SZTUKA BIZANTYJSKA

HAGIA SOFIA

Hagia Sofia - kościół w Stambule. Świątynia bizantyjska, ufundowana przez Justyniana I Wielkiego, budowana od 23 lutego 532 do 27 grudnia 537. Była to już trzecia świątynia w tym miejscu. Świątynię zniszczoną w 532r. zbudował ponownie Justynian Wielki, według projektu architektów Izydora z Miletu i Antemiosa z Tralles. Kształt kościoła łączy w sobie cechy bazyliki i budowli na planie centralnym.

ARCHITEKTURA HAGIA SOFIA
• Kształt kościoła łączy w sobie cechy bazyliki i budowli na planie centralnym o wymiarach 70 m x 75 m. Centralna część nawy środkowej przykrywa olbrzymia kopuła o średnicy podstawy wynoszącej 31,2 m na krótszej osi, zaś 32,8 m na dłuższej. Wysokość od posadzki do najwyższego punktu kopuły to 55,6 m. Konstrukcja opiera się na czterech potężnych filarach umieszczonych w narożach kwadratu, oraz 107 kolumnach. W wyznaczony przez filary kwadrat zostało wpisane koło — plan podstawy kopuły. Obciążenia przenoszone są przez cztery pendentywy. Jest to rozwiązanie typowe dla architektury bizantyjskiej. Wszystkie wcześniejsze kopuły opierały się całym obwodem na masywnych murach. Wprowadzona innowacja wywołała iluzję zawieszenia kopuły w powietrzu. Od wschodu i zachodu do kopuły przylegają dwie mniejsze półkopuły przykrywające pozostałą powierzchnię nawy głównej. Jednocześnie wspierają one kopułę centralną. Filary wzmacniają dwie pary przypór zbudowane od południa i północy. Od zewnątrz kopuły zasłonięte są bębnami, w których umieszczono szeregi okien oświetlających wnętrze kościoła. Nad nawami bocznymi zbudowano empory otwarte do nawy głównej. Pod półkopułami nawy boczne od nawy głównej oddzielają półkoliste eksedry. Nawy przykryto sklepieniami krzyżowymi a kolumny połączono arkadami. Kościół poprzedzają dwa narteksy – wewnętrzny i zewnętrzny otwarty na atrium. Do budowy kościoła użyto wiele drogich materiałów. Posadzki i bazy kolumn wykonano z ciemnoszarego marmuru. Do wykonania kolumn zastosowano w większości zielony marmur. Od nawy głównej eskedry oddzielone są kolumnami z czerwonego porfiru będące elementami spolium. Wnętrze kopuły pokrywała złota mozaika a na pendentywach umieszczono wielkie postacie cherubinów. Bogate było także wyposażenie kościoła. W dniu 7 maja 558 kopuła zawaliła się podczas trzęsienia ziemi. Budowla została wzniesiona w szybkim tempie i na granicy wytrzymałości materiałów. Możliwe, że pośpiech spowodował zbyt szybkie obciążenie niewyschniętej zaprawy łączącej warstwy cegieł. Kopułę odbudował, jednocześnie ją podwyższając, Izydor Młodszy, bratanek Izydora z Miletu (prace zakończono w 563 r.). Wewnątrz kopuły umieszczono krzyż, który później zastąpił wizerunek Chrystusa. Więcej zmian wprowadziły przebudowy dokonane po przekształceniu kościoła w meczet. Dodano wtedy wysokie minarety i liczne mauzolea otaczające budowlę. Usunięto część mozaik i fresków a pozostałe zamalowano. Z okresu osmańskiego pochodzi również osiem drewnianych medalionów zawieszonych u podstawy kolumny. Są to doskonałe przykłady islamskiej kaligrafii. umieszczono na nich osiem imion: Allaha, Mahometa, czterech pierwszych kalifów: Abu Bakra, Umara, Uthmana i Alego oraz dwóch wnuków Mahometa: Hasana i Husajna. W XVI w. przywieziono z Miletu i ustawiono w świątyni dwa olbrzymie marmurowe naczynia, w których prawdopodobnie przechowywano oliwę do lamp. W 1934, gdy meczet przekształcono w muzeum, rozpoczęto prace związane z odsłonięciem pierwotnego wystroju budynku.

• •

jednak za każdym razem szybko go remontowano. wdowa po Teofilu będąca wówczas regentką w imieniu syna. które prowadził z aniołem. Z czasem wokół świątyni powstawały kolejne budynki. Po upadku imperium Osmańskiego Turcja stała się laicką republiką. w formie bazyliki o drewnianym stropie. lecz wszystkie elementy chrześcijańskie zatynkowali. Wszystko jednak było odchylone o 10° w kierunku południowym od pożądanej osi wskazującej położenie Mekki. Architekt Sinan dodał wówczas minarety. W tym samym roku Justynian I Wielki polecił inżynierowi i matematykowi Antemiuszowi z Tralles i architektowi Izydorowi z Miletu rozpocząć odbudowę. zmieniając Ayasofię — jak ją wówczas nazwano — w meczet otoczony kompleksem grobowców. Kolejnym ważnym wydarzeniem w historii Hagii Sofii był okres ikonoklazmu. która znów została zniszczona podczas rewolty Nika 15 stycznia 532 roku. W 415 podczas panowania Teodozjusza II powstała w tym miejscu nowa świątynia.HISTORIA HAGII SOFII • Według niezbyt pewnych źródeł pierwszy kościół (pod tym samym wezwaniem). Bardziej pewne wydaje się. w 360 roku. cesarz Konstancjusz. Zgodnie z opisem Prokopiusza z Cezarei cesarz brał czynny udział w planowaniu kościoła i rozwiązywaniu detali architektonicznych. została zmieniona w muzeum. mihrab i minbar. Kościół wkrótce spłonął w czasie zamieszek w 404 roku. następnie zaś kościół wielokrotnie płonął. a przez 481 lat muzułmanom. fontann i innych obiektów. Turcy nie zniszczyli wnętrza. W 1453 sułtan Mehmed II Zdobywca po opanowaniu miasta miał wydać rozkaz aby Hagię Sofię natychmiast przekształcono w meczet. Okres ten zakończyła na dobre. w 325 roku. zaś otwierając kościół w 537 miał powiedzieć: "Salomonie! Prześcignąłem Cię!" (Νενίκηκά σε Σολομών! – Nenikeka se Solomon!). W związku z tym Mustafa Kemal Atatürk w 1934 polecił aby świątynia. w 843. Michała III. Kościół został ograbiony i zbezczeszczony w 1204 przez zachodnie rycerstwo podczas IV krucjaty. W 558 roku kopuła kościoła zapadła się podczas trzęsienia ziemi. która przez 916 lat służyła chrześcijanom. • • • • . że uczynił to jednak jego syn. został zbudowany już podczas panowania Konstantyna Wielkiego. Zgodnie z legendą cesarz czerpał inspiracje z rozmów. cesarzowa Teodora. gdy — począwszy od 726 — z polecenia Leona III niszczono wizerunki Jezusa i Maryi. bibliotek.

Jan Chrzciciel Prodoromos (Zwiastun).Chrystus.Deesis Mozaika Deesis . Maria Panna i św. Połowa XIII w.MOZAIKA DEESIS HAGIA SOFIA Hagia Sophia . .południowa empora . Maria i Jan pochylają się w stronę Chrystusa by wyprosić zbawienie dla ludzkości.

MOZAIKI FUNDACYJNE CESARZY Z HAGIA SOFIA Znajdująca się w wewnętrznym narteksie pochodząca z X w. Chrystus trzyma w rękach księgę. mozaika przedstawiająca Jezusa Pantokratora. Ja jestem światłością świata". . w której widnieje inskrypcja "Pokój z Tobą. u stóp którego klęczy cesarz Leon VI Filozof . W medalionach po bokach Jezusa znajdują się wizerunki Najświętszej Marii Panny i anioła.

zaś lewą przytrzymuje Jezusa. Maria siedzi na ławie. . który gestem ręki błogosławi.MOZAIKI FUNDACYJNE HAGII SOFII CD… W sklepieniu głównej absydy wizerunek Matki Boskiej z Dzieciątkiem. nogi trzyma na stołku. jej prawa dłoń spoczywa na prawym kolanie.

gdy Zoe wychodziła ponownie za mąż . Ciekawostką jest. Przedstawia Pantokratora z cesarzem Konstantynem IX Monomachem ofiarującego Jezusowi worek kosztowności po lewej. znajduje się w południowej galerii.MOZAIKI HAGII CD. oraz cesarzową Zoe trzymającą zwój. za każdym razem...-CESARZOWA ZOE "Mozaika cesarzowej Zoe" z XI w. że twarz cesarza była dwukrotnie zmieniana.

Rawenna Jej budowę rozpoczął w roku 525 rzymski cesarz Teodoryk.SAN VITALE W RAVENNIE Bazylika San Vitale. . Architekt nie jest znany. a ukończył w 548 roku cesarz bizantyjski Justynian. Kościół wybudowano na planie ośmiokąta.

MOZAIKI CESARSKIE W KOŚĆIELE SAN VITALE W RAVENNIE Cesarzowa Teodora i jej orszak Cesarz Justynian I Wielki wśród dostojników Cesarzowa Teodora i jej orszak .

z jednej strony kobiet. Niektóre fragmenty mozaiki dają wyobrażenie o dawnym wyglądzie Rawenny. z drugiej mężczyzn . którzy zajmują trony przy końcu alei palm daktylowych. np. port w Classe oraz miasto z górującym nad nim pałacem Teodoryka w tle. Wewnątrz kryją się najbardziej imponujące mozaiki w Rawennie: dwie z nich pokrywają całą długość nawy głównej po obu stronach i przedstawiają procesje męczenników .. ufundowana przez Teodoryka.KOŚCIÓŁ SAN APOLLINARE NUOVO W połowie Via di Roma wznosi się bazylika Sant’Apollinare Nuovo zwana Nuovo dla odróżnienia od kościoła w Classe pod tym samym wezwaniem .niosących dary dla Chrystusa i Maryi.budowla z VI w. .

520. ok. mozaika. bazylika San Apollinare Nuovo. Rawenna Pałac Teodoryka . „Trzej Królowie”.Mozaiki z San Apollinare Nuovo – VI w. mozaika w San Apolinare Nuovo .święte dziewice Procesja męczenników Autor nieznany.

Jeden z wczesnochrześcijańskich zabytków. .Sant'Apollinare in Classe – bazylika znajdująca się w porcie Rawenny.

a u dołu archaniołów z VII wieku: Michała i Gabriela. Dwanaście owieczek symbolizuje dwunastu apostołów. Powyżej spomiędzy chmur wychyla się ręka Boga.Mozaiki z San Apollinare de Classe w Rawennie – poł. W centrum przedstawiony jest na tle rozgwieżdżonego nieba krzyż w typie crux gemmata. Apolinary – patron kościoła i pierwszy biskup Rawenny. uczestniczących w Przemienieniu Pańskim na górze Tabor. Mozaika na sklepieniu apsydy prezentuje bogatą ikonografię. Mozaika na łuku także przedstawia owieczki. Poniżej znajduje się w pozie oranta św. W szczycie łuku ukazano Chrystusa oraz symbole ewangelistów. Mozaika w absydzie Z połowy VI wieku pochodzą mozaiki na sklepieniu apsydy oraz na większej części łuku triumfalnego. Św. Sewerus i Eklezjusz. a po bokach stoją Mojżesz i Eliasz. z głową Chrystusa na przecięciu ramion. VI w. te znajdujące się między oknami oraz w dolnej części arkady są późniejsze. Ursus. Między oknami apsydy stoją biskupi: Ursicinus. Fragment mozaiki z absydy . Jego identyfikację umożliwia inskrypcja: SANCTUS APOLENARIS. ale wychodzące z Jerozolimy i Betlejem. Apolinary. Jana i Jakuba. Trzy owieczki uosabiają Piotra.

. należy do prawosławnych Greków. na półwyspie Synaj.m.od grudnia 1973 arcybiskup Władyka Damian (najczęściej przebywa w Kairze lub Raifie w Libanie. Tutejszy przeor nosi godność arcybiskupa Synaju . Wzniesiony na wysokości 1570 m n. Zwierzchnik Cerkwi jest równocześnie przełożonym monasteru.p. EGIPT Klasztor Świętej Katarzyny znajduje się u stóp góry Świętej Katarzyny. . w Egipcie w muhafazie Południowy Synaj. KATARZYNY NA SYNAJU.KLASZTOR ŚW. Autonomiczną Cerkiew Prawosławną Świętej Góry Synaj. która wchodzi w skład patriarchatu jerozolimskiego.

W obecnej formie klasztor składa się z 2 grup kościołów.HOSIOS LUKAS • Hosίos Loukas – klasztor umieszczony w Grecji kolo miejscowości Distomo. Sąsiaduje z nim większa od niego katedra – Katholikon datowana na 1011/12 r. Założony w 946r. przez pustelnika (?) św. Najstarszą część kompleksu stanowi kościół Theotokos (Panagia) – Matki Bożej zbudowaany przez opata Igoumenosa i Philotheosa przy pomocy cesarza Romanosa II w drugiej połowie X w. . usytuowany na zboczach Helikonu. Łukasza.

Po 1204 dobudowano narteks otaczający ramię wejściowe kościoła.W latach 1063 – 1094 kościół został odbudowany. MARKA W WENECJI • • Bazylika św.BAZYLIKA ŚW. Konsekracja odbyła się. . Marka w Wenecji .Fundatorem pierwszego kościoła był doża Angelo Partycipazio. Fasada była wielokrotnie rozbudowywana i przebudowywana. w 832 ale już w 976 pożar powstały podczas powstania przeciwko doży zniszczył kościół i Pałac Dożów (Palazzo Ducale).

Mozaika Chrystus Pantokrator z Dafni XI wiek .

Nikt przecież go takim nie oglądał. Wyobrażenie Chrystusa zstępującego do otchłani (anastasis) jest przepiękne w swojej symbolice. czasem też Ewę. za nimi postępują prorocy i sprawiedliwi tego świata. XIV w. Jezus wyciąga za ręce z piekieł Adama.FRESK ANASTASIS Z KOŚCIOŁA ZBAWICIELA NA CHÓRZE W KONSTANTYNOPOLU • • Na ikonach Chrystus w momencie powstania z martwych przedstawiany jest niechętnie. Czeluści piekielne są jedyną w całej ikonografii okazją do zastosowania czarnej farby.tam przecież odnosi pierwsze zwycięstwo. . Często natomiast spotyka się malowidła Jezusa zstępującego do piekieł .

24 gdzie jest napisane: „Nie sądźcie z zewnętrznych pozorów. w lewej zaś opartej o udo przytrzymuje księgę Ewangelii otwartą na rozdziale świętego Jana 7. .PANTOKRTOR Z SYNAJU VI WIEK (IKONA) Wszechwładca ma na sobie obfitą. gdyż władców i inne głowy królewskie strojono na obrazach również w aureole. Prawą rękę ma wzniesioną do góry w geście błogosławieństwa. Głowę jego otacza znacznej wielkości złoty nimb z zaznaczonym wyraźnie krzyżem. udrapowaną szatę koloru złotego. Cztery mało widoczne złociste promienie rozchodzą się w cztery rogi obrazu. lecz wydajcie wyrok sprawiedliwy”. promieniują one z osoby Chrystusa Pantokratora. co wyróżnia w sztuce wschodniej majestat Chrystusa od kultu monarchy ziemskiego.

patriarcha konstantynopolitański podarował jej kopię księciu kijowskiemu Mścisławowi.IKONA MATKI BOSKIEJ WŁODZIMIERSKIEJ Włodzimierska Ikona Matki Bożej zgodnie z legendą została napisana przez ewangelistę Łukasza jeszcze za życia Bogarodzicy. Uznając to za znak Boży książę wyszgorodzki Andrzej Bogolubski wywiózł ją w 1160 r. wybierano nowych patriarchów. ikonę przeniesiono z Jerozolimy do Konstantynopola. kiedy zdarto z niej drogocenne ozdoby. Matka Boża rzekła: "Od tej chwili wszyscy będą mnie wychwalać. spłonęła cerkiew Zaśnięcia Matki Bożej we Włodziemierzu. Kiedy ikonę tę oraz dwie inne przyniesiono Bogarodzicy. gorliwie modlono się w obliczu najazdów innowierców. Sporządzona została na desce ze stołu. do Włodzimierza. umieszczona w Monasterze Wyszgorodzkim ikona unosiła się ze swojego miejsca w cerkwi i zatrzymywała w powietrzu. W połowie V w. Włodzimierska Ikona Matki Bożej była obecna podczas wielu ważnych wydarzeń w historii Rusi i Rosji. Podobnie stało się w 1237 r. Matka Boża oraz św. . który ze mnie został zrodzony oraz Moja". Przed IV w. W 1395 r. podczas najazdu chana Batyja. W 1155 r. Tradycją było również obnoszenie tej ikony w procesji wokół granic miasta podczas najazdów obcych wojsk. Niech z tą ikoną przybywa łaska Tego. Ikona ta posiada bardzo dużo wiernych kopii. ikonę przeniesiono do Moskwy. Józef. Przed nią namaszczano i koronowano książąt i carów. lecz Bogarodzica uratowała przed żywiołem swą ikonę. Ikona ta uczestniczyła w wyprawach wojennych wspomagając broniące ojczyzny wojska. W 1185 r. na którym spożywali posiłki Jezus Chrystus. W 1131 r.

Zmarł około 1430 i został pochowany w Monasterze Spaso-Andronikowskim w Moskwie. włodzimierska ikona Matki Bożej. Tam też przyjął zakonne imię Andrzej. odzwierciedlające duchowe. Prawdopodobnie śluby zakonne złożył w Ławrze Troicko-Siergijewskiej. Do naszych czasów zachowało się niewiele oryginalnych dzieł Rublowa. RUBLOW Urodził się w środkowej części Rosji w Ziemi RstowskoSuzdalskiej (dziś Podmoskowie). Mistrzostwo jego sztuki polega przede wszystkim na harmonii. Rosyjska Cerkiew Prawosławna kanonizowała go w 1988 z okazji obchodów Tysiąclecia Chrztu Rusi. Był uczniem św. Szkoła moskiewska. Galeria Tretiakowska A. Sergiusza z Radoneża. ikonostasy soboru Zwiastowania Matki Bożej na moskiewskim Kremlu oraz soboru Świętej Trójcy w Ławrze Troicko-Siergijewskiej. Teofanem Grekiem i Prochorem z Gorodca. Ikony [edytuj] Jego najbardziej znane ikony to Święta Trójca (1411). Sztukę ikonopisania zdobył w Bizancjum lub Bułgarii. Spas. Trójca Starego Testamentu . . W 1408 razem z Teofanem wykonał freski do soboru we Włodzimierzu nad Klaźmą. Jego malarstwem rządzi światło.po 1408 roku. rytmiczności linii i konturów.ikona Trójcy Świętej . pracował nad ikonami do soboru Zwiastowania Matki Bożej na Kremlu w 1405. Rozmiar 142 x 114 cm. delikatnych czystych barwach. Jego dzieła wyrażają idee hezychazmu.TRÓJCA ŚWIĘTA ANDRIEJA RUBLOWA Andrej Rublow. proporcji. niebiańskie piękno. Wraz ze swoimi mistrzami.

cztery zaś pozostałe – słabiej. z których dwa są widoczne dość wyraźnie.MATKA BOSKA CZĘSTOCHOWSKA Ikona powstała najprawdopodobniej w czasach sredniowiecza i namalowana (napisana) jest techniką tempery na drewnianej tablicy o wymiarach: 122. Obydwie twarze łączy wyraz zamyślenia. co podkreśla przede wszystkim Jej dominujące oblicze. Maryja jest frontalnie zwrócona do wiernych. Jezus spoczywa na lewym ramieniu Maryi. Przedstawia on Najświętszą Maryję Pannę w postaci stojącej z Dzieciątkiem Jezus na ręku. Na szyi występuje sześć cięć. przecięte trzecią na linii nosa.2 x 3. przyodziany w sukienkę koloru karminowego. choć nie zatrzymuje na nim wzroku. Prawy policzek Matki Bożej znaczą dwie równolegle biegnące rysy. jakby pewnej nieobecności i powagi.2 x 82. Twarz Dzieciątka oscyluje w kierunku patrzącego. .5 cm.

40 m umieszczono emaliowane płytki i krążki. W plakietce o wymiarach 3. W XII wieku została zastąpiona nową. . w tym 1300 pereł.40 x 1. sprowadził ją do bazyliki doża Pietro II Orseolo.PALA d’ORO W BAZYLICE ŚW. W 1209 dodano do jej górnej części 6 kolejnych plakietek przywiezionych z Konstantynopola (pochodzą one z kościoła Hagia Sofia lub klasztoru). wielokrotnie przerabianą i wzbogacaną. figurki i szlachetne i półszlachetne kamienie. 400 granatów i 15 rubinów. 300 szafirów. 300 szmaragdów. MARKA W WENECJI • Za głównym ołtarzem znajduje się cenny zabytek jubilerskiej sztuki bizantyjskiej Złoty Ołtarz (Pala d'Oro). Kolejne elementy elementy dodano w 1345.. Pierwsza plakietka ołtarza została wykonana w Konstantynopolu w 976 r.

SZTUKA PRZEDROMAŃSKA .

