SZTUKA BIZANTYJSKA

HAGIA SOFIA

Hagia Sofia - kościół w Stambule. Świątynia bizantyjska, ufundowana przez Justyniana I Wielkiego, budowana od 23 lutego 532 do 27 grudnia 537. Była to już trzecia świątynia w tym miejscu. Świątynię zniszczoną w 532r. zbudował ponownie Justynian Wielki, według projektu architektów Izydora z Miletu i Antemiosa z Tralles. Kształt kościoła łączy w sobie cechy bazyliki i budowli na planie centralnym.

ARCHITEKTURA HAGIA SOFIA
• Kształt kościoła łączy w sobie cechy bazyliki i budowli na planie centralnym o wymiarach 70 m x 75 m. Centralna część nawy środkowej przykrywa olbrzymia kopuła o średnicy podstawy wynoszącej 31,2 m na krótszej osi, zaś 32,8 m na dłuższej. Wysokość od posadzki do najwyższego punktu kopuły to 55,6 m. Konstrukcja opiera się na czterech potężnych filarach umieszczonych w narożach kwadratu, oraz 107 kolumnach. W wyznaczony przez filary kwadrat zostało wpisane koło — plan podstawy kopuły. Obciążenia przenoszone są przez cztery pendentywy. Jest to rozwiązanie typowe dla architektury bizantyjskiej. Wszystkie wcześniejsze kopuły opierały się całym obwodem na masywnych murach. Wprowadzona innowacja wywołała iluzję zawieszenia kopuły w powietrzu. Od wschodu i zachodu do kopuły przylegają dwie mniejsze półkopuły przykrywające pozostałą powierzchnię nawy głównej. Jednocześnie wspierają one kopułę centralną. Filary wzmacniają dwie pary przypór zbudowane od południa i północy. Od zewnątrz kopuły zasłonięte są bębnami, w których umieszczono szeregi okien oświetlających wnętrze kościoła. Nad nawami bocznymi zbudowano empory otwarte do nawy głównej. Pod półkopułami nawy boczne od nawy głównej oddzielają półkoliste eksedry. Nawy przykryto sklepieniami krzyżowymi a kolumny połączono arkadami. Kościół poprzedzają dwa narteksy – wewnętrzny i zewnętrzny otwarty na atrium. Do budowy kościoła użyto wiele drogich materiałów. Posadzki i bazy kolumn wykonano z ciemnoszarego marmuru. Do wykonania kolumn zastosowano w większości zielony marmur. Od nawy głównej eskedry oddzielone są kolumnami z czerwonego porfiru będące elementami spolium. Wnętrze kopuły pokrywała złota mozaika a na pendentywach umieszczono wielkie postacie cherubinów. Bogate było także wyposażenie kościoła. W dniu 7 maja 558 kopuła zawaliła się podczas trzęsienia ziemi. Budowla została wzniesiona w szybkim tempie i na granicy wytrzymałości materiałów. Możliwe, że pośpiech spowodował zbyt szybkie obciążenie niewyschniętej zaprawy łączącej warstwy cegieł. Kopułę odbudował, jednocześnie ją podwyższając, Izydor Młodszy, bratanek Izydora z Miletu (prace zakończono w 563 r.). Wewnątrz kopuły umieszczono krzyż, który później zastąpił wizerunek Chrystusa. Więcej zmian wprowadziły przebudowy dokonane po przekształceniu kościoła w meczet. Dodano wtedy wysokie minarety i liczne mauzolea otaczające budowlę. Usunięto część mozaik i fresków a pozostałe zamalowano. Z okresu osmańskiego pochodzi również osiem drewnianych medalionów zawieszonych u podstawy kolumny. Są to doskonałe przykłady islamskiej kaligrafii. umieszczono na nich osiem imion: Allaha, Mahometa, czterech pierwszych kalifów: Abu Bakra, Umara, Uthmana i Alego oraz dwóch wnuków Mahometa: Hasana i Husajna. W XVI w. przywieziono z Miletu i ustawiono w świątyni dwa olbrzymie marmurowe naczynia, w których prawdopodobnie przechowywano oliwę do lamp. W 1934, gdy meczet przekształcono w muzeum, rozpoczęto prace związane z odsłonięciem pierwotnego wystroju budynku.

• •

Bardziej pewne wydaje się. W związku z tym Mustafa Kemal Atatürk w 1934 polecił aby świątynia. jednak za każdym razem szybko go remontowano. Turcy nie zniszczyli wnętrza. W tym samym roku Justynian I Wielki polecił inżynierowi i matematykowi Antemiuszowi z Tralles i architektowi Izydorowi z Miletu rozpocząć odbudowę. Po upadku imperium Osmańskiego Turcja stała się laicką republiką. bibliotek. że uczynił to jednak jego syn. Kolejnym ważnym wydarzeniem w historii Hagii Sofii był okres ikonoklazmu. które prowadził z aniołem. Kościół wkrótce spłonął w czasie zamieszek w 404 roku. W 415 podczas panowania Teodozjusza II powstała w tym miejscu nowa świątynia. w formie bazyliki o drewnianym stropie. cesarzowa Teodora. gdy — począwszy od 726 — z polecenia Leona III niszczono wizerunki Jezusa i Maryi. wdowa po Teofilu będąca wówczas regentką w imieniu syna. mihrab i minbar. cesarz Konstancjusz.HISTORIA HAGII SOFII • Według niezbyt pewnych źródeł pierwszy kościół (pod tym samym wezwaniem). Architekt Sinan dodał wówczas minarety. w 360 roku. fontann i innych obiektów. został zbudowany już podczas panowania Konstantyna Wielkiego. Zgodnie z opisem Prokopiusza z Cezarei cesarz brał czynny udział w planowaniu kościoła i rozwiązywaniu detali architektonicznych. została zmieniona w muzeum. Z czasem wokół świątyni powstawały kolejne budynki. Zgodnie z legendą cesarz czerpał inspiracje z rozmów. w 325 roku. Okres ten zakończyła na dobre. zaś otwierając kościół w 537 miał powiedzieć: "Salomonie! Prześcignąłem Cię!" (Νενίκηκά σε Σολομών! – Nenikeka se Solomon!). która znów została zniszczona podczas rewolty Nika 15 stycznia 532 roku. następnie zaś kościół wielokrotnie płonął. lecz wszystkie elementy chrześcijańskie zatynkowali. Michała III. zmieniając Ayasofię — jak ją wówczas nazwano — w meczet otoczony kompleksem grobowców. W 1453 sułtan Mehmed II Zdobywca po opanowaniu miasta miał wydać rozkaz aby Hagię Sofię natychmiast przekształcono w meczet. • • • • . Wszystko jednak było odchylone o 10° w kierunku południowym od pożądanej osi wskazującej położenie Mekki. która przez 916 lat służyła chrześcijanom. Kościół został ograbiony i zbezczeszczony w 1204 przez zachodnie rycerstwo podczas IV krucjaty. w 843. a przez 481 lat muzułmanom. W 558 roku kopuła kościoła zapadła się podczas trzęsienia ziemi.

. Maria i Jan pochylają się w stronę Chrystusa by wyprosić zbawienie dla ludzkości.Chrystus.Deesis Mozaika Deesis . Maria Panna i św.południowa empora .MOZAIKA DEESIS HAGIA SOFIA Hagia Sophia . Jan Chrzciciel Prodoromos (Zwiastun). Połowa XIII w.

w której widnieje inskrypcja "Pokój z Tobą.MOZAIKI FUNDACYJNE CESARZY Z HAGIA SOFIA Znajdująca się w wewnętrznym narteksie pochodząca z X w. Ja jestem światłością świata". mozaika przedstawiająca Jezusa Pantokratora. . Chrystus trzyma w rękach księgę. W medalionach po bokach Jezusa znajdują się wizerunki Najświętszej Marii Panny i anioła. u stóp którego klęczy cesarz Leon VI Filozof .

Maria siedzi na ławie. zaś lewą przytrzymuje Jezusa.MOZAIKI FUNDACYJNE HAGII SOFII CD… W sklepieniu głównej absydy wizerunek Matki Boskiej z Dzieciątkiem. który gestem ręki błogosławi. jej prawa dłoń spoczywa na prawym kolanie. . nogi trzyma na stołku.

oraz cesarzową Zoe trzymającą zwój.. gdy Zoe wychodziła ponownie za mąż .MOZAIKI HAGII CD.. Ciekawostką jest. Przedstawia Pantokratora z cesarzem Konstantynem IX Monomachem ofiarującego Jezusowi worek kosztowności po lewej.-CESARZOWA ZOE "Mozaika cesarzowej Zoe" z XI w. że twarz cesarza była dwukrotnie zmieniana. za każdym razem. znajduje się w południowej galerii.

Kościół wybudowano na planie ośmiokąta. a ukończył w 548 roku cesarz bizantyjski Justynian. Architekt nie jest znany.SAN VITALE W RAVENNIE Bazylika San Vitale. . Rawenna Jej budowę rozpoczął w roku 525 rzymski cesarz Teodoryk.

MOZAIKI CESARSKIE W KOŚĆIELE SAN VITALE W RAVENNIE Cesarzowa Teodora i jej orszak Cesarz Justynian I Wielki wśród dostojników Cesarzowa Teodora i jej orszak .

KOŚCIÓŁ SAN APOLLINARE NUOVO W połowie Via di Roma wznosi się bazylika Sant’Apollinare Nuovo zwana Nuovo dla odróżnienia od kościoła w Classe pod tym samym wezwaniem . . którzy zajmują trony przy końcu alei palm daktylowych.budowla z VI w. ufundowana przez Teodoryka.niosących dary dla Chrystusa i Maryi. z drugiej mężczyzn . port w Classe oraz miasto z górującym nad nim pałacem Teodoryka w tle. Wewnątrz kryją się najbardziej imponujące mozaiki w Rawennie: dwie z nich pokrywają całą długość nawy głównej po obu stronach i przedstawiają procesje męczenników . Niektóre fragmenty mozaiki dają wyobrażenie o dawnym wyglądzie Rawenny.z jednej strony kobiet.. np.

Rawenna Pałac Teodoryka . bazylika San Apollinare Nuovo. „Trzej Królowie”. 520. ok. mozaika w San Apolinare Nuovo .święte dziewice Procesja męczenników Autor nieznany.Mozaiki z San Apollinare Nuovo – VI w. mozaika.

Sant'Apollinare in Classe – bazylika znajdująca się w porcie Rawenny. Jeden z wczesnochrześcijańskich zabytków. .

Trzy owieczki uosabiają Piotra. Sewerus i Eklezjusz. W szczycie łuku ukazano Chrystusa oraz symbole ewangelistów. Mozaika w absydzie Z połowy VI wieku pochodzą mozaiki na sklepieniu apsydy oraz na większej części łuku triumfalnego. Apolinary. uczestniczących w Przemienieniu Pańskim na górze Tabor. Poniżej znajduje się w pozie oranta św.Mozaiki z San Apollinare de Classe w Rawennie – poł. Mozaika na sklepieniu apsydy prezentuje bogatą ikonografię. Św. Dwanaście owieczek symbolizuje dwunastu apostołów. ale wychodzące z Jerozolimy i Betlejem. te znajdujące się między oknami oraz w dolnej części arkady są późniejsze. Ursus. W centrum przedstawiony jest na tle rozgwieżdżonego nieba krzyż w typie crux gemmata. z głową Chrystusa na przecięciu ramion. Jego identyfikację umożliwia inskrypcja: SANCTUS APOLENARIS. VI w. Między oknami apsydy stoją biskupi: Ursicinus. Jana i Jakuba. Mozaika na łuku także przedstawia owieczki. Apolinary – patron kościoła i pierwszy biskup Rawenny. Powyżej spomiędzy chmur wychyla się ręka Boga. a u dołu archaniołów z VII wieku: Michała i Gabriela. a po bokach stoją Mojżesz i Eliasz. Fragment mozaiki z absydy .

Wzniesiony na wysokości 1570 m n. na półwyspie Synaj. KATARZYNY NA SYNAJU. EGIPT Klasztor Świętej Katarzyny znajduje się u stóp góry Świętej Katarzyny.p. w Egipcie w muhafazie Południowy Synaj.od grudnia 1973 arcybiskup Władyka Damian (najczęściej przebywa w Kairze lub Raifie w Libanie.KLASZTOR ŚW. która wchodzi w skład patriarchatu jerozolimskiego. Tutejszy przeor nosi godność arcybiskupa Synaju . Zwierzchnik Cerkwi jest równocześnie przełożonym monasteru. należy do prawosławnych Greków.m. . Autonomiczną Cerkiew Prawosławną Świętej Góry Synaj..

Łukasza. usytuowany na zboczach Helikonu.HOSIOS LUKAS • Hosίos Loukas – klasztor umieszczony w Grecji kolo miejscowości Distomo. Najstarszą część kompleksu stanowi kościół Theotokos (Panagia) – Matki Bożej zbudowaany przez opata Igoumenosa i Philotheosa przy pomocy cesarza Romanosa II w drugiej połowie X w. Założony w 946r. Sąsiaduje z nim większa od niego katedra – Katholikon datowana na 1011/12 r. W obecnej formie klasztor składa się z 2 grup kościołów. . przez pustelnika (?) św.

Po 1204 dobudowano narteks otaczający ramię wejściowe kościoła. Fasada była wielokrotnie rozbudowywana i przebudowywana. Konsekracja odbyła się. Marka w Wenecji .W latach 1063 – 1094 kościół został odbudowany.BAZYLIKA ŚW.Fundatorem pierwszego kościoła był doża Angelo Partycipazio. w 832 ale już w 976 pożar powstały podczas powstania przeciwko doży zniszczył kościół i Pałac Dożów (Palazzo Ducale). . MARKA W WENECJI • • Bazylika św.

Mozaika Chrystus Pantokrator z Dafni XI wiek .

Jezus wyciąga za ręce z piekieł Adama. Nikt przecież go takim nie oglądał.tam przecież odnosi pierwsze zwycięstwo. XIV w. czasem też Ewę. Czeluści piekielne są jedyną w całej ikonografii okazją do zastosowania czarnej farby. . Często natomiast spotyka się malowidła Jezusa zstępującego do piekieł . za nimi postępują prorocy i sprawiedliwi tego świata. Wyobrażenie Chrystusa zstępującego do otchłani (anastasis) jest przepiękne w swojej symbolice.FRESK ANASTASIS Z KOŚCIOŁA ZBAWICIELA NA CHÓRZE W KONSTANTYNOPOLU • • Na ikonach Chrystus w momencie powstania z martwych przedstawiany jest niechętnie.

. Cztery mało widoczne złociste promienie rozchodzą się w cztery rogi obrazu. Głowę jego otacza znacznej wielkości złoty nimb z zaznaczonym wyraźnie krzyżem.PANTOKRTOR Z SYNAJU VI WIEK (IKONA) Wszechwładca ma na sobie obfitą. udrapowaną szatę koloru złotego. promieniują one z osoby Chrystusa Pantokratora. 24 gdzie jest napisane: „Nie sądźcie z zewnętrznych pozorów. Prawą rękę ma wzniesioną do góry w geście błogosławieństwa. co wyróżnia w sztuce wschodniej majestat Chrystusa od kultu monarchy ziemskiego. gdyż władców i inne głowy królewskie strojono na obrazach również w aureole. lecz wydajcie wyrok sprawiedliwy”. w lewej zaś opartej o udo przytrzymuje księgę Ewangelii otwartą na rozdziale świętego Jana 7.

Kiedy ikonę tę oraz dwie inne przyniesiono Bogarodzicy. Ikona ta posiada bardzo dużo wiernych kopii. wybierano nowych patriarchów. W 1185 r. Niech z tą ikoną przybywa łaska Tego. Podobnie stało się w 1237 r. gorliwie modlono się w obliczu najazdów innowierców. patriarcha konstantynopolitański podarował jej kopię księciu kijowskiemu Mścisławowi. Tradycją było również obnoszenie tej ikony w procesji wokół granic miasta podczas najazdów obcych wojsk. . Józef. Uznając to za znak Boży książę wyszgorodzki Andrzej Bogolubski wywiózł ją w 1160 r. lecz Bogarodzica uratowała przed żywiołem swą ikonę. umieszczona w Monasterze Wyszgorodzkim ikona unosiła się ze swojego miejsca w cerkwi i zatrzymywała w powietrzu. Matka Boża oraz św. do Włodzimierza. W połowie V w. Przed IV w.IKONA MATKI BOSKIEJ WŁODZIMIERSKIEJ Włodzimierska Ikona Matki Bożej zgodnie z legendą została napisana przez ewangelistę Łukasza jeszcze za życia Bogarodzicy. Sporządzona została na desce ze stołu. ikonę przeniesiono z Jerozolimy do Konstantynopola. spłonęła cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej we Włodziemierzu. W 1395 r. Włodzimierska Ikona Matki Bożej była obecna podczas wielu ważnych wydarzeń w historii Rusi i Rosji. który ze mnie został zrodzony oraz Moja". Przed nią namaszczano i koronowano książąt i carów. W 1155 r. W 1131 r. podczas najazdu chana Batyja. ikonę przeniesiono do Moskwy. Ikona ta uczestniczyła w wyprawach wojennych wspomagając broniące ojczyzny wojska. Matka Boża rzekła: "Od tej chwili wszyscy będą mnie wychwalać. na którym spożywali posiłki Jezus Chrystus. kiedy zdarto z niej drogocenne ozdoby.

Galeria Tretiakowska A. delikatnych czystych barwach. Rozmiar 142 x 114 cm. Teofanem Grekiem i Prochorem z Gorodca. rytmiczności linii i konturów. Mistrzostwo jego sztuki polega przede wszystkim na harmonii.TRÓJCA ŚWIĘTA ANDRIEJA RUBLOWA Andrej Rublow.ikona Trójcy Świętej . Był uczniem św. Prawdopodobnie śluby zakonne złożył w Ławrze Troicko-Siergijewskiej. Spas. Sergiusza z Radoneża. Wraz ze swoimi mistrzami. pracował nad ikonami do soboru Zwiastowania Matki Bożej na Kremlu w 1405. Szkoła moskiewska. Trójca Starego Testamentu . proporcji. odzwierciedlające duchowe. Tam też przyjął zakonne imię Andrzej. Jego malarstwem rządzi światło. Rosyjska Cerkiew Prawosławna kanonizowała go w 1988 z okazji obchodów Tysiąclecia Chrztu Rusi. Do naszych czasów zachowało się niewiele oryginalnych dzieł Rublowa. Zmarł około 1430 i został pochowany w Monasterze Spaso-Andronikowskim w Moskwie. Jego dzieła wyrażają idee hezychazmu. . niebiańskie piękno. Sztukę ikonopisania zdobył w Bizancjum lub Bułgarii.po 1408 roku. włodzimierska ikona Matki Bożej. RUBLOW Urodził się w środkowej części Rosji w Ziemi RstowskoSuzdalskiej (dziś Podmoskowie). ikonostasy soboru Zwiastowania Matki Bożej na moskiewskim Kremlu oraz soboru Świętej Trójcy w Ławrze Troicko-Siergijewskiej. Ikony [edytuj] Jego najbardziej znane ikony to Święta Trójca (1411). W 1408 razem z Teofanem wykonał freski do soboru we Włodzimierzu nad Klaźmą.

Na szyi występuje sześć cięć. cztery zaś pozostałe – słabiej. jakby pewnej nieobecności i powagi.5 cm. Obydwie twarze łączy wyraz zamyślenia. Twarz Dzieciątka oscyluje w kierunku patrzącego. z których dwa są widoczne dość wyraźnie. . Jezus spoczywa na lewym ramieniu Maryi. choć nie zatrzymuje na nim wzroku.2 x 3.MATKA BOSKA CZĘSTOCHOWSKA Ikona powstała najprawdopodobniej w czasach sredniowiecza i namalowana (napisana) jest techniką tempery na drewnianej tablicy o wymiarach: 122. przyodziany w sukienkę koloru karminowego. Prawy policzek Matki Bożej znaczą dwie równolegle biegnące rysy.2 x 82. przecięte trzecią na linii nosa. Maryja jest frontalnie zwrócona do wiernych. co podkreśla przede wszystkim Jej dominujące oblicze. Przedstawia on Najświętszą Maryję Pannę w postaci stojącej z Dzieciątkiem Jezus na ręku.

Pierwsza plakietka ołtarza została wykonana w Konstantynopolu w 976 r. 300 szafirów. .40 m umieszczono emaliowane płytki i krążki. W plakietce o wymiarach 3. MARKA W WENECJI • Za głównym ołtarzem znajduje się cenny zabytek jubilerskiej sztuki bizantyjskiej Złoty Ołtarz (Pala d'Oro). w tym 1300 pereł. Kolejne elementy elementy dodano w 1345. wielokrotnie przerabianą i wzbogacaną. W XII wieku została zastąpiona nową.PALA d’ORO W BAZYLICE ŚW..40 x 1. figurki i szlachetne i półszlachetne kamienie. 400 granatów i 15 rubinów. 300 szmaragdów. W 1209 dodano do jej górnej części 6 kolejnych plakietek przywiezionych z Konstantynopola (pochodzą one z kościoła Hagia Sofia lub klasztoru). sprowadził ją do bazyliki doża Pietro II Orseolo.

SZTUKA PRZEDROMAŃSKA .

. Napisał reguły zakonu. wzgórze zdobyły wojska Napoleona. wywożąc je wcześniej do Watykanu. W 1799 r. W roku 529 Benedykt z Nursji założył na wzgórzu opactwo – siedzibę zakonu benedyktynów. Sporo archiwalnych dokumentów zdołano uratować. opactwo nawiedziło trzęsienie ziemi.. papież Jan XXII podniósł kościół do rangi katedry i zakończył niezależność zakonu od władzy papieża. dostarczając również pięknych widoków na okolicę. U podnóża góry znajduje się miasto Cassino. sprawiało. W okresie średniowiecza opactwo stało się swoistym centrum kulturalnym: założono bibliotekę. że wielokrotnie klasztor stawał się celem prób zdobycia. ale w 883 r. W 1349 r. wzgórze zdobyli Saraceni. Kościół został konsekrowany przez papieża Aleksandra II w 1071 r. Strategiczne położenie budowli.m. W 1321 r. W 584 r. Podczas II wojny światowej klasztor został doszczętnie zniszczony podczas bitwy pod Monte Cassino. Obecnie turyści ekscytują się karkołomnym wjazdem na szczyt wzgórza. pod przewodnictwem opata Dezyderego (przyszły papież Wiktor III). Lombardowie zdobyli wzgórze i wygnali mnichów do Rzymu. wzgórze we Włoszech ( Apeniny Środkowe). Po wojnie rząd włoski odbudował klasztor. nad doliną rzeki Liri. który od tej pory nieprzerwanie znajduje się w tym samym miejscu. niszcząc doszczętnie klasztor. Mnisi powrócili do swojej siedziby w 718 r. między Rzymem i Neapolem. Benedykt zniszczył budowlę i poświęcił miejsce Janowi Chrzcicielowi. W czasie II wojny światowej miały tu miejsce ciężkie walki pomiędzy wojskami alianckimi a Wehrmachtem. a mnisi stali się znani ze swoich manuskryptów. Droga wije się serpentynami po niemal pionowym zboczu. niszcząc część zabudowań.p. klasztor jest pomnikiem narodowym. W miejscu tym znajdowało się opactwo benedyktyńskie z 529 roku. niedaleko ważnej drogi łączącej Rzym z Neapolem. Od 1866 r.OPACTWO MONTE CASSINO • Monte Cassino (Montecassino). a papież Paweł VI rekonsekrował go w 1964 r. • • • • • • • • • . Wysokość 519 m n. Budowle zakonu odbudowano w XI w. Miejsce klasztoru znajdowało się na dawnej siedzibie świątyni Apollina.

z zachowaną kryptą z X wieku. książę lub biskup Kult relikwii Późnobarokowy zespół budynków opactwa (z XVIII wieku) zbudowany w miejscu średniowiecznego klasztoru benedyktynów. GALLEN 820 r. Szwajcaria Fundator: król. . Pd.KLASZTOR ST.

Karol Wielki marzył o budowli przewyższającej swą doskonałością wszystkie dotychczasowe konstrukcje. Kaplica zbudowana jest na planie ośmiokąta. • • . Gereon lub też Praetoriumspalast). który w starożytności uznawany był za formę doskonałą pomiędzy kołem a kwadratem. Koło. powstały w VI wieku. Wielkim Relikwiom Akwizgrańskim oraz Karolowi Wielkiemu. wzorowane na Sainte-Chapelle w Paryżu. W latach 1355-1414 wzniesiono gotyckie prezbiterium. kościół San Vitale w Rawennie. Do budowy kaplicy użyto materiałów z pobliskich budowli rzymskich w Kolonii (najprawdopodobniej z St. bez początku i bez końca. Kiedy jednak powstawała. Kwadrat. Kaplica wydaje się mała w porównaniu z innymi częściami katedry dobudowanymi później. była największym kościołem na północ od Alp. Idealne wymiary kaplicy odzwierciedlają biblijne rozmiary niebiańskiego Jeruzalem: długość. a jego cztery kąty wyznaczały kierunki niebieskie. symbolizował ograniczoną formę Ziemi. kanonizowanemu przez antypapieża w roku 1165. Katedra była sukcesywnie rozbudowywana. by oddać cześć tzw. symbolizowało nieskończoność nieba.KAPLICA PAŁACOWA KAROLA WIELKIEGO W AKWIZGRANIE • • Budowa [edytuj] Bezpośrednią inspiracją i wzorem dla architektów w Akwizgranie był. natomiast. tak by sprostać ogromnemu napływowi pielgrzymów przybywających do Akwizgranu. szerokość i wysokość są sobie równe. Budowniczych do prac przy świątyni sprowadzono z zagranicy.

że tron ten należał do Karola Wielkiego. na ziemię. • • • • • • . który przetrwał do XVI wieku. do którego prowadzi sześć kamiennych stopni. Wyższe partie kaplicy okala dwukondygnacyjna empora oddzielona od wnętrza kościoła przez balustradę z brązu. Koronacja ta zapoczątkowała zwyczaj koronowania cesarzy niemieckich w Akwizgranie. Część z nich powróciła do Akwizgranu w 1815 roku i została ponownie umieszczona we wnętrzu katedry w 1840 roku. otoczone szesnastobocznym ambitem zwieńczonym sklepieniem krzyżowym. katedra. Od wschodu kaplica sąsiaduje z wąskim prezbiterium (25m długości.AKWIZGRAN CD. Oryginalne kolumny marmurowe zostały sprowadzone na życzenie Karola Wielkiego z Włoch. Przy tej okazji postawiono też wiele nowych kolumn. W 1978 roku katedra w Akwizgranie została wpisana na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO jako pierwszy obiekt na terenie Niemiec. używając między innymi. które znajduje się na tylnej ścianie prezbiterium. ułożonych na wzór schodów świątyni Salomona w Jeruzalem. Większość została zagrabiona podczas francuskiej okupacji Nadrenii i wysłana do Paryża. świecznik Barbarossy). podarowany przez cesarza Fryderyka I Barbarossę i jego żonę Beatrix. Jednak ostatnie badania dowodzą. Szczątki Karola Wielkiego spoczywają w scrinium zbudowanym w 1215 roku przez złotników akwizgrańskich na zlecenie cesarza Fryderyka II. Nieliczne zachowały sie na swoim miejscu. Abstrakcyjne wzory witraży bocznych nawiązują do zstąpienia światła z nieba. Wnętrze kaplicy zdobi wspaniały świecznik kolisty z XII wieku (tzw. Przez lata uważano. a zarazem jeden z trzech pierwszych w Europie. Historia najnowsza [edytuj] Pod koniec drugiej wojny światowej. jednej z najcenniejszych zdobyczy architektonicznych z czasów karolingów. W czasie nalotów najbardziej ucierpiało gotyckie prezbiterium oraz witraże. W przedniej części prezbiterium stoi relikwiarz zawierający domniemane szaty i przepaskę biodrową Chrystusa. że powstał on w czasach późniejszych. była celem bombardowań lotnictwa brytyjskiego. Nad nią wznosi się ośmiokątny tambour z otworami okiennymi. które po wojnie zostały zrekonstruowane przez Antona Wendlinga. tak jak większość centrum miasta w Akwizgranie. z Rzymu i Rawenny. • • • Widok na gotyckie prezbiterium Główne wejście do kaplicy zdominowane jest przez jedną z pierwszych form westwerku. podtrzymujący kopułę kaplicy. symbolicznej siedziby Boga. Na emporze znajduje się marmurowy tron cesarski z drewnianym siedzeniem. Jego 48 świec zapalanych jest wyłącznie z okazji wielkich świąt kościelnych. granitu assuańskiego. szaty Najświętszej Marii Panny a także odzienie Jana Chrzciciela (Wielkie Relikwie Akwizgrańskie). najprawdopodobniej z okazji koronacji Ottona I. 13m szerokości i 32m wysokości) ozdobionym przepięknymi witrażami o powierzchni 1000m2. Oktogon kaplicy wyznaczają masywne kolumny.

IX w. .BRAMA CESARSKA W LORSCH Lorsch.

.BOOK OF KELLS Book of Kells znajduje się w Dublinie w Bibliotece Trinity College ozobny manuskrypt zrobiony przez celtyckich mnichów z około 800 roku pochodzący prawdopodobnie z klasztoru na wyspie Iona założonego przez św. Kolumbana.

Szkoła pałacowa. wykonany dla Karola Wielkiego. Ewangeliarz Godeschalka.EWANGELIARZ GODESKALKA Ewangeliarz Godeskalka (781783) anonimowy znajduje się Paryż. Bibliothéque Nationale Chrystus w majestacie. Akwizgran. 781-783 .

810 — Wiedeń .EWANGELIARZ KORONACYJNY KAROLA WIELKIEGO Rozkwitło malarstwo książkowe (Ewangeliarz koronacyjny Karola Wielkiego. ok.

jedno z najwybitniejszych dzieł iluminatorstwa epoki karolińskiej.PSAŁTERZ Z UTRECHTU Psałterz utrechcki. . wykonany ok. 820–830 w szkole miniatorskiej w Reims. rękopis przechowywany w Bibliotece Uniwersyteckiej w Utrechcie.

AMBROŻEGO W MEDIOLANIE Wnętrze Kościoła SSan Ambrogio. podtrzymywany przez rzymskie profirowe kolumny i dekorowany stiukami. Ambrożego. ołatarz złoty wykonany przez Vuolvinaia w IX wna pomieszczenie relikwi św. nad nim Cyborium baldachim z X w. złoty ołtarz i freski184 viewsWnętrze typowe dla Lombardzkiej architektury romańskiej nawa przykryta sklepieniem krzyżowo żebrowym wspartym na masywnych fialarach.WUOLWINIUSZ. ZŁOTY OŁTARZ BAZYLIKI ŚW.VIII . mozaika w Apsydzie z IV .

SZTUKA ROMAŃSKA .

Fasady rozwiązywane są jako wielopoziomowe. Sklepienia na szerszą skalę zaczęto ponownie stosować dopiero w XII wieku. wieloboczne filary spotykane są niezmiernie rzadko. W architekturze włoskiej tego okresu panuje zastój. Dla rejonu Toskanii charakterystyczne są okładziny elewacji z wielobarwnych kamieni (ten sposób zdobienia stosowany był we Florencji jeszcze na początku renesansu). Nowe kościoły budowane są jako bazyliki z dachem opartym na więźbach dachowych. Romańskie założenia. . Marka w Wenecji. Powielane są wzory architektury wczesnego chrześcijaństwa. w rejonie Lombardii. Dopiero po objęciu władzy kościelnej przez papieża Grzegorza VII daje się zaobserwować pewne uspokojenie w stosunkach społecznych pomiędzy skłóconymi miastami i rodami Italii. Spotykane na tym terenie motywy dekoracyjne nawiązują do architektury niemieckiej (północ kraju popierała władzę cesarską). które niekiedy przesłaniają pułapy. Na miejscu istniejącego wcześniej kościoła zbudowano od podstaw nowy klasztor wzorowany na zbudowanej w Rzymie bazylice św. Kolumny portali często są opierane na rzeźbionych lwach lub innych przykucniętych zwierzętach. Katedra i Krzywa wieża i Pizie. początki średniowiecza we Włoszech przypadają na okres wewnętrznych walk. Wpływy bizantyjskie widoczne są także w wystroju wnętrza.Krzywa wieża i katedra w Pizie. dodatkowo dwie mniejsze absydy na przedłużeniu naw bocznych. Największą uwagę przywiązuje się do wystroju wewnętrznego i wyglądu elewacji.Kościół San Michele w Pawii . Do pierwszych dzieł z okresu romańskiego należy przebudowa opactwa na Monte Cassino przeprowadzona w latach 1066 – 1071. Piotra. W tym rejonie budowane są kościoły na planie podłużnym. mimo licznych ingerencji poczynionych zwłaszcza w okresie baroku. zostały zachowane aż do 1944 r. Stefana w Weronie). zwłaszcza na północy. Powstały w tym okresie: kościół San Sabino (ok. która często naśladuje osiągnięcia minionych epok. Z tego okresu pochodzi także zbudowana w stylu bizantyjskim bazylika św. krzyża łacińskiego lub centralno-krzyżowym z kopułą wspartą na trompach lub żaglach. anarchii i niepokojów.SZTUKA ROMAŃSKA WE WŁOSZECH • • Architektura romańska we Włoszech.wnętrze • • • • • • • Castel del Monte Ożywienie można zaobserwować jedynie na północy. Wejścia poprzedzają portale z dekoracją figuralną widoczną także na fasadach.Baptysterium – elewacja . Do podziału wnętrza na nawy stosowane są zazwyczaj kolumny. Kościoły mają zazwyczaj absydy w osi głównej oraz. Na południu Italii istotny wpływ wywiera architektura Bizancjum. pięciokopułkowy kościół San Corato w Molfetta i trójkopułkowy San Francesco w Trani. Zofii w Padwie i Św. 1100) w Canosa. Podobnie nieczęsto spotyka się wydłużone nawy poprzeczne i jeszcze rzadziej obejścia (wyjątkiem są kościoły Św.Kościół San Zeno w Weronie . arkadowe galerie.

sklepienia powstały przed 1121 a w 1130 papież Innocenty II poświęcił kościół i klasztor. między 1053 i 1065 i przez Alfonsa VI. Autun) i w Niemczech • • • . personifikacje tonów muzycznych chorału gregoriańskiego). Nad ramionami transeptu zachodniego. Piotra w Rzymie. O wielkości budowli daje pojęcie zachowane jedno ramię transeptu z wieżą. budowany w latach 1088-1135 z inicjatywy opata Hugona. który poświęcono w 981. Szybko okazał się zbyt mały. nazywany Cluny I. Rozwiązanie to było często powielane w kościołach romańskich a wschodnia część kościoła stałą się jego najważniejszym elementem.in.KOŚCIÓŁ BENEDYKTYNÓW W CLUNY • • Plan opactwa według Dictionnaire raisonné de l'architecture française du XIe au XVIe siècle Viollet-le-Duca. Zobacz galerię na Wikimedia Commons: Opactwo w Cluny Kościół w Cluny był wielką. W 1095 papież Urban II konsekrował pięć ołtarzy w obejściu nowego prezbiterium. 1045. był największym kościołem w Europie przed budową bazyliki św. Całkowita długość kościoła sięgała ok. Po jego obu stronach umieszczono krótsze od niego prostokątne pomieszczenia połączone z prezbiterium potrójnymi arkadami. Od strony wschodniej zamykały je niewielkie kaplice zakończone półkolistymi absydami. Kampania budowlana była finansowana przez Ferdynanda I Wielkiego. króla Kastylii i Leon. Trzeci z kolei i ostatni kościół w Cluny. a także nad jego skrzyżowaniem z nawą główną wznosiły się wieże.0 m. Na początku XI wieku kościół przykryto sklepieniem kolebkowym a od zachodu zbudowano znacznych rozmiarów narteks. został konsekrowany w 927 r. O rozmachu podjętych prac świadczy tempo ich przeprowadzenia.zachowało się kilka kapiteli z dekoracją figuralną (m. będących arcydziełami rzeźby romańskiej. Kościół ten wywarł ogromny wpływ na architekturę romańską. chociaż prace związane z budową nowego klasztoru trwały do ok. 955 późniejszy Mayeul rozpoczął budowę nowego kościoła. ostrołukowe były również arkady międzynawowe. 1856 Pierwszy klasztor. około 1130 roku po zawaleniu się sklepień dodano łuki przyporowe przy nawie głównej). w 1100 ukończono dwie nawy poprzeczne. przylegały kolejne kaplice dostępne z obejścia i transeptu. W końcowym etapie budowy Cluny II wirydarz został otoczony krużgankami. Szybko powiększająca się społeczność Cluny wymagała coraz większych budynków. Wnętrze było bogato dekorowane . 5-nawową bazyliką z dwoma transeptami i prezbiterium z ambitem i kaplicami promienistymi. 190. Do ich dłuższych boków. Schodkowy układ pomieszczeń kończyły niewielkie absydy otwarte do boku transeptu.0 m a szerokość korpusu 40. Wschodnia część kościoła posiadała wydłużone prezbiterium zakończone absydą. Już ok. W plan zbudowanego na północ od wcześniejszego kościoła włączono fragmenty Cluny II. Pomieszczenia utworzyły obejście pozwalające na odbywanie procesji. od strony zewnętrznej. szczególnie w Burgundii (Paray-le-Monial. Niektóre elementy architektury kościoła zapowiadały już styl gotycki (nawa główna sklepiona ostrołukową kolebką. Od zachodu znajdował się 5-przęsłowy narteks poprzedzony wieżami. Głównym architektem Cluny III był zakonnik Gunzo a jego pomocnikiem Hèzelon (Gunzo był muzykiem a Hèzelon nazywany był matematykiem).

Wprawdzie Wilhelm mianował pierwszego opata. niż je porzucać. taka wolność od wpływów świeckich była ewenementem. Obowiązek pracy fizycznej przypadł więc w udziale nowicjuszom. • • Fundacja klasztoru [edytuj] Opactwo zostało założone 11 września 910 r. Benedykta) pochłaniały mnichom większość czasu.duchowni zajmowali się przede wszystkim zarządzaniem swoimi dobrami zamiast duszpasterstwem. że praktyki liturgiczne (np.KOŚCIÓŁ BENEDYKTYNÓW W CLUNY CD. Za postępującą feudalizacją Kościoła następował rozkład moralny . bowiem duchowni woleli przekazywać swoje dobra w ręce dzieci. Opactwo zostało podporządkowane bezpośrednio papieżowi. jako że był to szczytowy okres dominacji Cesarstwa nad Papiestwem. Jednak z uwagi na to. W X w. Wilhelm nadał klasztorowi w Cluny przywilej uwalniający benedyktynów od wszystkich przyszłych zobowiązań wobec władcy i jego rodziny innych niż modlitwa. • • . tradycyjny benedyktyński model klasztoru jako rolniczo samowystarczalnej jednostki. Częste były nawet odstępstwa od reguły celibatu (nikolaizm). Normą była symonia i zwierzchność władzy świeckiej nad majątkami kościelnymi. przez księcia Akwitanii Wilhelma Pobożnego. ale równocześnie nadał opactwu przywilej nominacji kolejnych opatów. 215 psalmów na dzień w miejsce 37 psalmów nakazanych przez św. W tej sytuacji wprowadzona w klasztorze w Cluny surowa reguła narzucająca "wieczną modlitwę" (łac. Oba te przywileje uwalniały klasztor od wszelkich powiązań z władzą świecką. której każdy mieszkaniec oprócz modlitwy musiał wykonywać pracę fizyczną musiał ulec zmianie. laus perennis) trafiła w potrzebę odnowy religijnej i stała się bardzo popularna.

. chór gotycki .KOŚCIÓŁ W VEZELAY Kościół opactwa w Vezelay. XI w.

(Początkowo fasadę wieńczył trójkątny szczyt). Nad nawami bocznymi korpusu i transeptu umieszczono empory . 1080 r. Nad skrzyżowaniem transeptu i nawy głównej zbudowano wieżę ukończoną w okresie gotyku. Budowę kościoła rozpoczęto ok. dwie wieże flankujące fasadę dodano dopiero w XIX wieku.KOŚCIÓŁ PIELGRZYMKOWY SAINT SERMIN W TULUZIE • • Szkoła langwedocka [edytuj] kościół Saint-Sernin w Tuluzie. Wieża umieszczona nad skrzyżowaniem nawy głównej i transeptu pochodzi z XII wieku. Obejście poprowadzono wzdłuż naw bocznych i transeptu oraz za prezbiterium. Korpus trójnawowego wnętrza podzielony jest na cztery przęsła. Jest to pięcionawowa bazylika z trójnawowym transeptem. które otacza wieniec kaplic. najmniejszy z zachowanych kościołów pielgrzymkowych. największy z zachowanych kościołów pielgrzymkowych. Korpus kościoła podzielony jest na jedenaście przęseł. kamień użyto do wzniesienia przypór.. konsekracja całego kościoła miała miejsce 19 lipca 1119 (24 maja 1096 konsekrowano ołtarz główny) Sainte-Foy w Conques – budowany od ok. Prezbiterium otacza ambit z wieńcem kaplic. 1050. Zbudowany z cegły. • . obramowań okien i gzymsów.

Z kościoła romańskiego zachowała się wieża i nawa bez przekrycia. kościół Saint-Front w Périgueux – zbudowany w latach 1120 – 1150 przypomina swoim rozwiązaniem bazylikę św. Podobny kształt ma wieża nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptem. Szczyt fasady zdobi mandorla. Wieńczą je stożkowate hełmy przykryte kamienną łuską. do których nawiązuje kształt wież). • .KOŚCIÓŁ NOTRE DAME LA GRANDE W POITIERES • • • • Szkoła Poitou [edytuj] W rejonie Poitou budowano kościoły o fasadach flankowanych wieżami przykrytymi stożkowatymi hełmami. Jego rzut oparty został na planie krzyża greckiego. ozdobioną bogatą dekoracją rzeźbiarską. a nawy przykrywa pięć kopuł opartych na pendentywach. Wieże flankujące fasadę nie pełnią roli przypór. Zbudowane w formie wiązek kolumn podtrzymujących latarnię otwartą na zewnątrz arkadami (na cmentarzach zachodniej Francji były rozpowszechnione tzw. Marka w Wenecji. Nad łukami trzech portali wejściowych umieszczono figuralną płaskorzeźbę zakończoną arkadkowym fryzem. latarnie zmarłych. a po jego bokach dwupiętrowo rozmieszczone arkady podparte małymi kolumienkami z rzeźbami w niszach pod jej łukami. Halowy kościół z fasadą sugerującą bazylikowe wnętrze. Nad środkowym portalem znajduje się duże okno. W XIX wieku dobudowano neoromańską absydę. katedra w Angoulême z fasadą z lat 1115 – 1135 kościół Notre-Dame-la-Grande w Poitiers – zbudowany w XII wieku z fasadą z lat 1130 – 1145.

wicehrabi Albi i Nîmes..e.e. Zbudowała Château Comtal (zamek) i bazylikę Saint-Nazaire. Dzięki małżeństwu.n. na rzecz Franków. W kolejnych stuleciach rodzina Trencavel koligaciła się z dynastiami Barcelony i Tuluzy. Carcassonne stało się ważnym punktem strategicznym. • • • .e. W 759. Około 800 p.n. odbił je Pepin Krótki. W VI wieku Carcassonne zostało przejęte przez Wizygotów. gdy Rzymianie ufortyfikowali wierzchołek wzgórza około 100 p. wzgórze Carsac było już ważnym ośrodkiem handlu. jednak w 724 Carcassonne uległo Saracenom.CARSCASSONE • • Historia [edytuj] Pierwsze ślady osadnictwa w rejonie Carcassonne są datowane na 3500 lat p.n. w 1067 Carcassonne stało się własnością Raimonda Rogera Trencavela. Główna część północnych wałów obronnych pochodzi z tamtych czasów. którzy następnie rozbudowali fortyfikacje (stojące tu po dzisiejsze czasy). Wizygotom udało się odeprzeć ataki Franków. a później obrali je za stolicę kolonii Julia Carsaco (potem Carcasum).

. Obecnie przeprowadzane są odpowiednie prace zabezpieczające. leżące w Toskanii nad rzeką Arno. Ósma kondygnacja. Po wzniesieniu czterech kondygnacji lekkie usunięcie gruntu spowodowało przechył wieży. może poszczycić się wieloma zabytkami. słynie jednak z . które jednak nie dają gwarancji. podjęto je dopiero w XIII wieku. .55 metrów obecnie odchylona od pionu o 5 metrów. Wieża o wysokości ok. powodem tego usytuowanie fundamentów na podmokłym. że za kilkanaście lat wieża nie runie.ZESPÓŁ KATEDRALNY W PIZIE Piza. a dobudowywane piętra odchylono lekko w kierunku przeciwnym do odchylenia dolnych .dzwonnicy.. Wbrew obliczeniom architektów wieża do tej pory nie zawaliła się . Dzwonnica (kampanila) później nazwana "krzywą wieżą" to część jednego z najbardziej osobliwych zabytków architektury romańskiej na świecie zespołu katedralnego. służąca do zawieszenia dzwonu dobudowana została w XIV wieku .Budowę jej zaczęto w 1173 r.niewielkie miasteczko w środkowych Włoszech. cieszy oczy turystów.. dalej kpiąc z praw fizyki. Pisa . gliniastym gruncie. podwyższono wieżę do siedmiu kondygnacji.. Wzmocniono wtedy fundamenty.błędu ówczesnych projektantów . każdego roku zwiększa swe odchylenie o 1 milimetr. Prace nad dalszą budową przerwano..W ten sposób do 1271 r.

pod którą została umieszczona krypta z sklepieniem krzyżowym. Ściany wewnętrzne i elewacje pokrywają inkrustracje z barwnych płyt kamienia ułożone w geometryczne wzory. Wnętrze podzielone kolumnami o wzorowanych na porządku korynckim kapitelach. Fasadę zdobi także bogata. na miejscu wcześniejszej budowli jako trójnawowa bazylika. MONTE WE FLORENCJI kościół San Miniato al. przykrywa otwarta więźba dachowa. Trzy przęsła budowli oddzielają od siebie poprzeczne łuki oparte na filarach wzmocnionym półkolumnami. Podobnie rozwiązano dekorację posadzki. bizantyjska mozaika. Trzecie przęsło ma podwyższoną posadzkę. .KOŚCIÓŁ SAN MINIATO AL. Monte został zbudowany w czasie XI – XII wieku.

przypadają wejścia poprzedzone portalem. Budowlę wieńczy szesnastoboczna. Wnętrze obiega dwupoziomowa galeria. powyżej których umieszczono czteropiętrową kolumnową galerię oddzieloną poziomymi pasami architrawów.zbudowane na planie ośmioboku. W narożach budowli umieszczono przypory. żebrowana kopuła z XIII wieku. W grubości muru umieszczono niewielkie. Elewację zdobią na parterze płytkie arkady. nisza ma plan prostokąta. . półokrągłe nisze. zamiast niszy. W osi wejścia głównego. Co trzecie pole. wewnętrzny podział został zagęszczony do szesnastoboku.BAPTYSTERIUM W PARMIE • baptysterium w Parmie – (XII – XIII wiek) .

Po prawej stronie dwie najniższe kwatery wypełniają sceny opowiadające o porwaniu króla Teodoryka do piekła. arkad i lwów podpierających jego kolumny.KOŚĆIÓŁ SAN ZENO MAGGIORE W WERONIE • Kościół San Zeno Maggiore w Weronie z zachowanym portalem w elewacji zachodniej z ok. portal zdobią umieszczone po jego bokach dekoracje figuralne w obramowaniach pokrytych wicią roślinną. Brązowe drzwi zmontowane z rzeźbionych płyt pochodzą z XII wieku. W kwaterach umieszczono rzeźby ilustrujące Księgę Rodzaju (po prawej stronie) i sceny Nowego Testamentu (po lewej stronie). Oprócz typowych dla Lombardii układów lizen. 1138 r. .

Protazego i Gerwazego. . Na uwagę zasługuje także romańska ambona. Warto zwrócić uwagę na kolumnę z wężem z brązu. a w IX powstało atrium (rodzaj dziedzińca). Cyborium osłania Złoty Ołtarz wykonany w IX wieku przez Vuolvinia. Ambrożego. otoczony kolumnadą. W atrium eksponowane są znaleziska i kamienie nagrobne z cmentarza wczesnochrześcijańskiego. ozdobiona wizerunkami zwierząt i ludzi. Ambrożego. Warto zwrócić uwagę na kolumny środkowej arkady. Do bazyliki prowadzi. Urna pod ołtarzem zawiera relikwie świętych: Ambrożego. na terenie wczesnochrześcijańskiego cmentarza. Zwinięty w pętlę gad symbolizuje laskę Aarona. w którym eksponowane są dzieła związane ze świątynią. których kapitele ozdobione są scenami z Biblii i fantastycznymi zwierzętami. Nazwa kaplicy pochodzi od pięknych złotych mozaik na sklepieniu. Na końcu nawy północnej znajduje się wyjście na. niedokończony przez Bramantego. Współcześnie świątynia reprezentuje typowy przykład lombardzkiej romańskiej architektury sakralnej. Dzieło ozdabiają płaskorzeźby przedstawiające sceny z życia Chrystusa i św. patrona miasta. czworokątny dziedziniec (atrium) z kolumnami. który podtrzymywany jest przez cztery rzymskie kolumny i dekorowany stiukami. symbolizującymi walkę dobra ze złem. które przypominają pnie drzew. Następnie w VII wieku obiekt rozbudowywali benedyktyni. na którym widnieją płaskorzeźby przedstawiające postacie świętych. Z krużganków prowadzi wejście do małego muzeum. W centralnym punkcie kościoła znajduje się cyborium. Przez kolejne stulecia kościół był kilkakrotnie przebudowywany. We wnętrzu świątyni przechowywane są relikwie św. czyli niewielki baldachim z X wieku. Cortile della Canonica (Krużganek Kanoników). znajdującą się na początku nawy głównej. Przy końcu południowej nawy watro zwiedzić kaplice grobową Capella di San Vittorio in Ciel d’Oro z IV wieku.BAZYLIKA SAN AMBROGIO W MEDIOLANIE • Bazylika Sant’ Ambrogio powstała w latach 379-386 z inicjatywy biskupa Ambrożego. Pod amboną mieści się sarkofag Stylichona z IV wieku. które znajdowały się w miejscu obecnego kościoła.

ARCHITEKTURA ROMAŃSKA W NIEMCZECH
• W architekturze romańskiej w Niemczech widoczna jest kontynuacja wcześniejszych wzorów architektury karolińskiej. Częściej niż w innych państwach Europy Zachodniej budowane są kościoły o układzie centralnym (np. kaplica w Schwarzrheindorf koło Bonn z 1151 r.), ale i tutaj przeważają budowle bazylikowe, najczęściej kryte drewnianymi, płaskimi stropami, zazwyczaj bogato zdobione polichromią. Wnętrze dzielone jest na nawy przy pomocy kolumn o monolitycznych, kamiennych trzonach ustawionych pomiędzy z masywnymi filarami. Po raz pierwszy to rozwiązanie zastosowano w Saksonii, w budowanym od 961 r. kościele Sankt Cyriakus w Gernrode (kolumny ustawiono na przemian z filarami). Rytm ten powtarzano w zróżnicowany sposób (najczęściej można spotkać ustawienie: filar – dwie kolumny - filar) w budowanych później świątyniach. Częstym rozwiązaniem jest zastosowanie dwóch absyd na zakończeniu nawy głównej oraz dwóch transeptów. Czasami w grubości murów dobudowywano mniejsze apsydiole, lub stawiano dodatkowe absydy na zakończeniach ramion transeptu albo przy prezbiterium. Charakterystyczną cechą niemieckich kościołów są wysokie wieże stawiane nad skrzyżowaniem naw, chórem zachodnim i parami na krańcach budowli. Przy zastosowaniu dwóch absyd i podwójnego transeptu wejście do kościoła umieszczano w elewacji bocznej. Fasady zdobią arkadowe fryzy i galerie, oprócz nich pojawiają się także posągi przedstawiające świętych i apostołów.

KOŚCIÓŁ ŚW. MICHAŁA W HILDESCHEIM
• bazylika Sankt Michael (św. Michała), zbudowana jako kościół klasztoru benedyktyńskiego w latach 1010 – 1033 jako trójnawowa bazylika z dwoma chórami i dwoma transeptami. Do budowli na zakończeniu transeptów przylegają ośmiokątne wieżyczki schodowe. Nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptami umieszczono masywne wieże zbudowane na planie kwadratu. Wnętrze na nawy dzieli rząd filarów i kolumn w rytmie: filar – dwie kolumny – filar. Ich kostkowe głowice w latach 1162 – 1186 ozdobiono płaskorzeźbą. Na zakończeniach naw od strony wschodniej umieszczono półkoliste absydy. Płaskie stropy zostały ok. 1240 r. pokryte polichromią.

KATEDRA W SPIRZE =A=
katedra w Spirze (Speyer), budowana od ok. 1030 do 1061 – trójnawowa bazylika o nawach przykrytych sklepieniami krzyżowymi (początkowo kościół przykryty był płaskim stropem, sklepienia pochodzą z ok. 1090 r.) i przeciętych transeptem. Kościół koronacyjny królów niemieckich. Pod wschodnią częścią kościoła znajduje się królewska krypta. Prezbiterium zakończone absydą. Nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptem umieszczono ośmiokątną wieżę przykrytą kopułą. Cztery wieże schodowe umieszczono po stronie wschodniej i zachodniej. Kościół spłonął w XVII wieku. Po pożarze odbudowany w XIX wieku w stylu romańskim. Podczas odbudowy dodano masywny przedsionek od strony zachodniej.

który jako jedyny pozostał z 40 klasztorów. Warto odwiedzić klasztor Benedyktynów. jakie istniały w średniowieczu w Trewirze.KATEDRA W TREWIRZE =B= Trewir ma nie tylko rzymską przeszłość. . Trewirska katedra. Miasto jest od stuleci tradycyjnie katolickie i nie brak w nim pereł architektury sakralnej. której podwaliny dał pałac cesarza Konstantyna jest przykładem przemieszanych stylów: romańskiego i gotyckiego.

KATEDRA W WORMACJI =C= katedra w Wormacji – z XII wieku. .. trójnawowa. dwuchórowa. Nawy i transept przekryto sklepieniami krzyżowymi. Posiada. . Chór zachodni kończy wieloboczna absyda. z transeptem z sześcioma wieżami (dwie ośmiokątne nad skrzyżowaniem naw i chórem zachodnim oraz cztery okrągłe rozmieszczone parami po stronie wschodniej i zachodniej kościoła). Do prezbiterium przylegają dwa pomieszczenia ( zakrystie Wormancka katedra spełnia w 100% idee Zamku Bożego. co widać na planie cztery wieże. po dwie po obu stronach każdego chóru (czyli prezbiterium. Od strony wschodniej płytka absyda jest częściowo ukryta w bryle budynku.

. 1100 – 1137). Ośmiokątne wieże umieszczono nad skrzyżowaniami nawy głównej z transeptami.KATEDRA W MOGUNCJI =D= katedra w Moguncji zbudowana na przełomie X – XI wieku (katedra konsekrowana w 1009 r. Odbudowana została w latach ok. odbudowana w 1036. Trójnawowa bazylika z dwoma transeptami i dwoma chórami zakończonymi absydami. mniejsze wieloboczne wieże umieszczono parami na krańcach budowli. spłonęła w dniu konsekracji. . spłonęła ponownie.

że jestem niewinny (Hi 31. gdzie na głos trąb anielskich otwierają się groby. Lamentujący Hiob.anioł i diabeł walczą o duszę zmarłego Sceną. TAKŻE TYMPANON -RZEŹBA MISTRZ GISLEBERTUS • . Sprawiedliwość wymierzana jest każdemu indywidualnie.6). podsądny trafi pomiędzy zbawionych albo potępionych. czy przeważą dobre czy też złe uczynki. na której rozgrywa się dramatyczny spektakl. a pozna. jest bowiem ziemia.• PORTAL KATEDRY W AUTUN • Katedra w Autun. tympanon Sądu Ostatecznego . chciał poddać się osądowi Bożemu: niech zważy mnie bardzo dokładnie. Wydanie wyroku poprzedzone jest ważeniem duszy: w zależności od tego. Jest to motyw również przejęty ze Starego Testamentu. dotknięty cierpieniem. a zmarli ponownie przyoblekają się w ciała.

.rzeźbiarz romański.MISTRZ GILBERTUS EWA Z AUTUN • Gislebertus (XII wiek) .

na portalach czyli ozdobnych obramieniach drzwi wejściowych. portale takie łączyły 2 lub 3 otwory wejściowe(tzw. filary. opracowane architektonicznie i rzeźbiarsko. ze względu na znaczne rozmiary portale średniowieczne miały niekiedy otwór wejściowy dzielony środkowym filarem.PORTAL .OGÓLNIE Portal . zdobione rzeźbą figuralną i ornamentalną. Portale bardziej rozbudowane mają zwieńczenie w formie odcinków belkowania. o szerokich rozglifieniach zwykle z kolumienkami. bogato dekorowanych rzeźbą figuralną i dekoracyjna. zamkniętych górą rzędami archiwolt w uskokach ujmujących pole wypełnione rzeźbionym tympanonem (p. potrójne). arkadowy. szczytów itp. Zależnie od charakteru podpór i kształtu zwieńczenia wyróżnia się portal kolumnowy. W średniowiecznej architekturze sakralnej wykształcił się odrębny typ portali monumentalnych. perspektywiczny). .jest to dekoracyjnie rozbudowane obramienie otworu wejściowego. zamknięte górą archiwoltą również uskokowo profilowaną i ujmującą pole wypełnione rzeźbionym tympanonem. dźwigające nadproże lub łuk. ostrołukowy itp. bliźniacze. uskokowo uformowanych ościeżach. z rzędami kolumienek w szerokich. W okresie sztuki romańskiej i gotyku rzeźbę umieszczano na fasadach kościołów. p. zwłaszcza pod ich półkolistymi łukami zwanymi tympanonami.Szczególnie bogatą formę miały monumentalne portale średniowieczne. kolumny lub pilastry. Po bokach otwór ujmują glify o różnie ukształtowanych profilach.

Tylko Chrystus trwał na portalach sztywny. Postać więc ukazywano odzianą w długie szaty . Postać ludzka. Wolne miejsca i podziały wypełniają najróżniejsze sceny: dusze grzeszników. do wierności nakazom Ewangelii i Kościoła. o królestwie Chrystusa. w niszach i zagłębieniach muru umieszczano postacie świętych. surowy. gdzie miejsca było więcej. Ikonografia portali romańskich obraca się najczęściej wokół tematu chrześcijańskiego nieba i Sądu Ostatecznego. w tympanonie królowali zazwyczaj Madonna lub Chrystus. I tak np. Wokół przedstawione są różne rasy i narody(prawdziwa to encyklopedia ówczesnej wiedzy o świecie). nie usiłując w rysach twarzy zaznaczać jakichkolwiek cech charakterystycznych. Do najwybitniejszych rzeźb należą rzeźby z XII wieku w portalach burgundzkich kościołów w Beaulieu i Autun. a jak ukarane życie grzeszne i pełne pychy. wyobrażająca w romańskiej rzeźbie Boga i świętych. Było to więc jak gdyby Pismo Święte w rzeźbionych obrazach. przeważnie nie umiejących czytać ani pisać. tak ściśle zespolona z murem jakby doń "przyklejona". w ciasnych niszach stoją one "wyprostowane na baczność". dalej zaś proroków i świętych. czasem nawet nienaturalnie wygięte. była ona nierozerwalnie związana z architekturą. pokazanie im.Układy ludzi były bardzo rozmaite. służyła jedynie ilustrowaniu prawd podanych przez Kościół do wierzenia. półokrągłych tympanonach portalu. sylwetek ludzi. Był to ten sam cel dydaktyczny. Tak więc dzieła rzeźby romańskiej służyły nie tylko dekoracji. Miały one do spełnienia znacznie ważniejszą rolę: ich zadaniem było po prostu nakłonienie ludzi. bywają one silnie. a głowice kolumn oplecione były wymyślnymi ornamentami z roślin. zwierzęta. lecz przeważnie trochę sztucznie dostosowane do miejsca. anioły. na której siedzi grzesznik. niepiśmiennych. diabły i potwory apokaliptyczne. Cała ta ikonografia pozostawała w związku z nauką Kościoła o niebie i piekle. Ze wszystkich romańskich tympanonów najszlachetniejszy jest tympanon z Vezelay w Bułgarii.biblią ubogich. lecz tam. a po jego bokach widzimy czterech ewangelistów. z których każdy trzyma w ręku ewangelię. Rzeźbę romańską wykonywano najczęściej w kamieniu. odróżniających każdego człowieka od innych ludzi. W tympanonach portali tronuje Chrystus w mandorli. co było wówczas regułą. Nazwano te dekoracje rzeźbiarskie "biblia pauperum ". jak będzie nagrodzone po śmierci życie cnotliwe i pokora. Nad wejściem do kościoła. przeznaczone dla ludzi nieuczonych. diabła starającego się przeważyć szalę. czyli świetlistej tęczy. np. czyli nauczanie przez pokazywanie scen historycznych i wizji religijnych. Jego treścią jest misja apostołów. nieporuszony. o prawdach wiary. np. że nauka wiary odbywa się zawsze i wszędzie). czasami pojawiała się tam postać diabła symbolizującego zło. a na łuku portalu wyobrażono kalendarz w formie znaków zodiaku i przedstawień pracy (dla podkreślenia. a służyć miała do nauczania ludzi prostych. jakie każdej z nich przypadło na ścianie kościoła. Nie brak scen traktowanych ze swoistym humorem. który na wschodzie przyjęła cerkiew bizantyjska. • • • • • . odważanie grzechów. zwierząt i ptaków.ROMANIZM RZEŹBA • • ROMANIZM Rzeźbiarze romańscy mieli własną koncepcję postaci ludzkiej i własny stosunek do architektury.

Oczywiście nie przedstawiają boskiej transcendencji. orzeł i byk niegdyś symbolizowały strony świata i tajemne siły ziemi. nie jest cieniem drzewa. gdzie nad postacią Chrystusa wznosi się potrójna arkatura motyw spotykany na bordiurach manuskryptów z tego samego okresu.Artysta czerpie przekonujące formy symboli z tego. co je łączy z chrześcijaństwem. Romańska architektura. Na archiwolcie z dawnego kościoła Saint-Come w Narbonne wyobrażone są kolejno: sfinks. jak architektura.uzyskana prostą techniką champleve. Rzeźby portali zalicza się do najlepszych romańskich realizacji dekoracyjnych. a uprzywilejowanie wynikało w znacznej mierze z walorów dekoracyjnych.jak ryba w katakumbach oznaczała Chrystusa. gdy pojawi się gotycka strzelistość. a czwarta . żmija. lecz w XIX w. dość znaczne puste miejsca w Autun. gdzie .umieszczono ich pięćdziesięciu trzech. niegdyś złocone. W portalach dekoracja wypełnia przede wszystkim tympanony i archiwolty łuków. Nie wynajduje ich. Dwa zwierzęta lew i orzeł cieszyły się szczególnymi względami. W ten sposób wszystkie są symbolami. włączała człowieka w boską jedność. że zagubiono symbolizm czasów pogańskich. bo tyle było klińców do ozdobienia. Chrystus wśród symboli czterech Ewangelistów. Wątpliwe jest jednak. Najtrwalszy z tych symboli.. a nawet w naszym. bazyliszek.do "prawa ramy". Związana z architekturą rzeźba ornamentacyjna miała miejsce uprzywilejowane. jaki znaczą wyciągnięte ramiona Chrystusa. Inspiracją była nawet sztuka ludów barbarzyńskich. centaur i lew. bo znaczą co innego. Wydłużanie się postaci nie jest związane z kolumnami: jest od nich wcześniejsze. przede wszystkim własnej. lecz o skomplikowane figury. Wiele miejsca zajmowały stwory fantastyczne. podobnie jak i dla nas. Mistrz sztuki romańskiej tworzy figury. Romański artysta czerpał natchnienie zewsząd. bajkowy świat zwierząt. jakie miały w cywilizacjach starożytnych. Wszystkie te zwierzęta mają znaczenie bardziej lub mniej symboliczne. wyolbrzymiano zbytnio symbolizm tej . czy prestiż ten zawdzięczały znaczeniu. niż wydają się znaczyć . one ją tylko głoszą.zamiast zgodnie z "Apokalipsą" przedstawić dwudziestu czterech starców . formy rzeźbione podporządkowane są architekturze. Wielkie tympanony nie są kanwami dla wyobrażeń w wieku XII. następne zaś. coraz bardziej ku górze: pierwszą nad drzwiami archiwoltę pokrywa dość płaska . Należy do nich portal opactwa benedyktynów w Malmesbury. są pustymi miejscami po złotym tle. Podobnie w kościele Sainte-Marie-des-Dames w Saintes. tłoczą i zniekształcają. W Aulnay-deSaintonge w portalu transeptu kościoła płaskorzeźby występują z tła stopniowo. coraz bardziej występujące. gryf. jak i rzeźba. byle pozostać w wyznaczonej ramie i jak najściślej do niej przylegać. które wyzwalają się z pozorności. wydaje się raczej. I nie chodzi już tutaj o rybę z katakumb. Każde wybitne dzieło romańskie wyobraża wielki chrześcijański symbol. których sam układ kryje w sobie zagadkowa moc.CD… Dostojeństwo tympanonów to sakralna kompozycja. ozdobione są płaskorzeźbami: druga i trzecia .jak na to wskazał H. pelikan. Lew. uosabia wszechświat. jak również kapitele kolumn tych budowli. zdobiła portale kościołów i opactw. W archiwoltach i na kapitelach rzeźba dostosowuje się . zanika. czyli wybierania tła . Ale ta ryba była tylko znakiem. Krzyż. ku której prowadziła go liturgia. a postacie ludzkie czy zwierzęce rozciągają się. której przedstawić nie można. Focillon . często pochodzenia wschodniego. on je odsłania. harpia.postaciami ludzkimi.górująca nad całością kompozycji różnymi potworkami.dekoracja o motywach baśniowych zwierząt. nie rozwija się razem z nimi.

PORTAL W MOISSAC PROROK ISAJASZ .

PORTALE W SAINT GILLES DU GARD .

. SZKOŁA PROWANSALSKA. Zdobią ją podpierające architraw kolumny o głowicach ozdobionych liśćmi akantu. 1060 r.SAINT GILLES CD. . kanelurowane pilastry. rzeźby w niszach pomiędzy portalami . trzyprzęsłowy kościół z fasadą ozdobioną trzema portalami o kompozycji opartej na motywach łuku triumfalnego. Saint-Gilles-du-Gard – budowla z ok. fryz figuralny pod tympanonami.

Saint Trophimus. is a major work of Romanesque architecture.SAINT TROPHIME W ARLES The Church of St. it features a Gothic choir added in the 15th century. France. and the representation of the Last Judgment on its portal is considered one of the finest examples of Romanesque sculpture. formerly a cathedral. Trophime (Trophimus) is a Romanesque church built in the 12th century . Situated in Arles. . as are the columns in the adjacent cloister.

DRZWI Z KATEDRY W HILDESCHEIMIE Odlewane drzwi do katedry z paralelnymi historiami ze Starego i Nowego Testamentu DZRZWI Z BRĄZU SZTUKA OTTOŃSKA POŁ X DO POŁ XI INSPIRACJA BYŁA SZTUKA KAROLIŃSKA .

a po 935 roku został przekształcony z trzynawowego kościoła w pięcionawowy. Później był to kościół biskupi . W latach 1842-1880 dokończono budowę. a poświęcono w 1322 roku. że już w 50 roku po Chrystusie wznosiła się na tym samym miejscu świątynia rzymska. W roku 1248 arcybiskup Konrad von Hochstaden położył kamień węgielny pod budowę nowej. Chór ukończono dopiero w 1320 roku. ARCHITEKT GERHARDT. NAJWIĘKSZY BUDYNEK W EUROPIE 157M WYS. Katedra została po święcona w roku 1880 w obecności Wilhelma I. GOTYK . Nic nie uległo zmianie do XIX wieku.DZRZWI KOŚCIÓŁA NMP NA KAPITOLU W KOLONII Prace wykopaliskowe pod fundamentami katedry dowiodły. Do 1400 roku zbudowano dwa piętra wieży południowej. I 6480 POWIERZCHNI. gotyckiej katedry wznoszonej według wzorów francuskich. a od XIV do XVI wieku środkowa i boczna nawa kościoła zostały wykonane do wysokości 15 i 18 m. Budowę rozpoczęto w 1248 roku. NEOGOTYK KATEDRA BAZYLIKA . W niedługim czasie po ukończeniu budowy katedrę uznano za symbol Niemiec.

obok zakrystii.KRUCYFIKS BISKUPA GERONA Z KATEDRY W KOLONII Po stronie północnej. znajduje się pochodzący z X wieku krucyfiks Gerona .

czczone tam jako relikwie Trzech Króli. upłynęło kolejnych 300 lat. ale także wiążący się z ich posiadaniem gwałtowny rozwój miasta . Relikwiarz Trzech Króli ma szerokość 110 cm. czy rzeczywiście w sarkofagu złożone są ich relikwie. Zbudowany jest w kształcie przypominającym trzynawową bazylikę: obok siebie stoją dwa sarkofagi. przyjmującego pokłon Trzech Króli. Według innych źródeł Mediolańczycy do 1158 r. świeccy władcy tłumaczyli to jako dany przez Boga dowód na "prawowitość" ich władzy. Symbolizuje Boga w Trójcy Świętej. Jest pewnym. złocone postaci proroków oraz królów Dawida i Salomona. Nie ma ostatecznej pewności co do tego. doczesne szczątki Trzech Króli miała znaleźć w IV w. setki cennych kamieni szlachetnych. kolorowe wstęgi z emalii. na których spoczywa trzeci. a w górnej części . O tym. Prawdopodobnie w latach 1181-1225 Mikołaj z Verdun. bogato zdobione listwy metalowe. że w 1164 r. stworzył wraz z uczniami tę najcenniejszą pracę kowalską i jubilerską średniowiecza: pozłacane srebrne figury. Mateusza jest mowa o bezimiennych mędrcach ze Wschodu. jak wcześniej dostały się one do Italii. Rainald von Dassel kierujący kancelarią cesarza Fryderyka Barbarossy przywiózł nad Ren jako zdobycz z podbitego Mediolanu szczątki. • • • • • • . jeden z najbardziej znanych artystów swoich czasów. gospodarczy i kulturalny. zostały przewiezione do kościoła w Mediolanie. Gdy chodzi o Trzech Króli. Ponad 300 kamei na relikwiarzu stanowi największy ich zbiór na świecie. odbywających się pod hasłem "Przyszliśmy oddać Mu pokłon". Santiago de Compostela i Akwizgran. złote napisy na kobaltowych wstęgach. Helena.polityczny. zaczęto mówić o nich jako o "królach". natomiast więcej jest legend i spekulacji. następnie chrzest Jezusa w Jordanie. którzy przybyli do Betlejem. kadzidło i mirrę. którzy reprezentują całą ludzkość. którą pielgrzymi przechodzić będą przez katedrę i obok stojącego za okratowaniem relikwiarza. która nie potrzebowała już błogosławieństwa papieskiego.RELIKWIARZ TRZECH KRÓLI MIKOŁAJA Z VERDUN • Ten najcenniejszy klejnot katedry kolońskiej jest największym . Tylko w Ewangelii wg św. jest aby każdy z uczestników mógł nawiedzić relikwie. Tak więc cesarze niemieccy po koronacji w Akwizgranie zazwyczaj pielgrzymowali do Trzech Królów w Kolonii. Figury zostały wykonane w latach 1180-1191 przez Nicolasa z Verdun i jego uczniów. w tym ponad 300 gemm i kamei. Ze względu na ciągle powtarzający się w średniowieczu konflikt o władzę świecką między cesarzem a papieżem.dziełem pracy złotniczej średniowiecza w Europie. W dolnej części relikwiarza znajdują się wielkie.Chrystusa jako sędziego świata u schyłku dziejów. Rzym. wysokość 153 cm i długość 220 cm. gdy z powodu oblężenia miasta musieli zabrać relikwie z położonego u jego bram kościoła.a zdaniem wielu także najpiękniejszym . Życzeniem organizatorów XX ŚDM. by oddać pokłon Jezusowi i ofiarować mu dary: złoto. Złocony fronton przedstawia małego Jezusa na rękach Matki Boskiej. łuki spoczywające na podwójnych emaliowanych filarach. nic nie wiedzieli o posiadanym przez siebie skarbie. w górnej . Tak cenne relikwie wymagały szczególnego miejsca. a zanim nazwano ich Kacprem. Pokryty ponad tysiącem szlachetnych kamieni i pereł oraz kolorowymi emaliami relikwiarz otaczają 74 figury z pozłacanego srebra. Bardziej od niej znane były tylko Jerozolima. nie ma zbyt wiele źródłowych dokumentów. W krótkim czasie Kolonia stała się jednym z największych miejsc pielgrzymkowych chrześcijaństwa. Melchiorem i Baltazarem.apostołów. w którym będą przechowywane. matka cesarza Konstantyna i w IX w. wiadomo z dziejów życia biskupa Eustorgiusa: według tego dokumentu. Rainald von Dassel przyniósł Kolonii w XII wieku nie tylko relikwie. Tradycja Trzech Króli związana jest z Kolonią od XII wieku. a posiadanie relikwii wiązało się w tamtych czasach z wysokiej rangi pozycją w życiu politycznym. Dlatego została przygotowana specjalna trasa. Dopiero w tradycji VI w. w Jerozolimie św. Dowiedzieli się o ich pochodzeniu dopiero wówczas.

Sędziego świata z dwoma aniołami po bokach.czas łaski. Mówią o tym napisy zachowane w tych miejscach. a obok niej . Jana. Ukazane są w niej dwa okresy: w dolnej części sarkofagu czas przed męką i śmiercią Jezusa. by wraz z Mędrcami udali się na poszukiwanie Boga". Z drugiej strony figury Matki Boskiej przedstawiony jest chrzest Jezusa w Jordanie. W 1248 r.in. w tym również relikwiarz.in.powiedział w rozmowie z KNA Arnold Wolf.między Feliksem i Naborem. W tym miejscu spoczywał on bezpiecznie przez całe stulecia. W późniejszym czasie wszystkie relikwie umieszczono w neogotyckiej urnie we wnętrzu relikwiarza. Budowa relikwiarza odzwierciedla myśl teologiczną doby średniowiecza. sceny z życia Jezusa i z księgi Apokalipsy św.W tamtych czasach mistrz mógł wykuć całą figurę z jednego kawałka srebra . stanęły w Kolonii wojska francuskie. która w zasadzie stała się ogromnym kamiennym relikwiarzem dla sarkofagu Trzech Króli. w górnej natomiast . abp Konrad von Hochstaden położył kamień węgielny pod budowę nowej katedry. Prace konserwatorskie trwały wiele lat. Figury po bokach dolnej części przedstawiają proroków. Jego zdaniem. że były to kosztowne materiały. były szef biura budowlanego katedry w Kolonii. przyjęte później jako herb miasta Kolonii. Powyżej umieszczona jest figura Jezusa . Jego zdaniem. czas "sub lege" .pod prawem. • • • • . powrócić do Kolonii. Dawniej również i dachy sarkofagu zdobiły reliefy: przedstawiały one m. w 1804 r. Tylna część sarkofagu przedstawia trzy wizerunki Jezusa: przywiązanego do kolumny.. które spoczywają obecnie na podstawie za zdejmowaną płytą w szczycie relikwiarza. Początkowo relikwie Trzech Króli znajdowały się w starej katedrze z czasów Karola Wielkiego. który uwiecznił się w ten sposób jako mecenas tego dzieła sztuki. Relikwiarz wędrował m. wieloletni dyrektor Muzeum Diecezjalnego w Kolonii. Wolf zaprzecza. jednak z licznymi ubytkami i uszkodzeniami. Potwierdzono więc. kapituła katedralna w tajemnicy przeniosła cały skarbiec.apostołów.in. To on ufundował m. na których spoczywa trzeci. Gdy w 1794 r. a obecny wygląd otrzymał on dopiero po gruntownej renowacji w latach 1961-1973. że mają tak wielkie znaczenie dla wiernych .Trzech Króli oraz cesarza Ottona IV. w które owinięte były relikwie wykazało. kształtem nawiązywał do kościoła.czas po zmartwychwstaniu Jezusa. w którym znajdują się relikwie Trzech Króli.męczenników Nabora i Feliksa.zwykł mówić nieżyjący już. a w górnej części . w górnym . . że tkaninami owinięte były ciała ludzi wysokiego pochodzenia i że tkaniny te mogły pochodzić nawet z I wieku. Już w średniowieczu wyodrębniono relikwie głów Trzech Króli. korony na głowy Trzech Króli. Walter Schulte. królów i duchowieństwo ze Starego Testamentu. w bezpieczne miejsce. W części frontowej na dole znajduje się figura Matki Boskiej z dzieciątkiem Jezus na rękach. "cenny relikwiarz i ukryte w nim doczesne szczątki stanowią dla wiernych wyzwanie. ważne jest. Zwrócił uwagę. ukrzyżowanego. W dolnej części przechowywano w średniowieczu relikwie Trzech Króli. Badanie tkanin. jakoby sarkofag. natomiast w górnej części . czas "sub gratia" . Choć nikt dotychczas nie potwierdził prawdziwości relikwii. że jedynie figury w części frontowej są wykonane ze złotej blachy. by po 10 latach. do Arnsberg i Bambergu. są to dwa stojące obok siebie relikwiarze.RELIKWIARZ CD.

OŁTARZ Z KLOSTERNEUBURGA MIKOŁAJA Z VERDUN • Klosterneuburg [klo:stərnọiburk].. przebudowany.got. klasztor (barok. przem.. kościół (XII. przebudowa XVIII w. (metal. nad Dunajem.. m.. jeden z pierwszych twórców stylu gotyckiego w sztuce użytkowej. 1205). XIV w. relikwiarze Trzech Króli w katedrze kolońskiej (po 1181) i Panny Marii w Tournai (ok. w zespole miejskim Wiednia.): rom. w północno-wschodniej Austrii (kraj związkowy Dolna Austria). wewnątrz słynny ołtarz Mikołaja z Verdun z 1181). ambona i ołtarz w Klosterneuburgu (1181). miner. chem. zespół klasztorny Kanoników Regularnych (zał.) MIKOŁAJ Z VERDUN złotnik. . drzewny) i turyst. (2005). ośr. XII w. emalier i odlewnik z Lotaryngii.. mieszk. 25 tys.

lecz także za najlepszy sposób wykładania wiernym zasad wiary chrześcijańskiej. którzy w większości nie potrafili czytać. Dla ludzi.klasyczny przykład sztuki bizantyńskiej. Imponujące obrazy ścienne z okresu wczesnego średniowiecza przetrwały również w absydzie kaplicy w Berze-Ville we Francji. a na twarzach postaci wyraźnie malują się emocje. W przedsionku można podziwiać sceny obrazujące koniec świata oraz Sąd Ostateczny. może również poszczycić się katedra w Canterbury w Anglii. Figura Chrystusa jest obramowana grubą. mającej swe korzenie daleko w Konstantynopolu . Miniaturowe malowidła zdobiły okładki biblii. pełna przepychu forma oraz bogactwo kolorów bez wątpienia wskazują na wschodnie pochodzenie obrazu. Wyrazista. Wiele lokalnych wzorców artystycznych i kulturowych rozprzestrzeniło się szeroko po całym kontynencie. Na galerii nad wejściem do przedsionka ukazano śmierć Chrystusa na krzyżu. Na sklepieniu nawy widoczne są epizody zaczerpnięte z Pięcioksięgu. dobrze zachowane malowidła. Styl ten rozprzestrzenił się dzięki wyprawom krzyżowym.Angelo w Formis we Włoszech. Na przykład w hiszpańskim kościele San Clemente de Tahull w Katalonii znajduje się obraz zatytułowany Chrystus tronujący . Obrazy ścienne malowane taką techniką można spotkać w całej Europie. w wyniku warstwa farby nie odpadała potem od warstwy tynku. Pięknym przykładem są dzieła w kościele Saint-Savinsur-Gartempe we Francji. W ten sposób starano się przypomnieć wiernym o tym. znajdują się w absydzie krypty świętego Gabriela tej świątyni. że zmarł on za odkupienie grzechów wszystkich ludzi.MALARSTWO ŚCIENNE • W średniowieczu obrazy uważano nie tylko za wyraz uwielbienia dla stwórcy. W malarstwie owym odzwierciedlają się charakterystyczne dla poszczególnych regionów style artystyczne. Dzieła malarstwa zachodnioeuropejskiego wydają się być bardzo przestrzenne 0 kolorystka jest tu bardziej stonowana niż na obrazach bizantyjskich. wyrazistą linią . Na ścianach kościołów malowano całe przypowieści biblijne. Dzięki temu freski charakteryzują się trwałością i są w stanie przetrwać setki lat. większe – wnętrz budowli sakralnych. Twórcy malowideł ściennych nakładali farbę na mokry jeszcze tynk. . Ściany krypty pokryto malowidłami przedstawiającymi męczeństwo świętych. Cennymi freskami z XII w. a także w kościele St. Najstarsze . co daje efekt porównywalny z witrażami. oglądanie fresków było praktycznie jednym z niewielu sposobów poznania Słowa Bożego. modlitewników.

FRESKI Z KOŚCIOŁA SAINT SAVIN SUR GARTEMPE • FRANCUSKIE FRESKI ROMAŃSKIE .

FRESKI CHRYSTUS PANTOKRATOR I POKŁON TRZECH KRÓLI Z TAHULL

-PANTOKRATOR Z TAHULL

-POKLON TRZECH KRÓLI Z TAHULL

FRESKI Z PANTENONU KRÓLÓW W KOLEGIACIE SAN ISIDORO LEON

• Bazylika romańska San Isidoro z XI–XVIII w.; mieści relikwie św. Izydora, wielkiego wczesnochrześcijańskieg o uczonego z Sewilli. W podziemiu panteon – mauzoleum królewskie, miejsce pochówku królów Leonu. Wyjątkową atrakcją są freski w kryptach oraz kapitele kolumn, a także skarbiec i muzeum.

TKANINA Z BAUEUX
• Tkanina z Bayeux – ręcznie utkane płótno przedstawiające podbój Anglii przez Wilhelma I Zdobywcę, bitwę pod Hastings w 1066 i życie codzienne mieszkańców ówczesnej Normandii; wybitne dzieło sztuki świeckiej. Tkanina to cenne ikonograficzne źródło historyczne. Jej autorstwo przypisuje się królowej Matyldzie , żonie Wilhelma, nie jest to jednak teza w pełni potwierdzona. Dzieło obecnie znajduje się w muzeum w mieście Bayeux we Francji. Długość tkaniny wynosi 70,34m a szerokość 0,5 metra.

SZTUKA ROMAŃSKA W POLSCE .

którego ślady widoczne są do dziś na południowy zachód od kolegiaty).tak jak znajdujące się tu wcześniej benedyktyńskie opactwo . .in. w 1306 Łęczycę najechali Krzyżacy. • Podczas późniejszych prac nad jej odbudową zacierano częściowo jej dotychczasowy romański charakter. a jego fundamenty zasypano. wziął w niej udział m. • Zniszczenia i przebudowy [edytuj] • Romańska budowla. Prace nadzorował biskup płocki Aleksander z Malonne[2].KOLEGIATA W TUMIE POD ŁĘCZYCĄ Kolegiata pw. zachodnią fasadę. W czasie przebudowy kolegiaty powstał stojący obok niej niewielki drewniany kościół św. Mógł być to rezultat nawrotu pogaństwa w tym regionie kraju lub też przekazania ziem klasztornych arcybiskupstwu gnieźnieńskiemu. ostatni odbył się w 1547. • W 1705 Łęczycę najechali Szwedzi. piaskowca i kamienia polnego. Aleksego. Aleksego. nazywanych synodami łęczyckimi.charakter obronnej twierdzy. niszcząc przy tym także kolegiatę. kolegiata łęczycka . miała z założenia . Kościół jako patronów otrzymał .przedsionek osłaniający romański portal. Przez kilka dziesięcioleci kolegiata pozostawała zrujnowana. W 1569 wybudowano przed wejściem głównym renesansową kruchtę . ale w Zielone Świątki 1293 (albo 1294) Litwini pod wodzą Witenesa zdołali ją zdobyć. przy okazji zakończonej w 1487 kolejnej odbudowy pojawiły się zachowane do dziś.prócz funkcji religijnych . arcybiskup Janik. • W latach 1765-1785 z inicjatywy prymasa Łubieńskiego i kosztem biskupa Kajetana Sołtyka kościół został przebudowany w stylu klasycystycznym. • Od tego czasu w kolegiacie tumskiej odbyło się 21 synodów prowincjonalnych. przebudowano wieże. • Kilkanaście lat później. Kościół ten należy do najlepszych przykładów architektury romańskiej w Polsce • Historia [edytuj] • Opactwo [edytuj] • Prawdopodobnie z fundacji Bolesława Chrobrego i z udziałem świętego Wojciecha powstało tu pierwsze w Polsce (założone prawdopodobnie w 997) opactwo benedyktynów pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny i św. Konsekracja kościoła odbyła się 21 maja 1161. gotyckie ostrołukowe arkady i filary międzynawowe z cegły oraz sklepienie krzyżowo-żebrowe w nawach bocznych.kościół o randze archikolegiaty położony we wsi Tum w pobliżu dawnej lokalizacji wczesnośredniowiecznego grodu[1]. główną nawę. Między innymi po pożarze w 1473. która się schroniła w kościele powiedli ze sobą w niewolę. • Budowa kolegiaty [edytuj] • Arcybiskup gnieźnieński Jakub ze Żnina w 1141 rozpoczął na miejscu dawnego opactwa budowę kolegiaty. W 1140 opactwo przeniesione zostało do Mogilna. Prace wykonano pod kierunkiem architekta Efraima Szregera. a pozostałych wycięli w pień lub wraz z kolegiatą spalili (w tym czasie spłonął też gród łęczycki[1]. następca zmarłego około 1148 arcybiskupa Jakuba. część ludności.Najświętszą Marię Pannę i św. w tym też czasie powstały we wnętrzu tynki z freskami. Aleksego w Tumie. W 1241 oparła się najazdowi Tatarów. NMP i św. zbudowana z granitu. zaś klasztor rozebrany. Pierwszy z nich zwołano w 1181. a także wszyscy polscy biskupi i książęta. Mikołaja. a także okna i wnętrze. którzy wrócili tu raz jeszcze w 1331.

Jej wnętrze wspiera się na 8 międzynawowych kolumnach z charakterystycznymi kostkowymi kapitelami. Książę Józef Poniatowski. LEONARDA W KATEDRZE NA WAWELU • • Krypta św. Jest to jedno z najlepiej zachowanych i najładniejszych wnętrz romańskich w Polsce. Gen. Leonarda . do sprowadzenia prochów generała doszło jednak dopiero 17 września 1993. Obok sarkofagu w 1977 zawieszono brązową tablicę pamiątkową. 1716 w sarkofagu ufundowanym w 1840 przez cesarza Austrii Ferdynanda I.KRYPTA ŚW. Leonarda.po lewej stronie widoczny jest grobowiec Jana III Sobieskiego. Sarkofag księcia ufundowała siostra Maria Tyszkiewiczowa w 1830. 17 czerwca 1696 pochowany na Wawelu 15 stycznia 1734. Została ona wzniesiona w latach 1090-1117. W lutym 1818 uzyskano zgodę cara Aleksandra I na pogrzeb Kościuszki na Wawelu.Leonarda przed ołtarzem projektu francuskiego architekta Viollet-le-Duca ufundowanym w 1876 przez hrabinę Katarzynę Potocką mszę prymicyjną 2 listopada 1946 odprawił ks. Odbył się on w dniach 22-23 czerwca 1818. sarkofag był gotowy już w 1981. który zginął w nurtach Elstery pod Lipskiem 19 października 1813. Uroczystości pogrzebowe w Krakowie i na Wawelu odbyły się 22-23 lipca 1817. po prawej jego żony Marii Kazimiery Zwiedzanie grobów królewskich rozpoczyna się w krypcie św. Obecny sarkofag królewski jest fundacją ostatniego monarchy Stanisława Augusta Poniatowskiego z okazji 100 rocznicy zwycięstwa pod Wiedniem z roku 1783. W krypcie tej spoczywają: Jan III Sobieski zm. Na środku znajduje się odnaleziony w 1938 w czasie prac archeologicznych grób biskupa Maurusa zmarłego w 1118. Królowa Maria Kazimiera zm. Władysław Sikorski zginął w katastrofie samolotu w Gibraltarze 4 lipca 1943. Umieszczenie trumny w marmurowym sarkofagu odbyło się już w całkowitej tajemnicy 21 grudnia 1832. 10 listopada 1673. • • • • • • • . dar Kongresu USA w 200-lecie bitwy pod Saratogą. 9 czerwca 1997 jako papież Jan Paweł II odprawił mszę raz jeszcze w 50-tą rocznicę święceń kapłańskich. Zdecydowano o zachowaniu tajemnicy ze względu na sytuację na ziemiach polskich po upadku powstania listopadowego. W krypcie św. pochowany na Wawelu 31 stycznia 1676 w sarkofagu ufundowanym przez cesarza Austrii Franciszka Józefa I z 1858. Król Michał Korybut Wiśniowiecki zm. Tadeusz Kościuszko zmarł w Solurze w Szwajcarii 15 października 1817. Karol Wojtyła.

Anny. św. Kamienne profile cokołu kościoła przez swoje cechy stylistyczne wskazują na pochodzenie z wcześniejszej budowli.) i kamienne płaskorzeźby z III wieku (Syria. Idziego we Wrocławiu . drugi jest już renesansowy. a arkada z cegieł łączy kościół z szesnastowieczną kapitułą w stylu późnego gotyku. kośc. • • Kościół św. św. św. katedry Walterowskiej.n.in. są to prawdopodobnie spolia z tzw. Należy do charakterystycznego dla średniowiecznego Wrocławia typu kościołów jednofilarowych (ponadto kośc. "Bramę Kluskową" (albo "Kluszczaną". kośc. skuwając tynki zewnętrzne i rekonstruując podwójny łuk tęczowy. pozostawiono natomiast sygnaturkę. jest najstarszym (z pierwszej połowy XIII wieku prawdopodobnie ok. IDZIEGO WE WROCŁAWIU • • Kościół św.e.KOŚCIÓŁ ŚW. Piotra i Pawła. . jedna z najstarszych ceglanych budowli Wrocławia. tworząc tzw. Klösseltor). a także m. Zachował się romański portal od strony południowej. okolice Damaszku). Budynek kapituły oraz z nim sąsiadujące mieszczą Muzeum Archidiecezjalne.późnoromański kościół na wrocławskim Ostrowie Tumskim. Sąsiaduje od północy z wrocławską Archikatedrą. Idziego we Wrocławiu. egipską mumię (325 p. a zarazem najstarszym czynnym do dziś kościołem w mieście. Aleksego) . Po II wojnie światowej usunięto większość zmian wprowadzonych w epoce baroku. niem. w którym wystawiono zbiory cennych obiektów sztuki sakralnej. 1242) w pełni zachowanym budynkiem Wrocławia.sklepienie budynku wsparte jest pojedynczym filarem. Jednofilarowe prezbiterium na planie kwadratu zakończono niewielką trójboczną absydą. Z dwóch jego portali zachował się jeden w stylu romańskim.

9. Według niektórych źródeł zamiast starszego kościoła wzniesiono wówczas od podstaw romańską świątynię pod wezwaniem św. ponad dachami naw bocznych.pierwszego kościoła parafialnego lokacyjnego miasta. Bazylikowy kościół bez transeptu posiada sześcioprzęsłową nawę oraz prosto zamknięte prezbiterium bez obejścia.9 m. przypominające centralne przęsło katedry. zapewne w romańsko-gotyckim stylu przejściowym. późnogotycki już kościół wykorzystujący wiele starszych fragmentów. Kościół ma łączną długość 62. Po pożarze z 8 maja 1342 zdecydowano się zbudować nowy. Andrzeja Apostoła i św. łęki przyporowe znajdują się wysoko. a przedłużone nawy boczne przy nim trójdzielnie. Do rangi parafialnego został wyniesiony przez biskupa wrocławskiego Laurencjusza (Wawrzyńca) po przekazaniu 1 maja 1226 dominikanom kościoła św. Wojciecha . prezbiterium gwiaździście. Nawy sklepione są krzyżowo-żebrowo.10 m przy wysokości murów nawy głównej 22.8 m. powstał w latach 1242-1248. Kolejny kościół. a bocznych . Od północy przylega do prezbiterium dwukondygnacyjna zakrystia. zwłaszcza zaś szersze przęsła wzniesionego przez mistrza Pieszkę prezbiterium. większy. Ogólny kształt architektoniczny kościoła jest zapewne echem ukończonej w tym okresie katedry.4 m. który powstał w latach 13421362 i poza górnymi kondygnacjami wież uzyskał współczesny kształt. zaś jego szerokość wynosi 32. Marii Magdaleny i ukończono ją w 1232.PORTAL OŁBAŃSKI • Pierwszy kościół w tym miejscu powstał już pod koniec XI wieku. . jednak już w czasie najazdu mongolskiego w 1241 uległa ona zniszczeniu.

wzniesiono otaczające kościół kaplice.30 m i wysokości wewnątrz 1.największy dzwon Śląska o obwodzie 6. • W XV wieku ukończono wieże . które nazwano Tureckimi. W latach 1564-1581 wzniesiono nowe pokryte miedzią hełmy o formach renesansowych. a 1564 z północnej. Po katastrofie budowlanej. Elżbiety. która dotknęła hełm wieży kościoła św. ze względów bezpieczeństwa usunięto w 1533 nadwątlony hełm z wieży południowej. W latach 1722-1724 zbudowano w przęśle pomiędzy wieżami według projektu Georga Urbansky'ego nowy prospekt organowy. zaś w 1447 kolejną przedstawienie Chrystusa i Marii. w 1546 przeniesiono tu romański portal główny z wyburzonego kościoła opackiego na Ołbinie i wmurowano w elewację południową. gdyż wbudowano tam empory. Kościół posiadał w 1512 16 kaplic i 58 ołtarzy.PORTAL OŁBIŃSKI CD. używany był przy największych świętach.80 m. W północnej wieży zawieszono dwa nowe dzwony. Już 1 września 1358 zawieszono pierwszy dzwon. Elewacje kościoła otynkowano.w 1459 po raz pierwszy wzmiankowano Mostek Czarownic (Pokutnic) łączący je na wysokości ostatniej kondygnacji. Do jego rozkołysania potrzeba było 37 sekund. W portalu głównym umieszczono wykonaną w 1440 rzeźbę przedstawiającą patronkę kościoła. zaś w 1481 ukończono pokryte blachą ołowianą stożkowe hełmy. • . gdyż powstały w okresie największych obaw przed inwazją Imperium Osmańskiego. W XV i XVI w. zaś dachy naw bocznych podniesiono ponad poziom łęków przyporowych. 23 października (według innych źródeł 23 kwietnia) 1523 Johannes Heß wygłosił w kościele Marii Magdaleny pierwsze na Śląsku kazanie ewangelickie i mimo sprzeciwu kapituły katedralnej wkrótce został jego proboszczem. a od 1386 znajdował się w południowej wieży odlany przez Michaela Wildego Dzwon Grzeszników . Odtąd będący własnością rady miejskiej kościół był świątynią protestancką. co znacznie zmniejszyło dopływ światła do wnętrza.

. Michała na Ołbinie (jeden z czterech romańskich tympanonów fundacyjnych w Polsce).TYMPANON JAKSY Z KOŚCIOŁA ŚW MICHAŁA NA OŁBINIE Najcenniejsze z nich to: tympanon Jaksy datowany na lata 1160–1163 z dawnego kościoła św.

i jej syna zauważa się nuty realizmu.zdradza wpływy warsztatów Włoch północnych. niech ja. Maria.Mitkowski). zwłaszcza w kostiumach. w darze tej świątyni gmach (przekład J. .Łaciński napis na tympanonie z połowy XII wieku głosi: HAS MATRI VENIAE TIBI DO MARIA MARIAE HAS OFFERT AEDES SWENTOSLAUS MEA PROLES Mario. Świętosław. Tobie złożę. Matko Łaski Bożej. W postaci Marii. Rzeżba . wdowy po Piotrze Właście.obok cech charakterystycznych dla południowej Francji i Lotaryngii .TYMPANON FUNDACYJNY Z KOŚCIOŁA NMP NA PIASKU • Tympanon fundacyjny Marii i Świętosława Włastów (Włostowiczów) z kościoła NMP na Piasku . a ze mną syn mój.

nauczani byli na podstawie rzeźby i rysunku. Datowane są one na II połowę wieku XII i początek wieku XIII. Natomiast północ jak nie mamy postępować by nie trafić do piekła. Każda z tych rzeźb jest inna. w trzech kondygnacjach oddzielonych ornamentem roślinnym. Bazylika św. Na jednej i drugiej kolumnie jest po 18 postaci. Chociaż mają już ponad 800 lat. w Wenecji (katedra pw. są to kolumny z personifikacją cnót i przywar. Na tych kolumnach jest pokazana walka Dobra ze Złem. św. z siłami szatana. Szczególnie dwie kolumny są tak cenne. • • . za pomocą którego oglądający może rozpoznać symboliczne jej znaczenie. by po śmierci trafić do nieba. Świadczy to ogromnej mądrości sióstr norbertanek już w czasach średniowiecza. to przez ponad 200 lat nikt o nich nie wiedział. Jest to też „biblia pauperum”. czyli po sześć w każdej strefie. Jest to ogromna symbolika. Północ zawsze była kojarzona ze złem.RZEŹBIONE KOLUMNY W STRZELNIE • Romańskie kolumny ze Strzelna należą do najcenniejszych zabytków sztuki romańskiej w Polsce. Razem jest zatem 36 personifikacji: 18 cnót i 18 przywar. ciepłą stroną. która toczyła się już od początku naszego istnienia do czasów obecnych. Trójcy w Strzelnie jest trzecim takim miejscem w Europie i na świecie. Podobne kolumny można podziwiać jedynie w Hiszpanii w Santiago de Compostella (katedra pw. gdyż były zamurowane do 1946 roku. Kolumny te są wykonane z piaskowca przywiezionego najprawdopodobniej z Brzeźna – okolice Konina (Wielkopolska). Południe mówi jak mamy czynić. św. ale także o ich ogromnym bogactwie. posiada własny atrybut. Południowa kolumna wyobraża personifikację cnót. Marka). zatem wszystkie te postacie symbolizują dobre cechy człowieka. południe kojarzy się od wieków z dobrą. Treści zawarte w kolumnach miały wyraźne zadania wychowawcze. Jakuba) i we Włoszech. Wtedy bowiem profesor Zdzisław Kępiński odkrył je w barokowych ceglanych filarach i rozsławił Strzelno na cały świat. aby dążyć do świętości. postacie mają również i dziś nauczać jak mamy postępować. które są znane w całym świecie. Natomiast druga kolumna północna przedstawia personifikację przywar – wady i grzechy ludzkie. przecież ci ludzie przed wiekami nie potrafili czytać i pisać.

jednak dłonie są użyte odwrotnie niż powinny. Każdy kto zobaczy te romańskie kolumny będzie chciał jeszcze wrócić w to miejsce by je podziwiać ponownie. Nie przypadkowo właśnie ta scena znalazła się na kolumnie cnót. w taki sam sposób rycerstwo oddawało posłuszeństwo swojemu władcy. Kolumna południowa – kolumna cnót. taki sam motyw możemy zaobserwować na tympanonie zwiastowania. możemy wyróżnić następujące grzechy i wady na tej kolumnie: Gniew – kobieta szarpiąca oburącz ze złości własne włosy. Bluźnierstwo – postać z oszczepem bez ostrza. które ze świątyni podczas potopu zrobiły stadninę do koni i mieczami dla zabawy niszczyli te cudowne kolumny. Wśród wszystkich postaci zawartych na tej kolumnie możemy odczytać: Sprawiedliwość – postać trzyma w ręku wagę. że północ to strona zła. Pokorę – ręce skrzyżowane na piersiach i głowa pochylona – w średniowieczu to królowa cnót. Czystość – niewiasta trzyma berło zakończone kwiatem lilii. Rozpustę – naga postać kobieca zasłaniająca wstydliwe części ciała. gdyż w myśl nauk Kościoła . oraz z obłoków wyłania się błogosławiąca Ręka Boża. Kolumna północna – kolumna przywar. Zawiść – kobieta trzymająca węża. Pokój Chrystusowy – lewa ręka uniesiona w geście powitania. Wiarę – postać trzyma dwa krzyże. a szczególnie dramatu Hildegardy z Bingen „Korowód cnót”. gdyż są bardzo zniszczone. Wstrzemięźliwość – szeroko otwarte ramiona przez kobietę. strona szatana. Największą szkodę przypisuje się wojskom szwedzkim. Krzywoprzysięstwo – postać ma jedną rękę na księdze a drugą unosi w geście przysięgi. która wyraźnie łapczywie coś zjada. Posłuszeństwo – ręce są otwarte do obserwatora. Na obu kolumnach jest wiele takich postaci. Głowica tejże kolumny przedstawia chrzest Chrystusa w Jordanie z aniołami w narożnikach. • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • Tak bardzo bogaty program ikonograficzny romańskich kolumn ze Strzelna jest przypisywany wybitnej znajomości przez norbertanki utworów literackich i teologicznych. . Mądrość (roztropność) – z księgą w ręku.Chrzest jest uznawany jako źródło wszelkich cnót. których identyfikacja jest niemożliwa. Swawolę – młody człowiek z dzwonkiem uniesionym w prawej ręce. Morderstwo – młody mężczyzna w tunice rycerskiej z długim mieczem. Pychę – postać zachwyca się wręcz swoim długim przepięknym warkoczem. Zgodnie z zasadą średniowiecza.KOLUMNY W STRZELNIE CD. Cierpliwość – wyciągnięty palec wskazujący na klatce piersiowej. Obżarstwo – postać.

. odlanych oddzielnie i zamocowanych na drewnianych dębowych ramach. ozdobionymi ornamentem roślinnym i zwierzęcym.DRZWI PŁOCKIE Powstały w połowie XII w. składały się z 24 kwater i 2 prostokątnych. Oba skrzydła drzwi wieńczą kwatery o podwójnej szerokości (prostokątne). w Magdeburgu z przeznaczeniem dla nowo wzniesionej w l. Poszczególne kwatery są oddzielone wypukłymi listwami. 1130 1144 katedry płockiej przez biskupa Aleksandra z Malonne. Wykonano je z brązu.

odlane z brązu metodą wosku traconego (lewe. Umocowane na nich kołatki w kształcie lwich głów odlano oddzielnie. Ignacy Polkowski.Drzwi Spiżowe. który wykonał Drzwi Gnieźnieńskie. Drzwi zdobi 18 scen z życia św. 328 x szer. Osadzone w portalu wewnętrznym kruchty południowej Archikatedry gnieźnieńskiej. i. Wojciecha od narodzin do śmierci męczeńskiej. a prawe w 24 częściach i zlutowane). 84 cm i prawe 323 x 83 cm). którego fragmenty (pojedyncze grupy liter) odczytał w XIX wieku kan. bardziej wypukłe w całości. • . imię artysty. "Porta Regia" . Niemczech i we Włoszech (w układzie od dołu do góry). Oba skrzydła różnej wielkości (lewe wys. Na pionowej listwie skrzydła lewego istnieje słabo widoczny napis. 1175 (nie znany dokładny czas i miejsce) za panowania księcia Mieszka III Starego. najcenniejszy zabytek sztuki romańskiej w Polsce. Prawdopodobnie zawiera on m.DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE • Drzwi Gnieźnieńskie ("Porta Enea" . zawierają po dziewięć kwater z płaskorzeźbami scen figuralnych i obramowanych bordiurą zdobioną ornamentem roślinnym z wplecionymi postaciami ludzi i zwierząt. Skrzydło lewe zawiera obrazy z pobytu świętego w Czechach. wykonane ok. a prawe z działalności misyjnej w Polsce i w Prusach (w układzie od góry do dołu).Drzwi Królewskie) unikalny zabytek romańskiej sztuki odlewniczej.

DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE SKRZYDŁO LEWE • • • • • • • • • Skrzydło lewe: narodzenie i kąpiel Wojciecha w 956 w Libicach. nadanie Wojciechowi godności biskupa w 983 w Weronie (cesarz Otton II wręcza Wojciechowi pastorał). by przestał tolerować handel niewolnikami). złożenie chorego dziecka na ołtarzu i ofiarowanie go do stanu duchownego. modlitwa nocna Wojciecha przed kaplicą męczenników w Pradze lub Magdeburgu. oddanie chłopca w 972 do szkoły Otryka przy katedrze w Magdeburgu. widzenie senne Wojciecha (Chrystus domaga się. • . Bonifacego i św. uzdrowienie człowieka opętanego złymi duchami. by przestał tolerować ten stan). Aleksego na Awentynie (upuszczony przez Wojciecha gliniany dzban z wodą lub winem nie rozbił się. co uznano za cud). oskarżenie przez Wojciecha Żydów o handel niewolnikami chrześcijańskimi przed księciem czeskim Bolesławem II Pobożnym (napomnienie go. cud z dzbankiem ok. 995 w rzymskim klasztorze św.

Wojciecha. śmierć męczeńska Wojciecha 23 kwietnia 997 (scena przebicia oszczepem i obcięcia głowy). wykupienie ciała Wojciecha (wg legendy książę Bolesław Chrobry wykupił je ilością złota równoważną jego ciężarowi). wystawienie na marach ciała Wojciecha owiniętego w całun i głowy jego wbitej na pal strzeżonych przez orła. chrzest nawróconego Prusa (scena oparta na przekazach).DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE SKRZYDŁO PRAWE • • Skrzydło prawe: przybycie Wojciecha łodzią do kraju Prusów w 997 z dwoma mnichami. kazanie Wojciecha do Prusów. bratem przyrodnim Radzimem Gaudentym oraz Boguszem Benedyktem i orszakiem zbrojnych (na brzegu stoją uzbrojeni Prusowie). sprowadzenie ciała Wojciecha z Prus do Gniezna. złożenie ciała Wojciecha w grobie w Archikatedrze gnieźnieńskiej (w 997) w obecności biskupa i księcia Bolesława Chrobrego • • • • • • • • . ostatnia msza św.

SZTUKA GOTYCKA W POLSCE .

PREZBITERIUM KATEDRY WE WROCŁAWIU ?

KAPLICA ŚW. JADWIGI W TRZEBNICY
• • Kaplica św. Jadwigi znajduje się w bazylice św. Jadwigi w Trzebnicy. Jest ona pierwszym w Polsce obiektem zbudowanym w stylu czysto gotyckim. Została wzniesiona w latach 1268– 1269. Mieści się w niej imponujący, barokowy sarkofag św. Jadwigi, wykonany z marmuru i alabastru. Pod baldachimem, wspartym kolumnami, spoczywa alabastrowy posąg św. Jadwigi . Obok znajduje sie kaplica św. Jana .

SZTUKA GOTYCKA

Środkowy. ale jedynie kilka fragmentów rzeźb (m..powstał ok. Boże Narodzenie. W najwyższej części łuku znajduje się płaskorzeźba Matki Boskiej Tronującej z Dzieciątkiem. Wzniesiono ją na wyspie na Sekwanie. W drugiej połowie XIII w.. Jest to kościół pięcionawowy z krótką nawą krzyżową. z czego środkowy jest najszerszy. galeria królewska. Wyrzeźbiono na nim scenę Sądu Ostatecznego. dość długim prezbiterium i podwójnym obejściem na półkolu. największy portal Sądu Ostatecznego. W całej budowli umieszczono dużą ilość witraży. zwieńczone baldachimami. Zwiastowanie. Zamiast kolumienek (jak to było w stylu romańskim) mamy na cokołach lub wspornikach ustawione figury.in. Anny . element charakterystyczny dla gotyckich katedr francuskich. Pod rozetą ciągnie się tzw. tłumaczy się jako Nasza Pani i odnosi się do Matki Boskiej. między innymi dzięki powieści Dzwonnik z Notre Dame francuskiego pisarza Wiktora Hugo. 1210 r.. postać Chrystusa w górnej części tympanonu) pochodzi z I połowy XIII w. na śladach po dwóch kościołach powstałych jeszcze w IXw. ale zdobiący go ostrołukowy tympanon zawiera rzeźby sprzed 1180 r. i przedstawia w reliefach sceny z jej życia. Łuk portalu wpisany jest w trójkątne obramowanie. Zaśnięcie i Zmartwychwstanie.. Jej nazwa. 1220-30 r.: genealogię Maryi. pochodzi z ok. Koronację Maryi. mrocznej budowli.KATEDRA NOTRE DAME W PARYŻU • • Notre-Dame de Paris . obok niej inicjator budowy katedry – biskup Maurice de Sully i król Ludwik VII w otoczeniu aniołów. • • • • • • • . Budowa jej trwała prawie 170 lat (11631330). pochodzi z ok. Całą szerokość fasady zajmują trzy portale. Dokładne przyjrzenie się fasadzie środkowego portalu od razu odkrywa jej asymetryczność: lewy portal. 1220 r. reszta to XIX-wieczna rekonstrukcja.in. w górnych częściach widzimy m.portal św. Jedna z najbardziej znanych katedr na świecie. zachowanych w katedrze. jak to bywa w gotyckich katedrach.in. poświęcony Matce Boskiej. Prawy portal . zwanej Cité.gotycka katedra w Paryżu. Pierwotnie miało ono tylko trzy małe kapliczki. usunięto kapliczki i wybudowano pięć dużych kaplic. m. Nad środkowym portalem umieszczono przepiękną rozetę rozświetlającą wnętrze świątyni. a więc najstarsze spośród wszystkich. Filar dzielący odrzwia ozdobiony jest figurą NMP z Dzieciątkiem. które wprowadzają grę światła w wielkiej i zazwyczaj.

sancta camisia. W średniowieczu co roku odbywały się tu cztery wielkie odpusty. Podczas pożaru ocalała święta relikwia . na które ściągały tłumy pielgrzymów. wciągano ją aż na górną krawędź murów. Liczne posągi W katedrze znajduje się 160 kolorowych witraży. właściwie: Cathédrale Notre-Dame de Chartres gotycka katedra pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. we Francji. budowano przypory. za pomocą wielokrążków. Jej fundamenty stanowią grube. mogły unieść ciężar sklepienia.położony w sercu katedry. Została więc ona odbudowana w latach 1194 . wyższa i bardziej wyszukana pochodzi z roku 1513. rozumianej jako pielgrzymka do Ziemi Świętej. Poza funkcją dekoratywną umożliwiał on człowiekowi średniowiecza odbycie na kolanach wędrówki. W 1979 roku Katedra została wpisana na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO • • • • . W środku znajduje się również największy w Europie labirynt .1220 . Wewnątrz i na zewnątrz budowli znajduje się ponad 10 000 rzeźb z kamienia i szkła. Kolorowe kawałki szkła łączono ze sobą ołowianymi spojeniami i żelaznymi prętami. czyli suknia. wśród nich znaleźć można sławną Błękitną Różę lub Najświętszą Marię Pannę Pięknego Szkła. oprócz frontu katedry. zajmują one łączną powierzchnię 2000m². Pozwalają one uzyskać stabilność budowli i absolutnie równą podstawę. wpuszczone w ziemię na głębokość 8 metrów. wciągano za pomocą wciągarki. ale już w 1194 pożar miasta zniszczył całość. Wydarzenie to zostało uznane za cud i postanowiono odbudować katedrę. tak zwane słupy przyporowe połączone z murami za pomocą łuków przyporowych.trwało to przeszło 30 lat. zaś niższa i mniej wyszukana z lat trzydziestych XIII wieku. Nie znamy nazwisk budowniczych katedry. Obecna gotycka katedra powstała na ruinach katedry romańskiej. w Chartres. Labirynt w środku Drewnianą konstrukcję dachu składano na ziemi. Aby mury. Katedra w Chartres była jako pierwsza we Francji poświęcona Najświętszej Dziewicy. którą ponoć miała na sobie Maria Panna podczas narodzin Chrystusa. mury. jej budowa rozpoczęła się w 1145. Ustawiano też rusztowania. odprawianej najczęściej w akcie pokuty za grzechy. Po zachodniej stronie katedry znajdują się dwie 90-metrowe iglice. składające się z wykutych w skale filarów. Została ona wybudowana w XII wieku. a następnie.KATEDRA W CHARTRES • • Katedra w Chartres. zaś kamienie potrzebne do budowy dachu.

prostokątne pole nawy głównej przykryte sklepieniem sześciodzielnym .KATEDRA W LAON katedra Notre-Dame w Laon (departament Aisne ) – trójnawowa z trójnawowym transeptem i półkolistym obejściem wokół prezbiterium. do każdych dwóch kwadratów sklepień krzyżowo-żebrowych naw bocznych przyporządkowane jest jedno.

Zaprojektował ją Robert de Luzarches. nie ukończono też zwieńczenia wież zachodnich (miały otrzymać wysokie hełmy. 1500 pierwotny podział rozety zastąpiono płomienistym maswerkiem. Do niego otwiera się siedem kaplic. Znaczna wysokość budowli spowodowała wprowadzenie dodatkowego pasa pomiędzy zwieńczeniem portali a fryzem królewskim. Kolejne próby zbudowania jeszcze smuklejszych obiektów kończyły się katastrofą (Katedra w Beauvais). Przeszklenie tych otworów stało się możliwe po zastosowaniu dwuspadowych dachów nad obejściem.KATEDRA W AMIENS Katedra w Amiens (departament Somme) szczyci się uznawaną za najdoskonalszą pod względem proporcji katedrą zbudowaną w latach 1220 – 1288. Wysokość nawy głównej katedry w Amiens sięga 42. Do 1236 ukończono ją na wysokości pasa z rozetą. Jej smukłe proporcje (3:1) czynią z niej wzór budowli tego okresu. Wieże te nigdy nie zostały zbudowane. część prezbiterialną ukończyli Thomas de Cormont i jego syn Renard.5 m wysokości. którego siedem boków okala podwójne obejście. Od frontu budowlę flankują dwie masywne wieże. Pięcionawowe prezbiterium nawę główną ma zakończoną połową dwunastoboku. Korpus trójnawowej bazyliki w połowie długości przecina potrójna nawa krzyżowa (wnętrze katedry ma długość 106. . smukła wieżyczka nad skrzyżowaniem nawy głównej z nawą krzyżową. Ukończona została tylko niewielka. Cztery kolejne miały stanąć parami na zakończeniu ramion transeptu.0 m). Wyższe piętra wież dobudowano w latach 1366 – 1400 a w ok. poświęcona jest NMP. najgłębsza. Od doskonałości wnętrza odbiegają proporcje fasady. Wrażenie lekkości wnętrza potęguje prześwietlony pas triforium w części prezbiterialnej. z których środkowa.

Część wschodnia została ukończona już w 1241 r.0 m a wysokość trójkondygnacyjnej nawy głównej osiąga 38. . Trójnawowa bazylika z potrójną nawą poprzeczną i krótkim. Całe wnętrze (wraz z głębokością środkowej kaplicy) długość 141.KATEDRA W REIMS Podobna w swoim planie do katedry w Amiens jest zbudowana w latach 1210 – 1300 katedra w Reims (departament Marne). pięcionawowym prezbiterium zamknięta jest w części wschodniej obejściem. do którego przylega pięć kaplic. Wnętrze silnie akcentują linie pionowe. rzeźbiarskiej kompozycji fasady. Zaprojektował ją Jean d'Orbais. Otwory okienne obejścia i kaplic wzbogacono jednymi z pierwszych laskowa. Katedra słynie z witraży i bogatej. Żebra sklepienia schodzą poprzez pas triforium na półkoliste kolumny.0 m.

Piotra .KATEDRA W BEAUVAIS • • Beauvais to miejscowość i gmina we Francji. W Beauvais znajduje się również cmentarz wojskowy.).pod wezwaniem św. w którym pochowani zostali żołnierze polegli w czasie II wojny światowej. na wysokości 47 metrów. natomiast pod względem powierzchni na miejscu 16.624 osoby/km² (wśród 2293 gmin Pikardii Beauvais plasuje się na 3. nawa nie została ukończona. w departamencie Oise. W wyniku trzech koleejnych katastrof podczas jej budowy powstał tylko chór i transept. W Beauvais znajduje się jedna z najsłynniejszych katedr francuskiego gotyku . • • . a gęstość zaludnienia wynosiła 1. w regionie Pikardia. Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 54 190 osób.o najwyższym sklepieniu. miejscu pod względem liczby ludności.

zbudowana z białego kamienia warownia jest najwiekszą gotycką budowlą w Europie (powierzchnia 15 tys.Pałac Papieski (Palais des Papes) w przeszłości był siedzibą papieży. Potężna. Ramparts oraz most Pont St-Benézet. zamieszkiwany niegdyś przez kardynałów. Mały Pałac (Petit Palais). Inne ważne budowle to romańska katedra z freskami Simone Martiniego. Cały kompleks o znacznej wartości historycznej został w 1995 roku wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. W kompleksie znajdującym się na Rocher des Doms znajduje się obok tzw. .PAŁAC PAPIESKI W AVINIONIE • Imponująca budowla z XIV wieku w stylu gotyckim . m²).

Budowę korpusu kościoła rozpoczął dopiero w ok. Jego niskie obejście otwiera się na chór arkadą ostro zakończonych łuków. Wysoka wieża nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptu została zbudowana w latach 1490 .1503 przez Johna Wastella. architekt francuski. Po czterech latach zastąpił go Anglik o tym samym imieniu. który ukończył je w 1185. . Korpus o długości 57.0 m ukończono w 1411 (długość całego kościoła wynosi 158. Pierwszym budowniczym był Wilhelm z Sens.KATEDRA W CANTERBURY • katedra w Canterbury zbudowana w miejscu istniejącej wcześniej i zniszczonej przez pożar w 1174 budowli romańskiej. Pracę rozpoczął w 1174 r. 1379 Henry Yewele.0 m). od budowy prezbiterium.

KATEDRA W WELLS • katedra w Wells. arkad i wimperg. poprowadzonym przez wprowadzenie gzymsów obejmuje wieże i elewację korpusu katedry.1425 bazylika z potrójną nawą krzyżową i dwoma niskimi wieżami od frontu. Linie poziome równoważą pionowe podziały sześcioma przyporami i powtarzalnymi detalami architektonicznymi w postaci nisz. zbudowana w latach 1180 . Kompozycja frontu z podziałem poziomym na dwie kondygnacje. z których wyższy przedstawia postacie apostołów. . Wieże tylko w niewielkim stopniu są wyższe od elewacji nawy głównej. Środkową część fasady wieńczy szczyt ozdobiony dwoma rzędami rzeźb.

1284.0 m wieża (najwyższa w Anglii). Od strony południowej do kościoła przylega czworoboczny dziedziniec otoczony krużgankiem zbudowanym w okresie 1263 . trójnawowa bazylika z trójnawową kaplicą Mariacką zbudowana w latach 1220 1258.KATEDRA W SALISBURY • katedra w Salisbury. Nad transeptem przecinającym korpus w połowie długości wznosi się na 123. . Budowlę przecinają dwie podwójne nawy krzyżowe. z którego można przejść do ośmiobocznego kapitularza.

zbiegających się nad filarami. umieszczono ogromne okna z witrażami.0 m prykryta jest ozdobnym sklepieniem o skomplikowanym układzie wachlarzowo rozłożonych żeber. W ścianach. .1515 w stylu wertykalnym.KINGS COLLEGE CHAPEL W CAMBRIDGE • Uniwersytet w Cambridge. Zbudowana w latach 1446 . najbardziej znana jest Kaplica King's College. Kaplica o długości dochodzącej do 90. pomiędzy filarami.

Elisatbethkirche) jest najstarszym kościołem gotyckim w Niemczech.1283. Został wybudowany w latach 1235 . Elżbiety w Marburgu (niem. .KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEJ ELŻBIETY W MARBURGU • Kościół św.

Budowa gotyckiej katedry rozpoczęła się w 1248 r. co do wysokości gotycką budowlą na świecie (po katedrze w Ulmie ) i trzecią. Peter und Maria) archikatedra. oficjalnie Hohe Domkirche St. Siedziba arcybiskupstwa kolońskiego. • . Katedra została wybudowana dla przybyłych z Mediolanu relikwii Trzech Króli. długość 144 m. Piotra i NMP w Kolonii – (niem. Od ukończenia w 1880 r. szerokość 86 m. Kölner Dom. Usytuowana nad rzeką Ren katedra kolońska posiada wysokość 157 m. co do wielkości gotycką katedrą świata (po katedrze w Sewilli i katedrze w Mediolanie). Jest drugą. Dziś jest jednym z najbardziej rozpoznawanych i najczęściej odwiedzanych miejsc Niemiec. Na tej podstawie została zapisana na liście światowego dziedzictwa UNESCO w 1996 r. Rocznie jest zwiedzana przez kilka milionów turystów. największy i najważniejszy kościół niemieckiej Kolonii. na miejscu rzymskiej świątyni z IV wieku i trwała z przerwami ponad 600 lat do 1880 r. podobnie jak wieża Eiffla w Paryżu.KATEDRA W KOLONII • • Katedra św. Stanowi unikatowe połączenie prawie wszystkich elementów gotyckich. Posiada najwyższą na świecie fasadę. do wybudowania pomnika Jerzego Waszyngtona w Waszyngtonie w 1884 była najwyższą budowlą świata. Jedyna w swoim rodzaju jest także powierzchnia kościoła wraz z obiema wieżami o powierzchni 7000 m2.

a w niej wciąż działający zegar astronomiczny . monumentalne budowle zbudowane z charakterystycznego dla tego regionu czerwonego piaskowca z czego najbardziej znana jest zabytkowa katedra Notre Dame.KATEDRA W STRASBURGU • Charakterystyczne dla tej części miasta są zabytkowe.

Szczepana W katedrze Św. • . która powstała około roku 1500 i podstawa organów (1513). Częściowo ich zwiedzanie możliwe jest tylko z przewodnikiem. grobowiec księcia Eugeniusza Sabaudzkiego z roku 1754. Dalsze dzieła to ambona Antona Pilgrama. Szczepana.. Warto też zobaczyć: „ołtarz z Wiener Neustadt“ gotycki ołtarz skrzydłowy z roku 1447. Rada: Po stronie południowej można wspiąć się po 343 stopniach na szczyt wieży. znajduje się cały szereg cennych dzieł sztuki. z której roztacza się wspaniały widok na całe miasto .. Jednym z tych wartościowych dzieł jest grobowiec cesarza Fryderyka III wykonany z czerwonego marmuru według projektu Niclasa Gerhaerta van Leydena w latach 1467 do 1513. która jest symbolem Wiednia i najważniejszą budowlą gotycką w Austrii. .KATEDRA W WIEDNIU • • Katedra Św. znajdująca się w północnej nawie (na obu dziełach można też podziwiać autoportrerty artysty). a także bogate rzeźbiarskie ozdoby na filarach wewnętrznych i zewnętrznych. również autorstwa tego budowniczego (1513).

WITA W PRADZE • Katedra św. Dnia 26 maja 1303 r. gotyckie nagrobki królów czeskich.KATEDRA ŚW. Jest to wybitny przykład architektury późnego gotyku. Wnętrze zawiera wiele cennych dzieł sztuki. wiele rzeźb Piotra Parlera. siedziba arcybiskupa. • . Budowa została rozpoczęta w 1344 według projektu Mateusza z Arras (który jest autorem planu). w tym m. pozostałą część budowli (korpus i dwuwieżową fasadę) ukończono dopiero w latach 1873-1929. Jeden z witraży jest projektu Alfonsa Muchy.in. Wacława i Wojciecha to praska katedra. barokowy nagrobek św. a po jego śmierci w 1352 kontynuowana przez Piotra Parlera. Piotr Parler ukończył tylko prezbiterium i część transeptu oraz kaplicę św. w wcześniejszej romańskiej katedrze miał miejsce ślub Wacława II z Ryksą Elżbietą i jej koronacja na królową Czech i Polski. Jana Nepomucena. Wacława. Wita. Mieści się na praskim zamku na Hradczanach. Wzniesiona została na trzecim dziedzińcu Zamku Praskiego na miejscu rotundy z 929 roku.

W pobliżu placu znajdują się galerie św. . ze sklepami galeriami.RATUSZ W BRUKSELI • Centralnym punktem miasta jest Grand Place z gotyckim ratuszem (Hôtel de Ville) z XV wieku i zabytkowymi kamienicami oraz Domem Króla (Maison du Roi). w którym obecnie znajduje się Muzeum Miejskie (między innymi z ceramiki i wyrobami ze srebra). kafejkami i restauracjami kuchni z całego świata. Dom Króla to pałac. pochodzący z XVI wieku. Huberta z XIX wieku.

zbudowany przez Sulpitiusa van Vorsta i Jana II Keldermansa. . a po ich śmierci przez Matheusa de Layensa w latach 1439-1463 w brabatiańskim stylu późnogotyckim.RATUSZ W LOWANIUM • Ratusz z XV wieku.

RATUSZ W SIENIE • m. wieżę Torre del Mangia z 1334 roku.in.: 700-letni Palazzo Pubblico stanowiący Ratusz (w swych murach kryje Muzeum Civico). marmurową fontannę Fonte Gaia nadal zasilaną wodą ze średniowiecznego akweduktu oraz wiele innych ciekawych "palazzo". . z której roztacza się fantastyczny widok.

Szerokie schody Vasariego prowadzą do Izby Pięciuset (Salone dei Cinquecento). przy Piazza della Signoria. Kamienne. wśród nich jest eksponowane dzieło Michała Anioła Geniusz unicestwiający Dziką Bestię oraz Herkules i Diomedes Vincenza de'Rossi. Budowę pałacu rozpoczęto w 1299 r. podobnie jak główną bryłę gmachu. Trzykondygnacyjną budowlę zwieńczoną blankami zdobi charakterystyczna.RATUSZ WE FLORENCJI • • Pałac Vecchio znajduje się we Florencji. Wejście prowadzi na dziedziniec zaprojektowany przez Micheloza. Zdobycie Pizy i Sieny. • • . W latach 1343 – 1592 wprowadzono wiele zmian (najwięcej w 1540 na polecenie Kosmy I. w niebieskim polu ze złotymi liliami. po wypędzeniu Medyceuszów. Sala została zaprojektowana przez Il Cronaca (Simone del Pollaiuolo) w 1495. bez powodzenia. odbywały się zgromadzenia Naczelnej Rady Ludowej. Po obu stronach drzwi stoją dwa marmurowe posągi. Zaprojektował go Arnolfo di Cambio w kształcie masywnego bloku na planie czworokąta. pośrodku którego umieszczono fontannę z Puttem Verrocchia. Nad łukiem drzwi wejściowych. dwóch wielkich mistrzów renesansu: Michał Anioł i Leonardo da Vinci. wysoka (94. wieńczy dwukondygnacyjny ganek obronny z blankami w kształcie jaskółczych ogonów. podobnie jak wieńczący ją piramidalny daszek ozdobiony kulą i figurką lwa trzymającego lilię (tak wcześniej wyglądał symbol Florencji). Glorietta wsparta na czterech kolumnach została dobudowana podczas późniejszych przeróbek. Początkowo Pałac Vecchio był siedzibą republiki florenckiej. Wieżę. w której. W drugiej połowie XVI wieku zamalowano nieudane próby Leonardo. w okresie późniejszym pełnił rolę ratusza. który zajmował pałac od 1537 do momentu przeprowadzki do Pałacu Pitti ). znajduje się medalion z monogramem Chrystusa. Po jego bokach umieszczono dwie statuetki lwów. Wieżę ukończono w 1310 r. Pod łukami arkad podtrzymujących dwie kondygnacje obronnych ganków znajdują się freski z dziewięcioma herbami miasta. Pod nim łaciński napis Rex regum et Dominus dominatorum umieszczony na polecenie Kosmy I w 1551. Giorgo Vasari na ścianach i suficie umieścił freski sławiące Kosmę I: Powrót Wielkiego Księcia Kosmy I do Florencji. Zegar na wieży ratusza ma wbudowany mechanizm z 1667 r. Wystrój Sali uzupełniają marmurowe rzeźby.0 m) wieża z tarasem. rustykalne elewację ożywiają rzędy dwudzielnych okien zwieńczonych łukami. zastosować nową metodę malowania fresków a Michał Anioł pozostawił tylko szkice). Ich projekty nigdy nie zostały zrealizowane (Leonardo da Vinci próbował. Zlecenie na namalowanie fresków zdobiących salę otrzymało w 1503 r.

SZTUKA GOTYCKA .

SALA WŁADYSŁAWOWSKA W ZAMKU NA HRADCZANACH • Sala Władysławowska sala o rozmiarach 62x16 metrów zbudowana została dla Władysława Jagiellończyka. Sala sławna dzięki wspaniałemu gotyckiemu sklepieniu. . którego żebrowanie tworzy rysunek kwiatu. Trzeba się nieźle naczekać by można był zrobić zdjęcie między kolejnymi grupami turystów turystów:).

Budowa katedry finansowanej przez Gian Galeazzo Viscontiego rozpoczęła się w 1386 roku a ostatnie wykończenia wykonano na polecenie Napoleona w roku 1809. i około kilometra maswerków. Maria Nascente di Milano) . w centrum Mediolanu. Na zewnątrz katedra ozdobiona jest przez 2245 figur. Marii w Mediolanie (Duomo St. jeden z najbardziej znanych budynków w Europie. 135 sterczyn.KATEDRA W MEDIOLANIE • Katedra Narodzin św. 96 rzygaczy. Turyści mogą zwiedzać dach Katedry. . Położona na głównym placu.gotycka katedra.

powstałaby największa chrześcijańska świątynia na świecie.gotycka katedra w Sienie (Włochy). W 1339 r. rozpoczęto pracę nad nową nawą. Gdyby ten plan się powiódł. .KATEDRA W SIENIE • • Katedra w Sienie . a jego syn Giovanni zaprojektował fasadę. a niedoszła fasada stanowi taras widokowy. zamierzano bowiem przemienić istniejący w kościół w transept. W nieukończonych murach nowej nawy mieści się obecnie Museo dell'Opera Metropolitana. jednak epidemia dżumy w roku 1348 zniweczyła te plany. do jej twórców należał Nicola Pisano. W dużej mierze zbudowana w latach 1215-1263.

Doża Sebastian Ziani wprowadził wiele radykalnych zmian. tutaj spocznie twoje ciało).). Giorgio Spavento.. Marce evangelista meus Pokój tobie Marku... W połowie XVI wieku ozdobiono je dwoma posągami Marsa i Neptuna (rzeźby Jacopo Sansovino). Antonio di Pietro . rozpoczęto dobudowę gmachu Wielkiej Rady (Maggior Consiglio). Pierwsza budowla powstała na miejscu bizantyjskiego zamku w 814 r. Starej Prokuracji przy placu św. Pracę Rizzo kontynuowali architekci: Pietro Lombardo. ażurowymi arkadami. naprzeciw głównego wejścia. W 1483. Prace ukończono w 1442 w gotyckim stylu flamboyant. polecił zbudować osobny budynek tzw. . Odbudowana w XI wieku. Nowy budynek uzyskał fasadę z dwukondygnacyjnymi. Główne wejście do pałacu Porta della Carta znajduje się przy budynku bazyliki św. Obecnie w portalu znajdują się tylko kopie rzeźb. Zmienił układ funkcjonalny pałacu Dożów (m. która obecnie znajduje się w muzeum). schody prowadzą na I piętro. oryginały zostały zniszczone w 1797 przez mistrza kamieniarskiego na polecenie Napoleona (ocalała tylko głowa doży. Marka. Odbudowa podjął się Antonio Rizzo. Kolejne istotne zmiany zostały wprowadzone w okresie od 1309 do 1424 r. W 1340 r. Marka. Uroczyste poświęcenie odbyło się w 1419 a już trzy lata później rozpoczęły się prace nad przedłużeniem budynku w głąb Piazzetty. Ewangelisto mój. Zniszczył ją pożar wywołany podczas powstania przeciwko doży w 976. Jego dziełem są także schody Gigantów (Scala dei Giganti) znajdujące się na dziedzińcu.PAŁAC DOŻÓW W WENECJI • • • • Pałac Dożów (wł. wzdłuż wybrzeża. Palazzo Ducale) – gotycka siedziba władców i rządu Wenecji. 1600 r.in. została zniszczona część budynku. W pierwszym okresie miał charakter obronny. Nad wejściem umieszczono postać doży klęczącego przed lwem (na stronach księgi są widoczne słowa: Pax tibi. Prace nad jego budową doża Francesco Foscari powierzył Bartolomeowi i Giovanniemu Buonom w 1438 r. była wielokrotnie rozbudowywana i przebudowywana.Scarpagnino oraz Bartolomeo Manapola (ok. Ukończone w 1491 r. podczas pożaru. do którego przeprowadzono wyższych rangą urzędników).

. Ten główny portal został poświęcony świętej Marii.PORTAL GŁÓWNY W REIMS • Fragment środkowego tympanonu z rozetą. Figury nad portalem (słabo widoczne niestety) przedstawiają chrzest Chlodwika.

.GRUPA ZWIASTOWANIA I NAWIEDZENIA W REIMS • Piękne Madonny Niebywale rozwija się w okresie gotyku rzeźba. lecz symbol ukazujący wszystkich ludzi. zwykle nie był to konkretny człowiek. podobnie zwierzę symbolizowało całą faunę. w gotyckiej katedrze rzeźba zaczyna pełnić funkcje bardziej samodzielne. W kościołach romańskich rzeźby były całkowicie podporządkowane architekturze. Poszczególne postaci różnią się między sobą nie tylko ułożeniem ciała. Wyrzeźbione z lipowego drewna figury nie tylko ilustrują konkretne sytuacje zaczerpnięte z Pisma Świętego. ale przypominają także zwykłych ludzi. W stylu romańskim jeśli rzeźbiono postać człowieka. Poza tym rzeźby gotyckie są bardziej realistyczne. Rzeźba gotycka jest natomiast zindywidualizowana. sugestywny. Wspaniałym przykładem rzeźby gotyckiej jest ołtarz Wita Stwosza w krakowskim kościele Mariackim. chodzących po ulicach ówczesnych miast. ale także rysami twarzy. Przez zbliżenie rzeźby do zwykłego życia ludzi artyści chcieli by sztuka oddziaływała w sposób bardziej bezpośredni.

ECCLESIA I SYNAGOGA Z KATEDRY W SZTRASBURGU • ??? .

FILAR ANIELSKI Z KATEDRY W SZTRASBURGU • W rzeźbie średniowiecznej postacie aniołów podporządkowane są ściśle architekturze (filar anielski w katedrze w Strassburgu .

znajdująca się w katedrze w Bambergu. • . Trwa spór. Przyjęto zatem wersję. Der Bamberger Reiter) jest to kamienna rzeźba przedstawiająca konnego mężczyznę. Jest to pierwszy od czasów antycznych monumentałny posąg konny. kogo przedstawia: królów Niemiec Konrada III albo Henryka I Ptasznika. że jest to jakiś władca niemiecki. pochodząca z XIII wieku. czy świętego Jerzego. świętego Stefana Węgierskiego.JEŹDZIEC Z BAMBERGU • Jeździec bamberski ( niem.

Reliefy fontanny na placu katedralnym w Perugii wykonane zostały wspólnie z ojcem (1278). • • . Twórca tzw. AMBONA BAPTYSTERIUM W PIZIE • Giovanni Pisano (ur. w odlewie w r. 1319). w Pizie ok. Na jego twórczość miał wpływ Giotto. Każde z dwóch skrzydeł tych drzwi zawiera po 14 pól uszeregowanych w dwu kolumnach.NICOLA PISANO.1330. pierwszych drzwi brązowych florenckiego Baptysterium.w dolnych alegorie cnót. Wykonał kilka prac wspólnie ze swym ojcem Nicolą. Sceny mieszczą się w gotyckich czworoliściach powstałych przez dodanie półkoli pośrodku boków kwadratu. w Sienie ok. W samych scenach artysta wypowiada się niesłychanie zwięźle i lapidarnie. rzeźbiarz włoski. Pierwszym przykładem samodzielnej twórczości jest "Madonna" z kości słoniowej znajdująca się w katedrze w Pizie. zm. W górnych dwudziestu są sceny z życia Jana Chrzciciela . kilkoma istoonymi postaciami. 1336. który jest uważany również za jego nauczyciela. 1245-1248. Były one w modelu gotowe w r. teren akcji zaznacza niemal symbolicznie.

m.CLAUS SLUTER STUDNIA MOJRZESZA • Sluter Claus (ok. 1345-1405). portetowe ujęcia głów i monumentalizm. Filipa Śmiałego . ukończony po śmierci Slutera). . dekoracja studni. Rzeźby Slutera cechuje wnikliwa obserwacja. Katarzyną (po 1391). Wywarł silny wpływ na malarstwo i rzeźbę północnej Europy. Tworzył we Francji w okresie późnego gotyku. rzeźbiarz niderlandzki. Janem Chrzcicielem i Małgorzaty Flandryjskiej ze św.podobizny NMP z Dzieciątkiem.współtwórca mauzoleum dynastii w kartuzji w Champmol koło Dijon. Filipa Śmiałego ze św. Stamtąd pochodzą wszystkie jego znane prace: nagrobek Filipa Śmiałego z procesją 40 płaczących figur (od 1385. rzeźby portalu zachodniego . in. 1400). indywidualizacja postaci. figura Mojżesza i fragmenty Kalwarii (ok. Od 1385 w służbie króla Burgundii.

zadziwiający realizm oraz psychologiczna głębia przedstawianych postaci. . Dzieła Mikołaja z Lejdy cechuje finezja detalu. Jednak o przełomowym charakterze jego twórczości świadczy najlepiej inne dzieło. Pracował także w Wiedniu. W dziele tym Mikołaj z Lejdy po raz pierwszy w rzeźbie północnoniemieckiej wyraził temat Zbawiciela na krzyżu za pomocą konsekwentnie stosowanych środków naturalizmu niderlandzkiego. Jego umęczone i wyniszczone ciało przemawia do nas i uzmysławia ogrom Jego cierpienia. Najprawdopodobniej artysta mieszkał w Trewirze a potem w Strasburgu gdzie działał w latach 1463-1467. Mikołaj z Lejdy wprowadził do sztuki środki analitycznego naturalizmu. Wpływ Mikołaja z Lejdy widoczny jest wyraźnie w drugiej połowie XV wieku w południowych Niemczech i Austrii. Jest to fragment rzeczywistości. Jana z Akwizgranu. Wywarło to decydujący wpływ na rzeźbę górnoreńską i wyznaczyło dalsze kierunki poszukiwań najważniejszym środowiskom rzeźbiarskim w całej Europie środkowej. Portal pomyślany był jako łuk triumfalny głoszący chwalę Strasburga eksponując tarcze z Herami rożnych instytucji. Jörga Syrlina Starszego. roku 1430. Jest to postać zamyślonego mężczyzny. Jednym z najsłynniejszych dzieł jest portal kancelarii Ratusza w Strasburgu. ok. który zamówił u niego pomnik nagrobny. Artysta ten wytworzył swój własny indywidualny styl odznaczający się wnikliwą obserwacją natury. O niezwykłym artyzmie tego rzeźbiarza świadczy niewielkie choć znaczące dzieło. tak rzadką dla średniowiecza. Chrystus przedstawiony został tu jako wycieńczony. W 1467 roku Mikołaj przybył do Wiednia na wezwanie cesarza Fryderyka III. Wczesne dzieła to miedzy innymi: pomnik nagrobny arcybiskupa von Sierka w Trewirze oraz epitafium kanonika Busnanga w katedrze Strasburskiej.MIKOŁAJZ LEJDY AUTOPORTRET • Mikołaj z Lejdy urodził się w Gondorf nad Mozelą. wypracowane przez malarzy niderlandzkich XV wieku i połączył je z ekspresją form łamanych . mianowicie krucyfiks z cmentarza w Baden-Baden. który naturalnym gestem opiera głowę na dłoni. zachowany fragmentarycznie w różnych muzeach. Konrada Sifera czy Hansa Hammera. konający człowiek. tak zwany „Autoportret”. Mikołaj z Lejdy zdołał wykonać tylko płytę nagrobną z leżąca postacią władcy w kapłańskich szatach (dziś w katedrze wiedeńskiej). Przykładem jest twórczość Wita Stwosza.

GROBOWIEC CESARZA FRYDERYKA III • Jednym z tych wartościowych dzieł jest grobowiec cesarza Fryderyka III wykonany z czerwonego marmuru według projektu Niclasa Gerhaerta van Leydena w latach 1467 do 1513. Dalsze dzieła to ambona Antona Pilgrama. również autorstwa tego budowniczego (1513). znajdująca się w północnej nawie (na obu dziełach można też podziwiać autoportrerty artysty (SŁABE FOTO) . która powstała około roku 1500 i podstawa organów (1513).

Wolfgang Altar. St. 1479–81.MICHAEL PACHER OŁTARZ W SANKT WOLFGANG • Michael Pacher. a central part of pentaptych with the Virgin Mary Coronation scene — the church in Sankt Wolfgang (Austria) .

ANTON PILGRAM AMBONA KATEDRY W WIEDNIU • Antoni Pilgrim upamiętnił się umieszczając swe popiersie przy późno-gotyckiej podstawie organów. Ambona Capistran. a ich ciała spoczywają w kościele Kapucynów. Na gotyckich schodach prowadzących na ambonę. aby wziąć udział w krucjacie przeciwko Turkom. symbol dobra. Inny autoportret Pilgriama znajduje się u podstawy ambony wykonanej z piaskowca w latach 1514-1515. stanowi kolejny przykład architektury gotyckiej. przybył do Wiednia w 1451 roku. Franciszek Johannes Capestrano. wzniesiona w 130 roku. . W katakumbach. Augustyna. zwanych także kryptami. wyrzeźbiono ropuchy i jaszczurki. złożono wnętrzności wielu Habsburgów. ich serca znajdujemy w kaplicy Loretto o św. symbole zła powstrzymywane przez psa.

jeden z elementów duchowości minoryckiej.CIMABUE FRESKI W BAZYLICE ŚW. a u jego stóp znajduje się czaszka – symbole pokuty i umartwienia. Na wielu wizerunkach Franciszek trzyma w ręku krucyfiks. Artyści niejednokrotnie ukazują świętego z przebitym bokiem. Współcześni artyści lubią przedstawiać św. Franciszka w otoczeniu zwierząt. przepasany białym sznurem z trzema węzłami symbolizującymi trzy składane przez braci mniejszych śluby: posłuszeństwa. FRANCISZKA W ASYŻU UKRZYŻOWANIE I MAIESTA ZE ŚW FRANCISZKIEM • Święty przedstawiany jest w brązowym habicie franciszkańskim z kapturem. ze względu na braterstwo stworzeń. które Biedaczyna z Asyżu otrzymał na Górze Alvernii 14 lub 15 września 1224 roku. ubóstwa i czystości. stygmaty. rękami i stopami – to tzw. .

FRESKI Z BAZYLIKI ŚW. FRANCISZKA GIOTTO Innocenty III zatwierdza regułę franciszkańską (fresk Giotta) Franciszek przed sułtanem w Egipcie (fresk Giotta) Pierwsza szopka w Greccio (fresk Giotta) .

. MAESTA • Duccio obok Giotto uznawany jest za jednego z dwóch ojców malarstwa .. z których najsłynniejsza to ołtarz Maesta w jego rodzinnym mieście – Sienie .DUCCIO.

Wychylone lewe ramię i gest obciągania szaty sprawiają wrażenie ruchu obronnego. Prawa ręka podkreśla wypowiadane zdanie. zachwyca umiejętność wkomponowania postaci w kształt kwatery ołtarza (skrzydła Archanioła Gabriela pod łukiem w lewej części obrazu oraz postać Marii pod prawym łukiem). W lewej ręce trzyma gałązkę oliwną. . 1284–1344). W centralnej części obrazu wazon z białymi liliami (to symbol dziewictwa). symbol pokoju.SIMONE MARTINI ZWIASTOWANIE • Zwiastowanie" Simone Martiniego (ok. Płaszczyzna obrazu przypomina dekoracyjne dzieło złotnika. w której Archanioł Gabriel pozdrawia Najświętszą Marię Pannę. Maria przerwała czytanie. W ułożeniu postaci czujemy lęk i pokorę. Jest zaskoczona. przedstawiciela szkoły sieneńskej. Sylwetki wyłaniają się ze złotego tła. przedstawia scenę. u góry w ostrych łukach czarnoskrzydłe postacie cherubinów otaczające gołębicę (symbol Ducha Świętego). namalowane w 1333 roku. Możemy odczytać jego słowa: Ave gratia plena.

nadwornego malarza Karola IV. Teodoryk z Pragi (XIV w. Kříže) znajdująca się w Wielkiej Wieży (Velká věž) z bogatym. 2200 szlifowanych kamieni oraz 129 (początkowo 130) obrazów tablicowych Mistrza Teodoryka. KRZYŻA W KARLSTEJN • TEODORYK MISTRZ .) Główną atrakcją turystyczną i najcenniejszą częścią zamku jest kaplica Świętego Krzyża (kaple sv. . wystrojem wnętrza (zdobi je ok. przypominającym bizantyjskie . DEKORACJA KAPLICY ŚW.MISTRZ TEODORYK .

MISTRZ Z TRZEBONI ZŁOŻENIE DO GROBU I ZMARTWYCHWSTANIE • • Tutaj różnice z pewnością są związane z udziałem różnych wykonawców. że malarze specjalizowali się w poszczególnych motywach jak draperie. Inny malarz musiał wykonać podmalówki w Koronacji charakterystycznymi pociągnięciami pędzla a inny nałożyć cienkie warstwy bieli w Zaśnięciu. nagie ciała itp. Żaden z nich prawdopodobnie nie ominąłby podmalowania karnacji w obrazach pasyjnych. Nie można wykluczyć. twarze. .

obrazy ołtarzowe. utożsamiany z Mistrzem z Flémalle (ok. dziś w Metropolitan Museum w Nowym Jorku). przypisuje mu się Ołtarz Merode (Zwiastowanie. której uczniami byli m. in. Para małżonków). Mistrz z Tournai.ROBERT CAMPIN OŁTARZ MERODE • CAMPIN Robert . w Tournai prowadził dużą pracownię. zachowały się jego portrety (Otyły mężczyzna. zw. J. malował gł. • . Daret i R. van der Weyden. 13781444) malarz flamandzki. tematy religijne osadzał we współczesnych mieszczańskich wnętrzach. jeden z twórców niderlandzkiej szkoły malarskiej.

Jana Bawarskiego.malarz niderlandzki. Najsłynniejsze obrazy Jana van Eycka: Portret małżonków Arnolfini (1434) The National Gallery w Londynie Tryptyk ołtarzowy z katedry Św. Bawona w Gandawie. 1390-1441) . wykonany prawdopodobnie z bratem Hubertem. portrety. księcia Burgundii. Przedstawiciel piętnastowiecznego realizmu niderlandzkiego. Uważany za jednego z twórców nowożytnego malarstwa. Hubert van Eyck. 1435) Madonna kanonika van der Paele (w Muzeum w Brugii) (1436) Portret Giovanniego Arnolfini (1433) • • • • • • • • .nie mieszając jednak farb na palecie lecz przez nakładanie laserunków. W jego twórczości widzimy dążenie do przedstawienia rzeczywistości przez np. W jego twórczości znajdujemy liczne obrazy religijne. W latach 1422-1424 był na służbie księcia Holandii.JAN VAN EYCK : OŁTARZ ADORACJI BARANKA. Również uważany za inicjatora wczesnego renesansu. 1426). Współpracował ze swym bratem Hubertem (zm. Jako jeden z pierwszych malarzy europejskich XV wieku zaczął stosować technikę olejną w swoich obrazach . szczególnie malarstwa portretowego. miniatury. zwany także Ołtarzem Baranka Mistycznego (1432) Madonna kanclerza Rolina (w Luwrze) (ok. Malarstwa uczył go prawdopodobnie jego brat. zastosowanie perspektywy powietrznej. W roku 1425 został nadwornym malarzem Filipa Dobrego. MAŁŻEŃSTWO ARNOLFINICH • • Jan van Eyck (ok.

pozostając w sferze surowej duchowości gotyckiej. ZDJĘCIE Z KRZYŻA. Główne źródło inspiracji stanowiła dlań twórczość J. malarz niderlandzki. Campina. u którego kształcił się w Tournai (1427-1432) nie przejął jednak humanistycznych treści od swoich mistrzów. van der (1399 lub 1400-1464). van Eycka i R. . ZŁOŻENIE DO GROBU • Weyden Rogier. Jeden z czołowych przedstawicieli późnego gotyku.ROGER VAN DER WEYDEN. Roger.

W czasie trwającej wówczas wojny angielsko hanzeatyckiej został wyekspediowany z Brugii wraz z towarami kupieckimi na burgunckim galeonie „Św. Tiedemanna Valandta i Henryka Niderhoffa.Hotho ustalił autorstwo Memlinga. już po objęciu tego stanowiska przez Tomaso Portinariego.pozostało w mariackiej świątyni. Znaleziony pod pokładem tryptyk ze sceną Sądu Ostatecznego przekazany został do kościoła Najświętszej Marii Panny. . Na podstawie częściowo widocznego na ołtarzu napisu łączono je później z nazwiskiem van Eyck. W ciągu następnych stuleci wielokrotnie podejmowano próby przypisania tryptyku innym wielkim mistrzom niderlandzkim. Umieszczono go na filarze obok kaplicy św. 27 kwietnia 1473 roku biorący udział w blokadzie wybrzeży Anglii gdański kapitan Paweł Beneke. Jerzego. Przeznaczony dla kościoła Badia Fiesolana we Florencji. Dopiero w 1843 roku H.HANS MEMLING SĄD OSTATECZNY • Ołtarz zamówiony w 1465 roku przez Angelo Taniego. mimo poparcia księcia Burgundii Karola Śmiałego i papieża Sykstusa IV. dzieło wówczas dla gdańszczan anonimowe . kierującego brugijską filią banku Medyceuszy. który dowodził karawelą „Piotr z Gdańska” zdobył galeon z cennym ładunkiem. Po drodze do Italii miał zawinąć do jednego z angielskich portów. nigdy nie dotarł do celu. ukończony został w 1471 roku.G. Mateusz” wydzierżawionym przez Portinariego. Pomimo protestów Medyceuszy i poszkodowanego w tej historii Portinariego. Przywiezione do macierzystego portu łupy podzielił między załogę i współwłaścicieli karaweli: Jana Sidinghusena. Atrybucja ta została uznana i ugruntowana przez współczesnych badaczy twórczości artysty.

co stanowi wyjątek w ówczesnym malarstwie. żaden z jego obrazów nie jest sygnowany.HUGON VAN DER GOES OŁTARZ PORTINARICH • Goes Hugo van der (ok. działał głównie w Gandawie. malarz niderlandzki. stopniowanie barw. Twórczość zrekonstruowana na podstawie archiwaliów dotyczących jego arcydzieła . Nowatorstwo polega na silnym wrażeniu przestrzeni osiągniętym przez układ linii perspektywicznych. Maria Nuova we Florencji. W głównej scenie artysta odrzucił narracyjną zasadę przedstawiania i rozmieścił postacie jak na scenie teatru. . Artysta przedstawił postacie ludzkie naturalnej wielkości. 1440-1482). jeden z głównych przedstawicieli malarstwa późnogotyckiego.Ołtarza Portinarich z ok. centrum grupy stanowi postać leżącego Dzieciątka promieniującego nimbem świętości. potężnego tryptyku (249 x 574 cm) stanowiącego gloryfikację narodzin Chrystusa. 1476 zamówionego przez rodzinę Portinarich i ofiarowanego do kościoła S.

Polski. w okresie gotyku po raz pierwszy w dziejach rozpowszechnił się obraz niezależny. Francji. górkę. sprzęt. budynek. Umieszczali więc Boga i świętych na pustym. w jakimś wnętrzu lub pośród przyrody. Tylko w scenach opisywanych w Starym i Nowym Testamencie jako dziejące się na ziemi pokazywali czasem jakieś drzewko. strach. postaci na ich obrazach zyskują trójwymiarowość.w wyrazie twarzy. nabierają cech ludzkich. Zaczęły się jednak pojawiać także obrazy o tematyce całkiem świeckiej. złote tło wypierane jest stopniowo przez pejzaż o rodzimej roślinności lub wnętrze wyposażone w sprzęty i przedmioty bynajmniej nie wymyślone. czasem w inny sposób ozdobionym tle. sprawiając wrażenie jakby występowały z tła. nabierają cech ludzkich. który ich otacza. Malarze romańscy ukazując swoje boskie istoty widzieli je "królujące w niebie". rysami twarzy.. że postać człowieka jest trójwymiarowa. niekiedy złotym. często swojskim otoczeniu. często w otoczeniu aniołów.PIETA Z AVINIONU • Prócz obrazów nierozerwalnie związanych z ołtarzem. Malarze gotyku nie tylko je uwzględniają. Malarstwo różnych krajów. a postacie z kart Nowego Testamentu. wkracza życie codzienne. zawsze "coś go otacza". Niemiec. a także sceny z życia świętych i męczenników za wiarę. Tematami obrazów gotyckich były nadal przede wszystkim sceny z Nowego Testamentu: życie Chrystusa. zajmuje nieco miejsca w przestrzeni. że ludzie różnią się między sobą figurą. w miarę budzącego się zainteresowania malarzy światem. zdają się mniej oddalone i niedosiężne. umieszczany na ścianach kościoła. Marii. lecz takie jakich wówczas naprawdę używano tutaj więc. gniew. Ale były naturalnie i podobieństwa pozwalające zaliczyć wszystkie te dzieła do wspólnego stylu gotyckiego. Wiemy. Na tych różnicach polega właśnie bogactwo. np.co więcej . podobnie jak w gotyckiej rzeźbie. Cóż jeszcze wiemy o człowieku? To na przykład. Czech. różnorodność sztuki. jaki jest naprawdę. Obraz taki malowano nie na płótnie. często swojskim otoczeniu. w odpowiedniej gestykulacji starają się ukazywać prawdziwe przeżycia człowieka: radość. Różnice te przez malarzy epoki romańskiej na ogół były pomijane. których barwniki rozprowadzane były na ogół białkiem kurzego jaja. Malarze czasów romańskich nie posiedli jeszcze wprawy w ukazywaniu tej przestrzenności. rozpacz. lecz .. Pierwszą cechą odróżniającą malarstwo gotyckie od romańskiego jest usiłowanie pokazania człowieka takim. a także obrazy z różnych warsztatów malarskich działających w tych krajach wykazują znaczne odmiany. pokazywane w zwykłym. . lecz na desce (tzw. I wreszcie: człowiek rzeczywisty zawsze "gdzieś się znajduje". W obrazach gotyckich. Dzięki opanowaniu przez malarzy gotyku podstaw techniki światłocienia. jak to czyni się dzisiaj. proporcjami ciała. obraz tablicowy) farbami temperowymi.

GOTYCKIE KOŚCIOŁY WROCŁAWIA .

Czteroprzęsłowe prezbiterium zakończone jest trójbocznie. wprowadzając w nawie środkowej sklepienia na polach podwójnej długości. Na południowej wieży zachował się gotycki hełm z 1477 .dolny kościół św. Krzyża. zaś w później ukończonej górnej zrezygnowano z co drugiego filara. Bardzo wysoki dwukondygnacyjny ceglany kościół halowy posiada szereg rozwiązań rzadko spotykanych w architekturze polskiego gotyku . Projektantem był najprawdopodobniej wymieniany jako dworski budowniczy Henryka. przy czym dolna kondygnacja posiada wyłącznie sklepienia krzyżowo-żebrowe. zaś w nawach bocznych sklepienia trójdzielne. mistrz Wiland. co jest unikatowe przy tej skali obiektu .KOŚCIÓŁ ŚW. Trzy nawy tworzą halę. KRZYŻA WE WROCŁAWIU • Kolegiata powstała z fundacji księcia Henryka Probusa jako wotum po zakończeniu sporu z biskupem Tomaszem II od 1288 do połowy XIV wieku. Wnętrze budowli podzielone jest sklepieniami na dwie kondygnacje. Dwie wieże (tylko południowa w pełni ukończona) znajdują się w narożach między halą a transeptem. występujących natomiast w krajach zachodnich. analogiczne zakończenia posiada transept o tej samej rozpiętości sklepień. Bartłomieja i górny właściwy św. powtarzający prawie całkowicie jego rzut.

Augustyna położony na odrzańskiej wyspie Piasek. ale ukończono tylko południową (w 1430). co dało gęsty rytm przypór w elewacji. Sklepienia wykonano w latach 1386-1395. według planów mistrza Pieszki. . Z początkowej romańskiej świątyni pozostały natomiast nieliczne spolia. Nad nawą środkową liczącą łącznie z prezbiterium sześć przęseł zbudowano sklepienia gwiaździste. połowie XII wieku i ukończone przed 1148 (wedle niektórych źródeł już w 1133). jego żonę Marię i ich syna Świętosława w 1. a sięgające zakończenia prezbiterium nawy boczne są zamknięte trójbocznie. W przyziemiu wieży znajduje się bogato zdobiona późnogotycka kamienna chrzcielnica z XV wieku. Od frontu zaplanowano dwie wieże. Sam kościół i klasztor zostały prawdopodobnie ufundowane wojewodę Piotra Włosta. Nie wyodrębnione w bryle prezbiterium na przedłużeniu nawy środkowej (pierwotnie oddzielone przez lektorium) otrzymało zakończenie czworoboczne. Nawy boczne przykryto sklepieniami trójdzielnymi o dziewięciu tarczach w każdym przęśle.KOŚCIÓŁ NMP NA PIASKU WE WROCŁAWIU • Kościół Najświętszej Marii Panny na Piasku we Wrocławiu (niem. Kirche Unser lieben Frau auf dem Sande) . W miejscu tej pierwotnej romańskiej świątyni wzniesiono od 1334-75 nową gotycką trójnawową halę bez transeptu m.in. Łacińskie wezwanie kościoła brzmi Sancta Maria in Arena.klasztorny kościół pokanonicki-Kanoników Regularnych św.

wielobocznie zamknięte prezbiterium. jako jednonawowy budynek z transeptem. WOJCIECHA WE WROCŁAWIU • Kościół św. W 1270 ukończono korpus kościoła. w początku XIV w. powstał na początku XII wieku i został poświęcony w 1112 świętemu Wojciechowi przez biskupa Żyrosława. ufundowany być może przez Bogusława. już w stylu gotyckim. Około 1250 rozpoczęto odbudowę kościoła. zbudowano w miejsce dotychczasowego nowe.KOŚCIÓŁ ŚW. w 1359 ukończono wieżę. Pierwotnie zbudowany na tym miejscu romański kościół. brata Piotra Włosta. . Wojciecha we Wrocławiu.

Inicjatorem wniesienia świątyni był biskup Wawrzyniec. późnogotycki już kościół wykorzystujący wiele starszych fragmentów. Pierwszy kościół w tym miejscu powstał już pod koniec XI . zwłaszcza zaś szersze przęsła wzniesionego przez mistrza Pieszkę prezbiterium. Nawy sklepione są krzyżowo-żebrowo. który powstał w latach 13421362 i poza górnymi kondygnacjami wież uzyskał współczesny kształt. Marii Magdaleny we Wrocławiu .piotr Włostowic). większy.przedstawienie Chrystusa i Marii. w 1546 przeniesiono tu romański portal główny z wyburzonego kościoła opackiego na Ołbinie i wmurowano w elewację południową (z 3 ćwierci XIII w. prezbiterium gwiaździście. Ogólny kształt architektoniczny kościoła jest zapewne echem ukończonej w tym okresie katedry. powstał w latach 1242-1248. wzniesiono otaczające kościół kaplice. łęki przyporowe znajdują się wysoko. zapewne w romańsko-gotyckim stylu przejściowym. ponad dachami naw bocznych. a przedłużone nawy boczne przy nim trójdzielnie. W portalu głównym umieszczono wykonaną w 1440 rzeźbę przedstawiającą patronkę kościoła. Kolejny kościół. .. MARII MAGDALENY WE WROCŁAWIU • Kościół św. Od północy przylega do prezbiterium dwukondygnacyjna zakrystia. Po pożarze z 8 maja 1342 zdecydowano się zbudować nowy. Bazylikowy kościół bez transeptu posiada sześcioprzęsłową nawę oraz prosto zamknięte prezbiterium bez obejścia.gotycki kościół.w 1459 po raz pierwszy wzmiankowano Mostek Czarownic (Pokutnic).KOŚCIÓŁ ŚW. W XV wieku ukończono wieże . zaś w 1447 kolejną . W XV i XVI w.

Nawy boczne przedłużone są do końca prezbiterium i zakończone są analogicznie do niego. ceglano-kamienny w stylu romańskim. w 1384 kaplica pw.. ELŻBIETY WE WROCŁAWIU • Kościół św. początkowo pod wezwaniem św. 31 marca 1252 wymieniono po raz pierwszy parafię św.KOŚCIÓŁ ŚW. nie wyodrębnia się w bryle i jest zamknięte trójbocznie. Elżbiety. Elżbiety[2]. Elżbiety we Wrocławiu. a w 1253 przekazany przez Henryka III krzyżowcom z czerwoną gwiazdą jako kościół klasztorny[1]. . Wawrzyńca. Najświętszej Marii Panny (budowniczy Otto z Nysy). przylegająca do kościoła od południa masywna. Łęki przyporowe odprowadzające siły ze sklepień nawy głównej umieszczone są nisko. nie tworząc zamkniętego ambitu. powstał prawdopodobnie jeszcze na początku XIII w. kończona w połowie XV w. w systemie krakowskim. pod dachami naw bocznych. a 19 listopada 1257 kościół został konsekrowany już pod imieniem św.Obecny trójnawowy bazylikowy kościół ufundowany przez Bolesława III powstał od początku XIV wieku w stylu gotyku redukcyjnego. Same nawy nakryte są prostymi sklepieniami krzyżowymi.Pierwszy w tym miejscu kościół. Prezbiterium kościoła wydzielone jest jedynie we wnętrzu wydatnymi gurtami. pozbawiona przypór.

Prezbiterium i nawy nakryte są osobnymi stromymi dachami (do dziś zachowała się średniowieczna więźba dachowa). św. Polskę i niemieckich osadników. Wacław. DOROTY WE WROCŁAWIU • Kościół pw. Wacława . bardzo wysoka hala z długim. św. nie przewyższające dachu wieże przylegają do prezbiterium na zakończeniu naw bocznych. późnogotycki kościół halowy. Stanisław i św. Prezbiterium ukończono w 1381. Ufundowany został dla upamiętnienia porozumienia o prawach do Śląska zawartego między Kazimierzem Wielkim a Karolem IV. Dorota symbolizowali Czechy. W ukończonej w 1401 nawie głównej wykonano sklepienia gwiaździste. Powstał od 1350 jako trójnawowa. Niskie. a w nawach bocznych sklepienia przeskokowe (każde przęsło otrzymało sklepienie podparte w pięciu wezgłowiach. pięcioprzęsłowym prezbiterium zakończonym pięciobocznie i przykrytym sklepieniem krzyżowym. Stanisława. później franciszkański.KOŚCIÓŁ ŚW. Doroty i św. żebra dzielą je na siedem tarcz).pierwotnie klasztorny augustianów-eremitów. . Patroni kościoła: św. św.

bazylikową. Kościół jest budowlą gotycką.KOŚCIÓŁ BOŻEGO CIAŁA WE WROCŁAWIU • Kościół Bożego Ciała we Wrocławiu kościół byłego klasztoru joannitów. jedna z trzech największych piętnastowiecznych w mieście. położony przy dzisiejszej ulicy Świdnickiej. Ze sklepieniem gwiaździstym (prezbiterium) i trójpodporowym (nawy boczne).kaplicę) pod wezwaniem Bożego Ciała (Corpus Christi). z trzema nawami. W następnych dziesięcioleciach kilkakrotnie jeszcze przebudowywany. Współczesna gotycka bryła kościoła z czerwonej cegły pochodzi z pierwszej połowy XV wieku. co jest rzadkie dla kościołów gotyckich. . Kościół nie ma i nigdy nie miał głównej wieży. W roku 1320 wspomina się już kościół (zamiennie . ale wymagane przez ówczesną regułę rycerskiego zakonu joannitów . a wieża w średniowieczu była oznaką dominacji.zakon ten kładł nacisk na śluby ubóstwa.

ołtarz szkaplerzny z 1725 roku. ołtarz św Krzyża z 1740 roku.Anny w stylu barokowym wykonany z drewna w latach 1720-1725. Wewnątrz kościoła godne uwagi są późnogotycka chrzcielnica z XVI wieku. PIOTRA I PAWŁA W STRZEGOMIU • • Kościół parafialny pw św. Piotra i Pawła [edytuj] Jest to jedna z największych i najbardziej spektakularnych budowli Dolnego Śląska. stale pracujący dzwon kościelny pochodzący z 1318 roku. płyty nagrobne z XVI i XVII wieku. Jej budowę rozpoczęto w 1311 roku i trwała ona aż do połowy XV wieku. ołtarz św. ambona renesansowa z 1592 roku.KOŚCIÓŁ ŚW. sakramentarium w stylu gotyku z początku XV wieku. Kościół ustawiony jest na planie krzyża. Został on ufundowany przez ojca Przedbora z Widawy pod Krakowem. Olbrzymia nawa środkowa której długość wynosi 76 m dominuje w bryle kościoła. Na dzwonnicy kościelnej znajduje się najstarszy. a zbudowany jest z granitowego i bazaltowego kamienia łamanego oraz z cegły i piaskowca. .

niegdyś zapewne polichromowanym szczytem ze sterczynami. Dwukondygnacyjny korpus na planie wydłużonego prostokąta składa się w rzeczywistości z większej ilości budynków i przybudówek. Najstarszą częścią ratusza jest dawna izba sądowa wymurowana w wątku romańskim. Budowa ratusza trwała od połowy XIII w. Wieża o łącznej wysokości 67 m. Znajduje się w niej najstarszy w Polsce dzwon zegarowy z 1368. . z biegiem czasu połączonych. nakryta renesansowym hełmem. Elewację południową zdobią trzy wykusze zdobione późnogotycką kamieniarką i nakryte miedzianymi hełmami. aż po wiek XVI. Od strony wschodniej ratusz posiada główną elewację z wykuszem kaplicy i bogato zdobionym. a pod nim średniowiecznym zegarem.RATUSZ WE WROCŁAWIU • Wrocławski ratusz – późnogotycki.

przebudowany w XVII w. miasto otrzymało od wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego przywilej budowyę ratusza. i odbudowany po zniszczeniach w XVIII w.RATUSZ W TORUNIU • Ratusz w Toruniu Ratusz należy do wybitniejszych osiągnięć średniowiecznej architektury mieszczańskiej w Europie. gotycki budynek powstały etapami w ciągu XIII i XIV w. . Pod koniec XIV w.. Powstał wtedy jednopiętrowy ratusz w kształcie czworoboku.

KOŚCIOŁY W KRAKOWIE .

dolna część krypty). Katedrę otaczają trzy wieże. Jest to słynący cudami krzyż świętej królowej Jadwigi. Grzegorza oraz Augustyna. m. za rządów biskupów: Nankera. Katedrę zbudowano w technice kamienno.ceglanej.KATEDRA NA WAWELU • KATEDRA na Wawelu-Na miejscu obecnego kościoła gotyckiego istniały dwie katedry romańskie. stoją cztery posągi Ojców Kościoła: świętych Hieronima. Leonarda. Gereona (m. Zachowało się z niej nieco więcej niż z pierwszej.in. była poświęcona św. nad filaretami międzynawowymi. . wzniesionej etapami od roku 1320 do 1346 (prezbiterium z obejściem) oraz od 1346 do 1364 (korpus nawowy). nie wystającym poza obrys korpusu. Do ambitu i naw bocznych przylega wieniec kaplic. Pozostałości kościoła św. Została ufundowana przez Kazimierza Odnowiciela. Drugą katedrę zaczęto budować za Bolesława II Śmiałego. Kazimierza III Wielkiego. Biskup krakowski Nanker rozpoczął budowę nowej katedry.in. a dokończył Bolesław III Krzywousty. pierwsza katedra tzw. Jana Grota i Bodzanty. XIV wW katedrze znajduje się też krucyfiks pochodzący z końca XIV w. Najwcześniejsza. budowę kontynuował Władysław Herman (od niego jest nazywana "hermanowską"). Za ołtarzem widoczne są fragmenty polichromii z II poł. chrobrowska. Ambrożego. krypta św. a po przeciwnej stronie. jako trójnawową bazylikę z prostokątnym obejściem i zredukowanym transeptem. Wacławowi. We wnętrzu katedry. sarkofagi królów Polski: Władysława II Jagiełły (zm. Władysława I Łokietka i Władysława III Warneńczyka. w 1434).

Zburzono i wybudowano nowy kościół. Drewniany.KOŚCIÓŁ MARIACKI • Kościół Mariacki. W latach 1290-1300 wzniesiono częściowo na jego fundamentach kościół w stylu gotyckim. Obecna bryła jest wynikiem przebudowy kościoła z typu halowego na bazylikowy. późnogotycki ołtarz Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny. We wnętrzu jest wielki. powstałe w roku 1477-1489. późnogotycki hełm wieży północnej. . dzieło mistrza Matiasa Heringka. która miała miejsce w latach 1392-1397. pierwsze i najbardziej znane z dzieł Wita Stwosza.Według Długosza gotycki kościół został ufundowany przez biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża w latach 1221-1222 na miejscu drewnianej świątyni.

. który pozostał do dziś. W prezbiterium.KOŚCIÓŁ DOMINIKANÓW W KRAKOWIE • KOŚCIÓŁ I KLASZTOR ŚW. Wchodzimy przez neogotycką kruchtę z pięknym gotyckim portalem z ok. Przez atrium trafiamy do refektarza najstarszej części klasztoru wzniesionej w XII w. Pod refektarzem znajduje się romańska krypta z przełomu XI-XII. W II połowie XIV w. TRÓJCY W KRAKOWIE-Budowę tej gotyckiej świątyni rozpoczęli dominikanie najprawdopodobniej w 1241 r. We wschodnim skrzydle krużganków odnajdujemy wejście do kapitularza z gotyckim portalem z XIV w. nadając budowli układ bazylikowy. 1400 r. Ta romańska budowla służyła pierwotnie jako klasztorny kościółek. zaczęto przebudowywać ówczesny kościół podwyższając prezbiterium i nawę główną. znajduje się płyta nagrobna Filipa Buonacorsi dzieło Wita Stwosza.

w 1340 roku król Kazimierz III Wielki wybudował kościół ku czci Bożego Ciała. . pięcioprzęsłowe prezbiterium zamyka pięć ścian ośmioboku.. murowanej świątyni. Kościół Bożego Ciała jest wzniesioną z cegły i kamienia trójnawową budowlą bazylikową. zastąpiono bazylikowym.KOŚCIÓŁ BOŻEGO CIAŁA W KRAKOWIE • Kościół Bożego Ciała w Krakowie. Czteroprzęsłowy korpus wybudowany jest w systemie filarowo-przyporowym. rozpoczęto w 1385. Mikołaj i Jan ukończyli prace w 1405. pozbawioną transeptu.1582. 1500 a dzwonnicę w latach 1566 . Szczyt fasady dobudowano dopiero ok. Pierwszy kościół był drewniany. Pod koniec lat 60-tych XIV wieku zmieniono wtedy też koncepcję wyglądu świątyni: pierwotnie planowany korpus halowy (wszystkie nawy równej wysokości). Budowę nowej. . Prace powierzono rodzinie Czipserów działającej na terenie Kazimierza.

Doroty. . oryginalne sklepienie gwieździste. połowy XIV w. jest bazylikowa.KOŚCIÓŁ ŚW. zakończono budowę kaplicy w. Z kolei korpus nawowy jest tylko czteroprzęsłowy. bez transeptu. wobec czego nie wykończono fasady zachodniej. budowę korpusu nawowego ukończono natomiast dopiero w 1426 r.. że miało to miejsce na początku lat czterdziestych.Zbudowany został dla zakonu augustianów z fundacji Kazimierza Wielkiego (sprowadził zakonników z Pragi) ok. W prezbiterium zachowało się późnogotyckie. . trójnawowa. W 1365 r. Katarzyny. Konsekracja prezbiterium nastąpiła w 1378 r. Pięcioprzęsłowe prezbiterium zakończone jest pięciobocznie.nie wybudowano jednego z zaplanowanych przęseł. Świątynia nie posiada wieży (jedynie sygnaturkę). KATARZYNY W KRAKOWIE • Kościół św. Dokładna data rozpoczęcia budowy nie jest znana można przyjąć.

. a w prezbiterium o ośmioramiennymi. którego kształt nie jest możliwy do dokładnego ustalenia. Drugi kościół prawdopodobnie jednonawowy z wydłużonym prezbiterium i nieco szerszą nawą. Jest to murowana z cegły. w nawach bocznych cztero-. Obecny. trójnawowa. W XIV w. asymetryczna hala bez wieży. powstał trzeci kościół. 1510-20 . • .KOŚCIOŁY NMP W TORUNIU • KOŚCIÓŁ NMP W TORUNU. ćwierci XIV w. w nawie głównej sześcio-. dekorowane motywami maswerkowymi. i 4. późnogotycki krucyfiks z ok. czwarty kościół w postaci trójnawowej hali z emporą w nawie północnej powstał w 3. Wnętrze przekryte sklepieniami gwiaździstymi.rzeźba Chrystusa w grobie z okresu 13801400. Przy jego budowie prawdopodobnie poszerzono prezbiterium do dzisiejszej szerokości przy zachowaniu dotychczasowej. Pierwszy kościół z około połowy XIII w. W kościele zachowała się część gotyckiego wyposażenia wnętrza: drewniane dębowe stalle z początku XV w.

JANA W TORUNIU • ? .KOŚCIÓŁ ŚW.

w latach 1452-66 podwyższono wieżę o 2 kondygnacje. Pozostałościami po tym pierwotnym kościele są filary korpusu nawowego i 2 najniższe kondygnacje wieży. który w latach 14991502 dokonał przesklepienia całego wnętrza. Początkowo w tym miejscu stał 6przęsłowy kościół o układzie bazylikowym z niską wieżą zbudowany w latach 1343 —ok. z jego udziałem wzniesiono korpus nawowy. .1379 mistrz murarski Henryk Ungeradin rozpoczął wznoszenie obecnego kościoła. 1360. Od 1485 przy budowie pracował architekt Hans Brandt. Budowę ostatecznie ukończono po 1496 pod kierunkiem Henryka Haetzla.KOŚCIÓŁ MARIAACKI W GDAŃSKU • • Bazylika Mariacka w Gdańsku – kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Do 1447 ukończono część wschodnią.

tempera.NAGROBEK KSIĘCIA HENRYKA PRAWEGO WE WROCŁAWIU • • • • • • • Pochodzi z kolegiaty św. Strasburgu i Marburgu oraz artyści wykształce-ni w Nadrenii . znajduje się w Muzeum Narodowym we Wrocławiu Auror nieznany Rzeźbiarz kształcący się we Fry-burgu Bryzgowijskim. ślady złoceń. piaskowiec.1300-1320 Mikryt. Krzyża we Wrocławiu ok.

NAGROBEK KAZIMIERZA WIELKIEGO NA WAWELU • nagrobek króla Kazimierza Wielkiego w kształcie tumby z baldachimem. wykonany ok. . 1370-80 na Węgrzech z czerwonego marmuru • szczątki króla umieszczone w nowej trumnie pochowano na powrót w grobowcu fundacji Ludwika Węgierskiego.

Powstała ona około 1370 roku .PIETA Z LUBIĄŻA • Pieta znajdująca się obecnie w Muzeum Narodowym we Wrocławiu a pochodząca z Lubiąża.

KRUCYFIKS MISTYCZNY Z KOŚCIOŁA BOŻEGO CIAŁA WE WROCŁAWIU • Krucyfiks Mistyczny z kościoła Bożego Ciała we Wrocławiu • poł. krucyfiks z kościoła Bożego Ciała we Wrocławiu • ozdobą zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie . XIV w.

ok. Śląsk lub Czechy.PIĘKNA MADONNA Z WROCŁAWIA • Piękna Madonna z Wrocławia. opoka polichromowana • Z kościoła św. 1390. Elżbiety we Wrocławiu • Obecnie Muzeum narodowe w Warszawie .

mistrz wrocławski.Rzeźba Pieta. ok. Muzeum Narodowe . 1400 • Wapień polichromowany i złocony . z kościoła Panny Marii na Piasku we Wrocławiu.PIETA Z KOŚCIOŁA NMP NA PIASKU • Wrocław.

BARBARY. zachowana tylko część środkowa w Muzeum Narodowym w Warszawie) Pochodzenie obrazu nieustalone. ok. Obraz "Matki Boskiej z Dzieciątkiem w komnacie" malarz z pracowni Mistrza Wrocławskiego Poliptyku Świętej Barbary.OŁTARZ ŚWIĘTEJ BARBARY Z KOŚCIOŁA ŚW. BARBARY • Anonimowy malarz zawdzięcza swe imię swemu głównemu dziełu: POLPITYKOWI ŚW. 1450 . przeznaczonemu dla kościoła Św. Barbary we Wrocławiu (1447.

WIT STWOSZ OŁTARZ MARIACKI • Ołtarz Mariacki w Krakowie to inaczej Ołtarz zaśnięcia NMP .nastawa ołtarzowa wykonana w latach 1477-89 .

WIT STWOSZ KRUCYFIKS SLACKERA • KRUCYFIKS zamówiony u Wita Stwosza przez mincerza królewskiego Henryka Slackera (ok. 1491). Zarówno krzyż, jak i postać Chrystusa zostały wykonane w jednym bloku wapienia.

WIT STWOSZ NAGROBEK KAZIMIERZA JAGIELOŃCZYKA

• NAGROBEK KAZIMIERZA JAGIELLOŃCZYKA (1492, kaplica Świętokrzyska w katedrze krakowskiej) autor Wit Stwosz

TRON ŁASKI ZE ŚWIERZAWY
• obraz na desce Tron Łaski ucznia Mistrza z Koszatek • Muzeum Narodowe we Wrocławiu • sprzed 1350 r.

Symbole ewangelistów .

Krzyż grecki Krzyż łaciński Krzyż jerozolimski Krzyż papieski Krzyż patriarchalny Krzyż prawosławny Krzyż św. Andrzeja Krzyż Nerona .

6. Św.Maczuga.jeleń 8. Erazm .biskup 2. 8. Św. cierń.gołąb na księdze.na koniu z płaszczem i żebrakiem 26. Św. 10. Św. Św.Zdarta skóra. Augustyn . Łucja . Antoni . Św. Norbert . 17.gwoździe lub ręce przygwożdżone do głowy.z koszyczkiem.papież z hostią 3. Florian .. Krzysztof . 38.młoteczek cyzelatorski 12.w skórze.. pająk. 13. Małgorzata . 7. 41. Jan Chrzciciel .mniszka z monstrancją 35. Cyriak . Maciej (z toporem) wybrany na miejsce Judasza. Stanisław .krata strój diakona. 27. Wojciech . Św. Marek . Salomea.smok 10. Szymon . 34.trzyma koronę. Maurycy . Św.z barankiem 2 korony. strój księdza . Symbole Ewangelistów: 1.kątownik. Wit .strój diakona. Św. Św.płaszcz gronostajowy 16. Św.miecz 9. kocioł. 9. Eustachy . jabłko królewskie 31. Św. Św. krzyż T. Feliks . Wawrzyniec . 9. Św. miecz. Św. Piotr . Katarzyna .diabeł 5. lilia. Św. Kajetan z Tieny .czarnoskóry rycerz 28.powój z kiszkami 7. Ojciec Kościoła.1 lub 2 klucze. Marcin .kątownik lub włócznia 13. Św. Dionizy . Św. Błażej .Dominikanka z koroną cierniową. Świętych Wspomożycieli: 1.wieża. Hieronim . Scholastyka . lew.kapelusz kardynalski.szewc 23. franciszkanin.bez brody. Jakub Starszy . 40. aniołek szepcze do ucha.strój biskupa . Św. Św.skrzyżowane świece. Św. Św.5 gwiazd. Św. oczy nabite na sztylet. Eligiusz .Dzieciątko Jezus na ramieniu. 14. Ojciec Kościoła. Filip . Występuje w Sądzie Ostatecznym 19. Św. 7. Św. Dorota . 20. Antoniego (laska kątowa T) 11. Św. kielich z wężem.zakonnica.wół 4. Jan Nepomucen . Św. Pantaleon . Św. wiosło. 24.strój pielgrzymi. Jan . Anastazja .szczypce z zębem. Św. Mikołaj . Św. Św. Jan . Wincenty .Krzyż Św. Agaton . Św. Izydor . Ryta .nożyce.Dziecię Jezus na barkach 12. Barbara . Św. żebrak 13.piła 12. księga.klęczy przed Dzieciątkiem 21. Gertruda .skrzydlaty ze smokiem 29. 15. Św.grabie 18. wskrzeszony Piotrowin. Św. świnka.różaniec. 33. Leonard .pies. Jerzy .kogut. nóż. Andrzej .łania.lew 3. Św.człowiek 2. Paweł . 32. występuje w grupie ukrzyżowania 6. Zawsze z krzyżem. z barankiem. Św. stuła. Tomasz . Ojciec Kościoła. Mateusz . Grzegorz Wielki. Św. 1.6. 14. Św. rana na nodze. z pękiem kwiatów lub jednym kwiatem.strój biskupa.pojemniczek na perfumy. Jakub Młodszy . Michał Archanioł . figa.ukośny krzyż 2. szyja przeszyta mieczem.strzały 39. Agnieszka . 3 złote kule. 4. halabarda.strzały 37.oczy na talerzu. płomienie. kapelusz z muszlą. 30. 22. Elżbieta z Turyngii . Św. Antoni Padewski .szaty mnicha.miecz i koło 11. 11. krucyfiks.bułki. Maria Magdalena . pszczoły.Inni Święci : ATRYBUTY ŚWIĘTYCH Apostołowie: 1. Łukasz . Św. Pastorał z krzyżem greckim (+) . Bartłomiej . Ambroży. 36. kamienie. 10. Św. Pawła. Św. Św. Św.smok na łańcuchu.komża . Św. Idzi . 4. Św. Św. Agata . 4.piersi na tacy lub w szczypcach.pajęczyna. 25. Katarzyna Sieneńska . 8. czasem zamiast piersi . Sebastian . Św. Św. kielich i Komunia 3. topór.oficer rzymski w zbroi gaszący wodą z szaflika pożar. Św. 5. Otylia .ucięta głowa. Św. W przedstawieniach występuje bardzo rzadko. Mateusz . Roch .kajdany. Urszula .strój biskupa. Ojciec Kościoła. Św. Juda Tadeusz .strój biskupa. biret.Proporzec albo kij 5. zastępowany jest przez Św. Św.korona cierniowa lub krzyż 2. Św. Św. Apolonia . Św.orzeł. Krystyn . broda Rumcajsa 3. Św.palma i księga.