SZTUKA BIZANTYJSKA

HAGIA SOFIA

Hagia Sofia - kościół w Stambule. Świątynia bizantyjska, ufundowana przez Justyniana I Wielkiego, budowana od 23 lutego 532 do 27 grudnia 537. Była to już trzecia świątynia w tym miejscu. Świątynię zniszczoną w 532r. zbudował ponownie Justynian Wielki, według projektu architektów Izydora z Miletu i Antemiosa z Tralles. Kształt kościoła łączy w sobie cechy bazyliki i budowli na planie centralnym.

ARCHITEKTURA HAGIA SOFIA
• Kształt kościoła łączy w sobie cechy bazyliki i budowli na planie centralnym o wymiarach 70 m x 75 m. Centralna część nawy środkowej przykrywa olbrzymia kopuła o średnicy podstawy wynoszącej 31,2 m na krótszej osi, zaś 32,8 m na dłuższej. Wysokość od posadzki do najwyższego punktu kopuły to 55,6 m. Konstrukcja opiera się na czterech potężnych filarach umieszczonych w narożach kwadratu, oraz 107 kolumnach. W wyznaczony przez filary kwadrat zostało wpisane koło — plan podstawy kopuły. Obciążenia przenoszone są przez cztery pendentywy. Jest to rozwiązanie typowe dla architektury bizantyjskiej. Wszystkie wcześniejsze kopuły opierały się całym obwodem na masywnych murach. Wprowadzona innowacja wywołała iluzję zawieszenia kopuły w powietrzu. Od wschodu i zachodu do kopuły przylegają dwie mniejsze półkopuły przykrywające pozostałą powierzchnię nawy głównej. Jednocześnie wspierają one kopułę centralną. Filary wzmacniają dwie pary przypór zbudowane od południa i północy. Od zewnątrz kopuły zasłonięte są bębnami, w których umieszczono szeregi okien oświetlających wnętrze kościoła. Nad nawami bocznymi zbudowano empory otwarte do nawy głównej. Pod półkopułami nawy boczne od nawy głównej oddzielają półkoliste eksedry. Nawy przykryto sklepieniami krzyżowymi a kolumny połączono arkadami. Kościół poprzedzają dwa narteksy – wewnętrzny i zewnętrzny otwarty na atrium. Do budowy kościoła użyto wiele drogich materiałów. Posadzki i bazy kolumn wykonano z ciemnoszarego marmuru. Do wykonania kolumn zastosowano w większości zielony marmur. Od nawy głównej eskedry oddzielone są kolumnami z czerwonego porfiru będące elementami spolium. Wnętrze kopuły pokrywała złota mozaika a na pendentywach umieszczono wielkie postacie cherubinów. Bogate było także wyposażenie kościoła. W dniu 7 maja 558 kopuła zawaliła się podczas trzęsienia ziemi. Budowla została wzniesiona w szybkim tempie i na granicy wytrzymałości materiałów. Możliwe, że pośpiech spowodował zbyt szybkie obciążenie niewyschniętej zaprawy łączącej warstwy cegieł. Kopułę odbudował, jednocześnie ją podwyższając, Izydor Młodszy, bratanek Izydora z Miletu (prace zakończono w 563 r.). Wewnątrz kopuły umieszczono krzyż, który później zastąpił wizerunek Chrystusa. Więcej zmian wprowadziły przebudowy dokonane po przekształceniu kościoła w meczet. Dodano wtedy wysokie minarety i liczne mauzolea otaczające budowlę. Usunięto część mozaik i fresków a pozostałe zamalowano. Z okresu osmańskiego pochodzi również osiem drewnianych medalionów zawieszonych u podstawy kolumny. Są to doskonałe przykłady islamskiej kaligrafii. umieszczono na nich osiem imion: Allaha, Mahometa, czterech pierwszych kalifów: Abu Bakra, Umara, Uthmana i Alego oraz dwóch wnuków Mahometa: Hasana i Husajna. W XVI w. przywieziono z Miletu i ustawiono w świątyni dwa olbrzymie marmurowe naczynia, w których prawdopodobnie przechowywano oliwę do lamp. W 1934, gdy meczet przekształcono w muzeum, rozpoczęto prace związane z odsłonięciem pierwotnego wystroju budynku.

• •

następnie zaś kościół wielokrotnie płonął. został zbudowany już podczas panowania Konstantyna Wielkiego. Z czasem wokół świątyni powstawały kolejne budynki. cesarzowa Teodora. Zgodnie z opisem Prokopiusza z Cezarei cesarz brał czynny udział w planowaniu kościoła i rozwiązywaniu detali architektonicznych. Wszystko jednak było odchylone o 10° w kierunku południowym od pożądanej osi wskazującej położenie Mekki. Okres ten zakończyła na dobre.HISTORIA HAGII SOFII • Według niezbyt pewnych źródeł pierwszy kościół (pod tym samym wezwaniem). Kościół został ograbiony i zbezczeszczony w 1204 przez zachodnie rycerstwo podczas IV krucjaty. mihrab i minbar. że uczynił to jednak jego syn. Michała III. Architekt Sinan dodał wówczas minarety. która znów została zniszczona podczas rewolty Nika 15 stycznia 532 roku. W związku z tym Mustafa Kemal Atatürk w 1934 polecił aby świątynia. Po upadku imperium Osmańskiego Turcja stała się laicką republiką. W 1453 sułtan Mehmed II Zdobywca po opanowaniu miasta miał wydać rozkaz aby Hagię Sofię natychmiast przekształcono w meczet. która przez 916 lat służyła chrześcijanom. zmieniając Ayasofię — jak ją wówczas nazwano — w meczet otoczony kompleksem grobowców. w 843. w 360 roku. w 325 roku. Turcy nie zniszczyli wnętrza. została zmieniona w muzeum. które prowadził z aniołem. lecz wszystkie elementy chrześcijańskie zatynkowali. cesarz Konstancjusz. W tym samym roku Justynian I Wielki polecił inżynierowi i matematykowi Antemiuszowi z Tralles i architektowi Izydorowi z Miletu rozpocząć odbudowę. gdy — począwszy od 726 — z polecenia Leona III niszczono wizerunki Jezusa i Maryi. W 558 roku kopuła kościoła zapadła się podczas trzęsienia ziemi. fontann i innych obiektów. a przez 481 lat muzułmanom. Bardziej pewne wydaje się. • • • • . w formie bazyliki o drewnianym stropie. Kościół wkrótce spłonął w czasie zamieszek w 404 roku. Kolejnym ważnym wydarzeniem w historii Hagii Sofii był okres ikonoklazmu. wdowa po Teofilu będąca wówczas regentką w imieniu syna. W 415 podczas panowania Teodozjusza II powstała w tym miejscu nowa świątynia. zaś otwierając kościół w 537 miał powiedzieć: "Salomonie! Prześcignąłem Cię!" (Νενίκηκά σε Σολομών! – Nenikeka se Solomon!). bibliotek. Zgodnie z legendą cesarz czerpał inspiracje z rozmów. jednak za każdym razem szybko go remontowano.

Maria Panna i św. Jan Chrzciciel Prodoromos (Zwiastun). Maria i Jan pochylają się w stronę Chrystusa by wyprosić zbawienie dla ludzkości. Połowa XIII w.Deesis Mozaika Deesis .MOZAIKA DEESIS HAGIA SOFIA Hagia Sophia .południowa empora .Chrystus. .

. mozaika przedstawiająca Jezusa Pantokratora. W medalionach po bokach Jezusa znajdują się wizerunki Najświętszej Marii Panny i anioła.MOZAIKI FUNDACYJNE CESARZY Z HAGIA SOFIA Znajdująca się w wewnętrznym narteksie pochodząca z X w. Ja jestem światłością świata". u stóp którego klęczy cesarz Leon VI Filozof . w której widnieje inskrypcja "Pokój z Tobą. Chrystus trzyma w rękach księgę.

. który gestem ręki błogosławi. nogi trzyma na stołku. jej prawa dłoń spoczywa na prawym kolanie. zaś lewą przytrzymuje Jezusa.MOZAIKI FUNDACYJNE HAGII SOFII CD… W sklepieniu głównej absydy wizerunek Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Maria siedzi na ławie.

znajduje się w południowej galerii..MOZAIKI HAGII CD. że twarz cesarza była dwukrotnie zmieniana. oraz cesarzową Zoe trzymającą zwój.. Ciekawostką jest. za każdym razem. gdy Zoe wychodziła ponownie za mąż . Przedstawia Pantokratora z cesarzem Konstantynem IX Monomachem ofiarującego Jezusowi worek kosztowności po lewej.-CESARZOWA ZOE "Mozaika cesarzowej Zoe" z XI w.

Kościół wybudowano na planie ośmiokąta. Rawenna Jej budowę rozpoczął w roku 525 rzymski cesarz Teodoryk. . Architekt nie jest znany.SAN VITALE W RAVENNIE Bazylika San Vitale. a ukończył w 548 roku cesarz bizantyjski Justynian.

MOZAIKI CESARSKIE W KOŚĆIELE SAN VITALE W RAVENNIE Cesarzowa Teodora i jej orszak Cesarz Justynian I Wielki wśród dostojników Cesarzowa Teodora i jej orszak .

Wewnątrz kryją się najbardziej imponujące mozaiki w Rawennie: dwie z nich pokrywają całą długość nawy głównej po obu stronach i przedstawiają procesje męczenników . którzy zajmują trony przy końcu alei palm daktylowych..z jednej strony kobiet. .budowla z VI w. np. Niektóre fragmenty mozaiki dają wyobrażenie o dawnym wyglądzie Rawenny.KOŚCIÓŁ SAN APOLLINARE NUOVO W połowie Via di Roma wznosi się bazylika Sant’Apollinare Nuovo zwana Nuovo dla odróżnienia od kościoła w Classe pod tym samym wezwaniem . z drugiej mężczyzn . port w Classe oraz miasto z górującym nad nim pałacem Teodoryka w tle. ufundowana przez Teodoryka.niosących dary dla Chrystusa i Maryi.

mozaika w San Apolinare Nuovo . mozaika. ok. „Trzej Królowie”. Rawenna Pałac Teodoryka . 520.Mozaiki z San Apollinare Nuovo – VI w. bazylika San Apollinare Nuovo.święte dziewice Procesja męczenników Autor nieznany.

. Jeden z wczesnochrześcijańskich zabytków.Sant'Apollinare in Classe – bazylika znajdująca się w porcie Rawenny.

Ursus. Jego identyfikację umożliwia inskrypcja: SANCTUS APOLENARIS. W centrum przedstawiony jest na tle rozgwieżdżonego nieba krzyż w typie crux gemmata. Powyżej spomiędzy chmur wychyla się ręka Boga.Mozaiki z San Apollinare de Classe w Rawennie – poł. Mozaika w absydzie Z połowy VI wieku pochodzą mozaiki na sklepieniu apsydy oraz na większej części łuku triumfalnego. te znajdujące się między oknami oraz w dolnej części arkady są późniejsze. Apolinary – patron kościoła i pierwszy biskup Rawenny. a po bokach stoją Mojżesz i Eliasz. Sewerus i Eklezjusz. W szczycie łuku ukazano Chrystusa oraz symbole ewangelistów. Trzy owieczki uosabiają Piotra. Mozaika na sklepieniu apsydy prezentuje bogatą ikonografię. VI w. Poniżej znajduje się w pozie oranta św. z głową Chrystusa na przecięciu ramion. Między oknami apsydy stoją biskupi: Ursicinus. Mozaika na łuku także przedstawia owieczki. Dwanaście owieczek symbolizuje dwunastu apostołów. Apolinary. Św. ale wychodzące z Jerozolimy i Betlejem. Fragment mozaiki z absydy . a u dołu archaniołów z VII wieku: Michała i Gabriela. uczestniczących w Przemienieniu Pańskim na górze Tabor. Jana i Jakuba.

Zwierzchnik Cerkwi jest równocześnie przełożonym monasteru.KLASZTOR ŚW. na półwyspie Synaj.m. Tutejszy przeor nosi godność arcybiskupa Synaju . Autonomiczną Cerkiew Prawosławną Świętej Góry Synaj. Wzniesiony na wysokości 1570 m n.p. . w Egipcie w muhafazie Południowy Synaj. KATARZYNY NA SYNAJU. która wchodzi w skład patriarchatu jerozolimskiego.. EGIPT Klasztor Świętej Katarzyny znajduje się u stóp góry Świętej Katarzyny.od grudnia 1973 arcybiskup Władyka Damian (najczęściej przebywa w Kairze lub Raifie w Libanie. należy do prawosławnych Greków.

usytuowany na zboczach Helikonu. . Sąsiaduje z nim większa od niego katedra – Katholikon datowana na 1011/12 r. przez pustelnika (?) św. Łukasza. W obecnej formie klasztor składa się z 2 grup kościołów. Założony w 946r. Najstarszą część kompleksu stanowi kościół Theotokos (Panagia) – Matki Bożej zbudowaany przez opata Igoumenosa i Philotheosa przy pomocy cesarza Romanosa II w drugiej połowie X w.HOSIOS LUKAS • Hosίos Loukas – klasztor umieszczony w Grecji kolo miejscowości Distomo.

W latach 1063 – 1094 kościół został odbudowany. Marka w Wenecji . Fasada była wielokrotnie rozbudowywana i przebudowywana.Fundatorem pierwszego kościoła był doża Angelo Partycipazio. MARKA W WENECJI • • Bazylika św.BAZYLIKA ŚW. w 832 ale już w 976 pożar powstały podczas powstania przeciwko doży zniszczył kościół i Pałac Dożów (Palazzo Ducale). . Konsekracja odbyła się. Po 1204 dobudowano narteks otaczający ramię wejściowe kościoła.

Mozaika Chrystus Pantokrator z Dafni XI wiek .

XIV w. czasem też Ewę. Nikt przecież go takim nie oglądał. Często natomiast spotyka się malowidła Jezusa zstępującego do piekieł . Jezus wyciąga za ręce z piekieł Adama.FRESK ANASTASIS Z KOŚCIOŁA ZBAWICIELA NA CHÓRZE W KONSTANTYNOPOLU • • Na ikonach Chrystus w momencie powstania z martwych przedstawiany jest niechętnie. Czeluści piekielne są jedyną w całej ikonografii okazją do zastosowania czarnej farby. . Wyobrażenie Chrystusa zstępującego do otchłani (anastasis) jest przepiękne w swojej symbolice. za nimi postępują prorocy i sprawiedliwi tego świata.tam przecież odnosi pierwsze zwycięstwo.

. co wyróżnia w sztuce wschodniej majestat Chrystusa od kultu monarchy ziemskiego. lecz wydajcie wyrok sprawiedliwy”. w lewej zaś opartej o udo przytrzymuje księgę Ewangelii otwartą na rozdziale świętego Jana 7. udrapowaną szatę koloru złotego. promieniują one z osoby Chrystusa Pantokratora. gdyż władców i inne głowy królewskie strojono na obrazach również w aureole. 24 gdzie jest napisane: „Nie sądźcie z zewnętrznych pozorów.PANTOKRTOR Z SYNAJU VI WIEK (IKONA) Wszechwładca ma na sobie obfitą. Cztery mało widoczne złociste promienie rozchodzą się w cztery rogi obrazu. Prawą rękę ma wzniesioną do góry w geście błogosławieństwa. Głowę jego otacza znacznej wielkości złoty nimb z zaznaczonym wyraźnie krzyżem.

Uznając to za znak Boży książę wyszgorodzki Andrzej Bogolubski wywiózł ją w 1160 r. Włodzimierska Ikona Matki Bożej była obecna podczas wielu ważnych wydarzeń w historii Rusi i Rosji. Przed IV w. Matka Boża rzekła: "Od tej chwili wszyscy będą mnie wychwalać. W połowie V w. W 1395 r. Józef. Kiedy ikonę tę oraz dwie inne przyniesiono Bogarodzicy. Tradycją było również obnoszenie tej ikony w procesji wokół granic miasta podczas najazdów obcych wojsk. Podobnie stało się w 1237 r. Sporządzona została na desce ze stołu. kiedy zdarto z niej drogocenne ozdoby. Ikona ta uczestniczyła w wyprawach wojennych wspomagając broniące ojczyzny wojska. ikonę przeniesiono z Jerozolimy do Konstantynopola. Matka Boża oraz św. podczas najazdu chana Batyja. Ikona ta posiada bardzo dużo wiernych kopii. umieszczona w Monasterze Wyszgorodzkim ikona unosiła się ze swojego miejsca w cerkwi i zatrzymywała w powietrzu.IKONA MATKI BOSKIEJ WŁODZIMIERSKIEJ Włodzimierska Ikona Matki Bożej zgodnie z legendą została napisana przez ewangelistę Łukasza jeszcze za życia Bogarodzicy. . który ze mnie został zrodzony oraz Moja". W 1131 r. ikonę przeniesiono do Moskwy. Przed nią namaszczano i koronowano książąt i carów. spłonęła cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej we Włodziemierzu. W 1155 r. do Włodzimierza. W 1185 r. na którym spożywali posiłki Jezus Chrystus. Niech z tą ikoną przybywa łaska Tego. gorliwie modlono się w obliczu najazdów innowierców. lecz Bogarodzica uratowała przed żywiołem swą ikonę. patriarcha konstantynopolitański podarował jej kopię księciu kijowskiemu Mścisławowi. wybierano nowych patriarchów.

Sergiusza z Radoneża. Zmarł około 1430 i został pochowany w Monasterze Spaso-Andronikowskim w Moskwie. Sztukę ikonopisania zdobył w Bizancjum lub Bułgarii. Rosyjska Cerkiew Prawosławna kanonizowała go w 1988 z okazji obchodów Tysiąclecia Chrztu Rusi. RUBLOW Urodził się w środkowej części Rosji w Ziemi RstowskoSuzdalskiej (dziś Podmoskowie). Jego malarstwem rządzi światło. odzwierciedlające duchowe. Tam też przyjął zakonne imię Andrzej.TRÓJCA ŚWIĘTA ANDRIEJA RUBLOWA Andrej Rublow. rytmiczności linii i konturów. ikonostasy soboru Zwiastowania Matki Bożej na moskiewskim Kremlu oraz soboru Świętej Trójcy w Ławrze Troicko-Siergijewskiej. delikatnych czystych barwach. Szkoła moskiewska. Galeria Tretiakowska A. Mistrzostwo jego sztuki polega przede wszystkim na harmonii.ikona Trójcy Świętej . Teofanem Grekiem i Prochorem z Gorodca. Do naszych czasów zachowało się niewiele oryginalnych dzieł Rublowa. Ikony [edytuj] Jego najbardziej znane ikony to Święta Trójca (1411). proporcji. Rozmiar 142 x 114 cm. Był uczniem św. Jego dzieła wyrażają idee hezychazmu. pracował nad ikonami do soboru Zwiastowania Matki Bożej na Kremlu w 1405. Prawdopodobnie śluby zakonne złożył w Ławrze Troicko-Siergijewskiej. . Wraz ze swoimi mistrzami. włodzimierska ikona Matki Bożej. niebiańskie piękno.po 1408 roku. Spas. W 1408 razem z Teofanem wykonał freski do soboru we Włodzimierzu nad Klaźmą. Trójca Starego Testamentu .

z których dwa są widoczne dość wyraźnie. Jezus spoczywa na lewym ramieniu Maryi.5 cm. przecięte trzecią na linii nosa. jakby pewnej nieobecności i powagi. przyodziany w sukienkę koloru karminowego. Twarz Dzieciątka oscyluje w kierunku patrzącego. choć nie zatrzymuje na nim wzroku. co podkreśla przede wszystkim Jej dominujące oblicze.2 x 3. . Prawy policzek Matki Bożej znaczą dwie równolegle biegnące rysy. Maryja jest frontalnie zwrócona do wiernych. cztery zaś pozostałe – słabiej. Przedstawia on Najświętszą Maryję Pannę w postaci stojącej z Dzieciątkiem Jezus na ręku. Obydwie twarze łączy wyraz zamyślenia.2 x 82.MATKA BOSKA CZĘSTOCHOWSKA Ikona powstała najprawdopodobniej w czasach sredniowiecza i namalowana (napisana) jest techniką tempery na drewnianej tablicy o wymiarach: 122. Na szyi występuje sześć cięć.

300 szmaragdów. w tym 1300 pereł. W XII wieku została zastąpiona nową. sprowadził ją do bazyliki doża Pietro II Orseolo. Kolejne elementy elementy dodano w 1345.40 x 1. . 400 granatów i 15 rubinów. W 1209 dodano do jej górnej części 6 kolejnych plakietek przywiezionych z Konstantynopola (pochodzą one z kościoła Hagia Sofia lub klasztoru). Pierwsza plakietka ołtarza została wykonana w Konstantynopolu w 976 r. wielokrotnie przerabianą i wzbogacaną. 300 szafirów.. figurki i szlachetne i półszlachetne kamienie.40 m umieszczono emaliowane płytki i krążki.PALA d’ORO W BAZYLICE ŚW. MARKA W WENECJI • Za głównym ołtarzem znajduje się cenny zabytek jubilerskiej sztuki bizantyjskiej Złoty Ołtarz (Pala d'Oro). W plakietce o wymiarach 3.

SZTUKA PRZEDROMAŃSKA .

sprawiało. W miejscu tym znajdowało się opactwo benedyktyńskie z 529 roku. opactwo nawiedziło trzęsienie ziemi. Droga wije się serpentynami po niemal pionowym zboczu. W czasie II wojny światowej miały tu miejsce ciężkie walki pomiędzy wojskami alianckimi a Wehrmachtem. W okresie średniowiecza opactwo stało się swoistym centrum kulturalnym: założono bibliotekę. niedaleko ważnej drogi łączącej Rzym z Neapolem. Podczas II wojny światowej klasztor został doszczętnie zniszczony podczas bitwy pod Monte Cassino. Od 1866 r. U podnóża góry znajduje się miasto Cassino. W 1799 r. dostarczając również pięknych widoków na okolicę.m. ale w 883 r. Benedykt zniszczył budowlę i poświęcił miejsce Janowi Chrzcicielowi. W roku 529 Benedykt z Nursji założył na wzgórzu opactwo – siedzibę zakonu benedyktynów. W 1349 r. a papież Paweł VI rekonsekrował go w 1964 r. między Rzymem i Neapolem.OPACTWO MONTE CASSINO • Monte Cassino (Montecassino). Budowle zakonu odbudowano w XI w. Sporo archiwalnych dokumentów zdołano uratować. niszcząc część zabudowań.. • • • • • • • • • . Strategiczne położenie budowli. który od tej pory nieprzerwanie znajduje się w tym samym miejscu. Obecnie turyści ekscytują się karkołomnym wjazdem na szczyt wzgórza. a mnisi stali się znani ze swoich manuskryptów. Napisał reguły zakonu. wywożąc je wcześniej do Watykanu. W 584 r. Kościół został konsekrowany przez papieża Aleksandra II w 1071 r. że wielokrotnie klasztor stawał się celem prób zdobycia. Mnisi powrócili do swojej siedziby w 718 r.p. wzgórze zdobyli Saraceni. pod przewodnictwem opata Dezyderego (przyszły papież Wiktor III). klasztor jest pomnikiem narodowym. Miejsce klasztoru znajdowało się na dawnej siedzibie świątyni Apollina. Wysokość 519 m n. niszcząc doszczętnie klasztor. papież Jan XXII podniósł kościół do rangi katedry i zakończył niezależność zakonu od władzy papieża. W 1321 r. nad doliną rzeki Liri. Lombardowie zdobyli wzgórze i wygnali mnichów do Rzymu. wzgórze zdobyły wojska Napoleona.. wzgórze we Włoszech ( Apeniny Środkowe). Po wojnie rząd włoski odbudował klasztor.

KLASZTOR ST. z zachowaną kryptą z X wieku. GALLEN 820 r. Szwajcaria Fundator: król. książę lub biskup Kult relikwii Późnobarokowy zespół budynków opactwa (z XVIII wieku) zbudowany w miejscu średniowiecznego klasztoru benedyktynów. . Pd.

tak by sprostać ogromnemu napływowi pielgrzymów przybywających do Akwizgranu. W latach 1355-1414 wzniesiono gotyckie prezbiterium. Katedra była sukcesywnie rozbudowywana. symbolizowało nieskończoność nieba. by oddać cześć tzw. szerokość i wysokość są sobie równe. natomiast. • • . Kaplica wydaje się mała w porównaniu z innymi częściami katedry dobudowanymi później. Wielkim Relikwiom Akwizgrańskim oraz Karolowi Wielkiemu. Gereon lub też Praetoriumspalast).KAPLICA PAŁACOWA KAROLA WIELKIEGO W AKWIZGRANIE • • Budowa [edytuj] Bezpośrednią inspiracją i wzorem dla architektów w Akwizgranie był. który w starożytności uznawany był za formę doskonałą pomiędzy kołem a kwadratem. bez początku i bez końca. Kiedy jednak powstawała. była największym kościołem na północ od Alp. Budowniczych do prac przy świątyni sprowadzono z zagranicy. Koło. kościół San Vitale w Rawennie. powstały w VI wieku. Do budowy kaplicy użyto materiałów z pobliskich budowli rzymskich w Kolonii (najprawdopodobniej z St. kanonizowanemu przez antypapieża w roku 1165. a jego cztery kąty wyznaczały kierunki niebieskie. wzorowane na Sainte-Chapelle w Paryżu. Kwadrat. Idealne wymiary kaplicy odzwierciedlają biblijne rozmiary niebiańskiego Jeruzalem: długość. Kaplica zbudowana jest na planie ośmiokąta. Karol Wielki marzył o budowli przewyższającej swą doskonałością wszystkie dotychczasowe konstrukcje. symbolizował ograniczoną formę Ziemi.

Jednak ostatnie badania dowodzą. Koronacja ta zapoczątkowała zwyczaj koronowania cesarzy niemieckich w Akwizgranie. Wnętrze kaplicy zdobi wspaniały świecznik kolisty z XII wieku (tzw. ułożonych na wzór schodów świątyni Salomona w Jeruzalem. katedra. • • • Widok na gotyckie prezbiterium Główne wejście do kaplicy zdominowane jest przez jedną z pierwszych form westwerku. Na emporze znajduje się marmurowy tron cesarski z drewnianym siedzeniem. używając między innymi.AKWIZGRAN CD. najprawdopodobniej z okazji koronacji Ottona I. że powstał on w czasach późniejszych. otoczone szesnastobocznym ambitem zwieńczonym sklepieniem krzyżowym. Oryginalne kolumny marmurowe zostały sprowadzone na życzenie Karola Wielkiego z Włoch. tak jak większość centrum miasta w Akwizgranie. szaty Najświętszej Marii Panny a także odzienie Jana Chrzciciela (Wielkie Relikwie Akwizgrańskie). W 1978 roku katedra w Akwizgranie została wpisana na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO jako pierwszy obiekt na terenie Niemiec. Nieliczne zachowały sie na swoim miejscu. Historia najnowsza [edytuj] Pod koniec drugiej wojny światowej. świecznik Barbarossy). podtrzymujący kopułę kaplicy. Przy tej okazji postawiono też wiele nowych kolumn. Jego 48 świec zapalanych jest wyłącznie z okazji wielkich świąt kościelnych. do którego prowadzi sześć kamiennych stopni. na ziemię. Większość została zagrabiona podczas francuskiej okupacji Nadrenii i wysłana do Paryża. 13m szerokości i 32m wysokości) ozdobionym przepięknymi witrażami o powierzchni 1000m2. granitu assuańskiego. W przedniej części prezbiterium stoi relikwiarz zawierający domniemane szaty i przepaskę biodrową Chrystusa. jednej z najcenniejszych zdobyczy architektonicznych z czasów karolingów. symbolicznej siedziby Boga. który przetrwał do XVI wieku. • • • • • • . Przez lata uważano. Część z nich powróciła do Akwizgranu w 1815 roku i została ponownie umieszczona we wnętrzu katedry w 1840 roku. z Rzymu i Rawenny. Od wschodu kaplica sąsiaduje z wąskim prezbiterium (25m długości. Wyższe partie kaplicy okala dwukondygnacyjna empora oddzielona od wnętrza kościoła przez balustradę z brązu. W czasie nalotów najbardziej ucierpiało gotyckie prezbiterium oraz witraże. Nad nią wznosi się ośmiokątny tambour z otworami okiennymi. a zarazem jeden z trzech pierwszych w Europie. była celem bombardowań lotnictwa brytyjskiego. Abstrakcyjne wzory witraży bocznych nawiązują do zstąpienia światła z nieba. które po wojnie zostały zrekonstruowane przez Antona Wendlinga. podarowany przez cesarza Fryderyka I Barbarossę i jego żonę Beatrix. Szczątki Karola Wielkiego spoczywają w scrinium zbudowanym w 1215 roku przez złotników akwizgrańskich na zlecenie cesarza Fryderyka II. które znajduje się na tylnej ścianie prezbiterium. że tron ten należał do Karola Wielkiego. Oktogon kaplicy wyznaczają masywne kolumny.

IX w. .BRAMA CESARSKA W LORSCH Lorsch.

. Kolumbana.BOOK OF KELLS Book of Kells znajduje się w Dublinie w Bibliotece Trinity College ozobny manuskrypt zrobiony przez celtyckich mnichów z około 800 roku pochodzący prawdopodobnie z klasztoru na wyspie Iona założonego przez św.

Bibliothéque Nationale Chrystus w majestacie. Szkoła pałacowa. wykonany dla Karola Wielkiego. Akwizgran. Ewangeliarz Godeschalka. 781-783 .EWANGELIARZ GODESKALKA Ewangeliarz Godeskalka (781783) anonimowy znajduje się Paryż.

ok. 810 — Wiedeń .EWANGELIARZ KORONACYJNY KAROLA WIELKIEGO Rozkwitło malarstwo książkowe (Ewangeliarz koronacyjny Karola Wielkiego.

. 820–830 w szkole miniatorskiej w Reims. wykonany ok. jedno z najwybitniejszych dzieł iluminatorstwa epoki karolińskiej.PSAŁTERZ Z UTRECHTU Psałterz utrechcki. rękopis przechowywany w Bibliotece Uniwersyteckiej w Utrechcie.

Ambrożego.AMBROŻEGO W MEDIOLANIE Wnętrze Kościoła SSan Ambrogio. ZŁOTY OŁTARZ BAZYLIKI ŚW. nad nim Cyborium baldachim z X w. podtrzymywany przez rzymskie profirowe kolumny i dekorowany stiukami. złoty ołtarz i freski184 viewsWnętrze typowe dla Lombardzkiej architektury romańskiej nawa przykryta sklepieniem krzyżowo żebrowym wspartym na masywnych fialarach. ołatarz złoty wykonany przez Vuolvinaia w IX wna pomieszczenie relikwi św. mozaika w Apsydzie z IV .WUOLWINIUSZ.VIII .

SZTUKA ROMAŃSKA .

anarchii i niepokojów. początki średniowiecza we Włoszech przypadają na okres wewnętrznych walk. Powielane są wzory architektury wczesnego chrześcijaństwa. Powstały w tym okresie: kościół San Sabino (ok. w rejonie Lombardii. Marka w Wenecji. Podobnie nieczęsto spotyka się wydłużone nawy poprzeczne i jeszcze rzadziej obejścia (wyjątkiem są kościoły Św. pięciokopułkowy kościół San Corato w Molfetta i trójkopułkowy San Francesco w Trani. Sklepienia na szerszą skalę zaczęto ponownie stosować dopiero w XII wieku. która często naśladuje osiągnięcia minionych epok. Fasady rozwiązywane są jako wielopoziomowe. krzyża łacińskiego lub centralno-krzyżowym z kopułą wspartą na trompach lub żaglach. mimo licznych ingerencji poczynionych zwłaszcza w okresie baroku. Kościoły mają zazwyczaj absydy w osi głównej oraz. Wpływy bizantyjskie widoczne są także w wystroju wnętrza. Wejścia poprzedzają portale z dekoracją figuralną widoczną także na fasadach. Do podziału wnętrza na nawy stosowane są zazwyczaj kolumny. Dla rejonu Toskanii charakterystyczne są okładziny elewacji z wielobarwnych kamieni (ten sposób zdobienia stosowany był we Florencji jeszcze na początku renesansu). Katedra i Krzywa wieża i Pizie.Baptysterium – elewacja . Na południu Italii istotny wpływ wywiera architektura Bizancjum.Kościół San Zeno w Weronie . Z tego okresu pochodzi także zbudowana w stylu bizantyjskim bazylika św. Dopiero po objęciu władzy kościelnej przez papieża Grzegorza VII daje się zaobserwować pewne uspokojenie w stosunkach społecznych pomiędzy skłóconymi miastami i rodami Italii. arkadowe galerie. Stefana w Weronie). wieloboczne filary spotykane są niezmiernie rzadko. Kolumny portali często są opierane na rzeźbionych lwach lub innych przykucniętych zwierzętach. Do pierwszych dzieł z okresu romańskiego należy przebudowa opactwa na Monte Cassino przeprowadzona w latach 1066 – 1071. Piotra. dodatkowo dwie mniejsze absydy na przedłużeniu naw bocznych. 1100) w Canosa. W tym rejonie budowane są kościoły na planie podłużnym. Zofii w Padwie i Św. . W architekturze włoskiej tego okresu panuje zastój.Krzywa wieża i katedra w Pizie. Nowe kościoły budowane są jako bazyliki z dachem opartym na więźbach dachowych.SZTUKA ROMAŃSKA WE WŁOSZECH • • Architektura romańska we Włoszech.Kościół San Michele w Pawii . zwłaszcza na północy. Spotykane na tym terenie motywy dekoracyjne nawiązują do architektury niemieckiej (północ kraju popierała władzę cesarską). zostały zachowane aż do 1944 r. Największą uwagę przywiązuje się do wystroju wewnętrznego i wyglądu elewacji. Na miejscu istniejącego wcześniej kościoła zbudowano od podstaw nowy klasztor wzorowany na zbudowanej w Rzymie bazylice św. które niekiedy przesłaniają pułapy. Romańskie założenia.wnętrze • • • • • • • Castel del Monte Ożywienie można zaobserwować jedynie na północy.

około 1130 roku po zawaleniu się sklepień dodano łuki przyporowe przy nawie głównej). Trzeci z kolei i ostatni kościół w Cluny. Od zachodu znajdował się 5-przęsłowy narteks poprzedzony wieżami. Już ok. Niektóre elementy architektury kościoła zapowiadały już styl gotycki (nawa główna sklepiona ostrołukową kolebką.0 m a szerokość korpusu 40. sklepienia powstały przed 1121 a w 1130 papież Innocenty II poświęcił kościół i klasztor. 955 późniejszy Mayeul rozpoczął budowę nowego kościoła. był największym kościołem w Europie przed budową bazyliki św. nazywany Cluny I. Głównym architektem Cluny III był zakonnik Gunzo a jego pomocnikiem Hèzelon (Gunzo był muzykiem a Hèzelon nazywany był matematykiem). przylegały kolejne kaplice dostępne z obejścia i transeptu. Kampania budowlana była finansowana przez Ferdynanda I Wielkiego. króla Kastylii i Leon. który poświęcono w 981. Zobacz galerię na Wikimedia Commons: Opactwo w Cluny Kościół w Cluny był wielką. między 1053 i 1065 i przez Alfonsa VI. W 1095 papież Urban II konsekrował pięć ołtarzy w obejściu nowego prezbiterium. O wielkości budowli daje pojęcie zachowane jedno ramię transeptu z wieżą. Wnętrze było bogato dekorowane .KOŚCIÓŁ BENEDYKTYNÓW W CLUNY • • Plan opactwa według Dictionnaire raisonné de l'architecture française du XIe au XVIe siècle Viollet-le-Duca. Wschodnia część kościoła posiadała wydłużone prezbiterium zakończone absydą. Po jego obu stronach umieszczono krótsze od niego prostokątne pomieszczenia połączone z prezbiterium potrójnymi arkadami. Na początku XI wieku kościół przykryto sklepieniem kolebkowym a od zachodu zbudowano znacznych rozmiarów narteks. W końcowym etapie budowy Cluny II wirydarz został otoczony krużgankami. od strony zewnętrznej. będących arcydziełami rzeźby romańskiej. 1045. 5-nawową bazyliką z dwoma transeptami i prezbiterium z ambitem i kaplicami promienistymi. a także nad jego skrzyżowaniem z nawą główną wznosiły się wieże. Kościół ten wywarł ogromny wpływ na architekturę romańską. Szybko okazał się zbyt mały. szczególnie w Burgundii (Paray-le-Monial. Autun) i w Niemczech • • • . Do ich dłuższych boków.0 m. ostrołukowe były również arkady międzynawowe. chociaż prace związane z budową nowego klasztoru trwały do ok.zachowało się kilka kapiteli z dekoracją figuralną (m. budowany w latach 1088-1135 z inicjatywy opata Hugona. Nad ramionami transeptu zachodniego. Rozwiązanie to było często powielane w kościołach romańskich a wschodnia część kościoła stałą się jego najważniejszym elementem.in. Schodkowy układ pomieszczeń kończyły niewielkie absydy otwarte do boku transeptu. Piotra w Rzymie. został konsekrowany w 927 r. Szybko powiększająca się społeczność Cluny wymagała coraz większych budynków. 1856 Pierwszy klasztor. Całkowita długość kościoła sięgała ok. personifikacje tonów muzycznych chorału gregoriańskiego). 190. Od strony wschodniej zamykały je niewielkie kaplice zakończone półkolistymi absydami. w 1100 ukończono dwie nawy poprzeczne. O rozmachu podjętych prac świadczy tempo ich przeprowadzenia. W plan zbudowanego na północ od wcześniejszego kościoła włączono fragmenty Cluny II. Pomieszczenia utworzyły obejście pozwalające na odbywanie procesji.

której każdy mieszkaniec oprócz modlitwy musiał wykonywać pracę fizyczną musiał ulec zmianie. że praktyki liturgiczne (np. jako że był to szczytowy okres dominacji Cesarstwa nad Papiestwem. • • Fundacja klasztoru [edytuj] Opactwo zostało założone 11 września 910 r. Jednak z uwagi na to. niż je porzucać. ale równocześnie nadał opactwu przywilej nominacji kolejnych opatów. Częste były nawet odstępstwa od reguły celibatu (nikolaizm).duchowni zajmowali się przede wszystkim zarządzaniem swoimi dobrami zamiast duszpasterstwem. • • . taka wolność od wpływów świeckich była ewenementem. Benedykta) pochłaniały mnichom większość czasu. Wprawdzie Wilhelm mianował pierwszego opata. bowiem duchowni woleli przekazywać swoje dobra w ręce dzieci.KOŚCIÓŁ BENEDYKTYNÓW W CLUNY CD. Obowiązek pracy fizycznej przypadł więc w udziale nowicjuszom. Normą była symonia i zwierzchność władzy świeckiej nad majątkami kościelnymi. W tej sytuacji wprowadzona w klasztorze w Cluny surowa reguła narzucająca "wieczną modlitwę" (łac. Opactwo zostało podporządkowane bezpośrednio papieżowi. Oba te przywileje uwalniały klasztor od wszelkich powiązań z władzą świecką. W X w. 215 psalmów na dzień w miejsce 37 psalmów nakazanych przez św. tradycyjny benedyktyński model klasztoru jako rolniczo samowystarczalnej jednostki. Wilhelm nadał klasztorowi w Cluny przywilej uwalniający benedyktynów od wszystkich przyszłych zobowiązań wobec władcy i jego rodziny innych niż modlitwa. Za postępującą feudalizacją Kościoła następował rozkład moralny . przez księcia Akwitanii Wilhelma Pobożnego. laus perennis) trafiła w potrzebę odnowy religijnej i stała się bardzo popularna.

. chór gotycki . XI w.KOŚCIÓŁ W VEZELAY Kościół opactwa w Vezelay.

Obejście poprowadzono wzdłuż naw bocznych i transeptu oraz za prezbiterium. konsekracja całego kościoła miała miejsce 19 lipca 1119 (24 maja 1096 konsekrowano ołtarz główny) Sainte-Foy w Conques – budowany od ok. (Początkowo fasadę wieńczył trójkątny szczyt). Budowę kościoła rozpoczęto ok. kamień użyto do wzniesienia przypór. Zbudowany z cegły. Prezbiterium otacza ambit z wieńcem kaplic. Korpus kościoła podzielony jest na jedenaście przęseł. obramowań okien i gzymsów. 1050. które otacza wieniec kaplic.KOŚCIÓŁ PIELGRZYMKOWY SAINT SERMIN W TULUZIE • • Szkoła langwedocka [edytuj] kościół Saint-Sernin w Tuluzie.. Wieża umieszczona nad skrzyżowaniem nawy głównej i transeptu pochodzi z XII wieku. 1080 r. Jest to pięcionawowa bazylika z trójnawowym transeptem. najmniejszy z zachowanych kościołów pielgrzymkowych. największy z zachowanych kościołów pielgrzymkowych. Nad skrzyżowaniem transeptu i nawy głównej zbudowano wieżę ukończoną w okresie gotyku. dwie wieże flankujące fasadę dodano dopiero w XIX wieku. Korpus trójnawowego wnętrza podzielony jest na cztery przęsła. Nad nawami bocznymi korpusu i transeptu umieszczono empory . • .

Halowy kościół z fasadą sugerującą bazylikowe wnętrze. a nawy przykrywa pięć kopuł opartych na pendentywach. katedra w Angoulême z fasadą z lat 1115 – 1135 kościół Notre-Dame-la-Grande w Poitiers – zbudowany w XII wieku z fasadą z lat 1130 – 1145. a po jego bokach dwupiętrowo rozmieszczone arkady podparte małymi kolumienkami z rzeźbami w niszach pod jej łukami. do których nawiązuje kształt wież). Marka w Wenecji. • . Zbudowane w formie wiązek kolumn podtrzymujących latarnię otwartą na zewnątrz arkadami (na cmentarzach zachodniej Francji były rozpowszechnione tzw. Szczyt fasady zdobi mandorla. Z kościoła romańskiego zachowała się wieża i nawa bez przekrycia. latarnie zmarłych. Jego rzut oparty został na planie krzyża greckiego. kościół Saint-Front w Périgueux – zbudowany w latach 1120 – 1150 przypomina swoim rozwiązaniem bazylikę św.KOŚCIÓŁ NOTRE DAME LA GRANDE W POITIERES • • • • Szkoła Poitou [edytuj] W rejonie Poitou budowano kościoły o fasadach flankowanych wieżami przykrytymi stożkowatymi hełmami. Nad środkowym portalem znajduje się duże okno. Wieże flankujące fasadę nie pełnią roli przypór. Podobny kształt ma wieża nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptem. W XIX wieku dobudowano neoromańską absydę. Nad łukami trzech portali wejściowych umieszczono figuralną płaskorzeźbę zakończoną arkadkowym fryzem. ozdobioną bogatą dekoracją rzeźbiarską. Wieńczą je stożkowate hełmy przykryte kamienną łuską.

odbił je Pepin Krótki. W kolejnych stuleciach rodzina Trencavel koligaciła się z dynastiami Barcelony i Tuluzy. jednak w 724 Carcassonne uległo Saracenom.. W 759. Zbudowała Château Comtal (zamek) i bazylikę Saint-Nazaire. Główna część północnych wałów obronnych pochodzi z tamtych czasów. Dzięki małżeństwu.CARSCASSONE • • Historia [edytuj] Pierwsze ślady osadnictwa w rejonie Carcassonne są datowane na 3500 lat p. Około 800 p. gdy Rzymianie ufortyfikowali wierzchołek wzgórza około 100 p.n. W VI wieku Carcassonne zostało przejęte przez Wizygotów. wicehrabi Albi i Nîmes.n. a później obrali je za stolicę kolonii Julia Carsaco (potem Carcasum). wzgórze Carsac było już ważnym ośrodkiem handlu. Carcassonne stało się ważnym punktem strategicznym. na rzecz Franków.n. w 1067 Carcassonne stało się własnością Raimonda Rogera Trencavela.e. Wizygotom udało się odeprzeć ataki Franków.e. którzy następnie rozbudowali fortyfikacje (stojące tu po dzisiejsze czasy). • • • .e.

55 metrów obecnie odchylona od pionu o 5 metrów.błędu ówczesnych projektantów . Pisa .. Po wzniesieniu czterech kondygnacji lekkie usunięcie gruntu spowodowało przechył wieży. leżące w Toskanii nad rzeką Arno. że za kilkanaście lat wieża nie runie. powodem tego usytuowanie fundamentów na podmokłym. . Wieża o wysokości ok.niewielkie miasteczko w środkowych Włoszech. podwyższono wieżę do siedmiu kondygnacji. a dobudowywane piętra odchylono lekko w kierunku przeciwnym do odchylenia dolnych . Obecnie przeprowadzane są odpowiednie prace zabezpieczające. może poszczycić się wieloma zabytkami. służąca do zawieszenia dzwonu dobudowana została w XIV wieku .W ten sposób do 1271 r. podjęto je dopiero w XIII wieku.dzwonnicy. Wbrew obliczeniom architektów wieża do tej pory nie zawaliła się .. Wzmocniono wtedy fundamenty. słynie jednak z . gliniastym gruncie.ZESPÓŁ KATEDRALNY W PIZIE Piza. każdego roku zwiększa swe odchylenie o 1 milimetr. Prace nad dalszą budową przerwano.. dalej kpiąc z praw fizyki... Dzwonnica (kampanila) później nazwana "krzywą wieżą" to część jednego z najbardziej osobliwych zabytków architektury romańskiej na świecie zespołu katedralnego. cieszy oczy turystów.Budowę jej zaczęto w 1173 r. które jednak nie dają gwarancji. Ósma kondygnacja.

Trzy przęsła budowli oddzielają od siebie poprzeczne łuki oparte na filarach wzmocnionym półkolumnami. Monte został zbudowany w czasie XI – XII wieku. Fasadę zdobi także bogata. przykrywa otwarta więźba dachowa. Ściany wewnętrzne i elewacje pokrywają inkrustracje z barwnych płyt kamienia ułożone w geometryczne wzory. . Trzecie przęsło ma podwyższoną posadzkę. Wnętrze podzielone kolumnami o wzorowanych na porządku korynckim kapitelach.KOŚCIÓŁ SAN MINIATO AL. na miejscu wcześniejszej budowli jako trójnawowa bazylika. MONTE WE FLORENCJI kościół San Miniato al. pod którą została umieszczona krypta z sklepieniem krzyżowym. Podobnie rozwiązano dekorację posadzki. bizantyjska mozaika.

Elewację zdobią na parterze płytkie arkady. przypadają wejścia poprzedzone portalem. Wnętrze obiega dwupoziomowa galeria. powyżej których umieszczono czteropiętrową kolumnową galerię oddzieloną poziomymi pasami architrawów. W narożach budowli umieszczono przypory. półokrągłe nisze. zamiast niszy. W grubości muru umieszczono niewielkie.zbudowane na planie ośmioboku. wewnętrzny podział został zagęszczony do szesnastoboku. Budowlę wieńczy szesnastoboczna. nisza ma plan prostokąta. żebrowana kopuła z XIII wieku. W osi wejścia głównego.BAPTYSTERIUM W PARMIE • baptysterium w Parmie – (XII – XIII wiek) . Co trzecie pole. .

arkad i lwów podpierających jego kolumny. Brązowe drzwi zmontowane z rzeźbionych płyt pochodzą z XII wieku. Po prawej stronie dwie najniższe kwatery wypełniają sceny opowiadające o porwaniu króla Teodoryka do piekła.KOŚĆIÓŁ SAN ZENO MAGGIORE W WERONIE • Kościół San Zeno Maggiore w Weronie z zachowanym portalem w elewacji zachodniej z ok. 1138 r. W kwaterach umieszczono rzeźby ilustrujące Księgę Rodzaju (po prawej stronie) i sceny Nowego Testamentu (po lewej stronie). Oprócz typowych dla Lombardii układów lizen. portal zdobią umieszczone po jego bokach dekoracje figuralne w obramowaniach pokrytych wicią roślinną. .

Dzieło ozdabiają płaskorzeźby przedstawiające sceny z życia Chrystusa i św. Zwinięty w pętlę gad symbolizuje laskę Aarona. Do bazyliki prowadzi. których kapitele ozdobione są scenami z Biblii i fantastycznymi zwierzętami. Ambrożego. W centralnym punkcie kościoła znajduje się cyborium. ozdobiona wizerunkami zwierząt i ludzi. Współcześnie świątynia reprezentuje typowy przykład lombardzkiej romańskiej architektury sakralnej. czworokątny dziedziniec (atrium) z kolumnami. Z krużganków prowadzi wejście do małego muzeum. a w IX powstało atrium (rodzaj dziedzińca). znajdującą się na początku nawy głównej. Na uwagę zasługuje także romańska ambona. Następnie w VII wieku obiekt rozbudowywali benedyktyni. które znajdowały się w miejscu obecnego kościoła. który podtrzymywany jest przez cztery rzymskie kolumny i dekorowany stiukami. W atrium eksponowane są znaleziska i kamienie nagrobne z cmentarza wczesnochrześcijańskiego. które przypominają pnie drzew. czyli niewielki baldachim z X wieku. otoczony kolumnadą. Nazwa kaplicy pochodzi od pięknych złotych mozaik na sklepieniu. We wnętrzu świątyni przechowywane są relikwie św. Na końcu nawy północnej znajduje się wyjście na. Urna pod ołtarzem zawiera relikwie świętych: Ambrożego. na którym widnieją płaskorzeźby przedstawiające postacie świętych. Cortile della Canonica (Krużganek Kanoników). symbolizującymi walkę dobra ze złem. patrona miasta. Warto zwrócić uwagę na kolumnę z wężem z brązu. Warto zwrócić uwagę na kolumny środkowej arkady. niedokończony przez Bramantego. Cyborium osłania Złoty Ołtarz wykonany w IX wieku przez Vuolvinia. Pod amboną mieści się sarkofag Stylichona z IV wieku. w którym eksponowane są dzieła związane ze świątynią.BAZYLIKA SAN AMBROGIO W MEDIOLANIE • Bazylika Sant’ Ambrogio powstała w latach 379-386 z inicjatywy biskupa Ambrożego. Protazego i Gerwazego. Przy końcu południowej nawy watro zwiedzić kaplice grobową Capella di San Vittorio in Ciel d’Oro z IV wieku. na terenie wczesnochrześcijańskiego cmentarza. Ambrożego. Przez kolejne stulecia kościół był kilkakrotnie przebudowywany. .

ARCHITEKTURA ROMAŃSKA W NIEMCZECH
• W architekturze romańskiej w Niemczech widoczna jest kontynuacja wcześniejszych wzorów architektury karolińskiej. Częściej niż w innych państwach Europy Zachodniej budowane są kościoły o układzie centralnym (np. kaplica w Schwarzrheindorf koło Bonn z 1151 r.), ale i tutaj przeważają budowle bazylikowe, najczęściej kryte drewnianymi, płaskimi stropami, zazwyczaj bogato zdobione polichromią. Wnętrze dzielone jest na nawy przy pomocy kolumn o monolitycznych, kamiennych trzonach ustawionych pomiędzy z masywnymi filarami. Po raz pierwszy to rozwiązanie zastosowano w Saksonii, w budowanym od 961 r. kościele Sankt Cyriakus w Gernrode (kolumny ustawiono na przemian z filarami). Rytm ten powtarzano w zróżnicowany sposób (najczęściej można spotkać ustawienie: filar – dwie kolumny - filar) w budowanych później świątyniach. Częstym rozwiązaniem jest zastosowanie dwóch absyd na zakończeniu nawy głównej oraz dwóch transeptów. Czasami w grubości murów dobudowywano mniejsze apsydiole, lub stawiano dodatkowe absydy na zakończeniach ramion transeptu albo przy prezbiterium. Charakterystyczną cechą niemieckich kościołów są wysokie wieże stawiane nad skrzyżowaniem naw, chórem zachodnim i parami na krańcach budowli. Przy zastosowaniu dwóch absyd i podwójnego transeptu wejście do kościoła umieszczano w elewacji bocznej. Fasady zdobią arkadowe fryzy i galerie, oprócz nich pojawiają się także posągi przedstawiające świętych i apostołów.

KOŚCIÓŁ ŚW. MICHAŁA W HILDESCHEIM
• bazylika Sankt Michael (św. Michała), zbudowana jako kościół klasztoru benedyktyńskiego w latach 1010 – 1033 jako trójnawowa bazylika z dwoma chórami i dwoma transeptami. Do budowli na zakończeniu transeptów przylegają ośmiokątne wieżyczki schodowe. Nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptami umieszczono masywne wieże zbudowane na planie kwadratu. Wnętrze na nawy dzieli rząd filarów i kolumn w rytmie: filar – dwie kolumny – filar. Ich kostkowe głowice w latach 1162 – 1186 ozdobiono płaskorzeźbą. Na zakończeniach naw od strony wschodniej umieszczono półkoliste absydy. Płaskie stropy zostały ok. 1240 r. pokryte polichromią.

KATEDRA W SPIRZE =A=
katedra w Spirze (Speyer), budowana od ok. 1030 do 1061 – trójnawowa bazylika o nawach przykrytych sklepieniami krzyżowymi (początkowo kościół przykryty był płaskim stropem, sklepienia pochodzą z ok. 1090 r.) i przeciętych transeptem. Kościół koronacyjny królów niemieckich. Pod wschodnią częścią kościoła znajduje się królewska krypta. Prezbiterium zakończone absydą. Nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptem umieszczono ośmiokątną wieżę przykrytą kopułą. Cztery wieże schodowe umieszczono po stronie wschodniej i zachodniej. Kościół spłonął w XVII wieku. Po pożarze odbudowany w XIX wieku w stylu romańskim. Podczas odbudowy dodano masywny przedsionek od strony zachodniej.

Warto odwiedzić klasztor Benedyktynów. jakie istniały w średniowieczu w Trewirze.KATEDRA W TREWIRZE =B= Trewir ma nie tylko rzymską przeszłość. który jako jedyny pozostał z 40 klasztorów. . Trewirska katedra. której podwaliny dał pałac cesarza Konstantyna jest przykładem przemieszanych stylów: romańskiego i gotyckiego. Miasto jest od stuleci tradycyjnie katolickie i nie brak w nim pereł architektury sakralnej.

z transeptem z sześcioma wieżami (dwie ośmiokątne nad skrzyżowaniem naw i chórem zachodnim oraz cztery okrągłe rozmieszczone parami po stronie wschodniej i zachodniej kościoła).. .KATEDRA W WORMACJI =C= katedra w Wormacji – z XII wieku. Od strony wschodniej płytka absyda jest częściowo ukryta w bryle budynku. trójnawowa. po dwie po obu stronach każdego chóru (czyli prezbiterium. co widać na planie cztery wieże. Posiada. . Chór zachodni kończy wieloboczna absyda. dwuchórowa. Do prezbiterium przylegają dwa pomieszczenia ( zakrystie Wormancka katedra spełnia w 100% idee Zamku Bożego. Nawy i transept przekryto sklepieniami krzyżowymi.

Ośmiokątne wieże umieszczono nad skrzyżowaniami nawy głównej z transeptami. odbudowana w 1036. Trójnawowa bazylika z dwoma transeptami i dwoma chórami zakończonymi absydami. . spłonęła ponownie. spłonęła w dniu konsekracji. mniejsze wieloboczne wieże umieszczono parami na krańcach budowli.KATEDRA W MOGUNCJI =D= katedra w Moguncji zbudowana na przełomie X – XI wieku (katedra konsekrowana w 1009 r. 1100 – 1137).. Odbudowana została w latach ok.

a zmarli ponownie przyoblekają się w ciała.6). gdzie na głos trąb anielskich otwierają się groby. tympanon Sądu Ostatecznego . Jest to motyw również przejęty ze Starego Testamentu.• PORTAL KATEDRY W AUTUN • Katedra w Autun. Sprawiedliwość wymierzana jest każdemu indywidualnie. a pozna. Wydanie wyroku poprzedzone jest ważeniem duszy: w zależności od tego. Lamentujący Hiob.anioł i diabeł walczą o duszę zmarłego Sceną. TAKŻE TYMPANON -RZEŹBA MISTRZ GISLEBERTUS • . dotknięty cierpieniem. że jestem niewinny (Hi 31. podsądny trafi pomiędzy zbawionych albo potępionych. jest bowiem ziemia. chciał poddać się osądowi Bożemu: niech zważy mnie bardzo dokładnie. czy przeważą dobre czy też złe uczynki. na której rozgrywa się dramatyczny spektakl.

rzeźbiarz romański. .MISTRZ GILBERTUS EWA Z AUTUN • Gislebertus (XII wiek) .

dźwigające nadproże lub łuk. na portalach czyli ozdobnych obramieniach drzwi wejściowych. portale takie łączyły 2 lub 3 otwory wejściowe(tzw. zamkniętych górą rzędami archiwolt w uskokach ujmujących pole wypełnione rzeźbionym tympanonem (p. szczytów itp.OGÓLNIE Portal . ostrołukowy itp. z rzędami kolumienek w szerokich. Portale bardziej rozbudowane mają zwieńczenie w formie odcinków belkowania. arkadowy. uskokowo uformowanych ościeżach. W średniowiecznej architekturze sakralnej wykształcił się odrębny typ portali monumentalnych. Po bokach otwór ujmują glify o różnie ukształtowanych profilach. kolumny lub pilastry.Szczególnie bogatą formę miały monumentalne portale średniowieczne. zdobione rzeźbą figuralną i ornamentalną. p. zwłaszcza pod ich półkolistymi łukami zwanymi tympanonami. perspektywiczny). Zależnie od charakteru podpór i kształtu zwieńczenia wyróżnia się portal kolumnowy.PORTAL . zamknięte górą archiwoltą również uskokowo profilowaną i ujmującą pole wypełnione rzeźbionym tympanonem. opracowane architektonicznie i rzeźbiarsko. filary. ze względu na znaczne rozmiary portale średniowieczne miały niekiedy otwór wejściowy dzielony środkowym filarem. o szerokich rozglifieniach zwykle z kolumienkami.jest to dekoracyjnie rozbudowane obramienie otworu wejściowego. potrójne). . bliźniacze. bogato dekorowanych rzeźbą figuralną i dekoracyjna. W okresie sztuki romańskiej i gotyku rzeźbę umieszczano na fasadach kościołów.

w ciasnych niszach stoją one "wyprostowane na baczność". a głowice kolumn oplecione były wymyślnymi ornamentami z roślin. jakie każdej z nich przypadło na ścianie kościoła. przeważnie nie umiejących czytać ani pisać. pokazanie im. Nie brak scen traktowanych ze swoistym humorem. bywają one silnie. nieporuszony. sylwetek ludzi. niepiśmiennych. na której siedzi grzesznik. do wierności nakazom Ewangelii i Kościoła. a służyć miała do nauczania ludzi prostych. zwierząt i ptaków. służyła jedynie ilustrowaniu prawd podanych przez Kościół do wierzenia. czasami pojawiała się tam postać diabła symbolizującego zło. diabła starającego się przeważyć szalę. • • • • • . Postać więc ukazywano odzianą w długie szaty . gdzie miejsca było więcej. który na wschodzie przyjęła cerkiew bizantyjska.Układy ludzi były bardzo rozmaite. Cała ta ikonografia pozostawała w związku z nauką Kościoła o niebie i piekle. diabły i potwory apokaliptyczne. o królestwie Chrystusa. o prawdach wiary. nie usiłując w rysach twarzy zaznaczać jakichkolwiek cech charakterystycznych. a jak ukarane życie grzeszne i pełne pychy. co było wówczas regułą.biblią ubogich. odważanie grzechów. lecz tam. w niszach i zagłębieniach muru umieszczano postacie świętych. Nazwano te dekoracje rzeźbiarskie "biblia pauperum ". Nad wejściem do kościoła. zwierzęta.ROMANIZM RZEŹBA • • ROMANIZM Rzeźbiarze romańscy mieli własną koncepcję postaci ludzkiej i własny stosunek do architektury. Ikonografia portali romańskich obraca się najczęściej wokół tematu chrześcijańskiego nieba i Sądu Ostatecznego. czasem nawet nienaturalnie wygięte. Tak więc dzieła rzeźby romańskiej służyły nie tylko dekoracji. jak będzie nagrodzone po śmierci życie cnotliwe i pokora. np. Wokół przedstawione są różne rasy i narody(prawdziwa to encyklopedia ówczesnej wiedzy o świecie). a na łuku portalu wyobrażono kalendarz w formie znaków zodiaku i przedstawień pracy (dla podkreślenia. surowy. Rzeźbę romańską wykonywano najczęściej w kamieniu. przeznaczone dla ludzi nieuczonych. z których każdy trzyma w ręku ewangelię. Miały one do spełnienia znacznie ważniejszą rolę: ich zadaniem było po prostu nakłonienie ludzi. a po jego bokach widzimy czterech ewangelistów. anioły. dalej zaś proroków i świętych. Postać ludzka. czyli świetlistej tęczy. że nauka wiary odbywa się zawsze i wszędzie). Było to więc jak gdyby Pismo Święte w rzeźbionych obrazach. odróżniających każdego człowieka od innych ludzi. W tympanonach portali tronuje Chrystus w mandorli. czyli nauczanie przez pokazywanie scen historycznych i wizji religijnych. w tympanonie królowali zazwyczaj Madonna lub Chrystus. Ze wszystkich romańskich tympanonów najszlachetniejszy jest tympanon z Vezelay w Bułgarii. była ona nierozerwalnie związana z architekturą. lecz przeważnie trochę sztucznie dostosowane do miejsca. Był to ten sam cel dydaktyczny. Jego treścią jest misja apostołów. Tylko Chrystus trwał na portalach sztywny. I tak np. Do najwybitniejszych rzeźb należą rzeźby z XII wieku w portalach burgundzkich kościołów w Beaulieu i Autun. Wolne miejsca i podziały wypełniają najróżniejsze sceny: dusze grzeszników. np. tak ściśle zespolona z murem jakby doń "przyklejona". półokrągłych tympanonach portalu. wyobrażająca w romańskiej rzeźbie Boga i świętych.

ozdobione są płaskorzeźbami: druga i trzecia . orzeł i byk niegdyś symbolizowały strony świata i tajemne siły ziemi. a uprzywilejowanie wynikało w znacznej mierze z walorów dekoracyjnych. Podobnie w kościele Sainte-Marie-des-Dames w Saintes. a czwarta . a postacie ludzkie czy zwierzęce rozciągają się. bo tyle było klińców do ozdobienia. których sam układ kryje w sobie zagadkowa moc. Nie wynajduje ich. Chrystus wśród symboli czterech Ewangelistów. W archiwoltach i na kapitelach rzeźba dostosowuje się . coraz bardziej występujące. włączała człowieka w boską jedność. jak i rzeźba. jakie miały w cywilizacjach starożytnych. bazyliszek. Wątpliwe jest jednak. lecz o skomplikowane figury. tłoczą i zniekształcają. Na archiwolcie z dawnego kościoła Saint-Come w Narbonne wyobrażone są kolejno: sfinks. niż wydają się znaczyć . Wiele miejsca zajmowały stwory fantastyczne. czyli wybierania tła .jak ryba w katakumbach oznaczała Chrystusa. Mistrz sztuki romańskiej tworzy figury. gdzie nad postacią Chrystusa wznosi się potrójna arkatura motyw spotykany na bordiurach manuskryptów z tego samego okresu.postaciami ludzkimi. Każde wybitne dzieło romańskie wyobraża wielki chrześcijański symbol. gryf. gdy pojawi się gotycka strzelistość. wydaje się raczej. dość znaczne puste miejsca w Autun. że zagubiono symbolizm czasów pogańskich. zdobiła portale kościołów i opactw. gdzie . Romański artysta czerpał natchnienie zewsząd. byle pozostać w wyznaczonej ramie i jak najściślej do niej przylegać. wyolbrzymiano zbytnio symbolizm tej . Wydłużanie się postaci nie jest związane z kolumnami: jest od nich wcześniejsze. Lew. Ale ta ryba była tylko znakiem. jaki znaczą wyciągnięte ramiona Chrystusa.uzyskana prostą techniką champleve. niegdyś złocone. Romańska architektura.zamiast zgodnie z "Apokalipsą" przedstawić dwudziestu czterech starców . pelikan. W portalach dekoracja wypełnia przede wszystkim tympanony i archiwolty łuków. są pustymi miejscami po złotym tle.Artysta czerpie przekonujące formy symboli z tego. bo znaczą co innego. Krzyż. co je łączy z chrześcijaństwem. Focillon . żmija.dekoracja o motywach baśniowych zwierząt.do "prawa ramy". centaur i lew. Inspiracją była nawet sztuka ludów barbarzyńskich. formy rzeźbione podporządkowane są architekturze. jak również kapitele kolumn tych budowli. W Aulnay-deSaintonge w portalu transeptu kościoła płaskorzeźby występują z tła stopniowo. bajkowy świat zwierząt. on je odsłania. Wielkie tympanony nie są kanwami dla wyobrażeń w wieku XII. przede wszystkim własnej. której przedstawić nie można. często pochodzenia wschodniego. Rzeźby portali zalicza się do najlepszych romańskich realizacji dekoracyjnych. podobnie jak i dla nas. jak architektura. Należy do nich portal opactwa benedyktynów w Malmesbury. nie jest cieniem drzewa. lecz w XIX w. Oczywiście nie przedstawiają boskiej transcendencji. Najtrwalszy z tych symboli. ku której prowadziła go liturgia. Dwa zwierzęta lew i orzeł cieszyły się szczególnymi względami. Wszystkie te zwierzęta mają znaczenie bardziej lub mniej symboliczne. które wyzwalają się z pozorności.CD… Dostojeństwo tympanonów to sakralna kompozycja. a nawet w naszym. Związana z architekturą rzeźba ornamentacyjna miała miejsce uprzywilejowane. I nie chodzi już tutaj o rybę z katakumb. one ją tylko głoszą. następne zaś.. zanika. uosabia wszechświat.umieszczono ich pięćdziesięciu trzech. harpia. nie rozwija się razem z nimi. coraz bardziej ku górze: pierwszą nad drzwiami archiwoltę pokrywa dość płaska . czy prestiż ten zawdzięczały znaczeniu.górująca nad całością kompozycji różnymi potworkami.jak na to wskazał H. W ten sposób wszystkie są symbolami.

PORTAL W MOISSAC PROROK ISAJASZ .

PORTALE W SAINT GILLES DU GARD .

Zdobią ją podpierające architraw kolumny o głowicach ozdobionych liśćmi akantu. kanelurowane pilastry. fryz figuralny pod tympanonami..SAINT GILLES CD. rzeźby w niszach pomiędzy portalami . SZKOŁA PROWANSALSKA. Saint-Gilles-du-Gard – budowla z ok. 1060 r. . trzyprzęsłowy kościół z fasadą ozdobioną trzema portalami o kompozycji opartej na motywach łuku triumfalnego.

France. as are the columns in the adjacent cloister. is a major work of Romanesque architecture.SAINT TROPHIME W ARLES The Church of St. it features a Gothic choir added in the 15th century. . and the representation of the Last Judgment on its portal is considered one of the finest examples of Romanesque sculpture. Trophime (Trophimus) is a Romanesque church built in the 12th century . Situated in Arles. Saint Trophimus. formerly a cathedral.

DRZWI Z KATEDRY W HILDESCHEIMIE Odlewane drzwi do katedry z paralelnymi historiami ze Starego i Nowego Testamentu DZRZWI Z BRĄZU SZTUKA OTTOŃSKA POŁ X DO POŁ XI INSPIRACJA BYŁA SZTUKA KAROLIŃSKA .

Później był to kościół biskupi . ARCHITEKT GERHARDT. Budowę rozpoczęto w 1248 roku. a poświęcono w 1322 roku. Chór ukończono dopiero w 1320 roku. W niedługim czasie po ukończeniu budowy katedrę uznano za symbol Niemiec. W roku 1248 arcybiskup Konrad von Hochstaden położył kamień węgielny pod budowę nowej. Nic nie uległo zmianie do XIX wieku. a po 935 roku został przekształcony z trzynawowego kościoła w pięcionawowy. a od XIV do XVI wieku środkowa i boczna nawa kościoła zostały wykonane do wysokości 15 i 18 m. gotyckiej katedry wznoszonej według wzorów francuskich. że już w 50 roku po Chrystusie wznosiła się na tym samym miejscu świątynia rzymska.DZRZWI KOŚCIÓŁA NMP NA KAPITOLU W KOLONII Prace wykopaliskowe pod fundamentami katedry dowiodły. I 6480 POWIERZCHNI. W latach 1842-1880 dokończono budowę. GOTYK . NEOGOTYK KATEDRA BAZYLIKA . Do 1400 roku zbudowano dwa piętra wieży południowej. NAJWIĘKSZY BUDYNEK W EUROPIE 157M WYS. Katedra została po święcona w roku 1880 w obecności Wilhelma I.

znajduje się pochodzący z X wieku krucyfiks Gerona .KRUCYFIKS BISKUPA GERONA Z KATEDRY W KOLONII Po stronie północnej. obok zakrystii.

W dolnej części relikwiarza znajdują się wielkie.polityczny. wysokość 153 cm i długość 220 cm. Rainald von Dassel kierujący kancelarią cesarza Fryderyka Barbarossy przywiózł nad Ren jako zdobycz z podbitego Mediolanu szczątki. Dopiero w tradycji VI w. gdy z powodu oblężenia miasta musieli zabrać relikwie z położonego u jego bram kościoła. Życzeniem organizatorów XX ŚDM. którzy przybyli do Betlejem. jest aby każdy z uczestników mógł nawiedzić relikwie. Pokryty ponad tysiącem szlachetnych kamieni i pereł oraz kolorowymi emaliami relikwiarz otaczają 74 figury z pozłacanego srebra. złote napisy na kobaltowych wstęgach. świeccy władcy tłumaczyli to jako dany przez Boga dowód na "prawowitość" ich władzy. która nie potrzebowała już błogosławieństwa papieskiego. a posiadanie relikwii wiązało się w tamtych czasach z wysokiej rangi pozycją w życiu politycznym. którzy reprezentują całą ludzkość. Ze względu na ciągle powtarzający się w średniowieczu konflikt o władzę świecką między cesarzem a papieżem. w tym ponad 300 gemm i kamei. gospodarczy i kulturalny. nic nie wiedzieli o posiadanym przez siebie skarbie. Gdy chodzi o Trzech Króli. Prawdopodobnie w latach 1181-1225 Mikołaj z Verdun. Dowiedzieli się o ich pochodzeniu dopiero wówczas. a zanim nazwano ich Kacprem. Melchiorem i Baltazarem.Chrystusa jako sędziego świata u schyłku dziejów. Bardziej od niej znane były tylko Jerozolima. odbywających się pod hasłem "Przyszliśmy oddać Mu pokłon". kolorowe wstęgi z emalii.apostołów. jeden z najbardziej znanych artystów swoich czasów. że w 1164 r. setki cennych kamieni szlachetnych. Relikwiarz Trzech Króli ma szerokość 110 cm. jak wcześniej dostały się one do Italii. Według innych źródeł Mediolańczycy do 1158 r. Tak cenne relikwie wymagały szczególnego miejsca. bogato zdobione listwy metalowe. Ponad 300 kamei na relikwiarzu stanowi największy ich zbiór na świecie. czy rzeczywiście w sarkofagu złożone są ich relikwie. Zbudowany jest w kształcie przypominającym trzynawową bazylikę: obok siebie stoją dwa sarkofagi. w którym będą przechowywane. przyjmującego pokłon Trzech Króli. Nie ma ostatecznej pewności co do tego. Rainald von Dassel przyniósł Kolonii w XII wieku nie tylko relikwie. Santiago de Compostela i Akwizgran. W krótkim czasie Kolonia stała się jednym z największych miejsc pielgrzymkowych chrześcijaństwa. Helena. następnie chrzest Jezusa w Jordanie. a w górnej części . Rzym. kadzidło i mirrę. Mateusza jest mowa o bezimiennych mędrcach ze Wschodu. O tym. Tradycja Trzech Króli związana jest z Kolonią od XII wieku.a zdaniem wielu także najpiękniejszym . łuki spoczywające na podwójnych emaliowanych filarach. nie ma zbyt wiele źródłowych dokumentów. • • • • • • . czczone tam jako relikwie Trzech Króli.dziełem pracy złotniczej średniowiecza w Europie. Złocony fronton przedstawia małego Jezusa na rękach Matki Boskiej. złocone postaci proroków oraz królów Dawida i Salomona. Tak więc cesarze niemieccy po koronacji w Akwizgranie zazwyczaj pielgrzymowali do Trzech Królów w Kolonii. doczesne szczątki Trzech Króli miała znaleźć w IV w. Tylko w Ewangelii wg św. wiadomo z dziejów życia biskupa Eustorgiusa: według tego dokumentu. na których spoczywa trzeci. w górnej . Figury zostały wykonane w latach 1180-1191 przez Nicolasa z Verdun i jego uczniów. Jest pewnym. matka cesarza Konstantyna i w IX w. stworzył wraz z uczniami tę najcenniejszą pracę kowalską i jubilerską średniowiecza: pozłacane srebrne figury. zostały przewiezione do kościoła w Mediolanie.RELIKWIARZ TRZECH KRÓLI MIKOŁAJA Z VERDUN • Ten najcenniejszy klejnot katedry kolońskiej jest największym . w Jerozolimie św. by oddać pokłon Jezusowi i ofiarować mu dary: złoto. upłynęło kolejnych 300 lat. Dlatego została przygotowana specjalna trasa. Symbolizuje Boga w Trójcy Świętej. natomiast więcej jest legend i spekulacji. ale także wiążący się z ich posiadaniem gwałtowny rozwój miasta . którą pielgrzymi przechodzić będą przez katedrę i obok stojącego za okratowaniem relikwiarza. zaczęto mówić o nich jako o "królach".

W 1248 r. Walter Schulte. Relikwiarz wędrował m. ukrzyżowanego. Jego zdaniem. stanęły w Kolonii wojska francuskie. na których spoczywa trzeci.czas łaski. że jedynie figury w części frontowej są wykonane ze złotej blachy. • • • • . w które owinięte były relikwie wykazało. w górnym . a obok niej . ważne jest. To on ufundował m. Potwierdzono więc.W tamtych czasach mistrz mógł wykuć całą figurę z jednego kawałka srebra . czas "sub lege" . powrócić do Kolonii.Sędziego świata z dwoma aniołami po bokach.in.pod prawem.zwykł mówić nieżyjący już. Figury po bokach dolnej części przedstawiają proroków. królów i duchowieństwo ze Starego Testamentu.Trzech Króli oraz cesarza Ottona IV.in. były szef biura budowlanego katedry w Kolonii. "cenny relikwiarz i ukryte w nim doczesne szczątki stanowią dla wiernych wyzwanie.męczenników Nabora i Feliksa. Z drugiej strony figury Matki Boskiej przedstawiony jest chrzest Jezusa w Jordanie. W tym miejscu spoczywał on bezpiecznie przez całe stulecia. Prace konserwatorskie trwały wiele lat.czas po zmartwychwstaniu Jezusa. do Arnsberg i Bambergu. są to dwa stojące obok siebie relikwiarze. Jana.in. Zwrócił uwagę. Już w średniowieczu wyodrębniono relikwie głów Trzech Króli. czas "sub gratia" . Tylna część sarkofagu przedstawia trzy wizerunki Jezusa: przywiązanego do kolumny. który uwiecznił się w ten sposób jako mecenas tego dzieła sztuki.RELIKWIARZ CD. Ukazane są w niej dwa okresy: w dolnej części sarkofagu czas przed męką i śmiercią Jezusa. że mają tak wielkie znaczenie dla wiernych .apostołów. Wolf zaprzecza. sceny z życia Jezusa i z księgi Apokalipsy św. w którym znajdują się relikwie Trzech Króli. kapituła katedralna w tajemnicy przeniosła cały skarbiec. a obecny wygląd otrzymał on dopiero po gruntownej renowacji w latach 1961-1973. że były to kosztowne materiały. W późniejszym czasie wszystkie relikwie umieszczono w neogotyckiej urnie we wnętrzu relikwiarza. Mówią o tym napisy zachowane w tych miejscach. W części frontowej na dole znajduje się figura Matki Boskiej z dzieciątkiem Jezus na rękach. kształtem nawiązywał do kościoła. Badanie tkanin. że tkaninami owinięte były ciała ludzi wysokiego pochodzenia i że tkaniny te mogły pochodzić nawet z I wieku. abp Konrad von Hochstaden położył kamień węgielny pod budowę nowej katedry. Choć nikt dotychczas nie potwierdził prawdziwości relikwii. Jego zdaniem. Budowa relikwiarza odzwierciedla myśl teologiczną doby średniowiecza. wieloletni dyrektor Muzeum Diecezjalnego w Kolonii.. korony na głowy Trzech Króli. Powyżej umieszczona jest figura Jezusa . w 1804 r.powiedział w rozmowie z KNA Arnold Wolf. Początkowo relikwie Trzech Króli znajdowały się w starej katedrze z czasów Karola Wielkiego. które spoczywają obecnie na podstawie za zdejmowaną płytą w szczycie relikwiarza. w tym również relikwiarz. w górnej natomiast . a w górnej części . przyjęte później jako herb miasta Kolonii. w bezpieczne miejsce. Dawniej również i dachy sarkofagu zdobiły reliefy: przedstawiały one m. by wraz z Mędrcami udali się na poszukiwanie Boga". Gdy w 1794 r. jednak z licznymi ubytkami i uszkodzeniami. . natomiast w górnej części . jakoby sarkofag.między Feliksem i Naborem. W dolnej części przechowywano w średniowieczu relikwie Trzech Króli. by po 10 latach. która w zasadzie stała się ogromnym kamiennym relikwiarzem dla sarkofagu Trzech Króli.

ośr. przebudowa XVIII w.): rom.OŁTARZ Z KLOSTERNEUBURGA MIKOŁAJA Z VERDUN • Klosterneuburg [klo:stərnọiburk]. wewnątrz słynny ołtarz Mikołaja z Verdun z 1181)... XIV w. m.. klasztor (barok. przem. XII w. chem.. (2005). miner. przebudowany. (metal. nad Dunajem.) MIKOŁAJ Z VERDUN złotnik. w zespole miejskim Wiednia. ambona i ołtarz w Klosterneuburgu (1181). kościół (XII. 1205). . 25 tys.. mieszk.got. zespół klasztorny Kanoników Regularnych (zał. emalier i odlewnik z Lotaryngii. relikwiarze Trzech Króli w katedrze kolońskiej (po 1181) i Panny Marii w Tournai (ok. w północno-wschodniej Austrii (kraj związkowy Dolna Austria). drzewny) i turyst. jeden z pierwszych twórców stylu gotyckiego w sztuce użytkowej.

pełna przepychu forma oraz bogactwo kolorów bez wątpienia wskazują na wschodnie pochodzenie obrazu. Wiele lokalnych wzorców artystycznych i kulturowych rozprzestrzeniło się szeroko po całym kontynencie. modlitewników. . a także w kościele St. Miniaturowe malowidła zdobiły okładki biblii. Obrazy ścienne malowane taką techniką można spotkać w całej Europie. Ściany krypty pokryto malowidłami przedstawiającymi męczeństwo świętych. Dla ludzi. że zmarł on za odkupienie grzechów wszystkich ludzi. dobrze zachowane malowidła. Dzieła malarstwa zachodnioeuropejskiego wydają się być bardzo przestrzenne 0 kolorystka jest tu bardziej stonowana niż na obrazach bizantyjskich. Pięknym przykładem są dzieła w kościele Saint-Savinsur-Gartempe we Francji. oglądanie fresków było praktycznie jednym z niewielu sposobów poznania Słowa Bożego. Na ścianach kościołów malowano całe przypowieści biblijne. W malarstwie owym odzwierciedlają się charakterystyczne dla poszczególnych regionów style artystyczne.klasyczny przykład sztuki bizantyńskiej. którzy w większości nie potrafili czytać. większe – wnętrz budowli sakralnych. Na galerii nad wejściem do przedsionka ukazano śmierć Chrystusa na krzyżu. W przedsionku można podziwiać sceny obrazujące koniec świata oraz Sąd Ostateczny. Wyrazista. mającej swe korzenie daleko w Konstantynopolu .MALARSTWO ŚCIENNE • W średniowieczu obrazy uważano nie tylko za wyraz uwielbienia dla stwórcy. co daje efekt porównywalny z witrażami. Imponujące obrazy ścienne z okresu wczesnego średniowiecza przetrwały również w absydzie kaplicy w Berze-Ville we Francji. znajdują się w absydzie krypty świętego Gabriela tej świątyni. Twórcy malowideł ściennych nakładali farbę na mokry jeszcze tynk. a na twarzach postaci wyraźnie malują się emocje. Na sklepieniu nawy widoczne są epizody zaczerpnięte z Pięcioksięgu. Na przykład w hiszpańskim kościele San Clemente de Tahull w Katalonii znajduje się obraz zatytułowany Chrystus tronujący .Angelo w Formis we Włoszech. w wyniku warstwa farby nie odpadała potem od warstwy tynku. Figura Chrystusa jest obramowana grubą. może również poszczycić się katedra w Canterbury w Anglii. W ten sposób starano się przypomnieć wiernym o tym. Styl ten rozprzestrzenił się dzięki wyprawom krzyżowym. Dzięki temu freski charakteryzują się trwałością i są w stanie przetrwać setki lat. wyrazistą linią . lecz także za najlepszy sposób wykładania wiernym zasad wiary chrześcijańskiej. Najstarsze . Cennymi freskami z XII w.

FRESKI Z KOŚCIOŁA SAINT SAVIN SUR GARTEMPE • FRANCUSKIE FRESKI ROMAŃSKIE .

FRESKI CHRYSTUS PANTOKRATOR I POKŁON TRZECH KRÓLI Z TAHULL

-PANTOKRATOR Z TAHULL

-POKLON TRZECH KRÓLI Z TAHULL

FRESKI Z PANTENONU KRÓLÓW W KOLEGIACIE SAN ISIDORO LEON

• Bazylika romańska San Isidoro z XI–XVIII w.; mieści relikwie św. Izydora, wielkiego wczesnochrześcijańskieg o uczonego z Sewilli. W podziemiu panteon – mauzoleum królewskie, miejsce pochówku królów Leonu. Wyjątkową atrakcją są freski w kryptach oraz kapitele kolumn, a także skarbiec i muzeum.

TKANINA Z BAUEUX
• Tkanina z Bayeux – ręcznie utkane płótno przedstawiające podbój Anglii przez Wilhelma I Zdobywcę, bitwę pod Hastings w 1066 i życie codzienne mieszkańców ówczesnej Normandii; wybitne dzieło sztuki świeckiej. Tkanina to cenne ikonograficzne źródło historyczne. Jej autorstwo przypisuje się królowej Matyldzie , żonie Wilhelma, nie jest to jednak teza w pełni potwierdzona. Dzieło obecnie znajduje się w muzeum w mieście Bayeux we Francji. Długość tkaniny wynosi 70,34m a szerokość 0,5 metra.

SZTUKA ROMAŃSKA W POLSCE .

miała z założenia . wziął w niej udział m. W 1140 opactwo przeniesione zostało do Mogilna. Kościół jako patronów otrzymał . którego ślady widoczne są do dziś na południowy zachód od kolegiaty). główną nawę. przebudowano wieże. . część ludności.prócz funkcji religijnych . zaś klasztor rozebrany. którzy wrócili tu raz jeszcze w 1331. Prace wykonano pod kierunkiem architekta Efraima Szregera. Prace nadzorował biskup płocki Aleksander z Malonne[2]. • Zniszczenia i przebudowy [edytuj] • Romańska budowla. ale w Zielone Świątki 1293 (albo 1294) Litwini pod wodzą Witenesa zdołali ją zdobyć. w tym też czasie powstały we wnętrzu tynki z freskami. a pozostałych wycięli w pień lub wraz z kolegiatą spalili (w tym czasie spłonął też gród łęczycki[1]. Konsekracja kościoła odbyła się 21 maja 1161.charakter obronnej twierdzy. a także wszyscy polscy biskupi i książęta. ostatni odbył się w 1547. • Podczas późniejszych prac nad jej odbudową zacierano częściowo jej dotychczasowy romański charakter.in. Aleksego. zbudowana z granitu. Przez kilka dziesięcioleci kolegiata pozostawała zrujnowana.przedsionek osłaniający romański portal. piaskowca i kamienia polnego.kościół o randze archikolegiaty położony we wsi Tum w pobliżu dawnej lokalizacji wczesnośredniowiecznego grodu[1]. W czasie przebudowy kolegiaty powstał stojący obok niej niewielki drewniany kościół św.tak jak znajdujące się tu wcześniej benedyktyńskie opactwo .KOLEGIATA W TUMIE POD ŁĘCZYCĄ Kolegiata pw. nazywanych synodami łęczyckimi. • W latach 1765-1785 z inicjatywy prymasa Łubieńskiego i kosztem biskupa Kajetana Sołtyka kościół został przebudowany w stylu klasycystycznym. NMP i św. następca zmarłego około 1148 arcybiskupa Jakuba. Pierwszy z nich zwołano w 1181. w 1306 Łęczycę najechali Krzyżacy. W 1569 wybudowano przed wejściem głównym renesansową kruchtę . • W 1705 Łęczycę najechali Szwedzi. a jego fundamenty zasypano. • Kilkanaście lat później. • Budowa kolegiaty [edytuj] • Arcybiskup gnieźnieński Jakub ze Żnina w 1141 rozpoczął na miejscu dawnego opactwa budowę kolegiaty. przy okazji zakończonej w 1487 kolejnej odbudowy pojawiły się zachowane do dziś. gotyckie ostrołukowe arkady i filary międzynawowe z cegły oraz sklepienie krzyżowo-żebrowe w nawach bocznych. która się schroniła w kościele powiedli ze sobą w niewolę. W 1241 oparła się najazdowi Tatarów.Najświętszą Marię Pannę i św. kolegiata łęczycka . Kościół ten należy do najlepszych przykładów architektury romańskiej w Polsce • Historia [edytuj] • Opactwo [edytuj] • Prawdopodobnie z fundacji Bolesława Chrobrego i z udziałem świętego Wojciecha powstało tu pierwsze w Polsce (założone prawdopodobnie w 997) opactwo benedyktynów pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny i św. Aleksego w Tumie. a także okna i wnętrze. Mógł być to rezultat nawrotu pogaństwa w tym regionie kraju lub też przekazania ziem klasztornych arcybiskupstwu gnieźnieńskiemu. arcybiskup Janik. niszcząc przy tym także kolegiatę. Mikołaja. Między innymi po pożarze w 1473. zachodnią fasadę. Aleksego. • Od tego czasu w kolegiacie tumskiej odbyło się 21 synodów prowincjonalnych.

Władysław Sikorski zginął w katastrofie samolotu w Gibraltarze 4 lipca 1943. Odbył się on w dniach 22-23 czerwca 1818. Karol Wojtyła. Została ona wzniesiona w latach 1090-1117. 17 czerwca 1696 pochowany na Wawelu 15 stycznia 1734. Leonarda . Królowa Maria Kazimiera zm. po prawej jego żony Marii Kazimiery Zwiedzanie grobów królewskich rozpoczyna się w krypcie św. pochowany na Wawelu 31 stycznia 1676 w sarkofagu ufundowanym przez cesarza Austrii Franciszka Józefa I z 1858.Leonarda przed ołtarzem projektu francuskiego architekta Viollet-le-Duca ufundowanym w 1876 przez hrabinę Katarzynę Potocką mszę prymicyjną 2 listopada 1946 odprawił ks. Jest to jedno z najlepiej zachowanych i najładniejszych wnętrz romańskich w Polsce. Obecny sarkofag królewski jest fundacją ostatniego monarchy Stanisława Augusta Poniatowskiego z okazji 100 rocznicy zwycięstwa pod Wiedniem z roku 1783. 10 listopada 1673. Obok sarkofagu w 1977 zawieszono brązową tablicę pamiątkową. Umieszczenie trumny w marmurowym sarkofagu odbyło się już w całkowitej tajemnicy 21 grudnia 1832. Król Michał Korybut Wiśniowiecki zm. Tadeusz Kościuszko zmarł w Solurze w Szwajcarii 15 października 1817. Na środku znajduje się odnaleziony w 1938 w czasie prac archeologicznych grób biskupa Maurusa zmarłego w 1118. Jej wnętrze wspiera się na 8 międzynawowych kolumnach z charakterystycznymi kostkowymi kapitelami. który zginął w nurtach Elstery pod Lipskiem 19 października 1813. W krypcie św. do sprowadzenia prochów generała doszło jednak dopiero 17 września 1993. Książę Józef Poniatowski.po lewej stronie widoczny jest grobowiec Jana III Sobieskiego. dar Kongresu USA w 200-lecie bitwy pod Saratogą. Uroczystości pogrzebowe w Krakowie i na Wawelu odbyły się 22-23 lipca 1817. Leonarda. LEONARDA W KATEDRZE NA WAWELU • • Krypta św. W krypcie tej spoczywają: Jan III Sobieski zm. W lutym 1818 uzyskano zgodę cara Aleksandra I na pogrzeb Kościuszki na Wawelu. 9 czerwca 1997 jako papież Jan Paweł II odprawił mszę raz jeszcze w 50-tą rocznicę święceń kapłańskich. Zdecydowano o zachowaniu tajemnicy ze względu na sytuację na ziemiach polskich po upadku powstania listopadowego. • • • • • • • . Sarkofag księcia ufundowała siostra Maria Tyszkiewiczowa w 1830. 1716 w sarkofagu ufundowanym w 1840 przez cesarza Austrii Ferdynanda I. sarkofag był gotowy już w 1981. Gen.KRYPTA ŚW.

a także m. Jednofilarowe prezbiterium na planie kwadratu zakończono niewielką trójboczną absydą. egipską mumię (325 p.e. Kamienne profile cokołu kościoła przez swoje cechy stylistyczne wskazują na pochodzenie z wcześniejszej budowli. św. kośc. a arkada z cegieł łączy kościół z szesnastowieczną kapitułą w stylu późnego gotyku. Anny.n.KOŚCIÓŁ ŚW. a zarazem najstarszym czynnym do dziś kościołem w mieście. Piotra i Pawła.późnoromański kościół na wrocławskim Ostrowie Tumskim.sklepienie budynku wsparte jest pojedynczym filarem. niem. Po II wojnie światowej usunięto większość zmian wprowadzonych w epoce baroku. pozostawiono natomiast sygnaturkę. Budynek kapituły oraz z nim sąsiadujące mieszczą Muzeum Archidiecezjalne. "Bramę Kluskową" (albo "Kluszczaną". IDZIEGO WE WROCŁAWIU • • Kościół św.) i kamienne płaskorzeźby z III wieku (Syria. .in. Zachował się romański portal od strony południowej. Aleksego) . tworząc tzw. drugi jest już renesansowy. jest najstarszym (z pierwszej połowy XIII wieku prawdopodobnie ok. • • Kościół św. Sąsiaduje od północy z wrocławską Archikatedrą. w którym wystawiono zbiory cennych obiektów sztuki sakralnej. Klösseltor). Należy do charakterystycznego dla średniowiecznego Wrocławia typu kościołów jednofilarowych (ponadto kośc. 1242) w pełni zachowanym budynkiem Wrocławia. okolice Damaszku). jedna z najstarszych ceglanych budowli Wrocławia. św. św. Z dwóch jego portali zachował się jeden w stylu romańskim. są to prawdopodobnie spolia z tzw. katedry Walterowskiej. skuwając tynki zewnętrzne i rekonstruując podwójny łuk tęczowy. Idziego we Wrocławiu . Idziego we Wrocławiu. kośc.

późnogotycki już kościół wykorzystujący wiele starszych fragmentów.10 m przy wysokości murów nawy głównej 22. Ogólny kształt architektoniczny kościoła jest zapewne echem ukończonej w tym okresie katedry.8 m. większy.PORTAL OŁBAŃSKI • Pierwszy kościół w tym miejscu powstał już pod koniec XI wieku. prezbiterium gwiaździście. Kościół ma łączną długość 62. powstał w latach 1242-1248. Od północy przylega do prezbiterium dwukondygnacyjna zakrystia. Marii Magdaleny i ukończono ją w 1232. Kolejny kościół. a przedłużone nawy boczne przy nim trójdzielnie. Bazylikowy kościół bez transeptu posiada sześcioprzęsłową nawę oraz prosto zamknięte prezbiterium bez obejścia.pierwszego kościoła parafialnego lokacyjnego miasta. a bocznych . ponad dachami naw bocznych.4 m. Według niektórych źródeł zamiast starszego kościoła wzniesiono wówczas od podstaw romańską świątynię pod wezwaniem św. zwłaszcza zaś szersze przęsła wzniesionego przez mistrza Pieszkę prezbiterium. który powstał w latach 13421362 i poza górnymi kondygnacjami wież uzyskał współczesny kształt. łęki przyporowe znajdują się wysoko. jednak już w czasie najazdu mongolskiego w 1241 uległa ona zniszczeniu. przypominające centralne przęsło katedry. Do rangi parafialnego został wyniesiony przez biskupa wrocławskiego Laurencjusza (Wawrzyńca) po przekazaniu 1 maja 1226 dominikanom kościoła św. Nawy sklepione są krzyżowo-żebrowo. Po pożarze z 8 maja 1342 zdecydowano się zbudować nowy. Andrzeja Apostoła i św. zapewne w romańsko-gotyckim stylu przejściowym. zaś jego szerokość wynosi 32. Wojciecha . .9 m.9.

gdyż powstały w okresie największych obaw przed inwazją Imperium Osmańskiego. w 1546 przeniesiono tu romański portal główny z wyburzonego kościoła opackiego na Ołbinie i wmurowano w elewację południową.PORTAL OŁBIŃSKI CD. W latach 1564-1581 wzniesiono nowe pokryte miedzią hełmy o formach renesansowych. Do jego rozkołysania potrzeba było 37 sekund. Elewacje kościoła otynkowano. gdyż wbudowano tam empory. które nazwano Tureckimi. używany był przy największych świętach. Elżbiety. wzniesiono otaczające kościół kaplice. Po katastrofie budowlanej. Już 1 września 1358 zawieszono pierwszy dzwon. ze względów bezpieczeństwa usunięto w 1533 nadwątlony hełm z wieży południowej. W XV i XVI w. • . zaś w 1447 kolejną przedstawienie Chrystusa i Marii. • W XV wieku ukończono wieże . a od 1386 znajdował się w południowej wieży odlany przez Michaela Wildego Dzwon Grzeszników . zaś w 1481 ukończono pokryte blachą ołowianą stożkowe hełmy.największy dzwon Śląska o obwodzie 6. 23 października (według innych źródeł 23 kwietnia) 1523 Johannes Heß wygłosił w kościele Marii Magdaleny pierwsze na Śląsku kazanie ewangelickie i mimo sprzeciwu kapituły katedralnej wkrótce został jego proboszczem. Kościół posiadał w 1512 16 kaplic i 58 ołtarzy. co znacznie zmniejszyło dopływ światła do wnętrza. W portalu głównym umieszczono wykonaną w 1440 rzeźbę przedstawiającą patronkę kościoła. W latach 1722-1724 zbudowano w przęśle pomiędzy wieżami według projektu Georga Urbansky'ego nowy prospekt organowy.80 m. a 1564 z północnej.w 1459 po raz pierwszy wzmiankowano Mostek Czarownic (Pokutnic) łączący je na wysokości ostatniej kondygnacji. zaś dachy naw bocznych podniesiono ponad poziom łęków przyporowych.30 m i wysokości wewnątrz 1. która dotknęła hełm wieży kościoła św. Odtąd będący własnością rady miejskiej kościół był świątynią protestancką. W północnej wieży zawieszono dwa nowe dzwony.

Michała na Ołbinie (jeden z czterech romańskich tympanonów fundacyjnych w Polsce).TYMPANON JAKSY Z KOŚCIOŁA ŚW MICHAŁA NA OŁBINIE Najcenniejsze z nich to: tympanon Jaksy datowany na lata 1160–1163 z dawnego kościoła św. .

Rzeżba .obok cech charakterystycznych dla południowej Francji i Lotaryngii . wdowy po Piotrze Właście. Maria. i jej syna zauważa się nuty realizmu. . Matko Łaski Bożej. zwłaszcza w kostiumach. Świętosław. w darze tej świątyni gmach (przekład J. niech ja.Mitkowski). a ze mną syn mój. Tobie złożę.TYMPANON FUNDACYJNY Z KOŚCIOŁA NMP NA PIASKU • Tympanon fundacyjny Marii i Świętosława Włastów (Włostowiczów) z kościoła NMP na Piasku . W postaci Marii.Łaciński napis na tympanonie z połowy XII wieku głosi: HAS MATRI VENIAE TIBI DO MARIA MARIAE HAS OFFERT AEDES SWENTOSLAUS MEA PROLES Mario.zdradza wpływy warsztatów Włoch północnych.

w Wenecji (katedra pw. św. Północ zawsze była kojarzona ze złem. ale także o ich ogromnym bogactwie. w trzech kondygnacjach oddzielonych ornamentem roślinnym. Południe mówi jak mamy czynić. Kolumny te są wykonane z piaskowca przywiezionego najprawdopodobniej z Brzeźna – okolice Konina (Wielkopolska). św.RZEŹBIONE KOLUMNY W STRZELNIE • Romańskie kolumny ze Strzelna należą do najcenniejszych zabytków sztuki romańskiej w Polsce. ciepłą stroną. Bazylika św. Jest to też „biblia pauperum”. za pomocą którego oglądający może rozpoznać symboliczne jej znaczenie. południe kojarzy się od wieków z dobrą. Natomiast druga kolumna północna przedstawia personifikację przywar – wady i grzechy ludzkie. z siłami szatana. Datowane są one na II połowę wieku XII i początek wieku XIII. są to kolumny z personifikacją cnót i przywar. aby dążyć do świętości. czyli po sześć w każdej strefie. które są znane w całym świecie. Razem jest zatem 36 personifikacji: 18 cnót i 18 przywar. Treści zawarte w kolumnach miały wyraźne zadania wychowawcze. zatem wszystkie te postacie symbolizują dobre cechy człowieka. Południowa kolumna wyobraża personifikację cnót. Jakuba) i we Włoszech. przecież ci ludzie przed wiekami nie potrafili czytać i pisać. gdyż były zamurowane do 1946 roku. Na tych kolumnach jest pokazana walka Dobra ze Złem. postacie mają również i dziś nauczać jak mamy postępować. Wtedy bowiem profesor Zdzisław Kępiński odkrył je w barokowych ceglanych filarach i rozsławił Strzelno na cały świat. Chociaż mają już ponad 800 lat. • • . Marka). Jest to ogromna symbolika. Każda z tych rzeźb jest inna. Na jednej i drugiej kolumnie jest po 18 postaci. która toczyła się już od początku naszego istnienia do czasów obecnych. posiada własny atrybut. to przez ponad 200 lat nikt o nich nie wiedział. Natomiast północ jak nie mamy postępować by nie trafić do piekła. Trójcy w Strzelnie jest trzecim takim miejscem w Europie i na świecie. nauczani byli na podstawie rzeźby i rysunku. by po śmierci trafić do nieba. Świadczy to ogromnej mądrości sióstr norbertanek już w czasach średniowiecza. Szczególnie dwie kolumny są tak cenne. Podobne kolumny można podziwiać jedynie w Hiszpanii w Santiago de Compostella (katedra pw.

.KOLUMNY W STRZELNIE CD. Wstrzemięźliwość – szeroko otwarte ramiona przez kobietę. Zawiść – kobieta trzymająca węża. możemy wyróżnić następujące grzechy i wady na tej kolumnie: Gniew – kobieta szarpiąca oburącz ze złości własne włosy. których identyfikacja jest niemożliwa. Pychę – postać zachwyca się wręcz swoim długim przepięknym warkoczem. Morderstwo – młody mężczyzna w tunice rycerskiej z długim mieczem. Kolumna południowa – kolumna cnót. a szczególnie dramatu Hildegardy z Bingen „Korowód cnót”. Wiarę – postać trzyma dwa krzyże. Pokorę – ręce skrzyżowane na piersiach i głowa pochylona – w średniowieczu to królowa cnót. które ze świątyni podczas potopu zrobiły stadninę do koni i mieczami dla zabawy niszczyli te cudowne kolumny. Wśród wszystkich postaci zawartych na tej kolumnie możemy odczytać: Sprawiedliwość – postać trzyma w ręku wagę. strona szatana. Czystość – niewiasta trzyma berło zakończone kwiatem lilii. która wyraźnie łapczywie coś zjada. taki sam motyw możemy zaobserwować na tympanonie zwiastowania. Na obu kolumnach jest wiele takich postaci. Największą szkodę przypisuje się wojskom szwedzkim. Swawolę – młody człowiek z dzwonkiem uniesionym w prawej ręce. Pokój Chrystusowy – lewa ręka uniesiona w geście powitania. gdyż są bardzo zniszczone. Mądrość (roztropność) – z księgą w ręku.Chrzest jest uznawany jako źródło wszelkich cnót. Głowica tejże kolumny przedstawia chrzest Chrystusa w Jordanie z aniołami w narożnikach. że północ to strona zła. Posłuszeństwo – ręce są otwarte do obserwatora. Nie przypadkowo właśnie ta scena znalazła się na kolumnie cnót. jednak dłonie są użyte odwrotnie niż powinny. Każdy kto zobaczy te romańskie kolumny będzie chciał jeszcze wrócić w to miejsce by je podziwiać ponownie. Bluźnierstwo – postać z oszczepem bez ostrza. oraz z obłoków wyłania się błogosławiąca Ręka Boża. Krzywoprzysięstwo – postać ma jedną rękę na księdze a drugą unosi w geście przysięgi. Zgodnie z zasadą średniowiecza. Obżarstwo – postać. Cierpliwość – wyciągnięty palec wskazujący na klatce piersiowej. Kolumna północna – kolumna przywar. gdyż w myśl nauk Kościoła . Rozpustę – naga postać kobieca zasłaniająca wstydliwe części ciała. w taki sam sposób rycerstwo oddawało posłuszeństwo swojemu władcy. • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • Tak bardzo bogaty program ikonograficzny romańskich kolumn ze Strzelna jest przypisywany wybitnej znajomości przez norbertanki utworów literackich i teologicznych.

DRZWI PŁOCKIE Powstały w połowie XII w. 1130 1144 katedry płockiej przez biskupa Aleksandra z Malonne. Wykonano je z brązu. . odlanych oddzielnie i zamocowanych na drewnianych dębowych ramach. w Magdeburgu z przeznaczeniem dla nowo wzniesionej w l. składały się z 24 kwater i 2 prostokątnych. ozdobionymi ornamentem roślinnym i zwierzęcym. Oba skrzydła drzwi wieńczą kwatery o podwójnej szerokości (prostokątne). Poszczególne kwatery są oddzielone wypukłymi listwami.

Drzwi Królewskie) unikalny zabytek romańskiej sztuki odlewniczej. "Porta Regia" . którego fragmenty (pojedyncze grupy liter) odczytał w XIX wieku kan. 328 x szer. najcenniejszy zabytek sztuki romańskiej w Polsce. Skrzydło lewe zawiera obrazy z pobytu świętego w Czechach. Umocowane na nich kołatki w kształcie lwich głów odlano oddzielnie. Prawdopodobnie zawiera on m. 84 cm i prawe 323 x 83 cm). Ignacy Polkowski. Na pionowej listwie skrzydła lewego istnieje słabo widoczny napis. Drzwi zdobi 18 scen z życia św. Wojciecha od narodzin do śmierci męczeńskiej. Osadzone w portalu wewnętrznym kruchty południowej Archikatedry gnieźnieńskiej. zawierają po dziewięć kwater z płaskorzeźbami scen figuralnych i obramowanych bordiurą zdobioną ornamentem roślinnym z wplecionymi postaciami ludzi i zwierząt. bardziej wypukłe w całości. odlane z brązu metodą wosku traconego (lewe.DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE • Drzwi Gnieźnieńskie ("Porta Enea" . Oba skrzydła różnej wielkości (lewe wys. który wykonał Drzwi Gnieźnieńskie. wykonane ok. 1175 (nie znany dokładny czas i miejsce) za panowania księcia Mieszka III Starego. i. • . a prawe z działalności misyjnej w Polsce i w Prusach (w układzie od góry do dołu).Drzwi Spiżowe. imię artysty. a prawe w 24 częściach i zlutowane). Niemczech i we Włoszech (w układzie od dołu do góry).

nadanie Wojciechowi godności biskupa w 983 w Weronie (cesarz Otton II wręcza Wojciechowi pastorał). co uznano za cud). oddanie chłopca w 972 do szkoły Otryka przy katedrze w Magdeburgu. by przestał tolerować ten stan).DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE SKRZYDŁO LEWE • • • • • • • • • Skrzydło lewe: narodzenie i kąpiel Wojciecha w 956 w Libicach. • . modlitwa nocna Wojciecha przed kaplicą męczenników w Pradze lub Magdeburgu. 995 w rzymskim klasztorze św. uzdrowienie człowieka opętanego złymi duchami. Bonifacego i św. złożenie chorego dziecka na ołtarzu i ofiarowanie go do stanu duchownego. oskarżenie przez Wojciecha Żydów o handel niewolnikami chrześcijańskimi przed księciem czeskim Bolesławem II Pobożnym (napomnienie go. widzenie senne Wojciecha (Chrystus domaga się. Aleksego na Awentynie (upuszczony przez Wojciecha gliniany dzban z wodą lub winem nie rozbił się. by przestał tolerować handel niewolnikami). cud z dzbankiem ok.

kazanie Wojciecha do Prusów. śmierć męczeńska Wojciecha 23 kwietnia 997 (scena przebicia oszczepem i obcięcia głowy).DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE SKRZYDŁO PRAWE • • Skrzydło prawe: przybycie Wojciecha łodzią do kraju Prusów w 997 z dwoma mnichami. złożenie ciała Wojciecha w grobie w Archikatedrze gnieźnieńskiej (w 997) w obecności biskupa i księcia Bolesława Chrobrego • • • • • • • • . Wojciecha. wykupienie ciała Wojciecha (wg legendy książę Bolesław Chrobry wykupił je ilością złota równoważną jego ciężarowi). sprowadzenie ciała Wojciecha z Prus do Gniezna. chrzest nawróconego Prusa (scena oparta na przekazach). bratem przyrodnim Radzimem Gaudentym oraz Boguszem Benedyktem i orszakiem zbrojnych (na brzegu stoją uzbrojeni Prusowie). ostatnia msza św. wystawienie na marach ciała Wojciecha owiniętego w całun i głowy jego wbitej na pal strzeżonych przez orła.

SZTUKA GOTYCKA W POLSCE .

PREZBITERIUM KATEDRY WE WROCŁAWIU ?

KAPLICA ŚW. JADWIGI W TRZEBNICY
• • Kaplica św. Jadwigi znajduje się w bazylice św. Jadwigi w Trzebnicy. Jest ona pierwszym w Polsce obiektem zbudowanym w stylu czysto gotyckim. Została wzniesiona w latach 1268– 1269. Mieści się w niej imponujący, barokowy sarkofag św. Jadwigi, wykonany z marmuru i alabastru. Pod baldachimem, wspartym kolumnami, spoczywa alabastrowy posąg św. Jadwigi . Obok znajduje sie kaplica św. Jana .

SZTUKA GOTYCKA

element charakterystyczny dla gotyckich katedr francuskich. z czego środkowy jest najszerszy. które wprowadzają grę światła w wielkiej i zazwyczaj.. Zaśnięcie i Zmartwychwstanie. największy portal Sądu Ostatecznego. Boże Narodzenie. Dokładne przyjrzenie się fasadzie środkowego portalu od razu odkrywa jej asymetryczność: lewy portal. Pod rozetą ciągnie się tzw. pochodzi z ok.. 1210 r. Całą szerokość fasady zajmują trzy portale. zwieńczone baldachimami. między innymi dzięki powieści Dzwonnik z Notre Dame francuskiego pisarza Wiktora Hugo. Prawy portal . 1220-30 r. dość długim prezbiterium i podwójnym obejściem na półkolu. Jedna z najbardziej znanych katedr na świecie. W najwyższej części łuku znajduje się płaskorzeźba Matki Boskiej Tronującej z Dzieciątkiem. zachowanych w katedrze. obok niej inicjator budowy katedry – biskup Maurice de Sully i król Ludwik VII w otoczeniu aniołów. Budowa jej trwała prawie 170 lat (11631330). Anny . Nad środkowym portalem umieszczono przepiękną rozetę rozświetlającą wnętrze świątyni. W drugiej połowie XIII w. a więc najstarsze spośród wszystkich. galeria królewska. Wyrzeźbiono na nim scenę Sądu Ostatecznego. Jej nazwa.in. Pierwotnie miało ono tylko trzy małe kapliczki. tłumaczy się jako Nasza Pani i odnosi się do Matki Boskiej. Łuk portalu wpisany jest w trójkątne obramowanie. • • • • • • • . w górnych częściach widzimy m. postać Chrystusa w górnej części tympanonu) pochodzi z I połowy XIII w. W całej budowli umieszczono dużą ilość witraży. m. Koronację Maryi.powstał ok. ale jedynie kilka fragmentów rzeźb (m. reszta to XIX-wieczna rekonstrukcja. poświęcony Matce Boskiej. Środkowy.gotycka katedra w Paryżu.in. mrocznej budowli. Wzniesiono ją na wyspie na Sekwanie.portal św..in. i przedstawia w reliefach sceny z jej życia. Zwiastowanie. 1220 r.. Filar dzielący odrzwia ozdobiony jest figurą NMP z Dzieciątkiem. pochodzi z ok. zwanej Cité.: genealogię Maryi. jak to bywa w gotyckich katedrach. ale zdobiący go ostrołukowy tympanon zawiera rzeźby sprzed 1180 r. na śladach po dwóch kościołach powstałych jeszcze w IXw. Zamiast kolumienek (jak to było w stylu romańskim) mamy na cokołach lub wspornikach ustawione figury. usunięto kapliczki i wybudowano pięć dużych kaplic.KATEDRA NOTRE DAME W PARYŻU • • Notre-Dame de Paris . Jest to kościół pięcionawowy z krótką nawą krzyżową.

Wewnątrz i na zewnątrz budowli znajduje się ponad 10 000 rzeźb z kamienia i szkła. Katedra w Chartres była jako pierwsza we Francji poświęcona Najświętszej Dziewicy. wyższa i bardziej wyszukana pochodzi z roku 1513. Została ona wybudowana w XII wieku. wciągano za pomocą wciągarki. zaś kamienie potrzebne do budowy dachu. którą ponoć miała na sobie Maria Panna podczas narodzin Chrystusa. ale już w 1194 pożar miasta zniszczył całość. zajmują one łączną powierzchnię 2000m². oprócz frontu katedry. Jej fundamenty stanowią grube. Wydarzenie to zostało uznane za cud i postanowiono odbudować katedrę. na które ściągały tłumy pielgrzymów. budowano przypory. Podczas pożaru ocalała święta relikwia . Po zachodniej stronie katedry znajdują się dwie 90-metrowe iglice. W średniowieczu co roku odbywały się tu cztery wielkie odpusty. składające się z wykutych w skale filarów.1220 . rozumianej jako pielgrzymka do Ziemi Świętej. jej budowa rozpoczęła się w 1145.KATEDRA W CHARTRES • • Katedra w Chartres. Liczne posągi W katedrze znajduje się 160 kolorowych witraży. Nie znamy nazwisk budowniczych katedry. W 1979 roku Katedra została wpisana na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO • • • • .położony w sercu katedry. odprawianej najczęściej w akcie pokuty za grzechy. czyli suknia. tak zwane słupy przyporowe połączone z murami za pomocą łuków przyporowych. a następnie. w Chartres. Poza funkcją dekoratywną umożliwiał on człowiekowi średniowiecza odbycie na kolanach wędrówki. Ustawiano też rusztowania. wśród nich znaleźć można sławną Błękitną Różę lub Najświętszą Marię Pannę Pięknego Szkła. wpuszczone w ziemię na głębokość 8 metrów. Kolorowe kawałki szkła łączono ze sobą ołowianymi spojeniami i żelaznymi prętami. Obecna gotycka katedra powstała na ruinach katedry romańskiej. wciągano ją aż na górną krawędź murów. Labirynt w środku Drewnianą konstrukcję dachu składano na ziemi. we Francji. zaś niższa i mniej wyszukana z lat trzydziestych XIII wieku. mury. Została więc ona odbudowana w latach 1194 . mogły unieść ciężar sklepienia.sancta camisia. właściwie: Cathédrale Notre-Dame de Chartres gotycka katedra pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. W środku znajduje się również największy w Europie labirynt .trwało to przeszło 30 lat. za pomocą wielokrążków. Pozwalają one uzyskać stabilność budowli i absolutnie równą podstawę. Aby mury.

prostokątne pole nawy głównej przykryte sklepieniem sześciodzielnym .KATEDRA W LAON katedra Notre-Dame w Laon (departament Aisne ) – trójnawowa z trójnawowym transeptem i półkolistym obejściem wokół prezbiterium. do każdych dwóch kwadratów sklepień krzyżowo-żebrowych naw bocznych przyporządkowane jest jedno.

najgłębsza. Korpus trójnawowej bazyliki w połowie długości przecina potrójna nawa krzyżowa (wnętrze katedry ma długość 106. 1500 pierwotny podział rozety zastąpiono płomienistym maswerkiem. nie ukończono też zwieńczenia wież zachodnich (miały otrzymać wysokie hełmy. Przeszklenie tych otworów stało się możliwe po zastosowaniu dwuspadowych dachów nad obejściem. Do 1236 ukończono ją na wysokości pasa z rozetą.0 m). . Wysokość nawy głównej katedry w Amiens sięga 42. Cztery kolejne miały stanąć parami na zakończeniu ramion transeptu. Znaczna wysokość budowli spowodowała wprowadzenie dodatkowego pasa pomiędzy zwieńczeniem portali a fryzem królewskim. którego siedem boków okala podwójne obejście. Ukończona została tylko niewielka. Pięcionawowe prezbiterium nawę główną ma zakończoną połową dwunastoboku.5 m wysokości. z których środkowa. Do niego otwiera się siedem kaplic. poświęcona jest NMP. Od frontu budowlę flankują dwie masywne wieże. Jej smukłe proporcje (3:1) czynią z niej wzór budowli tego okresu. Wrażenie lekkości wnętrza potęguje prześwietlony pas triforium w części prezbiterialnej. Wieże te nigdy nie zostały zbudowane. smukła wieżyczka nad skrzyżowaniem nawy głównej z nawą krzyżową. część prezbiterialną ukończyli Thomas de Cormont i jego syn Renard. Zaprojektował ją Robert de Luzarches. Wyższe piętra wież dobudowano w latach 1366 – 1400 a w ok. Kolejne próby zbudowania jeszcze smuklejszych obiektów kończyły się katastrofą (Katedra w Beauvais). Od doskonałości wnętrza odbiegają proporcje fasady.KATEDRA W AMIENS Katedra w Amiens (departament Somme) szczyci się uznawaną za najdoskonalszą pod względem proporcji katedrą zbudowaną w latach 1220 – 1288.

rzeźbiarskiej kompozycji fasady.0 m a wysokość trójkondygnacyjnej nawy głównej osiąga 38. . Całe wnętrze (wraz z głębokością środkowej kaplicy) długość 141. pięcionawowym prezbiterium zamknięta jest w części wschodniej obejściem. Trójnawowa bazylika z potrójną nawą poprzeczną i krótkim. Żebra sklepienia schodzą poprzez pas triforium na półkoliste kolumny. do którego przylega pięć kaplic. Wnętrze silnie akcentują linie pionowe. Otwory okienne obejścia i kaplic wzbogacono jednymi z pierwszych laskowa. Katedra słynie z witraży i bogatej.KATEDRA W REIMS Podobna w swoim planie do katedry w Amiens jest zbudowana w latach 1210 – 1300 katedra w Reims (departament Marne). Część wschodnia została ukończona już w 1241 r.0 m. Zaprojektował ją Jean d'Orbais.

W Beauvais znajduje się jedna z najsłynniejszych katedr francuskiego gotyku . W Beauvais znajduje się również cmentarz wojskowy. Piotra . w regionie Pikardia. w którym pochowani zostali żołnierze polegli w czasie II wojny światowej. miejscu pod względem liczby ludności. w departamencie Oise. • • .624 osoby/km² (wśród 2293 gmin Pikardii Beauvais plasuje się na 3.KATEDRA W BEAUVAIS • • Beauvais to miejscowość i gmina we Francji. a gęstość zaludnienia wynosiła 1. nawa nie została ukończona. na wysokości 47 metrów.).o najwyższym sklepieniu.pod wezwaniem św. W wyniku trzech koleejnych katastrof podczas jej budowy powstał tylko chór i transept. natomiast pod względem powierzchni na miejscu 16. Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 54 190 osób.

PAŁAC PAPIESKI W AVINIONIE • Imponująca budowla z XIV wieku w stylu gotyckim .Pałac Papieski (Palais des Papes) w przeszłości był siedzibą papieży. Cały kompleks o znacznej wartości historycznej został w 1995 roku wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. zbudowana z białego kamienia warownia jest najwiekszą gotycką budowlą w Europie (powierzchnia 15 tys. m²). zamieszkiwany niegdyś przez kardynałów. Inne ważne budowle to romańska katedra z freskami Simone Martiniego. . Potężna. W kompleksie znajdującym się na Rocher des Doms znajduje się obok tzw. Ramparts oraz most Pont St-Benézet. Mały Pałac (Petit Palais).

który ukończył je w 1185. 1379 Henry Yewele. Budowę korpusu kościoła rozpoczął dopiero w ok. Pracę rozpoczął w 1174 r.0 m ukończono w 1411 (długość całego kościoła wynosi 158. . od budowy prezbiterium.1503 przez Johna Wastella.0 m). Po czterech latach zastąpił go Anglik o tym samym imieniu. Jego niskie obejście otwiera się na chór arkadą ostro zakończonych łuków. Wysoka wieża nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptu została zbudowana w latach 1490 . architekt francuski. Korpus o długości 57.KATEDRA W CANTERBURY • katedra w Canterbury zbudowana w miejscu istniejącej wcześniej i zniszczonej przez pożar w 1174 budowli romańskiej. Pierwszym budowniczym był Wilhelm z Sens.

arkad i wimperg. Kompozycja frontu z podziałem poziomym na dwie kondygnacje. Linie poziome równoważą pionowe podziały sześcioma przyporami i powtarzalnymi detalami architektonicznymi w postaci nisz. .KATEDRA W WELLS • katedra w Wells. poprowadzonym przez wprowadzenie gzymsów obejmuje wieże i elewację korpusu katedry.1425 bazylika z potrójną nawą krzyżową i dwoma niskimi wieżami od frontu. Środkową część fasady wieńczy szczyt ozdobiony dwoma rzędami rzeźb. zbudowana w latach 1180 . z których wyższy przedstawia postacie apostołów. Wieże tylko w niewielkim stopniu są wyższe od elewacji nawy głównej.

1284. . Budowlę przecinają dwie podwójne nawy krzyżowe. trójnawowa bazylika z trójnawową kaplicą Mariacką zbudowana w latach 1220 1258.KATEDRA W SALISBURY • katedra w Salisbury. Od strony południowej do kościoła przylega czworoboczny dziedziniec otoczony krużgankiem zbudowanym w okresie 1263 .0 m wieża (najwyższa w Anglii). Nad transeptem przecinającym korpus w połowie długości wznosi się na 123. z którego można przejść do ośmiobocznego kapitularza.

.0 m prykryta jest ozdobnym sklepieniem o skomplikowanym układzie wachlarzowo rozłożonych żeber. Zbudowana w latach 1446 .1515 w stylu wertykalnym. zbiegających się nad filarami.KINGS COLLEGE CHAPEL W CAMBRIDGE • Uniwersytet w Cambridge. W ścianach. umieszczono ogromne okna z witrażami. Kaplica o długości dochodzącej do 90. najbardziej znana jest Kaplica King's College. pomiędzy filarami.

1283. Elisatbethkirche) jest najstarszym kościołem gotyckim w Niemczech. Elżbiety w Marburgu (niem. Został wybudowany w latach 1235 .KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEJ ELŻBIETY W MARBURGU • Kościół św. .

Stanowi unikatowe połączenie prawie wszystkich elementów gotyckich. Rocznie jest zwiedzana przez kilka milionów turystów. Peter und Maria) archikatedra. Dziś jest jednym z najbardziej rozpoznawanych i najczęściej odwiedzanych miejsc Niemiec. co do wielkości gotycką katedrą świata (po katedrze w Sewilli i katedrze w Mediolanie). Na tej podstawie została zapisana na liście światowego dziedzictwa UNESCO w 1996 r. Katedra została wybudowana dla przybyłych z Mediolanu relikwii Trzech Króli. co do wysokości gotycką budowlą na świecie (po katedrze w Ulmie ) i trzecią. Posiada najwyższą na świecie fasadę. na miejscu rzymskiej świątyni z IV wieku i trwała z przerwami ponad 600 lat do 1880 r. długość 144 m. największy i najważniejszy kościół niemieckiej Kolonii. Usytuowana nad rzeką Ren katedra kolońska posiada wysokość 157 m. do wybudowania pomnika Jerzego Waszyngtona w Waszyngtonie w 1884 była najwyższą budowlą świata. Od ukończenia w 1880 r. szerokość 86 m.KATEDRA W KOLONII • • Katedra św. • . Budowa gotyckiej katedry rozpoczęła się w 1248 r. Piotra i NMP w Kolonii – (niem. podobnie jak wieża Eiffla w Paryżu. Jedyna w swoim rodzaju jest także powierzchnia kościoła wraz z obiema wieżami o powierzchni 7000 m2. oficjalnie Hohe Domkirche St. Siedziba arcybiskupstwa kolońskiego. Jest drugą. Kölner Dom.

monumentalne budowle zbudowane z charakterystycznego dla tego regionu czerwonego piaskowca z czego najbardziej znana jest zabytkowa katedra Notre Dame. a w niej wciąż działający zegar astronomiczny .KATEDRA W STRASBURGU • Charakterystyczne dla tej części miasta są zabytkowe.

Warto też zobaczyć: „ołtarz z Wiener Neustadt“ gotycki ołtarz skrzydłowy z roku 1447. Dalsze dzieła to ambona Antona Pilgrama. Rada: Po stronie południowej można wspiąć się po 343 stopniach na szczyt wieży. znajdująca się w północnej nawie (na obu dziełach można też podziwiać autoportrerty artysty). . znajduje się cały szereg cennych dzieł sztuki. a także bogate rzeźbiarskie ozdoby na filarach wewnętrznych i zewnętrznych.. Częściowo ich zwiedzanie możliwe jest tylko z przewodnikiem. Szczepana W katedrze Św. Szczepana. która jest symbolem Wiednia i najważniejszą budowlą gotycką w Austrii. grobowiec księcia Eugeniusza Sabaudzkiego z roku 1754. również autorstwa tego budowniczego (1513). Jednym z tych wartościowych dzieł jest grobowiec cesarza Fryderyka III wykonany z czerwonego marmuru według projektu Niclasa Gerhaerta van Leydena w latach 1467 do 1513. która powstała około roku 1500 i podstawa organów (1513). • .KATEDRA W WIEDNIU • • Katedra Św. z której roztacza się wspaniały widok na całe miasto ..

Jest to wybitny przykład architektury późnego gotyku. Mieści się na praskim zamku na Hradczanach. w wcześniejszej romańskiej katedrze miał miejsce ślub Wacława II z Ryksą Elżbietą i jej koronacja na królową Czech i Polski.in. Dnia 26 maja 1303 r. a po jego śmierci w 1352 kontynuowana przez Piotra Parlera. Wacława. wiele rzeźb Piotra Parlera. gotyckie nagrobki królów czeskich. Wita. Wzniesiona została na trzecim dziedzińcu Zamku Praskiego na miejscu rotundy z 929 roku. w tym m. Budowa została rozpoczęta w 1344 według projektu Mateusza z Arras (który jest autorem planu). Jana Nepomucena. Piotr Parler ukończył tylko prezbiterium i część transeptu oraz kaplicę św. Wnętrze zawiera wiele cennych dzieł sztuki. pozostałą część budowli (korpus i dwuwieżową fasadę) ukończono dopiero w latach 1873-1929.KATEDRA ŚW. WITA W PRADZE • Katedra św. Wacława i Wojciecha to praska katedra. • . siedziba arcybiskupa. Jeden z witraży jest projektu Alfonsa Muchy. barokowy nagrobek św.

RATUSZ W BRUKSELI • Centralnym punktem miasta jest Grand Place z gotyckim ratuszem (Hôtel de Ville) z XV wieku i zabytkowymi kamienicami oraz Domem Króla (Maison du Roi). Huberta z XIX wieku. ze sklepami galeriami. w którym obecnie znajduje się Muzeum Miejskie (między innymi z ceramiki i wyrobami ze srebra). W pobliżu placu znajdują się galerie św. kafejkami i restauracjami kuchni z całego świata. . pochodzący z XVI wieku. Dom Króla to pałac.

zbudowany przez Sulpitiusa van Vorsta i Jana II Keldermansa.RATUSZ W LOWANIUM • Ratusz z XV wieku. . a po ich śmierci przez Matheusa de Layensa w latach 1439-1463 w brabatiańskim stylu późnogotyckim.

z której roztacza się fantastyczny widok. wieżę Torre del Mangia z 1334 roku.: 700-letni Palazzo Pubblico stanowiący Ratusz (w swych murach kryje Muzeum Civico). .in. marmurową fontannę Fonte Gaia nadal zasilaną wodą ze średniowiecznego akweduktu oraz wiele innych ciekawych "palazzo".RATUSZ W SIENIE • m.

Ich projekty nigdy nie zostały zrealizowane (Leonardo da Vinci próbował. przy Piazza della Signoria. Zaprojektował go Arnolfo di Cambio w kształcie masywnego bloku na planie czworokąta.RATUSZ WE FLORENCJI • • Pałac Vecchio znajduje się we Florencji. Glorietta wsparta na czterech kolumnach została dobudowana podczas późniejszych przeróbek. Giorgo Vasari na ścianach i suficie umieścił freski sławiące Kosmę I: Powrót Wielkiego Księcia Kosmy I do Florencji. W drugiej połowie XVI wieku zamalowano nieudane próby Leonardo. rustykalne elewację ożywiają rzędy dwudzielnych okien zwieńczonych łukami. Wystrój Sali uzupełniają marmurowe rzeźby. podobnie jak wieńczący ją piramidalny daszek ozdobiony kulą i figurką lwa trzymającego lilię (tak wcześniej wyglądał symbol Florencji). Po obu stronach drzwi stoją dwa marmurowe posągi. w niebieskim polu ze złotymi liliami. Trzykondygnacyjną budowlę zwieńczoną blankami zdobi charakterystyczna. Zegar na wieży ratusza ma wbudowany mechanizm z 1667 r. w okresie późniejszym pełnił rolę ratusza. pośrodku którego umieszczono fontannę z Puttem Verrocchia. Pod łukami arkad podtrzymujących dwie kondygnacje obronnych ganków znajdują się freski z dziewięcioma herbami miasta. Budowę pałacu rozpoczęto w 1299 r. wysoka (94. Wieżę ukończono w 1310 r. Sala została zaprojektowana przez Il Cronaca (Simone del Pollaiuolo) w 1495. Kamienne.0 m) wieża z tarasem. Wieżę. który zajmował pałac od 1537 do momentu przeprowadzki do Pałacu Pitti ). podobnie jak główną bryłę gmachu. dwóch wielkich mistrzów renesansu: Michał Anioł i Leonardo da Vinci. odbywały się zgromadzenia Naczelnej Rady Ludowej. Początkowo Pałac Vecchio był siedzibą republiki florenckiej. Zlecenie na namalowanie fresków zdobiących salę otrzymało w 1503 r. • • . W latach 1343 – 1592 wprowadzono wiele zmian (najwięcej w 1540 na polecenie Kosmy I. znajduje się medalion z monogramem Chrystusa. zastosować nową metodę malowania fresków a Michał Anioł pozostawił tylko szkice). w której. Szerokie schody Vasariego prowadzą do Izby Pięciuset (Salone dei Cinquecento). Nad łukiem drzwi wejściowych. po wypędzeniu Medyceuszów. Wejście prowadzi na dziedziniec zaprojektowany przez Micheloza. Zdobycie Pizy i Sieny. Pod nim łaciński napis Rex regum et Dominus dominatorum umieszczony na polecenie Kosmy I w 1551. wieńczy dwukondygnacyjny ganek obronny z blankami w kształcie jaskółczych ogonów. Po jego bokach umieszczono dwie statuetki lwów. bez powodzenia. wśród nich jest eksponowane dzieło Michała Anioła Geniusz unicestwiający Dziką Bestię oraz Herkules i Diomedes Vincenza de'Rossi.

SZTUKA GOTYCKA .

którego żebrowanie tworzy rysunek kwiatu. Sala sławna dzięki wspaniałemu gotyckiemu sklepieniu. Trzeba się nieźle naczekać by można był zrobić zdjęcie między kolejnymi grupami turystów turystów:). .SALA WŁADYSŁAWOWSKA W ZAMKU NA HRADCZANACH • Sala Władysławowska sala o rozmiarach 62x16 metrów zbudowana została dla Władysława Jagiellończyka.

jeden z najbardziej znanych budynków w Europie. . Turyści mogą zwiedzać dach Katedry. w centrum Mediolanu. i około kilometra maswerków.KATEDRA W MEDIOLANIE • Katedra Narodzin św.gotycka katedra. 96 rzygaczy. Maria Nascente di Milano) . Marii w Mediolanie (Duomo St. 135 sterczyn. Położona na głównym placu. Budowa katedry finansowanej przez Gian Galeazzo Viscontiego rozpoczęła się w 1386 roku a ostatnie wykończenia wykonano na polecenie Napoleona w roku 1809. Na zewnątrz katedra ozdobiona jest przez 2245 figur.

zamierzano bowiem przemienić istniejący w kościół w transept. a niedoszła fasada stanowi taras widokowy. Gdyby ten plan się powiódł. powstałaby największa chrześcijańska świątynia na świecie. W dużej mierze zbudowana w latach 1215-1263.gotycka katedra w Sienie (Włochy).KATEDRA W SIENIE • • Katedra w Sienie . a jego syn Giovanni zaprojektował fasadę. do jej twórców należał Nicola Pisano. W nieukończonych murach nowej nawy mieści się obecnie Museo dell'Opera Metropolitana. . rozpoczęto pracę nad nową nawą. jednak epidemia dżumy w roku 1348 zniweczyła te plany. W 1339 r.

Główne wejście do pałacu Porta della Carta znajduje się przy budynku bazyliki św.. Pracę Rizzo kontynuowali architekci: Pietro Lombardo. Kolejne istotne zmiany zostały wprowadzone w okresie od 1309 do 1424 r.in. Marka.. Prace ukończono w 1442 w gotyckim stylu flamboyant. Odbudowa podjął się Antonio Rizzo. została zniszczona część budynku. Zniszczył ją pożar wywołany podczas powstania przeciwko doży w 976. Marce evangelista meus Pokój tobie Marku. Zmienił układ funkcjonalny pałacu Dożów (m. polecił zbudować osobny budynek tzw. Starej Prokuracji przy placu św. do którego przeprowadzono wyższych rangą urzędników). Palazzo Ducale) – gotycka siedziba władców i rządu Wenecji. Uroczyste poświęcenie odbyło się w 1419 a już trzy lata później rozpoczęły się prace nad przedłużeniem budynku w głąb Piazzetty. W 1483.Scarpagnino oraz Bartolomeo Manapola (ok. 1600 r. Jego dziełem są także schody Gigantów (Scala dei Giganti) znajdujące się na dziedzińcu. rozpoczęto dobudowę gmachu Wielkiej Rady (Maggior Consiglio). była wielokrotnie rozbudowywana i przebudowywana. schody prowadzą na I piętro. Ukończone w 1491 r. Doża Sebastian Ziani wprowadził wiele radykalnych zmian. Pierwsza budowla powstała na miejscu bizantyjskiego zamku w 814 r.PAŁAC DOŻÓW W WENECJI • • • • Pałac Dożów (wł.). Marka. naprzeciw głównego wejścia. wzdłuż wybrzeża. Antonio di Pietro . Nad wejściem umieszczono postać doży klęczącego przed lwem (na stronach księgi są widoczne słowa: Pax tibi. tutaj spocznie twoje ciało). ażurowymi arkadami. Prace nad jego budową doża Francesco Foscari powierzył Bartolomeowi i Giovanniemu Buonom w 1438 r. Obecnie w portalu znajdują się tylko kopie rzeźb. . Giorgio Spavento.. W połowie XVI wieku ozdobiono je dwoma posągami Marsa i Neptuna (rzeźby Jacopo Sansovino). która obecnie znajduje się w muzeum). Nowy budynek uzyskał fasadę z dwukondygnacyjnymi. Odbudowana w XI wieku. Ewangelisto mój. W pierwszym okresie miał charakter obronny. W 1340 r. podczas pożaru. oryginały zostały zniszczone w 1797 przez mistrza kamieniarskiego na polecenie Napoleona (ocalała tylko głowa doży.

Figury nad portalem (słabo widoczne niestety) przedstawiają chrzest Chlodwika. . Ten główny portal został poświęcony świętej Marii.PORTAL GŁÓWNY W REIMS • Fragment środkowego tympanonu z rozetą.

lecz symbol ukazujący wszystkich ludzi. sugestywny. Poszczególne postaci różnią się między sobą nie tylko ułożeniem ciała. . podobnie zwierzę symbolizowało całą faunę. W kościołach romańskich rzeźby były całkowicie podporządkowane architekturze. w gotyckiej katedrze rzeźba zaczyna pełnić funkcje bardziej samodzielne. Poza tym rzeźby gotyckie są bardziej realistyczne. W stylu romańskim jeśli rzeźbiono postać człowieka. ale przypominają także zwykłych ludzi.GRUPA ZWIASTOWANIA I NAWIEDZENIA W REIMS • Piękne Madonny Niebywale rozwija się w okresie gotyku rzeźba. ale także rysami twarzy. Przez zbliżenie rzeźby do zwykłego życia ludzi artyści chcieli by sztuka oddziaływała w sposób bardziej bezpośredni. chodzących po ulicach ówczesnych miast. zwykle nie był to konkretny człowiek. Rzeźba gotycka jest natomiast zindywidualizowana. Wyrzeźbione z lipowego drewna figury nie tylko ilustrują konkretne sytuacje zaczerpnięte z Pisma Świętego. Wspaniałym przykładem rzeźby gotyckiej jest ołtarz Wita Stwosza w krakowskim kościele Mariackim.

ECCLESIA I SYNAGOGA Z KATEDRY W SZTRASBURGU • ??? .

FILAR ANIELSKI Z KATEDRY W SZTRASBURGU • W rzeźbie średniowiecznej postacie aniołów podporządkowane są ściśle architekturze (filar anielski w katedrze w Strassburgu .

Trwa spór. znajdująca się w katedrze w Bambergu. • . Przyjęto zatem wersję. kogo przedstawia: królów Niemiec Konrada III albo Henryka I Ptasznika. Der Bamberger Reiter) jest to kamienna rzeźba przedstawiająca konnego mężczyznę.JEŹDZIEC Z BAMBERGU • Jeździec bamberski ( niem. czy świętego Jerzego. Jest to pierwszy od czasów antycznych monumentałny posąg konny. pochodząca z XIII wieku. świętego Stefana Węgierskiego. że jest to jakiś władca niemiecki.

1330. w odlewie w r. Na jego twórczość miał wpływ Giotto. zm. Twórca tzw. Każde z dwóch skrzydeł tych drzwi zawiera po 14 pól uszeregowanych w dwu kolumnach.NICOLA PISANO. który jest uważany również za jego nauczyciela. rzeźbiarz włoski. kilkoma istoonymi postaciami. pierwszych drzwi brązowych florenckiego Baptysterium. AMBONA BAPTYSTERIUM W PIZIE • Giovanni Pisano (ur. 1319). W samych scenach artysta wypowiada się niesłychanie zwięźle i lapidarnie. w Sienie ok. 1245-1248. Sceny mieszczą się w gotyckich czworoliściach powstałych przez dodanie półkoli pośrodku boków kwadratu. Były one w modelu gotowe w r. teren akcji zaznacza niemal symbolicznie. W górnych dwudziestu są sceny z życia Jana Chrzciciela . Wykonał kilka prac wspólnie ze swym ojcem Nicolą. 1336. Pierwszym przykładem samodzielnej twórczości jest "Madonna" z kości słoniowej znajdująca się w katedrze w Pizie. Reliefy fontanny na placu katedralnym w Perugii wykonane zostały wspólnie z ojcem (1278). • • . w Pizie ok.w dolnych alegorie cnót.

1345-1405). . Wywarł silny wpływ na malarstwo i rzeźbę północnej Europy. indywidualizacja postaci.CLAUS SLUTER STUDNIA MOJRZESZA • Sluter Claus (ok. rzeźby portalu zachodniego . Janem Chrzcicielem i Małgorzaty Flandryjskiej ze św.współtwórca mauzoleum dynastii w kartuzji w Champmol koło Dijon. Od 1385 w służbie króla Burgundii. in. rzeźbiarz niderlandzki. Tworzył we Francji w okresie późnego gotyku. m. Filipa Śmiałego .podobizny NMP z Dzieciątkiem. Rzeźby Slutera cechuje wnikliwa obserwacja. dekoracja studni. portetowe ujęcia głów i monumentalizm. Filipa Śmiałego ze św. Stamtąd pochodzą wszystkie jego znane prace: nagrobek Filipa Śmiałego z procesją 40 płaczących figur (od 1385. Katarzyną (po 1391). figura Mojżesza i fragmenty Kalwarii (ok. ukończony po śmierci Slutera). 1400).

O niezwykłym artyzmie tego rzeźbiarza świadczy niewielkie choć znaczące dzieło. Artysta ten wytworzył swój własny indywidualny styl odznaczający się wnikliwą obserwacją natury. ok. tak zwany „Autoportret”. Mikołaj z Lejdy wprowadził do sztuki środki analitycznego naturalizmu. Jednak o przełomowym charakterze jego twórczości świadczy najlepiej inne dzieło. Wywarło to decydujący wpływ na rzeźbę górnoreńską i wyznaczyło dalsze kierunki poszukiwań najważniejszym środowiskom rzeźbiarskim w całej Europie środkowej. Wczesne dzieła to miedzy innymi: pomnik nagrobny arcybiskupa von Sierka w Trewirze oraz epitafium kanonika Busnanga w katedrze Strasburskiej. wypracowane przez malarzy niderlandzkich XV wieku i połączył je z ekspresją form łamanych . Najprawdopodobniej artysta mieszkał w Trewirze a potem w Strasburgu gdzie działał w latach 1463-1467. konający człowiek. Jana z Akwizgranu. Jörga Syrlina Starszego. tak rzadką dla średniowiecza. Jest to fragment rzeczywistości. Jego umęczone i wyniszczone ciało przemawia do nas i uzmysławia ogrom Jego cierpienia. zadziwiający realizm oraz psychologiczna głębia przedstawianych postaci. Jednym z najsłynniejszych dzieł jest portal kancelarii Ratusza w Strasburgu. . mianowicie krucyfiks z cmentarza w Baden-Baden. W 1467 roku Mikołaj przybył do Wiednia na wezwanie cesarza Fryderyka III. roku 1430. Chrystus przedstawiony został tu jako wycieńczony. Przykładem jest twórczość Wita Stwosza. Jest to postać zamyślonego mężczyzny. Mikołaj z Lejdy zdołał wykonać tylko płytę nagrobną z leżąca postacią władcy w kapłańskich szatach (dziś w katedrze wiedeńskiej). Konrada Sifera czy Hansa Hammera. Pracował także w Wiedniu. Wpływ Mikołaja z Lejdy widoczny jest wyraźnie w drugiej połowie XV wieku w południowych Niemczech i Austrii. który naturalnym gestem opiera głowę na dłoni. Portal pomyślany był jako łuk triumfalny głoszący chwalę Strasburga eksponując tarcze z Herami rożnych instytucji. Dzieła Mikołaja z Lejdy cechuje finezja detalu.MIKOŁAJZ LEJDY AUTOPORTRET • Mikołaj z Lejdy urodził się w Gondorf nad Mozelą. który zamówił u niego pomnik nagrobny. W dziele tym Mikołaj z Lejdy po raz pierwszy w rzeźbie północnoniemieckiej wyraził temat Zbawiciela na krzyżu za pomocą konsekwentnie stosowanych środków naturalizmu niderlandzkiego. zachowany fragmentarycznie w różnych muzeach.

znajdująca się w północnej nawie (na obu dziełach można też podziwiać autoportrerty artysty (SŁABE FOTO) . również autorstwa tego budowniczego (1513).GROBOWIEC CESARZA FRYDERYKA III • Jednym z tych wartościowych dzieł jest grobowiec cesarza Fryderyka III wykonany z czerwonego marmuru według projektu Niclasa Gerhaerta van Leydena w latach 1467 do 1513. która powstała około roku 1500 i podstawa organów (1513). Dalsze dzieła to ambona Antona Pilgrama.

MICHAEL PACHER OŁTARZ W SANKT WOLFGANG • Michael Pacher. a central part of pentaptych with the Virgin Mary Coronation scene — the church in Sankt Wolfgang (Austria) . St. 1479–81. Wolfgang Altar.

złożono wnętrzności wielu Habsburgów. symbol dobra. aby wziąć udział w krucjacie przeciwko Turkom. stanowi kolejny przykład architektury gotyckiej. Augustyna. Na gotyckich schodach prowadzących na ambonę. Inny autoportret Pilgriama znajduje się u podstawy ambony wykonanej z piaskowca w latach 1514-1515. Franciszek Johannes Capestrano. przybył do Wiednia w 1451 roku. zwanych także kryptami. Ambona Capistran. symbole zła powstrzymywane przez psa. ich serca znajdujemy w kaplicy Loretto o św. a ich ciała spoczywają w kościele Kapucynów. . wyrzeźbiono ropuchy i jaszczurki. wzniesiona w 130 roku.ANTON PILGRAM AMBONA KATEDRY W WIEDNIU • Antoni Pilgrim upamiętnił się umieszczając swe popiersie przy późno-gotyckiej podstawie organów. W katakumbach.

CIMABUE FRESKI W BAZYLICE ŚW. FRANCISZKA W ASYŻU UKRZYŻOWANIE I MAIESTA ZE ŚW FRANCISZKIEM • Święty przedstawiany jest w brązowym habicie franciszkańskim z kapturem. Artyści niejednokrotnie ukazują świętego z przebitym bokiem. rękami i stopami – to tzw. przepasany białym sznurem z trzema węzłami symbolizującymi trzy składane przez braci mniejszych śluby: posłuszeństwa. a u jego stóp znajduje się czaszka – symbole pokuty i umartwienia. które Biedaczyna z Asyżu otrzymał na Górze Alvernii 14 lub 15 września 1224 roku. ze względu na braterstwo stworzeń. Na wielu wizerunkach Franciszek trzyma w ręku krucyfiks. . Współcześni artyści lubią przedstawiać św. stygmaty. Franciszka w otoczeniu zwierząt. ubóstwa i czystości. jeden z elementów duchowości minoryckiej.

FRESKI Z BAZYLIKI ŚW. FRANCISZKA GIOTTO Innocenty III zatwierdza regułę franciszkańską (fresk Giotta) Franciszek przed sułtanem w Egipcie (fresk Giotta) Pierwsza szopka w Greccio (fresk Giotta) .

.DUCCIO. MAESTA • Duccio obok Giotto uznawany jest za jednego z dwóch ojców malarstwa . z których najsłynniejsza to ołtarz Maesta w jego rodzinnym mieście – Sienie ..

Wychylone lewe ramię i gest obciągania szaty sprawiają wrażenie ruchu obronnego. 1284–1344). W centralnej części obrazu wazon z białymi liliami (to symbol dziewictwa). w której Archanioł Gabriel pozdrawia Najświętszą Marię Pannę. Płaszczyzna obrazu przypomina dekoracyjne dzieło złotnika. przedstawiciela szkoły sieneńskej. Jest zaskoczona. W lewej ręce trzyma gałązkę oliwną. u góry w ostrych łukach czarnoskrzydłe postacie cherubinów otaczające gołębicę (symbol Ducha Świętego). Sylwetki wyłaniają się ze złotego tła.SIMONE MARTINI ZWIASTOWANIE • Zwiastowanie" Simone Martiniego (ok. Możemy odczytać jego słowa: Ave gratia plena. Prawa ręka podkreśla wypowiadane zdanie. W ułożeniu postaci czujemy lęk i pokorę. przedstawia scenę. symbol pokoju. namalowane w 1333 roku. Maria przerwała czytanie. zachwyca umiejętność wkomponowania postaci w kształt kwatery ołtarza (skrzydła Archanioła Gabriela pod łukiem w lewej części obrazu oraz postać Marii pod prawym łukiem). .

wystrojem wnętrza (zdobi je ok. . Kříže) znajdująca się w Wielkiej Wieży (Velká věž) z bogatym. 2200 szlifowanych kamieni oraz 129 (początkowo 130) obrazów tablicowych Mistrza Teodoryka. Teodoryk z Pragi (XIV w. KRZYŻA W KARLSTEJN • TEODORYK MISTRZ . nadwornego malarza Karola IV. DEKORACJA KAPLICY ŚW.) Główną atrakcją turystyczną i najcenniejszą częścią zamku jest kaplica Świętego Krzyża (kaple sv. przypominającym bizantyjskie .MISTRZ TEODORYK .

że malarze specjalizowali się w poszczególnych motywach jak draperie. Inny malarz musiał wykonać podmalówki w Koronacji charakterystycznymi pociągnięciami pędzla a inny nałożyć cienkie warstwy bieli w Zaśnięciu. Żaden z nich prawdopodobnie nie ominąłby podmalowania karnacji w obrazach pasyjnych. twarze. . Nie można wykluczyć.MISTRZ Z TRZEBONI ZŁOŻENIE DO GROBU I ZMARTWYCHWSTANIE • • Tutaj różnice z pewnością są związane z udziałem różnych wykonawców. nagie ciała itp.

której uczniami byli m. • . malował gł. zachowały się jego portrety (Otyły mężczyzna. tematy religijne osadzał we współczesnych mieszczańskich wnętrzach. dziś w Metropolitan Museum w Nowym Jorku). in. J. Daret i R. zw. utożsamiany z Mistrzem z Flémalle (ok. przypisuje mu się Ołtarz Merode (Zwiastowanie. van der Weyden. obrazy ołtarzowe.ROBERT CAMPIN OŁTARZ MERODE • CAMPIN Robert . w Tournai prowadził dużą pracownię. jeden z twórców niderlandzkiej szkoły malarskiej. 13781444) malarz flamandzki. Para małżonków). Mistrz z Tournai.

Bawona w Gandawie.malarz niderlandzki. wykonany prawdopodobnie z bratem Hubertem. Hubert van Eyck. 1426). 1390-1441) . portrety.nie mieszając jednak farb na palecie lecz przez nakładanie laserunków. Malarstwa uczył go prawdopodobnie jego brat. W jego twórczości znajdujemy liczne obrazy religijne. szczególnie malarstwa portretowego. Również uważany za inicjatora wczesnego renesansu. MAŁŻEŃSTWO ARNOLFINICH • • Jan van Eyck (ok. zastosowanie perspektywy powietrznej. Jana Bawarskiego. Współpracował ze swym bratem Hubertem (zm. księcia Burgundii. Najsłynniejsze obrazy Jana van Eycka: Portret małżonków Arnolfini (1434) The National Gallery w Londynie Tryptyk ołtarzowy z katedry Św. Jako jeden z pierwszych malarzy europejskich XV wieku zaczął stosować technikę olejną w swoich obrazach . miniatury. zwany także Ołtarzem Baranka Mistycznego (1432) Madonna kanclerza Rolina (w Luwrze) (ok.JAN VAN EYCK : OŁTARZ ADORACJI BARANKA. W latach 1422-1424 był na służbie księcia Holandii. W jego twórczości widzimy dążenie do przedstawienia rzeczywistości przez np. 1435) Madonna kanonika van der Paele (w Muzeum w Brugii) (1436) Portret Giovanniego Arnolfini (1433) • • • • • • • • . Uważany za jednego z twórców nowożytnego malarstwa. W roku 1425 został nadwornym malarzem Filipa Dobrego. Przedstawiciel piętnastowiecznego realizmu niderlandzkiego.

. malarz niderlandzki. van Eycka i R. Jeden z czołowych przedstawicieli późnego gotyku. ZDJĘCIE Z KRZYŻA. Campina. Roger.ROGER VAN DER WEYDEN. ZŁOŻENIE DO GROBU • Weyden Rogier. pozostając w sferze surowej duchowości gotyckiej. Główne źródło inspiracji stanowiła dlań twórczość J. u którego kształcił się w Tournai (1427-1432) nie przejął jednak humanistycznych treści od swoich mistrzów. van der (1399 lub 1400-1464).

Atrybucja ta została uznana i ugruntowana przez współczesnych badaczy twórczości artysty. Przywiezione do macierzystego portu łupy podzielił między załogę i współwłaścicieli karaweli: Jana Sidinghusena. kierującego brugijską filią banku Medyceuszy. który dowodził karawelą „Piotr z Gdańska” zdobył galeon z cennym ładunkiem. W ciągu następnych stuleci wielokrotnie podejmowano próby przypisania tryptyku innym wielkim mistrzom niderlandzkim. Znaleziony pod pokładem tryptyk ze sceną Sądu Ostatecznego przekazany został do kościoła Najświętszej Marii Panny. Na podstawie częściowo widocznego na ołtarzu napisu łączono je później z nazwiskiem van Eyck. Po drodze do Italii miał zawinąć do jednego z angielskich portów. dzieło wówczas dla gdańszczan anonimowe . Pomimo protestów Medyceuszy i poszkodowanego w tej historii Portinariego.G.pozostało w mariackiej świątyni. . Tiedemanna Valandta i Henryka Niderhoffa. Mateusz” wydzierżawionym przez Portinariego. nigdy nie dotarł do celu. Jerzego. Umieszczono go na filarze obok kaplicy św. 27 kwietnia 1473 roku biorący udział w blokadzie wybrzeży Anglii gdański kapitan Paweł Beneke. Dopiero w 1843 roku H.HANS MEMLING SĄD OSTATECZNY • Ołtarz zamówiony w 1465 roku przez Angelo Taniego.Hotho ustalił autorstwo Memlinga. ukończony został w 1471 roku. już po objęciu tego stanowiska przez Tomaso Portinariego. Przeznaczony dla kościoła Badia Fiesolana we Florencji. W czasie trwającej wówczas wojny angielsko hanzeatyckiej został wyekspediowany z Brugii wraz z towarami kupieckimi na burgunckim galeonie „Św. mimo poparcia księcia Burgundii Karola Śmiałego i papieża Sykstusa IV.

Twórczość zrekonstruowana na podstawie archiwaliów dotyczących jego arcydzieła . co stanowi wyjątek w ówczesnym malarstwie. 1440-1482). 1476 zamówionego przez rodzinę Portinarich i ofiarowanego do kościoła S. żaden z jego obrazów nie jest sygnowany. potężnego tryptyku (249 x 574 cm) stanowiącego gloryfikację narodzin Chrystusa. jeden z głównych przedstawicieli malarstwa późnogotyckiego. działał głównie w Gandawie. Artysta przedstawił postacie ludzkie naturalnej wielkości.Ołtarza Portinarich z ok. centrum grupy stanowi postać leżącego Dzieciątka promieniującego nimbem świętości. . malarz niderlandzki. Nowatorstwo polega na silnym wrażeniu przestrzeni osiągniętym przez układ linii perspektywicznych. W głównej scenie artysta odrzucił narracyjną zasadę przedstawiania i rozmieścił postacie jak na scenie teatru. Maria Nuova we Florencji. stopniowanie barw.HUGON VAN DER GOES OŁTARZ PORTINARICH • Goes Hugo van der (ok.

Malarze romańscy ukazując swoje boskie istoty widzieli je "królujące w niebie". Zaczęły się jednak pojawiać także obrazy o tematyce całkiem świeckiej. rysami twarzy. Malarstwo różnych krajów. złote tło wypierane jest stopniowo przez pejzaż o rodzimej roślinności lub wnętrze wyposażone w sprzęty i przedmioty bynajmniej nie wymyślone. często swojskim otoczeniu. często w otoczeniu aniołów. w okresie gotyku po raz pierwszy w dziejach rozpowszechnił się obraz niezależny. lecz . w odpowiedniej gestykulacji starają się ukazywać prawdziwe przeżycia człowieka: radość. lecz na desce (tzw. jaki jest naprawdę.w wyrazie twarzy. czasem w inny sposób ozdobionym tle. podobnie jak w gotyckiej rzeźbie. zdają się mniej oddalone i niedosiężne. w miarę budzącego się zainteresowania malarzy światem. rozpacz. Dzięki opanowaniu przez malarzy gotyku podstaw techniki światłocienia. sprawiając wrażenie jakby występowały z tła. Różnice te przez malarzy epoki romańskiej na ogół były pomijane. niekiedy złotym. który ich otacza. Cóż jeszcze wiemy o człowieku? To na przykład. umieszczany na ścianach kościoła. Obraz taki malowano nie na płótnie. a także sceny z życia świętych i męczenników za wiarę.co więcej . postaci na ich obrazach zyskują trójwymiarowość. Pierwszą cechą odróżniającą malarstwo gotyckie od romańskiego jest usiłowanie pokazania człowieka takim. górkę. Umieszczali więc Boga i świętych na pustym. często swojskim otoczeniu. Na tych różnicach polega właśnie bogactwo. Wiemy. I wreszcie: człowiek rzeczywisty zawsze "gdzieś się znajduje". Czech. proporcjami ciała. zajmuje nieco miejsca w przestrzeni. a postacie z kart Nowego Testamentu. nabierają cech ludzkich. w jakimś wnętrzu lub pośród przyrody. Niemiec. że postać człowieka jest trójwymiarowa. Tylko w scenach opisywanych w Starym i Nowym Testamencie jako dziejące się na ziemi pokazywali czasem jakieś drzewko. W obrazach gotyckich. Malarze czasów romańskich nie posiedli jeszcze wprawy w ukazywaniu tej przestrzenności. zawsze "coś go otacza". budynek. Polski. różnorodność sztuki. których barwniki rozprowadzane były na ogół białkiem kurzego jaja. Ale były naturalnie i podobieństwa pozwalające zaliczyć wszystkie te dzieła do wspólnego stylu gotyckiego. jak to czyni się dzisiaj. obraz tablicowy) farbami temperowymi. że ludzie różnią się między sobą figurą. Malarze gotyku nie tylko je uwzględniają. gniew. lecz takie jakich wówczas naprawdę używano tutaj więc. sprzęt. np.. wkracza życie codzienne.PIETA Z AVINIONU • Prócz obrazów nierozerwalnie związanych z ołtarzem. Tematami obrazów gotyckich były nadal przede wszystkim sceny z Nowego Testamentu: życie Chrystusa.. a także obrazy z różnych warsztatów malarskich działających w tych krajach wykazują znaczne odmiany. Marii. . pokazywane w zwykłym. strach. Francji. nabierają cech ludzkich.

GOTYCKIE KOŚCIOŁY WROCŁAWIA .

analogiczne zakończenia posiada transept o tej samej rozpiętości sklepień. Na południowej wieży zachował się gotycki hełm z 1477 . co jest unikatowe przy tej skali obiektu .KOŚCIÓŁ ŚW. KRZYŻA WE WROCŁAWIU • Kolegiata powstała z fundacji księcia Henryka Probusa jako wotum po zakończeniu sporu z biskupem Tomaszem II od 1288 do połowy XIV wieku. Bardzo wysoki dwukondygnacyjny ceglany kościół halowy posiada szereg rozwiązań rzadko spotykanych w architekturze polskiego gotyku . Czteroprzęsłowe prezbiterium zakończone jest trójbocznie. Dwie wieże (tylko południowa w pełni ukończona) znajdują się w narożach między halą a transeptem. powtarzający prawie całkowicie jego rzut. Trzy nawy tworzą halę. zaś w nawach bocznych sklepienia trójdzielne. mistrz Wiland.dolny kościół św. Projektantem był najprawdopodobniej wymieniany jako dworski budowniczy Henryka. zaś w później ukończonej górnej zrezygnowano z co drugiego filara. Wnętrze budowli podzielone jest sklepieniami na dwie kondygnacje. przy czym dolna kondygnacja posiada wyłącznie sklepienia krzyżowo-żebrowe. Bartłomieja i górny właściwy św. wprowadzając w nawie środkowej sklepienia na polach podwójnej długości. występujących natomiast w krajach zachodnich. Krzyża.

co dało gęsty rytm przypór w elewacji. W miejscu tej pierwotnej romańskiej świątyni wzniesiono od 1334-75 nową gotycką trójnawową halę bez transeptu m. Kirche Unser lieben Frau auf dem Sande) . Augustyna położony na odrzańskiej wyspie Piasek. a sięgające zakończenia prezbiterium nawy boczne są zamknięte trójbocznie. Nad nawą środkową liczącą łącznie z prezbiterium sześć przęseł zbudowano sklepienia gwiaździste.in. według planów mistrza Pieszki. Z początkowej romańskiej świątyni pozostały natomiast nieliczne spolia. Łacińskie wezwanie kościoła brzmi Sancta Maria in Arena. Od frontu zaplanowano dwie wieże. Sam kościół i klasztor zostały prawdopodobnie ufundowane wojewodę Piotra Włosta. Nie wyodrębnione w bryle prezbiterium na przedłużeniu nawy środkowej (pierwotnie oddzielone przez lektorium) otrzymało zakończenie czworoboczne. ale ukończono tylko południową (w 1430).klasztorny kościół pokanonicki-Kanoników Regularnych św. jego żonę Marię i ich syna Świętosława w 1. .KOŚCIÓŁ NMP NA PIASKU WE WROCŁAWIU • Kościół Najświętszej Marii Panny na Piasku we Wrocławiu (niem. W przyziemiu wieży znajduje się bogato zdobiona późnogotycka kamienna chrzcielnica z XV wieku. Sklepienia wykonano w latach 1386-1395. połowie XII wieku i ukończone przed 1148 (wedle niektórych źródeł już w 1133). Nawy boczne przykryto sklepieniami trójdzielnymi o dziewięciu tarczach w każdym przęśle.

wielobocznie zamknięte prezbiterium. brata Piotra Włosta. w początku XIV w. W 1270 ukończono korpus kościoła. . zbudowano w miejsce dotychczasowego nowe. Wojciecha we Wrocławiu. powstał na początku XII wieku i został poświęcony w 1112 świętemu Wojciechowi przez biskupa Żyrosława.KOŚCIÓŁ ŚW. WOJCIECHA WE WROCŁAWIU • Kościół św. już w stylu gotyckim. Pierwotnie zbudowany na tym miejscu romański kościół. jako jednonawowy budynek z transeptem. ufundowany być może przez Bogusława. Około 1250 rozpoczęto odbudowę kościoła. w 1359 ukończono wieżę.

większy. Nawy sklepione są krzyżowo-żebrowo. Pierwszy kościół w tym miejscu powstał już pod koniec XI . późnogotycki już kościół wykorzystujący wiele starszych fragmentów. MARII MAGDALENY WE WROCŁAWIU • Kościół św. W XV i XVI w. Ogólny kształt architektoniczny kościoła jest zapewne echem ukończonej w tym okresie katedry.przedstawienie Chrystusa i Marii. W XV wieku ukończono wieże . Marii Magdaleny we Wrocławiu . Kolejny kościół. prezbiterium gwiaździście. łęki przyporowe znajdują się wysoko. Inicjatorem wniesienia świątyni był biskup Wawrzyniec.KOŚCIÓŁ ŚW. zaś w 1447 kolejną . W portalu głównym umieszczono wykonaną w 1440 rzeźbę przedstawiającą patronkę kościoła. wzniesiono otaczające kościół kaplice. Bazylikowy kościół bez transeptu posiada sześcioprzęsłową nawę oraz prosto zamknięte prezbiterium bez obejścia. powstał w latach 1242-1248. w 1546 przeniesiono tu romański portal główny z wyburzonego kościoła opackiego na Ołbinie i wmurowano w elewację południową (z 3 ćwierci XIII w.gotycki kościół. ponad dachami naw bocznych. Od północy przylega do prezbiterium dwukondygnacyjna zakrystia..w 1459 po raz pierwszy wzmiankowano Mostek Czarownic (Pokutnic). . a przedłużone nawy boczne przy nim trójdzielnie. zwłaszcza zaś szersze przęsła wzniesionego przez mistrza Pieszkę prezbiterium. który powstał w latach 13421362 i poza górnymi kondygnacjami wież uzyskał współczesny kształt. Po pożarze z 8 maja 1342 zdecydowano się zbudować nowy.piotr Włostowic). zapewne w romańsko-gotyckim stylu przejściowym.

Elżbiety[2]. ELŻBIETY WE WROCŁAWIU • Kościół św. a 19 listopada 1257 kościół został konsekrowany już pod imieniem św. Prezbiterium kościoła wydzielone jest jedynie we wnętrzu wydatnymi gurtami. Łęki przyporowe odprowadzające siły ze sklepień nawy głównej umieszczone są nisko. Same nawy nakryte są prostymi sklepieniami krzyżowymi. w 1384 kaplica pw. Wawrzyńca.. a w 1253 przekazany przez Henryka III krzyżowcom z czerwoną gwiazdą jako kościół klasztorny[1]. pozbawiona przypór. przylegająca do kościoła od południa masywna.Pierwszy w tym miejscu kościół. kończona w połowie XV w. Nawy boczne przedłużone są do końca prezbiterium i zakończone są analogicznie do niego. powstał prawdopodobnie jeszcze na początku XIII w. 31 marca 1252 wymieniono po raz pierwszy parafię św.KOŚCIÓŁ ŚW. początkowo pod wezwaniem św. ceglano-kamienny w stylu romańskim. Elżbiety we Wrocławiu. . nie wyodrębnia się w bryle i jest zamknięte trójbocznie. Najświętszej Marii Panny (budowniczy Otto z Nysy). w systemie krakowskim. nie tworząc zamkniętego ambitu. Elżbiety.Obecny trójnawowy bazylikowy kościół ufundowany przez Bolesława III powstał od początku XIV wieku w stylu gotyku redukcyjnego. pod dachami naw bocznych.

Dorota symbolizowali Czechy. Stanisława. bardzo wysoka hala z długim. Polskę i niemieckich osadników. późnogotycki kościół halowy. nie przewyższające dachu wieże przylegają do prezbiterium na zakończeniu naw bocznych. św. Wacława . św. W ukończonej w 1401 nawie głównej wykonano sklepienia gwiaździste. Ufundowany został dla upamiętnienia porozumienia o prawach do Śląska zawartego między Kazimierzem Wielkim a Karolem IV. Patroni kościoła: św. św. żebra dzielą je na siedem tarcz).pierwotnie klasztorny augustianów-eremitów. Stanisław i św. Prezbiterium i nawy nakryte są osobnymi stromymi dachami (do dziś zachowała się średniowieczna więźba dachowa). DOROTY WE WROCŁAWIU • Kościół pw. Wacław. Niskie. pięcioprzęsłowym prezbiterium zakończonym pięciobocznie i przykrytym sklepieniem krzyżowym. później franciszkański. a w nawach bocznych sklepienia przeskokowe (każde przęsło otrzymało sklepienie podparte w pięciu wezgłowiach. . Doroty i św. Prezbiterium ukończono w 1381.KOŚCIÓŁ ŚW. Powstał od 1350 jako trójnawowa.

zakon ten kładł nacisk na śluby ubóstwa. jedna z trzech największych piętnastowiecznych w mieście. Kościół nie ma i nigdy nie miał głównej wieży. ale wymagane przez ówczesną regułę rycerskiego zakonu joannitów . co jest rzadkie dla kościołów gotyckich. Współczesna gotycka bryła kościoła z czerwonej cegły pochodzi z pierwszej połowy XV wieku. . a wieża w średniowieczu była oznaką dominacji. W roku 1320 wspomina się już kościół (zamiennie . z trzema nawami. położony przy dzisiejszej ulicy Świdnickiej.KOŚCIÓŁ BOŻEGO CIAŁA WE WROCŁAWIU • Kościół Bożego Ciała we Wrocławiu kościół byłego klasztoru joannitów. bazylikową. Ze sklepieniem gwiaździstym (prezbiterium) i trójpodporowym (nawy boczne). Kościół jest budowlą gotycką.kaplicę) pod wezwaniem Bożego Ciała (Corpus Christi). W następnych dziesięcioleciach kilkakrotnie jeszcze przebudowywany.

ołtarz szkaplerzny z 1725 roku. płyty nagrobne z XVI i XVII wieku. PIOTRA I PAWŁA W STRZEGOMIU • • Kościół parafialny pw św. Jej budowę rozpoczęto w 1311 roku i trwała ona aż do połowy XV wieku.Anny w stylu barokowym wykonany z drewna w latach 1720-1725. ołtarz św. . Wewnątrz kościoła godne uwagi są późnogotycka chrzcielnica z XVI wieku. Olbrzymia nawa środkowa której długość wynosi 76 m dominuje w bryle kościoła. a zbudowany jest z granitowego i bazaltowego kamienia łamanego oraz z cegły i piaskowca. Został on ufundowany przez ojca Przedbora z Widawy pod Krakowem. Na dzwonnicy kościelnej znajduje się najstarszy. sakramentarium w stylu gotyku z początku XV wieku. Kościół ustawiony jest na planie krzyża. ambona renesansowa z 1592 roku.KOŚCIÓŁ ŚW. Piotra i Pawła [edytuj] Jest to jedna z największych i najbardziej spektakularnych budowli Dolnego Śląska. stale pracujący dzwon kościelny pochodzący z 1318 roku. ołtarz św Krzyża z 1740 roku.

Budowa ratusza trwała od połowy XIII w. Najstarszą częścią ratusza jest dawna izba sądowa wymurowana w wątku romańskim. Znajduje się w niej najstarszy w Polsce dzwon zegarowy z 1368. aż po wiek XVI. z biegiem czasu połączonych. Dwukondygnacyjny korpus na planie wydłużonego prostokąta składa się w rzeczywistości z większej ilości budynków i przybudówek. nakryta renesansowym hełmem. Od strony wschodniej ratusz posiada główną elewację z wykuszem kaplicy i bogato zdobionym.RATUSZ WE WROCŁAWIU • Wrocławski ratusz – późnogotycki. . a pod nim średniowiecznym zegarem. niegdyś zapewne polichromowanym szczytem ze sterczynami. Elewację południową zdobią trzy wykusze zdobione późnogotycką kamieniarką i nakryte miedzianymi hełmami. Wieża o łącznej wysokości 67 m.

RATUSZ W TORUNIU • Ratusz w Toruniu Ratusz należy do wybitniejszych osiągnięć średniowiecznej architektury mieszczańskiej w Europie. przebudowany w XVII w. . i odbudowany po zniszczeniach w XVIII w.. miasto otrzymało od wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego przywilej budowyę ratusza. Pod koniec XIV w. gotycki budynek powstały etapami w ciągu XIII i XIV w. Powstał wtedy jednopiętrowy ratusz w kształcie czworoboku.

KOŚCIOŁY W KRAKOWIE .

za rządów biskupów: Nankera.in. a po przeciwnej stronie. Do ambitu i naw bocznych przylega wieniec kaplic. Wacławowi. Zachowało się z niej nieco więcej niż z pierwszej. nad filaretami międzynawowymi. We wnętrzu katedry. Katedrę zbudowano w technice kamienno. budowę kontynuował Władysław Herman (od niego jest nazywana "hermanowską"). . chrobrowska. pierwsza katedra tzw. a dokończył Bolesław III Krzywousty. Władysława I Łokietka i Władysława III Warneńczyka. Pozostałości kościoła św. dolna część krypty). Została ufundowana przez Kazimierza Odnowiciela.KATEDRA NA WAWELU • KATEDRA na Wawelu-Na miejscu obecnego kościoła gotyckiego istniały dwie katedry romańskie. Grzegorza oraz Augustyna. sarkofagi królów Polski: Władysława II Jagiełły (zm.ceglanej. Za ołtarzem widoczne są fragmenty polichromii z II poł. Jana Grota i Bodzanty. była poświęcona św. krypta św. Kazimierza III Wielkiego. w 1434). Jest to słynący cudami krzyż świętej królowej Jadwigi. Leonarda. Najwcześniejsza. Katedrę otaczają trzy wieże. Drugą katedrę zaczęto budować za Bolesława II Śmiałego. Ambrożego. wzniesionej etapami od roku 1320 do 1346 (prezbiterium z obejściem) oraz od 1346 do 1364 (korpus nawowy). stoją cztery posągi Ojców Kościoła: świętych Hieronima. m. nie wystającym poza obrys korpusu. Gereona (m. jako trójnawową bazylikę z prostokątnym obejściem i zredukowanym transeptem.in. Biskup krakowski Nanker rozpoczął budowę nowej katedry. XIV wW katedrze znajduje się też krucyfiks pochodzący z końca XIV w.

która miała miejsce w latach 1392-1397. powstałe w roku 1477-1489. Zburzono i wybudowano nowy kościół. późnogotycki ołtarz Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny. W latach 1290-1300 wzniesiono częściowo na jego fundamentach kościół w stylu gotyckim. pierwsze i najbardziej znane z dzieł Wita Stwosza.KOŚCIÓŁ MARIACKI • Kościół Mariacki.Według Długosza gotycki kościół został ufundowany przez biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża w latach 1221-1222 na miejscu drewnianej świątyni. We wnętrzu jest wielki. Drewniany. późnogotycki hełm wieży północnej. . dzieło mistrza Matiasa Heringka. Obecna bryła jest wynikiem przebudowy kościoła z typu halowego na bazylikowy.

Ta romańska budowla służyła pierwotnie jako klasztorny kościółek. 1400 r. zaczęto przebudowywać ówczesny kościół podwyższając prezbiterium i nawę główną. Pod refektarzem znajduje się romańska krypta z przełomu XI-XII.KOŚCIÓŁ DOMINIKANÓW W KRAKOWIE • KOŚCIÓŁ I KLASZTOR ŚW. We wschodnim skrzydle krużganków odnajdujemy wejście do kapitularza z gotyckim portalem z XIV w. który pozostał do dziś. Wchodzimy przez neogotycką kruchtę z pięknym gotyckim portalem z ok. Przez atrium trafiamy do refektarza najstarszej części klasztoru wzniesionej w XII w. nadając budowli układ bazylikowy. . W prezbiterium. TRÓJCY W KRAKOWIE-Budowę tej gotyckiej świątyni rozpoczęli dominikanie najprawdopodobniej w 1241 r. W II połowie XIV w. znajduje się płyta nagrobna Filipa Buonacorsi dzieło Wita Stwosza.

Mikołaj i Jan ukończyli prace w 1405. 1500 a dzwonnicę w latach 1566 . zastąpiono bazylikowym. Pierwszy kościół był drewniany. Szczyt fasady dobudowano dopiero ok. murowanej świątyni.1582. Budowę nowej. Pod koniec lat 60-tych XIV wieku zmieniono wtedy też koncepcję wyglądu świątyni: pierwotnie planowany korpus halowy (wszystkie nawy równej wysokości). . Czteroprzęsłowy korpus wybudowany jest w systemie filarowo-przyporowym. Prace powierzono rodzinie Czipserów działającej na terenie Kazimierza. rozpoczęto w 1385. pięcioprzęsłowe prezbiterium zamyka pięć ścian ośmioboku..w 1340 roku król Kazimierz III Wielki wybudował kościół ku czci Bożego Ciała. . Kościół Bożego Ciała jest wzniesioną z cegły i kamienia trójnawową budowlą bazylikową.KOŚCIÓŁ BOŻEGO CIAŁA W KRAKOWIE • Kościół Bożego Ciała w Krakowie. pozbawioną transeptu.

Doroty.KOŚCIÓŁ ŚW. Z kolei korpus nawowy jest tylko czteroprzęsłowy. połowy XIV w. trójnawowa. Dokładna data rozpoczęcia budowy nie jest znana można przyjąć. .. jest bazylikowa. Konsekracja prezbiterium nastąpiła w 1378 r. bez transeptu. . że miało to miejsce na początku lat czterdziestych. Świątynia nie posiada wieży (jedynie sygnaturkę). W prezbiterium zachowało się późnogotyckie. budowę korpusu nawowego ukończono natomiast dopiero w 1426 r.Zbudowany został dla zakonu augustianów z fundacji Kazimierza Wielkiego (sprowadził zakonników z Pragi) ok. Katarzyny. Pięcioprzęsłowe prezbiterium zakończone jest pięciobocznie. W 1365 r. zakończono budowę kaplicy w. KATARZYNY W KRAKOWIE • Kościół św. oryginalne sklepienie gwieździste. wobec czego nie wykończono fasady zachodniej.nie wybudowano jednego z zaplanowanych przęseł.

asymetryczna hala bez wieży. • . którego kształt nie jest możliwy do dokładnego ustalenia. ćwierci XIV w. W XIV w. czwarty kościół w postaci trójnawowej hali z emporą w nawie północnej powstał w 3. Przy jego budowie prawdopodobnie poszerzono prezbiterium do dzisiejszej szerokości przy zachowaniu dotychczasowej. powstał trzeci kościół.. i 4. trójnawowa. Obecny. dekorowane motywami maswerkowymi. 1510-20 . W kościele zachowała się część gotyckiego wyposażenia wnętrza: drewniane dębowe stalle z początku XV w.KOŚCIOŁY NMP W TORUNIU • KOŚCIÓŁ NMP W TORUNU. Drugi kościół prawdopodobnie jednonawowy z wydłużonym prezbiterium i nieco szerszą nawą. Pierwszy kościół z około połowy XIII w. Wnętrze przekryte sklepieniami gwiaździstymi. późnogotycki krucyfiks z ok.rzeźba Chrystusa w grobie z okresu 13801400. w nawach bocznych cztero-. Jest to murowana z cegły. a w prezbiterium o ośmioramiennymi. w nawie głównej sześcio-.

KOŚCIÓŁ ŚW. JANA W TORUNIU • ? .

1379 mistrz murarski Henryk Ungeradin rozpoczął wznoszenie obecnego kościoła. Początkowo w tym miejscu stał 6przęsłowy kościół o układzie bazylikowym z niską wieżą zbudowany w latach 1343 —ok. Budowę ostatecznie ukończono po 1496 pod kierunkiem Henryka Haetzla.KOŚCIÓŁ MARIAACKI W GDAŃSKU • • Bazylika Mariacka w Gdańsku – kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. który w latach 14991502 dokonał przesklepienia całego wnętrza. 1360. w latach 1452-66 podwyższono wieżę o 2 kondygnacje. Od 1485 przy budowie pracował architekt Hans Brandt. Do 1447 ukończono część wschodnią. Pozostałościami po tym pierwotnym kościele są filary korpusu nawowego i 2 najniższe kondygnacje wieży. . z jego udziałem wzniesiono korpus nawowy.

tempera. ślady złoceń.NAGROBEK KSIĘCIA HENRYKA PRAWEGO WE WROCŁAWIU • • • • • • • Pochodzi z kolegiaty św.1300-1320 Mikryt. piaskowiec. Strasburgu i Marburgu oraz artyści wykształce-ni w Nadrenii . Krzyża we Wrocławiu ok. znajduje się w Muzeum Narodowym we Wrocławiu Auror nieznany Rzeźbiarz kształcący się we Fry-burgu Bryzgowijskim.

NAGROBEK KAZIMIERZA WIELKIEGO NA WAWELU • nagrobek króla Kazimierza Wielkiego w kształcie tumby z baldachimem. 1370-80 na Węgrzech z czerwonego marmuru • szczątki króla umieszczone w nowej trumnie pochowano na powrót w grobowcu fundacji Ludwika Węgierskiego. wykonany ok. .

PIETA Z LUBIĄŻA • Pieta znajdująca się obecnie w Muzeum Narodowym we Wrocławiu a pochodząca z Lubiąża. Powstała ona około 1370 roku .

krucyfiks z kościoła Bożego Ciała we Wrocławiu • ozdobą zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie . XIV w.KRUCYFIKS MISTYCZNY Z KOŚCIOŁA BOŻEGO CIAŁA WE WROCŁAWIU • Krucyfiks Mistyczny z kościoła Bożego Ciała we Wrocławiu • poł.

Elżbiety we Wrocławiu • Obecnie Muzeum narodowe w Warszawie .PIĘKNA MADONNA Z WROCŁAWIA • Piękna Madonna z Wrocławia. Śląsk lub Czechy. ok. opoka polichromowana • Z kościoła św. 1390.

PIETA Z KOŚCIOŁA NMP NA PIASKU • Wrocław. mistrz wrocławski. ok. z kościoła Panny Marii na Piasku we Wrocławiu.Rzeźba Pieta. Muzeum Narodowe . 1400 • Wapień polichromowany i złocony .

BARBARY • Anonimowy malarz zawdzięcza swe imię swemu głównemu dziełu: POLPITYKOWI ŚW. przeznaczonemu dla kościoła Św. Obraz "Matki Boskiej z Dzieciątkiem w komnacie" malarz z pracowni Mistrza Wrocławskiego Poliptyku Świętej Barbary. ok.OŁTARZ ŚWIĘTEJ BARBARY Z KOŚCIOŁA ŚW. zachowana tylko część środkowa w Muzeum Narodowym w Warszawie) Pochodzenie obrazu nieustalone. BARBARY. 1450 . Barbary we Wrocławiu (1447.

nastawa ołtarzowa wykonana w latach 1477-89 .WIT STWOSZ OŁTARZ MARIACKI • Ołtarz Mariacki w Krakowie to inaczej Ołtarz zaśnięcia NMP .

WIT STWOSZ KRUCYFIKS SLACKERA • KRUCYFIKS zamówiony u Wita Stwosza przez mincerza królewskiego Henryka Slackera (ok. 1491). Zarówno krzyż, jak i postać Chrystusa zostały wykonane w jednym bloku wapienia.

WIT STWOSZ NAGROBEK KAZIMIERZA JAGIELOŃCZYKA

• NAGROBEK KAZIMIERZA JAGIELLOŃCZYKA (1492, kaplica Świętokrzyska w katedrze krakowskiej) autor Wit Stwosz

TRON ŁASKI ZE ŚWIERZAWY
• obraz na desce Tron Łaski ucznia Mistrza z Koszatek • Muzeum Narodowe we Wrocławiu • sprzed 1350 r.

Symbole ewangelistów .

Andrzeja Krzyż Nerona .Krzyż grecki Krzyż łaciński Krzyż jerozolimski Krzyż papieski Krzyż patriarchalny Krzyż prawosławny Krzyż św.

Występuje w Sądzie Ostatecznym 19. Roch .strój biskupa . Św. Św. Św. krucyfiks.lew 3. Św. Pastorał z krzyżem greckim (+) . 40. 4.z barankiem 2 korony. Łukasz . Jan Nepomucen . Maria Magdalena . 14.bez brody.klęczy przed Dzieciątkiem 21.gołąb na księdze.strój biskupa. Św. Tomasz . Elżbieta z Turyngii . Stanisław . występuje w grupie ukrzyżowania 6. Św. czasem zamiast piersi .w skórze. Kajetan z Tieny . 3 złote kule. Św.jeleń 8.kajdany. Św. Eligiusz . Maurycy . Św. Pantaleon . zastępowany jest przez Św. z pękiem kwiatów lub jednym kwiatem. figa.szaty mnicha.zakonnica. Antoni . Paweł . Michał Archanioł . Św. Augustyn . Św. Św.nożyce.szczypce z zębem. Św. Marek . 6. Ambroży. franciszkanin. Św. Św. Hieronim . Św.skrzyżowane świece.kątownik lub włócznia 13. Ojciec Kościoła.płaszcz gronostajowy 16.strzały 39. Św.różaniec.kogut. 4. lilia. Św. kielich i Komunia 3.człowiek 2. 36. Św.5 gwiazd. Juda Tadeusz .piła 12.strzały 37.diabeł 5. Marcin .6. Św. Jakub Starszy . 22. Świętych Wspomożycieli: 1.Zdarta skóra. Sebastian . 15.pies. Krzysztof . Grzegorz Wielki. Św. Barbara . Dionizy . Symbole Ewangelistów: 1. 34. W przedstawieniach występuje bardzo rzadko. Św. Florian . kocioł. Wit . Filip . Andrzej . Ojciec Kościoła.powój z kiszkami 7.orzeł. wskrzeszony Piotrowin. Urszula . Św. szyja przeszyta mieczem. Feliks .oczy na talerzu. Zawsze z krzyżem. Łucja . Św. Św. Maciej (z toporem) wybrany na miejsce Judasza. Apolonia . Św. Św. Św.Maczuga. Św.Dzieciątko Jezus na ramieniu.kapelusz kardynalski. Św. Św.grabie 18.oficer rzymski w zbroi gaszący wodą z szaflika pożar. wiosło. z barankiem. Gertruda . Wojciech .strój biskupa.wieża. 4. 14. Agnieszka . stuła. 27. Leonard . Św. Św. pszczoły. Eustachy . kapelusz z muszlą.gwoździe lub ręce przygwożdżone do głowy. rana na nodze. Jan .strój biskupa.łania. 1.Proporzec albo kij 5.wół 4. 41.1 lub 2 klucze. pająk. Krystyn . strój księdza .palma i księga. Św. Antoni Padewski . Dorota . Św. Św. Agata . Św. Mikołaj . Cyriak . miecz. Jan Chrzciciel . Św.mniszka z monstrancją 35. 8. broda Rumcajsa 3. 8. Św.Inni Święci : ATRYBUTY ŚWIĘTYCH Apostołowie: 1.pajęczyna.Dominikanka z koroną cierniową.smok na łańcuchu. jabłko królewskie 31. Św. topór. świnka. Św. halabarda. Św.miecz 9. Ojciec Kościoła.komża . 17.krata strój diakona. Św.czarnoskóry rycerz 28. Św. Mateusz .ukośny krzyż 2. 11. krzyż T. biret. Katarzyna . kamienie. 10.. nóż.smok 10.Dziecię Jezus na barkach 12. Pawła. Św. Mateusz . kielich z wężem. Salomea. Antoniego (laska kątowa T) 11. Błażej . Jerzy .na koniu z płaszczem i żebrakiem 26.korona cierniowa lub krzyż 2. Ojciec Kościoła. cierń. 25. aniołek szepcze do ucha. żebrak 13. Małgorzata .. Św. Katarzyna Sieneńska .kątownik. Izydor . 13.ucięta głowa. 20. Św. Anastazja . 5.skrzydlaty ze smokiem 29. płomienie. Erazm . Piotr .papież z hostią 3. Św.biskup 2. Św. Św. oczy nabite na sztylet. 24. Idzi . 7. Św. 9. Szymon .strój diakona. Św. 7.trzyma koronę.szewc 23. księga. Wincenty .Krzyż Św. 9.piersi na tacy lub w szczypcach. Jan . 38.miecz i koło 11. Św. 32. 33. Agaton . lew. Św. Jakub Młodszy . Wawrzyniec .młoteczek cyzelatorski 12.strój pielgrzymi. Ryta . Św. Norbert . Św. Bartłomiej . 30. Św. 10.pojemniczek na perfumy.z koszyczkiem. Otylia . Św. Scholastyka .bułki.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful