobowiec Jana III Sobieskiego. Została ona wzniesiona w latach 1090-1117. LEONARDA W KATEDRZE NA WAWELU • • Krypta św. 17 czerwca 1696 pochowany na Wawelu 15 stycznia 1734. 1716 w sarkofagu ufundowanym w 1840 przez cesarza Austrii Ferdynanda I. 10 listopada 1673. W krypcie tej spoczywają: Jan III Sobieski zm. Książę Józef Poniatowski. Sarkofag księcia ufundowała siostra Maria Tyszkiewiczowa w 1830.

Idziego we Wrocławiu. są to prawdopodobnie spolia z tzw. jest najstarszym (z pierwszej połowy XIII wieku prawdopodobnie ok. Idziego we Wrocławiu . a także m. niem. skuwając tynki zewnętrzne i rekonstruując podwójny łuk tęczowy.KOŚCIÓŁ ŚW. Budynek kapituły oraz z nim sąsiadujące mieszczą Muzeum Archidiecezjalne.) i kamienne płaskorzeźby z III wieku (Syria. Piotra i Pawła. a arkada z cegieł łączy kościół z szesnastowieczną kapitułą w stylu późnego gotyku. jedna z najstarszych ceglanych budowli Wrocławia. Sąsiaduje od północy z wrocławską Archikatedrą. • • Kościół św.sklepienie budynku wsparte jest pojedynczym filarem. Jednofilarowe prezbiterium na planie kwadratu zakończono niewielką trójboczną absydą.in.późnoromański kościół na wrocławskim Ostrowie Tumskim. Klösseltor). Aleksego) . kośc. a zarazem najstarszym czynnym do dziś kościołem w mieście. Z dwóch jego portali zachował się jeden w stylu romańskim.e.n. katedry Walterowskiej. w którym wystawiono zbiory cennych obiektów sztuki sakralnej. Po II wojnie światowej usunięto większość zmian wprowadzonych w epoce baroku. egipską mumię (325 p. okolice Damaszku). kośc. Należy do charakterystycznego dla średniowiecznego Wrocławia typu kościołów jednofilarowych (ponadto kośc. św. św. 1242) w pełni zachowanym budynkiem Wrocławia. Zachował się romański portal od strony południowej. Anny. . "Bramę Kluskową" (albo "Kluszczaną". Kamienne profile cokołu kościoła przez swoje cechy stylistyczne wskazują na pochodzenie z wcześniejszej budowli. pozostawiono natomiast sygnaturkę. IDZIEGO WE WROCŁAWIU • • Kościół św. św. tworząc tzw. drugi jest już renesansowy.

pierwszego kościoła parafialnego lokacyjnego miasta. zwłaszcza zaś szersze przęsła wzniesionego przez mistrza Pieszkę prezbiterium. Kościół ma łączną długość 62. Marii Magdaleny i ukończono ją w 1232. . zaś jego szerokość wynosi 32. Kolejny kościół. większy. a przedłużone nawy boczne przy nim trójdzielnie.9.9 m. prezbiterium gwiaździście. przypominające centralne przęsło katedry. jednak już w czasie najazdu mongolskiego w 1241 uległa ona zniszczeniu. Od północy przylega do prezbiterium dwukondygnacyjna zakrystia. Wojciecha . Ogólny kształt architektoniczny kościoła jest zapewne echem ukończonej w tym okresie katedry. Bazylikowy kościół bez transeptu posiada sześcioprzęsłową nawę oraz prosto zamknięte prezbiterium bez obejścia. powstał w latach 1242-1248.8 m. Po pożarze z 8 maja 1342 zdecydowano się zbudować nowy. zapewne w romańsko-gotyckim stylu przejściowym. łęki przyporowe znajdują się wysoko. Do rangi parafialnego został wyniesiony przez biskupa wrocławskiego Laurencjusza (Wawrzyńca) po przekazaniu 1 maja 1226 dominikanom kościoła św. który powstał w latach 13421362 i poza górnymi kondygnacjami wież uzyskał współczesny kształt. Według niektórych źródeł zamiast starszego kościoła wzniesiono wówczas od podstaw romańską świątynię pod wezwaniem św.4 m. Andrzeja Apostoła i św.10 m przy wysokości murów nawy głównej 22. późnogotycki już kościół wykorzystujący wiele starszych fragmentów. a bocznych .PORTAL OŁBAŃSKI • Pierwszy kościół w tym miejscu powstał już pod koniec XI wieku. ponad dachami naw bocznych. Nawy sklepione są krzyżowo-żebrowo.

Elewacje kościoła otynkowano.30 m i wysokości wewnątrz 1. zaś w 1481 ukończono pokryte blachą ołowianą stożkowe hełmy. a od 1386 znajdował się w południowej wieży odlany przez Michaela Wildego Dzwon Grzeszników .80 m. używany był przy największych świętach. gdyż wbudowano tam empory. które nazwano Tureckimi. Do jego rozkołysania potrzeba było 37 sekund. Już 1 września 1358 zawieszono pierwszy dzwon. gdyż powstały w okresie największych obaw przed inwazją Imperium Osmańskiego. zaś w 1447 kolejną przedstawienie Chrystusa i Marii. wzniesiono otaczające kościół kaplice.w 1459 po raz pierwszy wzmiankowano Mostek Czarownic (Pokutnic) łączący je na wysokości ostatniej kondygnacji. W latach 1722-1724 zbudowano w przęśle pomiędzy wieżami według projektu Georga Urbansky'ego nowy prospekt organowy. Odtąd będący własnością rady miejskiej kościół był świątynią protestancką. w 1546 przeniesiono tu romański portal główny z wyburzonego kościoła opackiego na Ołbinie i wmurowano w elewację południową. W XV i XVI w. zaś dachy naw bocznych podniesiono ponad poziom łęków przyporowych. Elżbiety. Kościół posiadał w 1512 16 kaplic i 58 ołtarzy. a 1564 z północnej. ze względów bezpieczeństwa usunięto w 1533 nadwątlony hełm z wieży południowej.PORTAL OŁBIŃSKI CD. co znacznie zmniejszyło dopływ światła do wnętrza. • W XV wieku ukończono wieże . W latach 1564-1581 wzniesiono nowe pokryte miedzią hełmy o formach renesansowych. W portalu głównym umieszczono wykonaną w 1440 rzeźbę przedstawiającą patronkę kościoła. • . W północnej wieży zawieszono dwa nowe dzwony.największy dzwon Śląska o obwodzie 6. Po katastrofie budowlanej. która dotknęła hełm wieży kościoła św. 23 października (według innych źródeł 23 kwietnia) 1523 Johannes Heß wygłosił w kościele Marii Magdaleny pierwsze na Śląsku kazanie ewangelickie i mimo sprzeciwu kapituły katedralnej wkrótce został jego proboszczem.

.TYMPANON JAKSY Z KOŚCIOŁA ŚW MICHAŁA NA OŁBINIE Najcenniejsze z nich to: tympanon Jaksy datowany na lata 1160–1163 z dawnego kościoła św. Michała na Ołbinie (jeden z czterech romańskich tympanonów fundacyjnych w Polsce).

Tobie złożę. Maria. a ze mną syn mój. .Łaciński napis na tympanonie z połowy XII wieku głosi: HAS MATRI VENIAE TIBI DO MARIA MARIAE HAS OFFERT AEDES SWENTOSLAUS MEA PROLES Mario. wdowy po Piotrze Właście.zdradza wpływy warsztatów Włoch północnych. zwłaszcza w kostiumach. i jej syna zauważa się nuty realizmu.TYMPANON FUNDACYJNY Z KOŚCIOŁA NMP NA PIASKU • Tympanon fundacyjny Marii i Świętosława Włastów (Włostowiczów) z kościoła NMP na Piasku . Rzeżba . W postaci Marii. niech ja.obok cech charakterystycznych dla południowej Francji i Lotaryngii .Mitkowski). Świętosław. Matko Łaski Bożej. w darze tej świątyni gmach (przekład J.

południe kojarzy się od wieków z dobrą. w Wenecji (katedra pw. Chociaż mają już ponad 800 lat. czyli po sześć w każdej strefie. Szczególnie dwie kolumny są tak cenne. św. za pomocą którego oglądający może rozpoznać symboliczne jej znaczenie. Natomiast północ jak nie mamy postępować by nie trafić do piekła. przecież ci ludzie przed wiekami nie potrafili czytać i pisać. Podobne kolumny można podziwiać jedynie w Hiszpanii w Santiago de Compostella (katedra pw. Trójcy w Strzelnie jest trzecim takim miejscem w Europie i na świecie.RZEŹBIONE KOLUMNY W STRZELNIE • Romańskie kolumny ze Strzelna należą do najcenniejszych zabytków sztuki romańskiej w Polsce. by po śmierci trafić do nieba. zatem wszystkie te postacie symbolizują dobre cechy człowieka. posiada własny atrybut. które są znane w całym świecie. Świadczy to ogromnej mądrości sióstr norbertanek już w czasach średniowiecza. to przez ponad 200 lat nikt o nich nie wiedział. gdyż były zamurowane do 1946 roku. nauczani byli na podstawie rzeźby i rysunku. Bazylika św. Datowane są one na II połowę wieku XII i początek wieku XIII. Wtedy bowiem profesor Zdzisław Kępiński odkrył je w barokowych ceglanych filarach i rozsławił Strzelno na cały świat. Natomiast druga kolumna północna przedstawia personifikację przywar – wady i grzechy ludzkie. postacie mają również i dziś nauczać jak mamy postępować. w trzech kondygnacjach oddzielonych ornamentem roślinnym. Południe mówi jak mamy czynić. Jakuba) i we Włoszech. ciepłą stroną. Północ zawsze była kojarzona ze złem. • • . która toczyła się już od początku naszego istnienia do czasów obecnych. aby dążyć do świętości. Na tych kolumnach jest pokazana walka Dobra ze Złem. Marka). św. Południowa kolumna wyobraża personifikację cnót. Jest to ogromna symbolika. Każda z tych rzeźb jest inna. z siłami szatana. są to kolumny z personifikacją cnót i przywar. Na jednej i drugiej kolumnie jest po 18 postaci. ale także o ich ogromnym bogactwie. Kolumny te są wykonane z piaskowca przywiezionego najprawdopodobniej z Brzeźna – okolice Konina (Wielkopolska). Treści zawarte w kolumnach miały wyraźne zadania wychowawcze. Jest to też „biblia pauperum”. Razem jest zatem 36 personifikacji: 18 cnót i 18 przywar.

Pychę – postać zachwyca się wręcz swoim długim przepięknym warkoczem. jednak dłonie są użyte odwrotnie niż powinny. Pokorę – ręce skrzyżowane na piersiach i głowa pochylona – w średniowieczu to królowa cnót. Kolumna północna – kolumna przywar. Morderstwo – młody mężczyzna w tunice rycerskiej z długim mieczem. gdyż w myśl nauk Kościoła . Czystość – niewiasta trzyma berło zakończone kwiatem lilii. taki sam motyw możemy zaobserwować na tympanonie zwiastowania. która wyraźnie łapczywie coś zjada. gdyż są bardzo zniszczone. a szczególnie dramatu Hildegardy z Bingen „Korowód cnót”. . Na obu kolumnach jest wiele takich postaci. Pokój Chrystusowy – lewa ręka uniesiona w geście powitania. w taki sam sposób rycerstwo oddawało posłuszeństwo swojemu władcy. Wśród wszystkich postaci zawartych na tej kolumnie możemy odczytać: Sprawiedliwość – postać trzyma w ręku wagę.KOLUMNY W STRZELNIE CD. Wstrzemięźliwość – szeroko otwarte ramiona przez kobietę. Każdy kto zobaczy te romańskie kolumny będzie chciał jeszcze wrócić w to miejsce by je podziwiać ponownie. Największą szkodę przypisuje się wojskom szwedzkim. Obżarstwo – postać. Kolumna południowa – kolumna cnót. że północ to strona zła. których identyfikacja jest niemożliwa. Posłuszeństwo – ręce są otwarte do obserwatora. strona szatana. Zawiść – kobieta trzymająca węża.Chrzest jest uznawany jako źródło wszelkich cnót. oraz z obłoków wyłania się błogosławiąca Ręka Boża. Swawolę – młody człowiek z dzwonkiem uniesionym w prawej ręce. które ze świątyni podczas potopu zrobiły stadninę do koni i mieczami dla zabawy niszczyli te cudowne kolumny. • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • Tak bardzo bogaty program ikonograficzny romańskich kolumn ze Strzelna jest przypisywany wybitnej znajomości przez norbertanki utworów literackich i teologicznych. Głowica tejże kolumny przedstawia chrzest Chrystusa w Jordanie z aniołami w narożnikach. Mądrość (roztropność) – z księgą w ręku. Nie przypadkowo właśnie ta scena znalazła się na kolumnie cnót. Wiarę – postać trzyma dwa krzyże. Krzywoprzysięstwo – postać ma jedną rękę na księdze a drugą unosi w geście przysięgi. Zgodnie z zasadą średniowiecza. możemy wyróżnić następujące grzechy i wady na tej kolumnie: Gniew – kobieta szarpiąca oburącz ze złości własne włosy. Cierpliwość – wyciągnięty palec wskazujący na klatce piersiowej. Rozpustę – naga postać kobieca zasłaniająca wstydliwe części ciała. Bluźnierstwo – postać z oszczepem bez ostrza.

1130 1144 katedry płockiej przez biskupa Aleksandra z Malonne. Wykonano je z brązu. ozdobionymi ornamentem roślinnym i zwierzęcym. Oba skrzydła drzwi wieńczą kwatery o podwójnej szerokości (prostokątne). odlanych oddzielnie i zamocowanych na drewnianych dębowych ramach. w Magdeburgu z przeznaczeniem dla nowo wzniesionej w l. . składały się z 24 kwater i 2 prostokątnych. Poszczególne kwatery są oddzielone wypukłymi listwami.DRZWI PŁOCKIE Powstały w połowie XII w.

• . "Porta Regia" . zawierają po dziewięć kwater z płaskorzeźbami scen figuralnych i obramowanych bordiurą zdobioną ornamentem roślinnym z wplecionymi postaciami ludzi i zwierząt. Drzwi zdobi 18 scen z życia św. i. Wojciecha od narodzin do śmierci męczeńskiej. odlane z brązu metodą wosku traconego (lewe. bardziej wypukłe w całości. Oba skrzydła różnej wielkości (lewe wys.Drzwi Królewskie) unikalny zabytek romańskiej sztuki odlewniczej. 328 x szer. Osadzone w portalu wewnętrznym kruchty południowej Archikatedry gnieźnieńskiej. Niemczech i we Włoszech (w układzie od dołu do góry). Ignacy Polkowski. a prawe z działalności misyjnej w Polsce i w Prusach (w układzie od góry do dołu).Drzwi Spiżowe. najcenniejszy zabytek sztuki romańskiej w Polsce. a prawe w 24 częściach i zlutowane). Na pionowej listwie skrzydła lewego istnieje słabo widoczny napis. Skrzydło lewe zawiera obrazy z pobytu świętego w Czechach. którego fragmenty (pojedyncze grupy liter) odczytał w XIX wieku kan. 1175 (nie znany dokładny czas i miejsce) za panowania księcia Mieszka III Starego. wykonane ok.DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE • Drzwi Gnieźnieńskie ("Porta Enea" . który wykonał Drzwi Gnieźnieńskie. Prawdopodobnie zawiera on m. Umocowane na nich kołatki w kształcie lwich głów odlano oddzielnie. 84 cm i prawe 323 x 83 cm). imię artysty.

995 w rzymskim klasztorze św. • . co uznano za cud). Aleksego na Awentynie (upuszczony przez Wojciecha gliniany dzban z wodą lub winem nie rozbił się. uzdrowienie człowieka opętanego złymi duchami. by przestał tolerować ten stan). modlitwa nocna Wojciecha przed kaplicą męczenników w Pradze lub Magdeburgu. oskarżenie przez Wojciecha Żydów o handel niewolnikami chrześcijańskimi przed księciem czeskim Bolesławem II Pobożnym (napomnienie go.DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE SKRZYDŁO LEWE • • • • • • • • • Skrzydło lewe: narodzenie i kąpiel Wojciecha w 956 w Libicach. nadanie Wojciechowi godności biskupa w 983 w Weronie (cesarz Otton II wręcza Wojciechowi pastorał). widzenie senne Wojciecha (Chrystus domaga się. oddanie chłopca w 972 do szkoły Otryka przy katedrze w Magdeburgu. cud z dzbankiem ok. by przestał tolerować handel niewolnikami). złożenie chorego dziecka na ołtarzu i ofiarowanie go do stanu duchownego. Bonifacego i św.

złożenie ciała Wojciecha w grobie w Archikatedrze gnieźnieńskiej (w 997) w obecności biskupa i księcia Bolesława Chrobrego • • • • • • • • . Wojciecha. wykupienie ciała Wojciecha (wg legendy książę Bolesław Chrobry wykupił je ilością złota równoważną jego ciężarowi). kazanie Wojciecha do Prusów. wystawienie na marach ciała Wojciecha owiniętego w całun i głowy jego wbitej na pal strzeżonych przez orła.DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE SKRZYDŁO PRAWE • • Skrzydło prawe: przybycie Wojciecha łodzią do kraju Prusów w 997 z dwoma mnichami. bratem przyrodnim Radzimem Gaudentym oraz Boguszem Benedyktem i orszakiem zbrojnych (na brzegu stoją uzbrojeni Prusowie). ostatnia msza św. sprowadzenie ciała Wojciecha z Prus do Gniezna. śmierć męczeńska Wojciecha 23 kwietnia 997 (scena przebicia oszczepem i obcięcia głowy). chrzest nawróconego Prusa (scena oparta na przekazach).

SZTUKA GOTYCKA W POLSCE .

PREZBITERIUM KATEDRY WE WROCŁAWIU ?

KAPLICA ŚW. JADWIGI W TRZEBNICY
• • Kaplica św. Jadwigi znajduje się w bazylice św. Jadwigi w Trzebnicy. Jest ona pierwszym w Polsce obiektem zbudowanym w stylu czysto gotyckim. Została wzniesiona w latach 1268– 1269. Mieści się w niej imponujący, barokowy sarkofag św. Jadwigi, wykonany z marmuru i alabastru. Pod baldachimem, wspartym kolumnami, spoczywa alabastrowy posąg św. Jadwigi . Obok znajduje sie kaplica św. Jana .

SZTUKA GOTYCKA

powstał ok.. 1220-30 r. usunięto kapliczki i wybudowano pięć dużych kaplic. Dokładne przyjrzenie się fasadzie środkowego portalu od razu odkrywa jej asymetryczność: lewy portal.portal św. element charakterystyczny dla gotyckich katedr francuskich. między innymi dzięki powieści Dzwonnik z Notre Dame francuskiego pisarza Wiktora Hugo. które wprowadzają grę światła w wielkiej i zazwyczaj. w górnych częściach widzimy m. jak to bywa w gotyckich katedrach. Jedna z najbardziej znanych katedr na świecie. ale jedynie kilka fragmentów rzeźb (m. • • • • • • • . W całej budowli umieszczono dużą ilość witraży. Koronację Maryi. Pierwotnie miało ono tylko trzy małe kapliczki.. na śladach po dwóch kościołach powstałych jeszcze w IXw. Zaśnięcie i Zmartwychwstanie. reszta to XIX-wieczna rekonstrukcja.. Boże Narodzenie. Całą szerokość fasady zajmują trzy portale. zwieńczone baldachimami.in.gotycka katedra w Paryżu. Anny . dość długim prezbiterium i podwójnym obejściem na półkolu. Wyrzeźbiono na nim scenę Sądu Ostatecznego. galeria królewska. Łuk portalu wpisany jest w trójkątne obramowanie. Jej nazwa.in. Pod rozetą ciągnie się tzw. Filar dzielący odrzwia ozdobiony jest figurą NMP z Dzieciątkiem. zachowanych w katedrze. poświęcony Matce Boskiej. postać Chrystusa w górnej części tympanonu) pochodzi z I połowy XIII w. i przedstawia w reliefach sceny z jej życia. mrocznej budowli. 1210 r. Nad środkowym portalem umieszczono przepiękną rozetę rozświetlającą wnętrze świątyni.KATEDRA NOTRE DAME W PARYŻU • • Notre-Dame de Paris . 1220 r. największy portal Sądu Ostatecznego. Środkowy. zwanej Cité. W najwyższej części łuku znajduje się płaskorzeźba Matki Boskiej Tronującej z Dzieciątkiem. m. obok niej inicjator budowy katedry – biskup Maurice de Sully i król Ludwik VII w otoczeniu aniołów. Jest to kościół pięcionawowy z krótką nawą krzyżową. z czego środkowy jest najszerszy.: genealogię Maryi. Wzniesiono ją na wyspie na Sekwanie. W drugiej połowie XIII w. Zwiastowanie. ale zdobiący go ostrołukowy tympanon zawiera rzeźby sprzed 1180 r.. Zamiast kolumienek (jak to było w stylu romańskim) mamy na cokołach lub wspornikach ustawione figury.in. pochodzi z ok. Budowa jej trwała prawie 170 lat (11631330). tłumaczy się jako Nasza Pani i odnosi się do Matki Boskiej. Prawy portal . a więc najstarsze spośród wszystkich. pochodzi z ok.

Kolorowe kawałki szkła łączono ze sobą ołowianymi spojeniami i żelaznymi prętami. W środku znajduje się również największy w Europie labirynt . Poza funkcją dekoratywną umożliwiał on człowiekowi średniowiecza odbycie na kolanach wędrówki. mogły unieść ciężar sklepienia. właściwie: Cathédrale Notre-Dame de Chartres gotycka katedra pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. wciągano ją aż na górną krawędź murów. odprawianej najczęściej w akcie pokuty za grzechy. Wydarzenie to zostało uznane za cud i postanowiono odbudować katedrę. Nie znamy nazwisk budowniczych katedry.położony w sercu katedry. czyli suknia. Pozwalają one uzyskać stabilność budowli i absolutnie równą podstawę. Obecna gotycka katedra powstała na ruinach katedry romańskiej. rozumianej jako pielgrzymka do Ziemi Świętej. wpuszczone w ziemię na głębokość 8 metrów. ale już w 1194 pożar miasta zniszczył całość. Aby mury. którą ponoć miała na sobie Maria Panna podczas narodzin Chrystusa. jej budowa rozpoczęła się w 1145. zajmują one łączną powierzchnię 2000m². W 1979 roku Katedra została wpisana na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO • • • • . Liczne posągi W katedrze znajduje się 160 kolorowych witraży. Ustawiano też rusztowania.1220 . Została ona wybudowana w XII wieku. w Chartres.sancta camisia. oprócz frontu katedry.trwało to przeszło 30 lat. wśród nich znaleźć można sławną Błękitną Różę lub Najświętszą Marię Pannę Pięknego Szkła.KATEDRA W CHARTRES • • Katedra w Chartres. Jej fundamenty stanowią grube. zaś niższa i mniej wyszukana z lat trzydziestych XIII wieku. zaś kamienie potrzebne do budowy dachu. Podczas pożaru ocalała święta relikwia . budowano przypory. Wewnątrz i na zewnątrz budowli znajduje się ponad 10 000 rzeźb z kamienia i szkła. wyższa i bardziej wyszukana pochodzi z roku 1513. W średniowieczu co roku odbywały się tu cztery wielkie odpusty. za pomocą wielokrążków. Labirynt w środku Drewnianą konstrukcję dachu składano na ziemi. tak zwane słupy przyporowe połączone z murami za pomocą łuków przyporowych. składające się z wykutych w skale filarów. wciągano za pomocą wciągarki. Została więc ona odbudowana w latach 1194 . a następnie. we Francji. na które ściągały tłumy pielgrzymów. mury. Katedra w Chartres była jako pierwsza we Francji poświęcona Najświętszej Dziewicy. Po zachodniej stronie katedry znajdują się dwie 90-metrowe iglice.

prostokątne pole nawy głównej przykryte sklepieniem sześciodzielnym . do każdych dwóch kwadratów sklepień krzyżowo-żebrowych naw bocznych przyporządkowane jest jedno.KATEDRA W LAON katedra Notre-Dame w Laon (departament Aisne ) – trójnawowa z trójnawowym transeptem i półkolistym obejściem wokół prezbiterium.

część prezbiterialną ukończyli Thomas de Cormont i jego syn Renard.KATEDRA W AMIENS Katedra w Amiens (departament Somme) szczyci się uznawaną za najdoskonalszą pod względem proporcji katedrą zbudowaną w latach 1220 – 1288. Zaprojektował ją Robert de Luzarches. Pięcionawowe prezbiterium nawę główną ma zakończoną połową dwunastoboku. Przeszklenie tych otworów stało się możliwe po zastosowaniu dwuspadowych dachów nad obejściem.5 m wysokości. nie ukończono też zwieńczenia wież zachodnich (miały otrzymać wysokie hełmy. Ukończona została tylko niewielka. . Znaczna wysokość budowli spowodowała wprowadzenie dodatkowego pasa pomiędzy zwieńczeniem portali a fryzem królewskim. 1500 pierwotny podział rozety zastąpiono płomienistym maswerkiem. Wyższe piętra wież dobudowano w latach 1366 – 1400 a w ok. Jej smukłe proporcje (3:1) czynią z niej wzór budowli tego okresu.0 m). Od frontu budowlę flankują dwie masywne wieże. Wieże te nigdy nie zostały zbudowane. Kolejne próby zbudowania jeszcze smuklejszych obiektów kończyły się katastrofą (Katedra w Beauvais). Wrażenie lekkości wnętrza potęguje prześwietlony pas triforium w części prezbiterialnej. Do niego otwiera się siedem kaplic. najgłębsza. Korpus trójnawowej bazyliki w połowie długości przecina potrójna nawa krzyżowa (wnętrze katedry ma długość 106. smukła wieżyczka nad skrzyżowaniem nawy głównej z nawą krzyżową. Cztery kolejne miały stanąć parami na zakończeniu ramion transeptu. Do 1236 ukończono ją na wysokości pasa z rozetą. z których środkowa. poświęcona jest NMP. Wysokość nawy głównej katedry w Amiens sięga 42. którego siedem boków okala podwójne obejście. Od doskonałości wnętrza odbiegają proporcje fasady.

Wnętrze silnie akcentują linie pionowe. rzeźbiarskiej kompozycji fasady. pięcionawowym prezbiterium zamknięta jest w części wschodniej obejściem. Żebra sklepienia schodzą poprzez pas triforium na półkoliste kolumny. Całe wnętrze (wraz z głębokością środkowej kaplicy) długość 141. Katedra słynie z witraży i bogatej. do którego przylega pięć kaplic. Część wschodnia została ukończona już w 1241 r. . Zaprojektował ją Jean d'Orbais. Otwory okienne obejścia i kaplic wzbogacono jednymi z pierwszych laskowa. Trójnawowa bazylika z potrójną nawą poprzeczną i krótkim.KATEDRA W REIMS Podobna w swoim planie do katedry w Amiens jest zbudowana w latach 1210 – 1300 katedra w Reims (departament Marne).0 m.0 m a wysokość trójkondygnacyjnej nawy głównej osiąga 38.

W Beauvais znajduje się jedna z najsłynniejszych katedr francuskiego gotyku .). nawa nie została ukończona. Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 54 190 osób. w regionie Pikardia. • • . na wysokości 47 metrów. W Beauvais znajduje się również cmentarz wojskowy. Piotra . w którym pochowani zostali żołnierze polegli w czasie II wojny światowej.KATEDRA W BEAUVAIS • • Beauvais to miejscowość i gmina we Francji. a gęstość zaludnienia wynosiła 1. natomiast pod względem powierzchni na miejscu 16.o najwyższym sklepieniu.pod wezwaniem św.624 osoby/km² (wśród 2293 gmin Pikardii Beauvais plasuje się na 3. w departamencie Oise. miejscu pod względem liczby ludności. W wyniku trzech koleejnych katastrof podczas jej budowy powstał tylko chór i transept.

Cały kompleks o znacznej wartości historycznej został w 1995 roku wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Mały Pałac (Petit Palais). Potężna. Ramparts oraz most Pont St-Benézet. m²). Inne ważne budowle to romańska katedra z freskami Simone Martiniego.PAŁAC PAPIESKI W AVINIONIE • Imponująca budowla z XIV wieku w stylu gotyckim . zbudowana z białego kamienia warownia jest najwiekszą gotycką budowlą w Europie (powierzchnia 15 tys. zamieszkiwany niegdyś przez kardynałów. . W kompleksie znajdującym się na Rocher des Doms znajduje się obok tzw.Pałac Papieski (Palais des Papes) w przeszłości był siedzibą papieży.

Pierwszym budowniczym był Wilhelm z Sens.KATEDRA W CANTERBURY • katedra w Canterbury zbudowana w miejscu istniejącej wcześniej i zniszczonej przez pożar w 1174 budowli romańskiej. Jego niskie obejście otwiera się na chór arkadą ostro zakończonych łuków. Budowę korpusu kościoła rozpoczął dopiero w ok. Pracę rozpoczął w 1174 r. Po czterech latach zastąpił go Anglik o tym samym imieniu. który ukończył je w 1185. od budowy prezbiterium. .0 m). Korpus o długości 57.1503 przez Johna Wastella. architekt francuski. 1379 Henry Yewele. Wysoka wieża nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptu została zbudowana w latach 1490 .0 m ukończono w 1411 (długość całego kościoła wynosi 158.

z których wyższy przedstawia postacie apostołów. Środkową część fasady wieńczy szczyt ozdobiony dwoma rzędami rzeźb. arkad i wimperg.1425 bazylika z potrójną nawą krzyżową i dwoma niskimi wieżami od frontu. poprowadzonym przez wprowadzenie gzymsów obejmuje wieże i elewację korpusu katedry. . Wieże tylko w niewielkim stopniu są wyższe od elewacji nawy głównej. Linie poziome równoważą pionowe podziały sześcioma przyporami i powtarzalnymi detalami architektonicznymi w postaci nisz.KATEDRA W WELLS • katedra w Wells. zbudowana w latach 1180 . Kompozycja frontu z podziałem poziomym na dwie kondygnacje.

Nad transeptem przecinającym korpus w połowie długości wznosi się na 123. trójnawowa bazylika z trójnawową kaplicą Mariacką zbudowana w latach 1220 1258. . z którego można przejść do ośmiobocznego kapitularza.0 m wieża (najwyższa w Anglii).KATEDRA W SALISBURY • katedra w Salisbury.1284. Od strony południowej do kościoła przylega czworoboczny dziedziniec otoczony krużgankiem zbudowanym w okresie 1263 . Budowlę przecinają dwie podwójne nawy krzyżowe.

umieszczono ogromne okna z witrażami. Zbudowana w latach 1446 . W ścianach. pomiędzy filarami. .1515 w stylu wertykalnym. zbiegających się nad filarami. najbardziej znana jest Kaplica King's College. Kaplica o długości dochodzącej do 90.KINGS COLLEGE CHAPEL W CAMBRIDGE • Uniwersytet w Cambridge.0 m prykryta jest ozdobnym sklepieniem o skomplikowanym układzie wachlarzowo rozłożonych żeber.

1283. Elisatbethkirche) jest najstarszym kościołem gotyckim w Niemczech.KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEJ ELŻBIETY W MARBURGU • Kościół św. Został wybudowany w latach 1235 . . Elżbiety w Marburgu (niem.

Na tej podstawie została zapisana na liście światowego dziedzictwa UNESCO w 1996 r. Kölner Dom. Posiada najwyższą na świecie fasadę. Rocznie jest zwiedzana przez kilka milionów turystów. • . największy i najważniejszy kościół niemieckiej Kolonii. do wybudowania pomnika Jerzego Waszyngtona w Waszyngtonie w 1884 była najwyższą budowlą świata. Jedyna w swoim rodzaju jest także powierzchnia kościoła wraz z obiema wieżami o powierzchni 7000 m2. Piotra i NMP w Kolonii – (niem. Stanowi unikatowe połączenie prawie wszystkich elementów gotyckich. Siedziba arcybiskupstwa kolońskiego.KATEDRA W KOLONII • • Katedra św. na miejscu rzymskiej świątyni z IV wieku i trwała z przerwami ponad 600 lat do 1880 r. Jest drugą. Usytuowana nad rzeką Ren katedra kolońska posiada wysokość 157 m. Dziś jest jednym z najbardziej rozpoznawanych i najczęściej odwiedzanych miejsc Niemiec. podobnie jak wieża Eiffla w Paryżu. długość 144 m. co do wysokości gotycką budowlą na świecie (po katedrze w Ulmie ) i trzecią. szerokość 86 m. oficjalnie Hohe Domkirche St. co do wielkości gotycką katedrą świata (po katedrze w Sewilli i katedrze w Mediolanie). Peter und Maria) archikatedra. Budowa gotyckiej katedry rozpoczęła się w 1248 r. Katedra została wybudowana dla przybyłych z Mediolanu relikwii Trzech Króli. Od ukończenia w 1880 r.

monumentalne budowle zbudowane z charakterystycznego dla tego regionu czerwonego piaskowca z czego najbardziej znana jest zabytkowa katedra Notre Dame. a w niej wciąż działający zegar astronomiczny .KATEDRA W STRASBURGU • Charakterystyczne dla tej części miasta są zabytkowe.

Dalsze dzieła to ambona Antona Pilgrama. Warto też zobaczyć: „ołtarz z Wiener Neustadt“ gotycki ołtarz skrzydłowy z roku 1447. również autorstwa tego budowniczego (1513). która powstała około roku 1500 i podstawa organów (1513). z której roztacza się wspaniały widok na całe miasto . znajduje się cały szereg cennych dzieł sztuki. Szczepana W katedrze Św.KATEDRA W WIEDNIU • • Katedra Św. . Szczepana. która jest symbolem Wiednia i najważniejszą budowlą gotycką w Austrii.. grobowiec księcia Eugeniusza Sabaudzkiego z roku 1754. znajdująca się w północnej nawie (na obu dziełach można też podziwiać autoportrerty artysty). Częściowo ich zwiedzanie możliwe jest tylko z przewodnikiem. a także bogate rzeźbiarskie ozdoby na filarach wewnętrznych i zewnętrznych. • . Jednym z tych wartościowych dzieł jest grobowiec cesarza Fryderyka III wykonany z czerwonego marmuru według projektu Niclasa Gerhaerta van Leydena w latach 1467 do 1513. Rada: Po stronie południowej można wspiąć się po 343 stopniach na szczyt wieży..

pozostałą część budowli (korpus i dwuwieżową fasadę) ukończono dopiero w latach 1873-1929. • . gotyckie nagrobki królów czeskich. a po jego śmierci w 1352 kontynuowana przez Piotra Parlera. w tym m.KATEDRA ŚW. Jest to wybitny przykład architektury późnego gotyku.in. Budowa została rozpoczęta w 1344 według projektu Mateusza z Arras (który jest autorem planu). Wnętrze zawiera wiele cennych dzieł sztuki. Wacława i Wojciecha to praska katedra. wiele rzeźb Piotra Parlera. Wacława. Dnia 26 maja 1303 r. Jeden z witraży jest projektu Alfonsa Muchy. Jana Nepomucena. WITA W PRADZE • Katedra św. Wzniesiona została na trzecim dziedzińcu Zamku Praskiego na miejscu rotundy z 929 roku. w wcześniejszej romańskiej katedrze miał miejsce ślub Wacława II z Ryksą Elżbietą i jej koronacja na królową Czech i Polski. barokowy nagrobek św. Mieści się na praskim zamku na Hradczanach. Wita. Piotr Parler ukończył tylko prezbiterium i część transeptu oraz kaplicę św. siedziba arcybiskupa.

pochodzący z XVI wieku. Dom Króla to pałac.RATUSZ W BRUKSELI • Centralnym punktem miasta jest Grand Place z gotyckim ratuszem (Hôtel de Ville) z XV wieku i zabytkowymi kamienicami oraz Domem Króla (Maison du Roi). W pobliżu placu znajdują się galerie św. w którym obecnie znajduje się Muzeum Miejskie (między innymi z ceramiki i wyrobami ze srebra). kafejkami i restauracjami kuchni z całego świata. . Huberta z XIX wieku. ze sklepami galeriami.

. zbudowany przez Sulpitiusa van Vorsta i Jana II Keldermansa. a po ich śmierci przez Matheusa de Layensa w latach 1439-1463 w brabatiańskim stylu późnogotyckim.RATUSZ W LOWANIUM • Ratusz z XV wieku.

z której roztacza się fantastyczny widok.in.RATUSZ W SIENIE • m.: 700-letni Palazzo Pubblico stanowiący Ratusz (w swych murach kryje Muzeum Civico). marmurową fontannę Fonte Gaia nadal zasilaną wodą ze średniowiecznego akweduktu oraz wiele innych ciekawych "palazzo". wieżę Torre del Mangia z 1334 roku. .

Trzykondygnacyjną budowlę zwieńczoną blankami zdobi charakterystyczna. Sala została zaprojektowana przez Il Cronaca (Simone del Pollaiuolo) w 1495. który zajmował pałac od 1537 do momentu przeprowadzki do Pałacu Pitti ). wśród nich jest eksponowane dzieło Michała Anioła Geniusz unicestwiający Dziką Bestię oraz Herkules i Diomedes Vincenza de'Rossi. Wieżę. w okresie późniejszym pełnił rolę ratusza. Wieżę ukończono w 1310 r. Pod nim łaciński napis Rex regum et Dominus dominatorum umieszczony na polecenie Kosmy I w 1551. Pod łukami arkad podtrzymujących dwie kondygnacje obronnych ganków znajdują się freski z dziewięcioma herbami miasta. w której. wieńczy dwukondygnacyjny ganek obronny z blankami w kształcie jaskółczych ogonów. podobnie jak wieńczący ją piramidalny daszek ozdobiony kulą i figurką lwa trzymającego lilię (tak wcześniej wyglądał symbol Florencji). wysoka (94. Nad łukiem drzwi wejściowych. Po obu stronach drzwi stoją dwa marmurowe posągi. w niebieskim polu ze złotymi liliami. Glorietta wsparta na czterech kolumnach została dobudowana podczas późniejszych przeróbek.0 m) wieża z tarasem. po wypędzeniu Medyceuszów. Budowę pałacu rozpoczęto w 1299 r. przy Piazza della Signoria. Zaprojektował go Arnolfo di Cambio w kształcie masywnego bloku na planie czworokąta. Zegar na wieży ratusza ma wbudowany mechanizm z 1667 r. rustykalne elewację ożywiają rzędy dwudzielnych okien zwieńczonych łukami. zastosować nową metodę malowania fresków a Michał Anioł pozostawił tylko szkice). Wejście prowadzi na dziedziniec zaprojektowany przez Micheloza. Kamienne. Zdobycie Pizy i Sieny. Po jego bokach umieszczono dwie statuetki lwów. odbywały się zgromadzenia Naczelnej Rady Ludowej. podobnie jak główną bryłę gmachu.RATUSZ WE FLORENCJI • • Pałac Vecchio znajduje się we Florencji. Wystrój Sali uzupełniają marmurowe rzeźby. bez powodzenia. Zlecenie na namalowanie fresków zdobiących salę otrzymało w 1503 r. Szerokie schody Vasariego prowadzą do Izby Pięciuset (Salone dei Cinquecento). pośrodku którego umieszczono fontannę z Puttem Verrocchia. Ich projekty nigdy nie zostały zrealizowane (Leonardo da Vinci próbował. Początkowo Pałac Vecchio był siedzibą republiki florenckiej. • • . dwóch wielkich mistrzów renesansu: Michał Anioł i Leonardo da Vinci. W latach 1343 – 1592 wprowadzono wiele zmian (najwięcej w 1540 na polecenie Kosmy I. znajduje się medalion z monogramem Chrystusa. Giorgo Vasari na ścianach i suficie umieścił freski sławiące Kosmę I: Powrót Wielkiego Księcia Kosmy I do Florencji. W drugiej połowie XVI wieku zamalowano nieudane próby Leonardo.

SZTUKA GOTYCKA .

którego żebrowanie tworzy rysunek kwiatu. Sala sławna dzięki wspaniałemu gotyckiemu sklepieniu. .SALA WŁADYSŁAWOWSKA W ZAMKU NA HRADCZANACH • Sala Władysławowska sala o rozmiarach 62x16 metrów zbudowana została dla Władysława Jagiellończyka. Trzeba się nieźle naczekać by można był zrobić zdjęcie między kolejnymi grupami turystów turystów:).

Położona na głównym placu. 96 rzygaczy. Na zewnątrz katedra ozdobiona jest przez 2245 figur. 135 sterczyn. i około kilometra maswerków. Marii w Mediolanie (Duomo St. .gotycka katedra. jeden z najbardziej znanych budynków w Europie. Budowa katedry finansowanej przez Gian Galeazzo Viscontiego rozpoczęła się w 1386 roku a ostatnie wykończenia wykonano na polecenie Napoleona w roku 1809. Maria Nascente di Milano) . w centrum Mediolanu. Turyści mogą zwiedzać dach Katedry.KATEDRA W MEDIOLANIE • Katedra Narodzin św.

. jednak epidemia dżumy w roku 1348 zniweczyła te plany. rozpoczęto pracę nad nową nawą. a jego syn Giovanni zaprojektował fasadę. W nieukończonych murach nowej nawy mieści się obecnie Museo dell'Opera Metropolitana. a niedoszła fasada stanowi taras widokowy. powstałaby największa chrześcijańska świątynia na świecie.gotycka katedra w Sienie (Włochy). W 1339 r. Gdyby ten plan się powiódł. zamierzano bowiem przemienić istniejący w kościół w transept. do jej twórców należał Nicola Pisano.KATEDRA W SIENIE • • Katedra w Sienie . W dużej mierze zbudowana w latach 1215-1263.

tutaj spocznie twoje ciało). Palazzo Ducale) – gotycka siedziba władców i rządu Wenecji. naprzeciw głównego wejścia. Starej Prokuracji przy placu św. Giorgio Spavento. 1600 r. Marka. Pracę Rizzo kontynuowali architekci: Pietro Lombardo. W połowie XVI wieku ozdobiono je dwoma posągami Marsa i Neptuna (rzeźby Jacopo Sansovino). Obecnie w portalu znajdują się tylko kopie rzeźb. W 1483. Zniszczył ją pożar wywołany podczas powstania przeciwko doży w 976. podczas pożaru. polecił zbudować osobny budynek tzw. Uroczyste poświęcenie odbyło się w 1419 a już trzy lata później rozpoczęły się prace nad przedłużeniem budynku w głąb Piazzetty. Główne wejście do pałacu Porta della Carta znajduje się przy budynku bazyliki św. Odbudowana w XI wieku. Prace nad jego budową doża Francesco Foscari powierzył Bartolomeowi i Giovanniemu Buonom w 1438 r. W pierwszym okresie miał charakter obronny. Nad wejściem umieszczono postać doży klęczącego przed lwem (na stronach księgi są widoczne słowa: Pax tibi. W 1340 r. ażurowymi arkadami.. Marce evangelista meus Pokój tobie Marku. została zniszczona część budynku. Pierwsza budowla powstała na miejscu bizantyjskiego zamku w 814 r. rozpoczęto dobudowę gmachu Wielkiej Rady (Maggior Consiglio). schody prowadzą na I piętro.). Marka.in. Kolejne istotne zmiany zostały wprowadzone w okresie od 1309 do 1424 r. Nowy budynek uzyskał fasadę z dwukondygnacyjnymi. Zmienił układ funkcjonalny pałacu Dożów (m. Ewangelisto mój. Antonio di Pietro . Prace ukończono w 1442 w gotyckim stylu flamboyant. Jego dziełem są także schody Gigantów (Scala dei Giganti) znajdujące się na dziedzińcu. wzdłuż wybrzeża. . była wielokrotnie rozbudowywana i przebudowywana. do którego przeprowadzono wyższych rangą urzędników)...PAŁAC DOŻÓW W WENECJI • • • • Pałac Dożów (wł. Ukończone w 1491 r. Odbudowa podjął się Antonio Rizzo. która obecnie znajduje się w muzeum).Scarpagnino oraz Bartolomeo Manapola (ok. oryginały zostały zniszczone w 1797 przez mistrza kamieniarskiego na polecenie Napoleona (ocalała tylko głowa doży. Doża Sebastian Ziani wprowadził wiele radykalnych zmian.

.PORTAL GŁÓWNY W REIMS • Fragment środkowego tympanonu z rozetą. Figury nad portalem (słabo widoczne niestety) przedstawiają chrzest Chlodwika. Ten główny portal został poświęcony świętej Marii.

ale także rysami twarzy. lecz symbol ukazujący wszystkich ludzi. podobnie zwierzę symbolizowało całą faunę.GRUPA ZWIASTOWANIA I NAWIEDZENIA W REIMS • Piękne Madonny Niebywale rozwija się w okresie gotyku rzeźba. . Wspaniałym przykładem rzeźby gotyckiej jest ołtarz Wita Stwosza w krakowskim kościele Mariackim. w gotyckiej katedrze rzeźba zaczyna pełnić funkcje bardziej samodzielne. Rzeźba gotycka jest natomiast zindywidualizowana. ale przypominają także zwykłych ludzi. Poza tym rzeźby gotyckie są bardziej realistyczne. W stylu romańskim jeśli rzeźbiono postać człowieka. sugestywny. Poszczególne postaci różnią się między sobą nie tylko ułożeniem ciała. zwykle nie był to konkretny człowiek. Przez zbliżenie rzeźby do zwykłego życia ludzi artyści chcieli by sztuka oddziaływała w sposób bardziej bezpośredni. W kościołach romańskich rzeźby były całkowicie podporządkowane architekturze. Wyrzeźbione z lipowego drewna figury nie tylko ilustrują konkretne sytuacje zaczerpnięte z Pisma Świętego. chodzących po ulicach ówczesnych miast.

ECCLESIA I SYNAGOGA Z KATEDRY W SZTRASBURGU • ??? .

FILAR ANIELSKI Z KATEDRY W SZTRASBURGU • W rzeźbie średniowiecznej postacie aniołów podporządkowane są ściśle architekturze (filar anielski w katedrze w Strassburgu .

znajdująca się w katedrze w Bambergu. pochodząca z XIII wieku. Der Bamberger Reiter) jest to kamienna rzeźba przedstawiająca konnego mężczyznę. Jest to pierwszy od czasów antycznych monumentałny posąg konny. Trwa spór. Przyjęto zatem wersję. że jest to jakiś władca niemiecki.JEŹDZIEC Z BAMBERGU • Jeździec bamberski ( niem. kogo przedstawia: królów Niemiec Konrada III albo Henryka I Ptasznika. • . świętego Stefana Węgierskiego. czy świętego Jerzego.

1245-1248. 1319). pierwszych drzwi brązowych florenckiego Baptysterium. W górnych dwudziestu są sceny z życia Jana Chrzciciela . • • . Sceny mieszczą się w gotyckich czworoliściach powstałych przez dodanie półkoli pośrodku boków kwadratu. w odlewie w r.NICOLA PISANO.w dolnych alegorie cnót. Wykonał kilka prac wspólnie ze swym ojcem Nicolą. który jest uważany również za jego nauczyciela. Reliefy fontanny na placu katedralnym w Perugii wykonane zostały wspólnie z ojcem (1278). Twórca tzw. kilkoma istoonymi postaciami. W samych scenach artysta wypowiada się niesłychanie zwięźle i lapidarnie.1330. teren akcji zaznacza niemal symbolicznie. 1336. Każde z dwóch skrzydeł tych drzwi zawiera po 14 pól uszeregowanych w dwu kolumnach. w Sienie ok. zm. w Pizie ok. Pierwszym przykładem samodzielnej twórczości jest "Madonna" z kości słoniowej znajdująca się w katedrze w Pizie. AMBONA BAPTYSTERIUM W PIZIE • Giovanni Pisano (ur. Były one w modelu gotowe w r. Na jego twórczość miał wpływ Giotto. rzeźbiarz włoski.

Katarzyną (po 1391). Filipa Śmiałego . in. Od 1385 w służbie króla Burgundii.współtwórca mauzoleum dynastii w kartuzji w Champmol koło Dijon. 1400).CLAUS SLUTER STUDNIA MOJRZESZA • Sluter Claus (ok. dekoracja studni. rzeźby portalu zachodniego . Wywarł silny wpływ na malarstwo i rzeźbę północnej Europy. Tworzył we Francji w okresie późnego gotyku. Stamtąd pochodzą wszystkie jego znane prace: nagrobek Filipa Śmiałego z procesją 40 płaczących figur (od 1385. m. indywidualizacja postaci. 1345-1405). Janem Chrzcicielem i Małgorzaty Flandryjskiej ze św. portetowe ujęcia głów i monumentalizm. Rzeźby Slutera cechuje wnikliwa obserwacja. figura Mojżesza i fragmenty Kalwarii (ok. Filipa Śmiałego ze św. rzeźbiarz niderlandzki. ukończony po śmierci Slutera). .podobizny NMP z Dzieciątkiem.

Chrystus przedstawiony został tu jako wycieńczony. zachowany fragmentarycznie w różnych muzeach. Wczesne dzieła to miedzy innymi: pomnik nagrobny arcybiskupa von Sierka w Trewirze oraz epitafium kanonika Busnanga w katedrze Strasburskiej. . Jego umęczone i wyniszczone ciało przemawia do nas i uzmysławia ogrom Jego cierpienia. W dziele tym Mikołaj z Lejdy po raz pierwszy w rzeźbie północnoniemieckiej wyraził temat Zbawiciela na krzyżu za pomocą konsekwentnie stosowanych środków naturalizmu niderlandzkiego. który naturalnym gestem opiera głowę na dłoni. wypracowane przez malarzy niderlandzkich XV wieku i połączył je z ekspresją form łamanych . Przykładem jest twórczość Wita Stwosza. mianowicie krucyfiks z cmentarza w Baden-Baden. Najprawdopodobniej artysta mieszkał w Trewirze a potem w Strasburgu gdzie działał w latach 1463-1467. Wpływ Mikołaja z Lejdy widoczny jest wyraźnie w drugiej połowie XV wieku w południowych Niemczech i Austrii. Jana z Akwizgranu. Jednak o przełomowym charakterze jego twórczości świadczy najlepiej inne dzieło. Mikołaj z Lejdy wprowadził do sztuki środki analitycznego naturalizmu. Mikołaj z Lejdy zdołał wykonać tylko płytę nagrobną z leżąca postacią władcy w kapłańskich szatach (dziś w katedrze wiedeńskiej). tak zwany „Autoportret”. zadziwiający realizm oraz psychologiczna głębia przedstawianych postaci. W 1467 roku Mikołaj przybył do Wiednia na wezwanie cesarza Fryderyka III. Portal pomyślany był jako łuk triumfalny głoszący chwalę Strasburga eksponując tarcze z Herami rożnych instytucji. konający człowiek. O niezwykłym artyzmie tego rzeźbiarza świadczy niewielkie choć znaczące dzieło. który zamówił u niego pomnik nagrobny. roku 1430. Jörga Syrlina Starszego. Jest to postać zamyślonego mężczyzny. Jest to fragment rzeczywistości. ok. Dzieła Mikołaja z Lejdy cechuje finezja detalu. Wywarło to decydujący wpływ na rzeźbę górnoreńską i wyznaczyło dalsze kierunki poszukiwań najważniejszym środowiskom rzeźbiarskim w całej Europie środkowej. Pracował także w Wiedniu. Artysta ten wytworzył swój własny indywidualny styl odznaczający się wnikliwą obserwacją natury. Konrada Sifera czy Hansa Hammera. Jednym z najsłynniejszych dzieł jest portal kancelarii Ratusza w Strasburgu. tak rzadką dla średniowiecza.MIKOŁAJZ LEJDY AUTOPORTRET • Mikołaj z Lejdy urodził się w Gondorf nad Mozelą.

która powstała około roku 1500 i podstawa organów (1513). również autorstwa tego budowniczego (1513). Dalsze dzieła to ambona Antona Pilgrama.GROBOWIEC CESARZA FRYDERYKA III • Jednym z tych wartościowych dzieł jest grobowiec cesarza Fryderyka III wykonany z czerwonego marmuru według projektu Niclasa Gerhaerta van Leydena w latach 1467 do 1513. znajdująca się w północnej nawie (na obu dziełach można też podziwiać autoportrerty artysty (SŁABE FOTO) .

MICHAEL PACHER OŁTARZ W SANKT WOLFGANG • Michael Pacher. St. a central part of pentaptych with the Virgin Mary Coronation scene — the church in Sankt Wolfgang (Austria) . 1479–81. Wolfgang Altar.

wyrzeźbiono ropuchy i jaszczurki. Augustyna. aby wziąć udział w krucjacie przeciwko Turkom. zwanych także kryptami. Ambona Capistran. Inny autoportret Pilgriama znajduje się u podstawy ambony wykonanej z piaskowca w latach 1514-1515. W katakumbach.ANTON PILGRAM AMBONA KATEDRY W WIEDNIU • Antoni Pilgrim upamiętnił się umieszczając swe popiersie przy późno-gotyckiej podstawie organów. Na gotyckich schodach prowadzących na ambonę. symbole zła powstrzymywane przez psa. . złożono wnętrzności wielu Habsburgów. ich serca znajdujemy w kaplicy Loretto o św. przybył do Wiednia w 1451 roku. a ich ciała spoczywają w kościele Kapucynów. Franciszek Johannes Capestrano. wzniesiona w 130 roku. symbol dobra. stanowi kolejny przykład architektury gotyckiej.

przepasany białym sznurem z trzema węzłami symbolizującymi trzy składane przez braci mniejszych śluby: posłuszeństwa. FRANCISZKA W ASYŻU UKRZYŻOWANIE I MAIESTA ZE ŚW FRANCISZKIEM • Święty przedstawiany jest w brązowym habicie franciszkańskim z kapturem. stygmaty. . ubóstwa i czystości. ze względu na braterstwo stworzeń. Franciszka w otoczeniu zwierząt. jeden z elementów duchowości minoryckiej. rękami i stopami – to tzw. które Biedaczyna z Asyżu otrzymał na Górze Alvernii 14 lub 15 września 1224 roku. Artyści niejednokrotnie ukazują świętego z przebitym bokiem. a u jego stóp znajduje się czaszka – symbole pokuty i umartwienia.CIMABUE FRESKI W BAZYLICE ŚW. Współcześni artyści lubią przedstawiać św. Na wielu wizerunkach Franciszek trzyma w ręku krucyfiks.

FRESKI Z BAZYLIKI ŚW. FRANCISZKA GIOTTO Innocenty III zatwierdza regułę franciszkańską (fresk Giotta) Franciszek przed sułtanem w Egipcie (fresk Giotta) Pierwsza szopka w Greccio (fresk Giotta) .

. z których najsłynniejsza to ołtarz Maesta w jego rodzinnym mieście – Sienie . MAESTA • Duccio obok Giotto uznawany jest za jednego z dwóch ojców malarstwa ..DUCCIO.

Możemy odczytać jego słowa: Ave gratia plena. przedstawiciela szkoły sieneńskej.SIMONE MARTINI ZWIASTOWANIE • Zwiastowanie" Simone Martiniego (ok. Płaszczyzna obrazu przypomina dekoracyjne dzieło złotnika. symbol pokoju. zachwyca umiejętność wkomponowania postaci w kształt kwatery ołtarza (skrzydła Archanioła Gabriela pod łukiem w lewej części obrazu oraz postać Marii pod prawym łukiem). W lewej ręce trzyma gałązkę oliwną. namalowane w 1333 roku. Maria przerwała czytanie. w której Archanioł Gabriel pozdrawia Najświętszą Marię Pannę. . Sylwetki wyłaniają się ze złotego tła. Jest zaskoczona. Prawa ręka podkreśla wypowiadane zdanie. u góry w ostrych łukach czarnoskrzydłe postacie cherubinów otaczające gołębicę (symbol Ducha Świętego). przedstawia scenę. 1284–1344). W centralnej części obrazu wazon z białymi liliami (to symbol dziewictwa). Wychylone lewe ramię i gest obciągania szaty sprawiają wrażenie ruchu obronnego. W ułożeniu postaci czujemy lęk i pokorę.

DEKORACJA KAPLICY ŚW. KRZYŻA W KARLSTEJN • TEODORYK MISTRZ . Teodoryk z Pragi (XIV w. nadwornego malarza Karola IV. przypominającym bizantyjskie .MISTRZ TEODORYK . .) Główną atrakcją turystyczną i najcenniejszą częścią zamku jest kaplica Świętego Krzyża (kaple sv. 2200 szlifowanych kamieni oraz 129 (początkowo 130) obrazów tablicowych Mistrza Teodoryka. Kříže) znajdująca się w Wielkiej Wieży (Velká věž) z bogatym. wystrojem wnętrza (zdobi je ok.

że malarze specjalizowali się w poszczególnych motywach jak draperie. Żaden z nich prawdopodobnie nie ominąłby podmalowania karnacji w obrazach pasyjnych. nagie ciała itp. twarze. . Nie można wykluczyć.MISTRZ Z TRZEBONI ZŁOŻENIE DO GROBU I ZMARTWYCHWSTANIE • • Tutaj różnice z pewnością są związane z udziałem różnych wykonawców. Inny malarz musiał wykonać podmalówki w Koronacji charakterystycznymi pociągnięciami pędzla a inny nałożyć cienkie warstwy bieli w Zaśnięciu.

dziś w Metropolitan Museum w Nowym Jorku). której uczniami byli m. J. in. w Tournai prowadził dużą pracownię. tematy religijne osadzał we współczesnych mieszczańskich wnętrzach. jeden z twórców niderlandzkiej szkoły malarskiej. zw. Daret i R. zachowały się jego portrety (Otyły mężczyzna.ROBERT CAMPIN OŁTARZ MERODE • CAMPIN Robert . • . utożsamiany z Mistrzem z Flémalle (ok. przypisuje mu się Ołtarz Merode (Zwiastowanie. obrazy ołtarzowe. 13781444) malarz flamandzki. malował gł. Para małżonków). Mistrz z Tournai. van der Weyden.

W jego twórczości znajdujemy liczne obrazy religijne. miniatury. 1390-1441) . Jana Bawarskiego. Najsłynniejsze obrazy Jana van Eycka: Portret małżonków Arnolfini (1434) The National Gallery w Londynie Tryptyk ołtarzowy z katedry Św. zastosowanie perspektywy powietrznej. Uważany za jednego z twórców nowożytnego malarstwa. Bawona w Gandawie. zwany także Ołtarzem Baranka Mistycznego (1432) Madonna kanclerza Rolina (w Luwrze) (ok. 1426). W roku 1425 został nadwornym malarzem Filipa Dobrego.JAN VAN EYCK : OŁTARZ ADORACJI BARANKA. Przedstawiciel piętnastowiecznego realizmu niderlandzkiego. MAŁŻEŃSTWO ARNOLFINICH • • Jan van Eyck (ok. szczególnie malarstwa portretowego. W jego twórczości widzimy dążenie do przedstawienia rzeczywistości przez np. Również uważany za inicjatora wczesnego renesansu. Malarstwa uczył go prawdopodobnie jego brat. W latach 1422-1424 był na służbie księcia Holandii. wykonany prawdopodobnie z bratem Hubertem. Współpracował ze swym bratem Hubertem (zm.nie mieszając jednak farb na palecie lecz przez nakładanie laserunków. 1435) Madonna kanonika van der Paele (w Muzeum w Brugii) (1436) Portret Giovanniego Arnolfini (1433) • • • • • • • • . księcia Burgundii.malarz niderlandzki. portrety. Hubert van Eyck. Jako jeden z pierwszych malarzy europejskich XV wieku zaczął stosować technikę olejną w swoich obrazach .

Campina. van Eycka i R. pozostając w sferze surowej duchowości gotyckiej. ZDJĘCIE Z KRZYŻA. . van der (1399 lub 1400-1464). Główne źródło inspiracji stanowiła dlań twórczość J. Roger. Jeden z czołowych przedstawicieli późnego gotyku. malarz niderlandzki. ZŁOŻENIE DO GROBU • Weyden Rogier.ROGER VAN DER WEYDEN. u którego kształcił się w Tournai (1427-1432) nie przejął jednak humanistycznych treści od swoich mistrzów.

który dowodził karawelą „Piotr z Gdańska” zdobył galeon z cennym ładunkiem. nigdy nie dotarł do celu. Umieszczono go na filarze obok kaplicy św. mimo poparcia księcia Burgundii Karola Śmiałego i papieża Sykstusa IV. dzieło wówczas dla gdańszczan anonimowe .pozostało w mariackiej świątyni. Po drodze do Italii miał zawinąć do jednego z angielskich portów. Przeznaczony dla kościoła Badia Fiesolana we Florencji. Mateusz” wydzierżawionym przez Portinariego. już po objęciu tego stanowiska przez Tomaso Portinariego. Jerzego. Dopiero w 1843 roku H. W czasie trwającej wówczas wojny angielsko hanzeatyckiej został wyekspediowany z Brugii wraz z towarami kupieckimi na burgunckim galeonie „Św. kierującego brugijską filią banku Medyceuszy. Znaleziony pod pokładem tryptyk ze sceną Sądu Ostatecznego przekazany został do kościoła Najświętszej Marii Panny. Na podstawie częściowo widocznego na ołtarzu napisu łączono je później z nazwiskiem van Eyck. 27 kwietnia 1473 roku biorący udział w blokadzie wybrzeży Anglii gdański kapitan Paweł Beneke.HANS MEMLING SĄD OSTATECZNY • Ołtarz zamówiony w 1465 roku przez Angelo Taniego. Przywiezione do macierzystego portu łupy podzielił między załogę i współwłaścicieli karaweli: Jana Sidinghusena. Atrybucja ta została uznana i ugruntowana przez współczesnych badaczy twórczości artysty.G. Pomimo protestów Medyceuszy i poszkodowanego w tej historii Portinariego. Tiedemanna Valandta i Henryka Niderhoffa.Hotho ustalił autorstwo Memlinga. ukończony został w 1471 roku. . W ciągu następnych stuleci wielokrotnie podejmowano próby przypisania tryptyku innym wielkim mistrzom niderlandzkim.

stopniowanie barw. żaden z jego obrazów nie jest sygnowany. . centrum grupy stanowi postać leżącego Dzieciątka promieniującego nimbem świętości. Twórczość zrekonstruowana na podstawie archiwaliów dotyczących jego arcydzieła . W głównej scenie artysta odrzucił narracyjną zasadę przedstawiania i rozmieścił postacie jak na scenie teatru. Nowatorstwo polega na silnym wrażeniu przestrzeni osiągniętym przez układ linii perspektywicznych. malarz niderlandzki. Artysta przedstawił postacie ludzkie naturalnej wielkości. co stanowi wyjątek w ówczesnym malarstwie.HUGON VAN DER GOES OŁTARZ PORTINARICH • Goes Hugo van der (ok. potężnego tryptyku (249 x 574 cm) stanowiącego gloryfikację narodzin Chrystusa.Ołtarza Portinarich z ok. Maria Nuova we Florencji. jeden z głównych przedstawicieli malarstwa późnogotyckiego. 1476 zamówionego przez rodzinę Portinarich i ofiarowanego do kościoła S. działał głównie w Gandawie. 1440-1482).

w odpowiedniej gestykulacji starają się ukazywać prawdziwe przeżycia człowieka: radość. pokazywane w zwykłym.PIETA Z AVINIONU • Prócz obrazów nierozerwalnie związanych z ołtarzem. rysami twarzy. w jakimś wnętrzu lub pośród przyrody. Czech. obraz tablicowy) farbami temperowymi. zajmuje nieco miejsca w przestrzeni. złote tło wypierane jest stopniowo przez pejzaż o rodzimej roślinności lub wnętrze wyposażone w sprzęty i przedmioty bynajmniej nie wymyślone. lecz takie jakich wówczas naprawdę używano tutaj więc. czasem w inny sposób ozdobionym tle.. różnorodność sztuki. a także sceny z życia świętych i męczenników za wiarę. podobnie jak w gotyckiej rzeźbie. że postać człowieka jest trójwymiarowa. strach. Marii. postaci na ich obrazach zyskują trójwymiarowość.co więcej . często swojskim otoczeniu. że ludzie różnią się między sobą figurą. gniew.. proporcjami ciała. lecz na desce (tzw. Tylko w scenach opisywanych w Starym i Nowym Testamencie jako dziejące się na ziemi pokazywali czasem jakieś drzewko. jak to czyni się dzisiaj. Cóż jeszcze wiemy o człowieku? To na przykład. który ich otacza. Malarze czasów romańskich nie posiedli jeszcze wprawy w ukazywaniu tej przestrzenności. których barwniki rozprowadzane były na ogół białkiem kurzego jaja. budynek. Zaczęły się jednak pojawiać także obrazy o tematyce całkiem świeckiej. Na tych różnicach polega właśnie bogactwo. jaki jest naprawdę. Umieszczali więc Boga i świętych na pustym. niekiedy złotym. zdają się mniej oddalone i niedosiężne. rozpacz. zawsze "coś go otacza". Pierwszą cechą odróżniającą malarstwo gotyckie od romańskiego jest usiłowanie pokazania człowieka takim.w wyrazie twarzy. W obrazach gotyckich. Niemiec. wkracza życie codzienne. . nabierają cech ludzkich. Francji. Polski. nabierają cech ludzkich. Malarze romańscy ukazując swoje boskie istoty widzieli je "królujące w niebie". a także obrazy z różnych warsztatów malarskich działających w tych krajach wykazują znaczne odmiany. umieszczany na ścianach kościoła. lecz . sprzęt. Wiemy. Tematami obrazów gotyckich były nadal przede wszystkim sceny z Nowego Testamentu: życie Chrystusa. np. Różnice te przez malarzy epoki romańskiej na ogół były pomijane. I wreszcie: człowiek rzeczywisty zawsze "gdzieś się znajduje". Obraz taki malowano nie na płótnie. a postacie z kart Nowego Testamentu. górkę. często swojskim otoczeniu. często w otoczeniu aniołów. w okresie gotyku po raz pierwszy w dziejach rozpowszechnił się obraz niezależny. Dzięki opanowaniu przez malarzy gotyku podstaw techniki światłocienia. Ale były naturalnie i podobieństwa pozwalające zaliczyć wszystkie te dzieła do wspólnego stylu gotyckiego. sprawiając wrażenie jakby występowały z tła. Malarstwo różnych krajów. Malarze gotyku nie tylko je uwzględniają. w miarę budzącego się zainteresowania malarzy światem.

GOTYCKIE KOŚCIOŁY WROCŁAWIA .

KRZYŻA WE WROCŁAWIU • Kolegiata powstała z fundacji księcia Henryka Probusa jako wotum po zakończeniu sporu z biskupem Tomaszem II od 1288 do połowy XIV wieku. Czteroprzęsłowe prezbiterium zakończone jest trójbocznie. mistrz Wiland. Krzyża. Bartłomieja i górny właściwy św.dolny kościół św. wprowadzając w nawie środkowej sklepienia na polach podwójnej długości. Projektantem był najprawdopodobniej wymieniany jako dworski budowniczy Henryka. powtarzający prawie całkowicie jego rzut. Trzy nawy tworzą halę. występujących natomiast w krajach zachodnich. zaś w nawach bocznych sklepienia trójdzielne. co jest unikatowe przy tej skali obiektu . analogiczne zakończenia posiada transept o tej samej rozpiętości sklepień. Bardzo wysoki dwukondygnacyjny ceglany kościół halowy posiada szereg rozwiązań rzadko spotykanych w architekturze polskiego gotyku . zaś w później ukończonej górnej zrezygnowano z co drugiego filara. Na południowej wieży zachował się gotycki hełm z 1477 . przy czym dolna kondygnacja posiada wyłącznie sklepienia krzyżowo-żebrowe. Wnętrze budowli podzielone jest sklepieniami na dwie kondygnacje.KOŚCIÓŁ ŚW. Dwie wieże (tylko południowa w pełni ukończona) znajdują się w narożach między halą a transeptem.

Kirche Unser lieben Frau auf dem Sande) . a sięgające zakończenia prezbiterium nawy boczne są zamknięte trójbocznie. według planów mistrza Pieszki. W przyziemiu wieży znajduje się bogato zdobiona późnogotycka kamienna chrzcielnica z XV wieku. Łacińskie wezwanie kościoła brzmi Sancta Maria in Arena. Sklepienia wykonano w latach 1386-1395. Nad nawą środkową liczącą łącznie z prezbiterium sześć przęseł zbudowano sklepienia gwiaździste. połowie XII wieku i ukończone przed 1148 (wedle niektórych źródeł już w 1133). Od frontu zaplanowano dwie wieże.KOŚCIÓŁ NMP NA PIASKU WE WROCŁAWIU • Kościół Najświętszej Marii Panny na Piasku we Wrocławiu (niem. Nawy boczne przykryto sklepieniami trójdzielnymi o dziewięciu tarczach w każdym przęśle. ale ukończono tylko południową (w 1430). jego żonę Marię i ich syna Świętosława w 1. W miejscu tej pierwotnej romańskiej świątyni wzniesiono od 1334-75 nową gotycką trójnawową halę bez transeptu m. . co dało gęsty rytm przypór w elewacji. Nie wyodrębnione w bryle prezbiterium na przedłużeniu nawy środkowej (pierwotnie oddzielone przez lektorium) otrzymało zakończenie czworoboczne.klasztorny kościół pokanonicki-Kanoników Regularnych św.in. Augustyna położony na odrzańskiej wyspie Piasek. Z początkowej romańskiej świątyni pozostały natomiast nieliczne spolia. Sam kościół i klasztor zostały prawdopodobnie ufundowane wojewodę Piotra Włosta.

KOŚCIÓŁ ŚW. ufundowany być może przez Bogusława. brata Piotra Włosta. w 1359 ukończono wieżę. . jako jednonawowy budynek z transeptem. Pierwotnie zbudowany na tym miejscu romański kościół. W 1270 ukończono korpus kościoła. już w stylu gotyckim. powstał na początku XII wieku i został poświęcony w 1112 świętemu Wojciechowi przez biskupa Żyrosława. Wojciecha we Wrocławiu. WOJCIECHA WE WROCŁAWIU • Kościół św. wielobocznie zamknięte prezbiterium. zbudowano w miejsce dotychczasowego nowe. Około 1250 rozpoczęto odbudowę kościoła. w początku XIV w.

Marii Magdaleny we Wrocławiu . ponad dachami naw bocznych. w 1546 przeniesiono tu romański portal główny z wyburzonego kościoła opackiego na Ołbinie i wmurowano w elewację południową (z 3 ćwierci XIII w. W portalu głównym umieszczono wykonaną w 1440 rzeźbę przedstawiającą patronkę kościoła. późnogotycki już kościół wykorzystujący wiele starszych fragmentów. MARII MAGDALENY WE WROCŁAWIU • Kościół św. Bazylikowy kościół bez transeptu posiada sześcioprzęsłową nawę oraz prosto zamknięte prezbiterium bez obejścia. łęki przyporowe znajdują się wysoko. zwłaszcza zaś szersze przęsła wzniesionego przez mistrza Pieszkę prezbiterium.KOŚCIÓŁ ŚW.piotr Włostowic). Po pożarze z 8 maja 1342 zdecydowano się zbudować nowy. który powstał w latach 13421362 i poza górnymi kondygnacjami wież uzyskał współczesny kształt. zapewne w romańsko-gotyckim stylu przejściowym..w 1459 po raz pierwszy wzmiankowano Mostek Czarownic (Pokutnic).przedstawienie Chrystusa i Marii. Pierwszy kościół w tym miejscu powstał już pod koniec XI . Od północy przylega do prezbiterium dwukondygnacyjna zakrystia. prezbiterium gwiaździście. a przedłużone nawy boczne przy nim trójdzielnie. Nawy sklepione są krzyżowo-żebrowo. W XV wieku ukończono wieże . powstał w latach 1242-1248. zaś w 1447 kolejną . Inicjatorem wniesienia świątyni był biskup Wawrzyniec. Ogólny kształt architektoniczny kościoła jest zapewne echem ukończonej w tym okresie katedry. W XV i XVI w. większy.gotycki kościół. Kolejny kościół. . wzniesiono otaczające kościół kaplice.

. powstał prawdopodobnie jeszcze na początku XIII w. pod dachami naw bocznych. Elżbiety[2]. 31 marca 1252 wymieniono po raz pierwszy parafię św. a 19 listopada 1257 kościół został konsekrowany już pod imieniem św. a w 1253 przekazany przez Henryka III krzyżowcom z czerwoną gwiazdą jako kościół klasztorny[1]. Elżbiety. w systemie krakowskim.KOŚCIÓŁ ŚW. nie wyodrębnia się w bryle i jest zamknięte trójbocznie. ceglano-kamienny w stylu romańskim. przylegająca do kościoła od południa masywna. Łęki przyporowe odprowadzające siły ze sklepień nawy głównej umieszczone są nisko. w 1384 kaplica pw. Prezbiterium kościoła wydzielone jest jedynie we wnętrzu wydatnymi gurtami. Najświętszej Marii Panny (budowniczy Otto z Nysy). pozbawiona przypór. Same nawy nakryte są prostymi sklepieniami krzyżowymi.Obecny trójnawowy bazylikowy kościół ufundowany przez Bolesława III powstał od początku XIV wieku w stylu gotyku redukcyjnego. Elżbiety we Wrocławiu.Pierwszy w tym miejscu kościół. Nawy boczne przedłużone są do końca prezbiterium i zakończone są analogicznie do niego. Wawrzyńca.. kończona w połowie XV w. ELŻBIETY WE WROCŁAWIU • Kościół św. początkowo pod wezwaniem św. nie tworząc zamkniętego ambitu.

św. a w nawach bocznych sklepienia przeskokowe (każde przęsło otrzymało sklepienie podparte w pięciu wezgłowiach.pierwotnie klasztorny augustianów-eremitów. DOROTY WE WROCŁAWIU • Kościół pw. Wacław. później franciszkański. Powstał od 1350 jako trójnawowa. późnogotycki kościół halowy. Ufundowany został dla upamiętnienia porozumienia o prawach do Śląska zawartego między Kazimierzem Wielkim a Karolem IV. św. św. W ukończonej w 1401 nawie głównej wykonano sklepienia gwiaździste. Prezbiterium i nawy nakryte są osobnymi stromymi dachami (do dziś zachowała się średniowieczna więźba dachowa). Wacława . Dorota symbolizowali Czechy. Patroni kościoła: św. Prezbiterium ukończono w 1381. Stanisława. . Polskę i niemieckich osadników. Stanisław i św. żebra dzielą je na siedem tarcz). pięcioprzęsłowym prezbiterium zakończonym pięciobocznie i przykrytym sklepieniem krzyżowym. Doroty i św.KOŚCIÓŁ ŚW. Niskie. bardzo wysoka hala z długim. nie przewyższające dachu wieże przylegają do prezbiterium na zakończeniu naw bocznych.

Kościół jest budowlą gotycką. W roku 1320 wspomina się już kościół (zamiennie . ale wymagane przez ówczesną regułę rycerskiego zakonu joannitów .KOŚCIÓŁ BOŻEGO CIAŁA WE WROCŁAWIU • Kościół Bożego Ciała we Wrocławiu kościół byłego klasztoru joannitów. . Ze sklepieniem gwiaździstym (prezbiterium) i trójpodporowym (nawy boczne). W następnych dziesięcioleciach kilkakrotnie jeszcze przebudowywany.kaplicę) pod wezwaniem Bożego Ciała (Corpus Christi). Współczesna gotycka bryła kościoła z czerwonej cegły pochodzi z pierwszej połowy XV wieku. co jest rzadkie dla kościołów gotyckich. z trzema nawami. bazylikową. położony przy dzisiejszej ulicy Świdnickiej.zakon ten kładł nacisk na śluby ubóstwa. a wieża w średniowieczu była oznaką dominacji. Kościół nie ma i nigdy nie miał głównej wieży. jedna z trzech największych piętnastowiecznych w mieście.

Anny w stylu barokowym wykonany z drewna w latach 1720-1725. stale pracujący dzwon kościelny pochodzący z 1318 roku. Jej budowę rozpoczęto w 1311 roku i trwała ona aż do połowy XV wieku. . ołtarz św. Na dzwonnicy kościelnej znajduje się najstarszy. a zbudowany jest z granitowego i bazaltowego kamienia łamanego oraz z cegły i piaskowca. Kościół ustawiony jest na planie krzyża. Olbrzymia nawa środkowa której długość wynosi 76 m dominuje w bryle kościoła. ambona renesansowa z 1592 roku. sakramentarium w stylu gotyku z początku XV wieku. PIOTRA I PAWŁA W STRZEGOMIU • • Kościół parafialny pw św.KOŚCIÓŁ ŚW. Wewnątrz kościoła godne uwagi są późnogotycka chrzcielnica z XVI wieku. Został on ufundowany przez ojca Przedbora z Widawy pod Krakowem. ołtarz szkaplerzny z 1725 roku. płyty nagrobne z XVI i XVII wieku. Piotra i Pawła [edytuj] Jest to jedna z największych i najbardziej spektakularnych budowli Dolnego Śląska. ołtarz św Krzyża z 1740 roku.

niegdyś zapewne polichromowanym szczytem ze sterczynami.RATUSZ WE WROCŁAWIU • Wrocławski ratusz – późnogotycki. . z biegiem czasu połączonych. Dwukondygnacyjny korpus na planie wydłużonego prostokąta składa się w rzeczywistości z większej ilości budynków i przybudówek. Wieża o łącznej wysokości 67 m. Elewację południową zdobią trzy wykusze zdobione późnogotycką kamieniarką i nakryte miedzianymi hełmami. nakryta renesansowym hełmem. Budowa ratusza trwała od połowy XIII w. Najstarszą częścią ratusza jest dawna izba sądowa wymurowana w wątku romańskim. aż po wiek XVI. a pod nim średniowiecznym zegarem. Znajduje się w niej najstarszy w Polsce dzwon zegarowy z 1368. Od strony wschodniej ratusz posiada główną elewację z wykuszem kaplicy i bogato zdobionym.

Powstał wtedy jednopiętrowy ratusz w kształcie czworoboku. . przebudowany w XVII w. miasto otrzymało od wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego przywilej budowyę ratusza.RATUSZ W TORUNIU • Ratusz w Toruniu Ratusz należy do wybitniejszych osiągnięć średniowiecznej architektury mieszczańskiej w Europie. Pod koniec XIV w. gotycki budynek powstały etapami w ciągu XIII i XIV w. i odbudowany po zniszczeniach w XVIII w..

KOŚCIOŁY W KRAKOWIE .

KATEDRA NA WAWELU • KATEDRA na Wawelu-Na miejscu obecnego kościoła gotyckiego istniały dwie katedry romańskie. była poświęcona św.ceglanej. Pozostałości kościoła św. Do ambitu i naw bocznych przylega wieniec kaplic. budowę kontynuował Władysław Herman (od niego jest nazywana "hermanowską"). pierwsza katedra tzw. Władysława I Łokietka i Władysława III Warneńczyka.in. Katedrę otaczają trzy wieże. stoją cztery posągi Ojców Kościoła: świętych Hieronima. sarkofagi królów Polski: Władysława II Jagiełły (zm. Gereona (m. Jest to słynący cudami krzyż świętej królowej Jadwigi. m. Leonarda. Zachowało się z niej nieco więcej niż z pierwszej. Biskup krakowski Nanker rozpoczął budowę nowej katedry. Drugą katedrę zaczęto budować za Bolesława II Śmiałego. a po przeciwnej stronie. XIV wW katedrze znajduje się też krucyfiks pochodzący z końca XIV w. za rządów biskupów: Nankera. wzniesionej etapami od roku 1320 do 1346 (prezbiterium z obejściem) oraz od 1346 do 1364 (korpus nawowy). Grzegorza oraz Augustyna. w 1434). Została ufundowana przez Kazimierza Odnowiciela. jako trójnawową bazylikę z prostokątnym obejściem i zredukowanym transeptem. nie wystającym poza obrys korpusu. nad filaretami międzynawowymi. We wnętrzu katedry. Jana Grota i Bodzanty. Katedrę zbudowano w technice kamienno. Kazimierza III Wielkiego. chrobrowska. Wacławowi. . Najwcześniejsza. Ambrożego. a dokończył Bolesław III Krzywousty. dolna część krypty).in. Za ołtarzem widoczne są fragmenty polichromii z II poł. krypta św.

Drewniany.KOŚCIÓŁ MARIACKI • Kościół Mariacki. późnogotycki ołtarz Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny. Zburzono i wybudowano nowy kościół. która miała miejsce w latach 1392-1397. dzieło mistrza Matiasa Heringka. . późnogotycki hełm wieży północnej. We wnętrzu jest wielki. Obecna bryła jest wynikiem przebudowy kościoła z typu halowego na bazylikowy. pierwsze i najbardziej znane z dzieł Wita Stwosza. W latach 1290-1300 wzniesiono częściowo na jego fundamentach kościół w stylu gotyckim.Według Długosza gotycki kościół został ufundowany przez biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża w latach 1221-1222 na miejscu drewnianej świątyni. powstałe w roku 1477-1489.

zaczęto przebudowywać ówczesny kościół podwyższając prezbiterium i nawę główną. który pozostał do dziś. nadając budowli układ bazylikowy. Pod refektarzem znajduje się romańska krypta z przełomu XI-XII. We wschodnim skrzydle krużganków odnajdujemy wejście do kapitularza z gotyckim portalem z XIV w. TRÓJCY W KRAKOWIE-Budowę tej gotyckiej świątyni rozpoczęli dominikanie najprawdopodobniej w 1241 r. W prezbiterium. 1400 r. Przez atrium trafiamy do refektarza najstarszej części klasztoru wzniesionej w XII w.KOŚCIÓŁ DOMINIKANÓW W KRAKOWIE • KOŚCIÓŁ I KLASZTOR ŚW. . Ta romańska budowla służyła pierwotnie jako klasztorny kościółek. znajduje się płyta nagrobna Filipa Buonacorsi dzieło Wita Stwosza. W II połowie XIV w. Wchodzimy przez neogotycką kruchtę z pięknym gotyckim portalem z ok.

murowanej świątyni. Budowę nowej. pięcioprzęsłowe prezbiterium zamyka pięć ścian ośmioboku. .w 1340 roku król Kazimierz III Wielki wybudował kościół ku czci Bożego Ciała. 1500 a dzwonnicę w latach 1566 . rozpoczęto w 1385. Pod koniec lat 60-tych XIV wieku zmieniono wtedy też koncepcję wyglądu świątyni: pierwotnie planowany korpus halowy (wszystkie nawy równej wysokości). pozbawioną transeptu. Kościół Bożego Ciała jest wzniesioną z cegły i kamienia trójnawową budowlą bazylikową. Pierwszy kościół był drewniany. Mikołaj i Jan ukończyli prace w 1405. Szczyt fasady dobudowano dopiero ok.KOŚCIÓŁ BOŻEGO CIAŁA W KRAKOWIE • Kościół Bożego Ciała w Krakowie.. Prace powierzono rodzinie Czipserów działającej na terenie Kazimierza. . zastąpiono bazylikowym.1582. Czteroprzęsłowy korpus wybudowany jest w systemie filarowo-przyporowym.

Katarzyny. połowy XIV w. Doroty.nie wybudowano jednego z zaplanowanych przęseł. budowę korpusu nawowego ukończono natomiast dopiero w 1426 r. bez transeptu. Konsekracja prezbiterium nastąpiła w 1378 r. .Zbudowany został dla zakonu augustianów z fundacji Kazimierza Wielkiego (sprowadził zakonników z Pragi) ok. wobec czego nie wykończono fasady zachodniej. Świątynia nie posiada wieży (jedynie sygnaturkę). oryginalne sklepienie gwieździste. . Dokładna data rozpoczęcia budowy nie jest znana można przyjąć. że miało to miejsce na początku lat czterdziestych. Pięcioprzęsłowe prezbiterium zakończone jest pięciobocznie. W prezbiterium zachowało się późnogotyckie. KATARZYNY W KRAKOWIE • Kościół św. trójnawowa. jest bazylikowa..KOŚCIÓŁ ŚW. W 1365 r. Z kolei korpus nawowy jest tylko czteroprzęsłowy. zakończono budowę kaplicy w.

KOŚCIOŁY NMP W TORUNIU • KOŚCIÓŁ NMP W TORUNU. Wnętrze przekryte sklepieniami gwiaździstymi. asymetryczna hala bez wieży. 1510-20 . i 4. W XIV w. Drugi kościół prawdopodobnie jednonawowy z wydłużonym prezbiterium i nieco szerszą nawą. • . w nawie głównej sześcio-. późnogotycki krucyfiks z ok. trójnawowa.. Jest to murowana z cegły.rzeźba Chrystusa w grobie z okresu 13801400. w nawach bocznych cztero-. a w prezbiterium o ośmioramiennymi. ćwierci XIV w. czwarty kościół w postaci trójnawowej hali z emporą w nawie północnej powstał w 3. którego kształt nie jest możliwy do dokładnego ustalenia. Obecny. dekorowane motywami maswerkowymi. Przy jego budowie prawdopodobnie poszerzono prezbiterium do dzisiejszej szerokości przy zachowaniu dotychczasowej. powstał trzeci kościół. W kościele zachowała się część gotyckiego wyposażenia wnętrza: drewniane dębowe stalle z początku XV w. Pierwszy kościół z około połowy XIII w.

KOŚCIÓŁ ŚW. JANA W TORUNIU • ? .

. który w latach 14991502 dokonał przesklepienia całego wnętrza. Do 1447 ukończono część wschodnią.1379 mistrz murarski Henryk Ungeradin rozpoczął wznoszenie obecnego kościoła. z jego udziałem wzniesiono korpus nawowy. 1360. w latach 1452-66 podwyższono wieżę o 2 kondygnacje. Budowę ostatecznie ukończono po 1496 pod kierunkiem Henryka Haetzla. Początkowo w tym miejscu stał 6przęsłowy kościół o układzie bazylikowym z niską wieżą zbudowany w latach 1343 —ok.KOŚCIÓŁ MARIAACKI W GDAŃSKU • • Bazylika Mariacka w Gdańsku – kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Od 1485 przy budowie pracował architekt Hans Brandt. Pozostałościami po tym pierwotnym kościele są filary korpusu nawowego i 2 najniższe kondygnacje wieży.

NAGROBEK KSIĘCIA HENRYKA PRAWEGO WE WROCŁAWIU • • • • • • • Pochodzi z kolegiaty św. Strasburgu i Marburgu oraz artyści wykształce-ni w Nadrenii . piaskowiec. Krzyża we Wrocławiu ok. znajduje się w Muzeum Narodowym we Wrocławiu Auror nieznany Rzeźbiarz kształcący się we Fry-burgu Bryzgowijskim.1300-1320 Mikryt. ślady złoceń. tempera.

1370-80 na Węgrzech z czerwonego marmuru • szczątki króla umieszczone w nowej trumnie pochowano na powrót w grobowcu fundacji Ludwika Węgierskiego. .NAGROBEK KAZIMIERZA WIELKIEGO NA WAWELU • nagrobek króla Kazimierza Wielkiego w kształcie tumby z baldachimem. wykonany ok.

Powstała ona około 1370 roku .PIETA Z LUBIĄŻA • Pieta znajdująca się obecnie w Muzeum Narodowym we Wrocławiu a pochodząca z Lubiąża.

XIV w.KRUCYFIKS MISTYCZNY Z KOŚCIOŁA BOŻEGO CIAŁA WE WROCŁAWIU • Krucyfiks Mistyczny z kościoła Bożego Ciała we Wrocławiu • poł. krucyfiks z kościoła Bożego Ciała we Wrocławiu • ozdobą zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie .

opoka polichromowana • Z kościoła św. 1390. Śląsk lub Czechy. Elżbiety we Wrocławiu • Obecnie Muzeum narodowe w Warszawie . ok.PIĘKNA MADONNA Z WROCŁAWIA • Piękna Madonna z Wrocławia.

z kościoła Panny Marii na Piasku we Wrocławiu. 1400 • Wapień polichromowany i złocony .PIETA Z KOŚCIOŁA NMP NA PIASKU • Wrocław. Muzeum Narodowe . mistrz wrocławski.Rzeźba Pieta. ok.

BARBARY. 1450 . ok. Barbary we Wrocławiu (1447.OŁTARZ ŚWIĘTEJ BARBARY Z KOŚCIOŁA ŚW. zachowana tylko część środkowa w Muzeum Narodowym w Warszawie) Pochodzenie obrazu nieustalone. przeznaczonemu dla kościoła Św. Obraz "Matki Boskiej z Dzieciątkiem w komnacie" malarz z pracowni Mistrza Wrocławskiego Poliptyku Świętej Barbary. BARBARY • Anonimowy malarz zawdzięcza swe imię swemu głównemu dziełu: POLPITYKOWI ŚW.

nastawa ołtarzowa wykonana w latach 1477-89 .WIT STWOSZ OŁTARZ MARIACKI • Ołtarz Mariacki w Krakowie to inaczej Ołtarz zaśnięcia NMP .

WIT STWOSZ KRUCYFIKS SLACKERA • KRUCYFIKS zamówiony u Wita Stwosza przez mincerza królewskiego Henryka Slackera (ok. 1491). Zarówno krzyż, jak i postać Chrystusa zostały wykonane w jednym bloku wapienia.

WIT STWOSZ NAGROBEK KAZIMIERZA JAGIELOŃCZYKA

• NAGROBEK KAZIMIERZA JAGIELLOŃCZYKA (1492, kaplica Świętokrzyska w katedrze krakowskiej) autor Wit Stwosz

TRON ŁASKI ZE ŚWIERZAWY
• obraz na desce Tron Łaski ucznia Mistrza z Koszatek • Muzeum Narodowe we Wrocławiu • sprzed 1350 r.

Symbole ewangelistów .

Andrzeja Krzyż Nerona .Krzyż grecki Krzyż łaciński Krzyż jerozolimski Krzyż papieski Krzyż patriarchalny Krzyż prawosławny Krzyż św.

stuła. Eligiusz . Antoniego (laska kątowa T) 11. Św. świnka.skrzyżowane świece. Michał Archanioł .1 lub 2 klucze. Piotr . 40.strój biskupa. 10. kielich z wężem. 20. Ojciec Kościoła. Pantaleon . Urszula . Św.. Św. Krystyn .Proporzec albo kij 5. Erazm . pająk. Jan Nepomucen . Ojciec Kościoła. Św. krzyż T. Jakub Młodszy . Św. Katarzyna . czasem zamiast piersi .piła 12.strój biskupa.wół 4. Maurycy . Bartłomiej .Maczuga. Eustachy . lilia. Św.miecz 9. cierń.korona cierniowa lub krzyż 2. Sebastian .człowiek 2. Św.kogut. Św.ukośny krzyż 2. Św. franciszkanin.szewc 23. kielich i Komunia 3. Salomea.pajęczyna.różaniec. 7. Św. Marcin . Filip . Juda Tadeusz .trzyma koronę.strój biskupa. 22. Błażej . Mateusz . kapelusz z muszlą. Dionizy .bez brody.Zdarta skóra.powój z kiszkami 7. 9. Jan . 34. Św. Jakub Starszy . 8. szyja przeszyta mieczem.w skórze. Izydor . Św. Jan . z barankiem. nóż. Św. Św. 24. Św. Św. Św.piersi na tacy lub w szczypcach. Barbara . Św. 13. z pękiem kwiatów lub jednym kwiatem. Maria Magdalena . Idzi . Antoni .komża . Św.strzały 39. Mikołaj . 3 złote kule. płomienie. Św. 36. Św.pies. Jerzy . Św.kapelusz kardynalski. wskrzeszony Piotrowin. 5. Hieronim . Scholastyka . Występuje w Sądzie Ostatecznym 19. Św.palma i księga.gołąb na księdze. Dorota . Ryta . pszczoły.nożyce. lew. krucyfiks. Św. Elżbieta z Turyngii . halabarda.bułki.Krzyż Św. miecz. Krzysztof .Dominikanka z koroną cierniową. Św.czarnoskóry rycerz 28. Norbert .strój biskupa . Św. Św. Św.jeleń 8. biret. wiosło.młoteczek cyzelatorski 12. Anastazja . Ojciec Kościoła. Św. Pawła. Stanisław .biskup 2. Św. aniołek szepcze do ucha. Św. Św. Zawsze z krzyżem.. 41. Św. Św. Florian . 25. Gertruda . Św. 4. 30. 11.strzały 37. księga. Wawrzyniec .na koniu z płaszczem i żebrakiem 26.Dziecię Jezus na barkach 12. Świętych Wspomożycieli: 1.wieża. Augustyn . Wojciech .skrzydlaty ze smokiem 29.szczypce z zębem.grabie 18. Ambroży. Św. Św. 33.z barankiem 2 korony.łania. Łukasz . Św. Św. 9. Św. Kajetan z Tieny .kajdany. 32. występuje w grupie ukrzyżowania 6. Św. Małgorzata . Katarzyna Sieneńska .strój diakona. 8.szaty mnicha. Św. strój księdza . Agaton .krata strój diakona. 15.smok 10. Św. Św. zastępowany jest przez Św.Dzieciątko Jezus na ramieniu. Agnieszka . Św. Maciej (z toporem) wybrany na miejsce Judasza. Mateusz . Cyriak .strój pielgrzymi.oficer rzymski w zbroi gaszący wodą z szaflika pożar. jabłko królewskie 31. 14. rana na nodze. Jan Chrzciciel . Grzegorz Wielki.miecz i koło 11. żebrak 13. 4. kocioł. 10. Wincenty . Łucja . Św.kątownik.kątownik lub włócznia 13.orzeł.6. W przedstawieniach występuje bardzo rzadko. 6. Roch . Szymon . Św. 7. Św.smok na łańcuchu.diabeł 5.papież z hostią 3. Św. 17. topór. oczy nabite na sztylet. Św. Św. Św. Św.płaszcz gronostajowy 16. broda Rumcajsa 3.lew 3.Inni Święci : ATRYBUTY ŚWIĘTYCH Apostołowie: 1. 38. Symbole Ewangelistów: 1. Św. Apolonia . Agata .5 gwiazd. Otylia .gwoździe lub ręce przygwożdżone do głowy. Św. Paweł . Wit .oczy na talerzu.klęczy przed Dzieciątkiem 21.ucięta głowa. Antoni Padewski . Tomasz .z koszyczkiem. Św. Leonard . figa.mniszka z monstrancją 35. 1. Św. Marek . Pastorał z krzyżem greckim (+) . Andrzej . 27. 14.pojemniczek na perfumy. kamienie. Feliks .zakonnica. 4. Ojciec Kościoła. Św.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->