OPACTWO MONTE CASSINO • Monte Cassino (Montecassino). W 584 r. W 1799 r. że wielokrotnie klasztor stawał się celem prób zdobycia. Sporo archiwalnych dokumentów zdołano uratować. W okresie średniowiecza opactwo stało się swoistym centrum kulturalnym: założono bibliotekę. wzgórze zdobyli Saraceni. Strategiczne położenie budowli. W 1349 r. opactwo nawiedziło trzęsienie ziemi. ale w 883 r. Budowle zakonu odbudowano w XI w. W miejscu tym znajdowało się opactwo benedyktyńskie z 529 roku. nad doliną rzeki Liri. W czasie II wojny światowej miały tu miejsce ciężkie walki pomiędzy wojskami alianckimi a Wehrmachtem. niszcząc część zabudowań. Mnisi powrócili do swojej siedziby w 718 r. wywożąc je wcześniej do Watykanu. sprawiało. pod przewodnictwem opata Dezyderego (przyszły papież Wiktor III). Lombardowie zdobyli wzgórze i wygnali mnichów do Rzymu.p. W roku 529 Benedykt z Nursji założył na wzgórzu opactwo – siedzibę zakonu benedyktynów. a mnisi stali się znani ze swoich manuskryptów. Droga wije się serpentynami po niemal pionowym zboczu. U podnóża góry znajduje się miasto Cassino. wzgórze we Włoszech ( Apeniny Środkowe). Obecnie turyści ekscytują się karkołomnym wjazdem na szczyt wzgórza. klasztor jest pomnikiem narodowym.. Benedykt zniszczył budowlę i poświęcił miejsce Janowi Chrzcicielowi.m. dostarczając również pięknych widoków na okolicę. W 1321 r. niszcząc doszczętnie klasztor. Miejsce klasztoru znajdowało się na dawnej siedzibie świątyni Apollina. niedaleko ważnej drogi łączącej Rzym z Neapolem. Podczas II wojny światowej klasztor został doszczętnie zniszczony podczas bitwy pod Monte Cassino. a papież Paweł VI rekonsekrował go w 1964 r. Po wojnie rząd włoski odbudował klasztor. papież Jan XXII podniósł kościół do rangi katedry i zakończył niezależność zakonu od władzy papieża. Kościół został konsekrowany przez papieża Aleksandra II w 1071 r. Napisał reguły zakonu. między Rzymem i Neapolem. • • • • • • • • • . Wysokość 519 m n. Od 1866 r. wzgórze zdobyły wojska Napoleona. który od tej pory nieprzerwanie znajduje się w tym samym miejscu..

z zachowaną kryptą z X wieku. książę lub biskup Kult relikwii Późnobarokowy zespół budynków opactwa (z XVIII wieku) zbudowany w miejscu średniowiecznego klasztoru benedyktynów. Pd. Szwajcaria Fundator: król.KLASZTOR ST. . GALLEN 820 r.

symbolizowało nieskończoność nieba. a jego cztery kąty wyznaczały kierunki niebieskie. Idealne wymiary kaplicy odzwierciedlają biblijne rozmiary niebiańskiego Jeruzalem: długość. by oddać cześć tzw. powstały w VI wieku. wzorowane na Sainte-Chapelle w Paryżu. Kaplica wydaje się mała w porównaniu z innymi częściami katedry dobudowanymi później. • • . natomiast. Gereon lub też Praetoriumspalast). Karol Wielki marzył o budowli przewyższającej swą doskonałością wszystkie dotychczasowe konstrukcje. Do budowy kaplicy użyto materiałów z pobliskich budowli rzymskich w Kolonii (najprawdopodobniej z St. Kaplica zbudowana jest na planie ośmiokąta. tak by sprostać ogromnemu napływowi pielgrzymów przybywających do Akwizgranu. kanonizowanemu przez antypapieża w roku 1165. bez początku i bez końca. kościół San Vitale w Rawennie. symbolizował ograniczoną formę Ziemi. Budowniczych do prac przy świątyni sprowadzono z zagranicy. W latach 1355-1414 wzniesiono gotyckie prezbiterium. Kiedy jednak powstawała.KAPLICA PAŁACOWA KAROLA WIELKIEGO W AKWIZGRANIE • • Budowa [edytuj] Bezpośrednią inspiracją i wzorem dla architektów w Akwizgranie był. który w starożytności uznawany był za formę doskonałą pomiędzy kołem a kwadratem. Kwadrat. szerokość i wysokość są sobie równe. Katedra była sukcesywnie rozbudowywana. Wielkim Relikwiom Akwizgrańskim oraz Karolowi Wielkiemu. była największym kościołem na północ od Alp. Koło.

Od wschodu kaplica sąsiaduje z wąskim prezbiterium (25m długości. do którego prowadzi sześć kamiennych stopni. Abstrakcyjne wzory witraży bocznych nawiązują do zstąpienia światła z nieba. Wyższe partie kaplicy okala dwukondygnacyjna empora oddzielona od wnętrza kościoła przez balustradę z brązu. tak jak większość centrum miasta w Akwizgranie. podarowany przez cesarza Fryderyka I Barbarossę i jego żonę Beatrix. który przetrwał do XVI wieku. używając między innymi. podtrzymujący kopułę kaplicy. katedra. otoczone szesnastobocznym ambitem zwieńczonym sklepieniem krzyżowym. że tron ten należał do Karola Wielkiego. Część z nich powróciła do Akwizgranu w 1815 roku i została ponownie umieszczona we wnętrzu katedry w 1840 roku. najprawdopodobniej z okazji koronacji Ottona I. z Rzymu i Rawenny. • • • • • • . Jego 48 świec zapalanych jest wyłącznie z okazji wielkich świąt kościelnych. Na emporze znajduje się marmurowy tron cesarski z drewnianym siedzeniem. Wnętrze kaplicy zdobi wspaniały świecznik kolisty z XII wieku (tzw. W 1978 roku katedra w Akwizgranie została wpisana na listę dziedzictwa kulturowego UNESCO jako pierwszy obiekt na terenie Niemiec. szaty Najświętszej Marii Panny a także odzienie Jana Chrzciciela (Wielkie Relikwie Akwizgrańskie). ułożonych na wzór schodów świątyni Salomona w Jeruzalem. Nad nią wznosi się ośmiokątny tambour z otworami okiennymi. Oktogon kaplicy wyznaczają masywne kolumny. Nieliczne zachowały sie na swoim miejscu. Koronacja ta zapoczątkowała zwyczaj koronowania cesarzy niemieckich w Akwizgranie. Przez lata uważano. które znajduje się na tylnej ścianie prezbiterium. Szczątki Karola Wielkiego spoczywają w scrinium zbudowanym w 1215 roku przez złotników akwizgrańskich na zlecenie cesarza Fryderyka II. świecznik Barbarossy). W czasie nalotów najbardziej ucierpiało gotyckie prezbiterium oraz witraże. Historia najnowsza [edytuj] Pod koniec drugiej wojny światowej. a zarazem jeden z trzech pierwszych w Europie. Oryginalne kolumny marmurowe zostały sprowadzone na życzenie Karola Wielkiego z Włoch. że powstał on w czasach późniejszych.AKWIZGRAN CD. Jednak ostatnie badania dowodzą. 13m szerokości i 32m wysokości) ozdobionym przepięknymi witrażami o powierzchni 1000m2. na ziemię. jednej z najcenniejszych zdobyczy architektonicznych z czasów karolingów. • • • Widok na gotyckie prezbiterium Główne wejście do kaplicy zdominowane jest przez jedną z pierwszych form westwerku. które po wojnie zostały zrekonstruowane przez Antona Wendlinga. symbolicznej siedziby Boga. Przy tej okazji postawiono też wiele nowych kolumn. Większość została zagrabiona podczas francuskiej okupacji Nadrenii i wysłana do Paryża. granitu assuańskiego. była celem bombardowań lotnictwa brytyjskiego. W przedniej części prezbiterium stoi relikwiarz zawierający domniemane szaty i przepaskę biodrową Chrystusa.

BRAMA CESARSKA W LORSCH Lorsch. . IX w.

Kolumbana. .BOOK OF KELLS Book of Kells znajduje się w Dublinie w Bibliotece Trinity College ozobny manuskrypt zrobiony przez celtyckich mnichów z około 800 roku pochodzący prawdopodobnie z klasztoru na wyspie Iona założonego przez św.

Szkoła pałacowa. Akwizgran. 781-783 . Ewangeliarz Godeschalka. wykonany dla Karola Wielkiego.EWANGELIARZ GODESKALKA Ewangeliarz Godeskalka (781783) anonimowy znajduje się Paryż. Bibliothéque Nationale Chrystus w majestacie.

ok. 810 — Wiedeń .EWANGELIARZ KORONACYJNY KAROLA WIELKIEGO Rozkwitło malarstwo książkowe (Ewangeliarz koronacyjny Karola Wielkiego.

jedno z najwybitniejszych dzieł iluminatorstwa epoki karolińskiej. .PSAŁTERZ Z UTRECHTU Psałterz utrechcki. wykonany ok. rękopis przechowywany w Bibliotece Uniwersyteckiej w Utrechcie. 820–830 w szkole miniatorskiej w Reims.

VIII . Ambrożego. ZŁOTY OŁTARZ BAZYLIKI ŚW.WUOLWINIUSZ. podtrzymywany przez rzymskie profirowe kolumny i dekorowany stiukami. złoty ołtarz i freski184 viewsWnętrze typowe dla Lombardzkiej architektury romańskiej nawa przykryta sklepieniem krzyżowo żebrowym wspartym na masywnych fialarach. nad nim Cyborium baldachim z X w. ołatarz złoty wykonany przez Vuolvinaia w IX wna pomieszczenie relikwi św. mozaika w Apsydzie z IV .AMBROŻEGO W MEDIOLANIE Wnętrze Kościoła SSan Ambrogio.

SZTUKA ROMAŃSKA .

Powielane są wzory architektury wczesnego chrześcijaństwa. Powstały w tym okresie: kościół San Sabino (ok. Zofii w Padwie i Św. zwłaszcza na północy. anarchii i niepokojów.Baptysterium – elewacja . Dla rejonu Toskanii charakterystyczne są okładziny elewacji z wielobarwnych kamieni (ten sposób zdobienia stosowany był we Florencji jeszcze na początku renesansu). Kościoły mają zazwyczaj absydy w osi głównej oraz. Marka w Wenecji. Wpływy bizantyjskie widoczne są także w wystroju wnętrza. która często naśladuje osiągnięcia minionych epok. Do pierwszych dzieł z okresu romańskiego należy przebudowa opactwa na Monte Cassino przeprowadzona w latach 1066 – 1071. Na miejscu istniejącego wcześniej kościoła zbudowano od podstaw nowy klasztor wzorowany na zbudowanej w Rzymie bazylice św. które niekiedy przesłaniają pułapy. Dopiero po objęciu władzy kościelnej przez papieża Grzegorza VII daje się zaobserwować pewne uspokojenie w stosunkach społecznych pomiędzy skłóconymi miastami i rodami Italii. Sklepienia na szerszą skalę zaczęto ponownie stosować dopiero w XII wieku. W tym rejonie budowane są kościoły na planie podłużnym. Podobnie nieczęsto spotyka się wydłużone nawy poprzeczne i jeszcze rzadziej obejścia (wyjątkiem są kościoły Św.Kościół San Zeno w Weronie . Na południu Italii istotny wpływ wywiera architektura Bizancjum. arkadowe galerie. Spotykane na tym terenie motywy dekoracyjne nawiązują do architektury niemieckiej (północ kraju popierała władzę cesarską). Do podziału wnętrza na nawy stosowane są zazwyczaj kolumny. mimo licznych ingerencji poczynionych zwłaszcza w okresie baroku. . zostały zachowane aż do 1944 r. Piotra. krzyża łacińskiego lub centralno-krzyżowym z kopułą wspartą na trompach lub żaglach.Krzywa wieża i katedra w Pizie.SZTUKA ROMAŃSKA WE WŁOSZECH • • Architektura romańska we Włoszech.Kościół San Michele w Pawii . Z tego okresu pochodzi także zbudowana w stylu bizantyjskim bazylika św. w rejonie Lombardii. dodatkowo dwie mniejsze absydy na przedłużeniu naw bocznych. Romańskie założenia. Największą uwagę przywiązuje się do wystroju wewnętrznego i wyglądu elewacji. Katedra i Krzywa wieża i Pizie. Stefana w Weronie). Nowe kościoły budowane są jako bazyliki z dachem opartym na więźbach dachowych. wieloboczne filary spotykane są niezmiernie rzadko. Kolumny portali często są opierane na rzeźbionych lwach lub innych przykucniętych zwierzętach.wnętrze • • • • • • • Castel del Monte Ożywienie można zaobserwować jedynie na północy. Fasady rozwiązywane są jako wielopoziomowe. W architekturze włoskiej tego okresu panuje zastój. Wejścia poprzedzają portale z dekoracją figuralną widoczną także na fasadach. 1100) w Canosa. pięciokopułkowy kościół San Corato w Molfetta i trójkopułkowy San Francesco w Trani. początki średniowiecza we Włoszech przypadają na okres wewnętrznych walk.

personifikacje tonów muzycznych chorału gregoriańskiego). 1856 Pierwszy klasztor. Po jego obu stronach umieszczono krótsze od niego prostokątne pomieszczenia połączone z prezbiterium potrójnymi arkadami. Całkowita długość kościoła sięgała ok. 190. 955 późniejszy Mayeul rozpoczął budowę nowego kościoła. Piotra w Rzymie. 1045. W plan zbudowanego na północ od wcześniejszego kościoła włączono fragmenty Cluny II. budowany w latach 1088-1135 z inicjatywy opata Hugona. Zobacz galerię na Wikimedia Commons: Opactwo w Cluny Kościół w Cluny był wielką.in. chociaż prace związane z budową nowego klasztoru trwały do ok. Na początku XI wieku kościół przykryto sklepieniem kolebkowym a od zachodu zbudowano znacznych rozmiarów narteks. Trzeci z kolei i ostatni kościół w Cluny. od strony zewnętrznej. Niektóre elementy architektury kościoła zapowiadały już styl gotycki (nawa główna sklepiona ostrołukową kolebką. przylegały kolejne kaplice dostępne z obejścia i transeptu. Autun) i w Niemczech • • • . Głównym architektem Cluny III był zakonnik Gunzo a jego pomocnikiem Hèzelon (Gunzo był muzykiem a Hèzelon nazywany był matematykiem). Od zachodu znajdował się 5-przęsłowy narteks poprzedzony wieżami. O rozmachu podjętych prac świadczy tempo ich przeprowadzenia. około 1130 roku po zawaleniu się sklepień dodano łuki przyporowe przy nawie głównej). a także nad jego skrzyżowaniem z nawą główną wznosiły się wieże. był największym kościołem w Europie przed budową bazyliki św. Do ich dłuższych boków. Kościół ten wywarł ogromny wpływ na architekturę romańską. szczególnie w Burgundii (Paray-le-Monial. będących arcydziełami rzeźby romańskiej. Kampania budowlana była finansowana przez Ferdynanda I Wielkiego. króla Kastylii i Leon. Szybko okazał się zbyt mały. między 1053 i 1065 i przez Alfonsa VI. Pomieszczenia utworzyły obejście pozwalające na odbywanie procesji. Rozwiązanie to było często powielane w kościołach romańskich a wschodnia część kościoła stałą się jego najważniejszym elementem. Schodkowy układ pomieszczeń kończyły niewielkie absydy otwarte do boku transeptu. 5-nawową bazyliką z dwoma transeptami i prezbiterium z ambitem i kaplicami promienistymi. ostrołukowe były również arkady międzynawowe.KOŚCIÓŁ BENEDYKTYNÓW W CLUNY • • Plan opactwa według Dictionnaire raisonné de l'architecture française du XIe au XVIe siècle Viollet-le-Duca. który poświęcono w 981. Wnętrze było bogato dekorowane .0 m. W końcowym etapie budowy Cluny II wirydarz został otoczony krużgankami. Od strony wschodniej zamykały je niewielkie kaplice zakończone półkolistymi absydami. został konsekrowany w 927 r. Nad ramionami transeptu zachodniego.0 m a szerokość korpusu 40. w 1100 ukończono dwie nawy poprzeczne. Już ok. Szybko powiększająca się społeczność Cluny wymagała coraz większych budynków. O wielkości budowli daje pojęcie zachowane jedno ramię transeptu z wieżą. W 1095 papież Urban II konsekrował pięć ołtarzy w obejściu nowego prezbiterium. nazywany Cluny I.zachowało się kilka kapiteli z dekoracją figuralną (m. Wschodnia część kościoła posiadała wydłużone prezbiterium zakończone absydą. sklepienia powstały przed 1121 a w 1130 papież Innocenty II poświęcił kościół i klasztor.

Za postępującą feudalizacją Kościoła następował rozkład moralny . Częste były nawet odstępstwa od reguły celibatu (nikolaizm). 215 psalmów na dzień w miejsce 37 psalmów nakazanych przez św. jako że był to szczytowy okres dominacji Cesarstwa nad Papiestwem. Oba te przywileje uwalniały klasztor od wszelkich powiązań z władzą świecką. której każdy mieszkaniec oprócz modlitwy musiał wykonywać pracę fizyczną musiał ulec zmianie. laus perennis) trafiła w potrzebę odnowy religijnej i stała się bardzo popularna. Benedykta) pochłaniały mnichom większość czasu. Wilhelm nadał klasztorowi w Cluny przywilej uwalniający benedyktynów od wszystkich przyszłych zobowiązań wobec władcy i jego rodziny innych niż modlitwa. W tej sytuacji wprowadzona w klasztorze w Cluny surowa reguła narzucająca "wieczną modlitwę" (łac. • • . bowiem duchowni woleli przekazywać swoje dobra w ręce dzieci. Normą była symonia i zwierzchność władzy świeckiej nad majątkami kościelnymi. przez księcia Akwitanii Wilhelma Pobożnego. Wprawdzie Wilhelm mianował pierwszego opata. niż je porzucać. Opactwo zostało podporządkowane bezpośrednio papieżowi.KOŚCIÓŁ BENEDYKTYNÓW W CLUNY CD. Jednak z uwagi na to. • • Fundacja klasztoru [edytuj] Opactwo zostało założone 11 września 910 r. W X w.duchowni zajmowali się przede wszystkim zarządzaniem swoimi dobrami zamiast duszpasterstwem. że praktyki liturgiczne (np. Obowiązek pracy fizycznej przypadł więc w udziale nowicjuszom. taka wolność od wpływów świeckich była ewenementem. ale równocześnie nadał opactwu przywilej nominacji kolejnych opatów. tradycyjny benedyktyński model klasztoru jako rolniczo samowystarczalnej jednostki.

chór gotycki . XI w.KOŚCIÓŁ W VEZELAY Kościół opactwa w Vezelay..

obramowań okien i gzymsów. Korpus trójnawowego wnętrza podzielony jest na cztery przęsła. Wieża umieszczona nad skrzyżowaniem nawy głównej i transeptu pochodzi z XII wieku. (Początkowo fasadę wieńczył trójkątny szczyt). Korpus kościoła podzielony jest na jedenaście przęseł. dwie wieże flankujące fasadę dodano dopiero w XIX wieku. Nad nawami bocznymi korpusu i transeptu umieszczono empory . 1050. kamień użyto do wzniesienia przypór. które otacza wieniec kaplic. najmniejszy z zachowanych kościołów pielgrzymkowych. największy z zachowanych kościołów pielgrzymkowych. Budowę kościoła rozpoczęto ok. Jest to pięcionawowa bazylika z trójnawowym transeptem. Prezbiterium otacza ambit z wieńcem kaplic. Zbudowany z cegły. 1080 r.KOŚCIÓŁ PIELGRZYMKOWY SAINT SERMIN W TULUZIE • • Szkoła langwedocka [edytuj] kościół Saint-Sernin w Tuluzie. Nad skrzyżowaniem transeptu i nawy głównej zbudowano wieżę ukończoną w okresie gotyku. • . konsekracja całego kościoła miała miejsce 19 lipca 1119 (24 maja 1096 konsekrowano ołtarz główny) Sainte-Foy w Conques – budowany od ok. Obejście poprowadzono wzdłuż naw bocznych i transeptu oraz za prezbiterium..

a po jego bokach dwupiętrowo rozmieszczone arkady podparte małymi kolumienkami z rzeźbami w niszach pod jej łukami. • . katedra w Angoulême z fasadą z lat 1115 – 1135 kościół Notre-Dame-la-Grande w Poitiers – zbudowany w XII wieku z fasadą z lat 1130 – 1145. Szczyt fasady zdobi mandorla. Jego rzut oparty został na planie krzyża greckiego. Wieże flankujące fasadę nie pełnią roli przypór. W XIX wieku dobudowano neoromańską absydę. kościół Saint-Front w Périgueux – zbudowany w latach 1120 – 1150 przypomina swoim rozwiązaniem bazylikę św. Marka w Wenecji. a nawy przykrywa pięć kopuł opartych na pendentywach. Wieńczą je stożkowate hełmy przykryte kamienną łuską. latarnie zmarłych. do których nawiązuje kształt wież).KOŚCIÓŁ NOTRE DAME LA GRANDE W POITIERES • • • • Szkoła Poitou [edytuj] W rejonie Poitou budowano kościoły o fasadach flankowanych wieżami przykrytymi stożkowatymi hełmami. Zbudowane w formie wiązek kolumn podtrzymujących latarnię otwartą na zewnątrz arkadami (na cmentarzach zachodniej Francji były rozpowszechnione tzw. Podobny kształt ma wieża nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptem. ozdobioną bogatą dekoracją rzeźbiarską. Z kościoła romańskiego zachowała się wieża i nawa bez przekrycia. Nad środkowym portalem znajduje się duże okno. Halowy kościół z fasadą sugerującą bazylikowe wnętrze. Nad łukami trzech portali wejściowych umieszczono figuralną płaskorzeźbę zakończoną arkadkowym fryzem.

Carcassonne stało się ważnym punktem strategicznym. wicehrabi Albi i Nîmes. Dzięki małżeństwu. Wizygotom udało się odeprzeć ataki Franków..e.n. którzy następnie rozbudowali fortyfikacje (stojące tu po dzisiejsze czasy).n. wzgórze Carsac było już ważnym ośrodkiem handlu.CARSCASSONE • • Historia [edytuj] Pierwsze ślady osadnictwa w rejonie Carcassonne są datowane na 3500 lat p. Główna część północnych wałów obronnych pochodzi z tamtych czasów. a później obrali je za stolicę kolonii Julia Carsaco (potem Carcasum). W kolejnych stuleciach rodzina Trencavel koligaciła się z dynastiami Barcelony i Tuluzy. • • • . W 759. jednak w 724 Carcassonne uległo Saracenom. Zbudowała Château Comtal (zamek) i bazylikę Saint-Nazaire.e. gdy Rzymianie ufortyfikowali wierzchołek wzgórza około 100 p. W VI wieku Carcassonne zostało przejęte przez Wizygotów.e. Około 800 p. odbił je Pepin Krótki. na rzecz Franków. w 1067 Carcassonne stało się własnością Raimonda Rogera Trencavela.n.

Wieża o wysokości ok. Po wzniesieniu czterech kondygnacji lekkie usunięcie gruntu spowodowało przechył wieży. Prace nad dalszą budową przerwano... Pisa . leżące w Toskanii nad rzeką Arno. Obecnie przeprowadzane są odpowiednie prace zabezpieczające. Wzmocniono wtedy fundamenty..dzwonnicy. każdego roku zwiększa swe odchylenie o 1 milimetr. Ósma kondygnacja. podjęto je dopiero w XIII wieku. Wbrew obliczeniom architektów wieża do tej pory nie zawaliła się .niewielkie miasteczko w środkowych Włoszech. powodem tego usytuowanie fundamentów na podmokłym. służąca do zawieszenia dzwonu dobudowana została w XIV wieku .. gliniastym gruncie. . może poszczycić się wieloma zabytkami.Budowę jej zaczęto w 1173 r.. słynie jednak z . Dzwonnica (kampanila) później nazwana "krzywą wieżą" to część jednego z najbardziej osobliwych zabytków architektury romańskiej na świecie zespołu katedralnego. które jednak nie dają gwarancji.błędu ówczesnych projektantów . dalej kpiąc z praw fizyki. a dobudowywane piętra odchylono lekko w kierunku przeciwnym do odchylenia dolnych . że za kilkanaście lat wieża nie runie.ZESPÓŁ KATEDRALNY W PIZIE Piza.55 metrów obecnie odchylona od pionu o 5 metrów.W ten sposób do 1271 r. podwyższono wieżę do siedmiu kondygnacji. cieszy oczy turystów.

Trzy przęsła budowli oddzielają od siebie poprzeczne łuki oparte na filarach wzmocnionym półkolumnami. Ściany wewnętrzne i elewacje pokrywają inkrustracje z barwnych płyt kamienia ułożone w geometryczne wzory. Monte został zbudowany w czasie XI – XII wieku. przykrywa otwarta więźba dachowa. Trzecie przęsło ma podwyższoną posadzkę. pod którą została umieszczona krypta z sklepieniem krzyżowym.KOŚCIÓŁ SAN MINIATO AL. Fasadę zdobi także bogata. bizantyjska mozaika. Wnętrze podzielone kolumnami o wzorowanych na porządku korynckim kapitelach. na miejscu wcześniejszej budowli jako trójnawowa bazylika. Podobnie rozwiązano dekorację posadzki. . MONTE WE FLORENCJI kościół San Miniato al.

żebrowana kopuła z XIII wieku. wewnętrzny podział został zagęszczony do szesnastoboku.zbudowane na planie ośmioboku. W grubości muru umieszczono niewielkie.BAPTYSTERIUM W PARMIE • baptysterium w Parmie – (XII – XIII wiek) . W osi wejścia głównego. . zamiast niszy. półokrągłe nisze. Co trzecie pole. przypadają wejścia poprzedzone portalem. W narożach budowli umieszczono przypory. Elewację zdobią na parterze płytkie arkady. Budowlę wieńczy szesnastoboczna. Wnętrze obiega dwupoziomowa galeria. nisza ma plan prostokąta. powyżej których umieszczono czteropiętrową kolumnową galerię oddzieloną poziomymi pasami architrawów.

KOŚĆIÓŁ SAN ZENO MAGGIORE W WERONIE • Kościół San Zeno Maggiore w Weronie z zachowanym portalem w elewacji zachodniej z ok. Brązowe drzwi zmontowane z rzeźbionych płyt pochodzą z XII wieku. portal zdobią umieszczone po jego bokach dekoracje figuralne w obramowaniach pokrytych wicią roślinną. . W kwaterach umieszczono rzeźby ilustrujące Księgę Rodzaju (po prawej stronie) i sceny Nowego Testamentu (po lewej stronie). arkad i lwów podpierających jego kolumny. Po prawej stronie dwie najniższe kwatery wypełniają sceny opowiadające o porwaniu króla Teodoryka do piekła. Oprócz typowych dla Lombardii układów lizen. 1138 r.

Ambrożego. który podtrzymywany jest przez cztery rzymskie kolumny i dekorowany stiukami. niedokończony przez Bramantego. których kapitele ozdobione są scenami z Biblii i fantastycznymi zwierzętami. Przez kolejne stulecia kościół był kilkakrotnie przebudowywany. w którym eksponowane są dzieła związane ze świątynią. Zwinięty w pętlę gad symbolizuje laskę Aarona. Na końcu nawy północnej znajduje się wyjście na. Nazwa kaplicy pochodzi od pięknych złotych mozaik na sklepieniu.BAZYLIKA SAN AMBROGIO W MEDIOLANIE • Bazylika Sant’ Ambrogio powstała w latach 379-386 z inicjatywy biskupa Ambrożego. otoczony kolumnadą. Pod amboną mieści się sarkofag Stylichona z IV wieku. na którym widnieją płaskorzeźby przedstawiające postacie świętych. W atrium eksponowane są znaleziska i kamienie nagrobne z cmentarza wczesnochrześcijańskiego. . Urna pod ołtarzem zawiera relikwie świętych: Ambrożego. Warto zwrócić uwagę na kolumny środkowej arkady. Cyborium osłania Złoty Ołtarz wykonany w IX wieku przez Vuolvinia. W centralnym punkcie kościoła znajduje się cyborium. Z krużganków prowadzi wejście do małego muzeum. Warto zwrócić uwagę na kolumnę z wężem z brązu. Dzieło ozdabiają płaskorzeźby przedstawiające sceny z życia Chrystusa i św. a w IX powstało atrium (rodzaj dziedzińca). na terenie wczesnochrześcijańskiego cmentarza. Protazego i Gerwazego. czworokątny dziedziniec (atrium) z kolumnami. Przy końcu południowej nawy watro zwiedzić kaplice grobową Capella di San Vittorio in Ciel d’Oro z IV wieku. Następnie w VII wieku obiekt rozbudowywali benedyktyni. które znajdowały się w miejscu obecnego kościoła. ozdobiona wizerunkami zwierząt i ludzi. Ambrożego. Cortile della Canonica (Krużganek Kanoników). które przypominają pnie drzew. czyli niewielki baldachim z X wieku. Na uwagę zasługuje także romańska ambona. Do bazyliki prowadzi. Współcześnie świątynia reprezentuje typowy przykład lombardzkiej romańskiej architektury sakralnej. znajdującą się na początku nawy głównej. symbolizującymi walkę dobra ze złem. patrona miasta. We wnętrzu świątyni przechowywane są relikwie św.

ARCHITEKTURA ROMAŃSKA W NIEMCZECH
• W architekturze romańskiej w Niemczech widoczna jest kontynuacja wcześniejszych wzorów architektury karolińskiej. Częściej niż w innych państwach Europy Zachodniej budowane są kościoły o układzie centralnym (np. kaplica w Schwarzrheindorf koło Bonn z 1151 r.), ale i tutaj przeważają budowle bazylikowe, najczęściej kryte drewnianymi, płaskimi stropami, zazwyczaj bogato zdobione polichromią. Wnętrze dzielone jest na nawy przy pomocy kolumn o monolitycznych, kamiennych trzonach ustawionych pomiędzy z masywnymi filarami. Po raz pierwszy to rozwiązanie zastosowano w Saksonii, w budowanym od 961 r. kościele Sankt Cyriakus w Gernrode (kolumny ustawiono na przemian z filarami). Rytm ten powtarzano w zróżnicowany sposób (najczęściej można spotkać ustawienie: filar – dwie kolumny - filar) w budowanych później świątyniach. Częstym rozwiązaniem jest zastosowanie dwóch absyd na zakończeniu nawy głównej oraz dwóch transeptów. Czasami w grubości murów dobudowywano mniejsze apsydiole, lub stawiano dodatkowe absydy na zakończeniach ramion transeptu albo przy prezbiterium. Charakterystyczną cechą niemieckich kościołów są wysokie wieże stawiane nad skrzyżowaniem naw, chórem zachodnim i parami na krańcach budowli. Przy zastosowaniu dwóch absyd i podwójnego transeptu wejście do kościoła umieszczano w elewacji bocznej. Fasady zdobią arkadowe fryzy i galerie, oprócz nich pojawiają się także posągi przedstawiające świętych i apostołów.

KOŚCIÓŁ ŚW. MICHAŁA W HILDESCHEIM
• bazylika Sankt Michael (św. Michała), zbudowana jako kościół klasztoru benedyktyńskiego w latach 1010 – 1033 jako trójnawowa bazylika z dwoma chórami i dwoma transeptami. Do budowli na zakończeniu transeptów przylegają ośmiokątne wieżyczki schodowe. Nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptami umieszczono masywne wieże zbudowane na planie kwadratu. Wnętrze na nawy dzieli rząd filarów i kolumn w rytmie: filar – dwie kolumny – filar. Ich kostkowe głowice w latach 1162 – 1186 ozdobiono płaskorzeźbą. Na zakończeniach naw od strony wschodniej umieszczono półkoliste absydy. Płaskie stropy zostały ok. 1240 r. pokryte polichromią.

KATEDRA W SPIRZE =A=
katedra w Spirze (Speyer), budowana od ok. 1030 do 1061 – trójnawowa bazylika o nawach przykrytych sklepieniami krzyżowymi (początkowo kościół przykryty był płaskim stropem, sklepienia pochodzą z ok. 1090 r.) i przeciętych transeptem. Kościół koronacyjny królów niemieckich. Pod wschodnią częścią kościoła znajduje się królewska krypta. Prezbiterium zakończone absydą. Nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptem umieszczono ośmiokątną wieżę przykrytą kopułą. Cztery wieże schodowe umieszczono po stronie wschodniej i zachodniej. Kościół spłonął w XVII wieku. Po pożarze odbudowany w XIX wieku w stylu romańskim. Podczas odbudowy dodano masywny przedsionek od strony zachodniej.

Miasto jest od stuleci tradycyjnie katolickie i nie brak w nim pereł architektury sakralnej. Trewirska katedra. jakie istniały w średniowieczu w Trewirze. .KATEDRA W TREWIRZE =B= Trewir ma nie tylko rzymską przeszłość. Warto odwiedzić klasztor Benedyktynów. który jako jedyny pozostał z 40 klasztorów. której podwaliny dał pałac cesarza Konstantyna jest przykładem przemieszanych stylów: romańskiego i gotyckiego.

Chór zachodni kończy wieloboczna absyda. . po dwie po obu stronach każdego chóru (czyli prezbiterium.KATEDRA W WORMACJI =C= katedra w Wormacji – z XII wieku. trójnawowa. Do prezbiterium przylegają dwa pomieszczenia ( zakrystie Wormancka katedra spełnia w 100% idee Zamku Bożego.. Od strony wschodniej płytka absyda jest częściowo ukryta w bryle budynku. z transeptem z sześcioma wieżami (dwie ośmiokątne nad skrzyżowaniem naw i chórem zachodnim oraz cztery okrągłe rozmieszczone parami po stronie wschodniej i zachodniej kościoła). Posiada. co widać na planie cztery wieże. dwuchórowa. . Nawy i transept przekryto sklepieniami krzyżowymi.

Ośmiokątne wieże umieszczono nad skrzyżowaniami nawy głównej z transeptami. Trójnawowa bazylika z dwoma transeptami i dwoma chórami zakończonymi absydami. spłonęła w dniu konsekracji.KATEDRA W MOGUNCJI =D= katedra w Moguncji zbudowana na przełomie X – XI wieku (katedra konsekrowana w 1009 r. mniejsze wieloboczne wieże umieszczono parami na krańcach budowli. . 1100 – 1137).. spłonęła ponownie. odbudowana w 1036. Odbudowana została w latach ok.

6). Wydanie wyroku poprzedzone jest ważeniem duszy: w zależności od tego. TAKŻE TYMPANON -RZEŹBA MISTRZ GISLEBERTUS • . a pozna. Lamentujący Hiob. czy przeważą dobre czy też złe uczynki. tympanon Sądu Ostatecznego . jest bowiem ziemia. podsądny trafi pomiędzy zbawionych albo potępionych. a zmarli ponownie przyoblekają się w ciała. Sprawiedliwość wymierzana jest każdemu indywidualnie.• PORTAL KATEDRY W AUTUN • Katedra w Autun. gdzie na głos trąb anielskich otwierają się groby. na której rozgrywa się dramatyczny spektakl. Jest to motyw również przejęty ze Starego Testamentu. chciał poddać się osądowi Bożemu: niech zważy mnie bardzo dokładnie. że jestem niewinny (Hi 31. dotknięty cierpieniem.anioł i diabeł walczą o duszę zmarłego Sceną.

MISTRZ GILBERTUS EWA Z AUTUN • Gislebertus (XII wiek) .rzeźbiarz romański. .

szczytów itp. bliźniacze. bogato dekorowanych rzeźbą figuralną i dekoracyjna. kolumny lub pilastry. W średniowiecznej architekturze sakralnej wykształcił się odrębny typ portali monumentalnych. W okresie sztuki romańskiej i gotyku rzeźbę umieszczano na fasadach kościołów. p. zdobione rzeźbą figuralną i ornamentalną. perspektywiczny). filary. zamknięte górą archiwoltą również uskokowo profilowaną i ujmującą pole wypełnione rzeźbionym tympanonem. na portalach czyli ozdobnych obramieniach drzwi wejściowych.Szczególnie bogatą formę miały monumentalne portale średniowieczne. portale takie łączyły 2 lub 3 otwory wejściowe(tzw. dźwigające nadproże lub łuk.OGÓLNIE Portal . arkadowy. Zależnie od charakteru podpór i kształtu zwieńczenia wyróżnia się portal kolumnowy. ze względu na znaczne rozmiary portale średniowieczne miały niekiedy otwór wejściowy dzielony środkowym filarem. ostrołukowy itp.jest to dekoracyjnie rozbudowane obramienie otworu wejściowego. zamkniętych górą rzędami archiwolt w uskokach ujmujących pole wypełnione rzeźbionym tympanonem (p. .PORTAL . Po bokach otwór ujmują glify o różnie ukształtowanych profilach. potrójne). zwłaszcza pod ich półkolistymi łukami zwanymi tympanonami. uskokowo uformowanych ościeżach. o szerokich rozglifieniach zwykle z kolumienkami. z rzędami kolumienek w szerokich. Portale bardziej rozbudowane mają zwieńczenie w formie odcinków belkowania. opracowane architektonicznie i rzeźbiarsko.

tak ściśle zespolona z murem jakby doń "przyklejona". • • • • • . gdzie miejsca było więcej. odważanie grzechów. czasami pojawiała się tam postać diabła symbolizującego zło. Ikonografia portali romańskich obraca się najczęściej wokół tematu chrześcijańskiego nieba i Sądu Ostatecznego.biblią ubogich. sylwetek ludzi. Tak więc dzieła rzeźby romańskiej służyły nie tylko dekoracji. lecz tam. Tylko Chrystus trwał na portalach sztywny. Nad wejściem do kościoła. Postać więc ukazywano odzianą w długie szaty . który na wschodzie przyjęła cerkiew bizantyjska. dalej zaś proroków i świętych. Wolne miejsca i podziały wypełniają najróżniejsze sceny: dusze grzeszników. Nazwano te dekoracje rzeźbiarskie "biblia pauperum ". w tympanonie królowali zazwyczaj Madonna lub Chrystus. a na łuku portalu wyobrażono kalendarz w formie znaków zodiaku i przedstawień pracy (dla podkreślenia. I tak np. diabły i potwory apokaliptyczne. Cała ta ikonografia pozostawała w związku z nauką Kościoła o niebie i piekle. z których każdy trzyma w ręku ewangelię. nie usiłując w rysach twarzy zaznaczać jakichkolwiek cech charakterystycznych. służyła jedynie ilustrowaniu prawd podanych przez Kościół do wierzenia. Nie brak scen traktowanych ze swoistym humorem. np. a po jego bokach widzimy czterech ewangelistów. Rzeźbę romańską wykonywano najczęściej w kamieniu. co było wówczas regułą. nieporuszony. anioły. o królestwie Chrystusa. Wokół przedstawione są różne rasy i narody(prawdziwa to encyklopedia ówczesnej wiedzy o świecie).ROMANIZM RZEŹBA • • ROMANIZM Rzeźbiarze romańscy mieli własną koncepcję postaci ludzkiej i własny stosunek do architektury. czyli nauczanie przez pokazywanie scen historycznych i wizji religijnych. o prawdach wiary. Ze wszystkich romańskich tympanonów najszlachetniejszy jest tympanon z Vezelay w Bułgarii. Do najwybitniejszych rzeźb należą rzeźby z XII wieku w portalach burgundzkich kościołów w Beaulieu i Autun. a służyć miała do nauczania ludzi prostych. a głowice kolumn oplecione były wymyślnymi ornamentami z roślin. na której siedzi grzesznik. półokrągłych tympanonach portalu. Jego treścią jest misja apostołów. czasem nawet nienaturalnie wygięte. do wierności nakazom Ewangelii i Kościoła. zwierzęta. że nauka wiary odbywa się zawsze i wszędzie). jak będzie nagrodzone po śmierci życie cnotliwe i pokora. bywają one silnie. np.Układy ludzi były bardzo rozmaite. a jak ukarane życie grzeszne i pełne pychy. Postać ludzka. lecz przeważnie trochę sztucznie dostosowane do miejsca. w ciasnych niszach stoją one "wyprostowane na baczność". przeważnie nie umiejących czytać ani pisać. Był to ten sam cel dydaktyczny. Miały one do spełnienia znacznie ważniejszą rolę: ich zadaniem było po prostu nakłonienie ludzi. wyobrażająca w romańskiej rzeźbie Boga i świętych. odróżniających każdego człowieka od innych ludzi. była ona nierozerwalnie związana z architekturą. zwierząt i ptaków. Było to więc jak gdyby Pismo Święte w rzeźbionych obrazach. diabła starającego się przeważyć szalę. jakie każdej z nich przypadło na ścianie kościoła. pokazanie im. niepiśmiennych. w niszach i zagłębieniach muru umieszczano postacie świętych. przeznaczone dla ludzi nieuczonych. W tympanonach portali tronuje Chrystus w mandorli. surowy. czyli świetlistej tęczy.

pelikan.. Nie wynajduje ich. niegdyś złocone. Związana z architekturą rzeźba ornamentacyjna miała miejsce uprzywilejowane. podobnie jak i dla nas. bazyliszek. gdy pojawi się gotycka strzelistość. coraz bardziej występujące. żmija. gdzie nad postacią Chrystusa wznosi się potrójna arkatura motyw spotykany na bordiurach manuskryptów z tego samego okresu. one ją tylko głoszą. Lew. byle pozostać w wyznaczonej ramie i jak najściślej do niej przylegać. a czwarta . jakie miały w cywilizacjach starożytnych. lecz o skomplikowane figury. Romański artysta czerpał natchnienie zewsząd. dość znaczne puste miejsca w Autun. nie jest cieniem drzewa.postaciami ludzkimi. że zagubiono symbolizm czasów pogańskich. zanika. Podobnie w kościele Sainte-Marie-des-Dames w Saintes. Rzeźby portali zalicza się do najlepszych romańskich realizacji dekoracyjnych. Mistrz sztuki romańskiej tworzy figury. gdzie . on je odsłania. Romańska architektura. Inspiracją była nawet sztuka ludów barbarzyńskich. jak i rzeźba. następne zaś. centaur i lew. W portalach dekoracja wypełnia przede wszystkim tympanony i archiwolty łuków. często pochodzenia wschodniego. bo znaczą co innego. jak również kapitele kolumn tych budowli. uosabia wszechświat. jak architektura. wyolbrzymiano zbytnio symbolizm tej . harpia. czy prestiż ten zawdzięczały znaczeniu. a uprzywilejowanie wynikało w znacznej mierze z walorów dekoracyjnych. Focillon .jak ryba w katakumbach oznaczała Chrystusa. orzeł i byk niegdyś symbolizowały strony świata i tajemne siły ziemi. bajkowy świat zwierząt. bo tyle było klińców do ozdobienia. Wydłużanie się postaci nie jest związane z kolumnami: jest od nich wcześniejsze. Najtrwalszy z tych symboli.Artysta czerpie przekonujące formy symboli z tego. Chrystus wśród symboli czterech Ewangelistów. nie rozwija się razem z nimi. a nawet w naszym. lecz w XIX w. wydaje się raczej. są pustymi miejscami po złotym tle. Należy do nich portal opactwa benedyktynów w Malmesbury. włączała człowieka w boską jedność. Oczywiście nie przedstawiają boskiej transcendencji. Wielkie tympanony nie są kanwami dla wyobrażeń w wieku XII. których sam układ kryje w sobie zagadkowa moc. Każde wybitne dzieło romańskie wyobraża wielki chrześcijański symbol.umieszczono ich pięćdziesięciu trzech. czyli wybierania tła . Ale ta ryba była tylko znakiem. formy rzeźbione podporządkowane są architekturze. W ten sposób wszystkie są symbolami. Wszystkie te zwierzęta mają znaczenie bardziej lub mniej symboliczne.dekoracja o motywach baśniowych zwierząt.górująca nad całością kompozycji różnymi potworkami. Wątpliwe jest jednak.zamiast zgodnie z "Apokalipsą" przedstawić dwudziestu czterech starców . przede wszystkim własnej. Na archiwolcie z dawnego kościoła Saint-Come w Narbonne wyobrażone są kolejno: sfinks. Dwa zwierzęta lew i orzeł cieszyły się szczególnymi względami. Krzyż. ku której prowadziła go liturgia. gryf.do "prawa ramy".jak na to wskazał H. ozdobione są płaskorzeźbami: druga i trzecia . W archiwoltach i na kapitelach rzeźba dostosowuje się . zdobiła portale kościołów i opactw. które wyzwalają się z pozorności. W Aulnay-deSaintonge w portalu transeptu kościoła płaskorzeźby występują z tła stopniowo. I nie chodzi już tutaj o rybę z katakumb. coraz bardziej ku górze: pierwszą nad drzwiami archiwoltę pokrywa dość płaska .uzyskana prostą techniką champleve. Wiele miejsca zajmowały stwory fantastyczne. tłoczą i zniekształcają. co je łączy z chrześcijaństwem. a postacie ludzkie czy zwierzęce rozciągają się. niż wydają się znaczyć . jaki znaczą wyciągnięte ramiona Chrystusa.CD… Dostojeństwo tympanonów to sakralna kompozycja. której przedstawić nie można.

PORTAL W MOISSAC PROROK ISAJASZ .

PORTALE W SAINT GILLES DU GARD .

rzeźby w niszach pomiędzy portalami . Saint-Gilles-du-Gard – budowla z ok. Zdobią ją podpierające architraw kolumny o głowicach ozdobionych liśćmi akantu. trzyprzęsłowy kościół z fasadą ozdobioną trzema portalami o kompozycji opartej na motywach łuku triumfalnego.SAINT GILLES CD. 1060 r. SZKOŁA PROWANSALSKA. . fryz figuralny pod tympanonami. kanelurowane pilastry..

France. Saint Trophimus. as are the columns in the adjacent cloister. Trophime (Trophimus) is a Romanesque church built in the 12th century . formerly a cathedral. . Situated in Arles. is a major work of Romanesque architecture.SAINT TROPHIME W ARLES The Church of St. it features a Gothic choir added in the 15th century. and the representation of the Last Judgment on its portal is considered one of the finest examples of Romanesque sculpture.

DRZWI Z KATEDRY W HILDESCHEIMIE Odlewane drzwi do katedry z paralelnymi historiami ze Starego i Nowego Testamentu DZRZWI Z BRĄZU SZTUKA OTTOŃSKA POŁ X DO POŁ XI INSPIRACJA BYŁA SZTUKA KAROLIŃSKA .

W latach 1842-1880 dokończono budowę. I 6480 POWIERZCHNI. Do 1400 roku zbudowano dwa piętra wieży południowej. NAJWIĘKSZY BUDYNEK W EUROPIE 157M WYS. NEOGOTYK KATEDRA BAZYLIKA . Budowę rozpoczęto w 1248 roku. GOTYK . gotyckiej katedry wznoszonej według wzorów francuskich. że już w 50 roku po Chrystusie wznosiła się na tym samym miejscu świątynia rzymska. Chór ukończono dopiero w 1320 roku. W niedługim czasie po ukończeniu budowy katedrę uznano za symbol Niemiec. ARCHITEKT GERHARDT. Katedra została po święcona w roku 1880 w obecności Wilhelma I.DZRZWI KOŚCIÓŁA NMP NA KAPITOLU W KOLONII Prace wykopaliskowe pod fundamentami katedry dowiodły. a po 935 roku został przekształcony z trzynawowego kościoła w pięcionawowy. Nic nie uległo zmianie do XIX wieku. Później był to kościół biskupi . a poświęcono w 1322 roku. W roku 1248 arcybiskup Konrad von Hochstaden położył kamień węgielny pod budowę nowej. a od XIV do XVI wieku środkowa i boczna nawa kościoła zostały wykonane do wysokości 15 i 18 m.

znajduje się pochodzący z X wieku krucyfiks Gerona . obok zakrystii.KRUCYFIKS BISKUPA GERONA Z KATEDRY W KOLONII Po stronie północnej.

setki cennych kamieni szlachetnych. że w 1164 r. Bardziej od niej znane były tylko Jerozolima. w tym ponad 300 gemm i kamei. Melchiorem i Baltazarem. w górnej . natomiast więcej jest legend i spekulacji. Symbolizuje Boga w Trójcy Świętej. bogato zdobione listwy metalowe. doczesne szczątki Trzech Króli miała znaleźć w IV w.RELIKWIARZ TRZECH KRÓLI MIKOŁAJA Z VERDUN • Ten najcenniejszy klejnot katedry kolońskiej jest największym . Dowiedzieli się o ich pochodzeniu dopiero wówczas. Rainald von Dassel kierujący kancelarią cesarza Fryderyka Barbarossy przywiózł nad Ren jako zdobycz z podbitego Mediolanu szczątki. Życzeniem organizatorów XX ŚDM. Złocony fronton przedstawia małego Jezusa na rękach Matki Boskiej. wysokość 153 cm i długość 220 cm. • • • • • • . Helena. w Jerozolimie św. czczone tam jako relikwie Trzech Króli. która nie potrzebowała już błogosławieństwa papieskiego. Tak więc cesarze niemieccy po koronacji w Akwizgranie zazwyczaj pielgrzymowali do Trzech Królów w Kolonii. Pokryty ponad tysiącem szlachetnych kamieni i pereł oraz kolorowymi emaliami relikwiarz otaczają 74 figury z pozłacanego srebra. a posiadanie relikwii wiązało się w tamtych czasach z wysokiej rangi pozycją w życiu politycznym. Tylko w Ewangelii wg św. a zanim nazwano ich Kacprem. Ze względu na ciągle powtarzający się w średniowieczu konflikt o władzę świecką między cesarzem a papieżem. świeccy władcy tłumaczyli to jako dany przez Boga dowód na "prawowitość" ich władzy. Ponad 300 kamei na relikwiarzu stanowi największy ich zbiór na świecie. O tym. Prawdopodobnie w latach 1181-1225 Mikołaj z Verdun. matka cesarza Konstantyna i w IX w.apostołów. W dolnej części relikwiarza znajdują się wielkie. gospodarczy i kulturalny. Mateusza jest mowa o bezimiennych mędrcach ze Wschodu. Relikwiarz Trzech Króli ma szerokość 110 cm. a w górnej części . Tradycja Trzech Króli związana jest z Kolonią od XII wieku. złocone postaci proroków oraz królów Dawida i Salomona. Figury zostały wykonane w latach 1180-1191 przez Nicolasa z Verdun i jego uczniów. jak wcześniej dostały się one do Italii. zaczęto mówić o nich jako o "królach". Według innych źródeł Mediolańczycy do 1158 r. wiadomo z dziejów życia biskupa Eustorgiusa: według tego dokumentu. zostały przewiezione do kościoła w Mediolanie. czy rzeczywiście w sarkofagu złożone są ich relikwie. W krótkim czasie Kolonia stała się jednym z największych miejsc pielgrzymkowych chrześcijaństwa. Tak cenne relikwie wymagały szczególnego miejsca. którzy przybyli do Betlejem. odbywających się pod hasłem "Przyszliśmy oddać Mu pokłon". nic nie wiedzieli o posiadanym przez siebie skarbie. następnie chrzest Jezusa w Jordanie. nie ma zbyt wiele źródłowych dokumentów. kolorowe wstęgi z emalii. kadzidło i mirrę. Dlatego została przygotowana specjalna trasa. jest aby każdy z uczestników mógł nawiedzić relikwie. Rzym. ale także wiążący się z ich posiadaniem gwałtowny rozwój miasta . na których spoczywa trzeci. Dopiero w tradycji VI w. upłynęło kolejnych 300 lat. w którym będą przechowywane.dziełem pracy złotniczej średniowiecza w Europie.a zdaniem wielu także najpiękniejszym . gdy z powodu oblężenia miasta musieli zabrać relikwie z położonego u jego bram kościoła. którą pielgrzymi przechodzić będą przez katedrę i obok stojącego za okratowaniem relikwiarza. Gdy chodzi o Trzech Króli. jeden z najbardziej znanych artystów swoich czasów. złote napisy na kobaltowych wstęgach. Jest pewnym. Santiago de Compostela i Akwizgran. by oddać pokłon Jezusowi i ofiarować mu dary: złoto. Rainald von Dassel przyniósł Kolonii w XII wieku nie tylko relikwie.Chrystusa jako sędziego świata u schyłku dziejów. Zbudowany jest w kształcie przypominającym trzynawową bazylikę: obok siebie stoją dwa sarkofagi. łuki spoczywające na podwójnych emaliowanych filarach. przyjmującego pokłon Trzech Króli. którzy reprezentują całą ludzkość. stworzył wraz z uczniami tę najcenniejszą pracę kowalską i jubilerską średniowiecza: pozłacane srebrne figury.polityczny. Nie ma ostatecznej pewności co do tego.

w tym również relikwiarz. Dawniej również i dachy sarkofagu zdobiły reliefy: przedstawiały one m.in. że mają tak wielkie znaczenie dla wiernych .zwykł mówić nieżyjący już.apostołów.czas łaski. W tym miejscu spoczywał on bezpiecznie przez całe stulecia. w którym znajdują się relikwie Trzech Króli. W 1248 r. W części frontowej na dole znajduje się figura Matki Boskiej z dzieciątkiem Jezus na rękach. były szef biura budowlanego katedry w Kolonii. "cenny relikwiarz i ukryte w nim doczesne szczątki stanowią dla wiernych wyzwanie. Już w średniowieczu wyodrębniono relikwie głów Trzech Króli.in. w górnej natomiast . że jedynie figury w części frontowej są wykonane ze złotej blachy. Jana. by po 10 latach. na których spoczywa trzeci.czas po zmartwychwstaniu Jezusa. Badanie tkanin.pod prawem. kapituła katedralna w tajemnicy przeniosła cały skarbiec. natomiast w górnej części .męczenników Nabora i Feliksa.powiedział w rozmowie z KNA Arnold Wolf.Trzech Króli oraz cesarza Ottona IV.in. . że były to kosztowne materiały. a obok niej . a obecny wygląd otrzymał on dopiero po gruntownej renowacji w latach 1961-1973. Jego zdaniem. a w górnej części . są to dwa stojące obok siebie relikwiarze. • • • • . Wolf zaprzecza. ukrzyżowanego. w bezpieczne miejsce.W tamtych czasach mistrz mógł wykuć całą figurę z jednego kawałka srebra . Tylna część sarkofagu przedstawia trzy wizerunki Jezusa: przywiązanego do kolumny. Potwierdzono więc. W późniejszym czasie wszystkie relikwie umieszczono w neogotyckiej urnie we wnętrzu relikwiarza. To on ufundował m. do Arnsberg i Bambergu. wieloletni dyrektor Muzeum Diecezjalnego w Kolonii. w 1804 r. jednak z licznymi ubytkami i uszkodzeniami. Figury po bokach dolnej części przedstawiają proroków. Mówią o tym napisy zachowane w tych miejscach. Gdy w 1794 r. Walter Schulte.. sceny z życia Jezusa i z księgi Apokalipsy św. przyjęte później jako herb miasta Kolonii. Początkowo relikwie Trzech Króli znajdowały się w starej katedrze z czasów Karola Wielkiego. Jego zdaniem. Prace konserwatorskie trwały wiele lat. które spoczywają obecnie na podstawie za zdejmowaną płytą w szczycie relikwiarza. który uwiecznił się w ten sposób jako mecenas tego dzieła sztuki. w które owinięte były relikwie wykazało. Ukazane są w niej dwa okresy: w dolnej części sarkofagu czas przed męką i śmiercią Jezusa. Relikwiarz wędrował m. Powyżej umieszczona jest figura Jezusa .RELIKWIARZ CD. w górnym . powrócić do Kolonii. Choć nikt dotychczas nie potwierdził prawdziwości relikwii. korony na głowy Trzech Króli. Zwrócił uwagę. Z drugiej strony figury Matki Boskiej przedstawiony jest chrzest Jezusa w Jordanie. królów i duchowieństwo ze Starego Testamentu. by wraz z Mędrcami udali się na poszukiwanie Boga". jakoby sarkofag. Budowa relikwiarza odzwierciedla myśl teologiczną doby średniowiecza. która w zasadzie stała się ogromnym kamiennym relikwiarzem dla sarkofagu Trzech Króli.między Feliksem i Naborem. czas "sub gratia" .Sędziego świata z dwoma aniołami po bokach. że tkaninami owinięte były ciała ludzi wysokiego pochodzenia i że tkaniny te mogły pochodzić nawet z I wieku. stanęły w Kolonii wojska francuskie. W dolnej części przechowywano w średniowieczu relikwie Trzech Króli. abp Konrad von Hochstaden położył kamień węgielny pod budowę nowej katedry. czas "sub lege" . ważne jest. kształtem nawiązywał do kościoła.

jeden z pierwszych twórców stylu gotyckiego w sztuce użytkowej. miner. przebudowany. 1205). zespół klasztorny Kanoników Regularnych (zał.. (2005). klasztor (barok. 25 tys. nad Dunajem.got. m. w zespole miejskim Wiednia. chem.. drzewny) i turyst.): rom. mieszk. przebudowa XVIII w.. .) MIKOŁAJ Z VERDUN złotnik. XII w. relikwiarze Trzech Króli w katedrze kolońskiej (po 1181) i Panny Marii w Tournai (ok. XIV w. kościół (XII. ośr.. (metal. w północno-wschodniej Austrii (kraj związkowy Dolna Austria). ambona i ołtarz w Klosterneuburgu (1181). emalier i odlewnik z Lotaryngii. przem.OŁTARZ Z KLOSTERNEUBURGA MIKOŁAJA Z VERDUN • Klosterneuburg [klo:stərnọiburk].. wewnątrz słynny ołtarz Mikołaja z Verdun z 1181).

klasyczny przykład sztuki bizantyńskiej.MALARSTWO ŚCIENNE • W średniowieczu obrazy uważano nie tylko za wyraz uwielbienia dla stwórcy. pełna przepychu forma oraz bogactwo kolorów bez wątpienia wskazują na wschodnie pochodzenie obrazu. większe – wnętrz budowli sakralnych. Na sklepieniu nawy widoczne są epizody zaczerpnięte z Pięcioksięgu. Dla ludzi. oglądanie fresków było praktycznie jednym z niewielu sposobów poznania Słowa Bożego. może również poszczycić się katedra w Canterbury w Anglii. modlitewników. Ściany krypty pokryto malowidłami przedstawiającymi męczeństwo świętych. W ten sposób starano się przypomnieć wiernym o tym. Na galerii nad wejściem do przedsionka ukazano śmierć Chrystusa na krzyżu. . dobrze zachowane malowidła. Na ścianach kościołów malowano całe przypowieści biblijne. Dzięki temu freski charakteryzują się trwałością i są w stanie przetrwać setki lat. znajdują się w absydzie krypty świętego Gabriela tej świątyni. Pięknym przykładem są dzieła w kościele Saint-Savinsur-Gartempe we Francji. Twórcy malowideł ściennych nakładali farbę na mokry jeszcze tynk. którzy w większości nie potrafili czytać. Wyrazista. a także w kościele St. Styl ten rozprzestrzenił się dzięki wyprawom krzyżowym. W malarstwie owym odzwierciedlają się charakterystyczne dla poszczególnych regionów style artystyczne. Dzieła malarstwa zachodnioeuropejskiego wydają się być bardzo przestrzenne 0 kolorystka jest tu bardziej stonowana niż na obrazach bizantyjskich. mającej swe korzenie daleko w Konstantynopolu . Imponujące obrazy ścienne z okresu wczesnego średniowiecza przetrwały również w absydzie kaplicy w Berze-Ville we Francji. lecz także za najlepszy sposób wykładania wiernym zasad wiary chrześcijańskiej. Obrazy ścienne malowane taką techniką można spotkać w całej Europie. Najstarsze . W przedsionku można podziwiać sceny obrazujące koniec świata oraz Sąd Ostateczny. co daje efekt porównywalny z witrażami. Cennymi freskami z XII w. Wiele lokalnych wzorców artystycznych i kulturowych rozprzestrzeniło się szeroko po całym kontynencie.Angelo w Formis we Włoszech. wyrazistą linią . a na twarzach postaci wyraźnie malują się emocje. że zmarł on za odkupienie grzechów wszystkich ludzi. Miniaturowe malowidła zdobiły okładki biblii. w wyniku warstwa farby nie odpadała potem od warstwy tynku. Figura Chrystusa jest obramowana grubą. Na przykład w hiszpańskim kościele San Clemente de Tahull w Katalonii znajduje się obraz zatytułowany Chrystus tronujący .

FRESKI Z KOŚCIOŁA SAINT SAVIN SUR GARTEMPE • FRANCUSKIE FRESKI ROMAŃSKIE .

FRESKI CHRYSTUS PANTOKRATOR I POKŁON TRZECH KRÓLI Z TAHULL

-PANTOKRATOR Z TAHULL

-POKLON TRZECH KRÓLI Z TAHULL

FRESKI Z PANTENONU KRÓLÓW W KOLEGIACIE SAN ISIDORO LEON

• Bazylika romańska San Isidoro z XI–XVIII w.; mieści relikwie św. Izydora, wielkiego wczesnochrześcijańskieg o uczonego z Sewilli. W podziemiu panteon – mauzoleum królewskie, miejsce pochówku królów Leonu. Wyjątkową atrakcją są freski w kryptach oraz kapitele kolumn, a także skarbiec i muzeum.

TKANINA Z BAUEUX
• Tkanina z Bayeux – ręcznie utkane płótno przedstawiające podbój Anglii przez Wilhelma I Zdobywcę, bitwę pod Hastings w 1066 i życie codzienne mieszkańców ówczesnej Normandii; wybitne dzieło sztuki świeckiej. Tkanina to cenne ikonograficzne źródło historyczne. Jej autorstwo przypisuje się królowej Matyldzie , żonie Wilhelma, nie jest to jednak teza w pełni potwierdzona. Dzieło obecnie znajduje się w muzeum w mieście Bayeux we Francji. Długość tkaniny wynosi 70,34m a szerokość 0,5 metra.

SZTUKA ROMAŃSKA W POLSCE .

ostatni odbył się w 1547. a jego fundamenty zasypano. Mikołaja. W 1569 wybudowano przed wejściem głównym renesansową kruchtę . Między innymi po pożarze w 1473. W czasie przebudowy kolegiaty powstał stojący obok niej niewielki drewniany kościół św.Najświętszą Marię Pannę i św.in. • Zniszczenia i przebudowy [edytuj] • Romańska budowla. Konsekracja kościoła odbyła się 21 maja 1161. zbudowana z granitu. Przez kilka dziesięcioleci kolegiata pozostawała zrujnowana. a także okna i wnętrze. arcybiskup Janik. • Podczas późniejszych prac nad jej odbudową zacierano częściowo jej dotychczasowy romański charakter. główną nawę. a także wszyscy polscy biskupi i książęta. wziął w niej udział m. w tym też czasie powstały we wnętrzu tynki z freskami. Aleksego w Tumie. część ludności. • W 1705 Łęczycę najechali Szwedzi. Prace wykonano pod kierunkiem architekta Efraima Szregera. • Kilkanaście lat później. która się schroniła w kościele powiedli ze sobą w niewolę. miała z założenia . następca zmarłego około 1148 arcybiskupa Jakuba. gotyckie ostrołukowe arkady i filary międzynawowe z cegły oraz sklepienie krzyżowo-żebrowe w nawach bocznych. NMP i św. kolegiata łęczycka . Aleksego. którego ślady widoczne są do dziś na południowy zachód od kolegiaty). Pierwszy z nich zwołano w 1181. Kościół jako patronów otrzymał . zachodnią fasadę.KOLEGIATA W TUMIE POD ŁĘCZYCĄ Kolegiata pw.tak jak znajdujące się tu wcześniej benedyktyńskie opactwo . Prace nadzorował biskup płocki Aleksander z Malonne[2]. niszcząc przy tym także kolegiatę. ale w Zielone Świątki 1293 (albo 1294) Litwini pod wodzą Witenesa zdołali ją zdobyć. W 1241 oparła się najazdowi Tatarów. przy okazji zakończonej w 1487 kolejnej odbudowy pojawiły się zachowane do dziś. . Mógł być to rezultat nawrotu pogaństwa w tym regionie kraju lub też przekazania ziem klasztornych arcybiskupstwu gnieźnieńskiemu. Kościół ten należy do najlepszych przykładów architektury romańskiej w Polsce • Historia [edytuj] • Opactwo [edytuj] • Prawdopodobnie z fundacji Bolesława Chrobrego i z udziałem świętego Wojciecha powstało tu pierwsze w Polsce (założone prawdopodobnie w 997) opactwo benedyktynów pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny i św.charakter obronnej twierdzy. • Budowa kolegiaty [edytuj] • Arcybiskup gnieźnieński Jakub ze Żnina w 1141 rozpoczął na miejscu dawnego opactwa budowę kolegiaty. W 1140 opactwo przeniesione zostało do Mogilna. nazywanych synodami łęczyckimi. zaś klasztor rozebrany. przebudowano wieże. • W latach 1765-1785 z inicjatywy prymasa Łubieńskiego i kosztem biskupa Kajetana Sołtyka kościół został przebudowany w stylu klasycystycznym. którzy wrócili tu raz jeszcze w 1331. a pozostałych wycięli w pień lub wraz z kolegiatą spalili (w tym czasie spłonął też gród łęczycki[1].kościół o randze archikolegiaty położony we wsi Tum w pobliżu dawnej lokalizacji wczesnośredniowiecznego grodu[1].przedsionek osłaniający romański portal. • Od tego czasu w kolegiacie tumskiej odbyło się 21 synodów prowincjonalnych. Aleksego. w 1306 Łęczycę najechali Krzyżacy. piaskowca i kamienia polnego.prócz funkcji religijnych .

Gen. Umieszczenie trumny w marmurowym sarkofagu odbyło się już w całkowitej tajemnicy 21 grudnia 1832. Uroczystości pogrzebowe w Krakowie i na Wawelu odbyły się 22-23 lipca 1817. Obok sarkofagu w 1977 zawieszono brązową tablicę pamiątkową. 9 czerwca 1997 jako papież Jan Paweł II odprawił mszę raz jeszcze w 50-tą rocznicę święceń kapłańskich. • • • • • • • . który zginął w nurtach Elstery pod Lipskiem 19 października 1813. do sprowadzenia prochów generała doszło jednak dopiero 17 września 1993. Obecny sarkofag królewski jest fundacją ostatniego monarchy Stanisława Augusta Poniatowskiego z okazji 100 rocznicy zwycięstwa pod Wiedniem z roku 1783. dar Kongresu USA w 200-lecie bitwy pod Saratogą. 1716 w sarkofagu ufundowanym w 1840 przez cesarza Austrii Ferdynanda I. Leonarda. Karol Wojtyła. Tadeusz Kościuszko zmarł w Solurze w Szwajcarii 15 października 1817. Zdecydowano o zachowaniu tajemnicy ze względu na sytuację na ziemiach polskich po upadku powstania listopadowego.Leonarda przed ołtarzem projektu francuskiego architekta Viollet-le-Duca ufundowanym w 1876 przez hrabinę Katarzynę Potocką mszę prymicyjną 2 listopada 1946 odprawił ks. W lutym 1818 uzyskano zgodę cara Aleksandra I na pogrzeb Kościuszki na Wawelu. Odbył się on w dniach 22-23 czerwca 1818.KRYPTA ŚW. Sarkofag księcia ufundowała siostra Maria Tyszkiewiczowa w 1830. sarkofag był gotowy już w 1981. Jej wnętrze wspiera się na 8 międzynawowych kolumnach z charakterystycznymi kostkowymi kapitelami. Na środku znajduje się odnaleziony w 1938 w czasie prac archeologicznych grób biskupa Maurusa zmarłego w 1118. Leonarda . Królowa Maria Kazimiera zm.po lewej stronie widoczny jest grobowiec Jana III Sobieskiego. Książę Józef Poniatowski. Król Michał Korybut Wiśniowiecki zm. Jest to jedno z najlepiej zachowanych i najładniejszych wnętrz romańskich w Polsce. pochowany na Wawelu 31 stycznia 1676 w sarkofagu ufundowanym przez cesarza Austrii Franciszka Józefa I z 1858. W krypcie tej spoczywają: Jan III Sobieski zm. po prawej jego żony Marii Kazimiery Zwiedzanie grobów królewskich rozpoczyna się w krypcie św. Została ona wzniesiona w latach 1090-1117. W krypcie św. 17 czerwca 1696 pochowany na Wawelu 15 stycznia 1734. LEONARDA W KATEDRZE NA WAWELU • • Krypta św. Władysław Sikorski zginął w katastrofie samolotu w Gibraltarze 4 lipca 1943. 10 listopada 1673.

Kamienne profile cokołu kościoła przez swoje cechy stylistyczne wskazują na pochodzenie z wcześniejszej budowli. jest najstarszym (z pierwszej połowy XIII wieku prawdopodobnie ok. okolice Damaszku). IDZIEGO WE WROCŁAWIU • • Kościół św. jedna z najstarszych ceglanych budowli Wrocławia.e. Z dwóch jego portali zachował się jeden w stylu romańskim.KOŚCIÓŁ ŚW. pozostawiono natomiast sygnaturkę. skuwając tynki zewnętrzne i rekonstruując podwójny łuk tęczowy. Po II wojnie światowej usunięto większość zmian wprowadzonych w epoce baroku. • • Kościół św.późnoromański kościół na wrocławskim Ostrowie Tumskim. Budynek kapituły oraz z nim sąsiadujące mieszczą Muzeum Archidiecezjalne. a także m. egipską mumię (325 p. św. są to prawdopodobnie spolia z tzw. Idziego we Wrocławiu. Klösseltor).sklepienie budynku wsparte jest pojedynczym filarem. "Bramę Kluskową" (albo "Kluszczaną".n. Jednofilarowe prezbiterium na planie kwadratu zakończono niewielką trójboczną absydą. niem. Piotra i Pawła. drugi jest już renesansowy. Sąsiaduje od północy z wrocławską Archikatedrą. kośc. 1242) w pełni zachowanym budynkiem Wrocławia.) i kamienne płaskorzeźby z III wieku (Syria. św. Anny. Należy do charakterystycznego dla średniowiecznego Wrocławia typu kościołów jednofilarowych (ponadto kośc.in. katedry Walterowskiej. a arkada z cegieł łączy kościół z szesnastowieczną kapitułą w stylu późnego gotyku. Aleksego) . w którym wystawiono zbiory cennych obiektów sztuki sakralnej. św. tworząc tzw. a zarazem najstarszym czynnym do dziś kościołem w mieście. Zachował się romański portal od strony południowej. Idziego we Wrocławiu . kośc. .

Według niektórych źródeł zamiast starszego kościoła wzniesiono wówczas od podstaw romańską świątynię pod wezwaniem św.9.8 m. Ogólny kształt architektoniczny kościoła jest zapewne echem ukończonej w tym okresie katedry.9 m.4 m. Kościół ma łączną długość 62. zwłaszcza zaś szersze przęsła wzniesionego przez mistrza Pieszkę prezbiterium. zapewne w romańsko-gotyckim stylu przejściowym. a bocznych . .PORTAL OŁBAŃSKI • Pierwszy kościół w tym miejscu powstał już pod koniec XI wieku. Do rangi parafialnego został wyniesiony przez biskupa wrocławskiego Laurencjusza (Wawrzyńca) po przekazaniu 1 maja 1226 dominikanom kościoła św. późnogotycki już kościół wykorzystujący wiele starszych fragmentów.pierwszego kościoła parafialnego lokacyjnego miasta. Wojciecha . Bazylikowy kościół bez transeptu posiada sześcioprzęsłową nawę oraz prosto zamknięte prezbiterium bez obejścia. Kolejny kościół. prezbiterium gwiaździście. zaś jego szerokość wynosi 32. większy. przypominające centralne przęsło katedry. ponad dachami naw bocznych. Nawy sklepione są krzyżowo-żebrowo. powstał w latach 1242-1248. łęki przyporowe znajdują się wysoko. Po pożarze z 8 maja 1342 zdecydowano się zbudować nowy. Andrzeja Apostoła i św. Marii Magdaleny i ukończono ją w 1232. jednak już w czasie najazdu mongolskiego w 1241 uległa ona zniszczeniu. który powstał w latach 13421362 i poza górnymi kondygnacjami wież uzyskał współczesny kształt. Od północy przylega do prezbiterium dwukondygnacyjna zakrystia. a przedłużone nawy boczne przy nim trójdzielnie.10 m przy wysokości murów nawy głównej 22.

a od 1386 znajdował się w południowej wieży odlany przez Michaela Wildego Dzwon Grzeszników . Już 1 września 1358 zawieszono pierwszy dzwon. gdyż powstały w okresie największych obaw przed inwazją Imperium Osmańskiego. W portalu głównym umieszczono wykonaną w 1440 rzeźbę przedstawiającą patronkę kościoła. które nazwano Tureckimi. gdyż wbudowano tam empory. zaś w 1447 kolejną przedstawienie Chrystusa i Marii. 23 października (według innych źródeł 23 kwietnia) 1523 Johannes Heß wygłosił w kościele Marii Magdaleny pierwsze na Śląsku kazanie ewangelickie i mimo sprzeciwu kapituły katedralnej wkrótce został jego proboszczem. w 1546 przeniesiono tu romański portal główny z wyburzonego kościoła opackiego na Ołbinie i wmurowano w elewację południową. wzniesiono otaczające kościół kaplice. a 1564 z północnej. Do jego rozkołysania potrzeba było 37 sekund.największy dzwon Śląska o obwodzie 6. • W XV wieku ukończono wieże .PORTAL OŁBIŃSKI CD. która dotknęła hełm wieży kościoła św. Elżbiety.30 m i wysokości wewnątrz 1. zaś dachy naw bocznych podniesiono ponad poziom łęków przyporowych.80 m. co znacznie zmniejszyło dopływ światła do wnętrza. W XV i XVI w. zaś w 1481 ukończono pokryte blachą ołowianą stożkowe hełmy. W latach 1564-1581 wzniesiono nowe pokryte miedzią hełmy o formach renesansowych. Kościół posiadał w 1512 16 kaplic i 58 ołtarzy. W północnej wieży zawieszono dwa nowe dzwony. W latach 1722-1724 zbudowano w przęśle pomiędzy wieżami według projektu Georga Urbansky'ego nowy prospekt organowy. • . ze względów bezpieczeństwa usunięto w 1533 nadwątlony hełm z wieży południowej. używany był przy największych świętach.w 1459 po raz pierwszy wzmiankowano Mostek Czarownic (Pokutnic) łączący je na wysokości ostatniej kondygnacji. Odtąd będący własnością rady miejskiej kościół był świątynią protestancką. Elewacje kościoła otynkowano. Po katastrofie budowlanej.

Michała na Ołbinie (jeden z czterech romańskich tympanonów fundacyjnych w Polsce). .TYMPANON JAKSY Z KOŚCIOŁA ŚW MICHAŁA NA OŁBINIE Najcenniejsze z nich to: tympanon Jaksy datowany na lata 1160–1163 z dawnego kościoła św.

niech ja. i jej syna zauważa się nuty realizmu. .Łaciński napis na tympanonie z połowy XII wieku głosi: HAS MATRI VENIAE TIBI DO MARIA MARIAE HAS OFFERT AEDES SWENTOSLAUS MEA PROLES Mario.Mitkowski).zdradza wpływy warsztatów Włoch północnych.TYMPANON FUNDACYJNY Z KOŚCIOŁA NMP NA PIASKU • Tympanon fundacyjny Marii i Świętosława Włastów (Włostowiczów) z kościoła NMP na Piasku . Świętosław. Maria.obok cech charakterystycznych dla południowej Francji i Lotaryngii . wdowy po Piotrze Właście. W postaci Marii. Rzeżba . Matko Łaski Bożej. Tobie złożę. w darze tej świątyni gmach (przekład J. zwłaszcza w kostiumach. a ze mną syn mój.

Jakuba) i we Włoszech. Wtedy bowiem profesor Zdzisław Kępiński odkrył je w barokowych ceglanych filarach i rozsławił Strzelno na cały świat. za pomocą którego oglądający może rozpoznać symboliczne jej znaczenie. • • . południe kojarzy się od wieków z dobrą. by po śmierci trafić do nieba. Treści zawarte w kolumnach miały wyraźne zadania wychowawcze. Południowa kolumna wyobraża personifikację cnót. Na jednej i drugiej kolumnie jest po 18 postaci. które są znane w całym świecie. Południe mówi jak mamy czynić. św. Chociaż mają już ponad 800 lat. przecież ci ludzie przed wiekami nie potrafili czytać i pisać. Jest to też „biblia pauperum”. czyli po sześć w każdej strefie. posiada własny atrybut. z siłami szatana. św. Natomiast druga kolumna północna przedstawia personifikację przywar – wady i grzechy ludzkie. Szczególnie dwie kolumny są tak cenne. Natomiast północ jak nie mamy postępować by nie trafić do piekła. w trzech kondygnacjach oddzielonych ornamentem roślinnym. Kolumny te są wykonane z piaskowca przywiezionego najprawdopodobniej z Brzeźna – okolice Konina (Wielkopolska). aby dążyć do świętości. Podobne kolumny można podziwiać jedynie w Hiszpanii w Santiago de Compostella (katedra pw. to przez ponad 200 lat nikt o nich nie wiedział.RZEŹBIONE KOLUMNY W STRZELNIE • Romańskie kolumny ze Strzelna należą do najcenniejszych zabytków sztuki romańskiej w Polsce. Każda z tych rzeźb jest inna. Północ zawsze była kojarzona ze złem. Marka). zatem wszystkie te postacie symbolizują dobre cechy człowieka. gdyż były zamurowane do 1946 roku. Trójcy w Strzelnie jest trzecim takim miejscem w Europie i na świecie. nauczani byli na podstawie rzeźby i rysunku. postacie mają również i dziś nauczać jak mamy postępować. ciepłą stroną. Świadczy to ogromnej mądrości sióstr norbertanek już w czasach średniowiecza. Na tych kolumnach jest pokazana walka Dobra ze Złem. Razem jest zatem 36 personifikacji: 18 cnót i 18 przywar. która toczyła się już od początku naszego istnienia do czasów obecnych. w Wenecji (katedra pw. Jest to ogromna symbolika. ale także o ich ogromnym bogactwie. Datowane są one na II połowę wieku XII i początek wieku XIII. Bazylika św. są to kolumny z personifikacją cnót i przywar.

możemy wyróżnić następujące grzechy i wady na tej kolumnie: Gniew – kobieta szarpiąca oburącz ze złości własne włosy. których identyfikacja jest niemożliwa. Pokój Chrystusowy – lewa ręka uniesiona w geście powitania. Czystość – niewiasta trzyma berło zakończone kwiatem lilii. Kolumna północna – kolumna przywar. Cierpliwość – wyciągnięty palec wskazujący na klatce piersiowej. . Zgodnie z zasadą średniowiecza. Rozpustę – naga postać kobieca zasłaniająca wstydliwe części ciała. Swawolę – młody człowiek z dzwonkiem uniesionym w prawej ręce.Chrzest jest uznawany jako źródło wszelkich cnót. Wśród wszystkich postaci zawartych na tej kolumnie możemy odczytać: Sprawiedliwość – postać trzyma w ręku wagę. Kolumna południowa – kolumna cnót. Bluźnierstwo – postać z oszczepem bez ostrza. że północ to strona zła. gdyż w myśl nauk Kościoła . Wiarę – postać trzyma dwa krzyże. Pychę – postać zachwyca się wręcz swoim długim przepięknym warkoczem. Wstrzemięźliwość – szeroko otwarte ramiona przez kobietę. Mądrość (roztropność) – z księgą w ręku. taki sam motyw możemy zaobserwować na tympanonie zwiastowania. Głowica tejże kolumny przedstawia chrzest Chrystusa w Jordanie z aniołami w narożnikach. które ze świątyni podczas potopu zrobiły stadninę do koni i mieczami dla zabawy niszczyli te cudowne kolumny. • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • Tak bardzo bogaty program ikonograficzny romańskich kolumn ze Strzelna jest przypisywany wybitnej znajomości przez norbertanki utworów literackich i teologicznych. jednak dłonie są użyte odwrotnie niż powinny. a szczególnie dramatu Hildegardy z Bingen „Korowód cnót”. gdyż są bardzo zniszczone. Nie przypadkowo właśnie ta scena znalazła się na kolumnie cnót. Największą szkodę przypisuje się wojskom szwedzkim. w taki sam sposób rycerstwo oddawało posłuszeństwo swojemu władcy. Morderstwo – młody mężczyzna w tunice rycerskiej z długim mieczem. strona szatana. Obżarstwo – postać. Zawiść – kobieta trzymająca węża. Każdy kto zobaczy te romańskie kolumny będzie chciał jeszcze wrócić w to miejsce by je podziwiać ponownie.KOLUMNY W STRZELNIE CD. oraz z obłoków wyłania się błogosławiąca Ręka Boża. Na obu kolumnach jest wiele takich postaci. Krzywoprzysięstwo – postać ma jedną rękę na księdze a drugą unosi w geście przysięgi. Pokorę – ręce skrzyżowane na piersiach i głowa pochylona – w średniowieczu to królowa cnót. która wyraźnie łapczywie coś zjada. Posłuszeństwo – ręce są otwarte do obserwatora.

składały się z 24 kwater i 2 prostokątnych. 1130 1144 katedry płockiej przez biskupa Aleksandra z Malonne. Oba skrzydła drzwi wieńczą kwatery o podwójnej szerokości (prostokątne). . odlanych oddzielnie i zamocowanych na drewnianych dębowych ramach. Poszczególne kwatery są oddzielone wypukłymi listwami. w Magdeburgu z przeznaczeniem dla nowo wzniesionej w l.DRZWI PŁOCKIE Powstały w połowie XII w. ozdobionymi ornamentem roślinnym i zwierzęcym. Wykonano je z brązu.

1175 (nie znany dokładny czas i miejsce) za panowania księcia Mieszka III Starego. Niemczech i we Włoszech (w układzie od dołu do góry). Wojciecha od narodzin do śmierci męczeńskiej. wykonane ok. • . odlane z brązu metodą wosku traconego (lewe. którego fragmenty (pojedyncze grupy liter) odczytał w XIX wieku kan. Ignacy Polkowski. najcenniejszy zabytek sztuki romańskiej w Polsce. zawierają po dziewięć kwater z płaskorzeźbami scen figuralnych i obramowanych bordiurą zdobioną ornamentem roślinnym z wplecionymi postaciami ludzi i zwierząt. a prawe z działalności misyjnej w Polsce i w Prusach (w układzie od góry do dołu). bardziej wypukłe w całości. Osadzone w portalu wewnętrznym kruchty południowej Archikatedry gnieźnieńskiej. Na pionowej listwie skrzydła lewego istnieje słabo widoczny napis. "Porta Regia" . Umocowane na nich kołatki w kształcie lwich głów odlano oddzielnie. 84 cm i prawe 323 x 83 cm). który wykonał Drzwi Gnieźnieńskie. imię artysty. a prawe w 24 częściach i zlutowane).Drzwi Spiżowe. i. Oba skrzydła różnej wielkości (lewe wys. Skrzydło lewe zawiera obrazy z pobytu świętego w Czechach. Prawdopodobnie zawiera on m. 328 x szer. Drzwi zdobi 18 scen z życia św.DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE • Drzwi Gnieźnieńskie ("Porta Enea" .Drzwi Królewskie) unikalny zabytek romańskiej sztuki odlewniczej.

oskarżenie przez Wojciecha Żydów o handel niewolnikami chrześcijańskimi przed księciem czeskim Bolesławem II Pobożnym (napomnienie go. Aleksego na Awentynie (upuszczony przez Wojciecha gliniany dzban z wodą lub winem nie rozbił się. nadanie Wojciechowi godności biskupa w 983 w Weronie (cesarz Otton II wręcza Wojciechowi pastorał). uzdrowienie człowieka opętanego złymi duchami. złożenie chorego dziecka na ołtarzu i ofiarowanie go do stanu duchownego. widzenie senne Wojciecha (Chrystus domaga się.DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE SKRZYDŁO LEWE • • • • • • • • • Skrzydło lewe: narodzenie i kąpiel Wojciecha w 956 w Libicach. 995 w rzymskim klasztorze św. by przestał tolerować ten stan). • . by przestał tolerować handel niewolnikami). cud z dzbankiem ok. co uznano za cud). modlitwa nocna Wojciecha przed kaplicą męczenników w Pradze lub Magdeburgu. oddanie chłopca w 972 do szkoły Otryka przy katedrze w Magdeburgu. Bonifacego i św.

ostatnia msza św. Wojciecha. bratem przyrodnim Radzimem Gaudentym oraz Boguszem Benedyktem i orszakiem zbrojnych (na brzegu stoją uzbrojeni Prusowie). wystawienie na marach ciała Wojciecha owiniętego w całun i głowy jego wbitej na pal strzeżonych przez orła. kazanie Wojciecha do Prusów. wykupienie ciała Wojciecha (wg legendy książę Bolesław Chrobry wykupił je ilością złota równoważną jego ciężarowi). sprowadzenie ciała Wojciecha z Prus do Gniezna. chrzest nawróconego Prusa (scena oparta na przekazach). śmierć męczeńska Wojciecha 23 kwietnia 997 (scena przebicia oszczepem i obcięcia głowy). złożenie ciała Wojciecha w grobie w Archikatedrze gnieźnieńskiej (w 997) w obecności biskupa i księcia Bolesława Chrobrego • • • • • • • • .DRZWI GNIEŹNIEŃSKIE SKRZYDŁO PRAWE • • Skrzydło prawe: przybycie Wojciecha łodzią do kraju Prusów w 997 z dwoma mnichami.

SZTUKA GOTYCKA W POLSCE .

PREZBITERIUM KATEDRY WE WROCŁAWIU ?

KAPLICA ŚW. JADWIGI W TRZEBNICY
• • Kaplica św. Jadwigi znajduje się w bazylice św. Jadwigi w Trzebnicy. Jest ona pierwszym w Polsce obiektem zbudowanym w stylu czysto gotyckim. Została wzniesiona w latach 1268– 1269. Mieści się w niej imponujący, barokowy sarkofag św. Jadwigi, wykonany z marmuru i alabastru. Pod baldachimem, wspartym kolumnami, spoczywa alabastrowy posąg św. Jadwigi . Obok znajduje sie kaplica św. Jana .

SZTUKA GOTYCKA

Koronację Maryi. reszta to XIX-wieczna rekonstrukcja. Pierwotnie miało ono tylko trzy małe kapliczki. Wyrzeźbiono na nim scenę Sądu Ostatecznego. w górnych częściach widzimy m. Zamiast kolumienek (jak to było w stylu romańskim) mamy na cokołach lub wspornikach ustawione figury. Jedna z najbardziej znanych katedr na świecie.in.. z czego środkowy jest najszerszy. a więc najstarsze spośród wszystkich. • • • • • • • . m. 1210 r. zachowanych w katedrze. zwanej Cité. 1220 r. postać Chrystusa w górnej części tympanonu) pochodzi z I połowy XIII w. usunięto kapliczki i wybudowano pięć dużych kaplic. Dokładne przyjrzenie się fasadzie środkowego portalu od razu odkrywa jej asymetryczność: lewy portal..in.KATEDRA NOTRE DAME W PARYŻU • • Notre-Dame de Paris . na śladach po dwóch kościołach powstałych jeszcze w IXw. Zwiastowanie.gotycka katedra w Paryżu. jak to bywa w gotyckich katedrach. 1220-30 r. ale jedynie kilka fragmentów rzeźb (m. Anny . W najwyższej części łuku znajduje się płaskorzeźba Matki Boskiej Tronującej z Dzieciątkiem. galeria królewska. mrocznej budowli.powstał ok.in. największy portal Sądu Ostatecznego.portal św. pochodzi z ok. Zaśnięcie i Zmartwychwstanie. Budowa jej trwała prawie 170 lat (11631330). Pod rozetą ciągnie się tzw. między innymi dzięki powieści Dzwonnik z Notre Dame francuskiego pisarza Wiktora Hugo. Łuk portalu wpisany jest w trójkątne obramowanie. W całej budowli umieszczono dużą ilość witraży. zwieńczone baldachimami. ale zdobiący go ostrołukowy tympanon zawiera rzeźby sprzed 1180 r. Boże Narodzenie. które wprowadzają grę światła w wielkiej i zazwyczaj. Nad środkowym portalem umieszczono przepiękną rozetę rozświetlającą wnętrze świątyni. dość długim prezbiterium i podwójnym obejściem na półkolu. element charakterystyczny dla gotyckich katedr francuskich. Jest to kościół pięcionawowy z krótką nawą krzyżową. tłumaczy się jako Nasza Pani i odnosi się do Matki Boskiej. i przedstawia w reliefach sceny z jej życia. pochodzi z ok.. W drugiej połowie XIII w.. obok niej inicjator budowy katedry – biskup Maurice de Sully i król Ludwik VII w otoczeniu aniołów. Wzniesiono ją na wyspie na Sekwanie. Całą szerokość fasady zajmują trzy portale. Środkowy. poświęcony Matce Boskiej. Jej nazwa. Prawy portal .: genealogię Maryi. Filar dzielący odrzwia ozdobiony jest figurą NMP z Dzieciątkiem.

ale już w 1194 pożar miasta zniszczył całość. W 1979 roku Katedra została wpisana na listę światowego dziedzictwa kultury UNESCO • • • • . Poza funkcją dekoratywną umożliwiał on człowiekowi średniowiecza odbycie na kolanach wędrówki.położony w sercu katedry. oprócz frontu katedry. a następnie. Jej fundamenty stanowią grube.1220 . właściwie: Cathédrale Notre-Dame de Chartres gotycka katedra pod wezwaniem Najświętszej Marii Panny. wśród nich znaleźć można sławną Błękitną Różę lub Najświętszą Marię Pannę Pięknego Szkła. wpuszczone w ziemię na głębokość 8 metrów. Katedra w Chartres była jako pierwsza we Francji poświęcona Najświętszej Dziewicy. W środku znajduje się również największy w Europie labirynt . Kolorowe kawałki szkła łączono ze sobą ołowianymi spojeniami i żelaznymi prętami. Podczas pożaru ocalała święta relikwia . czyli suknia. jej budowa rozpoczęła się w 1145. którą ponoć miała na sobie Maria Panna podczas narodzin Chrystusa. Labirynt w środku Drewnianą konstrukcję dachu składano na ziemi. składające się z wykutych w skale filarów. wyższa i bardziej wyszukana pochodzi z roku 1513. zaś niższa i mniej wyszukana z lat trzydziestych XIII wieku. we Francji. Aby mury. budowano przypory.sancta camisia. zaś kamienie potrzebne do budowy dachu. odprawianej najczęściej w akcie pokuty za grzechy. na które ściągały tłumy pielgrzymów. Po zachodniej stronie katedry znajdują się dwie 90-metrowe iglice. rozumianej jako pielgrzymka do Ziemi Świętej. tak zwane słupy przyporowe połączone z murami za pomocą łuków przyporowych. mogły unieść ciężar sklepienia. Liczne posągi W katedrze znajduje się 160 kolorowych witraży. mury. wciągano za pomocą wciągarki. Wewnątrz i na zewnątrz budowli znajduje się ponad 10 000 rzeźb z kamienia i szkła. Ustawiano też rusztowania. Nie znamy nazwisk budowniczych katedry.trwało to przeszło 30 lat. Została więc ona odbudowana w latach 1194 . za pomocą wielokrążków. wciągano ją aż na górną krawędź murów. Została ona wybudowana w XII wieku. zajmują one łączną powierzchnię 2000m². Pozwalają one uzyskać stabilność budowli i absolutnie równą podstawę. Wydarzenie to zostało uznane za cud i postanowiono odbudować katedrę. w Chartres. W średniowieczu co roku odbywały się tu cztery wielkie odpusty. Obecna gotycka katedra powstała na ruinach katedry romańskiej.KATEDRA W CHARTRES • • Katedra w Chartres.

prostokątne pole nawy głównej przykryte sklepieniem sześciodzielnym . do każdych dwóch kwadratów sklepień krzyżowo-żebrowych naw bocznych przyporządkowane jest jedno.KATEDRA W LAON katedra Notre-Dame w Laon (departament Aisne ) – trójnawowa z trójnawowym transeptem i półkolistym obejściem wokół prezbiterium.

Korpus trójnawowej bazyliki w połowie długości przecina potrójna nawa krzyżowa (wnętrze katedry ma długość 106. Znaczna wysokość budowli spowodowała wprowadzenie dodatkowego pasa pomiędzy zwieńczeniem portali a fryzem królewskim. Wyższe piętra wież dobudowano w latach 1366 – 1400 a w ok.5 m wysokości. . część prezbiterialną ukończyli Thomas de Cormont i jego syn Renard. smukła wieżyczka nad skrzyżowaniem nawy głównej z nawą krzyżową. nie ukończono też zwieńczenia wież zachodnich (miały otrzymać wysokie hełmy. Zaprojektował ją Robert de Luzarches. którego siedem boków okala podwójne obejście. Do niego otwiera się siedem kaplic. Jej smukłe proporcje (3:1) czynią z niej wzór budowli tego okresu.KATEDRA W AMIENS Katedra w Amiens (departament Somme) szczyci się uznawaną za najdoskonalszą pod względem proporcji katedrą zbudowaną w latach 1220 – 1288. Od doskonałości wnętrza odbiegają proporcje fasady. Przeszklenie tych otworów stało się możliwe po zastosowaniu dwuspadowych dachów nad obejściem.0 m). Cztery kolejne miały stanąć parami na zakończeniu ramion transeptu. 1500 pierwotny podział rozety zastąpiono płomienistym maswerkiem. Wysokość nawy głównej katedry w Amiens sięga 42. Ukończona została tylko niewielka. Do 1236 ukończono ją na wysokości pasa z rozetą. z których środkowa. Wrażenie lekkości wnętrza potęguje prześwietlony pas triforium w części prezbiterialnej. poświęcona jest NMP. najgłębsza. Wieże te nigdy nie zostały zbudowane. Od frontu budowlę flankują dwie masywne wieże. Pięcionawowe prezbiterium nawę główną ma zakończoną połową dwunastoboku. Kolejne próby zbudowania jeszcze smuklejszych obiektów kończyły się katastrofą (Katedra w Beauvais).

Wnętrze silnie akcentują linie pionowe. Zaprojektował ją Jean d'Orbais.0 m. Żebra sklepienia schodzą poprzez pas triforium na półkoliste kolumny. Otwory okienne obejścia i kaplic wzbogacono jednymi z pierwszych laskowa. Trójnawowa bazylika z potrójną nawą poprzeczną i krótkim. Katedra słynie z witraży i bogatej.KATEDRA W REIMS Podobna w swoim planie do katedry w Amiens jest zbudowana w latach 1210 – 1300 katedra w Reims (departament Marne). do którego przylega pięć kaplic.0 m a wysokość trójkondygnacyjnej nawy głównej osiąga 38. . Całe wnętrze (wraz z głębokością środkowej kaplicy) długość 141. rzeźbiarskiej kompozycji fasady. Część wschodnia została ukończona już w 1241 r. pięcionawowym prezbiterium zamknięta jest w części wschodniej obejściem.

natomiast pod względem powierzchni na miejscu 16. miejscu pod względem liczby ludności.KATEDRA W BEAUVAIS • • Beauvais to miejscowość i gmina we Francji.pod wezwaniem św. w regionie Pikardia. a gęstość zaludnienia wynosiła 1. W wyniku trzech koleejnych katastrof podczas jej budowy powstał tylko chór i transept. na wysokości 47 metrów. • • .). nawa nie została ukończona. w departamencie Oise.o najwyższym sklepieniu. W Beauvais znajduje się również cmentarz wojskowy.624 osoby/km² (wśród 2293 gmin Pikardii Beauvais plasuje się na 3. W Beauvais znajduje się jedna z najsłynniejszych katedr francuskiego gotyku . Piotra . Według danych na rok 1990 gminę zamieszkiwało 54 190 osób. w którym pochowani zostali żołnierze polegli w czasie II wojny światowej.

Ramparts oraz most Pont St-Benézet. m²). Inne ważne budowle to romańska katedra z freskami Simone Martiniego. Potężna. zbudowana z białego kamienia warownia jest najwiekszą gotycką budowlą w Europie (powierzchnia 15 tys. Cały kompleks o znacznej wartości historycznej został w 1995 roku wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.Pałac Papieski (Palais des Papes) w przeszłości był siedzibą papieży. Mały Pałac (Petit Palais).PAŁAC PAPIESKI W AVINIONIE • Imponująca budowla z XIV wieku w stylu gotyckim . . zamieszkiwany niegdyś przez kardynałów. W kompleksie znajdującym się na Rocher des Doms znajduje się obok tzw.

KATEDRA W CANTERBURY • katedra w Canterbury zbudowana w miejscu istniejącej wcześniej i zniszczonej przez pożar w 1174 budowli romańskiej.0 m ukończono w 1411 (długość całego kościoła wynosi 158. Jego niskie obejście otwiera się na chór arkadą ostro zakończonych łuków. od budowy prezbiterium.1503 przez Johna Wastella. . który ukończył je w 1185. architekt francuski. Pierwszym budowniczym był Wilhelm z Sens. Pracę rozpoczął w 1174 r.0 m). Budowę korpusu kościoła rozpoczął dopiero w ok. Wysoka wieża nad skrzyżowaniem nawy głównej z transeptu została zbudowana w latach 1490 . Po czterech latach zastąpił go Anglik o tym samym imieniu. 1379 Henry Yewele. Korpus o długości 57.

poprowadzonym przez wprowadzenie gzymsów obejmuje wieże i elewację korpusu katedry. Kompozycja frontu z podziałem poziomym na dwie kondygnacje. Wieże tylko w niewielkim stopniu są wyższe od elewacji nawy głównej.KATEDRA W WELLS • katedra w Wells. Linie poziome równoważą pionowe podziały sześcioma przyporami i powtarzalnymi detalami architektonicznymi w postaci nisz. z których wyższy przedstawia postacie apostołów.1425 bazylika z potrójną nawą krzyżową i dwoma niskimi wieżami od frontu. Środkową część fasady wieńczy szczyt ozdobiony dwoma rzędami rzeźb. zbudowana w latach 1180 . arkad i wimperg. .

1284. z którego można przejść do ośmiobocznego kapitularza. Budowlę przecinają dwie podwójne nawy krzyżowe. Nad transeptem przecinającym korpus w połowie długości wznosi się na 123. Od strony południowej do kościoła przylega czworoboczny dziedziniec otoczony krużgankiem zbudowanym w okresie 1263 . .0 m wieża (najwyższa w Anglii).KATEDRA W SALISBURY • katedra w Salisbury. trójnawowa bazylika z trójnawową kaplicą Mariacką zbudowana w latach 1220 1258.

zbiegających się nad filarami. .0 m prykryta jest ozdobnym sklepieniem o skomplikowanym układzie wachlarzowo rozłożonych żeber. umieszczono ogromne okna z witrażami. najbardziej znana jest Kaplica King's College.1515 w stylu wertykalnym.KINGS COLLEGE CHAPEL W CAMBRIDGE • Uniwersytet w Cambridge. W ścianach. Kaplica o długości dochodzącej do 90. Zbudowana w latach 1446 . pomiędzy filarami.

Elisatbethkirche) jest najstarszym kościołem gotyckim w Niemczech. Elżbiety w Marburgu (niem.1283. Został wybudowany w latach 1235 . .KOŚCIÓŁ ŚWIĘTEJ ELŻBIETY W MARBURGU • Kościół św.

Jest drugą. największy i najważniejszy kościół niemieckiej Kolonii.KATEDRA W KOLONII • • Katedra św. do wybudowania pomnika Jerzego Waszyngtona w Waszyngtonie w 1884 była najwyższą budowlą świata. • . co do wysokości gotycką budowlą na świecie (po katedrze w Ulmie ) i trzecią. Kölner Dom. podobnie jak wieża Eiffla w Paryżu. Rocznie jest zwiedzana przez kilka milionów turystów. Od ukończenia w 1880 r. Jedyna w swoim rodzaju jest także powierzchnia kościoła wraz z obiema wieżami o powierzchni 7000 m2. długość 144 m. Peter und Maria) archikatedra. szerokość 86 m. na miejscu rzymskiej świątyni z IV wieku i trwała z przerwami ponad 600 lat do 1880 r. oficjalnie Hohe Domkirche St. Budowa gotyckiej katedry rozpoczęła się w 1248 r. Na tej podstawie została zapisana na liście światowego dziedzictwa UNESCO w 1996 r. Stanowi unikatowe połączenie prawie wszystkich elementów gotyckich. Piotra i NMP w Kolonii – (niem. Posiada najwyższą na świecie fasadę. Siedziba arcybiskupstwa kolońskiego. Usytuowana nad rzeką Ren katedra kolońska posiada wysokość 157 m. Dziś jest jednym z najbardziej rozpoznawanych i najczęściej odwiedzanych miejsc Niemiec. co do wielkości gotycką katedrą świata (po katedrze w Sewilli i katedrze w Mediolanie). Katedra została wybudowana dla przybyłych z Mediolanu relikwii Trzech Króli.

KATEDRA W STRASBURGU • Charakterystyczne dla tej części miasta są zabytkowe. monumentalne budowle zbudowane z charakterystycznego dla tego regionu czerwonego piaskowca z czego najbardziej znana jest zabytkowa katedra Notre Dame. a w niej wciąż działający zegar astronomiczny .

KATEDRA W WIEDNIU • • Katedra Św. Jednym z tych wartościowych dzieł jest grobowiec cesarza Fryderyka III wykonany z czerwonego marmuru według projektu Niclasa Gerhaerta van Leydena w latach 1467 do 1513. . która powstała około roku 1500 i podstawa organów (1513). również autorstwa tego budowniczego (1513). a także bogate rzeźbiarskie ozdoby na filarach wewnętrznych i zewnętrznych. która jest symbolem Wiednia i najważniejszą budowlą gotycką w Austrii. Warto też zobaczyć: „ołtarz z Wiener Neustadt“ gotycki ołtarz skrzydłowy z roku 1447. znajduje się cały szereg cennych dzieł sztuki. Dalsze dzieła to ambona Antona Pilgrama. z której roztacza się wspaniały widok na całe miasto . Rada: Po stronie południowej można wspiąć się po 343 stopniach na szczyt wieży. grobowiec księcia Eugeniusza Sabaudzkiego z roku 1754. • .. znajdująca się w północnej nawie (na obu dziełach można też podziwiać autoportrerty artysty). Szczepana. Szczepana W katedrze Św.. Częściowo ich zwiedzanie możliwe jest tylko z przewodnikiem.

wiele rzeźb Piotra Parlera. • . Jest to wybitny przykład architektury późnego gotyku.in. pozostałą część budowli (korpus i dwuwieżową fasadę) ukończono dopiero w latach 1873-1929. WITA W PRADZE • Katedra św. Wacława. Mieści się na praskim zamku na Hradczanach. gotyckie nagrobki królów czeskich.KATEDRA ŚW. a po jego śmierci w 1352 kontynuowana przez Piotra Parlera. Budowa została rozpoczęta w 1344 według projektu Mateusza z Arras (który jest autorem planu). Jana Nepomucena. Wita. siedziba arcybiskupa. Wzniesiona została na trzecim dziedzińcu Zamku Praskiego na miejscu rotundy z 929 roku. Piotr Parler ukończył tylko prezbiterium i część transeptu oraz kaplicę św. Dnia 26 maja 1303 r. Jeden z witraży jest projektu Alfonsa Muchy. barokowy nagrobek św. Wacława i Wojciecha to praska katedra. Wnętrze zawiera wiele cennych dzieł sztuki. w wcześniejszej romańskiej katedrze miał miejsce ślub Wacława II z Ryksą Elżbietą i jej koronacja na królową Czech i Polski. w tym m.

kafejkami i restauracjami kuchni z całego świata. W pobliżu placu znajdują się galerie św. .RATUSZ W BRUKSELI • Centralnym punktem miasta jest Grand Place z gotyckim ratuszem (Hôtel de Ville) z XV wieku i zabytkowymi kamienicami oraz Domem Króla (Maison du Roi). w którym obecnie znajduje się Muzeum Miejskie (między innymi z ceramiki i wyrobami ze srebra). pochodzący z XVI wieku. ze sklepami galeriami. Dom Króla to pałac. Huberta z XIX wieku.

a po ich śmierci przez Matheusa de Layensa w latach 1439-1463 w brabatiańskim stylu późnogotyckim. zbudowany przez Sulpitiusa van Vorsta i Jana II Keldermansa. .RATUSZ W LOWANIUM • Ratusz z XV wieku.

z której roztacza się fantastyczny widok. . marmurową fontannę Fonte Gaia nadal zasilaną wodą ze średniowiecznego akweduktu oraz wiele innych ciekawych "palazzo".: 700-letni Palazzo Pubblico stanowiący Ratusz (w swych murach kryje Muzeum Civico).RATUSZ W SIENIE • m. wieżę Torre del Mangia z 1334 roku.in.

Szerokie schody Vasariego prowadzą do Izby Pięciuset (Salone dei Cinquecento). Nad łukiem drzwi wejściowych. dwóch wielkich mistrzów renesansu: Michał Anioł i Leonardo da Vinci. w okresie późniejszym pełnił rolę ratusza. Zaprojektował go Arnolfo di Cambio w kształcie masywnego bloku na planie czworokąta. pośrodku którego umieszczono fontannę z Puttem Verrocchia. Początkowo Pałac Vecchio był siedzibą republiki florenckiej. zastosować nową metodę malowania fresków a Michał Anioł pozostawił tylko szkice). W drugiej połowie XVI wieku zamalowano nieudane próby Leonardo. Wieżę. wysoka (94. przy Piazza della Signoria. po wypędzeniu Medyceuszów. Glorietta wsparta na czterech kolumnach została dobudowana podczas późniejszych przeróbek.0 m) wieża z tarasem. Zdobycie Pizy i Sieny. bez powodzenia. Trzykondygnacyjną budowlę zwieńczoną blankami zdobi charakterystyczna. wśród nich jest eksponowane dzieło Michała Anioła Geniusz unicestwiający Dziką Bestię oraz Herkules i Diomedes Vincenza de'Rossi. w której. Giorgo Vasari na ścianach i suficie umieścił freski sławiące Kosmę I: Powrót Wielkiego Księcia Kosmy I do Florencji. Po jego bokach umieszczono dwie statuetki lwów. Wystrój Sali uzupełniają marmurowe rzeźby. Wieżę ukończono w 1310 r. podobnie jak wieńczący ją piramidalny daszek ozdobiony kulą i figurką lwa trzymającego lilię (tak wcześniej wyglądał symbol Florencji). wieńczy dwukondygnacyjny ganek obronny z blankami w kształcie jaskółczych ogonów. Wejście prowadzi na dziedziniec zaprojektowany przez Micheloza. Sala została zaprojektowana przez Il Cronaca (Simone del Pollaiuolo) w 1495. odbywały się zgromadzenia Naczelnej Rady Ludowej. W latach 1343 – 1592 wprowadzono wiele zmian (najwięcej w 1540 na polecenie Kosmy I. Zlecenie na namalowanie fresków zdobiących salę otrzymało w 1503 r. w niebieskim polu ze złotymi liliami. Ich projekty nigdy nie zostały zrealizowane (Leonardo da Vinci próbował. Po obu stronach drzwi stoją dwa marmurowe posągi. Pod łukami arkad podtrzymujących dwie kondygnacje obronnych ganków znajdują się freski z dziewięcioma herbami miasta. Zegar na wieży ratusza ma wbudowany mechanizm z 1667 r. który zajmował pałac od 1537 do momentu przeprowadzki do Pałacu Pitti ). Pod nim łaciński napis Rex regum et Dominus dominatorum umieszczony na polecenie Kosmy I w 1551. znajduje się medalion z monogramem Chrystusa. • • . Kamienne. Budowę pałacu rozpoczęto w 1299 r. rustykalne elewację ożywiają rzędy dwudzielnych okien zwieńczonych łukami. podobnie jak główną bryłę gmachu.RATUSZ WE FLORENCJI • • Pałac Vecchio znajduje się we Florencji.

SZTUKA GOTYCKA .

którego żebrowanie tworzy rysunek kwiatu. Trzeba się nieźle naczekać by można był zrobić zdjęcie między kolejnymi grupami turystów turystów:). Sala sławna dzięki wspaniałemu gotyckiemu sklepieniu. .SALA WŁADYSŁAWOWSKA W ZAMKU NA HRADCZANACH • Sala Władysławowska sala o rozmiarach 62x16 metrów zbudowana została dla Władysława Jagiellończyka.

96 rzygaczy. Budowa katedry finansowanej przez Gian Galeazzo Viscontiego rozpoczęła się w 1386 roku a ostatnie wykończenia wykonano na polecenie Napoleona w roku 1809.KATEDRA W MEDIOLANIE • Katedra Narodzin św. Położona na głównym placu. jeden z najbardziej znanych budynków w Europie. Na zewnątrz katedra ozdobiona jest przez 2245 figur.gotycka katedra. i około kilometra maswerków. 135 sterczyn. w centrum Mediolanu. Maria Nascente di Milano) . Marii w Mediolanie (Duomo St. . Turyści mogą zwiedzać dach Katedry.

W 1339 r. rozpoczęto pracę nad nową nawą. W dużej mierze zbudowana w latach 1215-1263. zamierzano bowiem przemienić istniejący w kościół w transept. do jej twórców należał Nicola Pisano.gotycka katedra w Sienie (Włochy). powstałaby największa chrześcijańska świątynia na świecie. W nieukończonych murach nowej nawy mieści się obecnie Museo dell'Opera Metropolitana. .KATEDRA W SIENIE • • Katedra w Sienie . Gdyby ten plan się powiódł. a jego syn Giovanni zaprojektował fasadę. a niedoszła fasada stanowi taras widokowy. jednak epidemia dżumy w roku 1348 zniweczyła te plany.

schody prowadzą na I piętro. W 1483. Giorgio Spavento. Nad wejściem umieszczono postać doży klęczącego przed lwem (na stronach księgi są widoczne słowa: Pax tibi. Uroczyste poświęcenie odbyło się w 1419 a już trzy lata później rozpoczęły się prace nad przedłużeniem budynku w głąb Piazzetty. została zniszczona część budynku. Marce evangelista meus Pokój tobie Marku.in.. Obecnie w portalu znajdują się tylko kopie rzeźb. Marka. Zmienił układ funkcjonalny pałacu Dożów (m. naprzeciw głównego wejścia. . 1600 r. Jego dziełem są także schody Gigantów (Scala dei Giganti) znajdujące się na dziedzińcu.. Pierwsza budowla powstała na miejscu bizantyjskiego zamku w 814 r. Odbudowa podjął się Antonio Rizzo. Pracę Rizzo kontynuowali architekci: Pietro Lombardo. wzdłuż wybrzeża.. oryginały zostały zniszczone w 1797 przez mistrza kamieniarskiego na polecenie Napoleona (ocalała tylko głowa doży. ażurowymi arkadami. rozpoczęto dobudowę gmachu Wielkiej Rady (Maggior Consiglio). W pierwszym okresie miał charakter obronny. Ukończone w 1491 r. Główne wejście do pałacu Porta della Carta znajduje się przy budynku bazyliki św. Starej Prokuracji przy placu św. W połowie XVI wieku ozdobiono je dwoma posągami Marsa i Neptuna (rzeźby Jacopo Sansovino). podczas pożaru. Odbudowana w XI wieku. W 1340 r.PAŁAC DOŻÓW W WENECJI • • • • Pałac Dożów (wł. była wielokrotnie rozbudowywana i przebudowywana. polecił zbudować osobny budynek tzw. Marka.Scarpagnino oraz Bartolomeo Manapola (ok. Prace nad jego budową doża Francesco Foscari powierzył Bartolomeowi i Giovanniemu Buonom w 1438 r. Antonio di Pietro .). tutaj spocznie twoje ciało). Prace ukończono w 1442 w gotyckim stylu flamboyant. do którego przeprowadzono wyższych rangą urzędników). Doża Sebastian Ziani wprowadził wiele radykalnych zmian. Palazzo Ducale) – gotycka siedziba władców i rządu Wenecji. Nowy budynek uzyskał fasadę z dwukondygnacyjnymi. która obecnie znajduje się w muzeum). Kolejne istotne zmiany zostały wprowadzone w okresie od 1309 do 1424 r. Ewangelisto mój. Zniszczył ją pożar wywołany podczas powstania przeciwko doży w 976.

Figury nad portalem (słabo widoczne niestety) przedstawiają chrzest Chlodwika. Ten główny portal został poświęcony świętej Marii. .PORTAL GŁÓWNY W REIMS • Fragment środkowego tympanonu z rozetą.

. Poszczególne postaci różnią się między sobą nie tylko ułożeniem ciała. w gotyckiej katedrze rzeźba zaczyna pełnić funkcje bardziej samodzielne. Poza tym rzeźby gotyckie są bardziej realistyczne. lecz symbol ukazujący wszystkich ludzi. Rzeźba gotycka jest natomiast zindywidualizowana. W kościołach romańskich rzeźby były całkowicie podporządkowane architekturze. Wspaniałym przykładem rzeźby gotyckiej jest ołtarz Wita Stwosza w krakowskim kościele Mariackim. chodzących po ulicach ówczesnych miast. podobnie zwierzę symbolizowało całą faunę. zwykle nie był to konkretny człowiek. W stylu romańskim jeśli rzeźbiono postać człowieka. Przez zbliżenie rzeźby do zwykłego życia ludzi artyści chcieli by sztuka oddziaływała w sposób bardziej bezpośredni. ale także rysami twarzy. Wyrzeźbione z lipowego drewna figury nie tylko ilustrują konkretne sytuacje zaczerpnięte z Pisma Świętego.GRUPA ZWIASTOWANIA I NAWIEDZENIA W REIMS • Piękne Madonny Niebywale rozwija się w okresie gotyku rzeźba. sugestywny. ale przypominają także zwykłych ludzi.

ECCLESIA I SYNAGOGA Z KATEDRY W SZTRASBURGU • ??? .

FILAR ANIELSKI Z KATEDRY W SZTRASBURGU • W rzeźbie średniowiecznej postacie aniołów podporządkowane są ściśle architekturze (filar anielski w katedrze w Strassburgu .

czy świętego Jerzego. Trwa spór. Przyjęto zatem wersję. kogo przedstawia: królów Niemiec Konrada III albo Henryka I Ptasznika. znajdująca się w katedrze w Bambergu. Der Bamberger Reiter) jest to kamienna rzeźba przedstawiająca konnego mężczyznę.JEŹDZIEC Z BAMBERGU • Jeździec bamberski ( niem. że jest to jakiś władca niemiecki. świętego Stefana Węgierskiego. • . pochodząca z XIII wieku. Jest to pierwszy od czasów antycznych monumentałny posąg konny.

w dolnych alegorie cnót. zm. teren akcji zaznacza niemal symbolicznie. pierwszych drzwi brązowych florenckiego Baptysterium.1330. • • . w Pizie ok. rzeźbiarz włoski. Na jego twórczość miał wpływ Giotto. W górnych dwudziestu są sceny z życia Jana Chrzciciela .NICOLA PISANO. Pierwszym przykładem samodzielnej twórczości jest "Madonna" z kości słoniowej znajdująca się w katedrze w Pizie. Reliefy fontanny na placu katedralnym w Perugii wykonane zostały wspólnie z ojcem (1278). Twórca tzw. 1319). Wykonał kilka prac wspólnie ze swym ojcem Nicolą. w Sienie ok. Każde z dwóch skrzydeł tych drzwi zawiera po 14 pól uszeregowanych w dwu kolumnach. 1336. W samych scenach artysta wypowiada się niesłychanie zwięźle i lapidarnie. w odlewie w r. AMBONA BAPTYSTERIUM W PIZIE • Giovanni Pisano (ur. 1245-1248. Były one w modelu gotowe w r. kilkoma istoonymi postaciami. który jest uważany również za jego nauczyciela. Sceny mieszczą się w gotyckich czworoliściach powstałych przez dodanie półkoli pośrodku boków kwadratu.

rzeźbiarz niderlandzki. rzeźby portalu zachodniego . 1345-1405). Od 1385 w służbie króla Burgundii. Janem Chrzcicielem i Małgorzaty Flandryjskiej ze św. portetowe ujęcia głów i monumentalizm. Tworzył we Francji w okresie późnego gotyku. Katarzyną (po 1391).CLAUS SLUTER STUDNIA MOJRZESZA • Sluter Claus (ok. indywidualizacja postaci.współtwórca mauzoleum dynastii w kartuzji w Champmol koło Dijon. 1400). in. Rzeźby Slutera cechuje wnikliwa obserwacja. . m. Wywarł silny wpływ na malarstwo i rzeźbę północnej Europy. ukończony po śmierci Slutera). Stamtąd pochodzą wszystkie jego znane prace: nagrobek Filipa Śmiałego z procesją 40 płaczących figur (od 1385.podobizny NMP z Dzieciątkiem. Filipa Śmiałego . figura Mojżesza i fragmenty Kalwarii (ok. Filipa Śmiałego ze św. dekoracja studni.

Najprawdopodobniej artysta mieszkał w Trewirze a potem w Strasburgu gdzie działał w latach 1463-1467. zadziwiający realizm oraz psychologiczna głębia przedstawianych postaci. W 1467 roku Mikołaj przybył do Wiednia na wezwanie cesarza Fryderyka III. Jednak o przełomowym charakterze jego twórczości świadczy najlepiej inne dzieło. tak zwany „Autoportret”. Jana z Akwizgranu. Portal pomyślany był jako łuk triumfalny głoszący chwalę Strasburga eksponując tarcze z Herami rożnych instytucji. Wczesne dzieła to miedzy innymi: pomnik nagrobny arcybiskupa von Sierka w Trewirze oraz epitafium kanonika Busnanga w katedrze Strasburskiej. Jörga Syrlina Starszego. Jest to postać zamyślonego mężczyzny. ok.MIKOŁAJZ LEJDY AUTOPORTRET • Mikołaj z Lejdy urodził się w Gondorf nad Mozelą. Jest to fragment rzeczywistości. Mikołaj z Lejdy zdołał wykonać tylko płytę nagrobną z leżąca postacią władcy w kapłańskich szatach (dziś w katedrze wiedeńskiej). Konrada Sifera czy Hansa Hammera. Chrystus przedstawiony został tu jako wycieńczony. Pracował także w Wiedniu. Jednym z najsłynniejszych dzieł jest portal kancelarii Ratusza w Strasburgu. O niezwykłym artyzmie tego rzeźbiarza świadczy niewielkie choć znaczące dzieło. Artysta ten wytworzył swój własny indywidualny styl odznaczający się wnikliwą obserwacją natury. Przykładem jest twórczość Wita Stwosza. mianowicie krucyfiks z cmentarza w Baden-Baden. . roku 1430. zachowany fragmentarycznie w różnych muzeach. Dzieła Mikołaja z Lejdy cechuje finezja detalu. tak rzadką dla średniowiecza. Jego umęczone i wyniszczone ciało przemawia do nas i uzmysławia ogrom Jego cierpienia. Mikołaj z Lejdy wprowadził do sztuki środki analitycznego naturalizmu. W dziele tym Mikołaj z Lejdy po raz pierwszy w rzeźbie północnoniemieckiej wyraził temat Zbawiciela na krzyżu za pomocą konsekwentnie stosowanych środków naturalizmu niderlandzkiego. Wywarło to decydujący wpływ na rzeźbę górnoreńską i wyznaczyło dalsze kierunki poszukiwań najważniejszym środowiskom rzeźbiarskim w całej Europie środkowej. konający człowiek. wypracowane przez malarzy niderlandzkich XV wieku i połączył je z ekspresją form łamanych . Wpływ Mikołaja z Lejdy widoczny jest wyraźnie w drugiej połowie XV wieku w południowych Niemczech i Austrii. który naturalnym gestem opiera głowę na dłoni. który zamówił u niego pomnik nagrobny.

GROBOWIEC CESARZA FRYDERYKA III • Jednym z tych wartościowych dzieł jest grobowiec cesarza Fryderyka III wykonany z czerwonego marmuru według projektu Niclasa Gerhaerta van Leydena w latach 1467 do 1513. znajdująca się w północnej nawie (na obu dziełach można też podziwiać autoportrerty artysty (SŁABE FOTO) . Dalsze dzieła to ambona Antona Pilgrama. również autorstwa tego budowniczego (1513). która powstała około roku 1500 i podstawa organów (1513).

Wolfgang Altar. 1479–81.MICHAEL PACHER OŁTARZ W SANKT WOLFGANG • Michael Pacher. a central part of pentaptych with the Virgin Mary Coronation scene — the church in Sankt Wolfgang (Austria) . St.

W katakumbach. symbol dobra. Na gotyckich schodach prowadzących na ambonę. . stanowi kolejny przykład architektury gotyckiej. złożono wnętrzności wielu Habsburgów. Franciszek Johannes Capestrano.ANTON PILGRAM AMBONA KATEDRY W WIEDNIU • Antoni Pilgrim upamiętnił się umieszczając swe popiersie przy późno-gotyckiej podstawie organów. Ambona Capistran. wzniesiona w 130 roku. wyrzeźbiono ropuchy i jaszczurki. ich serca znajdujemy w kaplicy Loretto o św. przybył do Wiednia w 1451 roku. symbole zła powstrzymywane przez psa. Augustyna. zwanych także kryptami. a ich ciała spoczywają w kościele Kapucynów. aby wziąć udział w krucjacie przeciwko Turkom. Inny autoportret Pilgriama znajduje się u podstawy ambony wykonanej z piaskowca w latach 1514-1515.

Artyści niejednokrotnie ukazują świętego z przebitym bokiem.CIMABUE FRESKI W BAZYLICE ŚW. . Współcześni artyści lubią przedstawiać św. ze względu na braterstwo stworzeń. stygmaty. Na wielu wizerunkach Franciszek trzyma w ręku krucyfiks. które Biedaczyna z Asyżu otrzymał na Górze Alvernii 14 lub 15 września 1224 roku. ubóstwa i czystości. rękami i stopami – to tzw. przepasany białym sznurem z trzema węzłami symbolizującymi trzy składane przez braci mniejszych śluby: posłuszeństwa. a u jego stóp znajduje się czaszka – symbole pokuty i umartwienia. Franciszka w otoczeniu zwierząt. jeden z elementów duchowości minoryckiej. FRANCISZKA W ASYŻU UKRZYŻOWANIE I MAIESTA ZE ŚW FRANCISZKIEM • Święty przedstawiany jest w brązowym habicie franciszkańskim z kapturem.

FRANCISZKA GIOTTO Innocenty III zatwierdza regułę franciszkańską (fresk Giotta) Franciszek przed sułtanem w Egipcie (fresk Giotta) Pierwsza szopka w Greccio (fresk Giotta) .FRESKI Z BAZYLIKI ŚW.

MAESTA • Duccio obok Giotto uznawany jest za jednego z dwóch ojców malarstwa . z których najsłynniejsza to ołtarz Maesta w jego rodzinnym mieście – Sienie ...DUCCIO.

Wychylone lewe ramię i gest obciągania szaty sprawiają wrażenie ruchu obronnego. W centralnej części obrazu wazon z białymi liliami (to symbol dziewictwa). zachwyca umiejętność wkomponowania postaci w kształt kwatery ołtarza (skrzydła Archanioła Gabriela pod łukiem w lewej części obrazu oraz postać Marii pod prawym łukiem).SIMONE MARTINI ZWIASTOWANIE • Zwiastowanie" Simone Martiniego (ok. W lewej ręce trzyma gałązkę oliwną. przedstawiciela szkoły sieneńskej. przedstawia scenę. W ułożeniu postaci czujemy lęk i pokorę. w której Archanioł Gabriel pozdrawia Najświętszą Marię Pannę. u góry w ostrych łukach czarnoskrzydłe postacie cherubinów otaczające gołębicę (symbol Ducha Świętego). symbol pokoju. Możemy odczytać jego słowa: Ave gratia plena. namalowane w 1333 roku. . Jest zaskoczona. Płaszczyzna obrazu przypomina dekoracyjne dzieło złotnika. Sylwetki wyłaniają się ze złotego tła. 1284–1344). Prawa ręka podkreśla wypowiadane zdanie. Maria przerwała czytanie.

wystrojem wnętrza (zdobi je ok. nadwornego malarza Karola IV. 2200 szlifowanych kamieni oraz 129 (początkowo 130) obrazów tablicowych Mistrza Teodoryka. . przypominającym bizantyjskie . Kříže) znajdująca się w Wielkiej Wieży (Velká věž) z bogatym. Teodoryk z Pragi (XIV w.) Główną atrakcją turystyczną i najcenniejszą częścią zamku jest kaplica Świętego Krzyża (kaple sv. KRZYŻA W KARLSTEJN • TEODORYK MISTRZ . DEKORACJA KAPLICY ŚW.MISTRZ TEODORYK .

Żaden z nich prawdopodobnie nie ominąłby podmalowania karnacji w obrazach pasyjnych. twarze. że malarze specjalizowali się w poszczególnych motywach jak draperie.MISTRZ Z TRZEBONI ZŁOŻENIE DO GROBU I ZMARTWYCHWSTANIE • • Tutaj różnice z pewnością są związane z udziałem różnych wykonawców. . nagie ciała itp. Inny malarz musiał wykonać podmalówki w Koronacji charakterystycznymi pociągnięciami pędzla a inny nałożyć cienkie warstwy bieli w Zaśnięciu. Nie można wykluczyć.

in. malował gł. tematy religijne osadzał we współczesnych mieszczańskich wnętrzach. w Tournai prowadził dużą pracownię. Daret i R. 13781444) malarz flamandzki. obrazy ołtarzowe. utożsamiany z Mistrzem z Flémalle (ok. Mistrz z Tournai. van der Weyden. zw.ROBERT CAMPIN OŁTARZ MERODE • CAMPIN Robert . przypisuje mu się Ołtarz Merode (Zwiastowanie. której uczniami byli m. • . dziś w Metropolitan Museum w Nowym Jorku). zachowały się jego portrety (Otyły mężczyzna. J. Para małżonków). jeden z twórców niderlandzkiej szkoły malarskiej.

Również uważany za inicjatora wczesnego renesansu. Uważany za jednego z twórców nowożytnego malarstwa. 1390-1441) . Najsłynniejsze obrazy Jana van Eycka: Portret małżonków Arnolfini (1434) The National Gallery w Londynie Tryptyk ołtarzowy z katedry Św. Jako jeden z pierwszych malarzy europejskich XV wieku zaczął stosować technikę olejną w swoich obrazach . księcia Burgundii. zastosowanie perspektywy powietrznej. 1426). MAŁŻEŃSTWO ARNOLFINICH • • Jan van Eyck (ok. Malarstwa uczył go prawdopodobnie jego brat. 1435) Madonna kanonika van der Paele (w Muzeum w Brugii) (1436) Portret Giovanniego Arnolfini (1433) • • • • • • • • . Jana Bawarskiego.nie mieszając jednak farb na palecie lecz przez nakładanie laserunków. miniatury. szczególnie malarstwa portretowego. W jego twórczości znajdujemy liczne obrazy religijne. Współpracował ze swym bratem Hubertem (zm.malarz niderlandzki. wykonany prawdopodobnie z bratem Hubertem. portrety. Bawona w Gandawie. Hubert van Eyck. Przedstawiciel piętnastowiecznego realizmu niderlandzkiego.JAN VAN EYCK : OŁTARZ ADORACJI BARANKA. W roku 1425 został nadwornym malarzem Filipa Dobrego. W jego twórczości widzimy dążenie do przedstawienia rzeczywistości przez np. W latach 1422-1424 był na służbie księcia Holandii. zwany także Ołtarzem Baranka Mistycznego (1432) Madonna kanclerza Rolina (w Luwrze) (ok.

u którego kształcił się w Tournai (1427-1432) nie przejął jednak humanistycznych treści od swoich mistrzów. van der (1399 lub 1400-1464). van Eycka i R. malarz niderlandzki.ROGER VAN DER WEYDEN. . Roger. Campina. Jeden z czołowych przedstawicieli późnego gotyku. ZŁOŻENIE DO GROBU • Weyden Rogier. pozostając w sferze surowej duchowości gotyckiej. Główne źródło inspiracji stanowiła dlań twórczość J. ZDJĘCIE Z KRZYŻA.

Atrybucja ta została uznana i ugruntowana przez współczesnych badaczy twórczości artysty. Mateusz” wydzierżawionym przez Portinariego. już po objęciu tego stanowiska przez Tomaso Portinariego. Przywiezione do macierzystego portu łupy podzielił między załogę i współwłaścicieli karaweli: Jana Sidinghusena. ukończony został w 1471 roku.pozostało w mariackiej świątyni. kierującego brugijską filią banku Medyceuszy. dzieło wówczas dla gdańszczan anonimowe . Pomimo protestów Medyceuszy i poszkodowanego w tej historii Portinariego. Umieszczono go na filarze obok kaplicy św. Po drodze do Italii miał zawinąć do jednego z angielskich portów. Na podstawie częściowo widocznego na ołtarzu napisu łączono je później z nazwiskiem van Eyck.HANS MEMLING SĄD OSTATECZNY • Ołtarz zamówiony w 1465 roku przez Angelo Taniego. Jerzego.Hotho ustalił autorstwo Memlinga. W czasie trwającej wówczas wojny angielsko hanzeatyckiej został wyekspediowany z Brugii wraz z towarami kupieckimi na burgunckim galeonie „Św. Tiedemanna Valandta i Henryka Niderhoffa. Znaleziony pod pokładem tryptyk ze sceną Sądu Ostatecznego przekazany został do kościoła Najświętszej Marii Panny. mimo poparcia księcia Burgundii Karola Śmiałego i papieża Sykstusa IV.G. . nigdy nie dotarł do celu. W ciągu następnych stuleci wielokrotnie podejmowano próby przypisania tryptyku innym wielkim mistrzom niderlandzkim. Dopiero w 1843 roku H. który dowodził karawelą „Piotr z Gdańska” zdobył galeon z cennym ładunkiem. Przeznaczony dla kościoła Badia Fiesolana we Florencji. 27 kwietnia 1473 roku biorący udział w blokadzie wybrzeży Anglii gdański kapitan Paweł Beneke.

centrum grupy stanowi postać leżącego Dzieciątka promieniującego nimbem świętości. 1476 zamówionego przez rodzinę Portinarich i ofiarowanego do kościoła S. jeden z głównych przedstawicieli malarstwa późnogotyckiego.HUGON VAN DER GOES OŁTARZ PORTINARICH • Goes Hugo van der (ok. potężnego tryptyku (249 x 574 cm) stanowiącego gloryfikację narodzin Chrystusa. Nowatorstwo polega na silnym wrażeniu przestrzeni osiągniętym przez układ linii perspektywicznych. stopniowanie barw. malarz niderlandzki. 1440-1482). Maria Nuova we Florencji. co stanowi wyjątek w ówczesnym malarstwie.Ołtarza Portinarich z ok. działał głównie w Gandawie. . Artysta przedstawił postacie ludzkie naturalnej wielkości. W głównej scenie artysta odrzucił narracyjną zasadę przedstawiania i rozmieścił postacie jak na scenie teatru. Twórczość zrekonstruowana na podstawie archiwaliów dotyczących jego arcydzieła . żaden z jego obrazów nie jest sygnowany.

Obraz taki malowano nie na płótnie. w miarę budzącego się zainteresowania malarzy światem. zawsze "coś go otacza". budynek. w odpowiedniej gestykulacji starają się ukazywać prawdziwe przeżycia człowieka: radość. Marii. I wreszcie: człowiek rzeczywisty zawsze "gdzieś się znajduje".w wyrazie twarzy. jaki jest naprawdę. Ale były naturalnie i podobieństwa pozwalające zaliczyć wszystkie te dzieła do wspólnego stylu gotyckiego. np.co więcej . różnorodność sztuki. Malarze gotyku nie tylko je uwzględniają.. zajmuje nieco miejsca w przestrzeni. W obrazach gotyckich. niekiedy złotym. a postacie z kart Nowego Testamentu. postaci na ich obrazach zyskują trójwymiarowość. często swojskim otoczeniu. Na tych różnicach polega właśnie bogactwo. górkę. a także sceny z życia świętych i męczenników za wiarę. czasem w inny sposób ozdobionym tle. Czech. Polski. Pierwszą cechą odróżniającą malarstwo gotyckie od romańskiego jest usiłowanie pokazania człowieka takim. sprawiając wrażenie jakby występowały z tła. zdają się mniej oddalone i niedosiężne. gniew. lecz na desce (tzw.. złote tło wypierane jest stopniowo przez pejzaż o rodzimej roślinności lub wnętrze wyposażone w sprzęty i przedmioty bynajmniej nie wymyślone. Malarze romańscy ukazując swoje boskie istoty widzieli je "królujące w niebie". lecz . strach. w okresie gotyku po raz pierwszy w dziejach rozpowszechnił się obraz niezależny. Zaczęły się jednak pojawiać także obrazy o tematyce całkiem świeckiej. często swojskim otoczeniu. Umieszczali więc Boga i świętych na pustym. pokazywane w zwykłym. Tylko w scenach opisywanych w Starym i Nowym Testamencie jako dziejące się na ziemi pokazywali czasem jakieś drzewko. lecz takie jakich wówczas naprawdę używano tutaj więc. Malarze czasów romańskich nie posiedli jeszcze wprawy w ukazywaniu tej przestrzenności. proporcjami ciała.PIETA Z AVINIONU • Prócz obrazów nierozerwalnie związanych z ołtarzem. Francji. jak to czyni się dzisiaj. w jakimś wnętrzu lub pośród przyrody. nabierają cech ludzkich. obraz tablicowy) farbami temperowymi. umieszczany na ścianach kościoła. . że postać człowieka jest trójwymiarowa. wkracza życie codzienne. że ludzie różnią się między sobą figurą. Dzięki opanowaniu przez malarzy gotyku podstaw techniki światłocienia. Malarstwo różnych krajów. Tematami obrazów gotyckich były nadal przede wszystkim sceny z Nowego Testamentu: życie Chrystusa. Cóż jeszcze wiemy o człowieku? To na przykład. a także obrazy z różnych warsztatów malarskich działających w tych krajach wykazują znaczne odmiany. podobnie jak w gotyckiej rzeźbie. rozpacz. często w otoczeniu aniołów. Niemiec. Różnice te przez malarzy epoki romańskiej na ogół były pomijane. rysami twarzy. nabierają cech ludzkich. Wiemy. sprzęt. który ich otacza. których barwniki rozprowadzane były na ogół białkiem kurzego jaja.

GOTYCKIE KOŚCIOŁY WROCŁAWIA .

wprowadzając w nawie środkowej sklepienia na polach podwójnej długości. Trzy nawy tworzą halę. co jest unikatowe przy tej skali obiektu . Na południowej wieży zachował się gotycki hełm z 1477 . mistrz Wiland. KRZYŻA WE WROCŁAWIU • Kolegiata powstała z fundacji księcia Henryka Probusa jako wotum po zakończeniu sporu z biskupem Tomaszem II od 1288 do połowy XIV wieku. Bartłomieja i górny właściwy św. zaś w później ukończonej górnej zrezygnowano z co drugiego filara.KOŚCIÓŁ ŚW. Wnętrze budowli podzielone jest sklepieniami na dwie kondygnacje. występujących natomiast w krajach zachodnich.dolny kościół św. przy czym dolna kondygnacja posiada wyłącznie sklepienia krzyżowo-żebrowe. Czteroprzęsłowe prezbiterium zakończone jest trójbocznie. Projektantem był najprawdopodobniej wymieniany jako dworski budowniczy Henryka. Bardzo wysoki dwukondygnacyjny ceglany kościół halowy posiada szereg rozwiązań rzadko spotykanych w architekturze polskiego gotyku . Krzyża. analogiczne zakończenia posiada transept o tej samej rozpiętości sklepień. Dwie wieże (tylko południowa w pełni ukończona) znajdują się w narożach między halą a transeptem. zaś w nawach bocznych sklepienia trójdzielne. powtarzający prawie całkowicie jego rzut.

ale ukończono tylko południową (w 1430). co dało gęsty rytm przypór w elewacji. W przyziemiu wieży znajduje się bogato zdobiona późnogotycka kamienna chrzcielnica z XV wieku. Nad nawą środkową liczącą łącznie z prezbiterium sześć przęseł zbudowano sklepienia gwiaździste. Sam kościół i klasztor zostały prawdopodobnie ufundowane wojewodę Piotra Włosta. według planów mistrza Pieszki. jego żonę Marię i ich syna Świętosława w 1. Kirche Unser lieben Frau auf dem Sande) . a sięgające zakończenia prezbiterium nawy boczne są zamknięte trójbocznie. Nawy boczne przykryto sklepieniami trójdzielnymi o dziewięciu tarczach w każdym przęśle.KOŚCIÓŁ NMP NA PIASKU WE WROCŁAWIU • Kościół Najświętszej Marii Panny na Piasku we Wrocławiu (niem. Łacińskie wezwanie kościoła brzmi Sancta Maria in Arena. Od frontu zaplanowano dwie wieże. Nie wyodrębnione w bryle prezbiterium na przedłużeniu nawy środkowej (pierwotnie oddzielone przez lektorium) otrzymało zakończenie czworoboczne. Z początkowej romańskiej świątyni pozostały natomiast nieliczne spolia. Sklepienia wykonano w latach 1386-1395. Augustyna położony na odrzańskiej wyspie Piasek.in.klasztorny kościół pokanonicki-Kanoników Regularnych św. W miejscu tej pierwotnej romańskiej świątyni wzniesiono od 1334-75 nową gotycką trójnawową halę bez transeptu m. połowie XII wieku i ukończone przed 1148 (wedle niektórych źródeł już w 1133). .

WOJCIECHA WE WROCŁAWIU • Kościół św. . Pierwotnie zbudowany na tym miejscu romański kościół. Około 1250 rozpoczęto odbudowę kościoła. brata Piotra Włosta.KOŚCIÓŁ ŚW. zbudowano w miejsce dotychczasowego nowe. ufundowany być może przez Bogusława. jako jednonawowy budynek z transeptem. powstał na początku XII wieku i został poświęcony w 1112 świętemu Wojciechowi przez biskupa Żyrosława. w początku XIV w. W 1270 ukończono korpus kościoła. już w stylu gotyckim. Wojciecha we Wrocławiu. w 1359 ukończono wieżę. wielobocznie zamknięte prezbiterium.

Bazylikowy kościół bez transeptu posiada sześcioprzęsłową nawę oraz prosto zamknięte prezbiterium bez obejścia. większy. Inicjatorem wniesienia świątyni był biskup Wawrzyniec.gotycki kościół. ponad dachami naw bocznych. prezbiterium gwiaździście.przedstawienie Chrystusa i Marii. Nawy sklepione są krzyżowo-żebrowo. późnogotycki już kościół wykorzystujący wiele starszych fragmentów. Pierwszy kościół w tym miejscu powstał już pod koniec XI .w 1459 po raz pierwszy wzmiankowano Mostek Czarownic (Pokutnic). .. Ogólny kształt architektoniczny kościoła jest zapewne echem ukończonej w tym okresie katedry. Po pożarze z 8 maja 1342 zdecydowano się zbudować nowy. powstał w latach 1242-1248. W XV i XVI w. który powstał w latach 13421362 i poza górnymi kondygnacjami wież uzyskał współczesny kształt. Od północy przylega do prezbiterium dwukondygnacyjna zakrystia. MARII MAGDALENY WE WROCŁAWIU • Kościół św. zaś w 1447 kolejną . zapewne w romańsko-gotyckim stylu przejściowym. łęki przyporowe znajdują się wysoko. W XV wieku ukończono wieże . w 1546 przeniesiono tu romański portal główny z wyburzonego kościoła opackiego na Ołbinie i wmurowano w elewację południową (z 3 ćwierci XIII w. W portalu głównym umieszczono wykonaną w 1440 rzeźbę przedstawiającą patronkę kościoła. Marii Magdaleny we Wrocławiu .piotr Włostowic).KOŚCIÓŁ ŚW. Kolejny kościół. zwłaszcza zaś szersze przęsła wzniesionego przez mistrza Pieszkę prezbiterium. wzniesiono otaczające kościół kaplice. a przedłużone nawy boczne przy nim trójdzielnie.

Same nawy nakryte są prostymi sklepieniami krzyżowymi. początkowo pod wezwaniem św. Elżbiety[2]. ELŻBIETY WE WROCŁAWIU • Kościół św. w systemie krakowskim.KOŚCIÓŁ ŚW. przylegająca do kościoła od południa masywna. Elżbiety we Wrocławiu. ceglano-kamienny w stylu romańskim. Nawy boczne przedłużone są do końca prezbiterium i zakończone są analogicznie do niego. kończona w połowie XV w. Prezbiterium kościoła wydzielone jest jedynie we wnętrzu wydatnymi gurtami. nie wyodrębnia się w bryle i jest zamknięte trójbocznie. pod dachami naw bocznych. powstał prawdopodobnie jeszcze na początku XIII w. Łęki przyporowe odprowadzające siły ze sklepień nawy głównej umieszczone są nisko. 31 marca 1252 wymieniono po raz pierwszy parafię św. a 19 listopada 1257 kościół został konsekrowany już pod imieniem św. nie tworząc zamkniętego ambitu. w 1384 kaplica pw. pozbawiona przypór. Wawrzyńca. Elżbiety.. Najświętszej Marii Panny (budowniczy Otto z Nysy). .Pierwszy w tym miejscu kościół.Obecny trójnawowy bazylikowy kościół ufundowany przez Bolesława III powstał od początku XIV wieku w stylu gotyku redukcyjnego. a w 1253 przekazany przez Henryka III krzyżowcom z czerwoną gwiazdą jako kościół klasztorny[1].

Powstał od 1350 jako trójnawowa.KOŚCIÓŁ ŚW. Polskę i niemieckich osadników. św. Niskie. później franciszkański. Wacława . DOROTY WE WROCŁAWIU • Kościół pw. nie przewyższające dachu wieże przylegają do prezbiterium na zakończeniu naw bocznych. Wacław. Ufundowany został dla upamiętnienia porozumienia o prawach do Śląska zawartego między Kazimierzem Wielkim a Karolem IV. pięcioprzęsłowym prezbiterium zakończonym pięciobocznie i przykrytym sklepieniem krzyżowym. Dorota symbolizowali Czechy. Doroty i św. W ukończonej w 1401 nawie głównej wykonano sklepienia gwiaździste. Stanisław i św. Patroni kościoła: św. Stanisława. późnogotycki kościół halowy.pierwotnie klasztorny augustianów-eremitów. a w nawach bocznych sklepienia przeskokowe (każde przęsło otrzymało sklepienie podparte w pięciu wezgłowiach. bardzo wysoka hala z długim. Prezbiterium i nawy nakryte są osobnymi stromymi dachami (do dziś zachowała się średniowieczna więźba dachowa). Prezbiterium ukończono w 1381. . św. św. żebra dzielą je na siedem tarcz).

Kościół nie ma i nigdy nie miał głównej wieży.zakon ten kładł nacisk na śluby ubóstwa. Współczesna gotycka bryła kościoła z czerwonej cegły pochodzi z pierwszej połowy XV wieku. z trzema nawami. położony przy dzisiejszej ulicy Świdnickiej. ale wymagane przez ówczesną regułę rycerskiego zakonu joannitów .kaplicę) pod wezwaniem Bożego Ciała (Corpus Christi). bazylikową. Kościół jest budowlą gotycką. W roku 1320 wspomina się już kościół (zamiennie . a wieża w średniowieczu była oznaką dominacji. W następnych dziesięcioleciach kilkakrotnie jeszcze przebudowywany. co jest rzadkie dla kościołów gotyckich.KOŚCIÓŁ BOŻEGO CIAŁA WE WROCŁAWIU • Kościół Bożego Ciała we Wrocławiu kościół byłego klasztoru joannitów. . Ze sklepieniem gwiaździstym (prezbiterium) i trójpodporowym (nawy boczne). jedna z trzech największych piętnastowiecznych w mieście.

.Anny w stylu barokowym wykonany z drewna w latach 1720-1725. ołtarz św Krzyża z 1740 roku. Olbrzymia nawa środkowa której długość wynosi 76 m dominuje w bryle kościoła. Na dzwonnicy kościelnej znajduje się najstarszy. sakramentarium w stylu gotyku z początku XV wieku. ołtarz św. Jej budowę rozpoczęto w 1311 roku i trwała ona aż do połowy XV wieku. płyty nagrobne z XVI i XVII wieku. Wewnątrz kościoła godne uwagi są późnogotycka chrzcielnica z XVI wieku. Piotra i Pawła [edytuj] Jest to jedna z największych i najbardziej spektakularnych budowli Dolnego Śląska. Kościół ustawiony jest na planie krzyża. Został on ufundowany przez ojca Przedbora z Widawy pod Krakowem.KOŚCIÓŁ ŚW. ołtarz szkaplerzny z 1725 roku. ambona renesansowa z 1592 roku. PIOTRA I PAWŁA W STRZEGOMIU • • Kościół parafialny pw św. stale pracujący dzwon kościelny pochodzący z 1318 roku. a zbudowany jest z granitowego i bazaltowego kamienia łamanego oraz z cegły i piaskowca.

. niegdyś zapewne polichromowanym szczytem ze sterczynami. Elewację południową zdobią trzy wykusze zdobione późnogotycką kamieniarką i nakryte miedzianymi hełmami.RATUSZ WE WROCŁAWIU • Wrocławski ratusz – późnogotycki. aż po wiek XVI. Dwukondygnacyjny korpus na planie wydłużonego prostokąta składa się w rzeczywistości z większej ilości budynków i przybudówek. a pod nim średniowiecznym zegarem. nakryta renesansowym hełmem. Od strony wschodniej ratusz posiada główną elewację z wykuszem kaplicy i bogato zdobionym. Najstarszą częścią ratusza jest dawna izba sądowa wymurowana w wątku romańskim. Znajduje się w niej najstarszy w Polsce dzwon zegarowy z 1368. Budowa ratusza trwała od połowy XIII w. Wieża o łącznej wysokości 67 m. z biegiem czasu połączonych.

RATUSZ W TORUNIU • Ratusz w Toruniu Ratusz należy do wybitniejszych osiągnięć średniowiecznej architektury mieszczańskiej w Europie. gotycki budynek powstały etapami w ciągu XIII i XIV w. miasto otrzymało od wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego przywilej budowyę ratusza.. Powstał wtedy jednopiętrowy ratusz w kształcie czworoboku. Pod koniec XIV w. i odbudowany po zniszczeniach w XVIII w. przebudowany w XVII w. .

KOŚCIOŁY W KRAKOWIE .

stoją cztery posągi Ojców Kościoła: świętych Hieronima. nie wystającym poza obrys korpusu. nad filaretami międzynawowymi. a po przeciwnej stronie. Została ufundowana przez Kazimierza Odnowiciela. Jana Grota i Bodzanty. Drugą katedrę zaczęto budować za Bolesława II Śmiałego. chrobrowska. Do ambitu i naw bocznych przylega wieniec kaplic. Katedrę zbudowano w technice kamienno. Zachowało się z niej nieco więcej niż z pierwszej.KATEDRA NA WAWELU • KATEDRA na Wawelu-Na miejscu obecnego kościoła gotyckiego istniały dwie katedry romańskie.in. We wnętrzu katedry. Leonarda. a dokończył Bolesław III Krzywousty. Biskup krakowski Nanker rozpoczął budowę nowej katedry. dolna część krypty).in.ceglanej. Wacławowi. wzniesionej etapami od roku 1320 do 1346 (prezbiterium z obejściem) oraz od 1346 do 1364 (korpus nawowy). XIV wW katedrze znajduje się też krucyfiks pochodzący z końca XIV w. Ambrożego. sarkofagi królów Polski: Władysława II Jagiełły (zm. Katedrę otaczają trzy wieże. Pozostałości kościoła św. Za ołtarzem widoczne są fragmenty polichromii z II poł. Gereona (m. Najwcześniejsza. krypta św. za rządów biskupów: Nankera. Grzegorza oraz Augustyna. w 1434). m. budowę kontynuował Władysław Herman (od niego jest nazywana "hermanowską"). pierwsza katedra tzw. była poświęcona św. Władysława I Łokietka i Władysława III Warneńczyka. Jest to słynący cudami krzyż świętej królowej Jadwigi. jako trójnawową bazylikę z prostokątnym obejściem i zredukowanym transeptem. Kazimierza III Wielkiego. .

powstałe w roku 1477-1489. późnogotycki ołtarz Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny. We wnętrzu jest wielki. dzieło mistrza Matiasa Heringka. W latach 1290-1300 wzniesiono częściowo na jego fundamentach kościół w stylu gotyckim. późnogotycki hełm wieży północnej.Według Długosza gotycki kościół został ufundowany przez biskupa krakowskiego Iwo Odrowąża w latach 1221-1222 na miejscu drewnianej świątyni. Drewniany. . Obecna bryła jest wynikiem przebudowy kościoła z typu halowego na bazylikowy.KOŚCIÓŁ MARIACKI • Kościół Mariacki. pierwsze i najbardziej znane z dzieł Wita Stwosza. która miała miejsce w latach 1392-1397. Zburzono i wybudowano nowy kościół.

który pozostał do dziś.KOŚCIÓŁ DOMINIKANÓW W KRAKOWIE • KOŚCIÓŁ I KLASZTOR ŚW. Wchodzimy przez neogotycką kruchtę z pięknym gotyckim portalem z ok. Ta romańska budowla służyła pierwotnie jako klasztorny kościółek. 1400 r. Przez atrium trafiamy do refektarza najstarszej części klasztoru wzniesionej w XII w. We wschodnim skrzydle krużganków odnajdujemy wejście do kapitularza z gotyckim portalem z XIV w. zaczęto przebudowywać ówczesny kościół podwyższając prezbiterium i nawę główną. Pod refektarzem znajduje się romańska krypta z przełomu XI-XII. TRÓJCY W KRAKOWIE-Budowę tej gotyckiej świątyni rozpoczęli dominikanie najprawdopodobniej w 1241 r. nadając budowli układ bazylikowy. znajduje się płyta nagrobna Filipa Buonacorsi dzieło Wita Stwosza. . W II połowie XIV w. W prezbiterium.

Kościół Bożego Ciała jest wzniesioną z cegły i kamienia trójnawową budowlą bazylikową. Pierwszy kościół był drewniany. rozpoczęto w 1385. pięcioprzęsłowe prezbiterium zamyka pięć ścian ośmioboku. Budowę nowej. murowanej świątyni. Szczyt fasady dobudowano dopiero ok.. 1500 a dzwonnicę w latach 1566 .w 1340 roku król Kazimierz III Wielki wybudował kościół ku czci Bożego Ciała. Prace powierzono rodzinie Czipserów działającej na terenie Kazimierza.KOŚCIÓŁ BOŻEGO CIAŁA W KRAKOWIE • Kościół Bożego Ciała w Krakowie. Czteroprzęsłowy korpus wybudowany jest w systemie filarowo-przyporowym. .1582. Pod koniec lat 60-tych XIV wieku zmieniono wtedy też koncepcję wyglądu świątyni: pierwotnie planowany korpus halowy (wszystkie nawy równej wysokości). . pozbawioną transeptu. Mikołaj i Jan ukończyli prace w 1405. zastąpiono bazylikowym.

. że miało to miejsce na początku lat czterdziestych. Katarzyny. Konsekracja prezbiterium nastąpiła w 1378 r. jest bazylikowa. KATARZYNY W KRAKOWIE • Kościół św. wobec czego nie wykończono fasady zachodniej. Z kolei korpus nawowy jest tylko czteroprzęsłowy. budowę korpusu nawowego ukończono natomiast dopiero w 1426 r. Świątynia nie posiada wieży (jedynie sygnaturkę). trójnawowa. Dokładna data rozpoczęcia budowy nie jest znana można przyjąć. W prezbiterium zachowało się późnogotyckie.nie wybudowano jednego z zaplanowanych przęseł. . zakończono budowę kaplicy w. oryginalne sklepienie gwieździste. W 1365 r.KOŚCIÓŁ ŚW.Zbudowany został dla zakonu augustianów z fundacji Kazimierza Wielkiego (sprowadził zakonników z Pragi) ok. połowy XIV w. bez transeptu. . Doroty. Pięcioprzęsłowe prezbiterium zakończone jest pięciobocznie.

• .KOŚCIOŁY NMP W TORUNIU • KOŚCIÓŁ NMP W TORUNU. Obecny.rzeźba Chrystusa w grobie z okresu 13801400. Jest to murowana z cegły. 1510-20 . w nawach bocznych cztero-. i 4. Pierwszy kościół z około połowy XIII w. Wnętrze przekryte sklepieniami gwiaździstymi. W kościele zachowała się część gotyckiego wyposażenia wnętrza: drewniane dębowe stalle z początku XV w. ćwierci XIV w. którego kształt nie jest możliwy do dokładnego ustalenia.. czwarty kościół w postaci trójnawowej hali z emporą w nawie północnej powstał w 3. dekorowane motywami maswerkowymi. a w prezbiterium o ośmioramiennymi. Przy jego budowie prawdopodobnie poszerzono prezbiterium do dzisiejszej szerokości przy zachowaniu dotychczasowej. trójnawowa. późnogotycki krucyfiks z ok. Drugi kościół prawdopodobnie jednonawowy z wydłużonym prezbiterium i nieco szerszą nawą. powstał trzeci kościół. W XIV w. w nawie głównej sześcio-. asymetryczna hala bez wieży.

JANA W TORUNIU • ? .KOŚCIÓŁ ŚW.

w latach 1452-66 podwyższono wieżę o 2 kondygnacje.KOŚCIÓŁ MARIAACKI W GDAŃSKU • • Bazylika Mariacka w Gdańsku – kościół pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Początkowo w tym miejscu stał 6przęsłowy kościół o układzie bazylikowym z niską wieżą zbudowany w latach 1343 —ok. Do 1447 ukończono część wschodnią. Pozostałościami po tym pierwotnym kościele są filary korpusu nawowego i 2 najniższe kondygnacje wieży.1379 mistrz murarski Henryk Ungeradin rozpoczął wznoszenie obecnego kościoła. z jego udziałem wzniesiono korpus nawowy. Budowę ostatecznie ukończono po 1496 pod kierunkiem Henryka Haetzla. Od 1485 przy budowie pracował architekt Hans Brandt. . który w latach 14991502 dokonał przesklepienia całego wnętrza. 1360.

Strasburgu i Marburgu oraz artyści wykształce-ni w Nadrenii . znajduje się w Muzeum Narodowym we Wrocławiu Auror nieznany Rzeźbiarz kształcący się we Fry-burgu Bryzgowijskim. piaskowiec. ślady złoceń. Krzyża we Wrocławiu ok.NAGROBEK KSIĘCIA HENRYKA PRAWEGO WE WROCŁAWIU • • • • • • • Pochodzi z kolegiaty św.1300-1320 Mikryt. tempera.

1370-80 na Węgrzech z czerwonego marmuru • szczątki króla umieszczone w nowej trumnie pochowano na powrót w grobowcu fundacji Ludwika Węgierskiego. wykonany ok. .NAGROBEK KAZIMIERZA WIELKIEGO NA WAWELU • nagrobek króla Kazimierza Wielkiego w kształcie tumby z baldachimem.

Powstała ona około 1370 roku .PIETA Z LUBIĄŻA • Pieta znajdująca się obecnie w Muzeum Narodowym we Wrocławiu a pochodząca z Lubiąża.

XIV w. krucyfiks z kościoła Bożego Ciała we Wrocławiu • ozdobą zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie .KRUCYFIKS MISTYCZNY Z KOŚCIOŁA BOŻEGO CIAŁA WE WROCŁAWIU • Krucyfiks Mistyczny z kościoła Bożego Ciała we Wrocławiu • poł.

Elżbiety we Wrocławiu • Obecnie Muzeum narodowe w Warszawie . 1390. Śląsk lub Czechy. opoka polichromowana • Z kościoła św.PIĘKNA MADONNA Z WROCŁAWIA • Piękna Madonna z Wrocławia. ok.

ok.PIETA Z KOŚCIOŁA NMP NA PIASKU • Wrocław. z kościoła Panny Marii na Piasku we Wrocławiu. Muzeum Narodowe . 1400 • Wapień polichromowany i złocony .Rzeźba Pieta. mistrz wrocławski.

przeznaczonemu dla kościoła Św. Barbary we Wrocławiu (1447. Obraz "Matki Boskiej z Dzieciątkiem w komnacie" malarz z pracowni Mistrza Wrocławskiego Poliptyku Świętej Barbary. ok. 1450 . zachowana tylko część środkowa w Muzeum Narodowym w Warszawie) Pochodzenie obrazu nieustalone. BARBARY • Anonimowy malarz zawdzięcza swe imię swemu głównemu dziełu: POLPITYKOWI ŚW. BARBARY.OŁTARZ ŚWIĘTEJ BARBARY Z KOŚCIOŁA ŚW.

WIT STWOSZ OŁTARZ MARIACKI • Ołtarz Mariacki w Krakowie to inaczej Ołtarz zaśnięcia NMP .nastawa ołtarzowa wykonana w latach 1477-89 .

WIT STWOSZ KRUCYFIKS SLACKERA • KRUCYFIKS zamówiony u Wita Stwosza przez mincerza królewskiego Henryka Slackera (ok. 1491). Zarówno krzyż, jak i postać Chrystusa zostały wykonane w jednym bloku wapienia.

WIT STWOSZ NAGROBEK KAZIMIERZA JAGIELOŃCZYKA

• NAGROBEK KAZIMIERZA JAGIELLOŃCZYKA (1492, kaplica Świętokrzyska w katedrze krakowskiej) autor Wit Stwosz

TRON ŁASKI ZE ŚWIERZAWY
• obraz na desce Tron Łaski ucznia Mistrza z Koszatek • Muzeum Narodowe we Wrocławiu • sprzed 1350 r.

Symbole ewangelistów .

Krzyż grecki Krzyż łaciński Krzyż jerozolimski Krzyż papieski Krzyż patriarchalny Krzyż prawosławny Krzyż św. Andrzeja Krzyż Nerona .

Ojciec Kościoła. oczy nabite na sztylet. Św.skrzyżowane świece. figa. Św. Św.grabie 18. rana na nodze. Św. Św. Łucja . Św.gołąb na księdze. 7. Maria Magdalena .6.piersi na tacy lub w szczypcach. 8. z pękiem kwiatów lub jednym kwiatem.skrzydlaty ze smokiem 29.ucięta głowa.pies. Wit .Dominikanka z koroną cierniową. Św.Maczuga.z barankiem 2 korony.miecz i koło 11. 4. Otylia . 20. 14.powój z kiszkami 7. 10. szyja przeszyta mieczem.. Św. 25. Św. Św. Erazm .piła 12.strój biskupa. zastępowany jest przez Św. Św.wół 4.diabeł 5. Katarzyna Sieneńska . Antoni Padewski . pszczoły.strzały 39.5 gwiazd.szaty mnicha.Proporzec albo kij 5. Św. Cyriak .strzały 37. Św.różaniec. krucyfiks.Dziecię Jezus na barkach 12. Św. Św.kogut. Katarzyna . Św.gwoździe lub ręce przygwożdżone do głowy. Wojciech .smok na łańcuchu. 38. krzyż T. Św. 40. Barbara . Św. Elżbieta z Turyngii .orzeł.papież z hostią 3. Zawsze z krzyżem. Św. 8. Mateusz .kajdany. Pawła. Św. Św. Św.płaszcz gronostajowy 16. Św. Św. kielich z wężem. występuje w grupie ukrzyżowania 6. Św. Maciej (z toporem) wybrany na miejsce Judasza. Roch . strój księdza . 32. lilia. Błażej . Marek . Św.młoteczek cyzelatorski 12. 4. płomienie.jeleń 8. Św. Jakub Młodszy . Florian . Izydor .bułki. wiosło. Krzysztof .klęczy przed Dzieciątkiem 21. Św. Św. Feliks . stuła. Jan . Augustyn . 22.strój diakona. Św.mniszka z monstrancją 35. Mikołaj . 14. 6.na koniu z płaszczem i żebrakiem 26. jabłko królewskie 31. biret. 10. Dorota . 34. 15. czasem zamiast piersi . Św.lew 3. Św. Jan Chrzciciel . Św. Św. Św.pajęczyna. Św. Pastorał z krzyżem greckim (+) . Scholastyka . z barankiem. Jerzy . 36. Tomasz .kapelusz kardynalski. Św. Eustachy . Bartłomiej . Antoniego (laska kątowa T) 11. Krystyn . kocioł.kątownik lub włócznia 13. Agaton . Św. Agata .trzyma koronę.korona cierniowa lub krzyż 2. 3 złote kule. nóż.szczypce z zębem. Ojciec Kościoła. Stanisław . Św. Jan Nepomucen .bez brody. Św. Św.kątownik. Paweł . Św. lew. pająk. kielich i Komunia 3. Wincenty . Jakub Starszy . 11. Symbole Ewangelistów: 1. Św. Antoni .wieża. Św.krata strój diakona. Eligiusz . 27. franciszkanin. Św. Idzi .nożyce. księga.zakonnica. Ojciec Kościoła. Kajetan z Tieny . Św. cierń.w skórze. 30. Ojciec Kościoła.strój biskupa. Agnieszka . 17.pojemniczek na perfumy.człowiek 2. Św. Sebastian .z koszyczkiem. Pantaleon .Krzyż Św. Gertruda .ukośny krzyż 2. kamienie. Św. aniołek szepcze do ucha. Łukasz . Michał Archanioł . Salomea. Andrzej ..miecz 9. Juda Tadeusz . Św.czarnoskóry rycerz 28.Inni Święci : ATRYBUTY ŚWIĘTYCH Apostołowie: 1. 9. miecz. Św. Leonard . żebrak 13. Św. Apolonia . topór. Św. Występuje w Sądzie Ostatecznym 19. Ambroży. Małgorzata . Hieronim . 7.szewc 23. Grzegorz Wielki. Św. Świętych Wspomożycieli: 1.strój biskupa. Św.1 lub 2 klucze. 9. 33.oficer rzymski w zbroi gaszący wodą z szaflika pożar. 5. 4. Anastazja . Św. Św.łania.Zdarta skóra. halabarda. kapelusz z muszlą. Wawrzyniec . Św. Szymon .strój biskupa . Jan . wskrzeszony Piotrowin. Mateusz .Dzieciątko Jezus na ramieniu. W przedstawieniach występuje bardzo rzadko.smok 10.oczy na talerzu.palma i księga. 24. 41.strój pielgrzymi. Norbert . Marcin . Piotr . Dionizy . świnka.biskup 2. Maurycy . 13. Ryta . Urszula . Św. 1. Filip .komża . broda Rumcajsa 3.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful