SZTUKA BIZANTYJSKA

HAGIA SOFIA

Hagia Sofia - kościół w Stambule. Świątynia bizantyjska, ufundowana przez Justyniana I Wielkiego, budowana od 23 lutego 532 do 27 grudnia 537. Była to już trzecia świątynia w tym miejscu. Świątynię zniszczoną w 532r. zbudował ponownie Justynian Wielki, według projektu architektów Izydora z Miletu i Antemiosa z Tralles. Kształt kościoła łączy w sobie cechy bazyliki i budowli na planie centralnym.

ARCHITEKTURA HAGIA SOFIA
• Kształt kościoła łączy w sobie cechy bazyliki i budowli na planie centralnym o wymiarach 70 m x 75 m. Centralna część nawy środkowej przykrywa olbrzymia kopuła o średnicy podstawy wynoszącej 31,2 m na krótszej osi, zaś 32,8 m na dłuższej. Wysokość od posadzki do najwyższego punktu kopuły to 55,6 m. Konstrukcja opiera się na czterech potężnych filarach umieszczonych w narożach kwadratu, oraz 107 kolumnach. W wyznaczony przez filary kwadrat zostało wpisane koło — plan podstawy kopuły. Obciążenia przenoszone są przez cztery pendentywy. Jest to rozwiązanie typowe dla architektury bizantyjskiej. Wszystkie wcześniejsze kopuły opierały się całym obwodem na masywnych murach. Wprowadzona innowacja wywołała iluzję zawieszenia kopuły w powietrzu. Od wschodu i zachodu do kopuły przylegają dwie mniejsze półkopuły przykrywające pozostałą powierzchnię nawy głównej. Jednocześnie wspierają one kopułę centralną. Filary wzmacniają dwie pary przypór zbudowane od południa i północy. Od zewnątrz kopuły zasłonięte są bębnami, w których umieszczono szeregi okien oświetlających wnętrze kościoła. Nad nawami bocznymi zbudowano empory otwarte do nawy głównej. Pod półkopułami nawy boczne od nawy głównej oddzielają półkoliste eksedry. Nawy przykryto sklepieniami krzyżowymi a kolumny połączono arkadami. Kościół poprzedzają dwa narteksy – wewnętrzny i zewnętrzny otwarty na atrium. Do budowy kościoła użyto wiele drogich materiałów. Posadzki i bazy kolumn wykonano z ciemnoszarego marmuru. Do wykonania kolumn zastosowano w większości zielony marmur. Od nawy głównej eskedry oddzielone są kolumnami z czerwonego porfiru będące elementami spolium. Wnętrze kopuły pokrywała złota mozaika a na pendentywach umieszczono wielkie postacie cherubinów. Bogate było także wyposażenie kościoła. W dniu 7 maja 558 kopuła zawaliła się podczas trzęsienia ziemi. Budowla została wzniesiona w szybkim tempie i na granicy wytrzymałości materiałów. Możliwe, że pośpiech spowodował zbyt szybkie obciążenie niewyschniętej zaprawy łączącej warstwy cegieł. Kopułę odbudował, jednocześnie ją podwyższając, Izydor Młodszy, bratanek Izydora z Miletu (prace zakończono w 563 r.). Wewnątrz kopuły umieszczono krzyż, który później zastąpił wizerunek Chrystusa. Więcej zmian wprowadziły przebudowy dokonane po przekształceniu kościoła w meczet. Dodano wtedy wysokie minarety i liczne mauzolea otaczające budowlę. Usunięto część mozaik i fresków a pozostałe zamalowano. Z okresu osmańskiego pochodzi również osiem drewnianych medalionów zawieszonych u podstawy kolumny. Są to doskonałe przykłady islamskiej kaligrafii. umieszczono na nich osiem imion: Allaha, Mahometa, czterech pierwszych kalifów: Abu Bakra, Umara, Uthmana i Alego oraz dwóch wnuków Mahometa: Hasana i Husajna. W XVI w. przywieziono z Miletu i ustawiono w świątyni dwa olbrzymie marmurowe naczynia, w których prawdopodobnie przechowywano oliwę do lamp. W 1934, gdy meczet przekształcono w muzeum, rozpoczęto prace związane z odsłonięciem pierwotnego wystroju budynku.

• •

W 558 roku kopuła kościoła zapadła się podczas trzęsienia ziemi. cesarz Konstancjusz. Architekt Sinan dodał wówczas minarety. Zgodnie z opisem Prokopiusza z Cezarei cesarz brał czynny udział w planowaniu kościoła i rozwiązywaniu detali architektonicznych. Wszystko jednak było odchylone o 10° w kierunku południowym od pożądanej osi wskazującej położenie Mekki. w 360 roku. jednak za każdym razem szybko go remontowano. Bardziej pewne wydaje się. W 1453 sułtan Mehmed II Zdobywca po opanowaniu miasta miał wydać rozkaz aby Hagię Sofię natychmiast przekształcono w meczet. Z czasem wokół świątyni powstawały kolejne budynki. mihrab i minbar. a przez 481 lat muzułmanom. która przez 916 lat służyła chrześcijanom. cesarzowa Teodora. Okres ten zakończyła na dobre. Zgodnie z legendą cesarz czerpał inspiracje z rozmów. • • • • . następnie zaś kościół wielokrotnie płonął. bibliotek. W 415 podczas panowania Teodozjusza II powstała w tym miejscu nowa świątynia. Kościół został ograbiony i zbezczeszczony w 1204 przez zachodnie rycerstwo podczas IV krucjaty. zaś otwierając kościół w 537 miał powiedzieć: "Salomonie! Prześcignąłem Cię!" (Νενίκηκά σε Σολομών! – Nenikeka se Solomon!). że uczynił to jednak jego syn. Michała III. wdowa po Teofilu będąca wówczas regentką w imieniu syna. lecz wszystkie elementy chrześcijańskie zatynkowali.HISTORIA HAGII SOFII • Według niezbyt pewnych źródeł pierwszy kościół (pod tym samym wezwaniem). która znów została zniszczona podczas rewolty Nika 15 stycznia 532 roku. w formie bazyliki o drewnianym stropie. W związku z tym Mustafa Kemal Atatürk w 1934 polecił aby świątynia. w 325 roku. zmieniając Ayasofię — jak ją wówczas nazwano — w meczet otoczony kompleksem grobowców. fontann i innych obiektów. w 843. została zmieniona w muzeum. Po upadku imperium Osmańskiego Turcja stała się laicką republiką. Turcy nie zniszczyli wnętrza. które prowadził z aniołem. Kolejnym ważnym wydarzeniem w historii Hagii Sofii był okres ikonoklazmu. W tym samym roku Justynian I Wielki polecił inżynierowi i matematykowi Antemiuszowi z Tralles i architektowi Izydorowi z Miletu rozpocząć odbudowę. Kościół wkrótce spłonął w czasie zamieszek w 404 roku. został zbudowany już podczas panowania Konstantyna Wielkiego. gdy — począwszy od 726 — z polecenia Leona III niszczono wizerunki Jezusa i Maryi.

Maria Panna i św.południowa empora . Maria i Jan pochylają się w stronę Chrystusa by wyprosić zbawienie dla ludzkości. Jan Chrzciciel Prodoromos (Zwiastun). .Deesis Mozaika Deesis .MOZAIKA DEESIS HAGIA SOFIA Hagia Sophia .Chrystus. Połowa XIII w.

. mozaika przedstawiająca Jezusa Pantokratora.MOZAIKI FUNDACYJNE CESARZY Z HAGIA SOFIA Znajdująca się w wewnętrznym narteksie pochodząca z X w. u stóp którego klęczy cesarz Leon VI Filozof . W medalionach po bokach Jezusa znajdują się wizerunki Najświętszej Marii Panny i anioła. Ja jestem światłością świata". Chrystus trzyma w rękach księgę. w której widnieje inskrypcja "Pokój z Tobą.

który gestem ręki błogosławi. nogi trzyma na stołku. .MOZAIKI FUNDACYJNE HAGII SOFII CD… W sklepieniu głównej absydy wizerunek Matki Boskiej z Dzieciątkiem. jej prawa dłoń spoczywa na prawym kolanie. zaś lewą przytrzymuje Jezusa. Maria siedzi na ławie.

.-CESARZOWA ZOE "Mozaika cesarzowej Zoe" z XI w. oraz cesarzową Zoe trzymającą zwój. za każdym razem. znajduje się w południowej galerii. Przedstawia Pantokratora z cesarzem Konstantynem IX Monomachem ofiarującego Jezusowi worek kosztowności po lewej.MOZAIKI HAGII CD. że twarz cesarza była dwukrotnie zmieniana.. Ciekawostką jest. gdy Zoe wychodziła ponownie za mąż .

. Architekt nie jest znany. Rawenna Jej budowę rozpoczął w roku 525 rzymski cesarz Teodoryk.SAN VITALE W RAVENNIE Bazylika San Vitale. Kościół wybudowano na planie ośmiokąta. a ukończył w 548 roku cesarz bizantyjski Justynian.

MOZAIKI CESARSKIE W KOŚĆIELE SAN VITALE W RAVENNIE Cesarzowa Teodora i jej orszak Cesarz Justynian I Wielki wśród dostojników Cesarzowa Teodora i jej orszak .

Wewnątrz kryją się najbardziej imponujące mozaiki w Rawennie: dwie z nich pokrywają całą długość nawy głównej po obu stronach i przedstawiają procesje męczenników . którzy zajmują trony przy końcu alei palm daktylowych. port w Classe oraz miasto z górującym nad nim pałacem Teodoryka w tle.z jednej strony kobiet.KOŚCIÓŁ SAN APOLLINARE NUOVO W połowie Via di Roma wznosi się bazylika Sant’Apollinare Nuovo zwana Nuovo dla odróżnienia od kościoła w Classe pod tym samym wezwaniem .niosących dary dla Chrystusa i Maryi. z drugiej mężczyzn . ..budowla z VI w. np. Niektóre fragmenty mozaiki dają wyobrażenie o dawnym wyglądzie Rawenny. ufundowana przez Teodoryka.

mozaika. ok. bazylika San Apollinare Nuovo.święte dziewice Procesja męczenników Autor nieznany.Mozaiki z San Apollinare Nuovo – VI w. Rawenna Pałac Teodoryka . mozaika w San Apolinare Nuovo . 520. „Trzej Królowie”.

. Jeden z wczesnochrześcijańskich zabytków.Sant'Apollinare in Classe – bazylika znajdująca się w porcie Rawenny.

z głową Chrystusa na przecięciu ramion. W szczycie łuku ukazano Chrystusa oraz symbole ewangelistów. Fragment mozaiki z absydy . ale wychodzące z Jerozolimy i Betlejem. Mozaika na sklepieniu apsydy prezentuje bogatą ikonografię. a u dołu archaniołów z VII wieku: Michała i Gabriela. Poniżej znajduje się w pozie oranta św. a po bokach stoją Mojżesz i Eliasz.Mozaiki z San Apollinare de Classe w Rawennie – poł. Mozaika na łuku także przedstawia owieczki. Trzy owieczki uosabiają Piotra. Między oknami apsydy stoją biskupi: Ursicinus. Mozaika w absydzie Z połowy VI wieku pochodzą mozaiki na sklepieniu apsydy oraz na większej części łuku triumfalnego. Powyżej spomiędzy chmur wychyla się ręka Boga. Św. te znajdujące się między oknami oraz w dolnej części arkady są późniejsze. Dwanaście owieczek symbolizuje dwunastu apostołów. Jana i Jakuba. Sewerus i Eklezjusz. Apolinary. W centrum przedstawiony jest na tle rozgwieżdżonego nieba krzyż w typie crux gemmata. Apolinary – patron kościoła i pierwszy biskup Rawenny. Jego identyfikację umożliwia inskrypcja: SANCTUS APOLENARIS. Ursus. VI w. uczestniczących w Przemienieniu Pańskim na górze Tabor.

. która wchodzi w skład patriarchatu jerozolimskiego. EGIPT Klasztor Świętej Katarzyny znajduje się u stóp góry Świętej Katarzyny. należy do prawosławnych Greków. Tutejszy przeor nosi godność arcybiskupa Synaju . KATARZYNY NA SYNAJU. na półwyspie Synaj. w Egipcie w muhafazie Południowy Synaj.p. Wzniesiony na wysokości 1570 m n.od grudnia 1973 arcybiskup Władyka Damian (najczęściej przebywa w Kairze lub Raifie w Libanie. .KLASZTOR ŚW. Autonomiczną Cerkiew Prawosławną Świętej Góry Synaj. Zwierzchnik Cerkwi jest równocześnie przełożonym monasteru.m.

przez pustelnika (?) św.HOSIOS LUKAS • Hosίos Loukas – klasztor umieszczony w Grecji kolo miejscowości Distomo. Sąsiaduje z nim większa od niego katedra – Katholikon datowana na 1011/12 r. Założony w 946r. . W obecnej formie klasztor składa się z 2 grup kościołów. usytuowany na zboczach Helikonu. Łukasza. Najstarszą część kompleksu stanowi kościół Theotokos (Panagia) – Matki Bożej zbudowaany przez opata Igoumenosa i Philotheosa przy pomocy cesarza Romanosa II w drugiej połowie X w.

.W latach 1063 – 1094 kościół został odbudowany. MARKA W WENECJI • • Bazylika św. Fasada była wielokrotnie rozbudowywana i przebudowywana. w 832 ale już w 976 pożar powstały podczas powstania przeciwko doży zniszczył kościół i Pałac Dożów (Palazzo Ducale). Konsekracja odbyła się.Fundatorem pierwszego kościoła był doża Angelo Partycipazio. Marka w Wenecji .BAZYLIKA ŚW. Po 1204 dobudowano narteks otaczający ramię wejściowe kościoła.

Mozaika Chrystus Pantokrator z Dafni XI wiek .

XIV w. Wyobrażenie Chrystusa zstępującego do otchłani (anastasis) jest przepiękne w swojej symbolice. . Czeluści piekielne są jedyną w całej ikonografii okazją do zastosowania czarnej farby. Nikt przecież go takim nie oglądał. za nimi postępują prorocy i sprawiedliwi tego świata.tam przecież odnosi pierwsze zwycięstwo.FRESK ANASTASIS Z KOŚCIOŁA ZBAWICIELA NA CHÓRZE W KONSTANTYNOPOLU • • Na ikonach Chrystus w momencie powstania z martwych przedstawiany jest niechętnie. Często natomiast spotyka się malowidła Jezusa zstępującego do piekieł . czasem też Ewę. Jezus wyciąga za ręce z piekieł Adama.

promieniują one z osoby Chrystusa Pantokratora. co wyróżnia w sztuce wschodniej majestat Chrystusa od kultu monarchy ziemskiego. Prawą rękę ma wzniesioną do góry w geście błogosławieństwa. Cztery mało widoczne złociste promienie rozchodzą się w cztery rogi obrazu.PANTOKRTOR Z SYNAJU VI WIEK (IKONA) Wszechwładca ma na sobie obfitą. w lewej zaś opartej o udo przytrzymuje księgę Ewangelii otwartą na rozdziale świętego Jana 7. . Głowę jego otacza znacznej wielkości złoty nimb z zaznaczonym wyraźnie krzyżem. gdyż władców i inne głowy królewskie strojono na obrazach również w aureole. 24 gdzie jest napisane: „Nie sądźcie z zewnętrznych pozorów. lecz wydajcie wyrok sprawiedliwy”. udrapowaną szatę koloru złotego.

W 1131 r. Józef. Przed IV w. Matka Boża rzekła: "Od tej chwili wszyscy będą mnie wychwalać. Przed nią namaszczano i koronowano książąt i carów. spłonęła cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej we Włodziemierzu. umieszczona w Monasterze Wyszgorodzkim ikona unosiła się ze swojego miejsca w cerkwi i zatrzymywała w powietrzu. Uznając to za znak Boży książę wyszgorodzki Andrzej Bogolubski wywiózł ją w 1160 r. który ze mnie został zrodzony oraz Moja". wybierano nowych patriarchów. lecz Bogarodzica uratowała przed żywiołem swą ikonę. do Włodzimierza. podczas najazdu chana Batyja. ikonę przeniesiono z Jerozolimy do Konstantynopola. Podobnie stało się w 1237 r. Niech z tą ikoną przybywa łaska Tego. Matka Boża oraz św.IKONA MATKI BOSKIEJ WŁODZIMIERSKIEJ Włodzimierska Ikona Matki Bożej zgodnie z legendą została napisana przez ewangelistę Łukasza jeszcze za życia Bogarodzicy. gorliwie modlono się w obliczu najazdów innowierców. . W 1395 r. Kiedy ikonę tę oraz dwie inne przyniesiono Bogarodzicy. Tradycją było również obnoszenie tej ikony w procesji wokół granic miasta podczas najazdów obcych wojsk. patriarcha konstantynopolitański podarował jej kopię księciu kijowskiemu Mścisławowi. W połowie V w. Ikona ta uczestniczyła w wyprawach wojennych wspomagając broniące ojczyzny wojska. na którym spożywali posiłki Jezus Chrystus. Ikona ta posiada bardzo dużo wiernych kopii. W 1155 r. kiedy zdarto z niej drogocenne ozdoby. W 1185 r. Sporządzona została na desce ze stołu. Włodzimierska Ikona Matki Bożej była obecna podczas wielu ważnych wydarzeń w historii Rusi i Rosji. ikonę przeniesiono do Moskwy.

Ikony [edytuj] Jego najbardziej znane ikony to Święta Trójca (1411). ikonostasy soboru Zwiastowania Matki Bożej na moskiewskim Kremlu oraz soboru Świętej Trójcy w Ławrze Troicko-Siergijewskiej. Jego malarstwem rządzi światło. Mistrzostwo jego sztuki polega przede wszystkim na harmonii. rytmiczności linii i konturów. Galeria Tretiakowska A. Jego dzieła wyrażają idee hezychazmu. Był uczniem św. Prawdopodobnie śluby zakonne złożył w Ławrze Troicko-Siergijewskiej. delikatnych czystych barwach. pracował nad ikonami do soboru Zwiastowania Matki Bożej na Kremlu w 1405. . włodzimierska ikona Matki Bożej. Szkoła moskiewska.TRÓJCA ŚWIĘTA ANDRIEJA RUBLOWA Andrej Rublow. Teofanem Grekiem i Prochorem z Gorodca.po 1408 roku. Sztukę ikonopisania zdobył w Bizancjum lub Bułgarii. Sergiusza z Radoneża. Spas. Rosyjska Cerkiew Prawosławna kanonizowała go w 1988 z okazji obchodów Tysiąclecia Chrztu Rusi. niebiańskie piękno. proporcji.ikona Trójcy Świętej . Wraz ze swoimi mistrzami. Zmarł około 1430 i został pochowany w Monasterze Spaso-Andronikowskim w Moskwie. Do naszych czasów zachowało się niewiele oryginalnych dzieł Rublowa. Trójca Starego Testamentu . RUBLOW Urodził się w środkowej części Rosji w Ziemi RstowskoSuzdalskiej (dziś Podmoskowie). W 1408 razem z Teofanem wykonał freski do soboru we Włodzimierzu nad Klaźmą. Tam też przyjął zakonne imię Andrzej. Rozmiar 142 x 114 cm. odzwierciedlające duchowe.

co podkreśla przede wszystkim Jej dominujące oblicze.2 x 3. przecięte trzecią na linii nosa. Twarz Dzieciątka oscyluje w kierunku patrzącego. cztery zaś pozostałe – słabiej. Na szyi występuje sześć cięć. przyodziany w sukienkę koloru karminowego. Prawy policzek Matki Bożej znaczą dwie równolegle biegnące rysy. Maryja jest frontalnie zwrócona do wiernych. choć nie zatrzymuje na nim wzroku. jakby pewnej nieobecności i powagi. Jezus spoczywa na lewym ramieniu Maryi.5 cm. Obydwie twarze łączy wyraz zamyślenia.MATKA BOSKA CZĘSTOCHOWSKA Ikona powstała najprawdopodobniej w czasach sredniowiecza i namalowana (napisana) jest techniką tempery na drewnianej tablicy o wymiarach: 122. z których dwa są widoczne dość wyraźnie. Przedstawia on Najświętszą Maryję Pannę w postaci stojącej z Dzieciątkiem Jezus na ręku. .2 x 82.

300 szmaragdów. MARKA W WENECJI • Za głównym ołtarzem znajduje się cenny zabytek jubilerskiej sztuki bizantyjskiej Złoty Ołtarz (Pala d'Oro). figurki i szlachetne i półszlachetne kamienie.PALA d’ORO W BAZYLICE ŚW..40 x 1. w tym 1300 pereł. W 1209 dodano do jej górnej części 6 kolejnych plakietek przywiezionych z Konstantynopola (pochodzą one z kościoła Hagia Sofia lub klasztoru). W XII wieku została zastąpiona nową. 400 granatów i 15 rubinów. 300 szafirów. Pierwsza plakietka ołtarza została wykonana w Konstantynopolu w 976 r. wielokrotnie przerabianą i wzbogacaną. . sprowadził ją do bazyliki doża Pietro II Orseolo.40 m umieszczono emaliowane płytki i krążki. W plakietce o wymiarach 3. Kolejne elementy elementy dodano w 1345.

SZTUKA PRZEDROMAŃSKA .

• • • • • • • • • . a mnisi stali się znani ze swoich manuskryptów. wzgórze zdobyły wojska Napoleona. a papież Paweł VI rekonsekrował go w 1964 r. W miejscu tym znajdowało się opactwo benedyktyńskie z 529 roku. Wysokość 519 m n. Strategiczne położenie budowli. U podnóża góry znajduje się miasto Cassino. dostarczając również pięknych widoków na okolicę. W 584 r. klasztor jest pomnikiem narodowym. Benedykt zniszczył budowlę i poświęcił miejsce Janowi Chrzcicielowi.m. Napisał reguły zakonu. sprawiało. Obecnie turyści ekscytują się karkołomnym wjazdem na szczyt wzgórza. Sporo archiwalnych dokumentów zdołano uratować. Budowle zakonu odbudowano w XI w. Kościół został konsekrowany przez papieża Aleksandra II w 1071 r. Od 1866 r. ale w 883 r. między Rzymem i Neapolem. Po wojnie rząd włoski odbudował klasztor. wywożąc je wcześniej do Watykanu. niszcząc część zabudowań. W 1349 r. niedaleko ważnej drogi łączącej Rzym z Neapolem. pod przewodnictwem opata Dezyderego (przyszły papież Wiktor III).. który od tej pory nieprzerwanie znajduje się w tym samym miejscu. W 1799 r.OPACTWO MONTE CASSINO • Monte Cassino (Montecassino). wzgórze zdobyli Saraceni. opactwo nawiedziło trzęsienie ziemi. W roku 529 Benedykt z Nursji założył na wzgórzu opactwo – siedzibę zakonu benedyktynów. Mnisi powrócili do swojej siedziby w 718 r. niszcząc doszczętnie klasztor. Miejsce klasztoru znajdowało się na dawnej siedzibie świątyni Apollina. W 1321 r. W okresie średniowiecza opactwo stało się swoistym centrum kulturalnym: założono bibliotekę.p. nad doliną rzeki Liri. Droga wije się serpentynami po niemal pionowym zboczu. że wielokrotnie klasztor stawał się celem prób zdobycia. Lombardowie zdobyli wzgórze i wygnali mnichów do Rzymu. wzgórze we Włoszech ( Apeniny Środkowe). W czasie II wojny światowej miały tu miejsce ciężkie walki pomiędzy wojskami alianckimi a Wehrmachtem. Podczas II wojny światowej klasztor został doszczętnie zniszczony podczas bitwy pod Monte Cassino.. papież Jan XXII podniósł kościół do rangi katedry i zakończył niezależność zakonu od władzy papieża.

. Pd. z zachowaną kryptą z X wieku. GALLEN 820 r. Szwajcaria Fundator: król. książę lub biskup Kult relikwii Późnobarokowy zespół budynków opactwa (z XVIII wieku) zbudowany w miejscu średniowiecznego klasztoru benedyktynów.KLASZTOR ST.

natomiast. tak by sprostać ogromnemu napływowi pielgrzymów przybywających do Akwizgranu.KAPLICA PAŁACOWA KAROLA WIELKIEGO W AKWIZGRANIE • • Budowa [edytuj] Bezpośrednią inspiracją i wzorem dla architektów w Akwizgranie był. bez początku i bez końca. kanonizowanemu przez antypapieża w roku 1165. była największym kościołem na północ od Alp. symbolizował ograniczoną formę Ziemi. Kaplica zbudowana jest na planie ośmiokąta. wzorowane na Sainte-Chapelle w Paryżu. Wielkim Relikwiom Akwizgrańskim oraz Karolowi Wielkiemu. Kiedy jednak powstawała. symbolizowało nieskończoność nieba. który w starożytności uznawany był za formę doskonałą pomiędzy kołem a kwadratem. Katedra była sukcesywnie rozbudowywana. Do budowy kaplicy użyto materiałów z pobliskich budowli rzymskich w Kolonii (najprawdopodobniej z St. • • . powstały w VI wieku. Kaplica wydaje się mała w porównaniu z innymi częściami katedry dobudowanymi później. a jego cztery kąty wyznaczały kierunki niebieskie. szerokość i wysokość są sobie równe. Koło. Idealne wymiary kaplicy odzwierciedlają biblijne rozmiary niebiańskiego Jeruzalem: długość. Kwadrat. Budowniczych do prac przy świątyni sprowadzono z zagranicy. W latach 1355-1414 wzniesiono gotyckie prezbiterium. kościół San Vitale w Rawennie. Karol Wielki marzył o budowli przewyższającej swą doskonałością wszystkie dotychczasowe konstrukcje. Gereon lub też Praetoriumspalast). by oddać cześć tzw.

a zarazem jeden z trzech pierwszych w Europie. symbolicznej siedziby Boga. Od wschodu kaplica sąsiaduje z wąskim prezbiterium (25m długości. który przetrwał do XVI wieku. do którego prowadzi sześć kamiennych stopni. świecznik Barbarossy). Nieliczne zachowały sie na swoim miejscu.AKWIZGRAN CD. Przy tej okazji postawiono też wiele nowych kolumn. podtrzymujący kopułę kaplicy. • • • • • • . szaty Najświętszej Marii Panny a także odzienie Jana Chrzciciela (Wielkie Relikwie Akwizgrańskie). tak jak większość centrum miasta w Akwizgranie. podarowany przez cesarza Fryderyka I Barbarossę i jego żonę Beatrix. Większość została zagrabiona podczas francuskiej okupacji Nadrenii i wysłana do Paryża. które znajduje się na tylnej ścianie prezbiterium. W przedniej części prezbiterium stoi relikwiarz zawierający domniemane szaty i przepaskę biodrową Chrystusa. Koronacja ta zapoczątkowała zwyczaj koronowania cesarzy niemieckich w Akwizgranie. Oryginalne kolumny marmurowe zostały sprowadzone na życzenie Karola Wielkiego z Włoch. Abstrakcyjne wzory witraży bocznych nawiązują do zstąpienia światła z nieba. była celem bombardowań lotnictwa brytyjskiego. które po wojnie zostały zrekonstruowane przez Antona Wendlinga. ułożonych na wzór schodów świątyni Salomona w Jeruzalem. Jednak ostatnie badania dowodzą. Część z nich powróciła do Akwizgranu w 1815 roku i została ponownie umieszczona we wnętrzu katedry w 1840 roku. granitu assuańskiego. 13m szerokości i 32m wysokości) ozdobionym przepięknymi witrażami o powierzchni 1000m2. Historia najnowsza [edytuj] Pod koniec drugiej wojny światowej. Nad nią wznosi się ośmiokątny tambour z otworami okiennymi. z Rzymu i Rawenny. Wyższe partie kaplicy okala dwukondygnacyjna empora oddzielona od wnętrza kościoła przez balustradę z brązu. • • • Widok na gotyckie prezbiterium Główne wejście do kaplicy zdominowane jest przez jedną z pierwszych form westwerku. że powstał on w czasach późniejszych. najprawdopodobniej z okazji koronacji Ottona I. Oktogon kaplicy wyznaczają masywne kolumny. Jego 48 świec zapalanych jest wyłącznie z okazji wielkich świąt kościelnych. że tron ten należał do Karola Wielkiego. Na emporze znajduje się marmurowy tron cesarski z drewnianym siedzeniem. katedra. W 1978 roku katedra w Akwizgranie została wpisana na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO jako pierwszy obiekt na terenie Niemiec. używając między innymi. jednej z najcenniejszych zdobyczy architektonicznych z czasów karolingów. Przez lata uważano. W czasie nalotów najbardziej ucierpiało gotyckie prezbiterium oraz witraże. Szczątki Karola Wielkiego spoczywają w scrinium zbudowanym w 1215 roku przez złotników akwizgrańskich na zlecenie cesarza Fryderyka II. na ziemię. Wnętrze kaplicy zdobi wspaniały świecznik kolisty z XII wieku (tzw. otoczone szesnastobocznym ambitem zwieńczonym sklepieniem krzyżowym.

BRAMA CESARSKA W LORSCH Lorsch. . IX w.

. Kolumbana.BOOK OF KELLS Book of Kells znajduje się w Dublinie w Bibliotece Trinity College ozobny manuskrypt zrobiony przez celtyckich mnichów z około 800 roku pochodzący prawdopodobnie z klasztoru na wyspie Iona założonego przez św.

wykonany dla Karola Wielkiego. 781-783 . Akwizgran.EWANGELIARZ GODESKALKA Ewangeliarz Godeskalka (781783) anonimowy znajduje się Paryż. Szkoła pałacowa. Bibliothéque Nationale Chrystus w majestacie. Ewangeliarz Godeschalka.

810 — Wiedeń .EWANGELIARZ KORONACYJNY KAROLA WIELKIEGO Rozkwitło malarstwo książkowe (Ewangeliarz koronacyjny Karola Wielkiego. ok.

rękopis przechowywany w Bibliotece Uniwersyteckiej w Utrechcie. jedno z najwybitniejszych dzieł iluminatorstwa epoki karolińskiej. wykonany ok. 820–830 w szkole miniatorskiej w Reims. .PSAŁTERZ Z UTRECHTU Psałterz utrechcki.

złoty ołtarz i freski184 viewsWnętrze typowe dla Lombardzkiej architektury romańskiej nawa przykryta sklepieniem krzyżowo żebrowym wspartym na masywnych fialarach.AMBROŻEGO W MEDIOLANIE Wnętrze Kościoła SSan Ambrogio. podtrzymywany przez rzymskie profirowe kolumny i dekorowany stiukami. nad nim Cyborium baldachim z X w. ołatarz złoty wykonany przez Vuolvinaia w IX wna pomieszczenie relikwi św. mozaika w Apsydzie z IV .WUOLWINIUSZ. Ambrożego.VIII . ZŁOTY OŁTARZ BAZYLIKI ŚW.

SZTUKA ROMAŃSKA .

Dopiero po objęciu władzy kościelnej przez papieża Grzegorza VII daje się zaobserwować pewne uspokojenie w stosunkach społecznych pomiędzy skłóconymi miastami i rodami Italii. Marka w Wenecji. Do podziału wnętrza na nawy stosowane są zazwyczaj kolumny. Sklepienia na szerszą skalę zaczęto ponownie stosować dopiero w XII wieku.wnętrze • • • • • • • Castel del Monte Ożywienie można zaobserwować jedynie na północy. pięciokopułkowy kościół San Corato w Molfetta i trójkopułkowy San Francesco w Trani.Kościół San Zeno w Weronie . w rejonie Lombardii. arkadowe galerie. Największą uwagę przywiązuje się do wystroju wewnętrznego i wyglądu elewacji.Krzywa wieża i katedra w Pizie. wieloboczne filary spotykane są niezmiernie rzadko. Spotykane na tym terenie motywy dekoracyjne nawiązują do architektury niemieckiej (północ kraju popierała władzę cesarską).Baptysterium – elewacja . Zofii w Padwie i Św. . Wpływy bizantyjskie widoczne są także w wystroju wnętrza. Kościoły mają zazwyczaj absydy w osi głównej oraz. Do pierwszych dzieł z okresu romańskiego należy przebudowa opactwa na Monte Cassino przeprowadzona w latach 1066 – 1071. zostały zachowane aż do 1944 r. W architekturze włoskiej tego okresu panuje zastój. Fasady rozwiązywane są jako wielopoziomowe. Piotra. Kolumny portali często są opierane na rzeźbionych lwach lub innych przykucniętych zwierzętach. która często naśladuje osiągnięcia minionych epok. krzyża łacińskiego lub centralno-krzyżowym z kopułą wspartą na trompach lub żaglach. Powielane są wzory architektury wczesnego chrześcijaństwa. dodatkowo dwie mniejsze absydy na przedłużeniu naw bocznych. Romańskie założenia. Katedra i Krzywa wieża i Pizie. W tym rejonie budowane są kościoły na planie podłużnym. Stefana w Weronie). anarchii i niepokojów. Z tego okresu pochodzi także zbudowana w stylu bizantyjskim bazylika św. Wejścia poprzedzają portale z dekoracją figuralną widoczną także na fasadach. Dla rejonu Toskanii charakterystyczne są okładziny elewacji z wielobarwnych kamieni (ten sposób zdobienia stosowany był we Florencji jeszcze na początku renesansu). Na miejscu istniejącego wcześniej kościoła zbudowano od podstaw nowy klasztor wzorowany na zbudowanej w Rzymie bazylice św. 1100) w Canosa. Podobnie nieczęsto spotyka się wydłużone nawy poprzeczne i jeszcze rzadziej obejścia (wyjątkiem są kościoły Św. Powstały w tym okresie: kościół San Sabino (ok. Nowe kościoły budowane są jako bazyliki z dachem opartym na więźbach dachowych. początki średniowiecza we Włoszech przypadają na okres wewnętrznych walk.Kościół San Michele w Pawii . zwłaszcza na północy.SZTUKA ROMAŃSKA WE WŁOSZECH • • Architektura romańska we Włoszech. Na południu Italii istotny wpływ wywiera architektura Bizancjum. mimo licznych ingerencji poczynionych zwłaszcza w okresie baroku. które niekiedy przesłaniają pułapy.

in. Do ich dłuższych boków. Szybko okazał się zbyt mały. Piotra w Rzymie. O wielkości budowli daje pojęcie zachowane jedno ramię transeptu z wieżą. 190. był największym kościołem w Europie przed budową bazyliki św.KOŚCIÓŁ BENEDYKTYNÓW W CLUNY • • Plan opactwa według Dictionnaire raisonné de l'architecture française du XIe au XVIe siècle Viollet-le-Duca. Po jego obu stronach umieszczono krótsze od niego prostokątne pomieszczenia połączone z prezbiterium potrójnymi arkadami. Na początku XI wieku kościół przykryto sklepieniem kolebkowym a od zachodu zbudowano znacznych rozmiarów narteks. chociaż prace związane z budową nowego klasztoru trwały do ok. Niektóre elementy architektury kościoła zapowiadały już styl gotycki (nawa główna sklepiona ostrołukową kolebką. przylegały kolejne kaplice dostępne z obejścia i transeptu. od strony zewnętrznej. Od zachodu znajdował się 5-przęsłowy narteks poprzedzony wieżami. Schodkowy układ pomieszczeń kończyły niewielkie absydy otwarte do boku transeptu. Zobacz galerię na Wikimedia Commons: Opactwo w Cluny Kościół w Cluny był wielką. Nad ramionami transeptu zachodniego. Głównym architektem Cluny III był zakonnik Gunzo a jego pomocnikiem Hèzelon (Gunzo był muzykiem a Hèzelon nazywany był matematykiem). a także nad jego skrzyżowaniem z nawą główną wznosiły się wieże. króla Kastylii i Leon. ostrołukowe były również arkady międzynawowe.zachowało się kilka kapiteli z dekoracją figuralną (m. będących arcydziełami rzeźby romańskiej. W 1095 papież Urban II konsekrował pięć ołtarzy w obejściu nowego prezbiterium. nazywany Cluny I. Kościół ten wywarł ogromny wpływ na architekturę romańską. W końcowym etapie budowy Cluny II wirydarz został otoczony krużgankami. Autun) i w Niemczech • • • . Już ok. około 1130 roku po zawaleniu się sklepień dodano łuki przyporowe przy nawie głównej). 5-nawową bazyliką z dwoma transeptami i prezbiterium z ambitem i kaplicami promienistymi. Trzeci z kolei i ostatni kościół w Cluny. Wnętrze było bogato dekorowane . Rozwiązanie to było często powielane w kościołach romańskich a wschodnia część kościoła stałą się jego najważniejszym elementem. Pomieszczenia utworzyły obejście pozwalające na odbywanie procesji. personifikacje tonów muzycznych chorału gregoriańskiego). Wschodnia część kościoła posiadała wydłużone prezbiterium zakończone absydą. został konsekrowany w 927 r. który poświęcono w 981. W plan zbudowanego na północ od wcześniejszego kościoła włączono fragmenty Cluny II. w 1100 ukończono dwie nawy poprzeczne.0 m.0 m a szerokość korpusu 40. Kampania budowlana była finansowana przez Ferdynanda I Wielkiego. 955 późniejszy Mayeul rozpoczął budowę nowego kościoła. 1045. Od strony wschodniej zamykały je niewielkie kaplice zakończone półkolistymi absydami. sklepienia powstały przed 1121 a w 1130 papież Innocenty II poświęcił kościół i klasztor. Szybko powiększająca się społeczność Cluny wymagała coraz większych budynków. budowany w latach 1088-1135 z inicjatywy opata Hugona. szczególnie w Burgundii (Paray-le-Monial. O rozmachu podjętych prac świadczy tempo ich przeprowadzenia. między 1053 i 1065 i przez Alfonsa VI. Całkowita długość kościoła sięgała ok. 1856 Pierwszy klasztor.

duchowni zajmowali się przede wszystkim zarządzaniem swoimi dobrami zamiast duszpasterstwem. • • . Wprawdzie Wilhelm mianował pierwszego opata. W tej sytuacji wprowadzona w klasztorze w Cluny surowa reguła narzucająca "wieczną modlitwę" (łac. • • Fundacja klasztoru [edytuj] Opactwo zostało założone 11 września 910 r. laus perennis) trafiła w potrzebę odnowy religijnej i stała się bardzo popularna. Za postępującą feudalizacją Kościoła następował rozkład moralny . W X w. ale równocześnie nadał opactwu przywilej nominacji kolejnych opatów. Jednak z uwagi na to. niż je porzucać. Oba te przywileje uwalniały klasztor od wszelkich powiązań z władzą świecką. jako że był to szczytowy okres dominacji Cesarstwa nad Papiestwem. Normą była symonia i zwierzchność władzy świeckiej nad majątkami kościelnymi. tradycyjny benedyktyński model klasztoru jako rolniczo samowystarczalnej jednostki. Częste były nawet odstępstwa od reguły celibatu (nikolaizm).KOŚCIÓŁ BENEDYKTYNÓW W CLUNY CD. taka wolność od wpływów świeckich była ewenementem. że praktyki liturgiczne (np. bowiem duchowni woleli przekazywać swoje dobra w ręce dzieci. Obowiązek pracy fizycznej przypadł więc w udziale nowicjuszom. Opactwo zostało podporządkowane bezpośrednio papieżowi. 215 psalmów na dzień w miejsce 37 psalmów nakazanych przez św. której każdy mieszkaniec oprócz modlitwy musiał wykonywać pracę fizyczną musiał ulec zmianie. Benedykta) pochłaniały mnichom większość czasu. Wilhelm nadał klasztorowi w Cluny przywilej uwalniający benedyktynów od wszystkich przyszłych zobowiązań wobec władcy i jego rodziny innych niż modlitwa. przez księcia Akwitanii Wilhelma Pobożnego.

XI w.KOŚCIÓŁ W VEZELAY Kościół opactwa w Vezelay. chór gotycki ..

Nad nawami bocznymi korpusu i transeptu umieszczono empory . Wieża umieszczona nad skrzyżowaniem nawy głównej i transeptu pochodzi z XII wieku. Korpus kościoła podzielony jest na jedenaście przęseł. dwie wieże flankujące fasadę dodano dopiero w XIX wieku. najmniejszy z zachowanych kościołów pielgrzymkowych. Obejście poprowadzono wzdłuż naw bocznych i transeptu oraz za prezbiterium. największy z zachowanych kościołów pielgrzymkowych.KOŚCIÓŁ PIELGRZYMKOWY SAINT SERMIN W TULUZIE • • Szkoła langwedocka [edytuj] kościół Saint-Sernin w Tuluzie. które otacza wieniec kaplic. • . obramowań okien i gzymsów. Budowę kościoła rozpoczęto ok. 1080 r. kamień użyto do wzniesienia przypór. Zbudowany z cegły. konsekracja całego kościoła miała miejsce 19 lipca 1119 (24 maja 1096 konsekrowano ołtarz główny) Sainte-Foy w Conques – budowany od ok. Jest to pięcionawowa bazylika z trójnawowym transeptem.. (Początkowo fasadę wieńczył trójkątny szczyt). Prezbiterium otacza ambit z wieńcem kaplic. 1050. Nad skrzyżowaniem transeptu i nawy głównej zbudowano wieżę ukończoną w okresie gotyku. Korpus trójnawowego wnętrza podzielony jest na cztery przęsła.

KOŚCIÓŁ NOTRE DAME LA GRANDE W POITIERES • • • • Szkoła Poitou [edytuj] W rejonie Poitou budowano kościoły o fasadach flankowanych wieżami przykrytymi stożkowatymi hełmami. Nad środkowym portalem znajduje się duże okno. Wieże flankujące fasadę nie pełnią roli przypór. Z kościoła romańskiego zachowała się wieża i nawa bez przekrycia. Marka w Wenecji. a nawy przykrywa pięć kopuł opartych na pendentywach. Jego rzut oparty został na planie krzyża greckiego. ozdobioną bogatą dekoracją rzeźbiarską. Halowy kościół z fasadą sugerującą bazylikowe wnętrze. do których nawiązuje kształt wież). W XIX wieku dobudowano neoromańską absydę. Podobny kształt ma wieża nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptem. Wieńczą je stożkowate hełmy przykryte kamienną łuską. • . Zbudowane w formie wiązek kolumn podtrzymujących latarnię otwartą na zewnątrz arkadami (na cmentarzach zachodniej Francji były rozpowszechnione tzw. katedra w Angoulême z fasadą z lat 1115 – 1135 kościół Notre-Dame-la-Grande w Poitiers – zbudowany w XII wieku z fasadą z lat 1130 – 1145. Szczyt fasady zdobi mandorla. a po jego bokach dwupiętrowo rozmieszczone arkady podparte małymi kolumienkami z rzeźbami w niszach pod jej łukami. Nad łukami trzech portali wejściowych umieszczono figuralną płaskorzeźbę zakończoną arkadkowym fryzem. latarnie zmarłych. kościół Saint-Front w Périgueux – zbudowany w latach 1120 – 1150 przypomina swoim rozwiązaniem bazylikę św.

jednak w 724 Carcassonne uległo Saracenom. gdy Rzymianie ufortyfikowali wierzchołek wzgórza około 100 p. którzy następnie rozbudowali fortyfikacje (stojące tu po dzisiejsze czasy). Zbudowała Château Comtal (zamek) i bazylikę Saint-Nazaire. W 759.n. Wizygotom udało się odeprzeć ataki Franków. odbił je Pepin Krótki. Około 800 p. a później obrali je za stolicę kolonii Julia Carsaco (potem Carcasum)..CARSCASSONE • • Historia [edytuj] Pierwsze ślady osadnictwa w rejonie Carcassonne są datowane na 3500 lat p. w 1067 Carcassonne stało się własnością Raimonda Rogera Trencavela.n.e. W VI wieku Carcassonne zostało przejęte przez Wizygotów. Główna część północnych wałów obronnych pochodzi z tamtych czasów. W kolejnych stuleciach rodzina Trencavel koligaciła się z dynastiami Barcelony i Tuluzy. Dzięki małżeństwu. wzgórze Carsac było już ważnym ośrodkiem handlu. wicehrabi Albi i Nîmes. Carcassonne stało się ważnym punktem strategicznym. na rzecz Franków. • • • .e.n.e.

powodem tego usytuowanie fundamentów na podmokłym. leżące w Toskanii nad rzeką Arno. cieszy oczy turystów. gliniastym gruncie.Budowę jej zaczęto w 1173 r. . Wzmocniono wtedy fundamenty.. podwyższono wieżę do siedmiu kondygnacji..ZESPÓŁ KATEDRALNY W PIZIE Piza. słynie jednak z . które jednak nie dają gwarancji. Prace nad dalszą budową przerwano.dzwonnicy. dalej kpiąc z praw fizyki... może poszczycić się wieloma zabytkami. Wieża o wysokości ok. Pisa . a dobudowywane piętra odchylono lekko w kierunku przeciwnym do odchylenia dolnych . Wbrew obliczeniom architektów wieża do tej pory nie zawaliła się .W ten sposób do 1271 r. Dzwonnica (kampanila) później nazwana "krzywą wieżą" to część jednego z najbardziej osobliwych zabytków architektury romańskiej na świecie zespołu katedralnego.55 metrów obecnie odchylona od pionu o 5 metrów. Po wzniesieniu czterech kondygnacji lekkie usunięcie gruntu spowodowało przechył wieży. służąca do zawieszenia dzwonu dobudowana została w XIV wieku . każdego roku zwiększa swe odchylenie o 1 milimetr.niewielkie miasteczko w środkowych Włoszech.błędu ówczesnych projektantów . Ósma kondygnacja. podjęto je dopiero w XIII wieku. że za kilkanaście lat wieża nie runie.. Obecnie przeprowadzane są odpowiednie prace zabezpieczające.

Ściany wewnętrzne i elewacje pokrywają inkrustracje z barwnych płyt kamienia ułożone w geometryczne wzory. Fasadę zdobi także bogata. pod którą została umieszczona krypta z sklepieniem krzyżowym. Podobnie rozwiązano dekorację posadzki. na miejscu wcześniejszej budowli jako trójnawowa bazylika. MONTE WE FLORENCJI kościół San Miniato al. . Trzecie przęsło ma podwyższoną posadzkę. Wnętrze podzielone kolumnami o wzorowanych na porządku korynckim kapitelach. bizantyjska mozaika.KOŚCIÓŁ SAN MINIATO AL. Trzy przęsła budowli oddzielają od siebie poprzeczne łuki oparte na filarach wzmocnionym półkolumnami. Monte został zbudowany w czasie XI – XII wieku. przykrywa otwarta więźba dachowa.

Elewację zdobią na parterze płytkie arkady. Budowlę wieńczy szesnastoboczna. W grubości muru umieszczono niewielkie. powyżej których umieszczono czteropiętrową kolumnową galerię oddzieloną poziomymi pasami architrawów. półokrągłe nisze.BAPTYSTERIUM W PARMIE • baptysterium w Parmie – (XII – XIII wiek) . W osi wejścia głównego. Co trzecie pole. przypadają wejścia poprzedzone portalem. nisza ma plan prostokąta. .zbudowane na planie ośmioboku. żebrowana kopuła z XIII wieku. W narożach budowli umieszczono przypory. zamiast niszy. Wnętrze obiega dwupoziomowa galeria. wewnętrzny podział został zagęszczony do szesnastoboku.

KOŚĆIÓŁ SAN ZENO MAGGIORE W WERONIE • Kościół San Zeno Maggiore w Weronie z zachowanym portalem w elewacji zachodniej z ok. . Oprócz typowych dla Lombardii układów lizen. 1138 r. W kwaterach umieszczono rzeźby ilustrujące Księgę Rodzaju (po prawej stronie) i sceny Nowego Testamentu (po lewej stronie). Po prawej stronie dwie najniższe kwatery wypełniają sceny opowiadające o porwaniu króla Teodoryka do piekła. arkad i lwów podpierających jego kolumny. Brązowe drzwi zmontowane z rzeźbionych płyt pochodzą z XII wieku. portal zdobią umieszczone po jego bokach dekoracje figuralne w obramowaniach pokrytych wicią roślinną.

Pod amboną mieści się sarkofag Stylichona z IV wieku. Następnie w VII wieku obiekt rozbudowywali benedyktyni. Z krużganków prowadzi wejście do małego muzeum. Nazwa kaplicy pochodzi od pięknych złotych mozaik na sklepieniu. czworokątny dziedziniec (atrium) z kolumnami. ozdobiona wizerunkami zwierząt i ludzi. a w IX powstało atrium (rodzaj dziedzińca). Współcześnie świątynia reprezentuje typowy przykład lombardzkiej romańskiej architektury sakralnej. na którym widnieją płaskorzeźby przedstawiające postacie świętych. Na uwagę zasługuje także romańska ambona. Do bazyliki prowadzi. Ambrożego. otoczony kolumnadą. Przy końcu południowej nawy watro zwiedzić kaplice grobową Capella di San Vittorio in Ciel d’Oro z IV wieku. W centralnym punkcie kościoła znajduje się cyborium. Cortile della Canonica (Krużganek Kanoników).BAZYLIKA SAN AMBROGIO W MEDIOLANIE • Bazylika Sant’ Ambrogio powstała w latach 379-386 z inicjatywy biskupa Ambrożego. Warto zwrócić uwagę na kolumnę z wężem z brązu. Ambrożego. W atrium eksponowane są znaleziska i kamienie nagrobne z cmentarza wczesnochrześcijańskiego. na terenie wczesnochrześcijańskiego cmentarza. Dzieło ozdabiają płaskorzeźby przedstawiające sceny z życia Chrystusa i św. Cyborium osłania Złoty Ołtarz wykonany w IX wieku przez Vuolvinia. patrona miasta. symbolizującymi walkę dobra ze złem. . Protazego i Gerwazego. znajdującą się na początku nawy głównej. Zwinięty w pętlę gad symbolizuje laskę Aarona. Urna pod ołtarzem zawiera relikwie świętych: Ambrożego. Na końcu nawy północnej znajduje się wyjście na. We wnętrzu świątyni przechowywane są relikwie św. niedokończony przez Bramantego. czyli niewielki baldachim z X wieku. które znajdowały się w miejscu obecnego kościoła. Przez kolejne stulecia kościół był kilkakrotnie przebudowywany. który podtrzymywany jest przez cztery rzymskie kolumny i dekorowany stiukami. Warto zwrócić uwagę na kolumny środkowej arkady. które przypominają pnie drzew. w którym eksponowane są dzieła związane ze świątynią. których kapitele ozdobione są scenami z Biblii i fantastycznymi zwierzętami.

ARCHITEKTURA ROMAŃSKA W NIEMCZECH
• W architekturze romańskiej w Niemczech widoczna jest kontynuacja wcześniejszych wzorów architektury karolińskiej. Częściej niż w innych państwach Europy Zachodniej budowane są kościoły o układzie centralnym (np. kaplica w Schwarzrheindorf koło Bonn z 1151 r.), ale i tutaj przeważają budowle bazylikowe, najczęściej kryte drewnianymi, płaskimi stropami, zazwyczaj bogato zdobione polichromią. Wnętrze dzielone jest na nawy przy pomocy kolumn o monolitycznych, kamiennych trzonach ustawionych pomiędzy z masywnymi filarami. Po raz pierwszy to rozwiązanie zastosowano w Saksonii, w budowanym od 961 r. kościele Sankt Cyriakus w Gernrode (kolumny ustawiono na przemian z filarami). Rytm ten powtarzano w zróżnicowany sposób (najczęściej można spotkać ustawienie: filar – dwie kolumny - filar) w budowanych później świątyniach. Częstym rozwiązaniem jest zastosowanie dwóch absyd na zakończeniu nawy głównej oraz dwóch transeptów. Czasami w grubości murów dobudowywano mniejsze apsydiole, lub stawiano dodatkowe absydy na zakończeniach ramion transeptu albo przy prezbiterium. Charakterystyczną cechą niemieckich kościołów są wysokie wieże stawiane nad skrzyżowaniem naw, chórem zachodnim i parami na krańcach budowli. Przy zastosowaniu dwóch absyd i podwójnego transeptu wejście do kościoła umieszczano w elewacji bocznej. Fasady zdobią arkadowe fryzy i galerie, oprócz nich pojawiają się także posągi przedstawiające świętych i apostołów.

KOŚCIÓŁ ŚW. MICHAŁA W HILDESCHEIM
• bazylika Sankt Michael (św. Michała), zbudowana jako kościół klasztoru benedyktyńskiego w latach 1010 – 1033 jako trójnawowa bazylika z dwoma chórami i dwoma transeptami. Do budowli na zakończeniu transeptów przylegają ośmiokątne wieżyczki schodowe. Nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptami umieszczono masywne wieże zbudowane na planie kwadratu. Wnętrze na nawy dzieli rząd filarów i kolumn w rytmie: filar – dwie kolumny – filar. Ich kostkowe głowice w latach 1162 – 1186 ozdobiono płaskorzeźbą. Na zakończeniach naw od strony wschodniej umieszczono półkoliste absydy. Płaskie stropy zostały ok. 1240 r. pokryte polichromią.

KATEDRA W SPIRZE =A=
katedra w Spirze (Speyer), budowana od ok. 1030 do 1061 – trójnawowa bazylika o nawach przykrytych sklepieniami krzyżowymi (początkowo kościół przykryty był płaskim stropem, sklepienia pochodzą z ok. 1090 r.) i przeciętych transeptem. Kościół koronacyjny królów niemieckich. Pod wschodnią częścią kościoła znajduje się królewska krypta. Prezbiterium zakończone absydą. Nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptem umieszczono ośmiokątną wieżę przykrytą kopułą. Cztery wieże schodowe umieszczono po stronie wschodniej i zachodniej. Kościół spłonął w XVII wieku. Po pożarze odbudowany w XIX wieku w stylu romańskim. Podczas odbudowy dodano masywny przedsionek od strony zachodniej.

KATEDRA W TREWIRZE =B= Trewir ma nie tylko rzymską przeszłość. której podwaliny dał pałac cesarza Konstantyna jest przykładem przemieszanych stylów: romańskiego i gotyckiego. który jako jedyny pozostał z 40 klasztorów. . Miasto jest od stuleci tradycyjnie katolickie i nie brak w nim pereł architektury sakralnej. jakie istniały w średniowieczu w Trewirze. Trewirska katedra. Warto odwiedzić klasztor Benedyktynów.

po dwie po obu stronach każdego chóru (czyli prezbiterium.. Posiada. . Chór zachodni kończy wieloboczna absyda.KATEDRA W WORMACJI =C= katedra w Wormacji – z XII wieku. dwuchórowa. trójnawowa. Od strony wschodniej płytka absyda jest częściowo ukryta w bryle budynku. co widać na planie cztery wieże. z transeptem z sześcioma wieżami (dwie ośmiokątne nad skrzyżowaniem naw i chórem zachodnim oraz cztery okrągłe rozmieszczone parami po stronie wschodniej i zachodniej kościoła). Do prezbiterium przylegają dwa pomieszczenia ( zakrystie Wormancka katedra spełnia w 100% idee Zamku Bożego. . Nawy i transept przekryto sklepieniami krzyżowymi.

. Trójnawowa bazylika z dwoma transeptami i dwoma chórami zakończonymi absydami. spłonęła w dniu konsekracji. Ośmiokątne wieże umieszczono nad skrzyżowaniami nawy głównej z transeptami. odbudowana w 1036.KATEDRA W MOGUNCJI =D= katedra w Moguncji zbudowana na przełomie X – XI wieku (katedra konsekrowana w 1009 r. 1100 – 1137). Odbudowana została w latach ok. spłonęła ponownie.. mniejsze wieloboczne wieże umieszczono parami na krańcach budowli.

Wydanie wyroku poprzedzone jest ważeniem duszy: w zależności od tego.• PORTAL KATEDRY W AUTUN • Katedra w Autun. tympanon Sądu Ostatecznego .6).anioł i diabeł walczą o duszę zmarłego Sceną. chciał poddać się osądowi Bożemu: niech zważy mnie bardzo dokładnie. TAKŻE TYMPANON -RZEŹBA MISTRZ GISLEBERTUS • . Jest to motyw również przejęty ze Starego Testamentu. a pozna. że jestem niewinny (Hi 31. jest bowiem ziemia. Lamentujący Hiob. gdzie na głos trąb anielskich otwierają się groby. czy przeważą dobre czy też złe uczynki. podsądny trafi pomiędzy zbawionych albo potępionych. Sprawiedliwość wymierzana jest każdemu indywidualnie. dotknięty cierpieniem. a zmarli ponownie przyoblekają się w ciała. na której rozgrywa się dramatyczny spektakl.

.MISTRZ GILBERTUS EWA Z AUTUN • Gislebertus (XII wiek) .rzeźbiarz romański.

W średniowiecznej architekturze sakralnej wykształcił się odrębny typ portali monumentalnych. perspektywiczny). uskokowo uformowanych ościeżach. . Portale bardziej rozbudowane mają zwieńczenie w formie odcinków belkowania. zdobione rzeźbą figuralną i ornamentalną. na portalach czyli ozdobnych obramieniach drzwi wejściowych. bogato dekorowanych rzeźbą figuralną i dekoracyjna. p. kolumny lub pilastry. ostrołukowy itp. Po bokach otwór ujmują glify o różnie ukształtowanych profilach. o szerokich rozglifieniach zwykle z kolumienkami. zamkniętych górą rzędami archiwolt w uskokach ujmujących pole wypełnione rzeźbionym tympanonem (p. opracowane architektonicznie i rzeźbiarsko. zamknięte górą archiwoltą również uskokowo profilowaną i ujmującą pole wypełnione rzeźbionym tympanonem. bliźniacze. arkadowy. portale takie łączyły 2 lub 3 otwory wejściowe(tzw. W okresie sztuki romańskiej i gotyku rzeźbę umieszczano na fasadach kościołów.OGÓLNIE Portal .PORTAL . dźwigające nadproże lub łuk. ze względu na znaczne rozmiary portale średniowieczne miały niekiedy otwór wejściowy dzielony środkowym filarem. zwłaszcza pod ich półkolistymi łukami zwanymi tympanonami. filary. z rzędami kolumienek w szerokich.Szczególnie bogatą formę miały monumentalne portale średniowieczne.jest to dekoracyjnie rozbudowane obramienie otworu wejściowego. potrójne). Zależnie od charakteru podpór i kształtu zwieńczenia wyróżnia się portal kolumnowy. szczytów itp.

lecz tam. a głowice kolumn oplecione były wymyślnymi ornamentami z roślin. Ikonografia portali romańskich obraca się najczęściej wokół tematu chrześcijańskiego nieba i Sądu Ostatecznego. diabły i potwory apokaliptyczne. a po jego bokach widzimy czterech ewangelistów. czasami pojawiała się tam postać diabła symbolizującego zło. pokazanie im. Miały one do spełnienia znacznie ważniejszą rolę: ich zadaniem było po prostu nakłonienie ludzi. Wokół przedstawione są różne rasy i narody(prawdziwa to encyklopedia ówczesnej wiedzy o świecie). nieporuszony. zwierzęta. do wierności nakazom Ewangelii i Kościoła. Tak więc dzieła rzeźby romańskiej służyły nie tylko dekoracji. Wolne miejsca i podziały wypełniają najróżniejsze sceny: dusze grzeszników. w ciasnych niszach stoją one "wyprostowane na baczność". anioły. z których każdy trzyma w ręku ewangelię. lecz przeważnie trochę sztucznie dostosowane do miejsca. odważanie grzechów. a służyć miała do nauczania ludzi prostych. odróżniających każdego człowieka od innych ludzi. czasem nawet nienaturalnie wygięte. wyobrażająca w romańskiej rzeźbie Boga i świętych.biblią ubogich. niepiśmiennych. przeznaczone dla ludzi nieuczonych. np. I tak np. czyli świetlistej tęczy. który na wschodzie przyjęła cerkiew bizantyjska. półokrągłych tympanonach portalu. Rzeźbę romańską wykonywano najczęściej w kamieniu. • • • • • . w niszach i zagłębieniach muru umieszczano postacie świętych. nie usiłując w rysach twarzy zaznaczać jakichkolwiek cech charakterystycznych. zwierząt i ptaków. w tympanonie królowali zazwyczaj Madonna lub Chrystus. co było wówczas regułą. W tympanonach portali tronuje Chrystus w mandorli. Był to ten sam cel dydaktyczny. że nauka wiary odbywa się zawsze i wszędzie). Było to więc jak gdyby Pismo Święte w rzeźbionych obrazach.ROMANIZM RZEŹBA • • ROMANIZM Rzeźbiarze romańscy mieli własną koncepcję postaci ludzkiej i własny stosunek do architektury. Ze wszystkich romańskich tympanonów najszlachetniejszy jest tympanon z Vezelay w Bułgarii. Jego treścią jest misja apostołów. diabła starającego się przeważyć szalę. czyli nauczanie przez pokazywanie scen historycznych i wizji religijnych. jak będzie nagrodzone po śmierci życie cnotliwe i pokora. gdzie miejsca było więcej. Nad wejściem do kościoła. a na łuku portalu wyobrażono kalendarz w formie znaków zodiaku i przedstawień pracy (dla podkreślenia. surowy. była ona nierozerwalnie związana z architekturą. np. na której siedzi grzesznik. tak ściśle zespolona z murem jakby doń "przyklejona". jakie każdej z nich przypadło na ścianie kościoła.Układy ludzi były bardzo rozmaite. bywają one silnie. Nie brak scen traktowanych ze swoistym humorem. dalej zaś proroków i świętych. sylwetek ludzi. Cała ta ikonografia pozostawała w związku z nauką Kościoła o niebie i piekle. Tylko Chrystus trwał na portalach sztywny. o królestwie Chrystusa. a jak ukarane życie grzeszne i pełne pychy. służyła jedynie ilustrowaniu prawd podanych przez Kościół do wierzenia. Postać ludzka. przeważnie nie umiejących czytać ani pisać. Nazwano te dekoracje rzeźbiarskie "biblia pauperum ". Postać więc ukazywano odzianą w długie szaty . o prawdach wiary. Do najwybitniejszych rzeźb należą rzeźby z XII wieku w portalach burgundzkich kościołów w Beaulieu i Autun.

byle pozostać w wyznaczonej ramie i jak najściślej do niej przylegać. Focillon . orzeł i byk niegdyś symbolizowały strony świata i tajemne siły ziemi. Romańska architektura. Dwa zwierzęta lew i orzeł cieszyły się szczególnymi względami.górująca nad całością kompozycji różnymi potworkami. co je łączy z chrześcijaństwem. one ją tylko głoszą. a czwarta . uosabia wszechświat. ozdobione są płaskorzeźbami: druga i trzecia . gdzie . jak również kapitele kolumn tych budowli. Rzeźby portali zalicza się do najlepszych romańskich realizacji dekoracyjnych.postaciami ludzkimi. bajkowy świat zwierząt. żmija. Romański artysta czerpał natchnienie zewsząd. nie jest cieniem drzewa. Chrystus wśród symboli czterech Ewangelistów.zamiast zgodnie z "Apokalipsą" przedstawić dwudziestu czterech starców . włączała człowieka w boską jedność. a nawet w naszym. on je odsłania.CD… Dostojeństwo tympanonów to sakralna kompozycja. której przedstawić nie można.Artysta czerpie przekonujące formy symboli z tego.umieszczono ich pięćdziesięciu trzech. wydaje się raczej. Podobnie w kościele Sainte-Marie-des-Dames w Saintes. lecz o skomplikowane figury. Na archiwolcie z dawnego kościoła Saint-Come w Narbonne wyobrażone są kolejno: sfinks. przede wszystkim własnej. Wielkie tympanony nie są kanwami dla wyobrażeń w wieku XII. a uprzywilejowanie wynikało w znacznej mierze z walorów dekoracyjnych. jaki znaczą wyciągnięte ramiona Chrystusa. Krzyż. następne zaś. niegdyś złocone. Oczywiście nie przedstawiają boskiej transcendencji. zanika. tłoczą i zniekształcają. coraz bardziej występujące. jak i rzeźba. bo znaczą co innego. Wydłużanie się postaci nie jest związane z kolumnami: jest od nich wcześniejsze. gdzie nad postacią Chrystusa wznosi się potrójna arkatura motyw spotykany na bordiurach manuskryptów z tego samego okresu. Każde wybitne dzieło romańskie wyobraża wielki chrześcijański symbol. są pustymi miejscami po złotym tle. lecz w XIX w. Związana z architekturą rzeźba ornamentacyjna miała miejsce uprzywilejowane.jak ryba w katakumbach oznaczała Chrystusa. Ale ta ryba była tylko znakiem. Należy do nich portal opactwa benedyktynów w Malmesbury. coraz bardziej ku górze: pierwszą nad drzwiami archiwoltę pokrywa dość płaska . formy rzeźbione podporządkowane są architekturze. Najtrwalszy z tych symboli. W archiwoltach i na kapitelach rzeźba dostosowuje się . I nie chodzi już tutaj o rybę z katakumb. czyli wybierania tła . pelikan. Wątpliwe jest jednak. Wszystkie te zwierzęta mają znaczenie bardziej lub mniej symboliczne.uzyskana prostą techniką champleve. a postacie ludzkie czy zwierzęce rozciągają się. Lew. W ten sposób wszystkie są symbolami. nie rozwija się razem z nimi.do "prawa ramy".jak na to wskazał H. że zagubiono symbolizm czasów pogańskich. czy prestiż ten zawdzięczały znaczeniu. ku której prowadziła go liturgia.. które wyzwalają się z pozorności. gryf.dekoracja o motywach baśniowych zwierząt. bo tyle było klińców do ozdobienia. Wiele miejsca zajmowały stwory fantastyczne. jakie miały w cywilizacjach starożytnych. centaur i lew. bazyliszek. podobnie jak i dla nas. których sam układ kryje w sobie zagadkowa moc. W Aulnay-deSaintonge w portalu transeptu kościoła płaskorzeźby występują z tła stopniowo. Mistrz sztuki romańskiej tworzy figury. Inspiracją była nawet sztuka ludów barbarzyńskich. wyolbrzymiano zbytnio symbolizm tej . Nie wynajduje ich. gdy pojawi się gotycka strzelistość. W portalach dekoracja wypełnia przede wszystkim tympanony i archiwolty łuków. harpia. dość znaczne puste miejsca w Autun. często pochodzenia wschodniego. niż wydają się znaczyć . zdobiła portale kościołów i opactw. jak architektura.

PORTAL W MOISSAC PROROK ISAJASZ .

PORTALE W SAINT GILLES DU GARD .

SZKOŁA PROWANSALSKA.SAINT GILLES CD. fryz figuralny pod tympanonami. Zdobią ją podpierające architraw kolumny o głowicach ozdobionych liśćmi akantu. kanelurowane pilastry. rzeźby w niszach pomiędzy portalami .. trzyprzęsłowy kościół z fasadą ozdobioną trzema portalami o kompozycji opartej na motywach łuku triumfalnego. . 1060 r. Saint-Gilles-du-Gard – budowla z ok.

Saint Trophimus. and the representation of the Last Judgment on its portal is considered one of the finest examples of Romanesque sculpture. France. is a major work of Romanesque architecture. Trophime (Trophimus) is a Romanesque church built in the 12th century . as are the columns in the adjacent cloister. Situated in Arles. . it features a Gothic choir added in the 15th century.SAINT TROPHIME W ARLES The Church of St. formerly a cathedral.

DRZWI Z KATEDRY W HILDESCHEIMIE Odlewane drzwi do katedry z paralelnymi historiami ze Starego i Nowego Testamentu DZRZWI Z BRĄZU SZTUKA OTTOŃSKA POŁ X DO POŁ XI INSPIRACJA BYŁA SZTUKA KAROLIŃSKA .

GOTYK . a od XIV do XVI wieku środkowa i boczna nawa kościoła zostały wykonane do wysokości 15 i 18 m. Katedra została po święcona w roku 1880 w obecności Wilhelma I. W roku 1248 arcybiskup Konrad von Hochstaden położył kamień węgielny pod budowę nowej.DZRZWI KOŚCIÓŁA NMP NA KAPITOLU W KOLONII Prace wykopaliskowe pod fundamentami katedry dowiodły. W niedługim czasie po ukończeniu budowy katedrę uznano za symbol Niemiec. Nic nie uległo zmianie do XIX wieku. Do 1400 roku zbudowano dwa piętra wieży południowej. W latach 1842-1880 dokończono budowę. Później był to kościół biskupi . ARCHITEKT GERHARDT. I 6480 POWIERZCHNI. że już w 50 roku po Chrystusie wznosiła się na tym samym miejscu świątynia rzymska. a po 935 roku został przekształcony z trzynawowego kościoła w pięcionawowy. Chór ukończono dopiero w 1320 roku. NAJWIĘKSZY BUDYNEK W EUROPIE 157M WYS. gotyckiej katedry wznoszonej według wzorów francuskich. NEOGOTYK KATEDRA BAZYLIKA . Budowę rozpoczęto w 1248 roku. a poświęcono w 1322 roku.

znajduje się pochodzący z X wieku krucyfiks Gerona . obok zakrystii.KRUCYFIKS BISKUPA GERONA Z KATEDRY W KOLONII Po stronie północnej.

W dolnej części relikwiarza znajdują się wielkie. Tradycja Trzech Króli związana jest z Kolonią od XII wieku. Jest pewnym. która nie potrzebowała już błogosławieństwa papieskiego. matka cesarza Konstantyna i w IX w. czy rzeczywiście w sarkofagu złożone są ich relikwie. gospodarczy i kulturalny. Złocony fronton przedstawia małego Jezusa na rękach Matki Boskiej. świeccy władcy tłumaczyli to jako dany przez Boga dowód na "prawowitość" ich władzy. Symbolizuje Boga w Trójcy Świętej. na których spoczywa trzeci.dziełem pracy złotniczej średniowiecza w Europie. Santiago de Compostela i Akwizgran. W krótkim czasie Kolonia stała się jednym z największych miejsc pielgrzymkowych chrześcijaństwa. • • • • • • . że w 1164 r. Melchiorem i Baltazarem. jest aby każdy z uczestników mógł nawiedzić relikwie. Pokryty ponad tysiącem szlachetnych kamieni i pereł oraz kolorowymi emaliami relikwiarz otaczają 74 figury z pozłacanego srebra. którą pielgrzymi przechodzić będą przez katedrę i obok stojącego za okratowaniem relikwiarza. by oddać pokłon Jezusowi i ofiarować mu dary: złoto. Tak cenne relikwie wymagały szczególnego miejsca. następnie chrzest Jezusa w Jordanie. doczesne szczątki Trzech Króli miała znaleźć w IV w. Ponad 300 kamei na relikwiarzu stanowi największy ich zbiór na świecie. Tak więc cesarze niemieccy po koronacji w Akwizgranie zazwyczaj pielgrzymowali do Trzech Królów w Kolonii. Figury zostały wykonane w latach 1180-1191 przez Nicolasa z Verdun i jego uczniów.a zdaniem wielu także najpiękniejszym . którzy przybyli do Betlejem. nie ma zbyt wiele źródłowych dokumentów. Bardziej od niej znane były tylko Jerozolima. przyjmującego pokłon Trzech Króli. w którym będą przechowywane.polityczny. Życzeniem organizatorów XX ŚDM. Gdy chodzi o Trzech Króli. Zbudowany jest w kształcie przypominającym trzynawową bazylikę: obok siebie stoją dwa sarkofagi. kadzidło i mirrę. Rainald von Dassel przyniósł Kolonii w XII wieku nie tylko relikwie. Mateusza jest mowa o bezimiennych mędrcach ze Wschodu. kolorowe wstęgi z emalii. którzy reprezentują całą ludzkość. O tym. ale także wiążący się z ich posiadaniem gwałtowny rozwój miasta . Tylko w Ewangelii wg św. bogato zdobione listwy metalowe. w tym ponad 300 gemm i kamei. upłynęło kolejnych 300 lat. Nie ma ostatecznej pewności co do tego. natomiast więcej jest legend i spekulacji. Dowiedzieli się o ich pochodzeniu dopiero wówczas. złocone postaci proroków oraz królów Dawida i Salomona. Prawdopodobnie w latach 1181-1225 Mikołaj z Verdun. łuki spoczywające na podwójnych emaliowanych filarach. zaczęto mówić o nich jako o "królach". nic nie wiedzieli o posiadanym przez siebie skarbie. w Jerozolimie św. jak wcześniej dostały się one do Italii.Chrystusa jako sędziego świata u schyłku dziejów. Dopiero w tradycji VI w. wysokość 153 cm i długość 220 cm. zostały przewiezione do kościoła w Mediolanie. czczone tam jako relikwie Trzech Króli. odbywających się pod hasłem "Przyszliśmy oddać Mu pokłon".RELIKWIARZ TRZECH KRÓLI MIKOŁAJA Z VERDUN • Ten najcenniejszy klejnot katedry kolońskiej jest największym . w górnej . a posiadanie relikwii wiązało się w tamtych czasach z wysokiej rangi pozycją w życiu politycznym. Rainald von Dassel kierujący kancelarią cesarza Fryderyka Barbarossy przywiózł nad Ren jako zdobycz z podbitego Mediolanu szczątki. Ze względu na ciągle powtarzający się w średniowieczu konflikt o władzę świecką między cesarzem a papieżem. Helena. Rzym. gdy z powodu oblężenia miasta musieli zabrać relikwie z położonego u jego bram kościoła. a w górnej części . Relikwiarz Trzech Króli ma szerokość 110 cm. stworzył wraz z uczniami tę najcenniejszą pracę kowalską i jubilerską średniowiecza: pozłacane srebrne figury. Według innych źródeł Mediolańczycy do 1158 r. jeden z najbardziej znanych artystów swoich czasów. Dlatego została przygotowana specjalna trasa. setki cennych kamieni szlachetnych. wiadomo z dziejów życia biskupa Eustorgiusa: według tego dokumentu.apostołów. a zanim nazwano ich Kacprem. złote napisy na kobaltowych wstęgach.

w bezpieczne miejsce. Figury po bokach dolnej części przedstawiają proroków. natomiast w górnej części .in.powiedział w rozmowie z KNA Arnold Wolf. Powyżej umieszczona jest figura Jezusa . do Arnsberg i Bambergu. Budowa relikwiarza odzwierciedla myśl teologiczną doby średniowiecza. Prace konserwatorskie trwały wiele lat.między Feliksem i Naborem. sceny z życia Jezusa i z księgi Apokalipsy św.W tamtych czasach mistrz mógł wykuć całą figurę z jednego kawałka srebra . w tym również relikwiarz. stanęły w Kolonii wojska francuskie. a obok niej . Z drugiej strony figury Matki Boskiej przedstawiony jest chrzest Jezusa w Jordanie. królów i duchowieństwo ze Starego Testamentu. Jego zdaniem. że mają tak wielkie znaczenie dla wiernych . W późniejszym czasie wszystkie relikwie umieszczono w neogotyckiej urnie we wnętrzu relikwiarza. Potwierdzono więc. W tym miejscu spoczywał on bezpiecznie przez całe stulecia. Walter Schulte. W 1248 r. jakoby sarkofag. Choć nikt dotychczas nie potwierdził prawdziwości relikwii. Badanie tkanin. To on ufundował m. W części frontowej na dole znajduje się figura Matki Boskiej z dzieciątkiem Jezus na rękach. że tkaninami owinięte były ciała ludzi wysokiego pochodzenia i że tkaniny te mogły pochodzić nawet z I wieku. kapituła katedralna w tajemnicy przeniosła cały skarbiec. Wolf zaprzecza. w którym znajdują się relikwie Trzech Króli. w górnej natomiast . ukrzyżowanego. w które owinięte były relikwie wykazało. Początkowo relikwie Trzech Króli znajdowały się w starej katedrze z czasów Karola Wielkiego.. czas "sub lege" . na których spoczywa trzeci. kształtem nawiązywał do kościoła.RELIKWIARZ CD. przyjęte później jako herb miasta Kolonii.in. które spoczywają obecnie na podstawie za zdejmowaną płytą w szczycie relikwiarza. że były to kosztowne materiały. Tylna część sarkofagu przedstawia trzy wizerunki Jezusa: przywiązanego do kolumny. w 1804 r. . jednak z licznymi ubytkami i uszkodzeniami. korony na głowy Trzech Króli.męczenników Nabora i Feliksa.apostołów.czas łaski. Ukazane są w niej dwa okresy: w dolnej części sarkofagu czas przed męką i śmiercią Jezusa. a w górnej części . Jego zdaniem. Mówią o tym napisy zachowane w tych miejscach. Relikwiarz wędrował m. by wraz z Mędrcami udali się na poszukiwanie Boga". • • • • . Gdy w 1794 r.Trzech Króli oraz cesarza Ottona IV. Zwrócił uwagę. czas "sub gratia" .pod prawem. wieloletni dyrektor Muzeum Diecezjalnego w Kolonii. ważne jest. "cenny relikwiarz i ukryte w nim doczesne szczątki stanowią dla wiernych wyzwanie. w górnym . by po 10 latach. Już w średniowieczu wyodrębniono relikwie głów Trzech Króli. W dolnej części przechowywano w średniowieczu relikwie Trzech Króli. abp Konrad von Hochstaden położył kamień węgielny pod budowę nowej katedry. Dawniej również i dachy sarkofagu zdobiły reliefy: przedstawiały one m. który uwiecznił się w ten sposób jako mecenas tego dzieła sztuki. która w zasadzie stała się ogromnym kamiennym relikwiarzem dla sarkofagu Trzech Króli. że jedynie figury w części frontowej są wykonane ze złotej blachy. były szef biura budowlanego katedry w Kolonii. są to dwa stojące obok siebie relikwiarze.Sędziego świata z dwoma aniołami po bokach. powrócić do Kolonii. Jana.zwykł mówić nieżyjący już.in.czas po zmartwychwstaniu Jezusa. a obecny wygląd otrzymał on dopiero po gruntownej renowacji w latach 1961-1973.

XII w. . XIV w. relikwiarze Trzech Króli w katedrze kolońskiej (po 1181) i Panny Marii w Tournai (ok. kościół (XII. emalier i odlewnik z Lotaryngii.got.) MIKOŁAJ Z VERDUN złotnik.. przebudowany. klasztor (barok. w północno-wschodniej Austrii (kraj związkowy Dolna Austria). zespół klasztorny Kanoników Regularnych (zał. w zespole miejskim Wiednia. wewnątrz słynny ołtarz Mikołaja z Verdun z 1181).. nad Dunajem. drzewny) i turyst.OŁTARZ Z KLOSTERNEUBURGA MIKOŁAJA Z VERDUN • Klosterneuburg [klo:stərnọiburk]. mieszk. (2005). miner. chem. 1205). przem. (metal.. 25 tys. ośr.. ambona i ołtarz w Klosterneuburgu (1181).. jeden z pierwszych twórców stylu gotyckiego w sztuce użytkowej. przebudowa XVIII w.): rom. m.

co daje efekt porównywalny z witrażami. a także w kościele St. lecz także za najlepszy sposób wykładania wiernym zasad wiary chrześcijańskiej. Najstarsze . a na twarzach postaci wyraźnie malują się emocje. dobrze zachowane malowidła. może również poszczycić się katedra w Canterbury w Anglii. Twórcy malowideł ściennych nakładali farbę na mokry jeszcze tynk. znajdują się w absydzie krypty świętego Gabriela tej świątyni. Na przykład w hiszpańskim kościele San Clemente de Tahull w Katalonii znajduje się obraz zatytułowany Chrystus tronujący . pełna przepychu forma oraz bogactwo kolorów bez wątpienia wskazują na wschodnie pochodzenie obrazu. Imponujące obrazy ścienne z okresu wczesnego średniowiecza przetrwały również w absydzie kaplicy w Berze-Ville we Francji.Angelo w Formis we Włoszech. większe – wnętrz budowli sakralnych. W malarstwie owym odzwierciedlają się charakterystyczne dla poszczególnych regionów style artystyczne. W ten sposób starano się przypomnieć wiernym o tym. że zmarł on za odkupienie grzechów wszystkich ludzi. Obrazy ścienne malowane taką techniką można spotkać w całej Europie. Dzięki temu freski charakteryzują się trwałością i są w stanie przetrwać setki lat. Figura Chrystusa jest obramowana grubą. oglądanie fresków było praktycznie jednym z niewielu sposobów poznania Słowa Bożego. Ściany krypty pokryto malowidłami przedstawiającymi męczeństwo świętych. Miniaturowe malowidła zdobiły okładki biblii. Wiele lokalnych wzorców artystycznych i kulturowych rozprzestrzeniło się szeroko po całym kontynencie. Wyrazista. którzy w większości nie potrafili czytać. Na sklepieniu nawy widoczne są epizody zaczerpnięte z Pięcioksięgu.MALARSTWO ŚCIENNE • W średniowieczu obrazy uważano nie tylko za wyraz uwielbienia dla stwórcy. Cennymi freskami z XII w. . mającej swe korzenie daleko w Konstantynopolu . Pięknym przykładem są dzieła w kościele Saint-Savinsur-Gartempe we Francji. Na ścianach kościołów malowano całe przypowieści biblijne. Styl ten rozprzestrzenił się dzięki wyprawom krzyżowym. Na galerii nad wejściem do przedsionka ukazano śmierć Chrystusa na krzyżu. modlitewników. Dzieła malarstwa zachodnioeuropejskiego wydają się być bardzo przestrzenne 0 kolorystka jest tu bardziej stonowana niż na obrazach bizantyjskich. wyrazistą linią .klasyczny przykład sztuki bizantyńskiej. w wyniku warstwa farby nie odpadała potem od warstwy tynku. Dla ludzi. W przedsionku można podziwiać sceny obrazujące koniec świata oraz Sąd Ostateczny.

FRESKI Z KOŚCIOŁA SAINT SAVIN SUR GARTEMPE • FRANCUSKIE FRESKI ROMAŃSKIE .

FRESKI CHRYSTUS PANTOKRATOR I POKŁON TRZECH KRÓLI Z TAHULL

-PANTOKRATOR Z TAHULL

-POKLON TRZECH KRÓLI Z TAHULL

FRESKI Z PANTENONU KRÓLÓW W KOLEGIACIE SAN ISIDORO LEON

• Bazylika romańska San Isidoro z XI–XVIII w.; mieści relikwie św. Izydora, wielkiego wczesnochrześcijańskieg o uczonego z Sewilli. W podziemiu panteon – mauzoleum królewskie, miejsce pochówku królów Leonu. Wyjątkową atrakcją są freski w kryptach oraz kapitele kolumn, a także skarbiec i muzeum.

TKANINA Z BAUEUX
• Tkanina z Bayeux – ręcznie utkane płótno przedstawiające podbój Anglii przez Wilhelma I Zdobywcę, bitwę pod Hastings w 1066 i życie codzienne mieszkańców ówczesnej Normandii; wybitne dzieło sztuki świeckiej. Tkanina to cenne ikonograficzne źródło historyczne. Jej autorstwo przypisuje się królowej Matyldzie , żonie Wilhelma, nie jest to jednak teza w pełni potwierdzona. Dzieło obecnie znajduje się w muzeum w mieście Bayeux we Francji. Długość tkaniny wynosi 70,34m a szerokość 0,5 metra.

SZTUKA ROMAŃSKA W POLSCE .

a także wszyscy polscy biskupi i książęta. • Kilkanaście lat później. zaś klasztor rozebrany. Prace nadzorował biskup płocki Aleksander z Malonne[2]. • Budowa kolegiaty [edytuj] • Arcybiskup gnieźnieński Jakub ze Żnina w 1141 rozpoczął na miejscu dawnego opactwa budowę kolegiaty. miała z założenia . ale w Zielone Świątki 1293 (albo 1294) Litwini pod wodzą Witenesa zdołali ją zdobyć. część ludności.kościół o randze archikolegiaty położony we wsi Tum w pobliżu dawnej lokalizacji wczesnośredniowiecznego grodu[1]. a także okna i wnętrze. W 1140 opactwo przeniesione zostało do Mogilna. . Pierwszy z nich zwołano w 1181. Konsekracja kościoła odbyła się 21 maja 1161.in. Przez kilka dziesięcioleci kolegiata pozostawała zrujnowana. niszcząc przy tym także kolegiatę. gotyckie ostrołukowe arkady i filary międzynawowe z cegły oraz sklepienie krzyżowo-żebrowe w nawach bocznych.KOLEGIATA W TUMIE POD ŁĘCZYCĄ Kolegiata pw. a jego fundamenty zasypano. • Od tego czasu w kolegiacie tumskiej odbyło się 21 synodów prowincjonalnych.przedsionek osłaniający romański portal. Kościół jako patronów otrzymał . a pozostałych wycięli w pień lub wraz z kolegiatą spalili (w tym czasie spłonął też gród łęczycki[1]. Aleksego. NMP i św. W 1241 oparła się najazdowi Tatarów. W czasie przebudowy kolegiaty powstał stojący obok niej niewielki drewniany kościół św. Aleksego w Tumie. piaskowca i kamienia polnego.tak jak znajdujące się tu wcześniej benedyktyńskie opactwo . którzy wrócili tu raz jeszcze w 1331. ostatni odbył się w 1547. arcybiskup Janik.prócz funkcji religijnych . nazywanych synodami łęczyckimi.Najświętszą Marię Pannę i św. Prace wykonano pod kierunkiem architekta Efraima Szregera. główną nawę. Między innymi po pożarze w 1473. • Zniszczenia i przebudowy [edytuj] • Romańska budowla. • W latach 1765-1785 z inicjatywy prymasa Łubieńskiego i kosztem biskupa Kajetana Sołtyka kościół został przebudowany w stylu klasycystycznym. którego ślady widoczne są do dziś na południowy zachód od kolegiaty).charakter obronnej twierdzy. zachodnią fasadę. kolegiata łęczycka . następca zmarłego około 1148 arcybiskupa Jakuba. przebudowano wieże. Mógł być to rezultat nawrotu pogaństwa w tym regionie kraju lub też przekazania ziem klasztornych arcybiskupstwu gnieźnieńskiemu. która się schroniła w kościele powiedli ze sobą w niewolę. • W 1705 Łęczycę najechali Szwedzi. przy okazji zakończonej w 1487 kolejnej odbudowy pojawiły się zachowane do dziś. • Podczas późniejszych prac nad jej odbudową zacierano częściowo jej dotychczasowy romański charakter. w tym też czasie powstały we wnętrzu tynki z freskami. Mikołaja. w 1306 Łęczycę najechali Krzyżacy. wziął w niej udział m. zbudowana z granitu. Kościół ten należy do najlepszych przykładów architektury romańskiej w Polsce • Historia [edytuj] • Opactwo [edytuj] • Prawdopodobnie z fundacji Bolesława Chrobrego i z udziałem świętego Wojciecha powstało tu pierwsze w Polsce (założone prawdopodobnie w 997) opactwo benedyktynów pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny i św. W 1569 wybudowano przed wejściem głównym renesansową kruchtę . Aleksego.

Leonarda. LEONARDA W KATEDRZE NA WAWELU • • Krypta św. • • • • • • • . dar Kongresu USA w 200-lecie bitwy pod Saratogą. 1716 w sarkofagu ufundowanym w 1840 przez cesarza Austrii Ferdynanda I. Sarkofag księcia ufundowała siostra Maria Tyszkiewiczowa w 1830. Umieszczenie trumny w marmurowym sarkofagu odbyło się już w całkowitej tajemnicy 21 grudnia 1832. W lutym 1818 uzyskano zgodę cara Aleksandra I na pogrzeb Kościuszki na Wawelu. Uroczystości pogrzebowe w Krakowie i na Wawelu odbyły się 22-23 lipca 1817. Jej wnętrze wspiera się na 8 międzynawowych kolumnach z charakterystycznymi kostkowymi kapitelami. Jest to jedno z najlepiej zachowanych i najładniejszych wnętrz romańskich w Polsce. Została ona wzniesiona w latach 1090-1117. Obecny sarkofag królewski jest fundacją ostatniego monarchy Stanisława Augusta Poniatowskiego z okazji 100 rocznicy zwycięstwa pod Wiedniem z roku 1783. do sprowadzenia prochów generała doszło jednak dopiero 17 września 1993. Gen. Król Michał Korybut Wiśniowiecki zm. pochowany na Wawelu 31 stycznia 1676 w sarkofagu ufundowanym przez cesarza Austrii Franciszka Józefa I z 1858.KRYPTA ŚW. Obok sarkofagu w 1977 zawieszono brązową tablicę pamiątkową. W krypcie św. Odbył się on w dniach 22-23 czerwca 1818. po prawej jego żony Marii Kazimiery Zwiedzanie grobów królewskich rozpoczyna się w krypcie św.Leonarda przed ołtarzem projektu francuskiego architekta Viollet-le-Duca ufundowanym w 1876 przez hrabinę Katarzynę Potocką mszę prymicyjną 2 listopada 1946 odprawił ks. W krypcie tej spoczywają: Jan III Sobieski zm. który zginął w nurtach Elstery pod Lipskiem 19 października 1813. Leonarda . 9 czerwca 1997 jako papież Jan Paweł II odprawił mszę raz jeszcze w 50-tą rocznicę święceń kapłańskich. Królowa Maria Kazimiera zm. sarkofag był gotowy już w 1981. Książę Józef Poniatowski. Tadeusz Kościuszko zmarł w Solurze w Szwajcarii 15 października 1817.po lewej stronie widoczny jest grobowiec Jana III Sobieskiego. Karol Wojtyła. 10 listopada 1673. 17 czerwca 1696 pochowany na Wawelu 15 stycznia 1734. Na środku znajduje się odnaleziony w 1938 w czasie prac archeologicznych grób biskupa Maurusa zmarłego w 1118. Zdecydowano o zachowaniu tajemnicy ze względu na sytuację na ziemiach polskich po upadku powstania listopadowego. Władysław Sikorski zginął w katastrofie samolotu w Gibraltarze 4 lipca 1943.

sklepienie budynku wsparte jest pojedynczym filarem.późnoromański kościół na wrocławskim Ostrowie Tumskim. katedry Walterowskiej. egipską mumię (325 p. Idziego we Wrocławiu . są to prawdopodobnie spolia z tzw. jedna z najstarszych ceglanych budowli Wrocławia. a arkada z cegieł łączy kościół z szesnastowieczną kapitułą w stylu późnego gotyku. Klösseltor). św. drugi jest już renesansowy. pozostawiono natomiast sygnaturkę. jest najstarszym (z pierwszej połowy XIII wieku prawdopodobnie ok. a zarazem najstarszym czynnym do dziś kościołem w mieście. Z dwóch jego portali zachował się jeden w stylu romańskim. Anny. • • Kościół św. 1242) w pełni zachowanym budynkiem Wrocławia.e. tworząc tzw. "Bramę Kluskową" (albo "Kluszczaną". . Sąsiaduje od północy z wrocławską Archikatedrą. Jednofilarowe prezbiterium na planie kwadratu zakończono niewielką trójboczną absydą. skuwając tynki zewnętrzne i rekonstruując podwójny łuk tęczowy. IDZIEGO WE WROCŁAWIU • • Kościół św. Zachował się romański portal od strony południowej. Budynek kapituły oraz z nim sąsiadujące mieszczą Muzeum Archidiecezjalne.KOŚCIÓŁ ŚW.in. Idziego we Wrocławiu. św. Kamienne profile cokołu kościoła przez swoje cechy stylistyczne wskazują na pochodzenie z wcześniejszej budowli. św.n. a także m. Po II wojnie światowej usunięto większość zmian wprowadzonych w epoce baroku. kośc. kośc. Aleksego) . okolice Damaszku). Piotra i Pawła. niem. w którym wystawiono zbiory cennych obiektów sztuki sakralnej.) i kamienne płaskorzeźby z III wieku (Syria. Należy do charakterystycznego dla średniowiecznego Wrocławia typu kościołów jednofilarowych (ponadto kośc.

Nawy sklepione są krzyżowo-żebrowo. Po pożarze z 8 maja 1342 zdecydowano się zbudować nowy. powstał w latach 1242-1248. jednak już w czasie najazdu mongolskiego w 1241 uległa ona zniszczeniu. Marii Magdaleny i ukończono ją w 1232.10 m przy wysokości murów nawy głównej 22. przypominające centralne przęsło katedry. Od północy przylega do prezbiterium dwukondygnacyjna zakrystia. Według niektórych źródeł zamiast starszego kościoła wzniesiono wówczas od podstaw romańską świątynię pod wezwaniem św. Do rangi parafialnego został wyniesiony przez biskupa wrocławskiego Laurencjusza (Wawrzyńca) po przekazaniu 1 maja 1226 dominikanom kościoła św. ponad dachami naw bocznych. a przedłużone nawy boczne przy nim trójdzielnie. Wojciecha . Kościół ma łączną długość 62. późnogotycki już kościół wykorzystujący wiele starszych fragmentów. zapewne w romańsko-gotyckim stylu przejściowym.4 m.9.PORTAL OŁBAŃSKI • Pierwszy kościół w tym miejscu powstał już pod koniec XI wieku. prezbiterium gwiaździście. . Ogólny kształt architektoniczny kościoła jest zapewne echem ukończonej w tym okresie katedry.8 m. Bazylikowy kościół bez transeptu posiada sześcioprzęsłową nawę oraz prosto zamknięte prezbiterium bez obejścia.pierwszego kościoła parafialnego lokacyjnego miasta. Andrzeja Apostoła i św. łęki przyporowe znajdują się wysoko. który powstał w latach 13421362 i poza górnymi kondygnacjami wież uzyskał współczesny kształt. większy. a bocznych .9 m. Kolejny kościół. zwłaszcza zaś szersze przęsła wzniesionego przez mistrza Pieszkę prezbiterium. zaś jego szerokość wynosi 32.

która dotknęła hełm wieży kościoła św. wzniesiono otaczające kościół kaplice. zaś w 1447 kolejną przedstawienie Chrystusa i Marii. Elewacje kościoła otynkowano. • W XV wieku ukończono wieże . W portalu głównym umieszczono wykonaną w 1440 rzeźbę przedstawiającą patronkę kościoła. 23 października (według innych źródeł 23 kwietnia) 1523 Johannes Heß wygłosił w kościele Marii Magdaleny pierwsze na Śląsku kazanie ewangelickie i mimo sprzeciwu kapituły katedralnej wkrótce został jego proboszczem.największy dzwon Śląska o obwodzie 6. W latach 1564-1581 wzniesiono nowe pokryte miedzią hełmy o formach renesansowych. gdyż wbudowano tam empory. gdyż powstały w okresie największych obaw przed inwazją Imperium Osmańskiego. W XV i XVI w. co znacznie zmniejszyło dopływ światła do wnętrza.w 1459 po raz pierwszy wzmiankowano Mostek Czarownic (Pokutnic) łączący je na wysokości ostatniej kondygnacji. Do jego rozkołysania potrzeba było 37 sekund. ze względów bezpieczeństwa usunięto w 1533 nadwątlony hełm z wieży południowej. Kościół posiadał w 1512 16 kaplic i 58 ołtarzy.30 m i wysokości wewnątrz 1. Elżbiety.PORTAL OŁBIŃSKI CD. Już 1 września 1358 zawieszono pierwszy dzwon. Po katastrofie budowlanej. zaś w 1481 ukończono pokryte blachą ołowianą stożkowe hełmy. • . używany był przy największych świętach. w 1546 przeniesiono tu romański portal główny z wyburzonego kościoła opackiego na Ołbinie i wmurowano w elewację południową. Odtąd będący własnością rady miejskiej kościół był świątynią protestancką. a od 1386 znajdował się w południowej wieży odlany przez Michaela Wildego Dzwon Grzeszników . zaś dachy naw bocznych podniesiono ponad poziom łęków przyporowych. które nazwano Tureckimi.80 m. W latach 1722-1724 zbudowano w przęśle pomiędzy wieżami według projektu Georga Urbansky'ego nowy prospekt organowy. W północnej wieży zawieszono dwa nowe dzwony. a 1564 z północnej.

. Michała na Ołbinie (jeden z czterech romańskich tympanonów fundacyjnych w Polsce).TYMPANON JAKSY Z KOŚCIOŁA ŚW MICHAŁA NA OŁBINIE Najcenniejsze z nich to: tympanon Jaksy datowany na lata 1160–1163 z dawnego kościoła św.

a ze mną syn mój.Łaciński napis na tympanonie z połowy XII wieku głosi: HAS MATRI VENIAE TIBI DO MARIA MARIAE HAS OFFERT AEDES SWENTOSLAUS MEA PROLES Mario.TYMPANON FUNDACYJNY Z KOŚCIOŁA NMP NA PIASKU • Tympanon fundacyjny Marii i Świętosława Włastów (Włostowiczów) z kościoła NMP na Piasku . Rzeżba . niech ja. Tobie złożę. W postaci Marii.Mitkowski). i jej syna zauważa się nuty realizmu. wdowy po Piotrze Właście. Maria.zdradza wpływy warsztatów Włoch północnych. zwłaszcza w kostiumach. . Świętosław. Matko Łaski Bożej.obok cech charakterystycznych dla południowej Francji i Lotaryngii . w darze tej świątyni gmach (przekład J.

południe kojarzy się od wieków z dobrą. nauczani byli na podstawie rzeźby i rysunku. ciepłą stroną. z siłami szatana. Bazylika św. Na tych kolumnach jest pokazana walka Dobra ze Złem. Jest to też „biblia pauperum”.RZEŹBIONE KOLUMNY W STRZELNIE • Romańskie kolumny ze Strzelna należą do najcenniejszych zabytków sztuki romańskiej w Polsce. by po śmierci trafić do nieba. w trzech kondygnacjach oddzielonych ornamentem roślinnym. są to kolumny z personifikacją cnót i przywar. Trójcy w Strzelnie jest trzecim takim miejscem w Europie i na świecie. Chociaż mają już ponad 800 lat. Szczególnie dwie kolumny są tak cenne. Kolumny te są wykonane z piaskowca przywiezionego najprawdopodobniej z Brzeźna – okolice Konina (Wielkopolska). za pomocą którego oglądający może rozpoznać symboliczne jej znaczenie. postacie mają również i dziś nauczać jak mamy postępować. to przez ponad 200 lat nikt o nich nie wiedział. św. ale także o ich ogromnym bogactwie. św. Jest to ogromna symbolika. czyli po sześć w każdej strefie. posiada własny atrybut. Marka). Datowane są one na II połowę wieku XII i początek wieku XIII. gdyż były zamurowane do 1946 roku. Natomiast druga kolumna północna przedstawia personifikację przywar – wady i grzechy ludzkie. Każda z tych rzeźb jest inna. • • . Północ zawsze była kojarzona ze złem. aby dążyć do świętości. w Wenecji (katedra pw. Natomiast północ jak nie mamy postępować by nie trafić do piekła. które są znane w całym świecie. Jakuba) i we Włoszech. Południowa kolumna wyobraża personifikację cnót. Na jednej i drugiej kolumnie jest po 18 postaci. przecież ci ludzie przed wiekami nie potrafili czytać i pisać. która toczyła się już od początku naszego istnienia do czasów obecnych. Wtedy bowiem profesor Zdzisław Kępiński odkrył je w barokowych ceglanych filarach i rozsławił Strzelno na cały świat. Podobne kolumny można podziwiać jedynie w Hiszpanii w Santiago de Compostella (katedra pw. zatem wszystkie te postacie symbolizują dobre cechy człowieka. Razem jest zatem 36 personifikacji: 18 cnót i 18 przywar. Południe mówi jak mamy czynić. Świadczy to ogromnej mądrości sióstr norbertanek już w czasach średniowiecza. Treści zawarte w kolumnach miały wyraźne zadania wychowawcze.

Pokój Chrystusowy – lewa ręka uniesiona w geście powitania. Krzywoprzysięstwo – postać ma jedną rękę na księdze a drugą unosi w geście przysięgi. strona szatana. Głowica tejże kolumny przedstawia chrzest Chrystusa w Jordanie z aniołami w narożnikach. których identyfikacja jest niemożliwa. Wstrzemięźliwość – szeroko otwarte ramiona przez kobietę. Rozpustę – naga postać kobieca zasłaniająca wstydliwe części ciała. taki sam motyw możemy zaobserwować na tympanonie zwiastowania. jednak dłonie są użyte odwrotnie niż powinny. w taki sam sposób rycerstwo oddawało posłuszeństwo swojemu władcy. Największą szkodę przypisuje się wojskom szwedzkim.Chrzest jest uznawany jako źródło wszelkich cnót. Pokorę – ręce skrzyżowane na piersiach i głowa pochylona – w średniowieczu to królowa cnót. gdyż są bardzo zniszczone. Cierpliwość – wyciągnięty palec wskazujący na klatce piersiowej. a szczególnie dramatu Hildegardy z Bingen „Korowód cnót”. Każdy kto zobaczy te romańskie kolumny będzie chciał jeszcze wrócić w to miejsce by je podziwiać ponownie. Pychę – postać zachwyca się wręcz swoim długim przepięknym warkoczem. Zgodnie z zasadą średniowiecza. Czystość – niewiasta trzyma berło zakończone kwiatem lilii. Morderstwo – młody mężczyzna w tunice rycerskiej z długim mieczem. Mądrość (roztropność) – z księgą w ręku. Wiarę – postać trzyma dwa krzyże. Bluźnierstwo – postać z oszczepem bez ostrza. Kolumna północna – kolumna przywar. oraz z obłoków wyłania się błogosławiąca Ręka Boża. Obżarstwo – postać. Wśród wszystkich postaci zawartych na tej kolumnie możemy odczytać: Sprawiedliwość – postać trzyma w ręku wagę. • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • Tak bardzo bogaty program ikonograficzny romańskich kolumn ze Strzelna jest przypisywany wybitnej znajomości przez norbertanki utworów literackich i teologicznych. która wyraźnie łapczywie coś zjada. Nie przypadkowo właśnie ta scena znalazła się na kolumnie cnót. Zawiść – kobieta trzymająca węża. Kolumna południowa – kolumna cnót. Swawolę – młody człowiek z dzwonkiem uniesionym w prawej ręce. Posłuszeństwo – ręce są otwarte do obserwatora. Na obu kolumnach jest wiele takich postaci. .KOLUMNY W STRZELNIE CD. że północ to strona zła. które ze świątyni podczas potopu zrobiły stadninę do koni i mieczami dla zabawy niszczyli te cudowne kolumny. możemy wyróżnić następujące grzechy i wady na tej kolumnie: Gniew – kobieta szarpiąca oburącz ze złości własne włosy. gdyż w myśl nauk Kościoła .

Oba skrzydła drzwi wieńczą kwatery o podwójnej szerokości (prostokątne). . 1130 1144 katedry płockiej przez biskupa Aleksandra z Malonne. ozdobionymi ornamentem roślinnym i zwierzęcym. składały się z 24 kwater i 2 prostokątnych. Wykonano je z brązu. odlanych oddzielnie i zamocowanych na drewnianych dębowych ramach. w Magdeburgu z przeznaczeniem dla nowo wzniesionej w l. Poszczególne kwatery są oddzielone wypukłymi listwami.DRZWI PŁOCKIE Powstały w połowie XII w.

• . Oba skrzydła różnej wielkości (lewe wys. którego fragmenty (pojedyncze grupy liter) odczytał w XIX wieku kan. Prawdopodobnie zawiera on m. Osadzone w portalu wewnętrznym kruchty południowej Archikatedry gnieźnieńskiej. Wojciecha od narodzin do śmierci męczeńskiej. najcenniejszy zabytek sztuki romańskiej w Polsce. Ignacy Polkowski. zawierają po dziewięć kwater z płaskorzeźbami scen figuralnych i obramowanych bordiurą zdobioną ornamentem roślinnym z wplecionymi postaciami ludzi i zwierząt. bardziej wypukłe w całości. Skrzydło lewe zawiera obrazy z pobytu świętego w Czechach. 328 x szer.Drzwi Królewskie) unikalny zabytek romańskiej sztuki odlewniczej. imię artysty. który wykonał Drzwi Gnieźnieńskie. Umocowane na nich kołatki w kształcie lwich głów odlano oddzielnie. odlane z brązu metodą wosku traconego (lewe.Drzwi Spiżowe. Na pionowej listwie skrzydła lewego istnieje słabo widoczny napis. 84 cm i prawe 323 x 83 cm). wykonane ok.DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE • Drzwi Gnieźnieńskie ("Porta Enea" . Drzwi zdobi 18 scen z życia św. a prawe z działalności misyjnej w Polsce i w Prusach (w układzie od góry do dołu). i. 1175 (nie znany dokładny czas i miejsce) za panowania księcia Mieszka III Starego. "Porta Regia" . a prawe w 24 częściach i zlutowane). Niemczech i we Włoszech (w układzie od dołu do góry).

oddanie chłopca w 972 do szkoły Otryka przy katedrze w Magdeburgu. nadanie Wojciechowi godności biskupa w 983 w Weronie (cesarz Otton II wręcza Wojciechowi pastorał). co uznano za cud). by przestał tolerować ten stan). złożenie chorego dziecka na ołtarzu i ofiarowanie go do stanu duchownego. cud z dzbankiem ok. • . uzdrowienie człowieka opętanego złymi duchami. widzenie senne Wojciecha (Chrystus domaga się. oskarżenie przez Wojciecha Żydów o handel niewolnikami chrześcijańskimi przed księciem czeskim Bolesławem II Pobożnym (napomnienie go.DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE SKRZYDŁO LEWE • • • • • • • • • Skrzydło lewe: narodzenie i kąpiel Wojciecha w 956 w Libicach. Bonifacego i św. 995 w rzymskim klasztorze św. by przestał tolerować handel niewolnikami). Aleksego na Awentynie (upuszczony przez Wojciecha gliniany dzban z wodą lub winem nie rozbił się. modlitwa nocna Wojciecha przed kaplicą męczenników w Pradze lub Magdeburgu.

ostatnia msza św. Wojciecha.DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE SKRZYDŁO PRAWE • • Skrzydło prawe: przybycie Wojciecha łodzią do kraju Prusów w 997 z dwoma mnichami. chrzest nawróconego Prusa (scena oparta na przekazach). sprowadzenie ciała Wojciecha z Prus do Gniezna. złożenie ciała Wojciecha w grobie w Archikatedrze gnieźnieńskiej (w 997) w obecności biskupa i księcia Bolesława Chrobrego • • • • • • • • . kazanie Wojciecha do Prusów. wykupienie ciała Wojciecha (wg legendy książę Bolesław Chrobry wykupił je ilością złota równoważną jego ciężarowi). śmierć męczeńska Wojciecha 23 kwietnia 997 (scena przebicia oszczepem i obcięcia głowy). bratem przyrodnim Radzimem Gaudentym oraz Boguszem Benedyktem i orszakiem zbrojnych (na brzegu stoją uzbrojeni Prusowie). wystawienie na marach ciała Wojciecha owiniętego w całun i głowy jego wbitej na pal strzeżonych przez orła.

SZTUKA GOTYCKA W POLSCE .

PREZBITERIUM KATEDRY WE WROCŁAWIU ?

KAPLICA ŚW. JADWIGI W TRZEBNICY
• • Kaplica św. Jadwigi znajduje się w bazylice św. Jadwigi w Trzebnicy. Jest ona pierwszym w Polsce obiektem zbudowanym w stylu czysto gotyckim. Została wzniesiona w latach 1268– 1269. Mieści się w niej imponujący, barokowy sarkofag św. Jadwigi, wykonany z marmuru i alabastru. Pod baldachimem, wspartym kolumnami, spoczywa alabastrowy posąg św. Jadwigi . Obok znajduje sie kaplica św. Jana .

SZTUKA GOTYCKA

gotycka katedra w Paryżu.KATEDRA NOTRE DAME W PARYŻU • • Notre-Dame de Paris . zwieńczone baldachimami.: genealogię Maryi.in. element charakterystyczny dla gotyckich katedr francuskich. pochodzi z ok. Filar dzielący odrzwia ozdobiony jest figurą NMP z Dzieciątkiem. 1220-30 r. Łuk portalu wpisany jest w trójkątne obramowanie. Nad środkowym portalem umieszczono przepiękną rozetę rozświetlającą wnętrze świątyni. Koronację Maryi. Całą szerokość fasady zajmują trzy portale. Boże Narodzenie. a więc najstarsze spośród wszystkich. dość długim prezbiterium i podwójnym obejściem na półkolu.in. na śladach po dwóch kościołach powstałych jeszcze w IXw. zwanej Cité. tłumaczy się jako Nasza Pani i odnosi się do Matki Boskiej. jak to bywa w gotyckich katedrach. W drugiej połowie XIII w. obok niej inicjator budowy katedry – biskup Maurice de Sully i król Ludwik VII w otoczeniu aniołów. w górnych częściach widzimy m. Prawy portal . poświęcony Matce Boskiej. Zamiast kolumienek (jak to było w stylu romańskim) mamy na cokołach lub wspornikach ustawione figury. postać Chrystusa w górnej części tympanonu) pochodzi z I połowy XIII w. zachowanych w katedrze.. Anny .. Jej nazwa. Zaśnięcie i Zmartwychwstanie. W najwyższej części łuku znajduje się płaskorzeźba Matki Boskiej Tronującej z Dzieciątkiem. Wyrzeźbiono na nim scenę Sądu Ostatecznego. Pod rozetą ciągnie się tzw. W całej budowli umieszczono dużą ilość witraży. największy portal Sądu Ostatecznego.portal św. usunięto kapliczki i wybudowano pięć dużych kaplic. galeria królewska. • • • • • • • . 1220 r. mrocznej budowli. Dokładne przyjrzenie się fasadzie środkowego portalu od razu odkrywa jej asymetryczność: lewy portal. Jedna z najbardziej znanych katedr na świecie. reszta to XIX-wieczna rekonstrukcja. pochodzi z ok. Budowa jej trwała prawie 170 lat (11631330). ale zdobiący go ostrołukowy tympanon zawiera rzeźby sprzed 1180 r.. ale jedynie kilka fragmentów rzeźb (m. z czego środkowy jest najszerszy..powstał ok. m. między innymi dzięki powieści Dzwonnik z Notre Dame francuskiego pisarza Wiktora Hugo. Wzniesiono ją na wyspie na Sekwanie. Jest to kościół pięcionawowy z krótką nawą krzyżową. Pierwotnie miało ono tylko trzy małe kapliczki. Zwiastowanie. i przedstawia w reliefach sceny z jej życia. 1210 r. które wprowadzają grę światła w wielkiej i zazwyczaj.in. Środkowy.

Ustawiano też rusztowania. wciągano za pomocą wciągarki. w Chartres. zaś kamienie potrzebne do budowy dachu.KATEDRA W CHARTRES • • Katedra w Chartres.sancta camisia. którą ponoć miała na sobie Maria Panna podczas narodzin Chrystusa. za pomocą wielokrążków. odprawianej najczęściej w akcie pokuty za grzechy. a następnie. jej budowa rozpoczęła się w 1145. Aby mury. Podczas pożaru ocalała święta relikwia . W 1979 roku Katedra została wpisana na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO • • • • . Katedra w Chartres była jako pierwsza we Francji poświęcona Najświętszej Dziewicy. budowano przypory. mury. we Francji. rozumianej jako pielgrzymka do Ziemi Świętej. zaś niższa i mniej wyszukana z lat trzydziestych XIII wieku. ale już w 1194 pożar miasta zniszczył całość. składające się z wykutych w skale filarów. Jej fundamenty stanowią grube. oprócz frontu katedry. wpuszczone w ziemię na głębokość 8 metrów. W średniowieczu co roku odbywały się tu cztery wielkie odpusty.trwało to przeszło 30 lat. tak zwane słupy przyporowe połączone z murami za pomocą łuków przyporowych. Po zachodniej stronie katedry znajdują się dwie 90-metrowe iglice.położony w sercu katedry. Labirynt w środku Drewnianą konstrukcję dachu składano na ziemi. wciągano ją aż na górną krawędź murów. Została więc ona odbudowana w latach 1194 . Została ona wybudowana w XII wieku. mogły unieść ciężar sklepienia. Nie znamy nazwisk budowniczych katedry. czyli suknia. W środku znajduje się również największy w Europie labirynt . Liczne posągi W katedrze znajduje się 160 kolorowych witraży.1220 . wśród nich znaleźć można sławną Błękitną Różę lub Najświętszą Marię Pannę Pięknego Szkła. Kolorowe kawałki szkła łączono ze sobą ołowianymi spojeniami i żelaznymi prętami. Wewnątrz i na zewnątrz budowli znajduje się ponad 10 000 rzeźb z kamienia i szkła. na które ściągały tłumy pielgrzymów. wyższa i bardziej wyszukana pochodzi z roku 1513. właściwie: Cathédrale Notre-Dame de Chartres gotycka katedra pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. zajmują one łączną powierzchnię 2000m². Poza funkcją dekoratywną umożliwiał on człowiekowi średniowiecza odbycie na kolanach wędrówki. Wydarzenie to zostało uznane za cud i postanowiono odbudować katedrę. Pozwalają one uzyskać stabilność budowli i absolutnie równą podstawę. Obecna gotycka katedra powstała na ruinach katedry romańskiej.

do każdych dwóch kwadratów sklepień krzyżowo-żebrowych naw bocznych przyporządkowane jest jedno.KATEDRA W LAON katedra Notre-Dame w Laon (departament Aisne ) – trójnawowa z trójnawowym transeptem i półkolistym obejściem wokół prezbiterium. prostokątne pole nawy głównej przykryte sklepieniem sześciodzielnym .

nie ukończono też zwieńczenia wież zachodnich (miały otrzymać wysokie hełmy. 1500 pierwotny podział rozety zastąpiono płomienistym maswerkiem. Wysokość nawy głównej katedry w Amiens sięga 42. którego siedem boków okala podwójne obejście.KATEDRA W AMIENS Katedra w Amiens (departament Somme) szczyci się uznawaną za najdoskonalszą pod względem proporcji katedrą zbudowaną w latach 1220 – 1288. Pięcionawowe prezbiterium nawę główną ma zakończoną połową dwunastoboku. Do 1236 ukończono ją na wysokości pasa z rozetą. Wyższe piętra wież dobudowano w latach 1366 – 1400 a w ok. Wieże te nigdy nie zostały zbudowane. Kolejne próby zbudowania jeszcze smuklejszych obiektów kończyły się katastrofą (Katedra w Beauvais). smukła wieżyczka nad skrzyżowaniem nawy głównej z nawą krzyżową. . z których środkowa. Przeszklenie tych otworów stało się możliwe po zastosowaniu dwuspadowych dachów nad obejściem. Wrażenie lekkości wnętrza potęguje prześwietlony pas triforium w części prezbiterialnej. Znaczna wysokość budowli spowodowała wprowadzenie dodatkowego pasa pomiędzy zwieńczeniem portali a fryzem królewskim. Ukończona została tylko niewielka. najgłębsza. poświęcona jest NMP. Od frontu budowlę flankują dwie masywne wieże. Zaprojektował ją Robert de Luzarches. Od doskonałości wnętrza odbiegają proporcje fasady. część prezbiterialną ukończyli Thomas de Cormont i jego syn Renard. Cztery kolejne miały stanąć parami na zakończeniu ramion transeptu. Korpus trójnawowej bazyliki w połowie długości przecina potrójna nawa krzyżowa (wnętrze katedry ma długość 106. Jej smukłe proporcje (3:1) czynią z niej wzór budowli tego okresu.0 m). Do niego otwiera się siedem kaplic.5 m wysokości.

.0 m. Zaprojektował ją Jean d'Orbais. Żebra sklepienia schodzą poprzez pas triforium na półkoliste kolumny. do którego przylega pięć kaplic. Wnętrze silnie akcentują linie pionowe.0 m a wysokość trójkondygnacyjnej nawy głównej osiąga 38. pięcionawowym prezbiterium zamknięta jest w części wschodniej obejściem. Trójnawowa bazylika z potrójną nawą poprzeczną i krótkim. rzeźbiarskiej kompozycji fasady.KATEDRA W REIMS Podobna w swoim planie do katedry w Amiens jest zbudowana w latach 1210 – 1300 katedra w Reims (departament Marne). Katedra słynie z witraży i bogatej. Część wschodnia została ukończona już w 1241 r. Całe wnętrze (wraz z głębokością środkowej kaplicy) długość 141. Otwory okienne obejścia i kaplic wzbogacono jednymi z pierwszych laskowa.

na wysokości 47 metrów. W Beauvais znajduje się również cmentarz wojskowy.). natomiast pod względem powierzchni na miejscu 16. w departamencie Oise.pod wezwaniem św. W Beauvais znajduje się jedna z najsłynniejszych katedr francuskiego gotyku .624 osoby/km² (wśród 2293 gmin Pikardii Beauvais plasuje się na 3. miejscu pod względem liczby ludności. w którym pochowani zostali żołnierze polegli w czasie II wojny światowej. a gęstość zaludnienia wynosiła 1. nawa nie została ukończona. w regionie Pikardia. Piotra .KATEDRA W BEAUVAIS • • Beauvais to miejscowość i gmina we Francji. W wyniku trzech koleejnych katastrof podczas jej budowy powstał tylko chór i transept. Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 54 190 osób.o najwyższym sklepieniu. • • .

zbudowana z białego kamienia warownia jest najwiekszą gotycką budowlą w Europie (powierzchnia 15 tys. Cały kompleks o znacznej wartości historycznej został w 1995 roku wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Mały Pałac (Petit Palais).Pałac Papieski (Palais des Papes) w przeszłości był siedzibą papieży. m²). W kompleksie znajdującym się na Rocher des Doms znajduje się obok tzw. Inne ważne budowle to romańska katedra z freskami Simone Martiniego. Ramparts oraz most Pont St-Benézet. zamieszkiwany niegdyś przez kardynałów.PAŁAC PAPIESKI W AVINIONIE • Imponująca budowla z XIV wieku w stylu gotyckim . Potężna. .

który ukończył je w 1185. Pracę rozpoczął w 1174 r.KATEDRA W CANTERBURY • katedra w Canterbury zbudowana w miejscu istniejącej wcześniej i zniszczonej przez pożar w 1174 budowli romańskiej. Jego niskie obejście otwiera się na chór arkadą ostro zakończonych łuków. Korpus o długości 57. Po czterech latach zastąpił go Anglik o tym samym imieniu. Budowę korpusu kościoła rozpoczął dopiero w ok.1503 przez Johna Wastella. Wysoka wieża nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptu została zbudowana w latach 1490 .0 m). . Pierwszym budowniczym był Wilhelm z Sens. 1379 Henry Yewele. architekt francuski. od budowy prezbiterium.0 m ukończono w 1411 (długość całego kościoła wynosi 158.

poprowadzonym przez wprowadzenie gzymsów obejmuje wieże i elewację korpusu katedry. . z których wyższy przedstawia postacie apostołów. zbudowana w latach 1180 . Środkową część fasady wieńczy szczyt ozdobiony dwoma rzędami rzeźb. arkad i wimperg. Kompozycja frontu z podziałem poziomym na dwie kondygnacje.1425 bazylika z potrójną nawą krzyżową i dwoma niskimi wieżami od frontu.KATEDRA W WELLS • katedra w Wells. Linie poziome równoważą pionowe podziały sześcioma przyporami i powtarzalnymi detalami architektonicznymi w postaci nisz. Wieże tylko w niewielkim stopniu są wyższe od elewacji nawy głównej.

1284. Od strony południowej do kościoła przylega czworoboczny dziedziniec otoczony krużgankiem zbudowanym w okresie 1263 .0 m wieża (najwyższa w Anglii). trójnawowa bazylika z trójnawową kaplicą Mariacką zbudowana w latach 1220 1258. Budowlę przecinają dwie podwójne nawy krzyżowe. Nad transeptem przecinającym korpus w połowie długości wznosi się na 123. z którego można przejść do ośmiobocznego kapitularza. .KATEDRA W SALISBURY • katedra w Salisbury.

zbiegających się nad filarami. .1515 w stylu wertykalnym. Kaplica o długości dochodzącej do 90.0 m prykryta jest ozdobnym sklepieniem o skomplikowanym układzie wachlarzowo rozłożonych żeber. umieszczono ogromne okna z witrażami. Zbudowana w latach 1446 . W ścianach. pomiędzy filarami.KINGS COLLEGE CHAPEL W CAMBRIDGE • Uniwersytet w Cambridge. najbardziej znana jest Kaplica King's College.

1283. . Został wybudowany w latach 1235 . Elisatbethkirche) jest najstarszym kościołem gotyckim w Niemczech.KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEJ ELŻBIETY W MARBURGU • Kościół św. Elżbiety w Marburgu (niem.

Siedziba arcybiskupstwa kolońskiego. Usytuowana nad rzeką Ren katedra kolońska posiada wysokość 157 m. Od ukończenia w 1880 r. Budowa gotyckiej katedry rozpoczęła się w 1248 r. oficjalnie Hohe Domkirche St. Stanowi unikatowe połączenie prawie wszystkich elementów gotyckich. Katedra została wybudowana dla przybyłych z Mediolanu relikwii Trzech Króli. • . Dziś jest jednym z najbardziej rozpoznawanych i najczęściej odwiedzanych miejsc Niemiec. Piotra i NMP w Kolonii – (niem. Rocznie jest zwiedzana przez kilka milionów turystów. do wybudowania pomnika Jerzego Waszyngtona w Waszyngtonie w 1884 była najwyższą budowlą świata. co do wysokości gotycką budowlą na świecie (po katedrze w Ulmie ) i trzecią. największy i najważniejszy kościół niemieckiej Kolonii. Kölner Dom. co do wielkości gotycką katedrą świata (po katedrze w Sewilli i katedrze w Mediolanie). Peter und Maria) archikatedra. Na tej podstawie została zapisana na liście światowego dziedzictwa UNESCO w 1996 r. Posiada najwyższą na świecie fasadę. Jest drugą. Jedyna w swoim rodzaju jest także powierzchnia kościoła wraz z obiema wieżami o powierzchni 7000 m2. na miejscu rzymskiej świątyni z IV wieku i trwała z przerwami ponad 600 lat do 1880 r. szerokość 86 m. długość 144 m. podobnie jak wieża Eiffla w Paryżu.KATEDRA W KOLONII • • Katedra św.

a w niej wciąż działający zegar astronomiczny . monumentalne budowle zbudowane z charakterystycznego dla tego regionu czerwonego piaskowca z czego najbardziej znana jest zabytkowa katedra Notre Dame.KATEDRA W STRASBURGU • Charakterystyczne dla tej części miasta są zabytkowe.

z której roztacza się wspaniały widok na całe miasto . Warto też zobaczyć: „ołtarz z Wiener Neustadt“ gotycki ołtarz skrzydłowy z roku 1447.. Dalsze dzieła to ambona Antona Pilgrama. Jednym z tych wartościowych dzieł jest grobowiec cesarza Fryderyka III wykonany z czerwonego marmuru według projektu Niclasa Gerhaerta van Leydena w latach 1467 do 1513. Szczepana W katedrze Św. a także bogate rzeźbiarskie ozdoby na filarach wewnętrznych i zewnętrznych. .KATEDRA W WIEDNIU • • Katedra Św. która jest symbolem Wiednia i najważniejszą budowlą gotycką w Austrii. znajduje się cały szereg cennych dzieł sztuki. która powstała około roku 1500 i podstawa organów (1513). Częściowo ich zwiedzanie możliwe jest tylko z przewodnikiem. Szczepana. grobowiec księcia Eugeniusza Sabaudzkiego z roku 1754. znajdująca się w północnej nawie (na obu dziełach można też podziwiać autoportrerty artysty).. również autorstwa tego budowniczego (1513). Rada: Po stronie południowej można wspiąć się po 343 stopniach na szczyt wieży. • .

Mieści się na praskim zamku na Hradczanach. Wzniesiona została na trzecim dziedzińcu Zamku Praskiego na miejscu rotundy z 929 roku. Wacława i Wojciecha to praska katedra. Jest to wybitny przykład architektury późnego gotyku. Wnętrze zawiera wiele cennych dzieł sztuki. Budowa została rozpoczęta w 1344 według projektu Mateusza z Arras (który jest autorem planu). wiele rzeźb Piotra Parlera.KATEDRA ŚW. pozostałą część budowli (korpus i dwuwieżową fasadę) ukończono dopiero w latach 1873-1929. w tym m. Piotr Parler ukończył tylko prezbiterium i część transeptu oraz kaplicę św. Jana Nepomucena. • . Jeden z witraży jest projektu Alfonsa Muchy. barokowy nagrobek św. WITA W PRADZE • Katedra św. Dnia 26 maja 1303 r. a po jego śmierci w 1352 kontynuowana przez Piotra Parlera. w wcześniejszej romańskiej katedrze miał miejsce ślub Wacława II z Ryksą Elżbietą i jej koronacja na królową Czech i Polski. Wacława.in. Wita. gotyckie nagrobki królów czeskich. siedziba arcybiskupa.

. kafejkami i restauracjami kuchni z całego świata. W pobliżu placu znajdują się galerie św.RATUSZ W BRUKSELI • Centralnym punktem miasta jest Grand Place z gotyckim ratuszem (Hôtel de Ville) z XV wieku i zabytkowymi kamienicami oraz Domem Króla (Maison du Roi). Dom Króla to pałac. w którym obecnie znajduje się Muzeum Miejskie (między innymi z ceramiki i wyrobami ze srebra). pochodzący z XVI wieku. Huberta z XIX wieku. ze sklepami galeriami.

zbudowany przez Sulpitiusa van Vorsta i Jana II Keldermansa.RATUSZ W LOWANIUM • Ratusz z XV wieku. a po ich śmierci przez Matheusa de Layensa w latach 1439-1463 w brabatiańskim stylu późnogotyckim. .

in. wieżę Torre del Mangia z 1334 roku. marmurową fontannę Fonte Gaia nadal zasilaną wodą ze średniowiecznego akweduktu oraz wiele innych ciekawych "palazzo".RATUSZ W SIENIE • m. z której roztacza się fantastyczny widok. .: 700-letni Palazzo Pubblico stanowiący Ratusz (w swych murach kryje Muzeum Civico).

Po jego bokach umieszczono dwie statuetki lwów. Zdobycie Pizy i Sieny. Ich projekty nigdy nie zostały zrealizowane (Leonardo da Vinci próbował. Pod łukami arkad podtrzymujących dwie kondygnacje obronnych ganków znajdują się freski z dziewięcioma herbami miasta. Początkowo Pałac Vecchio był siedzibą republiki florenckiej. W latach 1343 – 1592 wprowadzono wiele zmian (najwięcej w 1540 na polecenie Kosmy I. Trzykondygnacyjną budowlę zwieńczoną blankami zdobi charakterystyczna. Szerokie schody Vasariego prowadzą do Izby Pięciuset (Salone dei Cinquecento). pośrodku którego umieszczono fontannę z Puttem Verrocchia. zastosować nową metodę malowania fresków a Michał Anioł pozostawił tylko szkice). Sala została zaprojektowana przez Il Cronaca (Simone del Pollaiuolo) w 1495. bez powodzenia. po wypędzeniu Medyceuszów. rustykalne elewację ożywiają rzędy dwudzielnych okien zwieńczonych łukami. Glorietta wsparta na czterech kolumnach została dobudowana podczas późniejszych przeróbek. Nad łukiem drzwi wejściowych. podobnie jak wieńczący ją piramidalny daszek ozdobiony kulą i figurką lwa trzymającego lilię (tak wcześniej wyglądał symbol Florencji). Giorgo Vasari na ścianach i suficie umieścił freski sławiące Kosmę I: Powrót Wielkiego Księcia Kosmy I do Florencji. Wejście prowadzi na dziedziniec zaprojektowany przez Micheloza. w której. który zajmował pałac od 1537 do momentu przeprowadzki do Pałacu Pitti ). dwóch wielkich mistrzów renesansu: Michał Anioł i Leonardo da Vinci.0 m) wieża z tarasem.RATUSZ WE FLORENCJI • • Pałac Vecchio znajduje się we Florencji. w okresie późniejszym pełnił rolę ratusza. Zaprojektował go Arnolfo di Cambio w kształcie masywnego bloku na planie czworokąta. Budowę pałacu rozpoczęto w 1299 r. wśród nich jest eksponowane dzieło Michała Anioła Geniusz unicestwiający Dziką Bestię oraz Herkules i Diomedes Vincenza de'Rossi. Zlecenie na namalowanie fresków zdobiących salę otrzymało w 1503 r. wieńczy dwukondygnacyjny ganek obronny z blankami w kształcie jaskółczych ogonów. Wystrój Sali uzupełniają marmurowe rzeźby. Po obu stronach drzwi stoją dwa marmurowe posągi. W drugiej połowie XVI wieku zamalowano nieudane próby Leonardo. Zegar na wieży ratusza ma wbudowany mechanizm z 1667 r. podobnie jak główną bryłę gmachu. odbywały się zgromadzenia Naczelnej Rady Ludowej. Wieżę. znajduje się medalion z monogramem Chrystusa. przy Piazza della Signoria. Wieżę ukończono w 1310 r. w niebieskim polu ze złotymi liliami. Pod nim łaciński napis Rex regum et Dominus dominatorum umieszczony na polecenie Kosmy I w 1551. • • . wysoka (94. Kamienne.

SZTUKA GOTYCKA .

Sala sławna dzięki wspaniałemu gotyckiemu sklepieniu. . którego żebrowanie tworzy rysunek kwiatu.SALA WŁADYSŁAWOWSKA W ZAMKU NA HRADCZANACH • Sala Władysławowska sala o rozmiarach 62x16 metrów zbudowana została dla Władysława Jagiellończyka. Trzeba się nieźle naczekać by można był zrobić zdjęcie między kolejnymi grupami turystów turystów:).

Budowa katedry finansowanej przez Gian Galeazzo Viscontiego rozpoczęła się w 1386 roku a ostatnie wykończenia wykonano na polecenie Napoleona w roku 1809. . Położona na głównym placu. 135 sterczyn. Na zewnątrz katedra ozdobiona jest przez 2245 figur.KATEDRA W MEDIOLANIE • Katedra Narodzin św. Marii w Mediolanie (Duomo St.gotycka katedra. 96 rzygaczy. w centrum Mediolanu. Turyści mogą zwiedzać dach Katedry. Maria Nascente di Milano) . jeden z najbardziej znanych budynków w Europie. i około kilometra maswerków.

powstałaby największa chrześcijańska świątynia na świecie. Gdyby ten plan się powiódł. rozpoczęto pracę nad nową nawą. . jednak epidemia dżumy w roku 1348 zniweczyła te plany. W dużej mierze zbudowana w latach 1215-1263. a jego syn Giovanni zaprojektował fasadę.gotycka katedra w Sienie (Włochy). a niedoszła fasada stanowi taras widokowy. W 1339 r. do jej twórców należał Nicola Pisano.KATEDRA W SIENIE • • Katedra w Sienie . W nieukończonych murach nowej nawy mieści się obecnie Museo dell'Opera Metropolitana. zamierzano bowiem przemienić istniejący w kościół w transept.

. została zniszczona część budynku. Giorgio Spavento. tutaj spocznie twoje ciało).. 1600 r.in. Antonio di Pietro . W pierwszym okresie miał charakter obronny. schody prowadzą na I piętro. Odbudowana w XI wieku. Ukończone w 1491 r. W 1483. W połowie XVI wieku ozdobiono je dwoma posągami Marsa i Neptuna (rzeźby Jacopo Sansovino).. Zmienił układ funkcjonalny pałacu Dożów (m. Marka. która obecnie znajduje się w muzeum). Główne wejście do pałacu Porta della Carta znajduje się przy budynku bazyliki św. Ewangelisto mój.PAŁAC DOŻÓW W WENECJI • • • • Pałac Dożów (wł. Kolejne istotne zmiany zostały wprowadzone w okresie od 1309 do 1424 r. Odbudowa podjął się Antonio Rizzo. Prace nad jego budową doża Francesco Foscari powierzył Bartolomeowi i Giovanniemu Buonom w 1438 r. podczas pożaru. rozpoczęto dobudowę gmachu Wielkiej Rady (Maggior Consiglio). Pracę Rizzo kontynuowali architekci: Pietro Lombardo. Nowy budynek uzyskał fasadę z dwukondygnacyjnymi. Obecnie w portalu znajdują się tylko kopie rzeźb. ażurowymi arkadami. Palazzo Ducale) – gotycka siedziba władców i rządu Wenecji. Jego dziełem są także schody Gigantów (Scala dei Giganti) znajdujące się na dziedzińcu. oryginały zostały zniszczone w 1797 przez mistrza kamieniarskiego na polecenie Napoleona (ocalała tylko głowa doży. Pierwsza budowla powstała na miejscu bizantyjskiego zamku w 814 r. polecił zbudować osobny budynek tzw.). do którego przeprowadzono wyższych rangą urzędników).Scarpagnino oraz Bartolomeo Manapola (ok. naprzeciw głównego wejścia. Prace ukończono w 1442 w gotyckim stylu flamboyant. wzdłuż wybrzeża. Uroczyste poświęcenie odbyło się w 1419 a już trzy lata później rozpoczęły się prace nad przedłużeniem budynku w głąb Piazzetty. Marka. Doża Sebastian Ziani wprowadził wiele radykalnych zmian. była wielokrotnie rozbudowywana i przebudowywana. Zniszczył ją pożar wywołany podczas powstania przeciwko doży w 976. W 1340 r. Starej Prokuracji przy placu św. Marce evangelista meus Pokój tobie Marku.. Nad wejściem umieszczono postać doży klęczącego przed lwem (na stronach księgi są widoczne słowa: Pax tibi.

Figury nad portalem (słabo widoczne niestety) przedstawiają chrzest Chlodwika. Ten główny portal został poświęcony świętej Marii. .PORTAL GŁÓWNY W REIMS • Fragment środkowego tympanonu z rozetą.

Poszczególne postaci różnią się między sobą nie tylko ułożeniem ciała. Przez zbliżenie rzeźby do zwykłego życia ludzi artyści chcieli by sztuka oddziaływała w sposób bardziej bezpośredni. ale także rysami twarzy. ale przypominają także zwykłych ludzi. Wyrzeźbione z lipowego drewna figury nie tylko ilustrują konkretne sytuacje zaczerpnięte z Pisma Świętego. sugestywny. podobnie zwierzę symbolizowało całą faunę. . zwykle nie był to konkretny człowiek. Wspaniałym przykładem rzeźby gotyckiej jest ołtarz Wita Stwosza w krakowskim kościele Mariackim. Poza tym rzeźby gotyckie są bardziej realistyczne. w gotyckiej katedrze rzeźba zaczyna pełnić funkcje bardziej samodzielne. W stylu romańskim jeśli rzeźbiono postać człowieka. lecz symbol ukazujący wszystkich ludzi.GRUPA ZWIASTOWANIA I NAWIEDZENIA W REIMS • Piękne Madonny Niebywale rozwija się w okresie gotyku rzeźba. Rzeźba gotycka jest natomiast zindywidualizowana. chodzących po ulicach ówczesnych miast. W kościołach romańskich rzeźby były całkowicie podporządkowane architekturze.

ECCLESIA I SYNAGOGA Z KATEDRY W SZTRASBURGU • ??? .

FILAR ANIELSKI Z KATEDRY W SZTRASBURGU • W rzeźbie średniowiecznej postacie aniołów podporządkowane są ściśle architekturze (filar anielski w katedrze w Strassburgu .

pochodząca z XIII wieku. świętego Stefana Węgierskiego. że jest to jakiś władca niemiecki. czy świętego Jerzego. znajdująca się w katedrze w Bambergu. Przyjęto zatem wersję.JEŹDZIEC Z BAMBERGU • Jeździec bamberski ( niem. Der Bamberger Reiter) jest to kamienna rzeźba przedstawiająca konnego mężczyznę. Jest to pierwszy od czasów antycznych monumentałny posąg konny. kogo przedstawia: królów Niemiec Konrada III albo Henryka I Ptasznika. • . Trwa spór.

Każde z dwóch skrzydeł tych drzwi zawiera po 14 pól uszeregowanych w dwu kolumnach. Reliefy fontanny na placu katedralnym w Perugii wykonane zostały wspólnie z ojcem (1278). w odlewie w r. rzeźbiarz włoski. zm.w dolnych alegorie cnót. Na jego twórczość miał wpływ Giotto. kilkoma istoonymi postaciami. W górnych dwudziestu są sceny z życia Jana Chrzciciela . Były one w modelu gotowe w r. Twórca tzw. pierwszych drzwi brązowych florenckiego Baptysterium. który jest uważany również za jego nauczyciela.NICOLA PISANO. w Pizie ok. 1336. Wykonał kilka prac wspólnie ze swym ojcem Nicolą. W samych scenach artysta wypowiada się niesłychanie zwięźle i lapidarnie. Sceny mieszczą się w gotyckich czworoliściach powstałych przez dodanie półkoli pośrodku boków kwadratu. 1319). Pierwszym przykładem samodzielnej twórczości jest "Madonna" z kości słoniowej znajdująca się w katedrze w Pizie. teren akcji zaznacza niemal symbolicznie.1330. 1245-1248. • • . w Sienie ok. AMBONA BAPTYSTERIUM W PIZIE • Giovanni Pisano (ur.

indywidualizacja postaci. Tworzył we Francji w okresie późnego gotyku. figura Mojżesza i fragmenty Kalwarii (ok. rzeźby portalu zachodniego . Stamtąd pochodzą wszystkie jego znane prace: nagrobek Filipa Śmiałego z procesją 40 płaczących figur (od 1385. Wywarł silny wpływ na malarstwo i rzeźbę północnej Europy. Filipa Śmiałego ze św.podobizny NMP z Dzieciątkiem. Janem Chrzcicielem i Małgorzaty Flandryjskiej ze św. Od 1385 w służbie króla Burgundii. 1345-1405). portetowe ujęcia głów i monumentalizm. Katarzyną (po 1391). Rzeźby Slutera cechuje wnikliwa obserwacja. m. ukończony po śmierci Slutera). 1400). Filipa Śmiałego . in. . rzeźbiarz niderlandzki. dekoracja studni.CLAUS SLUTER STUDNIA MOJRZESZA • Sluter Claus (ok.współtwórca mauzoleum dynastii w kartuzji w Champmol koło Dijon.

Wpływ Mikołaja z Lejdy widoczny jest wyraźnie w drugiej połowie XV wieku w południowych Niemczech i Austrii. Jednym z najsłynniejszych dzieł jest portal kancelarii Ratusza w Strasburgu. Mikołaj z Lejdy wprowadził do sztuki środki analitycznego naturalizmu. Artysta ten wytworzył swój własny indywidualny styl odznaczający się wnikliwą obserwacją natury.MIKOŁAJZ LEJDY AUTOPORTRET • Mikołaj z Lejdy urodził się w Gondorf nad Mozelą. Mikołaj z Lejdy zdołał wykonać tylko płytę nagrobną z leżąca postacią władcy w kapłańskich szatach (dziś w katedrze wiedeńskiej). Chrystus przedstawiony został tu jako wycieńczony. tak rzadką dla średniowiecza. W 1467 roku Mikołaj przybył do Wiednia na wezwanie cesarza Fryderyka III. który zamówił u niego pomnik nagrobny. W dziele tym Mikołaj z Lejdy po raz pierwszy w rzeźbie północnoniemieckiej wyraził temat Zbawiciela na krzyżu za pomocą konsekwentnie stosowanych środków naturalizmu niderlandzkiego. Najprawdopodobniej artysta mieszkał w Trewirze a potem w Strasburgu gdzie działał w latach 1463-1467. zachowany fragmentarycznie w różnych muzeach. Jednak o przełomowym charakterze jego twórczości świadczy najlepiej inne dzieło. Wczesne dzieła to miedzy innymi: pomnik nagrobny arcybiskupa von Sierka w Trewirze oraz epitafium kanonika Busnanga w katedrze Strasburskiej. Jest to fragment rzeczywistości. O niezwykłym artyzmie tego rzeźbiarza świadczy niewielkie choć znaczące dzieło. . Jego umęczone i wyniszczone ciało przemawia do nas i uzmysławia ogrom Jego cierpienia. mianowicie krucyfiks z cmentarza w Baden-Baden. Konrada Sifera czy Hansa Hammera. Przykładem jest twórczość Wita Stwosza. Jest to postać zamyślonego mężczyzny. Wywarło to decydujący wpływ na rzeźbę górnoreńską i wyznaczyło dalsze kierunki poszukiwań najważniejszym środowiskom rzeźbiarskim w całej Europie środkowej. tak zwany „Autoportret”. Dzieła Mikołaja z Lejdy cechuje finezja detalu. Jörga Syrlina Starszego. Portal pomyślany był jako łuk triumfalny głoszący chwalę Strasburga eksponując tarcze z Herami rożnych instytucji. Pracował także w Wiedniu. zadziwiający realizm oraz psychologiczna głębia przedstawianych postaci. ok. który naturalnym gestem opiera głowę na dłoni. konający człowiek. wypracowane przez malarzy niderlandzkich XV wieku i połączył je z ekspresją form łamanych . roku 1430. Jana z Akwizgranu.

Dalsze dzieła to ambona Antona Pilgrama. znajdująca się w północnej nawie (na obu dziełach można też podziwiać autoportrerty artysty (SŁABE FOTO) . która powstała około roku 1500 i podstawa organów (1513). również autorstwa tego budowniczego (1513).GROBOWIEC CESARZA FRYDERYKA III • Jednym z tych wartościowych dzieł jest grobowiec cesarza Fryderyka III wykonany z czerwonego marmuru według projektu Niclasa Gerhaerta van Leydena w latach 1467 do 1513.

a central part of pentaptych with the Virgin Mary Coronation scene — the church in Sankt Wolfgang (Austria) . Wolfgang Altar.MICHAEL PACHER OŁTARZ W SANKT WOLFGANG • Michael Pacher. 1479–81. St.

Inny autoportret Pilgriama znajduje się u podstawy ambony wykonanej z piaskowca w latach 1514-1515. Augustyna. Na gotyckich schodach prowadzących na ambonę. Ambona Capistran. W katakumbach. symbol dobra. zwanych także kryptami. Franciszek Johannes Capestrano. przybył do Wiednia w 1451 roku. stanowi kolejny przykład architektury gotyckiej. ich serca znajdujemy w kaplicy Loretto o św. . złożono wnętrzności wielu Habsburgów.ANTON PILGRAM AMBONA KATEDRY W WIEDNIU • Antoni Pilgrim upamiętnił się umieszczając swe popiersie przy późno-gotyckiej podstawie organów. wyrzeźbiono ropuchy i jaszczurki. wzniesiona w 130 roku. a ich ciała spoczywają w kościele Kapucynów. aby wziąć udział w krucjacie przeciwko Turkom. symbole zła powstrzymywane przez psa.

. które Biedaczyna z Asyżu otrzymał na Górze Alvernii 14 lub 15 września 1224 roku. jeden z elementów duchowości minoryckiej. FRANCISZKA W ASYŻU UKRZYŻOWANIE I MAIESTA ZE ŚW FRANCISZKIEM • Święty przedstawiany jest w brązowym habicie franciszkańskim z kapturem. Franciszka w otoczeniu zwierząt. przepasany białym sznurem z trzema węzłami symbolizującymi trzy składane przez braci mniejszych śluby: posłuszeństwa. rękami i stopami – to tzw. stygmaty. ze względu na braterstwo stworzeń. ubóstwa i czystości. Na wielu wizerunkach Franciszek trzyma w ręku krucyfiks. a u jego stóp znajduje się czaszka – symbole pokuty i umartwienia. Artyści niejednokrotnie ukazują świętego z przebitym bokiem.CIMABUE FRESKI W BAZYLICE ŚW. Współcześni artyści lubią przedstawiać św.

FRANCISZKA GIOTTO Innocenty III zatwierdza regułę franciszkańską (fresk Giotta) Franciszek przed sułtanem w Egipcie (fresk Giotta) Pierwsza szopka w Greccio (fresk Giotta) .FRESKI Z BAZYLIKI ŚW.

. z których najsłynniejsza to ołtarz Maesta w jego rodzinnym mieście – Sienie .DUCCIO. MAESTA • Duccio obok Giotto uznawany jest za jednego z dwóch ojców malarstwa ..

u góry w ostrych łukach czarnoskrzydłe postacie cherubinów otaczające gołębicę (symbol Ducha Świętego). namalowane w 1333 roku. w której Archanioł Gabriel pozdrawia Najświętszą Marię Pannę. przedstawiciela szkoły sieneńskej. W ułożeniu postaci czujemy lęk i pokorę. Sylwetki wyłaniają się ze złotego tła. zachwyca umiejętność wkomponowania postaci w kształt kwatery ołtarza (skrzydła Archanioła Gabriela pod łukiem w lewej części obrazu oraz postać Marii pod prawym łukiem). przedstawia scenę. W centralnej części obrazu wazon z białymi liliami (to symbol dziewictwa). symbol pokoju. 1284–1344). Jest zaskoczona.SIMONE MARTINI ZWIASTOWANIE • Zwiastowanie" Simone Martiniego (ok. . Prawa ręka podkreśla wypowiadane zdanie. W lewej ręce trzyma gałązkę oliwną. Możemy odczytać jego słowa: Ave gratia plena. Płaszczyzna obrazu przypomina dekoracyjne dzieło złotnika. Maria przerwała czytanie. Wychylone lewe ramię i gest obciągania szaty sprawiają wrażenie ruchu obronnego.

Kříže) znajdująca się w Wielkiej Wieży (Velká věž) z bogatym. 2200 szlifowanych kamieni oraz 129 (początkowo 130) obrazów tablicowych Mistrza Teodoryka.) Główną atrakcją turystyczną i najcenniejszą częścią zamku jest kaplica Świętego Krzyża (kaple sv. przypominającym bizantyjskie . wystrojem wnętrza (zdobi je ok. . KRZYŻA W KARLSTEJN • TEODORYK MISTRZ . Teodoryk z Pragi (XIV w.MISTRZ TEODORYK . DEKORACJA KAPLICY ŚW. nadwornego malarza Karola IV.

nagie ciała itp. . Nie można wykluczyć. Inny malarz musiał wykonać podmalówki w Koronacji charakterystycznymi pociągnięciami pędzla a inny nałożyć cienkie warstwy bieli w Zaśnięciu. Żaden z nich prawdopodobnie nie ominąłby podmalowania karnacji w obrazach pasyjnych.MISTRZ Z TRZEBONI ZŁOŻENIE DO GROBU I ZMARTWYCHWSTANIE • • Tutaj różnice z pewnością są związane z udziałem różnych wykonawców. twarze. że malarze specjalizowali się w poszczególnych motywach jak draperie.

van der Weyden. w Tournai prowadził dużą pracownię. jeden z twórców niderlandzkiej szkoły malarskiej. utożsamiany z Mistrzem z Flémalle (ok. tematy religijne osadzał we współczesnych mieszczańskich wnętrzach. 13781444) malarz flamandzki. in.ROBERT CAMPIN OŁTARZ MERODE • CAMPIN Robert . obrazy ołtarzowe. której uczniami byli m. przypisuje mu się Ołtarz Merode (Zwiastowanie. • . dziś w Metropolitan Museum w Nowym Jorku). malował gł. J. Para małżonków). zw. Mistrz z Tournai. Daret i R. zachowały się jego portrety (Otyły mężczyzna.

szczególnie malarstwa portretowego. W jego twórczości widzimy dążenie do przedstawienia rzeczywistości przez np. wykonany prawdopodobnie z bratem Hubertem. Współpracował ze swym bratem Hubertem (zm. Uważany za jednego z twórców nowożytnego malarstwa. Malarstwa uczył go prawdopodobnie jego brat. zastosowanie perspektywy powietrznej. Również uważany za inicjatora wczesnego renesansu. Przedstawiciel piętnastowiecznego realizmu niderlandzkiego. W jego twórczości znajdujemy liczne obrazy religijne. Bawona w Gandawie. zwany także Ołtarzem Baranka Mistycznego (1432) Madonna kanclerza Rolina (w Luwrze) (ok. 1435) Madonna kanonika van der Paele (w Muzeum w Brugii) (1436) Portret Giovanniego Arnolfini (1433) • • • • • • • • . Jana Bawarskiego. 1426).malarz niderlandzki. W latach 1422-1424 był na służbie księcia Holandii. Jako jeden z pierwszych malarzy europejskich XV wieku zaczął stosować technikę olejną w swoich obrazach . portrety. Najsłynniejsze obrazy Jana van Eycka: Portret małżonków Arnolfini (1434) The National Gallery w Londynie Tryptyk ołtarzowy z katedry Św.nie mieszając jednak farb na palecie lecz przez nakładanie laserunków.JAN VAN EYCK : OŁTARZ ADORACJI BARANKA. MAŁŻEŃSTWO ARNOLFINICH • • Jan van Eyck (ok. miniatury. księcia Burgundii. Hubert van Eyck. W roku 1425 został nadwornym malarzem Filipa Dobrego. 1390-1441) .

van der (1399 lub 1400-1464). malarz niderlandzki. pozostając w sferze surowej duchowości gotyckiej. van Eycka i R. ZDJĘCIE Z KRZYŻA. Campina. Jeden z czołowych przedstawicieli późnego gotyku. Główne źródło inspiracji stanowiła dlań twórczość J. . u którego kształcił się w Tournai (1427-1432) nie przejął jednak humanistycznych treści od swoich mistrzów.ROGER VAN DER WEYDEN. ZŁOŻENIE DO GROBU • Weyden Rogier. Roger.

pozostało w mariackiej świątyni. Znaleziony pod pokładem tryptyk ze sceną Sądu Ostatecznego przekazany został do kościoła Najświętszej Marii Panny.G. Atrybucja ta została uznana i ugruntowana przez współczesnych badaczy twórczości artysty. Tiedemanna Valandta i Henryka Niderhoffa. dzieło wówczas dla gdańszczan anonimowe .Hotho ustalił autorstwo Memlinga. Pomimo protestów Medyceuszy i poszkodowanego w tej historii Portinariego. który dowodził karawelą „Piotr z Gdańska” zdobył galeon z cennym ładunkiem. Na podstawie częściowo widocznego na ołtarzu napisu łączono je później z nazwiskiem van Eyck. Po drodze do Italii miał zawinąć do jednego z angielskich portów. Przywiezione do macierzystego portu łupy podzielił między załogę i współwłaścicieli karaweli: Jana Sidinghusena. kierującego brugijską filią banku Medyceuszy. ukończony został w 1471 roku. Dopiero w 1843 roku H. mimo poparcia księcia Burgundii Karola Śmiałego i papieża Sykstusa IV. W czasie trwającej wówczas wojny angielsko hanzeatyckiej został wyekspediowany z Brugii wraz z towarami kupieckimi na burgunckim galeonie „Św. . Jerzego. Umieszczono go na filarze obok kaplicy św. nigdy nie dotarł do celu. już po objęciu tego stanowiska przez Tomaso Portinariego. Mateusz” wydzierżawionym przez Portinariego. W ciągu następnych stuleci wielokrotnie podejmowano próby przypisania tryptyku innym wielkim mistrzom niderlandzkim. 27 kwietnia 1473 roku biorący udział w blokadzie wybrzeży Anglii gdański kapitan Paweł Beneke.HANS MEMLING SĄD OSTATECZNY • Ołtarz zamówiony w 1465 roku przez Angelo Taniego. Przeznaczony dla kościoła Badia Fiesolana we Florencji.

1476 zamówionego przez rodzinę Portinarich i ofiarowanego do kościoła S. Maria Nuova we Florencji. stopniowanie barw. malarz niderlandzki. Artysta przedstawił postacie ludzkie naturalnej wielkości.HUGON VAN DER GOES OŁTARZ PORTINARICH • Goes Hugo van der (ok. W głównej scenie artysta odrzucił narracyjną zasadę przedstawiania i rozmieścił postacie jak na scenie teatru. Nowatorstwo polega na silnym wrażeniu przestrzeni osiągniętym przez układ linii perspektywicznych. Twórczość zrekonstruowana na podstawie archiwaliów dotyczących jego arcydzieła . . potężnego tryptyku (249 x 574 cm) stanowiącego gloryfikację narodzin Chrystusa. żaden z jego obrazów nie jest sygnowany. co stanowi wyjątek w ówczesnym malarstwie. 1440-1482). działał głównie w Gandawie.Ołtarza Portinarich z ok. jeden z głównych przedstawicieli malarstwa późnogotyckiego. centrum grupy stanowi postać leżącego Dzieciątka promieniującego nimbem świętości.

a także obrazy z różnych warsztatów malarskich działających w tych krajach wykazują znaczne odmiany. a także sceny z życia świętych i męczenników za wiarę. Różnice te przez malarzy epoki romańskiej na ogół były pomijane. proporcjami ciała. wkracza życie codzienne. lecz na desce (tzw. Zaczęły się jednak pojawiać także obrazy o tematyce całkiem świeckiej.co więcej . różnorodność sztuki. Polski. często swojskim otoczeniu. Pierwszą cechą odróżniającą malarstwo gotyckie od romańskiego jest usiłowanie pokazania człowieka takim. podobnie jak w gotyckiej rzeźbie. Tylko w scenach opisywanych w Starym i Nowym Testamencie jako dziejące się na ziemi pokazywali czasem jakieś drzewko. jaki jest naprawdę. lecz takie jakich wówczas naprawdę używano tutaj więc. lecz . obraz tablicowy) farbami temperowymi. Malarze romańscy ukazując swoje boskie istoty widzieli je "królujące w niebie". który ich otacza. W obrazach gotyckich. Wiemy. zdają się mniej oddalone i niedosiężne. np. sprzęt. nabierają cech ludzkich. w okresie gotyku po raz pierwszy w dziejach rozpowszechnił się obraz niezależny. górkę. pokazywane w zwykłym. w odpowiedniej gestykulacji starają się ukazywać prawdziwe przeżycia człowieka: radość. umieszczany na ścianach kościoła. Ale były naturalnie i podobieństwa pozwalające zaliczyć wszystkie te dzieła do wspólnego stylu gotyckiego. rysami twarzy. Czech. Niemiec. w jakimś wnętrzu lub pośród przyrody.PIETA Z AVINIONU • Prócz obrazów nierozerwalnie związanych z ołtarzem. Tematami obrazów gotyckich były nadal przede wszystkim sceny z Nowego Testamentu: życie Chrystusa. złote tło wypierane jest stopniowo przez pejzaż o rodzimej roślinności lub wnętrze wyposażone w sprzęty i przedmioty bynajmniej nie wymyślone. strach. często w otoczeniu aniołów. I wreszcie: człowiek rzeczywisty zawsze "gdzieś się znajduje". rozpacz. których barwniki rozprowadzane były na ogół białkiem kurzego jaja. zajmuje nieco miejsca w przestrzeni. postaci na ich obrazach zyskują trójwymiarowość. czasem w inny sposób ozdobionym tle. w miarę budzącego się zainteresowania malarzy światem. budynek. Malarstwo różnych krajów.. Dzięki opanowaniu przez malarzy gotyku podstaw techniki światłocienia. . jak to czyni się dzisiaj. Malarze gotyku nie tylko je uwzględniają. gniew. niekiedy złotym. sprawiając wrażenie jakby występowały z tła. często swojskim otoczeniu. Na tych różnicach polega właśnie bogactwo. Marii. Obraz taki malowano nie na płótnie.. Francji. Malarze czasów romańskich nie posiedli jeszcze wprawy w ukazywaniu tej przestrzenności. że ludzie różnią się między sobą figurą. zawsze "coś go otacza". nabierają cech ludzkich.w wyrazie twarzy. a postacie z kart Nowego Testamentu. że postać człowieka jest trójwymiarowa. Cóż jeszcze wiemy o człowieku? To na przykład. Umieszczali więc Boga i świętych na pustym.

GOTYCKIE KOŚCIOŁY WROCŁAWIA .

zaś w nawach bocznych sklepienia trójdzielne.dolny kościół św. Projektantem był najprawdopodobniej wymieniany jako dworski budowniczy Henryka. występujących natomiast w krajach zachodnich. co jest unikatowe przy tej skali obiektu . Czteroprzęsłowe prezbiterium zakończone jest trójbocznie. KRZYŻA WE WROCŁAWIU • Kolegiata powstała z fundacji księcia Henryka Probusa jako wotum po zakończeniu sporu z biskupem Tomaszem II od 1288 do połowy XIV wieku. Trzy nawy tworzą halę. Wnętrze budowli podzielone jest sklepieniami na dwie kondygnacje. wprowadzając w nawie środkowej sklepienia na polach podwójnej długości.KOŚCIÓŁ ŚW. zaś w później ukończonej górnej zrezygnowano z co drugiego filara. Bardzo wysoki dwukondygnacyjny ceglany kościół halowy posiada szereg rozwiązań rzadko spotykanych w architekturze polskiego gotyku . Bartłomieja i górny właściwy św. przy czym dolna kondygnacja posiada wyłącznie sklepienia krzyżowo-żebrowe. Dwie wieże (tylko południowa w pełni ukończona) znajdują się w narożach między halą a transeptem. analogiczne zakończenia posiada transept o tej samej rozpiętości sklepień. powtarzający prawie całkowicie jego rzut. mistrz Wiland. Na południowej wieży zachował się gotycki hełm z 1477 . Krzyża.

W przyziemiu wieży znajduje się bogato zdobiona późnogotycka kamienna chrzcielnica z XV wieku.KOŚCIÓŁ NMP NA PIASKU WE WROCŁAWIU • Kościół Najświętszej Marii Panny na Piasku we Wrocławiu (niem. Augustyna położony na odrzańskiej wyspie Piasek. Od frontu zaplanowano dwie wieże. . połowie XII wieku i ukończone przed 1148 (wedle niektórych źródeł już w 1133). Kirche Unser lieben Frau auf dem Sande) . Z początkowej romańskiej świątyni pozostały natomiast nieliczne spolia. według planów mistrza Pieszki. ale ukończono tylko południową (w 1430). Nie wyodrębnione w bryle prezbiterium na przedłużeniu nawy środkowej (pierwotnie oddzielone przez lektorium) otrzymało zakończenie czworoboczne. Nad nawą środkową liczącą łącznie z prezbiterium sześć przęseł zbudowano sklepienia gwiaździste. Łacińskie wezwanie kościoła brzmi Sancta Maria in Arena. Sam kościół i klasztor zostały prawdopodobnie ufundowane wojewodę Piotra Włosta. Nawy boczne przykryto sklepieniami trójdzielnymi o dziewięciu tarczach w każdym przęśle.klasztorny kościół pokanonicki-Kanoników Regularnych św. Sklepienia wykonano w latach 1386-1395. jego żonę Marię i ich syna Świętosława w 1.in. W miejscu tej pierwotnej romańskiej świątyni wzniesiono od 1334-75 nową gotycką trójnawową halę bez transeptu m. co dało gęsty rytm przypór w elewacji. a sięgające zakończenia prezbiterium nawy boczne są zamknięte trójbocznie.

W 1270 ukończono korpus kościoła. zbudowano w miejsce dotychczasowego nowe. . Około 1250 rozpoczęto odbudowę kościoła.KOŚCIÓŁ ŚW. brata Piotra Włosta. ufundowany być może przez Bogusława. WOJCIECHA WE WROCŁAWIU • Kościół św. w 1359 ukończono wieżę. Wojciecha we Wrocławiu. wielobocznie zamknięte prezbiterium. jako jednonawowy budynek z transeptem. już w stylu gotyckim. powstał na początku XII wieku i został poświęcony w 1112 świętemu Wojciechowi przez biskupa Żyrosława. Pierwotnie zbudowany na tym miejscu romański kościół. w początku XIV w.

Po pożarze z 8 maja 1342 zdecydowano się zbudować nowy. . a przedłużone nawy boczne przy nim trójdzielnie. MARII MAGDALENY WE WROCŁAWIU • Kościół św.KOŚCIÓŁ ŚW. łęki przyporowe znajdują się wysoko.przedstawienie Chrystusa i Marii. powstał w latach 1242-1248.. zapewne w romańsko-gotyckim stylu przejściowym. zwłaszcza zaś szersze przęsła wzniesionego przez mistrza Pieszkę prezbiterium.gotycki kościół. prezbiterium gwiaździście. Inicjatorem wniesienia świątyni był biskup Wawrzyniec. Kolejny kościół. W XV wieku ukończono wieże . zaś w 1447 kolejną . Pierwszy kościół w tym miejscu powstał już pod koniec XI . Bazylikowy kościół bez transeptu posiada sześcioprzęsłową nawę oraz prosto zamknięte prezbiterium bez obejścia. Od północy przylega do prezbiterium dwukondygnacyjna zakrystia. wzniesiono otaczające kościół kaplice. który powstał w latach 13421362 i poza górnymi kondygnacjami wież uzyskał współczesny kształt. ponad dachami naw bocznych. W XV i XVI w. W portalu głównym umieszczono wykonaną w 1440 rzeźbę przedstawiającą patronkę kościoła. większy. Ogólny kształt architektoniczny kościoła jest zapewne echem ukończonej w tym okresie katedry. w 1546 przeniesiono tu romański portal główny z wyburzonego kościoła opackiego na Ołbinie i wmurowano w elewację południową (z 3 ćwierci XIII w. Nawy sklepione są krzyżowo-żebrowo. późnogotycki już kościół wykorzystujący wiele starszych fragmentów.piotr Włostowic).w 1459 po raz pierwszy wzmiankowano Mostek Czarownic (Pokutnic). Marii Magdaleny we Wrocławiu .

a 19 listopada 1257 kościół został konsekrowany już pod imieniem św. Najświętszej Marii Panny (budowniczy Otto z Nysy). Same nawy nakryte są prostymi sklepieniami krzyżowymi. początkowo pod wezwaniem św. w 1384 kaplica pw. Prezbiterium kościoła wydzielone jest jedynie we wnętrzu wydatnymi gurtami. pod dachami naw bocznych. Nawy boczne przedłużone są do końca prezbiterium i zakończone są analogicznie do niego. Łęki przyporowe odprowadzające siły ze sklepień nawy głównej umieszczone są nisko. Elżbiety we Wrocławiu.KOŚCIÓŁ ŚW.Pierwszy w tym miejscu kościół. a w 1253 przekazany przez Henryka III krzyżowcom z czerwoną gwiazdą jako kościół klasztorny[1]. nie tworząc zamkniętego ambitu. Wawrzyńca. Elżbiety.. . powstał prawdopodobnie jeszcze na początku XIII w. w systemie krakowskim. kończona w połowie XV w. przylegająca do kościoła od południa masywna. 31 marca 1252 wymieniono po raz pierwszy parafię św. pozbawiona przypór. ELŻBIETY WE WROCŁAWIU • Kościół św. Elżbiety[2]. nie wyodrębnia się w bryle i jest zamknięte trójbocznie. ceglano-kamienny w stylu romańskim.Obecny trójnawowy bazylikowy kościół ufundowany przez Bolesława III powstał od początku XIV wieku w stylu gotyku redukcyjnego.

nie przewyższające dachu wieże przylegają do prezbiterium na zakończeniu naw bocznych. pięcioprzęsłowym prezbiterium zakończonym pięciobocznie i przykrytym sklepieniem krzyżowym. Doroty i św. Powstał od 1350 jako trójnawowa. Wacław. DOROTY WE WROCŁAWIU • Kościół pw. późnogotycki kościół halowy. Stanisława. Wacława . Prezbiterium ukończono w 1381. św. Polskę i niemieckich osadników. Niskie. Dorota symbolizowali Czechy. Prezbiterium i nawy nakryte są osobnymi stromymi dachami (do dziś zachowała się średniowieczna więźba dachowa).pierwotnie klasztorny augustianów-eremitów. św. .KOŚCIÓŁ ŚW. Stanisław i św. bardzo wysoka hala z długim. żebra dzielą je na siedem tarcz). Ufundowany został dla upamiętnienia porozumienia o prawach do Śląska zawartego między Kazimierzem Wielkim a Karolem IV. później franciszkański. Patroni kościoła: św. W ukończonej w 1401 nawie głównej wykonano sklepienia gwiaździste. a w nawach bocznych sklepienia przeskokowe (każde przęsło otrzymało sklepienie podparte w pięciu wezgłowiach. św.

. położony przy dzisiejszej ulicy Świdnickiej. co jest rzadkie dla kościołów gotyckich. Ze sklepieniem gwiaździstym (prezbiterium) i trójpodporowym (nawy boczne). W następnych dziesięcioleciach kilkakrotnie jeszcze przebudowywany. Współczesna gotycka bryła kościoła z czerwonej cegły pochodzi z pierwszej połowy XV wieku. z trzema nawami. bazylikową.zakon ten kładł nacisk na śluby ubóstwa. a wieża w średniowieczu była oznaką dominacji.kaplicę) pod wezwaniem Bożego Ciała (Corpus Christi). W roku 1320 wspomina się już kościół (zamiennie . Kościół nie ma i nigdy nie miał głównej wieży. Kościół jest budowlą gotycką. jedna z trzech największych piętnastowiecznych w mieście.KOŚCIÓŁ BOŻEGO CIAŁA WE WROCŁAWIU • Kościół Bożego Ciała we Wrocławiu kościół byłego klasztoru joannitów. ale wymagane przez ówczesną regułę rycerskiego zakonu joannitów .

Anny w stylu barokowym wykonany z drewna w latach 1720-1725. sakramentarium w stylu gotyku z początku XV wieku. PIOTRA I PAWŁA W STRZEGOMIU • • Kościół parafialny pw św. ołtarz szkaplerzny z 1725 roku. płyty nagrobne z XVI i XVII wieku. Wewnątrz kościoła godne uwagi są późnogotycka chrzcielnica z XVI wieku. Olbrzymia nawa środkowa której długość wynosi 76 m dominuje w bryle kościoła. ambona renesansowa z 1592 roku.KOŚCIÓŁ ŚW. ołtarz św. Na dzwonnicy kościelnej znajduje się najstarszy. Piotra i Pawła [edytuj] Jest to jedna z największych i najbardziej spektakularnych budowli Dolnego Śląska. stale pracujący dzwon kościelny pochodzący z 1318 roku. a zbudowany jest z granitowego i bazaltowego kamienia łamanego oraz z cegły i piaskowca. Został on ufundowany przez ojca Przedbora z Widawy pod Krakowem. Jej budowę rozpoczęto w 1311 roku i trwała ona aż do połowy XV wieku. ołtarz św Krzyża z 1740 roku. Kościół ustawiony jest na planie krzyża. .

Dwukondygnacyjny korpus na planie wydłużonego prostokąta składa się w rzeczywistości z większej ilości budynków i przybudówek. Budowa ratusza trwała od połowy XIII w. aż po wiek XVI. Wieża o łącznej wysokości 67 m. Znajduje się w niej najstarszy w Polsce dzwon zegarowy z 1368. z biegiem czasu połączonych. niegdyś zapewne polichromowanym szczytem ze sterczynami. Od strony wschodniej ratusz posiada główną elewację z wykuszem kaplicy i bogato zdobionym. a pod nim średniowiecznym zegarem. Elewację południową zdobią trzy wykusze zdobione późnogotycką kamieniarką i nakryte miedzianymi hełmami. nakryta renesansowym hełmem. . Najstarszą częścią ratusza jest dawna izba sądowa wymurowana w wątku romańskim.RATUSZ WE WROCŁAWIU • Wrocławski ratusz – późnogotycki.

. gotycki budynek powstały etapami w ciągu XIII i XIV w. Pod koniec XIV w. .RATUSZ W TORUNIU • Ratusz w Toruniu Ratusz należy do wybitniejszych osiągnięć średniowiecznej architektury mieszczańskiej w Europie. miasto otrzymało od wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego przywilej budowyę ratusza. Powstał wtedy jednopiętrowy ratusz w kształcie czworoboku. przebudowany w XVII w. i odbudowany po zniszczeniach w XVIII w.

KOŚCIOŁY W KRAKOWIE .

XIV wW katedrze znajduje się też krucyfiks pochodzący z końca XIV w. była poświęcona św. Została ufundowana przez Kazimierza Odnowiciela. m. Drugą katedrę zaczęto budować za Bolesława II Śmiałego. nad filaretami międzynawowymi. wzniesionej etapami od roku 1320 do 1346 (prezbiterium z obejściem) oraz od 1346 do 1364 (korpus nawowy). nie wystającym poza obrys korpusu. We wnętrzu katedry. w 1434). jako trójnawową bazylikę z prostokątnym obejściem i zredukowanym transeptem. Najwcześniejsza. . stoją cztery posągi Ojców Kościoła: świętych Hieronima. sarkofagi królów Polski: Władysława II Jagiełły (zm. Kazimierza III Wielkiego. a po przeciwnej stronie. za rządów biskupów: Nankera. Grzegorza oraz Augustyna. Do ambitu i naw bocznych przylega wieniec kaplic. Katedrę otaczają trzy wieże. budowę kontynuował Władysław Herman (od niego jest nazywana "hermanowską"). Wacławowi.KATEDRA NA WAWELU • KATEDRA na Wawelu-Na miejscu obecnego kościoła gotyckiego istniały dwie katedry romańskie. Jest to słynący cudami krzyż świętej królowej Jadwigi. Jana Grota i Bodzanty. Władysława I Łokietka i Władysława III Warneńczyka. krypta św.in.in. Leonarda. Pozostałości kościoła św. dolna część krypty). Ambrożego.ceglanej. Za ołtarzem widoczne są fragmenty polichromii z II poł. Zachowało się z niej nieco więcej niż z pierwszej. pierwsza katedra tzw. a dokończył Bolesław III Krzywousty. Katedrę zbudowano w technice kamienno. Biskup krakowski Nanker rozpoczął budowę nowej katedry. chrobrowska. Gereona (m.

powstałe w roku 1477-1489. pierwsze i najbardziej znane z dzieł Wita Stwosza. Drewniany. W latach 1290-1300 wzniesiono częściowo na jego fundamentach kościół w stylu gotyckim. która miała miejsce w latach 1392-1397. We wnętrzu jest wielki.Według Długosza gotycki kościół został ufundowany przez biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża w latach 1221-1222 na miejscu drewnianej świątyni.KOŚCIÓŁ MARIACKI • Kościół Mariacki. dzieło mistrza Matiasa Heringka. późnogotycki ołtarz Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny. . późnogotycki hełm wieży północnej. Zburzono i wybudowano nowy kościół. Obecna bryła jest wynikiem przebudowy kościoła z typu halowego na bazylikowy.

Przez atrium trafiamy do refektarza najstarszej części klasztoru wzniesionej w XII w. znajduje się płyta nagrobna Filipa Buonacorsi dzieło Wita Stwosza. który pozostał do dziś. zaczęto przebudowywać ówczesny kościół podwyższając prezbiterium i nawę główną. Ta romańska budowla służyła pierwotnie jako klasztorny kościółek. We wschodnim skrzydle krużganków odnajdujemy wejście do kapitularza z gotyckim portalem z XIV w.KOŚCIÓŁ DOMINIKANÓW W KRAKOWIE • KOŚCIÓŁ I KLASZTOR ŚW. W II połowie XIV w. Wchodzimy przez neogotycką kruchtę z pięknym gotyckim portalem z ok. . 1400 r. nadając budowli układ bazylikowy. TRÓJCY W KRAKOWIE-Budowę tej gotyckiej świątyni rozpoczęli dominikanie najprawdopodobniej w 1241 r. Pod refektarzem znajduje się romańska krypta z przełomu XI-XII. W prezbiterium.

Mikołaj i Jan ukończyli prace w 1405. zastąpiono bazylikowym. murowanej świątyni. rozpoczęto w 1385. Szczyt fasady dobudowano dopiero ok. Pierwszy kościół był drewniany..w 1340 roku król Kazimierz III Wielki wybudował kościół ku czci Bożego Ciała. Czteroprzęsłowy korpus wybudowany jest w systemie filarowo-przyporowym. Budowę nowej.KOŚCIÓŁ BOŻEGO CIAŁA W KRAKOWIE • Kościół Bożego Ciała w Krakowie. . . 1500 a dzwonnicę w latach 1566 . Pod koniec lat 60-tych XIV wieku zmieniono wtedy też koncepcję wyglądu świątyni: pierwotnie planowany korpus halowy (wszystkie nawy równej wysokości). pięcioprzęsłowe prezbiterium zamyka pięć ścian ośmioboku. pozbawioną transeptu. Kościół Bożego Ciała jest wzniesioną z cegły i kamienia trójnawową budowlą bazylikową. Prace powierzono rodzinie Czipserów działającej na terenie Kazimierza.1582.

Pięcioprzęsłowe prezbiterium zakończone jest pięciobocznie.. Dokładna data rozpoczęcia budowy nie jest znana można przyjąć. bez transeptu. zakończono budowę kaplicy w. trójnawowa. Konsekracja prezbiterium nastąpiła w 1378 r. Świątynia nie posiada wieży (jedynie sygnaturkę). oryginalne sklepienie gwieździste.KOŚCIÓŁ ŚW. jest bazylikowa.Zbudowany został dla zakonu augustianów z fundacji Kazimierza Wielkiego (sprowadził zakonników z Pragi) ok. Katarzyny.nie wybudowano jednego z zaplanowanych przęseł. . Z kolei korpus nawowy jest tylko czteroprzęsłowy. że miało to miejsce na początku lat czterdziestych. wobec czego nie wykończono fasady zachodniej. budowę korpusu nawowego ukończono natomiast dopiero w 1426 r. W prezbiterium zachowało się późnogotyckie. W 1365 r. . KATARZYNY W KRAKOWIE • Kościół św. Doroty. połowy XIV w.

późnogotycki krucyfiks z ok. Pierwszy kościół z około połowy XIII w. W XIV w. powstał trzeci kościół. i 4. trójnawowa. w nawie głównej sześcio-. czwarty kościół w postaci trójnawowej hali z emporą w nawie północnej powstał w 3. 1510-20 . w nawach bocznych cztero-. ćwierci XIV w. • . dekorowane motywami maswerkowymi. W kościele zachowała się część gotyckiego wyposażenia wnętrza: drewniane dębowe stalle z początku XV w. Obecny. a w prezbiterium o ośmioramiennymi. Drugi kościół prawdopodobnie jednonawowy z wydłużonym prezbiterium i nieco szerszą nawą.rzeźba Chrystusa w grobie z okresu 13801400. którego kształt nie jest możliwy do dokładnego ustalenia. Jest to murowana z cegły. Wnętrze przekryte sklepieniami gwiaździstymi. asymetryczna hala bez wieży.. Przy jego budowie prawdopodobnie poszerzono prezbiterium do dzisiejszej szerokości przy zachowaniu dotychczasowej.KOŚCIOŁY NMP W TORUNIU • KOŚCIÓŁ NMP W TORUNU.

JANA W TORUNIU • ? .KOŚCIÓŁ ŚW.

1360.1379 mistrz murarski Henryk Ungeradin rozpoczął wznoszenie obecnego kościoła. Od 1485 przy budowie pracował architekt Hans Brandt. Początkowo w tym miejscu stał 6przęsłowy kościół o układzie bazylikowym z niską wieżą zbudowany w latach 1343 —ok.KOŚCIÓŁ MARIAACKI W GDAŃSKU • • Bazylika Mariacka w Gdańsku – kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. z jego udziałem wzniesiono korpus nawowy. Do 1447 ukończono część wschodnią. w latach 1452-66 podwyższono wieżę o 2 kondygnacje. Budowę ostatecznie ukończono po 1496 pod kierunkiem Henryka Haetzla. . który w latach 14991502 dokonał przesklepienia całego wnętrza. Pozostałościami po tym pierwotnym kościele są filary korpusu nawowego i 2 najniższe kondygnacje wieży.

piaskowiec. znajduje się w Muzeum Narodowym we Wrocławiu Auror nieznany Rzeźbiarz kształcący się we Fry-burgu Bryzgowijskim.NAGROBEK KSIĘCIA HENRYKA PRAWEGO WE WROCŁAWIU • • • • • • • Pochodzi z kolegiaty św. Krzyża we Wrocławiu ok.1300-1320 Mikryt. ślady złoceń. tempera. Strasburgu i Marburgu oraz artyści wykształce-ni w Nadrenii .

wykonany ok. .NAGROBEK KAZIMIERZA WIELKIEGO NA WAWELU • nagrobek króla Kazimierza Wielkiego w kształcie tumby z baldachimem. 1370-80 na Węgrzech z czerwonego marmuru • szczątki króla umieszczone w nowej trumnie pochowano na powrót w grobowcu fundacji Ludwika Węgierskiego.

Powstała ona około 1370 roku .PIETA Z LUBIĄŻA • Pieta znajdująca się obecnie w Muzeum Narodowym we Wrocławiu a pochodząca z Lubiąża.

XIV w. krucyfiks z kościoła Bożego Ciała we Wrocławiu • ozdobą zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie .KRUCYFIKS MISTYCZNY Z KOŚCIOŁA BOŻEGO CIAŁA WE WROCŁAWIU • Krucyfiks Mistyczny z kościoła Bożego Ciała we Wrocławiu • poł.

opoka polichromowana • Z kościoła św. Elżbiety we Wrocławiu • Obecnie Muzeum narodowe w Warszawie . Śląsk lub Czechy. ok. 1390.PIĘKNA MADONNA Z WROCŁAWIA • Piękna Madonna z Wrocławia.

1400 • Wapień polichromowany i złocony . ok.Rzeźba Pieta.PIETA Z KOŚCIOŁA NMP NA PIASKU • Wrocław. Muzeum Narodowe . z kościoła Panny Marii na Piasku we Wrocławiu. mistrz wrocławski.

1450 . Barbary we Wrocławiu (1447. BARBARY. zachowana tylko część środkowa w Muzeum Narodowym w Warszawie) Pochodzenie obrazu nieustalone. BARBARY • Anonimowy malarz zawdzięcza swe imię swemu głównemu dziełu: POLPITYKOWI ŚW. Obraz "Matki Boskiej z Dzieciątkiem w komnacie" malarz z pracowni Mistrza Wrocławskiego Poliptyku Świętej Barbary.OŁTARZ ŚWIĘTEJ BARBARY Z KOŚCIOŁA ŚW. ok. przeznaczonemu dla kościoła Św.

WIT STWOSZ OŁTARZ MARIACKI • Ołtarz Mariacki w Krakowie to inaczej Ołtarz zaśnięcia NMP .nastawa ołtarzowa wykonana w latach 1477-89 .

WIT STWOSZ KRUCYFIKS SLACKERA • KRUCYFIKS zamówiony u Wita Stwosza przez mincerza królewskiego Henryka Slackera (ok. 1491). Zarówno krzyż, jak i postać Chrystusa zostały wykonane w jednym bloku wapienia.

WIT STWOSZ NAGROBEK KAZIMIERZA JAGIELOŃCZYKA

• NAGROBEK KAZIMIERZA JAGIELLOŃCZYKA (1492, kaplica Świętokrzyska w katedrze krakowskiej) autor Wit Stwosz

TRON ŁASKI ZE ŚWIERZAWY
• obraz na desce Tron Łaski ucznia Mistrza z Koszatek • Muzeum Narodowe we Wrocławiu • sprzed 1350 r.

Symbole ewangelistów .

Krzyż grecki Krzyż łaciński Krzyż jerozolimski Krzyż papieski Krzyż patriarchalny Krzyż prawosławny Krzyż św. Andrzeja Krzyż Nerona .

lew 3. Św. lew. Św. krzyż T.Inni Święci : ATRYBUTY ŚWIĘTYCH Apostołowie: 1. Tomasz . Urszula .strój biskupa. Św. Salomea. strój księdza .wół 4.nożyce. oczy nabite na sztylet. Symbole Ewangelistów: 1. Andrzej .piersi na tacy lub w szczypcach. Erazm . Św. broda Rumcajsa 3. jabłko królewskie 31. Jan Chrzciciel . 40. Pawła. 30. Piotr . Agnieszka . czasem zamiast piersi . księga. 36. szyja przeszyta mieczem. Wit . nóż.mniszka z monstrancją 35. Stanisław . Wojciech .kapelusz kardynalski. biret. Pastorał z krzyżem greckim (+) . Łucja . Św. Scholastyka .piła 12.strój diakona.krata strój diakona.ucięta głowa. świnka. Św.jeleń 8. Św.z barankiem 2 korony. Florian . wiosło. kamienie. 13. 24. płomienie. Anastazja . Św. 14. Św.Dzieciątko Jezus na ramieniu.strzały 37. Św. Norbert . Jan .pojemniczek na perfumy. Św. 34.kątownik. pszczoły.trzyma koronę. Św. Paweł . 22.bułki.kajdany. 8. Marcin . Św.skrzyżowane świece. Grzegorz Wielki. Św. Św. Maciej (z toporem) wybrany na miejsce Judasza. Mateusz .kogut. Św. Św. 11.komża .pajęczyna.gwoździe lub ręce przygwożdżone do głowy. 8. Antoni Padewski . rana na nodze. Ojciec Kościoła.miecz 9. Krzysztof . kapelusz z muszlą. Krystyn . Św. Św. 4. Św.biskup 2. Ambroży. Marek .szewc 23. Antoni . Św.powój z kiszkami 7. 1. Św. kocioł. Szymon . Mateusz . krucyfiks.strój biskupa. Św. Elżbieta z Turyngii .klęczy przed Dzieciątkiem 21. 5. 9.oficer rzymski w zbroi gaszący wodą z szaflika pożar. 25. Św.Dominikanka z koroną cierniową.oczy na talerzu. miecz.strój biskupa . Maurycy . wskrzeszony Piotrowin. Dionizy . 6. W przedstawieniach występuje bardzo rzadko. Św. 15. Cyriak . Ojciec Kościoła. Św. 10. Św. Św. kielich i Komunia 3. Św. Św.łania.diabeł 5. Pantaleon .wieża. 4. Juda Tadeusz . aniołek szepcze do ucha. Św. Jakub Starszy . lilia.orzeł. figa. Św. Ojciec Kościoła. Św.smok na łańcuchu. Św. Agaton . Barbara . franciszkanin. Katarzyna . Św..Maczuga. kielich z wężem. Roch . Gertruda .smok 10. żebrak 13. Św. Hieronim .w skórze.strój pielgrzymi. Leonard .płaszcz gronostajowy 16. Wawrzyniec .bez brody. Św.papież z hostią 3.człowiek 2. Filip . Św. 7. pająk. 10.Zdarta skóra.strój biskupa. Idzi . stuła. Wincenty . Łukasz . 38. 7. Bartłomiej . Mikołaj . 14.Proporzec albo kij 5. Św. Ryta . 4. Augustyn .strzały 39.z koszyczkiem.1 lub 2 klucze. Zawsze z krzyżem.Dziecię Jezus na barkach 12. zastępowany jest przez Św.czarnoskóry rycerz 28. 27.szczypce z zębem. Św. z barankiem. Świętych Wspomożycieli: 1. Agata . Sebastian . Św. Maria Magdalena ..różaniec. Eustachy .szaty mnicha. Eligiusz .Krzyż Św. 3 złote kule. Św.5 gwiazd.skrzydlaty ze smokiem 29.korona cierniowa lub krzyż 2. 41.ukośny krzyż 2. Katarzyna Sieneńska . Św. Św. Św. Antoniego (laska kątowa T) 11. Apolonia . Św. Występuje w Sądzie Ostatecznym 19.miecz i koło 11.kątownik lub włócznia 13. Św. topór. Małgorzata . Św. Błażej .pies. Św. 17.palma i księga. 9. Feliks . występuje w grupie ukrzyżowania 6. Jakub Młodszy .6. Ojciec Kościoła.gołąb na księdze. Otylia . 20. Św. 33.zakonnica. Św. z pękiem kwiatów lub jednym kwiatem. Św. Jan . Św.grabie 18. Izydor . Św. halabarda. Św. Dorota . Jerzy . Michał Archanioł . Kajetan z Tieny .na koniu z płaszczem i żebrakiem 26. 32.młoteczek cyzelatorski 12. Jan Nepomucen . Św. Św. Św. cierń.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful