SZTUKA BIZANTYJSKA

HAGIA SOFIA

Hagia Sofia - kościół w Stambule. Świątynia bizantyjska, ufundowana przez Justyniana I Wielkiego, budowana od 23 lutego 532 do 27 grudnia 537. Była to już trzecia świątynia w tym miejscu. Świątynię zniszczoną w 532r. zbudował ponownie Justynian Wielki, według projektu architektów Izydora z Miletu i Antemiosa z Tralles. Kształt kościoła łączy w sobie cechy bazyliki i budowli na planie centralnym.

ARCHITEKTURA HAGIA SOFIA
• Kształt kościoła łączy w sobie cechy bazyliki i budowli na planie centralnym o wymiarach 70 m x 75 m. Centralna część nawy środkowej przykrywa olbrzymia kopuła o średnicy podstawy wynoszącej 31,2 m na krótszej osi, zaś 32,8 m na dłuższej. Wysokość od posadzki do najwyższego punktu kopuły to 55,6 m. Konstrukcja opiera się na czterech potężnych filarach umieszczonych w narożach kwadratu, oraz 107 kolumnach. W wyznaczony przez filary kwadrat zostało wpisane koło — plan podstawy kopuły. Obciążenia przenoszone są przez cztery pendentywy. Jest to rozwiązanie typowe dla architektury bizantyjskiej. Wszystkie wcześniejsze kopuły opierały się całym obwodem na masywnych murach. Wprowadzona innowacja wywołała iluzję zawieszenia kopuły w powietrzu. Od wschodu i zachodu do kopuły przylegają dwie mniejsze półkopuły przykrywające pozostałą powierzchnię nawy głównej. Jednocześnie wspierają one kopułę centralną. Filary wzmacniają dwie pary przypór zbudowane od południa i północy. Od zewnątrz kopuły zasłonięte są bębnami, w których umieszczono szeregi okien oświetlających wnętrze kościoła. Nad nawami bocznymi zbudowano empory otwarte do nawy głównej. Pod półkopułami nawy boczne od nawy głównej oddzielają półkoliste eksedry. Nawy przykryto sklepieniami krzyżowymi a kolumny połączono arkadami. Kościół poprzedzają dwa narteksy – wewnętrzny i zewnętrzny otwarty na atrium. Do budowy kościoła użyto wiele drogich materiałów. Posadzki i bazy kolumn wykonano z ciemnoszarego marmuru. Do wykonania kolumn zastosowano w większości zielony marmur. Od nawy głównej eskedry oddzielone są kolumnami z czerwonego porfiru będące elementami spolium. Wnętrze kopuły pokrywała złota mozaika a na pendentywach umieszczono wielkie postacie cherubinów. Bogate było także wyposażenie kościoła. W dniu 7 maja 558 kopuła zawaliła się podczas trzęsienia ziemi. Budowla została wzniesiona w szybkim tempie i na granicy wytrzymałości materiałów. Możliwe, że pośpiech spowodował zbyt szybkie obciążenie niewyschniętej zaprawy łączącej warstwy cegieł. Kopułę odbudował, jednocześnie ją podwyższając, Izydor Młodszy, bratanek Izydora z Miletu (prace zakończono w 563 r.). Wewnątrz kopuły umieszczono krzyż, który później zastąpił wizerunek Chrystusa. Więcej zmian wprowadziły przebudowy dokonane po przekształceniu kościoła w meczet. Dodano wtedy wysokie minarety i liczne mauzolea otaczające budowlę. Usunięto część mozaik i fresków a pozostałe zamalowano. Z okresu osmańskiego pochodzi również osiem drewnianych medalionów zawieszonych u podstawy kolumny. Są to doskonałe przykłady islamskiej kaligrafii. umieszczono na nich osiem imion: Allaha, Mahometa, czterech pierwszych kalifów: Abu Bakra, Umara, Uthmana i Alego oraz dwóch wnuków Mahometa: Hasana i Husajna. W XVI w. przywieziono z Miletu i ustawiono w świątyni dwa olbrzymie marmurowe naczynia, w których prawdopodobnie przechowywano oliwę do lamp. W 1934, gdy meczet przekształcono w muzeum, rozpoczęto prace związane z odsłonięciem pierwotnego wystroju budynku.

• •

wdowa po Teofilu będąca wówczas regentką w imieniu syna. następnie zaś kościół wielokrotnie płonął. gdy — począwszy od 726 — z polecenia Leona III niszczono wizerunki Jezusa i Maryi. została zmieniona w muzeum. w 843. Kościół został ograbiony i zbezczeszczony w 1204 przez zachodnie rycerstwo podczas IV krucjaty. Po upadku imperium Osmańskiego Turcja stała się laicką republiką. mihrab i minbar. fontann i innych obiektów. bibliotek. że uczynił to jednak jego syn. Architekt Sinan dodał wówczas minarety. która znów została zniszczona podczas rewolty Nika 15 stycznia 532 roku. Okres ten zakończyła na dobre. jednak za każdym razem szybko go remontowano. W 558 roku kopuła kościoła zapadła się podczas trzęsienia ziemi. zmieniając Ayasofię — jak ją wówczas nazwano — w meczet otoczony kompleksem grobowców. a przez 481 lat muzułmanom. Michała III. w formie bazyliki o drewnianym stropie. zaś otwierając kościół w 537 miał powiedzieć: "Salomonie! Prześcignąłem Cię!" (Νενίκηκά σε Σολομών! – Nenikeka se Solomon!). W 1453 sułtan Mehmed II Zdobywca po opanowaniu miasta miał wydać rozkaz aby Hagię Sofię natychmiast przekształcono w meczet. Wszystko jednak było odchylone o 10° w kierunku południowym od pożądanej osi wskazującej położenie Mekki.HISTORIA HAGII SOFII • Według niezbyt pewnych źródeł pierwszy kościół (pod tym samym wezwaniem). Kolejnym ważnym wydarzeniem w historii Hagii Sofii był okres ikonoklazmu. W 415 podczas panowania Teodozjusza II powstała w tym miejscu nowa świątynia. Kościół wkrótce spłonął w czasie zamieszek w 404 roku. cesarzowa Teodora. został zbudowany już podczas panowania Konstantyna Wielkiego. w 360 roku. cesarz Konstancjusz. W tym samym roku Justynian I Wielki polecił inżynierowi i matematykowi Antemiuszowi z Tralles i architektowi Izydorowi z Miletu rozpocząć odbudowę. Zgodnie z legendą cesarz czerpał inspiracje z rozmów. która przez 916 lat służyła chrześcijanom. Bardziej pewne wydaje się. które prowadził z aniołem. w 325 roku. Z czasem wokół świątyni powstawały kolejne budynki. W związku z tym Mustafa Kemal Atatürk w 1934 polecił aby świątynia. Zgodnie z opisem Prokopiusza z Cezarei cesarz brał czynny udział w planowaniu kościoła i rozwiązywaniu detali architektonicznych. lecz wszystkie elementy chrześcijańskie zatynkowali. • • • • . Turcy nie zniszczyli wnętrza.

Jan Chrzciciel Prodoromos (Zwiastun).MOZAIKA DEESIS HAGIA SOFIA Hagia Sophia .południowa empora . Maria Panna i św. Połowa XIII w. Maria i Jan pochylają się w stronę Chrystusa by wyprosić zbawienie dla ludzkości. .Chrystus.Deesis Mozaika Deesis .

W medalionach po bokach Jezusa znajdują się wizerunki Najświętszej Marii Panny i anioła.MOZAIKI FUNDACYJNE CESARZY Z HAGIA SOFIA Znajdująca się w wewnętrznym narteksie pochodząca z X w. u stóp którego klęczy cesarz Leon VI Filozof . mozaika przedstawiająca Jezusa Pantokratora. Chrystus trzyma w rękach księgę. . Ja jestem światłością świata". w której widnieje inskrypcja "Pokój z Tobą.

który gestem ręki błogosławi. Maria siedzi na ławie. zaś lewą przytrzymuje Jezusa.MOZAIKI FUNDACYJNE HAGII SOFII CD… W sklepieniu głównej absydy wizerunek Matki Boskiej z Dzieciątkiem. . nogi trzyma na stołku. jej prawa dłoń spoczywa na prawym kolanie.

MOZAIKI HAGII CD. za każdym razem. Przedstawia Pantokratora z cesarzem Konstantynem IX Monomachem ofiarującego Jezusowi worek kosztowności po lewej. gdy Zoe wychodziła ponownie za mąż .. Ciekawostką jest. oraz cesarzową Zoe trzymającą zwój.. że twarz cesarza była dwukrotnie zmieniana. znajduje się w południowej galerii.-CESARZOWA ZOE "Mozaika cesarzowej Zoe" z XI w.

Kościół wybudowano na planie ośmiokąta. . Architekt nie jest znany. Rawenna Jej budowę rozpoczął w roku 525 rzymski cesarz Teodoryk. a ukończył w 548 roku cesarz bizantyjski Justynian.SAN VITALE W RAVENNIE Bazylika San Vitale.

MOZAIKI CESARSKIE W KOŚĆIELE SAN VITALE W RAVENNIE Cesarzowa Teodora i jej orszak Cesarz Justynian I Wielki wśród dostojników Cesarzowa Teodora i jej orszak .

Niektóre fragmenty mozaiki dają wyobrażenie o dawnym wyglądzie Rawenny. z drugiej mężczyzn . port w Classe oraz miasto z górującym nad nim pałacem Teodoryka w tle. . którzy zajmują trony przy końcu alei palm daktylowych.budowla z VI w. np.KOŚCIÓŁ SAN APOLLINARE NUOVO W połowie Via di Roma wznosi się bazylika Sant’Apollinare Nuovo zwana Nuovo dla odróżnienia od kościoła w Classe pod tym samym wezwaniem .. ufundowana przez Teodoryka.niosących dary dla Chrystusa i Maryi. Wewnątrz kryją się najbardziej imponujące mozaiki w Rawennie: dwie z nich pokrywają całą długość nawy głównej po obu stronach i przedstawiają procesje męczenników .z jednej strony kobiet.

Rawenna Pałac Teodoryka . „Trzej Królowie”. mozaika w San Apolinare Nuovo . mozaika. ok. 520.święte dziewice Procesja męczenników Autor nieznany.Mozaiki z San Apollinare Nuovo – VI w. bazylika San Apollinare Nuovo.

Sant'Apollinare in Classe – bazylika znajdująca się w porcie Rawenny. . Jeden z wczesnochrześcijańskich zabytków.

Dwanaście owieczek symbolizuje dwunastu apostołów. Apolinary. Św. Jego identyfikację umożliwia inskrypcja: SANCTUS APOLENARIS. Między oknami apsydy stoją biskupi: Ursicinus. ale wychodzące z Jerozolimy i Betlejem. Trzy owieczki uosabiają Piotra. Mozaika na łuku także przedstawia owieczki. Ursus. te znajdujące się między oknami oraz w dolnej części arkady są późniejsze. Mozaika w absydzie Z połowy VI wieku pochodzą mozaiki na sklepieniu apsydy oraz na większej części łuku triumfalnego. Powyżej spomiędzy chmur wychyla się ręka Boga. Sewerus i Eklezjusz. Apolinary – patron kościoła i pierwszy biskup Rawenny. a u dołu archaniołów z VII wieku: Michała i Gabriela. a po bokach stoją Mojżesz i Eliasz. z głową Chrystusa na przecięciu ramion. Jana i Jakuba. Poniżej znajduje się w pozie oranta św. VI w. W szczycie łuku ukazano Chrystusa oraz symbole ewangelistów. W centrum przedstawiony jest na tle rozgwieżdżonego nieba krzyż w typie crux gemmata. Mozaika na sklepieniu apsydy prezentuje bogatą ikonografię.Mozaiki z San Apollinare de Classe w Rawennie – poł. uczestniczących w Przemienieniu Pańskim na górze Tabor. Fragment mozaiki z absydy .

należy do prawosławnych Greków. Autonomiczną Cerkiew Prawosławną Świętej Góry Synaj. KATARZYNY NA SYNAJU.. która wchodzi w skład patriarchatu jerozolimskiego.m. EGIPT Klasztor Świętej Katarzyny znajduje się u stóp góry Świętej Katarzyny. . w Egipcie w muhafazie Południowy Synaj.od grudnia 1973 arcybiskup Władyka Damian (najczęściej przebywa w Kairze lub Raifie w Libanie. Tutejszy przeor nosi godność arcybiskupa Synaju . na półwyspie Synaj. Wzniesiony na wysokości 1570 m n.p.KLASZTOR ŚW. Zwierzchnik Cerkwi jest równocześnie przełożonym monasteru.

HOSIOS LUKAS • Hosίos Loukas – klasztor umieszczony w Grecji kolo miejscowości Distomo. przez pustelnika (?) św. Łukasza. . W obecnej formie klasztor składa się z 2 grup kościołów. Założony w 946r. usytuowany na zboczach Helikonu. Sąsiaduje z nim większa od niego katedra – Katholikon datowana na 1011/12 r. Najstarszą część kompleksu stanowi kościół Theotokos (Panagia) – Matki Bożej zbudowaany przez opata Igoumenosa i Philotheosa przy pomocy cesarza Romanosa II w drugiej połowie X w.

. Fasada była wielokrotnie rozbudowywana i przebudowywana. Konsekracja odbyła się.Fundatorem pierwszego kościoła był doża Angelo Partycipazio.W latach 1063 – 1094 kościół został odbudowany. Marka w Wenecji . MARKA W WENECJI • • Bazylika św. Po 1204 dobudowano narteks otaczający ramię wejściowe kościoła. w 832 ale już w 976 pożar powstały podczas powstania przeciwko doży zniszczył kościół i Pałac Dożów (Palazzo Ducale).BAZYLIKA ŚW.

Mozaika Chrystus Pantokrator z Dafni XI wiek .

Jezus wyciąga za ręce z piekieł Adama. za nimi postępują prorocy i sprawiedliwi tego świata. .tam przecież odnosi pierwsze zwycięstwo. XIV w. Czeluści piekielne są jedyną w całej ikonografii okazją do zastosowania czarnej farby. Wyobrażenie Chrystusa zstępującego do otchłani (anastasis) jest przepiękne w swojej symbolice. Nikt przecież go takim nie oglądał. czasem też Ewę.FRESK ANASTASIS Z KOŚCIOŁA ZBAWICIELA NA CHÓRZE W KONSTANTYNOPOLU • • Na ikonach Chrystus w momencie powstania z martwych przedstawiany jest niechętnie. Często natomiast spotyka się malowidła Jezusa zstępującego do piekieł .

Głowę jego otacza znacznej wielkości złoty nimb z zaznaczonym wyraźnie krzyżem. .PANTOKRTOR Z SYNAJU VI WIEK (IKONA) Wszechwładca ma na sobie obfitą. promieniują one z osoby Chrystusa Pantokratora. lecz wydajcie wyrok sprawiedliwy”. Cztery mało widoczne złociste promienie rozchodzą się w cztery rogi obrazu. 24 gdzie jest napisane: „Nie sądźcie z zewnętrznych pozorów. co wyróżnia w sztuce wschodniej majestat Chrystusa od kultu monarchy ziemskiego. w lewej zaś opartej o udo przytrzymuje księgę Ewangelii otwartą na rozdziale świętego Jana 7. Prawą rękę ma wzniesioną do góry w geście błogosławieństwa. gdyż władców i inne głowy królewskie strojono na obrazach również w aureole. udrapowaną szatę koloru złotego.

wybierano nowych patriarchów. Józef. gorliwie modlono się w obliczu najazdów innowierców. Ikona ta uczestniczyła w wyprawach wojennych wspomagając broniące ojczyzny wojska. Włodzimierska Ikona Matki Bożej była obecna podczas wielu ważnych wydarzeń w historii Rusi i Rosji. umieszczona w Monasterze Wyszgorodzkim ikona unosiła się ze swojego miejsca w cerkwi i zatrzymywała w powietrzu. Podobnie stało się w 1237 r. Przed IV w. Tradycją było również obnoszenie tej ikony w procesji wokół granic miasta podczas najazdów obcych wojsk. Niech z tą ikoną przybywa łaska Tego. Przed nią namaszczano i koronowano książąt i carów. do Włodzimierza. Uznając to za znak Boży książę wyszgorodzki Andrzej Bogolubski wywiózł ją w 1160 r. Matka Boża rzekła: "Od tej chwili wszyscy będą mnie wychwalać. Kiedy ikonę tę oraz dwie inne przyniesiono Bogarodzicy. W połowie V w.IKONA MATKI BOSKIEJ WŁODZIMIERSKIEJ Włodzimierska Ikona Matki Bożej zgodnie z legendą została napisana przez ewangelistę Łukasza jeszcze za życia Bogarodzicy. . W 1395 r. spłonęła cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej we Włodziemierzu. W 1185 r. Sporządzona została na desce ze stołu. podczas najazdu chana Batyja. ikonę przeniesiono z Jerozolimy do Konstantynopola. Ikona ta posiada bardzo dużo wiernych kopii. W 1131 r. który ze mnie został zrodzony oraz Moja". lecz Bogarodzica uratowała przed żywiołem swą ikonę. na którym spożywali posiłki Jezus Chrystus. ikonę przeniesiono do Moskwy. patriarcha konstantynopolitański podarował jej kopię księciu kijowskiemu Mścisławowi. Matka Boża oraz św. kiedy zdarto z niej drogocenne ozdoby. W 1155 r.

ikonostasy soboru Zwiastowania Matki Bożej na moskiewskim Kremlu oraz soboru Świętej Trójcy w Ławrze Troicko-Siergijewskiej. Jego malarstwem rządzi światło. delikatnych czystych barwach. Trójca Starego Testamentu . proporcji. Prawdopodobnie śluby zakonne złożył w Ławrze Troicko-Siergijewskiej. odzwierciedlające duchowe.ikona Trójcy Świętej . Do naszych czasów zachowało się niewiele oryginalnych dzieł Rublowa. włodzimierska ikona Matki Bożej. Ikony [edytuj] Jego najbardziej znane ikony to Święta Trójca (1411). Wraz ze swoimi mistrzami. niebiańskie piękno. pracował nad ikonami do soboru Zwiastowania Matki Bożej na Kremlu w 1405. Spas. . Sergiusza z Radoneża. Mistrzostwo jego sztuki polega przede wszystkim na harmonii. Zmarł około 1430 i został pochowany w Monasterze Spaso-Andronikowskim w Moskwie. Galeria Tretiakowska A.po 1408 roku. W 1408 razem z Teofanem wykonał freski do soboru we Włodzimierzu nad Klaźmą. Rosyjska Cerkiew Prawosławna kanonizowała go w 1988 z okazji obchodów Tysiąclecia Chrztu Rusi. Był uczniem św. Teofanem Grekiem i Prochorem z Gorodca. RUBLOW Urodził się w środkowej części Rosji w Ziemi RstowskoSuzdalskiej (dziś Podmoskowie). rytmiczności linii i konturów. Szkoła moskiewska. Jego dzieła wyrażają idee hezychazmu. Sztukę ikonopisania zdobył w Bizancjum lub Bułgarii. Rozmiar 142 x 114 cm.TRÓJCA ŚWIĘTA ANDRIEJA RUBLOWA Andrej Rublow. Tam też przyjął zakonne imię Andrzej.

. przyodziany w sukienkę koloru karminowego. Prawy policzek Matki Bożej znaczą dwie równolegle biegnące rysy.5 cm. jakby pewnej nieobecności i powagi.MATKA BOSKA CZĘSTOCHOWSKA Ikona powstała najprawdopodobniej w czasach sredniowiecza i namalowana (napisana) jest techniką tempery na drewnianej tablicy o wymiarach: 122. Maryja jest frontalnie zwrócona do wiernych. cztery zaś pozostałe – słabiej. co podkreśla przede wszystkim Jej dominujące oblicze.2 x 3. Na szyi występuje sześć cięć. Jezus spoczywa na lewym ramieniu Maryi. Przedstawia on Najświętszą Maryję Pannę w postaci stojącej z Dzieciątkiem Jezus na ręku. z których dwa są widoczne dość wyraźnie. przecięte trzecią na linii nosa.2 x 82. Obydwie twarze łączy wyraz zamyślenia. Twarz Dzieciątka oscyluje w kierunku patrzącego. choć nie zatrzymuje na nim wzroku.

MARKA W WENECJI • Za głównym ołtarzem znajduje się cenny zabytek jubilerskiej sztuki bizantyjskiej Złoty Ołtarz (Pala d'Oro). Pierwsza plakietka ołtarza została wykonana w Konstantynopolu w 976 r.. sprowadził ją do bazyliki doża Pietro II Orseolo. wielokrotnie przerabianą i wzbogacaną. 400 granatów i 15 rubinów.PALA d’ORO W BAZYLICE ŚW. . Kolejne elementy elementy dodano w 1345. figurki i szlachetne i półszlachetne kamienie. W XII wieku została zastąpiona nową.40 m umieszczono emaliowane płytki i krążki. 300 szafirów.40 x 1. w tym 1300 pereł. W plakietce o wymiarach 3. W 1209 dodano do jej górnej części 6 kolejnych plakietek przywiezionych z Konstantynopola (pochodzą one z kościoła Hagia Sofia lub klasztoru). 300 szmaragdów.

SZTUKA PRZEDROMAŃSKA .

ale w 883 r. opactwo nawiedziło trzęsienie ziemi. W 1321 r.. Mnisi powrócili do swojej siedziby w 718 r. niedaleko ważnej drogi łączącej Rzym z Neapolem. W roku 529 Benedykt z Nursji założył na wzgórzu opactwo – siedzibę zakonu benedyktynów. Napisał reguły zakonu. wywożąc je wcześniej do Watykanu. klasztor jest pomnikiem narodowym. Wysokość 519 m n. U podnóża góry znajduje się miasto Cassino. Benedykt zniszczył budowlę i poświęcił miejsce Janowi Chrzcicielowi. W okresie średniowiecza opactwo stało się swoistym centrum kulturalnym: założono bibliotekę. Kościół został konsekrowany przez papieża Aleksandra II w 1071 r. sprawiało. który od tej pory nieprzerwanie znajduje się w tym samym miejscu. W 1799 r. a mnisi stali się znani ze swoich manuskryptów. pod przewodnictwem opata Dezyderego (przyszły papież Wiktor III).m. niszcząc doszczętnie klasztor. wzgórze zdobyli Saraceni. papież Jan XXII podniósł kościół do rangi katedry i zakończył niezależność zakonu od władzy papieża. niszcząc część zabudowań. że wielokrotnie klasztor stawał się celem prób zdobycia. nad doliną rzeki Liri. W 1349 r. Droga wije się serpentynami po niemal pionowym zboczu. a papież Paweł VI rekonsekrował go w 1964 r. Miejsce klasztoru znajdowało się na dawnej siedzibie świątyni Apollina. W czasie II wojny światowej miały tu miejsce ciężkie walki pomiędzy wojskami alianckimi a Wehrmachtem.. Po wojnie rząd włoski odbudował klasztor. Sporo archiwalnych dokumentów zdołano uratować. • • • • • • • • • . wzgórze we Włoszech ( Apeniny Środkowe). Budowle zakonu odbudowano w XI w.OPACTWO MONTE CASSINO • Monte Cassino (Montecassino). Od 1866 r. Lombardowie zdobyli wzgórze i wygnali mnichów do Rzymu.p. Strategiczne położenie budowli. W 584 r. Podczas II wojny światowej klasztor został doszczętnie zniszczony podczas bitwy pod Monte Cassino. Obecnie turyści ekscytują się karkołomnym wjazdem na szczyt wzgórza. W miejscu tym znajdowało się opactwo benedyktyńskie z 529 roku. dostarczając również pięknych widoków na okolicę. między Rzymem i Neapolem. wzgórze zdobyły wojska Napoleona.

. książę lub biskup Kult relikwii Późnobarokowy zespół budynków opactwa (z XVIII wieku) zbudowany w miejscu średniowiecznego klasztoru benedyktynów. Pd. z zachowaną kryptą z X wieku.KLASZTOR ST. Szwajcaria Fundator: król. GALLEN 820 r.

bez początku i bez końca. szerokość i wysokość są sobie równe. Do budowy kaplicy użyto materiałów z pobliskich budowli rzymskich w Kolonii (najprawdopodobniej z St. symbolizowało nieskończoność nieba. Kwadrat. Kaplica wydaje się mała w porównaniu z innymi częściami katedry dobudowanymi później. natomiast. powstały w VI wieku. W latach 1355-1414 wzniesiono gotyckie prezbiterium. była największym kościołem na północ od Alp. który w starożytności uznawany był za formę doskonałą pomiędzy kołem a kwadratem.KAPLICA PAŁACOWA KAROLA WIELKIEGO W AKWIZGRANIE • • Budowa [edytuj] Bezpośrednią inspiracją i wzorem dla architektów w Akwizgranie był. kanonizowanemu przez antypapieża w roku 1165. wzorowane na Sainte-Chapelle w Paryżu. Budowniczych do prac przy świątyni sprowadzono z zagranicy. Kiedy jednak powstawała. Idealne wymiary kaplicy odzwierciedlają biblijne rozmiary niebiańskiego Jeruzalem: długość. Wielkim Relikwiom Akwizgrańskim oraz Karolowi Wielkiemu. tak by sprostać ogromnemu napływowi pielgrzymów przybywających do Akwizgranu. a jego cztery kąty wyznaczały kierunki niebieskie. • • . Gereon lub też Praetoriumspalast). Karol Wielki marzył o budowli przewyższającej swą doskonałością wszystkie dotychczasowe konstrukcje. Katedra była sukcesywnie rozbudowywana. symbolizował ograniczoną formę Ziemi. Koło. by oddać cześć tzw. kościół San Vitale w Rawennie. Kaplica zbudowana jest na planie ośmiokąta.

Abstrakcyjne wzory witraży bocznych nawiązują do zstąpienia światła z nieba. świecznik Barbarossy). W czasie nalotów najbardziej ucierpiało gotyckie prezbiterium oraz witraże. z Rzymu i Rawenny. symbolicznej siedziby Boga. W przedniej części prezbiterium stoi relikwiarz zawierający domniemane szaty i przepaskę biodrową Chrystusa.AKWIZGRAN CD. Część z nich powróciła do Akwizgranu w 1815 roku i została ponownie umieszczona we wnętrzu katedry w 1840 roku. granitu assuańskiego. • • • • • • . podarowany przez cesarza Fryderyka I Barbarossę i jego żonę Beatrix. Oktogon kaplicy wyznaczają masywne kolumny. Historia najnowsza [edytuj] Pod koniec drugiej wojny światowej. a zarazem jeden z trzech pierwszych w Europie. Wnętrze kaplicy zdobi wspaniały świecznik kolisty z XII wieku (tzw. Szczątki Karola Wielkiego spoczywają w scrinium zbudowanym w 1215 roku przez złotników akwizgrańskich na zlecenie cesarza Fryderyka II. Wyższe partie kaplicy okala dwukondygnacyjna empora oddzielona od wnętrza kościoła przez balustradę z brązu. szaty Najświętszej Marii Panny a także odzienie Jana Chrzciciela (Wielkie Relikwie Akwizgrańskie). Na emporze znajduje się marmurowy tron cesarski z drewnianym siedzeniem. Jego 48 świec zapalanych jest wyłącznie z okazji wielkich świąt kościelnych. Przez lata uważano. była celem bombardowań lotnictwa brytyjskiego. na ziemię. • • • Widok na gotyckie prezbiterium Główne wejście do kaplicy zdominowane jest przez jedną z pierwszych form westwerku. najprawdopodobniej z okazji koronacji Ottona I. 13m szerokości i 32m wysokości) ozdobionym przepięknymi witrażami o powierzchni 1000m2. W 1978 roku katedra w Akwizgranie została wpisana na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO jako pierwszy obiekt na terenie Niemiec. katedra. otoczone szesnastobocznym ambitem zwieńczonym sklepieniem krzyżowym. Większość została zagrabiona podczas francuskiej okupacji Nadrenii i wysłana do Paryża. podtrzymujący kopułę kaplicy. Koronacja ta zapoczątkowała zwyczaj koronowania cesarzy niemieckich w Akwizgranie. Oryginalne kolumny marmurowe zostały sprowadzone na życzenie Karola Wielkiego z Włoch. używając między innymi. Jednak ostatnie badania dowodzą. które po wojnie zostały zrekonstruowane przez Antona Wendlinga. Nieliczne zachowały sie na swoim miejscu. ułożonych na wzór schodów świątyni Salomona w Jeruzalem. do którego prowadzi sześć kamiennych stopni. Przy tej okazji postawiono też wiele nowych kolumn. jednej z najcenniejszych zdobyczy architektonicznych z czasów karolingów. który przetrwał do XVI wieku. że tron ten należał do Karola Wielkiego. Od wschodu kaplica sąsiaduje z wąskim prezbiterium (25m długości. że powstał on w czasach późniejszych. tak jak większość centrum miasta w Akwizgranie. które znajduje się na tylnej ścianie prezbiterium. Nad nią wznosi się ośmiokątny tambour z otworami okiennymi.

. IX w.BRAMA CESARSKA W LORSCH Lorsch.

Kolumbana.BOOK OF KELLS Book of Kells znajduje się w Dublinie w Bibliotece Trinity College ozobny manuskrypt zrobiony przez celtyckich mnichów z około 800 roku pochodzący prawdopodobnie z klasztoru na wyspie Iona założonego przez św. .

781-783 . Akwizgran.EWANGELIARZ GODESKALKA Ewangeliarz Godeskalka (781783) anonimowy znajduje się Paryż. Ewangeliarz Godeschalka. Bibliothéque Nationale Chrystus w majestacie. Szkoła pałacowa. wykonany dla Karola Wielkiego.

810 — Wiedeń . ok.EWANGELIARZ KORONACYJNY KAROLA WIELKIEGO Rozkwitło malarstwo książkowe (Ewangeliarz koronacyjny Karola Wielkiego.

PSAŁTERZ Z UTRECHTU Psałterz utrechcki. wykonany ok. rękopis przechowywany w Bibliotece Uniwersyteckiej w Utrechcie. jedno z najwybitniejszych dzieł iluminatorstwa epoki karolińskiej. 820–830 w szkole miniatorskiej w Reims. .

VIII .WUOLWINIUSZ. ZŁOTY OŁTARZ BAZYLIKI ŚW. mozaika w Apsydzie z IV . nad nim Cyborium baldachim z X w. Ambrożego. złoty ołtarz i freski184 viewsWnętrze typowe dla Lombardzkiej architektury romańskiej nawa przykryta sklepieniem krzyżowo żebrowym wspartym na masywnych fialarach. ołatarz złoty wykonany przez Vuolvinaia w IX wna pomieszczenie relikwi św.AMBROŻEGO W MEDIOLANIE Wnętrze Kościoła SSan Ambrogio. podtrzymywany przez rzymskie profirowe kolumny i dekorowany stiukami.

SZTUKA ROMAŃSKA .

Stefana w Weronie). Romańskie założenia.SZTUKA ROMAŃSKA WE WŁOSZECH • • Architektura romańska we Włoszech. arkadowe galerie.Kościół San Michele w Pawii . Do pierwszych dzieł z okresu romańskiego należy przebudowa opactwa na Monte Cassino przeprowadzona w latach 1066 – 1071. Sklepienia na szerszą skalę zaczęto ponownie stosować dopiero w XII wieku. Na południu Italii istotny wpływ wywiera architektura Bizancjum. Zofii w Padwie i Św.Baptysterium – elewacja . wieloboczne filary spotykane są niezmiernie rzadko. Do podziału wnętrza na nawy stosowane są zazwyczaj kolumny. W tym rejonie budowane są kościoły na planie podłużnym. Dopiero po objęciu władzy kościelnej przez papieża Grzegorza VII daje się zaobserwować pewne uspokojenie w stosunkach społecznych pomiędzy skłóconymi miastami i rodami Italii. Nowe kościoły budowane są jako bazyliki z dachem opartym na więźbach dachowych. W architekturze włoskiej tego okresu panuje zastój. dodatkowo dwie mniejsze absydy na przedłużeniu naw bocznych. Katedra i Krzywa wieża i Pizie. zwłaszcza na północy.wnętrze • • • • • • • Castel del Monte Ożywienie można zaobserwować jedynie na północy. Wejścia poprzedzają portale z dekoracją figuralną widoczną także na fasadach. Powstały w tym okresie: kościół San Sabino (ok. Spotykane na tym terenie motywy dekoracyjne nawiązują do architektury niemieckiej (północ kraju popierała władzę cesarską). pięciokopułkowy kościół San Corato w Molfetta i trójkopułkowy San Francesco w Trani. Na miejscu istniejącego wcześniej kościoła zbudowano od podstaw nowy klasztor wzorowany na zbudowanej w Rzymie bazylice św. Marka w Wenecji. krzyża łacińskiego lub centralno-krzyżowym z kopułą wspartą na trompach lub żaglach.Krzywa wieża i katedra w Pizie. Kościoły mają zazwyczaj absydy w osi głównej oraz. Piotra. Z tego okresu pochodzi także zbudowana w stylu bizantyjskim bazylika św. która często naśladuje osiągnięcia minionych epok. Dla rejonu Toskanii charakterystyczne są okładziny elewacji z wielobarwnych kamieni (ten sposób zdobienia stosowany był we Florencji jeszcze na początku renesansu). Powielane są wzory architektury wczesnego chrześcijaństwa. Fasady rozwiązywane są jako wielopoziomowe. . 1100) w Canosa. anarchii i niepokojów. które niekiedy przesłaniają pułapy.Kościół San Zeno w Weronie . zostały zachowane aż do 1944 r. Podobnie nieczęsto spotyka się wydłużone nawy poprzeczne i jeszcze rzadziej obejścia (wyjątkiem są kościoły Św. początki średniowiecza we Włoszech przypadają na okres wewnętrznych walk. mimo licznych ingerencji poczynionych zwłaszcza w okresie baroku. Wpływy bizantyjskie widoczne są także w wystroju wnętrza. Kolumny portali często są opierane na rzeźbionych lwach lub innych przykucniętych zwierzętach. w rejonie Lombardii. Największą uwagę przywiązuje się do wystroju wewnętrznego i wyglądu elewacji.

O rozmachu podjętych prac świadczy tempo ich przeprowadzenia. O wielkości budowli daje pojęcie zachowane jedno ramię transeptu z wieżą. Nad ramionami transeptu zachodniego. w 1100 ukończono dwie nawy poprzeczne. od strony zewnętrznej. W plan zbudowanego na północ od wcześniejszego kościoła włączono fragmenty Cluny II. Trzeci z kolei i ostatni kościół w Cluny. został konsekrowany w 927 r. W końcowym etapie budowy Cluny II wirydarz został otoczony krużgankami. 1045. szczególnie w Burgundii (Paray-le-Monial. Kampania budowlana była finansowana przez Ferdynanda I Wielkiego. a także nad jego skrzyżowaniem z nawą główną wznosiły się wieże.in. 5-nawową bazyliką z dwoma transeptami i prezbiterium z ambitem i kaplicami promienistymi. nazywany Cluny I. Kościół ten wywarł ogromny wpływ na architekturę romańską. Po jego obu stronach umieszczono krótsze od niego prostokątne pomieszczenia połączone z prezbiterium potrójnymi arkadami. Od zachodu znajdował się 5-przęsłowy narteks poprzedzony wieżami. króla Kastylii i Leon. 955 późniejszy Mayeul rozpoczął budowę nowego kościoła. około 1130 roku po zawaleniu się sklepień dodano łuki przyporowe przy nawie głównej). ostrołukowe były również arkady międzynawowe. Schodkowy układ pomieszczeń kończyły niewielkie absydy otwarte do boku transeptu. personifikacje tonów muzycznych chorału gregoriańskiego). Od strony wschodniej zamykały je niewielkie kaplice zakończone półkolistymi absydami. Na początku XI wieku kościół przykryto sklepieniem kolebkowym a od zachodu zbudowano znacznych rozmiarów narteks. chociaż prace związane z budową nowego klasztoru trwały do ok. przylegały kolejne kaplice dostępne z obejścia i transeptu. Całkowita długość kościoła sięgała ok. Już ok. W 1095 papież Urban II konsekrował pięć ołtarzy w obejściu nowego prezbiterium. Głównym architektem Cluny III był zakonnik Gunzo a jego pomocnikiem Hèzelon (Gunzo był muzykiem a Hèzelon nazywany był matematykiem). Szybko powiększająca się społeczność Cluny wymagała coraz większych budynków. będących arcydziełami rzeźby romańskiej.zachowało się kilka kapiteli z dekoracją figuralną (m. Piotra w Rzymie. między 1053 i 1065 i przez Alfonsa VI. Wnętrze było bogato dekorowane . Do ich dłuższych boków. Autun) i w Niemczech • • • . był największym kościołem w Europie przed budową bazyliki św. budowany w latach 1088-1135 z inicjatywy opata Hugona. Pomieszczenia utworzyły obejście pozwalające na odbywanie procesji. Szybko okazał się zbyt mały. Niektóre elementy architektury kościoła zapowiadały już styl gotycki (nawa główna sklepiona ostrołukową kolebką.KOŚCIÓŁ BENEDYKTYNÓW W CLUNY • • Plan opactwa według Dictionnaire raisonné de l'architecture française du XIe au XVIe siècle Viollet-le-Duca. Wschodnia część kościoła posiadała wydłużone prezbiterium zakończone absydą. sklepienia powstały przed 1121 a w 1130 papież Innocenty II poświęcił kościół i klasztor.0 m a szerokość korpusu 40. Rozwiązanie to było często powielane w kościołach romańskich a wschodnia część kościoła stałą się jego najważniejszym elementem. Zobacz galerię na Wikimedia Commons: Opactwo w Cluny Kościół w Cluny był wielką.0 m. który poświęcono w 981. 1856 Pierwszy klasztor. 190.

że praktyki liturgiczne (np. Za postępującą feudalizacją Kościoła następował rozkład moralny . Częste były nawet odstępstwa od reguły celibatu (nikolaizm). W X w. Wilhelm nadał klasztorowi w Cluny przywilej uwalniający benedyktynów od wszystkich przyszłych zobowiązań wobec władcy i jego rodziny innych niż modlitwa. 215 psalmów na dzień w miejsce 37 psalmów nakazanych przez św. laus perennis) trafiła w potrzebę odnowy religijnej i stała się bardzo popularna. bowiem duchowni woleli przekazywać swoje dobra w ręce dzieci. ale równocześnie nadał opactwu przywilej nominacji kolejnych opatów. niż je porzucać. Opactwo zostało podporządkowane bezpośrednio papieżowi.KOŚCIÓŁ BENEDYKTYNÓW W CLUNY CD. Oba te przywileje uwalniały klasztor od wszelkich powiązań z władzą świecką. • • Fundacja klasztoru [edytuj] Opactwo zostało założone 11 września 910 r. Benedykta) pochłaniały mnichom większość czasu. W tej sytuacji wprowadzona w klasztorze w Cluny surowa reguła narzucająca "wieczną modlitwę" (łac. taka wolność od wpływów świeckich była ewenementem. Normą była symonia i zwierzchność władzy świeckiej nad majątkami kościelnymi. Obowiązek pracy fizycznej przypadł więc w udziale nowicjuszom. przez księcia Akwitanii Wilhelma Pobożnego. tradycyjny benedyktyński model klasztoru jako rolniczo samowystarczalnej jednostki. której każdy mieszkaniec oprócz modlitwy musiał wykonywać pracę fizyczną musiał ulec zmianie. jako że był to szczytowy okres dominacji Cesarstwa nad Papiestwem. Jednak z uwagi na to. • • .duchowni zajmowali się przede wszystkim zarządzaniem swoimi dobrami zamiast duszpasterstwem. Wprawdzie Wilhelm mianował pierwszego opata.

XI w. chór gotycki ..KOŚCIÓŁ W VEZELAY Kościół opactwa w Vezelay.

najmniejszy z zachowanych kościołów pielgrzymkowych. Korpus trójnawowego wnętrza podzielony jest na cztery przęsła. (Początkowo fasadę wieńczył trójkątny szczyt). Jest to pięcionawowa bazylika z trójnawowym transeptem. które otacza wieniec kaplic. Budowę kościoła rozpoczęto ok. Wieża umieszczona nad skrzyżowaniem nawy głównej i transeptu pochodzi z XII wieku. Obejście poprowadzono wzdłuż naw bocznych i transeptu oraz za prezbiterium. największy z zachowanych kościołów pielgrzymkowych. 1050. Prezbiterium otacza ambit z wieńcem kaplic. • .KOŚCIÓŁ PIELGRZYMKOWY SAINT SERMIN W TULUZIE • • Szkoła langwedocka [edytuj] kościół Saint-Sernin w Tuluzie. Korpus kościoła podzielony jest na jedenaście przęseł. 1080 r. obramowań okien i gzymsów. kamień użyto do wzniesienia przypór. konsekracja całego kościoła miała miejsce 19 lipca 1119 (24 maja 1096 konsekrowano ołtarz główny) Sainte-Foy w Conques – budowany od ok.. dwie wieże flankujące fasadę dodano dopiero w XIX wieku. Zbudowany z cegły. Nad nawami bocznymi korpusu i transeptu umieszczono empory . Nad skrzyżowaniem transeptu i nawy głównej zbudowano wieżę ukończoną w okresie gotyku.

latarnie zmarłych. Szczyt fasady zdobi mandorla. ozdobioną bogatą dekoracją rzeźbiarską. Marka w Wenecji. Podobny kształt ma wieża nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptem. a po jego bokach dwupiętrowo rozmieszczone arkady podparte małymi kolumienkami z rzeźbami w niszach pod jej łukami. a nawy przykrywa pięć kopuł opartych na pendentywach. do których nawiązuje kształt wież).KOŚCIÓŁ NOTRE DAME LA GRANDE W POITIERES • • • • Szkoła Poitou [edytuj] W rejonie Poitou budowano kościoły o fasadach flankowanych wieżami przykrytymi stożkowatymi hełmami. kościół Saint-Front w Périgueux – zbudowany w latach 1120 – 1150 przypomina swoim rozwiązaniem bazylikę św. Wieże flankujące fasadę nie pełnią roli przypór. Wieńczą je stożkowate hełmy przykryte kamienną łuską. • . katedra w Angoulême z fasadą z lat 1115 – 1135 kościół Notre-Dame-la-Grande w Poitiers – zbudowany w XII wieku z fasadą z lat 1130 – 1145. Halowy kościół z fasadą sugerującą bazylikowe wnętrze. Z kościoła romańskiego zachowała się wieża i nawa bez przekrycia. Nad łukami trzech portali wejściowych umieszczono figuralną płaskorzeźbę zakończoną arkadkowym fryzem. Zbudowane w formie wiązek kolumn podtrzymujących latarnię otwartą na zewnątrz arkadami (na cmentarzach zachodniej Francji były rozpowszechnione tzw. Jego rzut oparty został na planie krzyża greckiego. Nad środkowym portalem znajduje się duże okno. W XIX wieku dobudowano neoromańską absydę.

jednak w 724 Carcassonne uległo Saracenom. Zbudowała Château Comtal (zamek) i bazylikę Saint-Nazaire.n. Dzięki małżeństwu. gdy Rzymianie ufortyfikowali wierzchołek wzgórza około 100 p.n. odbił je Pepin Krótki. w 1067 Carcassonne stało się własnością Raimonda Rogera Trencavela.e. W kolejnych stuleciach rodzina Trencavel koligaciła się z dynastiami Barcelony i Tuluzy. którzy następnie rozbudowali fortyfikacje (stojące tu po dzisiejsze czasy).e. wicehrabi Albi i Nîmes. wzgórze Carsac było już ważnym ośrodkiem handlu. • • • . na rzecz Franków.CARSCASSONE • • Historia [edytuj] Pierwsze ślady osadnictwa w rejonie Carcassonne są datowane na 3500 lat p. Wizygotom udało się odeprzeć ataki Franków.e. a później obrali je za stolicę kolonii Julia Carsaco (potem Carcasum).n. W 759. W VI wieku Carcassonne zostało przejęte przez Wizygotów. Główna część północnych wałów obronnych pochodzi z tamtych czasów. Carcassonne stało się ważnym punktem strategicznym.. Około 800 p.

a dobudowywane piętra odchylono lekko w kierunku przeciwnym do odchylenia dolnych . podjęto je dopiero w XIII wieku.niewielkie miasteczko w środkowych Włoszech. słynie jednak z . że za kilkanaście lat wieża nie runie. leżące w Toskanii nad rzeką Arno. . Po wzniesieniu czterech kondygnacji lekkie usunięcie gruntu spowodowało przechył wieży. Ósma kondygnacja. powodem tego usytuowanie fundamentów na podmokłym. cieszy oczy turystów. Prace nad dalszą budową przerwano. Pisa .ZESPÓŁ KATEDRALNY W PIZIE Piza.. dalej kpiąc z praw fizyki.. gliniastym gruncie. które jednak nie dają gwarancji.Budowę jej zaczęto w 1173 r. służąca do zawieszenia dzwonu dobudowana została w XIV wieku . Wieża o wysokości ok.. Dzwonnica (kampanila) później nazwana "krzywą wieżą" to część jednego z najbardziej osobliwych zabytków architektury romańskiej na świecie zespołu katedralnego. każdego roku zwiększa swe odchylenie o 1 milimetr..W ten sposób do 1271 r.. Wzmocniono wtedy fundamenty.błędu ówczesnych projektantów .dzwonnicy.55 metrów obecnie odchylona od pionu o 5 metrów. Wbrew obliczeniom architektów wieża do tej pory nie zawaliła się . może poszczycić się wieloma zabytkami. Obecnie przeprowadzane są odpowiednie prace zabezpieczające. podwyższono wieżę do siedmiu kondygnacji.

Monte został zbudowany w czasie XI – XII wieku. bizantyjska mozaika. Podobnie rozwiązano dekorację posadzki. przykrywa otwarta więźba dachowa. Wnętrze podzielone kolumnami o wzorowanych na porządku korynckim kapitelach. Trzy przęsła budowli oddzielają od siebie poprzeczne łuki oparte na filarach wzmocnionym półkolumnami.KOŚCIÓŁ SAN MINIATO AL. MONTE WE FLORENCJI kościół San Miniato al. Trzecie przęsło ma podwyższoną posadzkę. Ściany wewnętrzne i elewacje pokrywają inkrustracje z barwnych płyt kamienia ułożone w geometryczne wzory. na miejscu wcześniejszej budowli jako trójnawowa bazylika. pod którą została umieszczona krypta z sklepieniem krzyżowym. Fasadę zdobi także bogata. .

półokrągłe nisze. wewnętrzny podział został zagęszczony do szesnastoboku. zamiast niszy. Co trzecie pole. nisza ma plan prostokąta.zbudowane na planie ośmioboku. Wnętrze obiega dwupoziomowa galeria. . powyżej których umieszczono czteropiętrową kolumnową galerię oddzieloną poziomymi pasami architrawów. przypadają wejścia poprzedzone portalem. żebrowana kopuła z XIII wieku.BAPTYSTERIUM W PARMIE • baptysterium w Parmie – (XII – XIII wiek) . W grubości muru umieszczono niewielkie. Budowlę wieńczy szesnastoboczna. Elewację zdobią na parterze płytkie arkady. W osi wejścia głównego. W narożach budowli umieszczono przypory.

Po prawej stronie dwie najniższe kwatery wypełniają sceny opowiadające o porwaniu króla Teodoryka do piekła. .KOŚĆIÓŁ SAN ZENO MAGGIORE W WERONIE • Kościół San Zeno Maggiore w Weronie z zachowanym portalem w elewacji zachodniej z ok. Brązowe drzwi zmontowane z rzeźbionych płyt pochodzą z XII wieku. 1138 r. Oprócz typowych dla Lombardii układów lizen. portal zdobią umieszczone po jego bokach dekoracje figuralne w obramowaniach pokrytych wicią roślinną. W kwaterach umieszczono rzeźby ilustrujące Księgę Rodzaju (po prawej stronie) i sceny Nowego Testamentu (po lewej stronie). arkad i lwów podpierających jego kolumny.

które przypominają pnie drzew. We wnętrzu świątyni przechowywane są relikwie św. otoczony kolumnadą. symbolizującymi walkę dobra ze złem. Urna pod ołtarzem zawiera relikwie świętych: Ambrożego. Protazego i Gerwazego. Ambrożego. na którym widnieją płaskorzeźby przedstawiające postacie świętych. w którym eksponowane są dzieła związane ze świątynią.BAZYLIKA SAN AMBROGIO W MEDIOLANIE • Bazylika Sant’ Ambrogio powstała w latach 379-386 z inicjatywy biskupa Ambrożego. na terenie wczesnochrześcijańskiego cmentarza. Ambrożego. niedokończony przez Bramantego. Pod amboną mieści się sarkofag Stylichona z IV wieku. Współcześnie świątynia reprezentuje typowy przykład lombardzkiej romańskiej architektury sakralnej. . ozdobiona wizerunkami zwierząt i ludzi. które znajdowały się w miejscu obecnego kościoła. Przez kolejne stulecia kościół był kilkakrotnie przebudowywany. Warto zwrócić uwagę na kolumny środkowej arkady. W centralnym punkcie kościoła znajduje się cyborium. a w IX powstało atrium (rodzaj dziedzińca). Na końcu nawy północnej znajduje się wyjście na. Cyborium osłania Złoty Ołtarz wykonany w IX wieku przez Vuolvinia. Warto zwrócić uwagę na kolumnę z wężem z brązu. czyli niewielki baldachim z X wieku. Zwinięty w pętlę gad symbolizuje laskę Aarona. Na uwagę zasługuje także romańska ambona. czworokątny dziedziniec (atrium) z kolumnami. Przy końcu południowej nawy watro zwiedzić kaplice grobową Capella di San Vittorio in Ciel d’Oro z IV wieku. Następnie w VII wieku obiekt rozbudowywali benedyktyni. Z krużganków prowadzi wejście do małego muzeum. patrona miasta. Nazwa kaplicy pochodzi od pięknych złotych mozaik na sklepieniu. Do bazyliki prowadzi. Cortile della Canonica (Krużganek Kanoników). który podtrzymywany jest przez cztery rzymskie kolumny i dekorowany stiukami. Dzieło ozdabiają płaskorzeźby przedstawiające sceny z życia Chrystusa i św. których kapitele ozdobione są scenami z Biblii i fantastycznymi zwierzętami. W atrium eksponowane są znaleziska i kamienie nagrobne z cmentarza wczesnochrześcijańskiego. znajdującą się na początku nawy głównej.

ARCHITEKTURA ROMAŃSKA W NIEMCZECH
• W architekturze romańskiej w Niemczech widoczna jest kontynuacja wcześniejszych wzorów architektury karolińskiej. Częściej niż w innych państwach Europy Zachodniej budowane są kościoły o układzie centralnym (np. kaplica w Schwarzrheindorf koło Bonn z 1151 r.), ale i tutaj przeważają budowle bazylikowe, najczęściej kryte drewnianymi, płaskimi stropami, zazwyczaj bogato zdobione polichromią. Wnętrze dzielone jest na nawy przy pomocy kolumn o monolitycznych, kamiennych trzonach ustawionych pomiędzy z masywnymi filarami. Po raz pierwszy to rozwiązanie zastosowano w Saksonii, w budowanym od 961 r. kościele Sankt Cyriakus w Gernrode (kolumny ustawiono na przemian z filarami). Rytm ten powtarzano w zróżnicowany sposób (najczęściej można spotkać ustawienie: filar – dwie kolumny - filar) w budowanych później świątyniach. Częstym rozwiązaniem jest zastosowanie dwóch absyd na zakończeniu nawy głównej oraz dwóch transeptów. Czasami w grubości murów dobudowywano mniejsze apsydiole, lub stawiano dodatkowe absydy na zakończeniach ramion transeptu albo przy prezbiterium. Charakterystyczną cechą niemieckich kościołów są wysokie wieże stawiane nad skrzyżowaniem naw, chórem zachodnim i parami na krańcach budowli. Przy zastosowaniu dwóch absyd i podwójnego transeptu wejście do kościoła umieszczano w elewacji bocznej. Fasady zdobią arkadowe fryzy i galerie, oprócz nich pojawiają się także posągi przedstawiające świętych i apostołów.

KOŚCIÓŁ ŚW. MICHAŁA W HILDESCHEIM
• bazylika Sankt Michael (św. Michała), zbudowana jako kościół klasztoru benedyktyńskiego w latach 1010 – 1033 jako trójnawowa bazylika z dwoma chórami i dwoma transeptami. Do budowli na zakończeniu transeptów przylegają ośmiokątne wieżyczki schodowe. Nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptami umieszczono masywne wieże zbudowane na planie kwadratu. Wnętrze na nawy dzieli rząd filarów i kolumn w rytmie: filar – dwie kolumny – filar. Ich kostkowe głowice w latach 1162 – 1186 ozdobiono płaskorzeźbą. Na zakończeniach naw od strony wschodniej umieszczono półkoliste absydy. Płaskie stropy zostały ok. 1240 r. pokryte polichromią.

KATEDRA W SPIRZE =A=
katedra w Spirze (Speyer), budowana od ok. 1030 do 1061 – trójnawowa bazylika o nawach przykrytych sklepieniami krzyżowymi (początkowo kościół przykryty był płaskim stropem, sklepienia pochodzą z ok. 1090 r.) i przeciętych transeptem. Kościół koronacyjny królów niemieckich. Pod wschodnią częścią kościoła znajduje się królewska krypta. Prezbiterium zakończone absydą. Nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptem umieszczono ośmiokątną wieżę przykrytą kopułą. Cztery wieże schodowe umieszczono po stronie wschodniej i zachodniej. Kościół spłonął w XVII wieku. Po pożarze odbudowany w XIX wieku w stylu romańskim. Podczas odbudowy dodano masywny przedsionek od strony zachodniej.

Miasto jest od stuleci tradycyjnie katolickie i nie brak w nim pereł architektury sakralnej. której podwaliny dał pałac cesarza Konstantyna jest przykładem przemieszanych stylów: romańskiego i gotyckiego. Trewirska katedra. jakie istniały w średniowieczu w Trewirze.KATEDRA W TREWIRZE =B= Trewir ma nie tylko rzymską przeszłość. który jako jedyny pozostał z 40 klasztorów. Warto odwiedzić klasztor Benedyktynów. .

trójnawowa. Chór zachodni kończy wieloboczna absyda. co widać na planie cztery wieże. Posiada. z transeptem z sześcioma wieżami (dwie ośmiokątne nad skrzyżowaniem naw i chórem zachodnim oraz cztery okrągłe rozmieszczone parami po stronie wschodniej i zachodniej kościoła). Od strony wschodniej płytka absyda jest częściowo ukryta w bryle budynku.. . po dwie po obu stronach każdego chóru (czyli prezbiterium. dwuchórowa. Do prezbiterium przylegają dwa pomieszczenia ( zakrystie Wormancka katedra spełnia w 100% idee Zamku Bożego. .KATEDRA W WORMACJI =C= katedra w Wormacji – z XII wieku. Nawy i transept przekryto sklepieniami krzyżowymi.

spłonęła ponownie.KATEDRA W MOGUNCJI =D= katedra w Moguncji zbudowana na przełomie X – XI wieku (katedra konsekrowana w 1009 r. 1100 – 1137). Trójnawowa bazylika z dwoma transeptami i dwoma chórami zakończonymi absydami. odbudowana w 1036. .. spłonęła w dniu konsekracji. Ośmiokątne wieże umieszczono nad skrzyżowaniami nawy głównej z transeptami. Odbudowana została w latach ok. mniejsze wieloboczne wieże umieszczono parami na krańcach budowli.

czy przeważą dobre czy też złe uczynki.6). na której rozgrywa się dramatyczny spektakl. tympanon Sądu Ostatecznego .anioł i diabeł walczą o duszę zmarłego Sceną. gdzie na głos trąb anielskich otwierają się groby. Jest to motyw również przejęty ze Starego Testamentu. Sprawiedliwość wymierzana jest każdemu indywidualnie.• PORTAL KATEDRY W AUTUN • Katedra w Autun. dotknięty cierpieniem. a pozna. Wydanie wyroku poprzedzone jest ważeniem duszy: w zależności od tego. TAKŻE TYMPANON -RZEŹBA MISTRZ GISLEBERTUS • . że jestem niewinny (Hi 31. Lamentujący Hiob. a zmarli ponownie przyoblekają się w ciała. chciał poddać się osądowi Bożemu: niech zważy mnie bardzo dokładnie. podsądny trafi pomiędzy zbawionych albo potępionych. jest bowiem ziemia.

.rzeźbiarz romański.MISTRZ GILBERTUS EWA Z AUTUN • Gislebertus (XII wiek) .

PORTAL . zamkniętych górą rzędami archiwolt w uskokach ujmujących pole wypełnione rzeźbionym tympanonem (p. Po bokach otwór ujmują glify o różnie ukształtowanych profilach. zwłaszcza pod ich półkolistymi łukami zwanymi tympanonami. kolumny lub pilastry. perspektywiczny).jest to dekoracyjnie rozbudowane obramienie otworu wejściowego. bliźniacze. z rzędami kolumienek w szerokich. dźwigające nadproże lub łuk. Portale bardziej rozbudowane mają zwieńczenie w formie odcinków belkowania. bogato dekorowanych rzeźbą figuralną i dekoracyjna.Szczególnie bogatą formę miały monumentalne portale średniowieczne. p. zamknięte górą archiwoltą również uskokowo profilowaną i ujmującą pole wypełnione rzeźbionym tympanonem. portale takie łączyły 2 lub 3 otwory wejściowe(tzw. ostrołukowy itp. W okresie sztuki romańskiej i gotyku rzeźbę umieszczano na fasadach kościołów. W średniowiecznej architekturze sakralnej wykształcił się odrębny typ portali monumentalnych. . potrójne). Zależnie od charakteru podpór i kształtu zwieńczenia wyróżnia się portal kolumnowy. o szerokich rozglifieniach zwykle z kolumienkami. na portalach czyli ozdobnych obramieniach drzwi wejściowych. opracowane architektonicznie i rzeźbiarsko. szczytów itp. arkadowy.OGÓLNIE Portal . filary. zdobione rzeźbą figuralną i ornamentalną. ze względu na znaczne rozmiary portale średniowieczne miały niekiedy otwór wejściowy dzielony środkowym filarem. uskokowo uformowanych ościeżach.

służyła jedynie ilustrowaniu prawd podanych przez Kościół do wierzenia. na której siedzi grzesznik. zwierzęta. tak ściśle zespolona z murem jakby doń "przyklejona". co było wówczas regułą. sylwetek ludzi. Tylko Chrystus trwał na portalach sztywny. a jak ukarane życie grzeszne i pełne pychy. Nazwano te dekoracje rzeźbiarskie "biblia pauperum ". pokazanie im. a na łuku portalu wyobrażono kalendarz w formie znaków zodiaku i przedstawień pracy (dla podkreślenia. a po jego bokach widzimy czterech ewangelistów. W tympanonach portali tronuje Chrystus w mandorli. Tak więc dzieła rzeźby romańskiej służyły nie tylko dekoracji. przeznaczone dla ludzi nieuczonych. jak będzie nagrodzone po śmierci życie cnotliwe i pokora. lecz tam. dalej zaś proroków i świętych. Ikonografia portali romańskich obraca się najczęściej wokół tematu chrześcijańskiego nieba i Sądu Ostatecznego. w niszach i zagłębieniach muru umieszczano postacie świętych. Jego treścią jest misja apostołów. Wokół przedstawione są różne rasy i narody(prawdziwa to encyklopedia ówczesnej wiedzy o świecie). zwierząt i ptaków. • • • • • . odróżniających każdego człowieka od innych ludzi. czasami pojawiała się tam postać diabła symbolizującego zło. o królestwie Chrystusa. była ona nierozerwalnie związana z architekturą. czyli nauczanie przez pokazywanie scen historycznych i wizji religijnych. Do najwybitniejszych rzeźb należą rzeźby z XII wieku w portalach burgundzkich kościołów w Beaulieu i Autun. lecz przeważnie trochę sztucznie dostosowane do miejsca. nieporuszony. odważanie grzechów. Ze wszystkich romańskich tympanonów najszlachetniejszy jest tympanon z Vezelay w Bułgarii. w tympanonie królowali zazwyczaj Madonna lub Chrystus.biblią ubogich. niepiśmiennych. gdzie miejsca było więcej. w ciasnych niszach stoją one "wyprostowane na baczność". nie usiłując w rysach twarzy zaznaczać jakichkolwiek cech charakterystycznych. przeważnie nie umiejących czytać ani pisać. Postać ludzka. surowy. a głowice kolumn oplecione były wymyślnymi ornamentami z roślin. diabły i potwory apokaliptyczne. że nauka wiary odbywa się zawsze i wszędzie). bywają one silnie. Postać więc ukazywano odzianą w długie szaty . z których każdy trzyma w ręku ewangelię. Nad wejściem do kościoła. np. czyli świetlistej tęczy. Cała ta ikonografia pozostawała w związku z nauką Kościoła o niebie i piekle. który na wschodzie przyjęła cerkiew bizantyjska. półokrągłych tympanonach portalu. jakie każdej z nich przypadło na ścianie kościoła. Wolne miejsca i podziały wypełniają najróżniejsze sceny: dusze grzeszników. Nie brak scen traktowanych ze swoistym humorem. Było to więc jak gdyby Pismo Święte w rzeźbionych obrazach.Układy ludzi były bardzo rozmaite. Miały one do spełnienia znacznie ważniejszą rolę: ich zadaniem było po prostu nakłonienie ludzi. czasem nawet nienaturalnie wygięte. o prawdach wiary. Rzeźbę romańską wykonywano najczęściej w kamieniu. Był to ten sam cel dydaktyczny. do wierności nakazom Ewangelii i Kościoła. diabła starającego się przeważyć szalę.ROMANIZM RZEŹBA • • ROMANIZM Rzeźbiarze romańscy mieli własną koncepcję postaci ludzkiej i własny stosunek do architektury. wyobrażająca w romańskiej rzeźbie Boga i świętych. np. I tak np. a służyć miała do nauczania ludzi prostych. anioły.

wydaje się raczej. ozdobione są płaskorzeźbami: druga i trzecia . coraz bardziej ku górze: pierwszą nad drzwiami archiwoltę pokrywa dość płaska . jak architektura. gdy pojawi się gotycka strzelistość. nie rozwija się razem z nimi. czy prestiż ten zawdzięczały znaczeniu. Należy do nich portal opactwa benedyktynów w Malmesbury. Najtrwalszy z tych symboli. są pustymi miejscami po złotym tle. Romańska architektura. jaki znaczą wyciągnięte ramiona Chrystusa. przede wszystkim własnej. coraz bardziej występujące. wyolbrzymiano zbytnio symbolizm tej . W Aulnay-deSaintonge w portalu transeptu kościoła płaskorzeźby występują z tła stopniowo. bo tyle było klińców do ozdobienia. formy rzeźbione podporządkowane są architekturze. co je łączy z chrześcijaństwem.jak na to wskazał H. a nawet w naszym. pelikan. Dwa zwierzęta lew i orzeł cieszyły się szczególnymi względami. następne zaś. Podobnie w kościele Sainte-Marie-des-Dames w Saintes. W portalach dekoracja wypełnia przede wszystkim tympanony i archiwolty łuków.CD… Dostojeństwo tympanonów to sakralna kompozycja. centaur i lew. Wątpliwe jest jednak. czyli wybierania tła . Ale ta ryba była tylko znakiem. zanika. one ją tylko głoszą. gryf. gdzie . podobnie jak i dla nas.górująca nad całością kompozycji różnymi potworkami. często pochodzenia wschodniego.do "prawa ramy". bo znaczą co innego. Wszystkie te zwierzęta mają znaczenie bardziej lub mniej symboliczne. lecz o skomplikowane figury. bazyliszek. Mistrz sztuki romańskiej tworzy figury. Wielkie tympanony nie są kanwami dla wyobrażeń w wieku XII.jak ryba w katakumbach oznaczała Chrystusa. niż wydają się znaczyć . a czwarta . które wyzwalają się z pozorności. on je odsłania. Lew. Oczywiście nie przedstawiają boskiej transcendencji.umieszczono ich pięćdziesięciu trzech. Każde wybitne dzieło romańskie wyobraża wielki chrześcijański symbol.uzyskana prostą techniką champleve. Nie wynajduje ich. a uprzywilejowanie wynikało w znacznej mierze z walorów dekoracyjnych.zamiast zgodnie z "Apokalipsą" przedstawić dwudziestu czterech starców . Krzyż. żmija. I nie chodzi już tutaj o rybę z katakumb. harpia. tłoczą i zniekształcają. gdzie nad postacią Chrystusa wznosi się potrójna arkatura motyw spotykany na bordiurach manuskryptów z tego samego okresu. nie jest cieniem drzewa. zdobiła portale kościołów i opactw. lecz w XIX w.dekoracja o motywach baśniowych zwierząt. Inspiracją była nawet sztuka ludów barbarzyńskich. jakie miały w cywilizacjach starożytnych. ku której prowadziła go liturgia. W archiwoltach i na kapitelach rzeźba dostosowuje się . niegdyś złocone.Artysta czerpie przekonujące formy symboli z tego. uosabia wszechświat. Wiele miejsca zajmowały stwory fantastyczne. byle pozostać w wyznaczonej ramie i jak najściślej do niej przylegać. a postacie ludzkie czy zwierzęce rozciągają się..postaciami ludzkimi. Na archiwolcie z dawnego kościoła Saint-Come w Narbonne wyobrażone są kolejno: sfinks. Rzeźby portali zalicza się do najlepszych romańskich realizacji dekoracyjnych. W ten sposób wszystkie są symbolami. Focillon . której przedstawić nie można. Romański artysta czerpał natchnienie zewsząd. Wydłużanie się postaci nie jest związane z kolumnami: jest od nich wcześniejsze. Chrystus wśród symboli czterech Ewangelistów. jak i rzeźba. jak również kapitele kolumn tych budowli. których sam układ kryje w sobie zagadkowa moc. włączała człowieka w boską jedność. że zagubiono symbolizm czasów pogańskich. Związana z architekturą rzeźba ornamentacyjna miała miejsce uprzywilejowane. bajkowy świat zwierząt. orzeł i byk niegdyś symbolizowały strony świata i tajemne siły ziemi. dość znaczne puste miejsca w Autun.

PORTAL W MOISSAC PROROK ISAJASZ .

PORTALE W SAINT GILLES DU GARD .

Zdobią ją podpierające architraw kolumny o głowicach ozdobionych liśćmi akantu.. SZKOŁA PROWANSALSKA. 1060 r. trzyprzęsłowy kościół z fasadą ozdobioną trzema portalami o kompozycji opartej na motywach łuku triumfalnego. fryz figuralny pod tympanonami. Saint-Gilles-du-Gard – budowla z ok. rzeźby w niszach pomiędzy portalami .SAINT GILLES CD. . kanelurowane pilastry.

and the representation of the Last Judgment on its portal is considered one of the finest examples of Romanesque sculpture. France. . is a major work of Romanesque architecture. Situated in Arles. formerly a cathedral. it features a Gothic choir added in the 15th century. Saint Trophimus.SAINT TROPHIME W ARLES The Church of St. Trophime (Trophimus) is a Romanesque church built in the 12th century . as are the columns in the adjacent cloister.

DRZWI Z KATEDRY W HILDESCHEIMIE Odlewane drzwi do katedry z paralelnymi historiami ze Starego i Nowego Testamentu DZRZWI Z BRĄZU SZTUKA OTTOŃSKA POŁ X DO POŁ XI INSPIRACJA BYŁA SZTUKA KAROLIŃSKA .

I 6480 POWIERZCHNI. a poświęcono w 1322 roku. Do 1400 roku zbudowano dwa piętra wieży południowej. ARCHITEKT GERHARDT. a po 935 roku został przekształcony z trzynawowego kościoła w pięcionawowy. Później był to kościół biskupi . a od XIV do XVI wieku środkowa i boczna nawa kościoła zostały wykonane do wysokości 15 i 18 m. GOTYK . W latach 1842-1880 dokończono budowę. W roku 1248 arcybiskup Konrad von Hochstaden położył kamień węgielny pod budowę nowej. Katedra została po święcona w roku 1880 w obecności Wilhelma I.DZRZWI KOŚCIÓŁA NMP NA KAPITOLU W KOLONII Prace wykopaliskowe pod fundamentami katedry dowiodły. Nic nie uległo zmianie do XIX wieku. Budowę rozpoczęto w 1248 roku. Chór ukończono dopiero w 1320 roku. że już w 50 roku po Chrystusie wznosiła się na tym samym miejscu świątynia rzymska. gotyckiej katedry wznoszonej według wzorów francuskich. NEOGOTYK KATEDRA BAZYLIKA . W niedługim czasie po ukończeniu budowy katedrę uznano za symbol Niemiec. NAJWIĘKSZY BUDYNEK W EUROPIE 157M WYS.

obok zakrystii.KRUCYFIKS BISKUPA GERONA Z KATEDRY W KOLONII Po stronie północnej. znajduje się pochodzący z X wieku krucyfiks Gerona .

złote napisy na kobaltowych wstęgach. Relikwiarz Trzech Króli ma szerokość 110 cm. Życzeniem organizatorów XX ŚDM. w tym ponad 300 gemm i kamei. gospodarczy i kulturalny. Ponad 300 kamei na relikwiarzu stanowi największy ich zbiór na świecie. Według innych źródeł Mediolańczycy do 1158 r. Dowiedzieli się o ich pochodzeniu dopiero wówczas. matka cesarza Konstantyna i w IX w. kadzidło i mirrę. Prawdopodobnie w latach 1181-1225 Mikołaj z Verdun. wiadomo z dziejów życia biskupa Eustorgiusa: według tego dokumentu. jak wcześniej dostały się one do Italii. jeden z najbardziej znanych artystów swoich czasów. Tylko w Ewangelii wg św. nie ma zbyt wiele źródłowych dokumentów. nic nie wiedzieli o posiadanym przez siebie skarbie. zaczęto mówić o nich jako o "królach". Gdy chodzi o Trzech Króli. Pokryty ponad tysiącem szlachetnych kamieni i pereł oraz kolorowymi emaliami relikwiarz otaczają 74 figury z pozłacanego srebra. odbywających się pod hasłem "Przyszliśmy oddać Mu pokłon". w Jerozolimie św. Tak cenne relikwie wymagały szczególnego miejsca. Zbudowany jest w kształcie przypominającym trzynawową bazylikę: obok siebie stoją dwa sarkofagi. złocone postaci proroków oraz królów Dawida i Salomona. by oddać pokłon Jezusowi i ofiarować mu dary: złoto. Tradycja Trzech Króli związana jest z Kolonią od XII wieku.RELIKWIARZ TRZECH KRÓLI MIKOŁAJA Z VERDUN • Ten najcenniejszy klejnot katedry kolońskiej jest największym .a zdaniem wielu także najpiękniejszym . Rainald von Dassel kierujący kancelarią cesarza Fryderyka Barbarossy przywiózł nad Ren jako zdobycz z podbitego Mediolanu szczątki. O tym. Mateusza jest mowa o bezimiennych mędrcach ze Wschodu. łuki spoczywające na podwójnych emaliowanych filarach. bogato zdobione listwy metalowe. zostały przewiezione do kościoła w Mediolanie. która nie potrzebowała już błogosławieństwa papieskiego.apostołów. Rainald von Dassel przyniósł Kolonii w XII wieku nie tylko relikwie. Złocony fronton przedstawia małego Jezusa na rękach Matki Boskiej. następnie chrzest Jezusa w Jordanie. W krótkim czasie Kolonia stała się jednym z największych miejsc pielgrzymkowych chrześcijaństwa. którzy reprezentują całą ludzkość. wysokość 153 cm i długość 220 cm. setki cennych kamieni szlachetnych.polityczny. a w górnej części . a posiadanie relikwii wiązało się w tamtych czasach z wysokiej rangi pozycją w życiu politycznym. W dolnej części relikwiarza znajdują się wielkie. w którym będą przechowywane. natomiast więcej jest legend i spekulacji. na których spoczywa trzeci. którzy przybyli do Betlejem. Rzym. gdy z powodu oblężenia miasta musieli zabrać relikwie z położonego u jego bram kościoła. czczone tam jako relikwie Trzech Króli. Dopiero w tradycji VI w. Santiago de Compostela i Akwizgran. Figury zostały wykonane w latach 1180-1191 przez Nicolasa z Verdun i jego uczniów. Jest pewnym. Helena. Ze względu na ciągle powtarzający się w średniowieczu konflikt o władzę świecką między cesarzem a papieżem. Melchiorem i Baltazarem. Symbolizuje Boga w Trójcy Świętej. stworzył wraz z uczniami tę najcenniejszą pracę kowalską i jubilerską średniowiecza: pozłacane srebrne figury. Dlatego została przygotowana specjalna trasa. jest aby każdy z uczestników mógł nawiedzić relikwie.Chrystusa jako sędziego świata u schyłku dziejów. czy rzeczywiście w sarkofagu złożone są ich relikwie. upłynęło kolejnych 300 lat. przyjmującego pokłon Trzech Króli. kolorowe wstęgi z emalii. Bardziej od niej znane były tylko Jerozolima. doczesne szczątki Trzech Króli miała znaleźć w IV w. którą pielgrzymi przechodzić będą przez katedrę i obok stojącego za okratowaniem relikwiarza. w górnej . Tak więc cesarze niemieccy po koronacji w Akwizgranie zazwyczaj pielgrzymowali do Trzech Królów w Kolonii. a zanim nazwano ich Kacprem. ale także wiążący się z ich posiadaniem gwałtowny rozwój miasta .dziełem pracy złotniczej średniowiecza w Europie. świeccy władcy tłumaczyli to jako dany przez Boga dowód na "prawowitość" ich władzy. • • • • • • . Nie ma ostatecznej pewności co do tego. że w 1164 r.

Relikwiarz wędrował m. Figury po bokach dolnej części przedstawiają proroków.pod prawem. To on ufundował m. na których spoczywa trzeci. W części frontowej na dole znajduje się figura Matki Boskiej z dzieciątkiem Jezus na rękach.powiedział w rozmowie z KNA Arnold Wolf. że mają tak wielkie znaczenie dla wiernych . czas "sub lege" . wieloletni dyrektor Muzeum Diecezjalnego w Kolonii. W 1248 r. która w zasadzie stała się ogromnym kamiennym relikwiarzem dla sarkofagu Trzech Króli.Trzech Króli oraz cesarza Ottona IV. a w górnej części .apostołów. Walter Schulte.in.RELIKWIARZ CD. w górnym .czas łaski.czas po zmartwychwstaniu Jezusa. Początkowo relikwie Trzech Króli znajdowały się w starej katedrze z czasów Karola Wielkiego. • • • • . W dolnej części przechowywano w średniowieczu relikwie Trzech Króli. jednak z licznymi ubytkami i uszkodzeniami.. Mówią o tym napisy zachowane w tych miejscach. by po 10 latach. stanęły w Kolonii wojska francuskie. Tylna część sarkofagu przedstawia trzy wizerunki Jezusa: przywiązanego do kolumny. Z drugiej strony figury Matki Boskiej przedstawiony jest chrzest Jezusa w Jordanie. ukrzyżowanego. sceny z życia Jezusa i z księgi Apokalipsy św. Potwierdzono więc. W tym miejscu spoczywał on bezpiecznie przez całe stulecia. że jedynie figury w części frontowej są wykonane ze złotej blachy. Jego zdaniem. przyjęte później jako herb miasta Kolonii. że były to kosztowne materiały. by wraz z Mędrcami udali się na poszukiwanie Boga". . Powyżej umieszczona jest figura Jezusa . w którym znajdują się relikwie Trzech Króli. Ukazane są w niej dwa okresy: w dolnej części sarkofagu czas przed męką i śmiercią Jezusa. Już w średniowieczu wyodrębniono relikwie głów Trzech Króli. korony na głowy Trzech Króli. "cenny relikwiarz i ukryte w nim doczesne szczątki stanowią dla wiernych wyzwanie. w które owinięte były relikwie wykazało. w bezpieczne miejsce. Prace konserwatorskie trwały wiele lat. Gdy w 1794 r. a obok niej . w górnej natomiast . że tkaninami owinięte były ciała ludzi wysokiego pochodzenia i że tkaniny te mogły pochodzić nawet z I wieku. które spoczywają obecnie na podstawie za zdejmowaną płytą w szczycie relikwiarza. Zwrócił uwagę. Choć nikt dotychczas nie potwierdził prawdziwości relikwii. w 1804 r.in. były szef biura budowlanego katedry w Kolonii. kształtem nawiązywał do kościoła. królów i duchowieństwo ze Starego Testamentu. jakoby sarkofag. są to dwa stojące obok siebie relikwiarze. który uwiecznił się w ten sposób jako mecenas tego dzieła sztuki. abp Konrad von Hochstaden położył kamień węgielny pod budowę nowej katedry. do Arnsberg i Bambergu. Wolf zaprzecza.W tamtych czasach mistrz mógł wykuć całą figurę z jednego kawałka srebra .Sędziego świata z dwoma aniołami po bokach.męczenników Nabora i Feliksa. ważne jest. Jana. Dawniej również i dachy sarkofagu zdobiły reliefy: przedstawiały one m.in. Budowa relikwiarza odzwierciedla myśl teologiczną doby średniowiecza. Badanie tkanin.między Feliksem i Naborem.zwykł mówić nieżyjący już. Jego zdaniem. czas "sub gratia" . kapituła katedralna w tajemnicy przeniosła cały skarbiec. powrócić do Kolonii. a obecny wygląd otrzymał on dopiero po gruntownej renowacji w latach 1961-1973. w tym również relikwiarz. W późniejszym czasie wszystkie relikwie umieszczono w neogotyckiej urnie we wnętrzu relikwiarza. natomiast w górnej części .

zespół klasztorny Kanoników Regularnych (zał. drzewny) i turyst. miner. chem. przem.) MIKOŁAJ Z VERDUN złotnik. kościół (XII. 25 tys. (2005).. XII w. przebudowa XVIII w.. m. klasztor (barok. jeden z pierwszych twórców stylu gotyckiego w sztuce użytkowej. w północno-wschodniej Austrii (kraj związkowy Dolna Austria). wewnątrz słynny ołtarz Mikołaja z Verdun z 1181). (metal. przebudowany. . ośr. w zespole miejskim Wiednia..): rom. nad Dunajem.got.. XIV w. ambona i ołtarz w Klosterneuburgu (1181). relikwiarze Trzech Króli w katedrze kolońskiej (po 1181) i Panny Marii w Tournai (ok.OŁTARZ Z KLOSTERNEUBURGA MIKOŁAJA Z VERDUN • Klosterneuburg [klo:stərnọiburk]. 1205). mieszk.. emalier i odlewnik z Lotaryngii.

a na twarzach postaci wyraźnie malują się emocje. Wiele lokalnych wzorców artystycznych i kulturowych rozprzestrzeniło się szeroko po całym kontynencie. Imponujące obrazy ścienne z okresu wczesnego średniowiecza przetrwały również w absydzie kaplicy w Berze-Ville we Francji. Twórcy malowideł ściennych nakładali farbę na mokry jeszcze tynk. większe – wnętrz budowli sakralnych. Pięknym przykładem są dzieła w kościele Saint-Savinsur-Gartempe we Francji.Angelo w Formis we Włoszech. W przedsionku można podziwiać sceny obrazujące koniec świata oraz Sąd Ostateczny. . Obrazy ścienne malowane taką techniką można spotkać w całej Europie. pełna przepychu forma oraz bogactwo kolorów bez wątpienia wskazują na wschodnie pochodzenie obrazu. Na przykład w hiszpańskim kościele San Clemente de Tahull w Katalonii znajduje się obraz zatytułowany Chrystus tronujący . Na ścianach kościołów malowano całe przypowieści biblijne. którzy w większości nie potrafili czytać.MALARSTWO ŚCIENNE • W średniowieczu obrazy uważano nie tylko za wyraz uwielbienia dla stwórcy. mającej swe korzenie daleko w Konstantynopolu . Miniaturowe malowidła zdobiły okładki biblii. Najstarsze . a także w kościele St. dobrze zachowane malowidła. Dzięki temu freski charakteryzują się trwałością i są w stanie przetrwać setki lat. W malarstwie owym odzwierciedlają się charakterystyczne dla poszczególnych regionów style artystyczne. Ściany krypty pokryto malowidłami przedstawiającymi męczeństwo świętych. W ten sposób starano się przypomnieć wiernym o tym. znajdują się w absydzie krypty świętego Gabriela tej świątyni. oglądanie fresków było praktycznie jednym z niewielu sposobów poznania Słowa Bożego. może również poszczycić się katedra w Canterbury w Anglii. Dzieła malarstwa zachodnioeuropejskiego wydają się być bardzo przestrzenne 0 kolorystka jest tu bardziej stonowana niż na obrazach bizantyjskich. w wyniku warstwa farby nie odpadała potem od warstwy tynku. Cennymi freskami z XII w. Wyrazista. że zmarł on za odkupienie grzechów wszystkich ludzi. Figura Chrystusa jest obramowana grubą. Na galerii nad wejściem do przedsionka ukazano śmierć Chrystusa na krzyżu. Styl ten rozprzestrzenił się dzięki wyprawom krzyżowym. modlitewników. Na sklepieniu nawy widoczne są epizody zaczerpnięte z Pięcioksięgu. lecz także za najlepszy sposób wykładania wiernym zasad wiary chrześcijańskiej.klasyczny przykład sztuki bizantyńskiej. co daje efekt porównywalny z witrażami. Dla ludzi. wyrazistą linią .

FRESKI Z KOŚCIOŁA SAINT SAVIN SUR GARTEMPE • FRANCUSKIE FRESKI ROMAŃSKIE .

FRESKI CHRYSTUS PANTOKRATOR I POKŁON TRZECH KRÓLI Z TAHULL

-PANTOKRATOR Z TAHULL

-POKLON TRZECH KRÓLI Z TAHULL

FRESKI Z PANTENONU KRÓLÓW W KOLEGIACIE SAN ISIDORO LEON

• Bazylika romańska San Isidoro z XI–XVIII w.; mieści relikwie św. Izydora, wielkiego wczesnochrześcijańskieg o uczonego z Sewilli. W podziemiu panteon – mauzoleum królewskie, miejsce pochówku królów Leonu. Wyjątkową atrakcją są freski w kryptach oraz kapitele kolumn, a także skarbiec i muzeum.

TKANINA Z BAUEUX
• Tkanina z Bayeux – ręcznie utkane płótno przedstawiające podbój Anglii przez Wilhelma I Zdobywcę, bitwę pod Hastings w 1066 i życie codzienne mieszkańców ówczesnej Normandii; wybitne dzieło sztuki świeckiej. Tkanina to cenne ikonograficzne źródło historyczne. Jej autorstwo przypisuje się królowej Matyldzie , żonie Wilhelma, nie jest to jednak teza w pełni potwierdzona. Dzieło obecnie znajduje się w muzeum w mieście Bayeux we Francji. Długość tkaniny wynosi 70,34m a szerokość 0,5 metra.

SZTUKA ROMAŃSKA W POLSCE .

Kościół jako patronów otrzymał . W czasie przebudowy kolegiaty powstał stojący obok niej niewielki drewniany kościół św. • W 1705 Łęczycę najechali Szwedzi. niszcząc przy tym także kolegiatę. Aleksego w Tumie. główną nawę.przedsionek osłaniający romański portal. ostatni odbył się w 1547.in.charakter obronnej twierdzy. arcybiskup Janik. a jego fundamenty zasypano. • Budowa kolegiaty [edytuj] • Arcybiskup gnieźnieński Jakub ze Żnina w 1141 rozpoczął na miejscu dawnego opactwa budowę kolegiaty. W 1569 wybudowano przed wejściem głównym renesansową kruchtę . • W latach 1765-1785 z inicjatywy prymasa Łubieńskiego i kosztem biskupa Kajetana Sołtyka kościół został przebudowany w stylu klasycystycznym. miała z założenia .tak jak znajdujące się tu wcześniej benedyktyńskie opactwo . NMP i św. która się schroniła w kościele powiedli ze sobą w niewolę. następca zmarłego około 1148 arcybiskupa Jakuba. . a pozostałych wycięli w pień lub wraz z kolegiatą spalili (w tym czasie spłonął też gród łęczycki[1]. Konsekracja kościoła odbyła się 21 maja 1161. przy okazji zakończonej w 1487 kolejnej odbudowy pojawiły się zachowane do dziś. Prace wykonano pod kierunkiem architekta Efraima Szregera. którego ślady widoczne są do dziś na południowy zachód od kolegiaty). Mógł być to rezultat nawrotu pogaństwa w tym regionie kraju lub też przekazania ziem klasztornych arcybiskupstwu gnieźnieńskiemu.prócz funkcji religijnych . • Od tego czasu w kolegiacie tumskiej odbyło się 21 synodów prowincjonalnych. Prace nadzorował biskup płocki Aleksander z Malonne[2]. • Podczas późniejszych prac nad jej odbudową zacierano częściowo jej dotychczasowy romański charakter. w 1306 Łęczycę najechali Krzyżacy. • Kilkanaście lat później. ale w Zielone Świątki 1293 (albo 1294) Litwini pod wodzą Witenesa zdołali ją zdobyć. • Zniszczenia i przebudowy [edytuj] • Romańska budowla. kolegiata łęczycka . zbudowana z granitu. Aleksego. a także wszyscy polscy biskupi i książęta. przebudowano wieże. zaś klasztor rozebrany. Przez kilka dziesięcioleci kolegiata pozostawała zrujnowana. W 1241 oparła się najazdowi Tatarów. nazywanych synodami łęczyckimi. W 1140 opactwo przeniesione zostało do Mogilna. w tym też czasie powstały we wnętrzu tynki z freskami.kościół o randze archikolegiaty położony we wsi Tum w pobliżu dawnej lokalizacji wczesnośredniowiecznego grodu[1]. Kościół ten należy do najlepszych przykładów architektury romańskiej w Polsce • Historia [edytuj] • Opactwo [edytuj] • Prawdopodobnie z fundacji Bolesława Chrobrego i z udziałem świętego Wojciecha powstało tu pierwsze w Polsce (założone prawdopodobnie w 997) opactwo benedyktynów pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny i św. wziął w niej udział m.Najświętszą Marię Pannę i św. Między innymi po pożarze w 1473. zachodnią fasadę. Pierwszy z nich zwołano w 1181.KOLEGIATA W TUMIE POD ŁĘCZYCĄ Kolegiata pw. Aleksego. część ludności. którzy wrócili tu raz jeszcze w 1331. piaskowca i kamienia polnego. a także okna i wnętrze. Mikołaja. gotyckie ostrołukowe arkady i filary międzynawowe z cegły oraz sklepienie krzyżowo-żebrowe w nawach bocznych.

Obecny sarkofag królewski jest fundacją ostatniego monarchy Stanisława Augusta Poniatowskiego z okazji 100 rocznicy zwycięstwa pod Wiedniem z roku 1783. po prawej jego żony Marii Kazimiery Zwiedzanie grobów królewskich rozpoczyna się w krypcie św. dar Kongresu USA w 200-lecie bitwy pod Saratogą. Jej wnętrze wspiera się na 8 międzynawowych kolumnach z charakterystycznymi kostkowymi kapitelami. Na środku znajduje się odnaleziony w 1938 w czasie prac archeologicznych grób biskupa Maurusa zmarłego w 1118. do sprowadzenia prochów generała doszło jednak dopiero 17 września 1993. W krypcie tej spoczywają: Jan III Sobieski zm. Odbył się on w dniach 22-23 czerwca 1818. Królowa Maria Kazimiera zm. Król Michał Korybut Wiśniowiecki zm. 1716 w sarkofagu ufundowanym w 1840 przez cesarza Austrii Ferdynanda I. Zdecydowano o zachowaniu tajemnicy ze względu na sytuację na ziemiach polskich po upadku powstania listopadowego. W lutym 1818 uzyskano zgodę cara Aleksandra I na pogrzeb Kościuszki na Wawelu. pochowany na Wawelu 31 stycznia 1676 w sarkofagu ufundowanym przez cesarza Austrii Franciszka Józefa I z 1858. Umieszczenie trumny w marmurowym sarkofagu odbyło się już w całkowitej tajemnicy 21 grudnia 1832. 10 listopada 1673. LEONARDA W KATEDRZE NA WAWELU • • Krypta św. W krypcie św. Karol Wojtyła. Obok sarkofagu w 1977 zawieszono brązową tablicę pamiątkową. 17 czerwca 1696 pochowany na Wawelu 15 stycznia 1734. sarkofag był gotowy już w 1981. który zginął w nurtach Elstery pod Lipskiem 19 października 1813. Tadeusz Kościuszko zmarł w Solurze w Szwajcarii 15 października 1817. Gen. Jest to jedno z najlepiej zachowanych i najładniejszych wnętrz romańskich w Polsce. Książę Józef Poniatowski. Leonarda.KRYPTA ŚW. Sarkofag księcia ufundowała siostra Maria Tyszkiewiczowa w 1830. Leonarda . 9 czerwca 1997 jako papież Jan Paweł II odprawił mszę raz jeszcze w 50-tą rocznicę święceń kapłańskich. • • • • • • • . Uroczystości pogrzebowe w Krakowie i na Wawelu odbyły się 22-23 lipca 1817.po lewej stronie widoczny jest grobowiec Jana III Sobieskiego. Władysław Sikorski zginął w katastrofie samolotu w Gibraltarze 4 lipca 1943. Została ona wzniesiona w latach 1090-1117.Leonarda przed ołtarzem projektu francuskiego architekta Viollet-le-Duca ufundowanym w 1876 przez hrabinę Katarzynę Potocką mszę prymicyjną 2 listopada 1946 odprawił ks.

"Bramę Kluskową" (albo "Kluszczaną". • • Kościół św. 1242) w pełni zachowanym budynkiem Wrocławia.późnoromański kościół na wrocławskim Ostrowie Tumskim. katedry Walterowskiej. okolice Damaszku).n. są to prawdopodobnie spolia z tzw. skuwając tynki zewnętrzne i rekonstruując podwójny łuk tęczowy. Zachował się romański portal od strony południowej. drugi jest już renesansowy. jedna z najstarszych ceglanych budowli Wrocławia. Budynek kapituły oraz z nim sąsiadujące mieszczą Muzeum Archidiecezjalne. kośc. IDZIEGO WE WROCŁAWIU • • Kościół św. w którym wystawiono zbiory cennych obiektów sztuki sakralnej. św.e. . Należy do charakterystycznego dla średniowiecznego Wrocławia typu kościołów jednofilarowych (ponadto kośc. jest najstarszym (z pierwszej połowy XIII wieku prawdopodobnie ok.in.KOŚCIÓŁ ŚW. Piotra i Pawła.sklepienie budynku wsparte jest pojedynczym filarem. Idziego we Wrocławiu. Anny. pozostawiono natomiast sygnaturkę. św. kośc. Kamienne profile cokołu kościoła przez swoje cechy stylistyczne wskazują na pochodzenie z wcześniejszej budowli. a arkada z cegieł łączy kościół z szesnastowieczną kapitułą w stylu późnego gotyku. Idziego we Wrocławiu . Sąsiaduje od północy z wrocławską Archikatedrą. tworząc tzw. Klösseltor). Jednofilarowe prezbiterium na planie kwadratu zakończono niewielką trójboczną absydą. Po II wojnie światowej usunięto większość zmian wprowadzonych w epoce baroku. Aleksego) . a także m. egipską mumię (325 p. św. a zarazem najstarszym czynnym do dziś kościołem w mieście.) i kamienne płaskorzeźby z III wieku (Syria. niem. Z dwóch jego portali zachował się jeden w stylu romańskim.

zwłaszcza zaś szersze przęsła wzniesionego przez mistrza Pieszkę prezbiterium. który powstał w latach 13421362 i poza górnymi kondygnacjami wież uzyskał współczesny kształt. jednak już w czasie najazdu mongolskiego w 1241 uległa ona zniszczeniu. Nawy sklepione są krzyżowo-żebrowo. późnogotycki już kościół wykorzystujący wiele starszych fragmentów. Kolejny kościół. powstał w latach 1242-1248. a bocznych . prezbiterium gwiaździście. Wojciecha . Po pożarze z 8 maja 1342 zdecydowano się zbudować nowy.pierwszego kościoła parafialnego lokacyjnego miasta. Do rangi parafialnego został wyniesiony przez biskupa wrocławskiego Laurencjusza (Wawrzyńca) po przekazaniu 1 maja 1226 dominikanom kościoła św.4 m.9 m. Od północy przylega do prezbiterium dwukondygnacyjna zakrystia. Marii Magdaleny i ukończono ją w 1232. łęki przyporowe znajdują się wysoko.10 m przy wysokości murów nawy głównej 22. większy. . przypominające centralne przęsło katedry. Według niektórych źródeł zamiast starszego kościoła wzniesiono wówczas od podstaw romańską świątynię pod wezwaniem św. zaś jego szerokość wynosi 32. Andrzeja Apostoła i św. a przedłużone nawy boczne przy nim trójdzielnie. Kościół ma łączną długość 62. ponad dachami naw bocznych.9. zapewne w romańsko-gotyckim stylu przejściowym. Bazylikowy kościół bez transeptu posiada sześcioprzęsłową nawę oraz prosto zamknięte prezbiterium bez obejścia.PORTAL OŁBAŃSKI • Pierwszy kościół w tym miejscu powstał już pod koniec XI wieku. Ogólny kształt architektoniczny kościoła jest zapewne echem ukończonej w tym okresie katedry.8 m.

które nazwano Tureckimi. Elewacje kościoła otynkowano. zaś dachy naw bocznych podniesiono ponad poziom łęków przyporowych. w 1546 przeniesiono tu romański portal główny z wyburzonego kościoła opackiego na Ołbinie i wmurowano w elewację południową. 23 października (według innych źródeł 23 kwietnia) 1523 Johannes Heß wygłosił w kościele Marii Magdaleny pierwsze na Śląsku kazanie ewangelickie i mimo sprzeciwu kapituły katedralnej wkrótce został jego proboszczem. Odtąd będący własnością rady miejskiej kościół był świątynią protestancką.największy dzwon Śląska o obwodzie 6. W latach 1722-1724 zbudowano w przęśle pomiędzy wieżami według projektu Georga Urbansky'ego nowy prospekt organowy. W portalu głównym umieszczono wykonaną w 1440 rzeźbę przedstawiającą patronkę kościoła. zaś w 1481 ukończono pokryte blachą ołowianą stożkowe hełmy.PORTAL OŁBIŃSKI CD. która dotknęła hełm wieży kościoła św. Elżbiety. gdyż powstały w okresie największych obaw przed inwazją Imperium Osmańskiego. Po katastrofie budowlanej.80 m. • W XV wieku ukończono wieże . używany był przy największych świętach. Już 1 września 1358 zawieszono pierwszy dzwon. gdyż wbudowano tam empory. W XV i XVI w. ze względów bezpieczeństwa usunięto w 1533 nadwątlony hełm z wieży południowej. Do jego rozkołysania potrzeba było 37 sekund. W latach 1564-1581 wzniesiono nowe pokryte miedzią hełmy o formach renesansowych. a od 1386 znajdował się w południowej wieży odlany przez Michaela Wildego Dzwon Grzeszników . zaś w 1447 kolejną przedstawienie Chrystusa i Marii. W północnej wieży zawieszono dwa nowe dzwony.w 1459 po raz pierwszy wzmiankowano Mostek Czarownic (Pokutnic) łączący je na wysokości ostatniej kondygnacji. • . wzniesiono otaczające kościół kaplice. a 1564 z północnej. Kościół posiadał w 1512 16 kaplic i 58 ołtarzy.30 m i wysokości wewnątrz 1. co znacznie zmniejszyło dopływ światła do wnętrza.

. Michała na Ołbinie (jeden z czterech romańskich tympanonów fundacyjnych w Polsce).TYMPANON JAKSY Z KOŚCIOŁA ŚW MICHAŁA NA OŁBINIE Najcenniejsze z nich to: tympanon Jaksy datowany na lata 1160–1163 z dawnego kościoła św.

W postaci Marii. i jej syna zauważa się nuty realizmu. Rzeżba . w darze tej świątyni gmach (przekład J. zwłaszcza w kostiumach. Tobie złożę.Łaciński napis na tympanonie z połowy XII wieku głosi: HAS MATRI VENIAE TIBI DO MARIA MARIAE HAS OFFERT AEDES SWENTOSLAUS MEA PROLES Mario. Maria.Mitkowski). niech ja. Matko Łaski Bożej.TYMPANON FUNDACYJNY Z KOŚCIOŁA NMP NA PIASKU • Tympanon fundacyjny Marii i Świętosława Włastów (Włostowiczów) z kościoła NMP na Piasku . wdowy po Piotrze Właście. a ze mną syn mój.obok cech charakterystycznych dla południowej Francji i Lotaryngii .zdradza wpływy warsztatów Włoch północnych. Świętosław. .

nauczani byli na podstawie rzeźby i rysunku. czyli po sześć w każdej strefie. postacie mają również i dziś nauczać jak mamy postępować. ale także o ich ogromnym bogactwie. południe kojarzy się od wieków z dobrą. Treści zawarte w kolumnach miały wyraźne zadania wychowawcze. Na jednej i drugiej kolumnie jest po 18 postaci. to przez ponad 200 lat nikt o nich nie wiedział. Południowa kolumna wyobraża personifikację cnót. • • . przecież ci ludzie przed wiekami nie potrafili czytać i pisać. Jest to ogromna symbolika. św. Północ zawsze była kojarzona ze złem. by po śmierci trafić do nieba. Wtedy bowiem profesor Zdzisław Kępiński odkrył je w barokowych ceglanych filarach i rozsławił Strzelno na cały świat. Południe mówi jak mamy czynić. Trójcy w Strzelnie jest trzecim takim miejscem w Europie i na świecie. Razem jest zatem 36 personifikacji: 18 cnót i 18 przywar. Datowane są one na II połowę wieku XII i początek wieku XIII. Bazylika św. gdyż były zamurowane do 1946 roku. w trzech kondygnacjach oddzielonych ornamentem roślinnym. są to kolumny z personifikacją cnót i przywar. która toczyła się już od początku naszego istnienia do czasów obecnych. św. Szczególnie dwie kolumny są tak cenne. zatem wszystkie te postacie symbolizują dobre cechy człowieka. Kolumny te są wykonane z piaskowca przywiezionego najprawdopodobniej z Brzeźna – okolice Konina (Wielkopolska). które są znane w całym świecie. w Wenecji (katedra pw. Każda z tych rzeźb jest inna. Jakuba) i we Włoszech. z siłami szatana. Podobne kolumny można podziwiać jedynie w Hiszpanii w Santiago de Compostella (katedra pw. Marka). Natomiast północ jak nie mamy postępować by nie trafić do piekła.RZEŹBIONE KOLUMNY W STRZELNIE • Romańskie kolumny ze Strzelna należą do najcenniejszych zabytków sztuki romańskiej w Polsce. Chociaż mają już ponad 800 lat. ciepłą stroną. Natomiast druga kolumna północna przedstawia personifikację przywar – wady i grzechy ludzkie. za pomocą którego oglądający może rozpoznać symboliczne jej znaczenie. Świadczy to ogromnej mądrości sióstr norbertanek już w czasach średniowiecza. posiada własny atrybut. Na tych kolumnach jest pokazana walka Dobra ze Złem. aby dążyć do świętości. Jest to też „biblia pauperum”.

Mądrość (roztropność) – z księgą w ręku. Kolumna północna – kolumna przywar. Największą szkodę przypisuje się wojskom szwedzkim.Chrzest jest uznawany jako źródło wszelkich cnót. Bluźnierstwo – postać z oszczepem bez ostrza. których identyfikacja jest niemożliwa. Rozpustę – naga postać kobieca zasłaniająca wstydliwe części ciała. Pokój Chrystusowy – lewa ręka uniesiona w geście powitania. Krzywoprzysięstwo – postać ma jedną rękę na księdze a drugą unosi w geście przysięgi. taki sam motyw możemy zaobserwować na tympanonie zwiastowania.KOLUMNY W STRZELNIE CD. jednak dłonie są użyte odwrotnie niż powinny. Zawiść – kobieta trzymająca węża. Każdy kto zobaczy te romańskie kolumny będzie chciał jeszcze wrócić w to miejsce by je podziwiać ponownie. strona szatana. możemy wyróżnić następujące grzechy i wady na tej kolumnie: Gniew – kobieta szarpiąca oburącz ze złości własne włosy. Pychę – postać zachwyca się wręcz swoim długim przepięknym warkoczem. w taki sam sposób rycerstwo oddawało posłuszeństwo swojemu władcy. Wśród wszystkich postaci zawartych na tej kolumnie możemy odczytać: Sprawiedliwość – postać trzyma w ręku wagę. Posłuszeństwo – ręce są otwarte do obserwatora. Morderstwo – młody mężczyzna w tunice rycerskiej z długim mieczem. że północ to strona zła. które ze świątyni podczas potopu zrobiły stadninę do koni i mieczami dla zabawy niszczyli te cudowne kolumny. Cierpliwość – wyciągnięty palec wskazujący na klatce piersiowej. oraz z obłoków wyłania się błogosławiąca Ręka Boża. gdyż w myśl nauk Kościoła . Zgodnie z zasadą średniowiecza. Nie przypadkowo właśnie ta scena znalazła się na kolumnie cnót. Głowica tejże kolumny przedstawia chrzest Chrystusa w Jordanie z aniołami w narożnikach. Pokorę – ręce skrzyżowane na piersiach i głowa pochylona – w średniowieczu to królowa cnót. gdyż są bardzo zniszczone. która wyraźnie łapczywie coś zjada. Czystość – niewiasta trzyma berło zakończone kwiatem lilii. Wiarę – postać trzyma dwa krzyże. Wstrzemięźliwość – szeroko otwarte ramiona przez kobietę. • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • Tak bardzo bogaty program ikonograficzny romańskich kolumn ze Strzelna jest przypisywany wybitnej znajomości przez norbertanki utworów literackich i teologicznych. Kolumna południowa – kolumna cnót. Obżarstwo – postać. Na obu kolumnach jest wiele takich postaci. a szczególnie dramatu Hildegardy z Bingen „Korowód cnót”. . Swawolę – młody człowiek z dzwonkiem uniesionym w prawej ręce.

składały się z 24 kwater i 2 prostokątnych. Wykonano je z brązu. 1130 1144 katedry płockiej przez biskupa Aleksandra z Malonne. Poszczególne kwatery są oddzielone wypukłymi listwami. ozdobionymi ornamentem roślinnym i zwierzęcym. . Oba skrzydła drzwi wieńczą kwatery o podwójnej szerokości (prostokątne).DRZWI PŁOCKIE Powstały w połowie XII w. w Magdeburgu z przeznaczeniem dla nowo wzniesionej w l. odlanych oddzielnie i zamocowanych na drewnianych dębowych ramach.

Wojciecha od narodzin do śmierci męczeńskiej. najcenniejszy zabytek sztuki romańskiej w Polsce. 328 x szer. którego fragmenty (pojedyncze grupy liter) odczytał w XIX wieku kan. bardziej wypukłe w całości. "Porta Regia" . imię artysty. odlane z brązu metodą wosku traconego (lewe. 84 cm i prawe 323 x 83 cm). Drzwi zdobi 18 scen z życia św. 1175 (nie znany dokładny czas i miejsce) za panowania księcia Mieszka III Starego. Ignacy Polkowski. Osadzone w portalu wewnętrznym kruchty południowej Archikatedry gnieźnieńskiej. a prawe w 24 częściach i zlutowane). Prawdopodobnie zawiera on m.DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE • Drzwi Gnieźnieńskie ("Porta Enea" . Umocowane na nich kołatki w kształcie lwich głów odlano oddzielnie. i. który wykonał Drzwi Gnieźnieńskie. Skrzydło lewe zawiera obrazy z pobytu świętego w Czechach.Drzwi Spiżowe. Oba skrzydła różnej wielkości (lewe wys. • .Drzwi Królewskie) unikalny zabytek romańskiej sztuki odlewniczej. Na pionowej listwie skrzydła lewego istnieje słabo widoczny napis. zawierają po dziewięć kwater z płaskorzeźbami scen figuralnych i obramowanych bordiurą zdobioną ornamentem roślinnym z wplecionymi postaciami ludzi i zwierząt. wykonane ok. a prawe z działalności misyjnej w Polsce i w Prusach (w układzie od góry do dołu). Niemczech i we Włoszech (w układzie od dołu do góry).

oddanie chłopca w 972 do szkoły Otryka przy katedrze w Magdeburgu. Aleksego na Awentynie (upuszczony przez Wojciecha gliniany dzban z wodą lub winem nie rozbił się. złożenie chorego dziecka na ołtarzu i ofiarowanie go do stanu duchownego. Bonifacego i św. oskarżenie przez Wojciecha Żydów o handel niewolnikami chrześcijańskimi przed księciem czeskim Bolesławem II Pobożnym (napomnienie go. modlitwa nocna Wojciecha przed kaplicą męczenników w Pradze lub Magdeburgu. 995 w rzymskim klasztorze św. uzdrowienie człowieka opętanego złymi duchami. co uznano za cud). by przestał tolerować handel niewolnikami). widzenie senne Wojciecha (Chrystus domaga się. • .DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE SKRZYDŁO LEWE • • • • • • • • • Skrzydło lewe: narodzenie i kąpiel Wojciecha w 956 w Libicach. cud z dzbankiem ok. by przestał tolerować ten stan). nadanie Wojciechowi godności biskupa w 983 w Weronie (cesarz Otton II wręcza Wojciechowi pastorał).

kazanie Wojciecha do Prusów. sprowadzenie ciała Wojciecha z Prus do Gniezna. złożenie ciała Wojciecha w grobie w Archikatedrze gnieźnieńskiej (w 997) w obecności biskupa i księcia Bolesława Chrobrego • • • • • • • • . chrzest nawróconego Prusa (scena oparta na przekazach). Wojciecha. bratem przyrodnim Radzimem Gaudentym oraz Boguszem Benedyktem i orszakiem zbrojnych (na brzegu stoją uzbrojeni Prusowie). wykupienie ciała Wojciecha (wg legendy książę Bolesław Chrobry wykupił je ilością złota równoważną jego ciężarowi). ostatnia msza św. śmierć męczeńska Wojciecha 23 kwietnia 997 (scena przebicia oszczepem i obcięcia głowy).DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE SKRZYDŁO PRAWE • • Skrzydło prawe: przybycie Wojciecha łodzią do kraju Prusów w 997 z dwoma mnichami. wystawienie na marach ciała Wojciecha owiniętego w całun i głowy jego wbitej na pal strzeżonych przez orła.

SZTUKA GOTYCKA W POLSCE .

PREZBITERIUM KATEDRY WE WROCŁAWIU ?

KAPLICA ŚW. JADWIGI W TRZEBNICY
• • Kaplica św. Jadwigi znajduje się w bazylice św. Jadwigi w Trzebnicy. Jest ona pierwszym w Polsce obiektem zbudowanym w stylu czysto gotyckim. Została wzniesiona w latach 1268– 1269. Mieści się w niej imponujący, barokowy sarkofag św. Jadwigi, wykonany z marmuru i alabastru. Pod baldachimem, wspartym kolumnami, spoczywa alabastrowy posąg św. Jadwigi . Obok znajduje sie kaplica św. Jana .

SZTUKA GOTYCKA

Całą szerokość fasady zajmują trzy portale.. Środkowy. poświęcony Matce Boskiej. 1210 r. a więc najstarsze spośród wszystkich. dość długim prezbiterium i podwójnym obejściem na półkolu. usunięto kapliczki i wybudowano pięć dużych kaplic. Filar dzielący odrzwia ozdobiony jest figurą NMP z Dzieciątkiem.portal św. W całej budowli umieszczono dużą ilość witraży. między innymi dzięki powieści Dzwonnik z Notre Dame francuskiego pisarza Wiktora Hugo. Pierwotnie miało ono tylko trzy małe kapliczki.. zwieńczone baldachimami. 1220-30 r. Budowa jej trwała prawie 170 lat (11631330). • • • • • • • .: genealogię Maryi. element charakterystyczny dla gotyckich katedr francuskich. pochodzi z ok. Dokładne przyjrzenie się fasadzie środkowego portalu od razu odkrywa jej asymetryczność: lewy portal. Jest to kościół pięcionawowy z krótką nawą krzyżową.in. Anny .in. największy portal Sądu Ostatecznego. Zaśnięcie i Zmartwychwstanie. Zwiastowanie. w górnych częściach widzimy m. Zamiast kolumienek (jak to było w stylu romańskim) mamy na cokołach lub wspornikach ustawione figury. ale zdobiący go ostrołukowy tympanon zawiera rzeźby sprzed 1180 r. m.. Koronację Maryi. Wyrzeźbiono na nim scenę Sądu Ostatecznego. 1220 r. z czego środkowy jest najszerszy. Jej nazwa. zachowanych w katedrze. jak to bywa w gotyckich katedrach. postać Chrystusa w górnej części tympanonu) pochodzi z I połowy XIII w. Pod rozetą ciągnie się tzw. które wprowadzają grę światła w wielkiej i zazwyczaj. W drugiej połowie XIII w. Łuk portalu wpisany jest w trójkątne obramowanie.. na śladach po dwóch kościołach powstałych jeszcze w IXw. galeria królewska. Prawy portal .KATEDRA NOTRE DAME W PARYŻU • • Notre-Dame de Paris . obok niej inicjator budowy katedry – biskup Maurice de Sully i król Ludwik VII w otoczeniu aniołów. Nad środkowym portalem umieszczono przepiękną rozetę rozświetlającą wnętrze świątyni. i przedstawia w reliefach sceny z jej życia. Jedna z najbardziej znanych katedr na świecie.in. ale jedynie kilka fragmentów rzeźb (m. zwanej Cité. W najwyższej części łuku znajduje się płaskorzeźba Matki Boskiej Tronującej z Dzieciątkiem.gotycka katedra w Paryżu. tłumaczy się jako Nasza Pani i odnosi się do Matki Boskiej. reszta to XIX-wieczna rekonstrukcja. Wzniesiono ją na wyspie na Sekwanie. pochodzi z ok. mrocznej budowli.powstał ok. Boże Narodzenie.

ale już w 1194 pożar miasta zniszczył całość. składające się z wykutych w skale filarów. na które ściągały tłumy pielgrzymów. Jej fundamenty stanowią grube. Ustawiano też rusztowania. odprawianej najczęściej w akcie pokuty za grzechy. Kolorowe kawałki szkła łączono ze sobą ołowianymi spojeniami i żelaznymi prętami. Po zachodniej stronie katedry znajdują się dwie 90-metrowe iglice. Liczne posągi W katedrze znajduje się 160 kolorowych witraży. czyli suknia.położony w sercu katedry. Katedra w Chartres była jako pierwsza we Francji poświęcona Najświętszej Dziewicy. Aby mury. Wewnątrz i na zewnątrz budowli znajduje się ponad 10 000 rzeźb z kamienia i szkła. oprócz frontu katedry. Została więc ona odbudowana w latach 1194 . za pomocą wielokrążków. Labirynt w środku Drewnianą konstrukcję dachu składano na ziemi. tak zwane słupy przyporowe połączone z murami za pomocą łuków przyporowych. budowano przypory. Pozwalają one uzyskać stabilność budowli i absolutnie równą podstawę. mury.1220 . zaś kamienie potrzebne do budowy dachu. Poza funkcją dekoratywną umożliwiał on człowiekowi średniowiecza odbycie na kolanach wędrówki.sancta camisia. Obecna gotycka katedra powstała na ruinach katedry romańskiej. mogły unieść ciężar sklepienia. W średniowieczu co roku odbywały się tu cztery wielkie odpusty. wśród nich znaleźć można sławną Błękitną Różę lub Najświętszą Marię Pannę Pięknego Szkła. wpuszczone w ziemię na głębokość 8 metrów. wyższa i bardziej wyszukana pochodzi z roku 1513. W 1979 roku Katedra została wpisana na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO • • • • . zaś niższa i mniej wyszukana z lat trzydziestych XIII wieku. Wydarzenie to zostało uznane za cud i postanowiono odbudować katedrę. Nie znamy nazwisk budowniczych katedry. którą ponoć miała na sobie Maria Panna podczas narodzin Chrystusa.KATEDRA W CHARTRES • • Katedra w Chartres. właściwie: Cathédrale Notre-Dame de Chartres gotycka katedra pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. w Chartres. rozumianej jako pielgrzymka do Ziemi Świętej.trwało to przeszło 30 lat. a następnie. wciągano ją aż na górną krawędź murów. Została ona wybudowana w XII wieku. wciągano za pomocą wciągarki. W środku znajduje się również największy w Europie labirynt . jej budowa rozpoczęła się w 1145. we Francji. Podczas pożaru ocalała święta relikwia . zajmują one łączną powierzchnię 2000m².

prostokątne pole nawy głównej przykryte sklepieniem sześciodzielnym . do każdych dwóch kwadratów sklepień krzyżowo-żebrowych naw bocznych przyporządkowane jest jedno.KATEDRA W LAON katedra Notre-Dame w Laon (departament Aisne ) – trójnawowa z trójnawowym transeptem i półkolistym obejściem wokół prezbiterium.

Kolejne próby zbudowania jeszcze smuklejszych obiektów kończyły się katastrofą (Katedra w Beauvais). 1500 pierwotny podział rozety zastąpiono płomienistym maswerkiem. którego siedem boków okala podwójne obejście. Wysokość nawy głównej katedry w Amiens sięga 42. Do 1236 ukończono ją na wysokości pasa z rozetą. Do niego otwiera się siedem kaplic. Od frontu budowlę flankują dwie masywne wieże. Wyższe piętra wież dobudowano w latach 1366 – 1400 a w ok.5 m wysokości. część prezbiterialną ukończyli Thomas de Cormont i jego syn Renard. Wieże te nigdy nie zostały zbudowane. Korpus trójnawowej bazyliki w połowie długości przecina potrójna nawa krzyżowa (wnętrze katedry ma długość 106. z których środkowa. poświęcona jest NMP. Przeszklenie tych otworów stało się możliwe po zastosowaniu dwuspadowych dachów nad obejściem. Pięcionawowe prezbiterium nawę główną ma zakończoną połową dwunastoboku. . Od doskonałości wnętrza odbiegają proporcje fasady. Wrażenie lekkości wnętrza potęguje prześwietlony pas triforium w części prezbiterialnej. nie ukończono też zwieńczenia wież zachodnich (miały otrzymać wysokie hełmy. smukła wieżyczka nad skrzyżowaniem nawy głównej z nawą krzyżową.0 m). Zaprojektował ją Robert de Luzarches. Jej smukłe proporcje (3:1) czynią z niej wzór budowli tego okresu. Znaczna wysokość budowli spowodowała wprowadzenie dodatkowego pasa pomiędzy zwieńczeniem portali a fryzem królewskim. Cztery kolejne miały stanąć parami na zakończeniu ramion transeptu. Ukończona została tylko niewielka.KATEDRA W AMIENS Katedra w Amiens (departament Somme) szczyci się uznawaną za najdoskonalszą pod względem proporcji katedrą zbudowaną w latach 1220 – 1288. najgłębsza.

Całe wnętrze (wraz z głębokością środkowej kaplicy) długość 141. . Część wschodnia została ukończona już w 1241 r. Wnętrze silnie akcentują linie pionowe. Trójnawowa bazylika z potrójną nawą poprzeczną i krótkim. pięcionawowym prezbiterium zamknięta jest w części wschodniej obejściem. Katedra słynie z witraży i bogatej. Żebra sklepienia schodzą poprzez pas triforium na półkoliste kolumny. rzeźbiarskiej kompozycji fasady.KATEDRA W REIMS Podobna w swoim planie do katedry w Amiens jest zbudowana w latach 1210 – 1300 katedra w Reims (departament Marne). Zaprojektował ją Jean d'Orbais.0 m a wysokość trójkondygnacyjnej nawy głównej osiąga 38.0 m. do którego przylega pięć kaplic. Otwory okienne obejścia i kaplic wzbogacono jednymi z pierwszych laskowa.

w którym pochowani zostali żołnierze polegli w czasie II wojny światowej. • • . na wysokości 47 metrów. miejscu pod względem liczby ludności. Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 54 190 osób. w departamencie Oise. natomiast pod względem powierzchni na miejscu 16.624 osoby/km² (wśród 2293 gmin Pikardii Beauvais plasuje się na 3. w regionie Pikardia.o najwyższym sklepieniu. a gęstość zaludnienia wynosiła 1.).KATEDRA W BEAUVAIS • • Beauvais to miejscowość i gmina we Francji. W wyniku trzech koleejnych katastrof podczas jej budowy powstał tylko chór i transept. nawa nie została ukończona. W Beauvais znajduje się jedna z najsłynniejszych katedr francuskiego gotyku .pod wezwaniem św. Piotra . W Beauvais znajduje się również cmentarz wojskowy.

Mały Pałac (Petit Palais). Inne ważne budowle to romańska katedra z freskami Simone Martiniego. W kompleksie znajdującym się na Rocher des Doms znajduje się obok tzw. zamieszkiwany niegdyś przez kardynałów. m²). zbudowana z białego kamienia warownia jest najwiekszą gotycką budowlą w Europie (powierzchnia 15 tys. . Potężna. Ramparts oraz most Pont St-Benézet.Pałac Papieski (Palais des Papes) w przeszłości był siedzibą papieży. Cały kompleks o znacznej wartości historycznej został w 1995 roku wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.PAŁAC PAPIESKI W AVINIONIE • Imponująca budowla z XIV wieku w stylu gotyckim .

1379 Henry Yewele. Budowę korpusu kościoła rozpoczął dopiero w ok.1503 przez Johna Wastella. Po czterech latach zastąpił go Anglik o tym samym imieniu. od budowy prezbiterium. Wysoka wieża nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptu została zbudowana w latach 1490 .0 m ukończono w 1411 (długość całego kościoła wynosi 158. Korpus o długości 57. .KATEDRA W CANTERBURY • katedra w Canterbury zbudowana w miejscu istniejącej wcześniej i zniszczonej przez pożar w 1174 budowli romańskiej. Jego niskie obejście otwiera się na chór arkadą ostro zakończonych łuków. architekt francuski. który ukończył je w 1185. Pierwszym budowniczym był Wilhelm z Sens.0 m). Pracę rozpoczął w 1174 r.

zbudowana w latach 1180 . Środkową część fasady wieńczy szczyt ozdobiony dwoma rzędami rzeźb. .KATEDRA W WELLS • katedra w Wells.1425 bazylika z potrójną nawą krzyżową i dwoma niskimi wieżami od frontu. poprowadzonym przez wprowadzenie gzymsów obejmuje wieże i elewację korpusu katedry. Wieże tylko w niewielkim stopniu są wyższe od elewacji nawy głównej. Linie poziome równoważą pionowe podziały sześcioma przyporami i powtarzalnymi detalami architektonicznymi w postaci nisz. Kompozycja frontu z podziałem poziomym na dwie kondygnacje. arkad i wimperg. z których wyższy przedstawia postacie apostołów.

1284. Od strony południowej do kościoła przylega czworoboczny dziedziniec otoczony krużgankiem zbudowanym w okresie 1263 . Budowlę przecinają dwie podwójne nawy krzyżowe. z którego można przejść do ośmiobocznego kapitularza.KATEDRA W SALISBURY • katedra w Salisbury. Nad transeptem przecinającym korpus w połowie długości wznosi się na 123.0 m wieża (najwyższa w Anglii). . trójnawowa bazylika z trójnawową kaplicą Mariacką zbudowana w latach 1220 1258.

1515 w stylu wertykalnym. Kaplica o długości dochodzącej do 90. zbiegających się nad filarami. pomiędzy filarami.0 m prykryta jest ozdobnym sklepieniem o skomplikowanym układzie wachlarzowo rozłożonych żeber.KINGS COLLEGE CHAPEL W CAMBRIDGE • Uniwersytet w Cambridge. . W ścianach. najbardziej znana jest Kaplica King's College. Zbudowana w latach 1446 . umieszczono ogromne okna z witrażami.

1283. .KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEJ ELŻBIETY W MARBURGU • Kościół św. Elżbiety w Marburgu (niem. Został wybudowany w latach 1235 . Elisatbethkirche) jest najstarszym kościołem gotyckim w Niemczech.

Katedra została wybudowana dla przybyłych z Mediolanu relikwii Trzech Króli. Kölner Dom. Usytuowana nad rzeką Ren katedra kolońska posiada wysokość 157 m. na miejscu rzymskiej świątyni z IV wieku i trwała z przerwami ponad 600 lat do 1880 r. oficjalnie Hohe Domkirche St. do wybudowania pomnika Jerzego Waszyngtona w Waszyngtonie w 1884 była najwyższą budowlą świata.KATEDRA W KOLONII • • Katedra św. co do wielkości gotycką katedrą świata (po katedrze w Sewilli i katedrze w Mediolanie). długość 144 m. Jest drugą. podobnie jak wieża Eiffla w Paryżu. Od ukończenia w 1880 r. szerokość 86 m. Piotra i NMP w Kolonii – (niem. Jedyna w swoim rodzaju jest także powierzchnia kościoła wraz z obiema wieżami o powierzchni 7000 m2. Dziś jest jednym z najbardziej rozpoznawanych i najczęściej odwiedzanych miejsc Niemiec. Rocznie jest zwiedzana przez kilka milionów turystów. Budowa gotyckiej katedry rozpoczęła się w 1248 r. Siedziba arcybiskupstwa kolońskiego. Stanowi unikatowe połączenie prawie wszystkich elementów gotyckich. • . co do wysokości gotycką budowlą na świecie (po katedrze w Ulmie ) i trzecią. największy i najważniejszy kościół niemieckiej Kolonii. Na tej podstawie została zapisana na liście światowego dziedzictwa UNESCO w 1996 r. Posiada najwyższą na świecie fasadę. Peter und Maria) archikatedra.

KATEDRA W STRASBURGU • Charakterystyczne dla tej części miasta są zabytkowe. monumentalne budowle zbudowane z charakterystycznego dla tego regionu czerwonego piaskowca z czego najbardziej znana jest zabytkowa katedra Notre Dame. a w niej wciąż działający zegar astronomiczny .

KATEDRA W WIEDNIU • • Katedra Św. znajdująca się w północnej nawie (na obu dziełach można też podziwiać autoportrerty artysty). Rada: Po stronie południowej można wspiąć się po 343 stopniach na szczyt wieży. Dalsze dzieła to ambona Antona Pilgrama. . Warto też zobaczyć: „ołtarz z Wiener Neustadt“ gotycki ołtarz skrzydłowy z roku 1447. która jest symbolem Wiednia i najważniejszą budowlą gotycką w Austrii.. z której roztacza się wspaniały widok na całe miasto . również autorstwa tego budowniczego (1513). • .. która powstała około roku 1500 i podstawa organów (1513). znajduje się cały szereg cennych dzieł sztuki. grobowiec księcia Eugeniusza Sabaudzkiego z roku 1754. Częściowo ich zwiedzanie możliwe jest tylko z przewodnikiem. Jednym z tych wartościowych dzieł jest grobowiec cesarza Fryderyka III wykonany z czerwonego marmuru według projektu Niclasa Gerhaerta van Leydena w latach 1467 do 1513. Szczepana W katedrze Św. a także bogate rzeźbiarskie ozdoby na filarach wewnętrznych i zewnętrznych. Szczepana.

Wacława i Wojciecha to praska katedra. Budowa została rozpoczęta w 1344 według projektu Mateusza z Arras (który jest autorem planu). Mieści się na praskim zamku na Hradczanach. w wcześniejszej romańskiej katedrze miał miejsce ślub Wacława II z Ryksą Elżbietą i jej koronacja na królową Czech i Polski.KATEDRA ŚW. Wita. • . Piotr Parler ukończył tylko prezbiterium i część transeptu oraz kaplicę św. Jeden z witraży jest projektu Alfonsa Muchy. Jana Nepomucena. pozostałą część budowli (korpus i dwuwieżową fasadę) ukończono dopiero w latach 1873-1929.in. Dnia 26 maja 1303 r. siedziba arcybiskupa. Wnętrze zawiera wiele cennych dzieł sztuki. barokowy nagrobek św. WITA W PRADZE • Katedra św. w tym m. gotyckie nagrobki królów czeskich. wiele rzeźb Piotra Parlera. Wzniesiona została na trzecim dziedzińcu Zamku Praskiego na miejscu rotundy z 929 roku. Jest to wybitny przykład architektury późnego gotyku. a po jego śmierci w 1352 kontynuowana przez Piotra Parlera. Wacława.

Huberta z XIX wieku. W pobliżu placu znajdują się galerie św. Dom Króla to pałac. pochodzący z XVI wieku. kafejkami i restauracjami kuchni z całego świata. w którym obecnie znajduje się Muzeum Miejskie (między innymi z ceramiki i wyrobami ze srebra).RATUSZ W BRUKSELI • Centralnym punktem miasta jest Grand Place z gotyckim ratuszem (Hôtel de Ville) z XV wieku i zabytkowymi kamienicami oraz Domem Króla (Maison du Roi). . ze sklepami galeriami.

zbudowany przez Sulpitiusa van Vorsta i Jana II Keldermansa. a po ich śmierci przez Matheusa de Layensa w latach 1439-1463 w brabatiańskim stylu późnogotyckim. .RATUSZ W LOWANIUM • Ratusz z XV wieku.

wieżę Torre del Mangia z 1334 roku. marmurową fontannę Fonte Gaia nadal zasilaną wodą ze średniowiecznego akweduktu oraz wiele innych ciekawych "palazzo". z której roztacza się fantastyczny widok. .: 700-letni Palazzo Pubblico stanowiący Ratusz (w swych murach kryje Muzeum Civico).RATUSZ W SIENIE • m.in.

który zajmował pałac od 1537 do momentu przeprowadzki do Pałacu Pitti ). dwóch wielkich mistrzów renesansu: Michał Anioł i Leonardo da Vinci. rustykalne elewację ożywiają rzędy dwudzielnych okien zwieńczonych łukami. Początkowo Pałac Vecchio był siedzibą republiki florenckiej. Giorgo Vasari na ścianach i suficie umieścił freski sławiące Kosmę I: Powrót Wielkiego Księcia Kosmy I do Florencji. Kamienne. Szerokie schody Vasariego prowadzą do Izby Pięciuset (Salone dei Cinquecento). przy Piazza della Signoria. W latach 1343 – 1592 wprowadzono wiele zmian (najwięcej w 1540 na polecenie Kosmy I. wieńczy dwukondygnacyjny ganek obronny z blankami w kształcie jaskółczych ogonów. Budowę pałacu rozpoczęto w 1299 r. Wejście prowadzi na dziedziniec zaprojektowany przez Micheloza. pośrodku którego umieszczono fontannę z Puttem Verrocchia. odbywały się zgromadzenia Naczelnej Rady Ludowej. Ich projekty nigdy nie zostały zrealizowane (Leonardo da Vinci próbował. W drugiej połowie XVI wieku zamalowano nieudane próby Leonardo.0 m) wieża z tarasem. Zdobycie Pizy i Sieny. w okresie późniejszym pełnił rolę ratusza. Po jego bokach umieszczono dwie statuetki lwów. wysoka (94. Glorietta wsparta na czterech kolumnach została dobudowana podczas późniejszych przeróbek. znajduje się medalion z monogramem Chrystusa. • • . Sala została zaprojektowana przez Il Cronaca (Simone del Pollaiuolo) w 1495. Zegar na wieży ratusza ma wbudowany mechanizm z 1667 r. Pod nim łaciński napis Rex regum et Dominus dominatorum umieszczony na polecenie Kosmy I w 1551. Wieżę ukończono w 1310 r. Trzykondygnacyjną budowlę zwieńczoną blankami zdobi charakterystyczna. podobnie jak główną bryłę gmachu. Po obu stronach drzwi stoją dwa marmurowe posągi. po wypędzeniu Medyceuszów. bez powodzenia. Nad łukiem drzwi wejściowych. zastosować nową metodę malowania fresków a Michał Anioł pozostawił tylko szkice). w której. Wieżę. wśród nich jest eksponowane dzieło Michała Anioła Geniusz unicestwiający Dziką Bestię oraz Herkules i Diomedes Vincenza de'Rossi.RATUSZ WE FLORENCJI • • Pałac Vecchio znajduje się we Florencji. w niebieskim polu ze złotymi liliami. Wystrój Sali uzupełniają marmurowe rzeźby. Zaprojektował go Arnolfo di Cambio w kształcie masywnego bloku na planie czworokąta. Pod łukami arkad podtrzymujących dwie kondygnacje obronnych ganków znajdują się freski z dziewięcioma herbami miasta. podobnie jak wieńczący ją piramidalny daszek ozdobiony kulą i figurką lwa trzymającego lilię (tak wcześniej wyglądał symbol Florencji). Zlecenie na namalowanie fresków zdobiących salę otrzymało w 1503 r.

SZTUKA GOTYCKA .

. Trzeba się nieźle naczekać by można był zrobić zdjęcie między kolejnymi grupami turystów turystów:). Sala sławna dzięki wspaniałemu gotyckiemu sklepieniu.SALA WŁADYSŁAWOWSKA W ZAMKU NA HRADCZANACH • Sala Władysławowska sala o rozmiarach 62x16 metrów zbudowana została dla Władysława Jagiellończyka. którego żebrowanie tworzy rysunek kwiatu.

w centrum Mediolanu. .KATEDRA W MEDIOLANIE • Katedra Narodzin św. Marii w Mediolanie (Duomo St. Położona na głównym placu. i około kilometra maswerków. 135 sterczyn. Na zewnątrz katedra ozdobiona jest przez 2245 figur. Maria Nascente di Milano) . jeden z najbardziej znanych budynków w Europie.gotycka katedra. 96 rzygaczy. Turyści mogą zwiedzać dach Katedry. Budowa katedry finansowanej przez Gian Galeazzo Viscontiego rozpoczęła się w 1386 roku a ostatnie wykończenia wykonano na polecenie Napoleona w roku 1809.

a niedoszła fasada stanowi taras widokowy.gotycka katedra w Sienie (Włochy). rozpoczęto pracę nad nową nawą. powstałaby największa chrześcijańska świątynia na świecie. . W dużej mierze zbudowana w latach 1215-1263. jednak epidemia dżumy w roku 1348 zniweczyła te plany. zamierzano bowiem przemienić istniejący w kościół w transept. a jego syn Giovanni zaprojektował fasadę. W nieukończonych murach nowej nawy mieści się obecnie Museo dell'Opera Metropolitana. Gdyby ten plan się powiódł. do jej twórców należał Nicola Pisano. W 1339 r.KATEDRA W SIENIE • • Katedra w Sienie .

Giorgio Spavento. Marka.). 1600 r. Nad wejściem umieszczono postać doży klęczącego przed lwem (na stronach księgi są widoczne słowa: Pax tibi. która obecnie znajduje się w muzeum). podczas pożaru. Nowy budynek uzyskał fasadę z dwukondygnacyjnymi.. tutaj spocznie twoje ciało). Uroczyste poświęcenie odbyło się w 1419 a już trzy lata później rozpoczęły się prace nad przedłużeniem budynku w głąb Piazzetty. wzdłuż wybrzeża. W 1483. Ewangelisto mój. Pracę Rizzo kontynuowali architekci: Pietro Lombardo. Główne wejście do pałacu Porta della Carta znajduje się przy budynku bazyliki św. Zniszczył ją pożar wywołany podczas powstania przeciwko doży w 976. Zmienił układ funkcjonalny pałacu Dożów (m. W pierwszym okresie miał charakter obronny. rozpoczęto dobudowę gmachu Wielkiej Rady (Maggior Consiglio). Pierwsza budowla powstała na miejscu bizantyjskiego zamku w 814 r.Scarpagnino oraz Bartolomeo Manapola (ok. została zniszczona część budynku. ażurowymi arkadami. Marka. Ukończone w 1491 r. Prace nad jego budową doża Francesco Foscari powierzył Bartolomeowi i Giovanniemu Buonom w 1438 r. Jego dziełem są także schody Gigantów (Scala dei Giganti) znajdujące się na dziedzińcu. Odbudowa podjął się Antonio Rizzo. oryginały zostały zniszczone w 1797 przez mistrza kamieniarskiego na polecenie Napoleona (ocalała tylko głowa doży. Marce evangelista meus Pokój tobie Marku.in. Palazzo Ducale) – gotycka siedziba władców i rządu Wenecji. do którego przeprowadzono wyższych rangą urzędników). . Prace ukończono w 1442 w gotyckim stylu flamboyant. W 1340 r. Doża Sebastian Ziani wprowadził wiele radykalnych zmian. Odbudowana w XI wieku. polecił zbudować osobny budynek tzw.. Starej Prokuracji przy placu św. naprzeciw głównego wejścia. była wielokrotnie rozbudowywana i przebudowywana. W połowie XVI wieku ozdobiono je dwoma posągami Marsa i Neptuna (rzeźby Jacopo Sansovino). schody prowadzą na I piętro.PAŁAC DOŻÓW W WENECJI • • • • Pałac Dożów (wł. Obecnie w portalu znajdują się tylko kopie rzeźb.. Antonio di Pietro . Kolejne istotne zmiany zostały wprowadzone w okresie od 1309 do 1424 r.

Figury nad portalem (słabo widoczne niestety) przedstawiają chrzest Chlodwika. .PORTAL GŁÓWNY W REIMS • Fragment środkowego tympanonu z rozetą. Ten główny portal został poświęcony świętej Marii.

Rzeźba gotycka jest natomiast zindywidualizowana. lecz symbol ukazujący wszystkich ludzi. Wspaniałym przykładem rzeźby gotyckiej jest ołtarz Wita Stwosza w krakowskim kościele Mariackim. Poszczególne postaci różnią się między sobą nie tylko ułożeniem ciała. W stylu romańskim jeśli rzeźbiono postać człowieka. zwykle nie był to konkretny człowiek. Wyrzeźbione z lipowego drewna figury nie tylko ilustrują konkretne sytuacje zaczerpnięte z Pisma Świętego. podobnie zwierzę symbolizowało całą faunę. W kościołach romańskich rzeźby były całkowicie podporządkowane architekturze. Przez zbliżenie rzeźby do zwykłego życia ludzi artyści chcieli by sztuka oddziaływała w sposób bardziej bezpośredni. ale przypominają także zwykłych ludzi. .GRUPA ZWIASTOWANIA I NAWIEDZENIA W REIMS • Piękne Madonny Niebywale rozwija się w okresie gotyku rzeźba. w gotyckiej katedrze rzeźba zaczyna pełnić funkcje bardziej samodzielne. ale także rysami twarzy. sugestywny. chodzących po ulicach ówczesnych miast. Poza tym rzeźby gotyckie są bardziej realistyczne.

ECCLESIA I SYNAGOGA Z KATEDRY W SZTRASBURGU • ??? .

FILAR ANIELSKI Z KATEDRY W SZTRASBURGU • W rzeźbie średniowiecznej postacie aniołów podporządkowane są ściśle architekturze (filar anielski w katedrze w Strassburgu .

kogo przedstawia: królów Niemiec Konrada III albo Henryka I Ptasznika.JEŹDZIEC Z BAMBERGU • Jeździec bamberski ( niem. Trwa spór. że jest to jakiś władca niemiecki. Jest to pierwszy od czasów antycznych monumentałny posąg konny. pochodząca z XIII wieku. czy świętego Jerzego. Przyjęto zatem wersję. • . Der Bamberger Reiter) jest to kamienna rzeźba przedstawiająca konnego mężczyznę. znajdująca się w katedrze w Bambergu. świętego Stefana Węgierskiego.

Reliefy fontanny na placu katedralnym w Perugii wykonane zostały wspólnie z ojcem (1278). W samych scenach artysta wypowiada się niesłychanie zwięźle i lapidarnie. Były one w modelu gotowe w r. Sceny mieszczą się w gotyckich czworoliściach powstałych przez dodanie półkoli pośrodku boków kwadratu. rzeźbiarz włoski. Każde z dwóch skrzydeł tych drzwi zawiera po 14 pól uszeregowanych w dwu kolumnach. • • .w dolnych alegorie cnót. Na jego twórczość miał wpływ Giotto. pierwszych drzwi brązowych florenckiego Baptysterium. Twórca tzw. teren akcji zaznacza niemal symbolicznie. kilkoma istoonymi postaciami.1330. 1336. 1319). w Pizie ok. Wykonał kilka prac wspólnie ze swym ojcem Nicolą. AMBONA BAPTYSTERIUM W PIZIE • Giovanni Pisano (ur. zm.NICOLA PISANO. który jest uważany również za jego nauczyciela. 1245-1248. Pierwszym przykładem samodzielnej twórczości jest "Madonna" z kości słoniowej znajdująca się w katedrze w Pizie. w odlewie w r. w Sienie ok. W górnych dwudziestu są sceny z życia Jana Chrzciciela .

portetowe ujęcia głów i monumentalizm. rzeźby portalu zachodniego . indywidualizacja postaci. Filipa Śmiałego . ukończony po śmierci Slutera). figura Mojżesza i fragmenty Kalwarii (ok.współtwórca mauzoleum dynastii w kartuzji w Champmol koło Dijon. 1345-1405). m. rzeźbiarz niderlandzki. Katarzyną (po 1391). Wywarł silny wpływ na malarstwo i rzeźbę północnej Europy.podobizny NMP z Dzieciątkiem. Janem Chrzcicielem i Małgorzaty Flandryjskiej ze św. in. .CLAUS SLUTER STUDNIA MOJRZESZA • Sluter Claus (ok. Stamtąd pochodzą wszystkie jego znane prace: nagrobek Filipa Śmiałego z procesją 40 płaczących figur (od 1385. dekoracja studni. Filipa Śmiałego ze św. 1400). Od 1385 w służbie króla Burgundii. Rzeźby Slutera cechuje wnikliwa obserwacja. Tworzył we Francji w okresie późnego gotyku.

tak rzadką dla średniowiecza. Jörga Syrlina Starszego. który naturalnym gestem opiera głowę na dłoni. wypracowane przez malarzy niderlandzkich XV wieku i połączył je z ekspresją form łamanych . Wpływ Mikołaja z Lejdy widoczny jest wyraźnie w drugiej połowie XV wieku w południowych Niemczech i Austrii. Jest to postać zamyślonego mężczyzny. Dzieła Mikołaja z Lejdy cechuje finezja detalu. W dziele tym Mikołaj z Lejdy po raz pierwszy w rzeźbie północnoniemieckiej wyraził temat Zbawiciela na krzyżu za pomocą konsekwentnie stosowanych środków naturalizmu niderlandzkiego. Jednak o przełomowym charakterze jego twórczości świadczy najlepiej inne dzieło. Wczesne dzieła to miedzy innymi: pomnik nagrobny arcybiskupa von Sierka w Trewirze oraz epitafium kanonika Busnanga w katedrze Strasburskiej. Pracował także w Wiedniu. Jego umęczone i wyniszczone ciało przemawia do nas i uzmysławia ogrom Jego cierpienia. Mikołaj z Lejdy wprowadził do sztuki środki analitycznego naturalizmu. Chrystus przedstawiony został tu jako wycieńczony. tak zwany „Autoportret”. roku 1430. Jest to fragment rzeczywistości. Jana z Akwizgranu. W 1467 roku Mikołaj przybył do Wiednia na wezwanie cesarza Fryderyka III. konający człowiek.MIKOŁAJZ LEJDY AUTOPORTRET • Mikołaj z Lejdy urodził się w Gondorf nad Mozelą. O niezwykłym artyzmie tego rzeźbiarza świadczy niewielkie choć znaczące dzieło. Portal pomyślany był jako łuk triumfalny głoszący chwalę Strasburga eksponując tarcze z Herami rożnych instytucji. Jednym z najsłynniejszych dzieł jest portal kancelarii Ratusza w Strasburgu. zachowany fragmentarycznie w różnych muzeach. Artysta ten wytworzył swój własny indywidualny styl odznaczający się wnikliwą obserwacją natury. Wywarło to decydujący wpływ na rzeźbę górnoreńską i wyznaczyło dalsze kierunki poszukiwań najważniejszym środowiskom rzeźbiarskim w całej Europie środkowej. który zamówił u niego pomnik nagrobny. mianowicie krucyfiks z cmentarza w Baden-Baden. . zadziwiający realizm oraz psychologiczna głębia przedstawianych postaci. Przykładem jest twórczość Wita Stwosza. Mikołaj z Lejdy zdołał wykonać tylko płytę nagrobną z leżąca postacią władcy w kapłańskich szatach (dziś w katedrze wiedeńskiej). Najprawdopodobniej artysta mieszkał w Trewirze a potem w Strasburgu gdzie działał w latach 1463-1467. ok. Konrada Sifera czy Hansa Hammera.

również autorstwa tego budowniczego (1513). Dalsze dzieła to ambona Antona Pilgrama. znajdująca się w północnej nawie (na obu dziełach można też podziwiać autoportrerty artysty (SŁABE FOTO) . która powstała około roku 1500 i podstawa organów (1513).GROBOWIEC CESARZA FRYDERYKA III • Jednym z tych wartościowych dzieł jest grobowiec cesarza Fryderyka III wykonany z czerwonego marmuru według projektu Niclasa Gerhaerta van Leydena w latach 1467 do 1513.

MICHAEL PACHER OŁTARZ W SANKT WOLFGANG • Michael Pacher. 1479–81. a central part of pentaptych with the Virgin Mary Coronation scene — the church in Sankt Wolfgang (Austria) . St. Wolfgang Altar.

a ich ciała spoczywają w kościele Kapucynów. wzniesiona w 130 roku. Na gotyckich schodach prowadzących na ambonę. Franciszek Johannes Capestrano. symbol dobra. W katakumbach. Inny autoportret Pilgriama znajduje się u podstawy ambony wykonanej z piaskowca w latach 1514-1515. . stanowi kolejny przykład architektury gotyckiej. wyrzeźbiono ropuchy i jaszczurki. ich serca znajdujemy w kaplicy Loretto o św.ANTON PILGRAM AMBONA KATEDRY W WIEDNIU • Antoni Pilgrim upamiętnił się umieszczając swe popiersie przy późno-gotyckiej podstawie organów. zwanych także kryptami. symbole zła powstrzymywane przez psa. Ambona Capistran. złożono wnętrzności wielu Habsburgów. przybył do Wiednia w 1451 roku. aby wziąć udział w krucjacie przeciwko Turkom. Augustyna.

CIMABUE FRESKI W BAZYLICE ŚW. jeden z elementów duchowości minoryckiej. a u jego stóp znajduje się czaszka – symbole pokuty i umartwienia. Franciszka w otoczeniu zwierząt. przepasany białym sznurem z trzema węzłami symbolizującymi trzy składane przez braci mniejszych śluby: posłuszeństwa. ze względu na braterstwo stworzeń. Współcześni artyści lubią przedstawiać św. stygmaty. Artyści niejednokrotnie ukazują świętego z przebitym bokiem. ubóstwa i czystości. Na wielu wizerunkach Franciszek trzyma w ręku krucyfiks. które Biedaczyna z Asyżu otrzymał na Górze Alvernii 14 lub 15 września 1224 roku. rękami i stopami – to tzw. FRANCISZKA W ASYŻU UKRZYŻOWANIE I MAIESTA ZE ŚW FRANCISZKIEM • Święty przedstawiany jest w brązowym habicie franciszkańskim z kapturem. .

FRESKI Z BAZYLIKI ŚW. FRANCISZKA GIOTTO Innocenty III zatwierdza regułę franciszkańską (fresk Giotta) Franciszek przed sułtanem w Egipcie (fresk Giotta) Pierwsza szopka w Greccio (fresk Giotta) .

DUCCIO. z których najsłynniejsza to ołtarz Maesta w jego rodzinnym mieście – Sienie ... MAESTA • Duccio obok Giotto uznawany jest za jednego z dwóch ojców malarstwa .

u góry w ostrych łukach czarnoskrzydłe postacie cherubinów otaczające gołębicę (symbol Ducha Świętego).SIMONE MARTINI ZWIASTOWANIE • Zwiastowanie" Simone Martiniego (ok. 1284–1344). przedstawiciela szkoły sieneńskej. Prawa ręka podkreśla wypowiadane zdanie. zachwyca umiejętność wkomponowania postaci w kształt kwatery ołtarza (skrzydła Archanioła Gabriela pod łukiem w lewej części obrazu oraz postać Marii pod prawym łukiem). namalowane w 1333 roku. Sylwetki wyłaniają się ze złotego tła. Wychylone lewe ramię i gest obciągania szaty sprawiają wrażenie ruchu obronnego. W lewej ręce trzyma gałązkę oliwną. przedstawia scenę. Jest zaskoczona. symbol pokoju. Maria przerwała czytanie. w której Archanioł Gabriel pozdrawia Najświętszą Marię Pannę. W ułożeniu postaci czujemy lęk i pokorę. Płaszczyzna obrazu przypomina dekoracyjne dzieło złotnika. Możemy odczytać jego słowa: Ave gratia plena. . W centralnej części obrazu wazon z białymi liliami (to symbol dziewictwa).

wystrojem wnętrza (zdobi je ok.) Główną atrakcją turystyczną i najcenniejszą częścią zamku jest kaplica Świętego Krzyża (kaple sv. KRZYŻA W KARLSTEJN • TEODORYK MISTRZ . 2200 szlifowanych kamieni oraz 129 (początkowo 130) obrazów tablicowych Mistrza Teodoryka. Kříže) znajdująca się w Wielkiej Wieży (Velká věž) z bogatym.MISTRZ TEODORYK . przypominającym bizantyjskie . . DEKORACJA KAPLICY ŚW. Teodoryk z Pragi (XIV w. nadwornego malarza Karola IV.

Inny malarz musiał wykonać podmalówki w Koronacji charakterystycznymi pociągnięciami pędzla a inny nałożyć cienkie warstwy bieli w Zaśnięciu. twarze. .MISTRZ Z TRZEBONI ZŁOŻENIE DO GROBU I ZMARTWYCHWSTANIE • • Tutaj różnice z pewnością są związane z udziałem różnych wykonawców. Żaden z nich prawdopodobnie nie ominąłby podmalowania karnacji w obrazach pasyjnych. że malarze specjalizowali się w poszczególnych motywach jak draperie. Nie można wykluczyć. nagie ciała itp.

której uczniami byli m. • . Para małżonków). in. Mistrz z Tournai. przypisuje mu się Ołtarz Merode (Zwiastowanie. Daret i R. malował gł. jeden z twórców niderlandzkiej szkoły malarskiej. 13781444) malarz flamandzki. zachowały się jego portrety (Otyły mężczyzna. zw. J. tematy religijne osadzał we współczesnych mieszczańskich wnętrzach.ROBERT CAMPIN OŁTARZ MERODE • CAMPIN Robert . dziś w Metropolitan Museum w Nowym Jorku). w Tournai prowadził dużą pracownię. utożsamiany z Mistrzem z Flémalle (ok. van der Weyden. obrazy ołtarzowe.

wykonany prawdopodobnie z bratem Hubertem. MAŁŻEŃSTWO ARNOLFINICH • • Jan van Eyck (ok.nie mieszając jednak farb na palecie lecz przez nakładanie laserunków. Również uważany za inicjatora wczesnego renesansu. W latach 1422-1424 był na służbie księcia Holandii. Jana Bawarskiego. Malarstwa uczył go prawdopodobnie jego brat. W jego twórczości znajdujemy liczne obrazy religijne. portrety. Przedstawiciel piętnastowiecznego realizmu niderlandzkiego. Najsłynniejsze obrazy Jana van Eycka: Portret małżonków Arnolfini (1434) The National Gallery w Londynie Tryptyk ołtarzowy z katedry Św. Jako jeden z pierwszych malarzy europejskich XV wieku zaczął stosować technikę olejną w swoich obrazach . Hubert van Eyck. 1390-1441) .malarz niderlandzki. zwany także Ołtarzem Baranka Mistycznego (1432) Madonna kanclerza Rolina (w Luwrze) (ok. Bawona w Gandawie. miniatury. W jego twórczości widzimy dążenie do przedstawienia rzeczywistości przez np. szczególnie malarstwa portretowego. zastosowanie perspektywy powietrznej. 1426). Uważany za jednego z twórców nowożytnego malarstwa.JAN VAN EYCK : OŁTARZ ADORACJI BARANKA. W roku 1425 został nadwornym malarzem Filipa Dobrego. 1435) Madonna kanonika van der Paele (w Muzeum w Brugii) (1436) Portret Giovanniego Arnolfini (1433) • • • • • • • • . księcia Burgundii. Współpracował ze swym bratem Hubertem (zm.

ROGER VAN DER WEYDEN. ZDJĘCIE Z KRZYŻA. Campina. Roger. . u którego kształcił się w Tournai (1427-1432) nie przejął jednak humanistycznych treści od swoich mistrzów. pozostając w sferze surowej duchowości gotyckiej. malarz niderlandzki. ZŁOŻENIE DO GROBU • Weyden Rogier. Główne źródło inspiracji stanowiła dlań twórczość J. van Eycka i R. Jeden z czołowych przedstawicieli późnego gotyku. van der (1399 lub 1400-1464).

Mateusz” wydzierżawionym przez Portinariego.HANS MEMLING SĄD OSTATECZNY • Ołtarz zamówiony w 1465 roku przez Angelo Taniego. 27 kwietnia 1473 roku biorący udział w blokadzie wybrzeży Anglii gdański kapitan Paweł Beneke. już po objęciu tego stanowiska przez Tomaso Portinariego.G. W ciągu następnych stuleci wielokrotnie podejmowano próby przypisania tryptyku innym wielkim mistrzom niderlandzkim. mimo poparcia księcia Burgundii Karola Śmiałego i papieża Sykstusa IV. W czasie trwającej wówczas wojny angielsko hanzeatyckiej został wyekspediowany z Brugii wraz z towarami kupieckimi na burgunckim galeonie „Św. Na podstawie częściowo widocznego na ołtarzu napisu łączono je później z nazwiskiem van Eyck. Pomimo protestów Medyceuszy i poszkodowanego w tej historii Portinariego. ukończony został w 1471 roku. Przywiezione do macierzystego portu łupy podzielił między załogę i współwłaścicieli karaweli: Jana Sidinghusena. Umieszczono go na filarze obok kaplicy św. Jerzego. Po drodze do Italii miał zawinąć do jednego z angielskich portów. Przeznaczony dla kościoła Badia Fiesolana we Florencji. . Tiedemanna Valandta i Henryka Niderhoffa. dzieło wówczas dla gdańszczan anonimowe . który dowodził karawelą „Piotr z Gdańska” zdobył galeon z cennym ładunkiem. Znaleziony pod pokładem tryptyk ze sceną Sądu Ostatecznego przekazany został do kościoła Najświętszej Marii Panny.Hotho ustalił autorstwo Memlinga. Atrybucja ta została uznana i ugruntowana przez współczesnych badaczy twórczości artysty. kierującego brugijską filią banku Medyceuszy. nigdy nie dotarł do celu.pozostało w mariackiej świątyni. Dopiero w 1843 roku H.

potężnego tryptyku (249 x 574 cm) stanowiącego gloryfikację narodzin Chrystusa. . Nowatorstwo polega na silnym wrażeniu przestrzeni osiągniętym przez układ linii perspektywicznych. 1476 zamówionego przez rodzinę Portinarich i ofiarowanego do kościoła S. Artysta przedstawił postacie ludzkie naturalnej wielkości. Twórczość zrekonstruowana na podstawie archiwaliów dotyczących jego arcydzieła . malarz niderlandzki. W głównej scenie artysta odrzucił narracyjną zasadę przedstawiania i rozmieścił postacie jak na scenie teatru. żaden z jego obrazów nie jest sygnowany. Maria Nuova we Florencji.Ołtarza Portinarich z ok. co stanowi wyjątek w ówczesnym malarstwie. centrum grupy stanowi postać leżącego Dzieciątka promieniującego nimbem świętości.HUGON VAN DER GOES OŁTARZ PORTINARICH • Goes Hugo van der (ok. 1440-1482). stopniowanie barw. jeden z głównych przedstawicieli malarstwa późnogotyckiego. działał głównie w Gandawie.

Malarze romańscy ukazując swoje boskie istoty widzieli je "królujące w niebie". nabierają cech ludzkich. Malarze gotyku nie tylko je uwzględniają. np. podobnie jak w gotyckiej rzeźbie. postaci na ich obrazach zyskują trójwymiarowość. . sprawiając wrażenie jakby występowały z tła. Różnice te przez malarzy epoki romańskiej na ogół były pomijane. lecz takie jakich wówczas naprawdę używano tutaj więc. jak to czyni się dzisiaj. często swojskim otoczeniu.PIETA Z AVINIONU • Prócz obrazów nierozerwalnie związanych z ołtarzem. Na tych różnicach polega właśnie bogactwo. jaki jest naprawdę.co więcej . I wreszcie: człowiek rzeczywisty zawsze "gdzieś się znajduje". Malarze czasów romańskich nie posiedli jeszcze wprawy w ukazywaniu tej przestrzenności. gniew. strach.. w okresie gotyku po raz pierwszy w dziejach rozpowszechnił się obraz niezależny. który ich otacza. sprzęt. Niemiec. rozpacz. zawsze "coś go otacza". różnorodność sztuki. Tematami obrazów gotyckich były nadal przede wszystkim sceny z Nowego Testamentu: życie Chrystusa. górkę. w jakimś wnętrzu lub pośród przyrody. często w otoczeniu aniołów. a postacie z kart Nowego Testamentu. niekiedy złotym. Pierwszą cechą odróżniającą malarstwo gotyckie od romańskiego jest usiłowanie pokazania człowieka takim.. czasem w inny sposób ozdobionym tle. budynek.w wyrazie twarzy. lecz na desce (tzw. w odpowiedniej gestykulacji starają się ukazywać prawdziwe przeżycia człowieka: radość. zajmuje nieco miejsca w przestrzeni. umieszczany na ścianach kościoła. obraz tablicowy) farbami temperowymi. Dzięki opanowaniu przez malarzy gotyku podstaw techniki światłocienia. Tylko w scenach opisywanych w Starym i Nowym Testamencie jako dziejące się na ziemi pokazywali czasem jakieś drzewko. Cóż jeszcze wiemy o człowieku? To na przykład. Umieszczali więc Boga i świętych na pustym. nabierają cech ludzkich. Czech. rysami twarzy. proporcjami ciała. Zaczęły się jednak pojawiać także obrazy o tematyce całkiem świeckiej. że ludzie różnią się między sobą figurą. zdają się mniej oddalone i niedosiężne. a także obrazy z różnych warsztatów malarskich działających w tych krajach wykazują znaczne odmiany. Marii. a także sceny z życia świętych i męczenników za wiarę. często swojskim otoczeniu. Polski. Obraz taki malowano nie na płótnie. wkracza życie codzienne. w miarę budzącego się zainteresowania malarzy światem. W obrazach gotyckich. Ale były naturalnie i podobieństwa pozwalające zaliczyć wszystkie te dzieła do wspólnego stylu gotyckiego. że postać człowieka jest trójwymiarowa. lecz . Malarstwo różnych krajów. Wiemy. Francji. złote tło wypierane jest stopniowo przez pejzaż o rodzimej roślinności lub wnętrze wyposażone w sprzęty i przedmioty bynajmniej nie wymyślone. pokazywane w zwykłym. których barwniki rozprowadzane były na ogół białkiem kurzego jaja.

GOTYCKIE KOŚCIOŁY WROCŁAWIA .

Czteroprzęsłowe prezbiterium zakończone jest trójbocznie. analogiczne zakończenia posiada transept o tej samej rozpiętości sklepień. zaś w nawach bocznych sklepienia trójdzielne.dolny kościół św. Trzy nawy tworzą halę. przy czym dolna kondygnacja posiada wyłącznie sklepienia krzyżowo-żebrowe. Projektantem był najprawdopodobniej wymieniany jako dworski budowniczy Henryka. mistrz Wiland. Dwie wieże (tylko południowa w pełni ukończona) znajdują się w narożach między halą a transeptem.KOŚCIÓŁ ŚW. Bartłomieja i górny właściwy św. Na południowej wieży zachował się gotycki hełm z 1477 . powtarzający prawie całkowicie jego rzut. zaś w później ukończonej górnej zrezygnowano z co drugiego filara. Wnętrze budowli podzielone jest sklepieniami na dwie kondygnacje. Bardzo wysoki dwukondygnacyjny ceglany kościół halowy posiada szereg rozwiązań rzadko spotykanych w architekturze polskiego gotyku . co jest unikatowe przy tej skali obiektu . KRZYŻA WE WROCŁAWIU • Kolegiata powstała z fundacji księcia Henryka Probusa jako wotum po zakończeniu sporu z biskupem Tomaszem II od 1288 do połowy XIV wieku. wprowadzając w nawie środkowej sklepienia na polach podwójnej długości. występujących natomiast w krajach zachodnich. Krzyża.

ale ukończono tylko południową (w 1430).KOŚCIÓŁ NMP NA PIASKU WE WROCŁAWIU • Kościół Najświętszej Marii Panny na Piasku we Wrocławiu (niem. według planów mistrza Pieszki. W przyziemiu wieży znajduje się bogato zdobiona późnogotycka kamienna chrzcielnica z XV wieku.klasztorny kościół pokanonicki-Kanoników Regularnych św. Z początkowej romańskiej świątyni pozostały natomiast nieliczne spolia. Sam kościół i klasztor zostały prawdopodobnie ufundowane wojewodę Piotra Włosta. Augustyna położony na odrzańskiej wyspie Piasek. . W miejscu tej pierwotnej romańskiej świątyni wzniesiono od 1334-75 nową gotycką trójnawową halę bez transeptu m. jego żonę Marię i ich syna Świętosława w 1. Od frontu zaplanowano dwie wieże. a sięgające zakończenia prezbiterium nawy boczne są zamknięte trójbocznie. Kirche Unser lieben Frau auf dem Sande) . Sklepienia wykonano w latach 1386-1395. co dało gęsty rytm przypór w elewacji.in. Nad nawą środkową liczącą łącznie z prezbiterium sześć przęseł zbudowano sklepienia gwiaździste. Nie wyodrębnione w bryle prezbiterium na przedłużeniu nawy środkowej (pierwotnie oddzielone przez lektorium) otrzymało zakończenie czworoboczne. Nawy boczne przykryto sklepieniami trójdzielnymi o dziewięciu tarczach w każdym przęśle. połowie XII wieku i ukończone przed 1148 (wedle niektórych źródeł już w 1133). Łacińskie wezwanie kościoła brzmi Sancta Maria in Arena.

wielobocznie zamknięte prezbiterium. Wojciecha we Wrocławiu. jako jednonawowy budynek z transeptem. Około 1250 rozpoczęto odbudowę kościoła. W 1270 ukończono korpus kościoła. . ufundowany być może przez Bogusława. Pierwotnie zbudowany na tym miejscu romański kościół. w 1359 ukończono wieżę. w początku XIV w. WOJCIECHA WE WROCŁAWIU • Kościół św.KOŚCIÓŁ ŚW. zbudowano w miejsce dotychczasowego nowe. brata Piotra Włosta. już w stylu gotyckim. powstał na początku XII wieku i został poświęcony w 1112 świętemu Wojciechowi przez biskupa Żyrosława.

łęki przyporowe znajdują się wysoko. a przedłużone nawy boczne przy nim trójdzielnie. Od północy przylega do prezbiterium dwukondygnacyjna zakrystia. Ogólny kształt architektoniczny kościoła jest zapewne echem ukończonej w tym okresie katedry. W XV i XVI w. prezbiterium gwiaździście.. Pierwszy kościół w tym miejscu powstał już pod koniec XI . W XV wieku ukończono wieże .KOŚCIÓŁ ŚW.w 1459 po raz pierwszy wzmiankowano Mostek Czarownic (Pokutnic). w 1546 przeniesiono tu romański portal główny z wyburzonego kościoła opackiego na Ołbinie i wmurowano w elewację południową (z 3 ćwierci XIII w. powstał w latach 1242-1248. zaś w 1447 kolejną . Inicjatorem wniesienia świątyni był biskup Wawrzyniec. W portalu głównym umieszczono wykonaną w 1440 rzeźbę przedstawiającą patronkę kościoła.przedstawienie Chrystusa i Marii. Po pożarze z 8 maja 1342 zdecydowano się zbudować nowy.gotycki kościół. który powstał w latach 13421362 i poza górnymi kondygnacjami wież uzyskał współczesny kształt. Marii Magdaleny we Wrocławiu . . MARII MAGDALENY WE WROCŁAWIU • Kościół św. wzniesiono otaczające kościół kaplice. zapewne w romańsko-gotyckim stylu przejściowym. późnogotycki już kościół wykorzystujący wiele starszych fragmentów. Bazylikowy kościół bez transeptu posiada sześcioprzęsłową nawę oraz prosto zamknięte prezbiterium bez obejścia. Nawy sklepione są krzyżowo-żebrowo.piotr Włostowic). Kolejny kościół. ponad dachami naw bocznych. większy. zwłaszcza zaś szersze przęsła wzniesionego przez mistrza Pieszkę prezbiterium.

Elżbiety we Wrocławiu. 31 marca 1252 wymieniono po raz pierwszy parafię św.Obecny trójnawowy bazylikowy kościół ufundowany przez Bolesława III powstał od początku XIV wieku w stylu gotyku redukcyjnego. a 19 listopada 1257 kościół został konsekrowany już pod imieniem św. Elżbiety[2]. nie tworząc zamkniętego ambitu. a w 1253 przekazany przez Henryka III krzyżowcom z czerwoną gwiazdą jako kościół klasztorny[1]. pozbawiona przypór.Pierwszy w tym miejscu kościół. ELŻBIETY WE WROCŁAWIU • Kościół św. pod dachami naw bocznych. Same nawy nakryte są prostymi sklepieniami krzyżowymi.KOŚCIÓŁ ŚW. w systemie krakowskim. w 1384 kaplica pw. Elżbiety. przylegająca do kościoła od południa masywna. Łęki przyporowe odprowadzające siły ze sklepień nawy głównej umieszczone są nisko. początkowo pod wezwaniem św.. Nawy boczne przedłużone są do końca prezbiterium i zakończone są analogicznie do niego. . nie wyodrębnia się w bryle i jest zamknięte trójbocznie. kończona w połowie XV w. Prezbiterium kościoła wydzielone jest jedynie we wnętrzu wydatnymi gurtami. powstał prawdopodobnie jeszcze na początku XIII w. Najświętszej Marii Panny (budowniczy Otto z Nysy). ceglano-kamienny w stylu romańskim. Wawrzyńca.

Niskie. W ukończonej w 1401 nawie głównej wykonano sklepienia gwiaździste. Patroni kościoła: św. Stanisława. późnogotycki kościół halowy. Powstał od 1350 jako trójnawowa. . później franciszkański. a w nawach bocznych sklepienia przeskokowe (każde przęsło otrzymało sklepienie podparte w pięciu wezgłowiach. Doroty i św. św. Stanisław i św.pierwotnie klasztorny augustianów-eremitów. DOROTY WE WROCŁAWIU • Kościół pw. Wacława . Wacław. Dorota symbolizowali Czechy. Polskę i niemieckich osadników. Prezbiterium i nawy nakryte są osobnymi stromymi dachami (do dziś zachowała się średniowieczna więźba dachowa). Prezbiterium ukończono w 1381. św.KOŚCIÓŁ ŚW. bardzo wysoka hala z długim. Ufundowany został dla upamiętnienia porozumienia o prawach do Śląska zawartego między Kazimierzem Wielkim a Karolem IV. nie przewyższające dachu wieże przylegają do prezbiterium na zakończeniu naw bocznych. pięcioprzęsłowym prezbiterium zakończonym pięciobocznie i przykrytym sklepieniem krzyżowym. żebra dzielą je na siedem tarcz). św.

KOŚCIÓŁ BOŻEGO CIAŁA WE WROCŁAWIU • Kościół Bożego Ciała we Wrocławiu kościół byłego klasztoru joannitów. bazylikową. . W roku 1320 wspomina się już kościół (zamiennie . W następnych dziesięcioleciach kilkakrotnie jeszcze przebudowywany. Kościół jest budowlą gotycką.kaplicę) pod wezwaniem Bożego Ciała (Corpus Christi). co jest rzadkie dla kościołów gotyckich. Kościół nie ma i nigdy nie miał głównej wieży. Współczesna gotycka bryła kościoła z czerwonej cegły pochodzi z pierwszej połowy XV wieku. ale wymagane przez ówczesną regułę rycerskiego zakonu joannitów . jedna z trzech największych piętnastowiecznych w mieście. z trzema nawami. Ze sklepieniem gwiaździstym (prezbiterium) i trójpodporowym (nawy boczne). a wieża w średniowieczu była oznaką dominacji. położony przy dzisiejszej ulicy Świdnickiej.zakon ten kładł nacisk na śluby ubóstwa.

PIOTRA I PAWŁA W STRZEGOMIU • • Kościół parafialny pw św. sakramentarium w stylu gotyku z początku XV wieku. ambona renesansowa z 1592 roku.KOŚCIÓŁ ŚW. Na dzwonnicy kościelnej znajduje się najstarszy. Kościół ustawiony jest na planie krzyża. stale pracujący dzwon kościelny pochodzący z 1318 roku. .Anny w stylu barokowym wykonany z drewna w latach 1720-1725. Został on ufundowany przez ojca Przedbora z Widawy pod Krakowem. a zbudowany jest z granitowego i bazaltowego kamienia łamanego oraz z cegły i piaskowca. Olbrzymia nawa środkowa której długość wynosi 76 m dominuje w bryle kościoła. ołtarz św. Wewnątrz kościoła godne uwagi są późnogotycka chrzcielnica z XVI wieku. Piotra i Pawła [edytuj] Jest to jedna z największych i najbardziej spektakularnych budowli Dolnego Śląska. Jej budowę rozpoczęto w 1311 roku i trwała ona aż do połowy XV wieku. płyty nagrobne z XVI i XVII wieku. ołtarz szkaplerzny z 1725 roku. ołtarz św Krzyża z 1740 roku.

Wieża o łącznej wysokości 67 m. . Od strony wschodniej ratusz posiada główną elewację z wykuszem kaplicy i bogato zdobionym. Najstarszą częścią ratusza jest dawna izba sądowa wymurowana w wątku romańskim. Budowa ratusza trwała od połowy XIII w. Elewację południową zdobią trzy wykusze zdobione późnogotycką kamieniarką i nakryte miedzianymi hełmami. a pod nim średniowiecznym zegarem. niegdyś zapewne polichromowanym szczytem ze sterczynami. Znajduje się w niej najstarszy w Polsce dzwon zegarowy z 1368. Dwukondygnacyjny korpus na planie wydłużonego prostokąta składa się w rzeczywistości z większej ilości budynków i przybudówek. aż po wiek XVI. nakryta renesansowym hełmem. z biegiem czasu połączonych.RATUSZ WE WROCŁAWIU • Wrocławski ratusz – późnogotycki.

przebudowany w XVII w.. gotycki budynek powstały etapami w ciągu XIII i XIV w.RATUSZ W TORUNIU • Ratusz w Toruniu Ratusz należy do wybitniejszych osiągnięć średniowiecznej architektury mieszczańskiej w Europie. . miasto otrzymało od wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego przywilej budowyę ratusza. Pod koniec XIV w. i odbudowany po zniszczeniach w XVIII w. Powstał wtedy jednopiętrowy ratusz w kształcie czworoboku.

KOŚCIOŁY W KRAKOWIE .

We wnętrzu katedry. za rządów biskupów: Nankera. Najwcześniejsza.KATEDRA NA WAWELU • KATEDRA na Wawelu-Na miejscu obecnego kościoła gotyckiego istniały dwie katedry romańskie. krypta św. jako trójnawową bazylikę z prostokątnym obejściem i zredukowanym transeptem. stoją cztery posągi Ojców Kościoła: świętych Hieronima.ceglanej. Drugą katedrę zaczęto budować za Bolesława II Śmiałego. a po przeciwnej stronie. dolna część krypty). Jest to słynący cudami krzyż świętej królowej Jadwigi. chrobrowska. Leonarda. nie wystającym poza obrys korpusu. Została ufundowana przez Kazimierza Odnowiciela. Gereona (m. Wacławowi. Jana Grota i Bodzanty. Za ołtarzem widoczne są fragmenty polichromii z II poł. w 1434). Katedrę zbudowano w technice kamienno. .in. Kazimierza III Wielkiego. nad filaretami międzynawowymi. Pozostałości kościoła św. Grzegorza oraz Augustyna. budowę kontynuował Władysław Herman (od niego jest nazywana "hermanowską"). Biskup krakowski Nanker rozpoczął budowę nowej katedry. sarkofagi królów Polski: Władysława II Jagiełły (zm. wzniesionej etapami od roku 1320 do 1346 (prezbiterium z obejściem) oraz od 1346 do 1364 (korpus nawowy). pierwsza katedra tzw. Katedrę otaczają trzy wieże. XIV wW katedrze znajduje się też krucyfiks pochodzący z końca XIV w.in. Zachowało się z niej nieco więcej niż z pierwszej. a dokończył Bolesław III Krzywousty. m. była poświęcona św. Ambrożego. Władysława I Łokietka i Władysława III Warneńczyka. Do ambitu i naw bocznych przylega wieniec kaplic.

późnogotycki hełm wieży północnej. W latach 1290-1300 wzniesiono częściowo na jego fundamentach kościół w stylu gotyckim. Obecna bryła jest wynikiem przebudowy kościoła z typu halowego na bazylikowy. powstałe w roku 1477-1489. We wnętrzu jest wielki. która miała miejsce w latach 1392-1397.KOŚCIÓŁ MARIACKI • Kościół Mariacki. Drewniany. Zburzono i wybudowano nowy kościół. . pierwsze i najbardziej znane z dzieł Wita Stwosza. dzieło mistrza Matiasa Heringka.Według Długosza gotycki kościół został ufundowany przez biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża w latach 1221-1222 na miejscu drewnianej świątyni. późnogotycki ołtarz Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny.

W prezbiterium.KOŚCIÓŁ DOMINIKANÓW W KRAKOWIE • KOŚCIÓŁ I KLASZTOR ŚW. nadając budowli układ bazylikowy. Wchodzimy przez neogotycką kruchtę z pięknym gotyckim portalem z ok. W II połowie XIV w. We wschodnim skrzydle krużganków odnajdujemy wejście do kapitularza z gotyckim portalem z XIV w. zaczęto przebudowywać ówczesny kościół podwyższając prezbiterium i nawę główną. . Pod refektarzem znajduje się romańska krypta z przełomu XI-XII. Ta romańska budowla służyła pierwotnie jako klasztorny kościółek. Przez atrium trafiamy do refektarza najstarszej części klasztoru wzniesionej w XII w. znajduje się płyta nagrobna Filipa Buonacorsi dzieło Wita Stwosza. TRÓJCY W KRAKOWIE-Budowę tej gotyckiej świątyni rozpoczęli dominikanie najprawdopodobniej w 1241 r. 1400 r. który pozostał do dziś.

Prace powierzono rodzinie Czipserów działającej na terenie Kazimierza. Kościół Bożego Ciała jest wzniesioną z cegły i kamienia trójnawową budowlą bazylikową. Mikołaj i Jan ukończyli prace w 1405. pozbawioną transeptu. murowanej świątyni. . 1500 a dzwonnicę w latach 1566 . Budowę nowej. Szczyt fasady dobudowano dopiero ok.KOŚCIÓŁ BOŻEGO CIAŁA W KRAKOWIE • Kościół Bożego Ciała w Krakowie.w 1340 roku król Kazimierz III Wielki wybudował kościół ku czci Bożego Ciała. Pod koniec lat 60-tych XIV wieku zmieniono wtedy też koncepcję wyglądu świątyni: pierwotnie planowany korpus halowy (wszystkie nawy równej wysokości). zastąpiono bazylikowym. Czteroprzęsłowy korpus wybudowany jest w systemie filarowo-przyporowym. . rozpoczęto w 1385.. pięcioprzęsłowe prezbiterium zamyka pięć ścian ośmioboku.1582. Pierwszy kościół był drewniany.

. bez transeptu.Zbudowany został dla zakonu augustianów z fundacji Kazimierza Wielkiego (sprowadził zakonników z Pragi) ok. KATARZYNY W KRAKOWIE • Kościół św. wobec czego nie wykończono fasady zachodniej. połowy XIV w. Pięcioprzęsłowe prezbiterium zakończone jest pięciobocznie.KOŚCIÓŁ ŚW. oryginalne sklepienie gwieździste. W 1365 r.. budowę korpusu nawowego ukończono natomiast dopiero w 1426 r. . że miało to miejsce na początku lat czterdziestych. Dokładna data rozpoczęcia budowy nie jest znana można przyjąć. zakończono budowę kaplicy w.nie wybudowano jednego z zaplanowanych przęseł. Doroty. Świątynia nie posiada wieży (jedynie sygnaturkę). Katarzyny. jest bazylikowa. Z kolei korpus nawowy jest tylko czteroprzęsłowy. W prezbiterium zachowało się późnogotyckie. trójnawowa. Konsekracja prezbiterium nastąpiła w 1378 r.

Obecny. trójnawowa. • . i 4. Wnętrze przekryte sklepieniami gwiaździstymi. a w prezbiterium o ośmioramiennymi.rzeźba Chrystusa w grobie z okresu 13801400. w nawie głównej sześcio-. Przy jego budowie prawdopodobnie poszerzono prezbiterium do dzisiejszej szerokości przy zachowaniu dotychczasowej. W kościele zachowała się część gotyckiego wyposażenia wnętrza: drewniane dębowe stalle z początku XV w. Pierwszy kościół z około połowy XIII w. 1510-20 . Drugi kościół prawdopodobnie jednonawowy z wydłużonym prezbiterium i nieco szerszą nawą. czwarty kościół w postaci trójnawowej hali z emporą w nawie północnej powstał w 3. którego kształt nie jest możliwy do dokładnego ustalenia. W XIV w.KOŚCIOŁY NMP W TORUNIU • KOŚCIÓŁ NMP W TORUNU. dekorowane motywami maswerkowymi. w nawach bocznych cztero-. ćwierci XIV w. asymetryczna hala bez wieży. Jest to murowana z cegły. powstał trzeci kościół.. późnogotycki krucyfiks z ok.

KOŚCIÓŁ ŚW. JANA W TORUNIU • ? .

.KOŚCIÓŁ MARIAACKI W GDAŃSKU • • Bazylika Mariacka w Gdańsku – kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. 1360. Początkowo w tym miejscu stał 6przęsłowy kościół o układzie bazylikowym z niską wieżą zbudowany w latach 1343 —ok. w latach 1452-66 podwyższono wieżę o 2 kondygnacje. Do 1447 ukończono część wschodnią. Od 1485 przy budowie pracował architekt Hans Brandt. Budowę ostatecznie ukończono po 1496 pod kierunkiem Henryka Haetzla. z jego udziałem wzniesiono korpus nawowy. który w latach 14991502 dokonał przesklepienia całego wnętrza. Pozostałościami po tym pierwotnym kościele są filary korpusu nawowego i 2 najniższe kondygnacje wieży.1379 mistrz murarski Henryk Ungeradin rozpoczął wznoszenie obecnego kościoła.

ślady złoceń. Krzyża we Wrocławiu ok. Strasburgu i Marburgu oraz artyści wykształce-ni w Nadrenii . znajduje się w Muzeum Narodowym we Wrocławiu Auror nieznany Rzeźbiarz kształcący się we Fry-burgu Bryzgowijskim.NAGROBEK KSIĘCIA HENRYKA PRAWEGO WE WROCŁAWIU • • • • • • • Pochodzi z kolegiaty św. tempera.1300-1320 Mikryt. piaskowiec.

wykonany ok. 1370-80 na Węgrzech z czerwonego marmuru • szczątki króla umieszczone w nowej trumnie pochowano na powrót w grobowcu fundacji Ludwika Węgierskiego.NAGROBEK KAZIMIERZA WIELKIEGO NA WAWELU • nagrobek króla Kazimierza Wielkiego w kształcie tumby z baldachimem. .

PIETA Z LUBIĄŻA • Pieta znajdująca się obecnie w Muzeum Narodowym we Wrocławiu a pochodząca z Lubiąża. Powstała ona około 1370 roku .

KRUCYFIKS MISTYCZNY Z KOŚCIOŁA BOŻEGO CIAŁA WE WROCŁAWIU • Krucyfiks Mistyczny z kościoła Bożego Ciała we Wrocławiu • poł. XIV w. krucyfiks z kościoła Bożego Ciała we Wrocławiu • ozdobą zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie .

opoka polichromowana • Z kościoła św. Elżbiety we Wrocławiu • Obecnie Muzeum narodowe w Warszawie . Śląsk lub Czechy. ok.PIĘKNA MADONNA Z WROCŁAWIA • Piękna Madonna z Wrocławia. 1390.

Muzeum Narodowe .Rzeźba Pieta. z kościoła Panny Marii na Piasku we Wrocławiu.PIETA Z KOŚCIOŁA NMP NA PIASKU • Wrocław. 1400 • Wapień polichromowany i złocony . ok. mistrz wrocławski.

OŁTARZ ŚWIĘTEJ BARBARY Z KOŚCIOŁA ŚW. 1450 . przeznaczonemu dla kościoła Św. Obraz "Matki Boskiej z Dzieciątkiem w komnacie" malarz z pracowni Mistrza Wrocławskiego Poliptyku Świętej Barbary. BARBARY • Anonimowy malarz zawdzięcza swe imię swemu głównemu dziełu: POLPITYKOWI ŚW. Barbary we Wrocławiu (1447. BARBARY. zachowana tylko część środkowa w Muzeum Narodowym w Warszawie) Pochodzenie obrazu nieustalone. ok.

nastawa ołtarzowa wykonana w latach 1477-89 .WIT STWOSZ OŁTARZ MARIACKI • Ołtarz Mariacki w Krakowie to inaczej Ołtarz zaśnięcia NMP .

WIT STWOSZ KRUCYFIKS SLACKERA • KRUCYFIKS zamówiony u Wita Stwosza przez mincerza królewskiego Henryka Slackera (ok. 1491). Zarówno krzyż, jak i postać Chrystusa zostały wykonane w jednym bloku wapienia.

WIT STWOSZ NAGROBEK KAZIMIERZA JAGIELOŃCZYKA

• NAGROBEK KAZIMIERZA JAGIELLOŃCZYKA (1492, kaplica Świętokrzyska w katedrze krakowskiej) autor Wit Stwosz

TRON ŁASKI ZE ŚWIERZAWY
• obraz na desce Tron Łaski ucznia Mistrza z Koszatek • Muzeum Narodowe we Wrocławiu • sprzed 1350 r.

Symbole ewangelistów .

Andrzeja Krzyż Nerona .Krzyż grecki Krzyż łaciński Krzyż jerozolimski Krzyż papieski Krzyż patriarchalny Krzyż prawosławny Krzyż św.

Pastorał z krzyżem greckim (+) . Św. Św. Wit . Świętych Wspomożycieli: 1.gołąb na księdze.kajdany.piła 12. Św. Św. 4. Agnieszka .Maczuga. 33. Pawła.młoteczek cyzelatorski 12. Szymon . 3 złote kule. 30.smok 10. Św.miecz i koło 11. kamienie. Zawsze z krzyżem. W przedstawieniach występuje bardzo rzadko.klęczy przed Dzieciątkiem 21. Św.płaszcz gronostajowy 16.wieża. Św.Dzieciątko Jezus na ramieniu. 36. Marek . płomienie. 8.w skórze. Wojciech .biskup 2.nożyce. Maurycy . Gertruda . 4. Małgorzata . stuła. Agata . 20. 9. Salomea.piersi na tacy lub w szczypcach. Jan . Św. Św. Barbara . 7. kapelusz z muszlą. księga. Św.Krzyż Św.łania. halabarda. pająk. 38. Kajetan z Tieny . Florian . Jakub Młodszy . Feliks . Św. 17. Św. Grzegorz Wielki. 9. Św.ucięta głowa. Michał Archanioł . Św. wiosło.5 gwiazd.gwoździe lub ręce przygwożdżone do głowy. Jan . franciszkanin. Marcin . Św. Antoni .bułki. z pękiem kwiatów lub jednym kwiatem. Paweł . Ojciec Kościoła. Antoni Padewski . Dionizy . 4.diabeł 5.krata strój diakona. 25. Św. nóż.Zdarta skóra. Eligiusz . żebrak 13. 40.smok na łańcuchu. Św.strój biskupa. Św. Bartłomiej . 11. 14.6. Wawrzyniec .oficer rzymski w zbroi gaszący wodą z szaflika pożar. Agaton . Krzysztof . 24. Piotr . 5. broda Rumcajsa 3. 32.z barankiem 2 korony. z barankiem. 27. Erazm . Ambroży. kocioł. Św. krzyż T. Św. figa.Dominikanka z koroną cierniową..strzały 39. 34.jeleń 8. Ryta . topór.szczypce z zębem. świnka. 22.strój biskupa . Św. Św.skrzydlaty ze smokiem 29. Sebastian . Występuje w Sądzie Ostatecznym 19.z koszyczkiem. Ojciec Kościoła. zastępowany jest przez Św. Ojciec Kościoła. rana na nodze. Św.palma i księga. Jerzy .czarnoskóry rycerz 28.kątownik. Mikołaj . Norbert . Św. 10. Św. Św.trzyma koronę. Św. Św. Św. Łucja . Katarzyna . Jan Chrzciciel . Św. Św. Andrzej . Św. 41. Św. Św. Św.oczy na talerzu. Św. pszczoły.kapelusz kardynalski. Św. Św.ukośny krzyż 2. lew. kielich z wężem. Pantaleon . Ojciec Kościoła. Hieronim . aniołek szepcze do ucha. Augustyn .strój biskupa.na koniu z płaszczem i żebrakiem 26. Leonard . Św. krucyfiks.Proporzec albo kij 5. Św. Łukasz .pies. Św. Apolonia .kogut. Antoniego (laska kątowa T) 11. Św. Św. wskrzeszony Piotrowin. 15. cierń. szyja przeszyta mieczem. strój księdza . Anastazja .kątownik lub włócznia 13. Dorota . Jan Nepomucen .różaniec. 14. 8.korona cierniowa lub krzyż 2. Św. Św. Eustachy . Jakub Starszy .szaty mnicha.powój z kiszkami 7.strzały 37.skrzyżowane świece. Krystyn .człowiek 2. Mateusz . Maria Magdalena .komża .orzeł.szewc 23. Św.strój biskupa. 13. kielich i Komunia 3. Św. Scholastyka . Św. miecz. Św.mniszka z monstrancją 35. Św. Otylia . Cyriak . 6.Inni Święci : ATRYBUTY ŚWIĘTYCH Apostołowie: 1. oczy nabite na sztylet. Maciej (z toporem) wybrany na miejsce Judasza. Św. Św.papież z hostią 3.bez brody.strój pielgrzymi. Mateusz . jabłko królewskie 31. Św. Juda Tadeusz . Błażej .pojemniczek na perfumy. Katarzyna Sieneńska . Izydor . czasem zamiast piersi . biret. Idzi . Roch . Symbole Ewangelistów: 1. Św. Elżbieta z Turyngii .Dziecię Jezus na barkach 12.pajęczyna. Filip .zakonnica.strój diakona. Św. 1. Św.miecz 9. występuje w grupie ukrzyżowania 6. lilia.1 lub 2 klucze. 7. Stanisław . Tomasz ..lew 3. Św.wół 4. Wincenty . 10.grabie 18. Św. Urszula .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful