P. 1
Teoretyzowanie komunikacji

Teoretyzowanie komunikacji

|Views: 578|Likes:
The book contributes to the debate over the issue of the disciplinary status of Communication Studies, which theorizes the Communication Practice. The author attempts to develop an original stance which may be the first step towards the creation of an autonomous Communication Discipline. The work may be also considered a proxy dialogue with Robert T. Craig and his concept of placing the research of communication within the framework of a practical discipline. The attempt to indicate what conditions would enable the Communication Studies to become autonomous is based on the assumption that the studies may only become an independent academic discipline when their basic research subject (i.e. the process of communication) is constituted outside the existing fields of science – when a communication ontology is specified. It requires a redefinition of the research perspective and a modification of the understanding of the relation between theory and practice. Therefore the treatise is mainly concerned with two issues: 1) communication understood as an activity specific to people; 2) considerations over the relative process – discipline of communication – regarded as one of the practical disciplines. In other words, the subject of the work is not the communication process itself, but the system of its scrutiny, a somewhat autonomous discipline, which provides a framework for theorizing the Communication Process (understood as a form of social practice). Such assumptions entail three main aims of the work. They include: 1) displaying the historical and cultural sources of the contemporary approaches to the notion of communication; 2) presentation of the theoretical concepts of Robert T. Craig as a means of dealing with the “lack of communication between the theorists of communication” – metatheory of communication research as a philosophical-methodological foundation of the discipline of communication; 3) demonstrating the philosophical implications stemming from assuming the communication studies to be a practical discipline. The book is not an attempt to delineate and categorize any forms of theorizing of the communication process. It is an endeavour to indicate such a way of conducting research of the relative subject which would serve “a purpose”. The first chapter is devoted to the cultural and historical sources of the contemporary approaches to the notion of communication. It deals with the issues which mainly concern our understanding of the process of communication as an activity specific to people. The chapter focuses on the development and the origin of our understanding of the communication processes and presents two basic approaches towards them: the transmission and the constitutive one. This part of the treatise also contains a presentation of the work’s assumptions and defines its scope. The author uses the Shannon-Weaver transmission model to show that the research of the process of communications may not be limited to the category of transmission, which nevertheless may not be discarded altogether. Its limits need to be overcome while the model should be included in the constitutive approach. In this context it introduces the understanding of the process of communication as a kind of a practice – in its social and individual aspect. The second chapter is devoted to the deliberations over the disciplinary status of the communication studies and presents tentative terminology which may help to constrain the “terminological chaos” found in communication research. Additionally, the main research perspectives of the communication studies are reconstructed on the basis of the work of Juergen Habermas and Arthur P. Bochner. The third chapter begins with a presentation of the origin of the differentiation between practical and theoretical disciplines as well as the sources of the American researcher’s concepts. The introduction of the terminology developed by Thomas Kuhn and transposed to humanities is used to describe what
The book contributes to the debate over the issue of the disciplinary status of Communication Studies, which theorizes the Communication Practice. The author attempts to develop an original stance which may be the first step towards the creation of an autonomous Communication Discipline. The work may be also considered a proxy dialogue with Robert T. Craig and his concept of placing the research of communication within the framework of a practical discipline. The attempt to indicate what conditions would enable the Communication Studies to become autonomous is based on the assumption that the studies may only become an independent academic discipline when their basic research subject (i.e. the process of communication) is constituted outside the existing fields of science – when a communication ontology is specified. It requires a redefinition of the research perspective and a modification of the understanding of the relation between theory and practice. Therefore the treatise is mainly concerned with two issues: 1) communication understood as an activity specific to people; 2) considerations over the relative process – discipline of communication – regarded as one of the practical disciplines. In other words, the subject of the work is not the communication process itself, but the system of its scrutiny, a somewhat autonomous discipline, which provides a framework for theorizing the Communication Process (understood as a form of social practice). Such assumptions entail three main aims of the work. They include: 1) displaying the historical and cultural sources of the contemporary approaches to the notion of communication; 2) presentation of the theoretical concepts of Robert T. Craig as a means of dealing with the “lack of communication between the theorists of communication” – metatheory of communication research as a philosophical-methodological foundation of the discipline of communication; 3) demonstrating the philosophical implications stemming from assuming the communication studies to be a practical discipline. The book is not an attempt to delineate and categorize any forms of theorizing of the communication process. It is an endeavour to indicate such a way of conducting research of the relative subject which would serve “a purpose”. The first chapter is devoted to the cultural and historical sources of the contemporary approaches to the notion of communication. It deals with the issues which mainly concern our understanding of the process of communication as an activity specific to people. The chapter focuses on the development and the origin of our understanding of the communication processes and presents two basic approaches towards them: the transmission and the constitutive one. This part of the treatise also contains a presentation of the work’s assumptions and defines its scope. The author uses the Shannon-Weaver transmission model to show that the research of the process of communications may not be limited to the category of transmission, which nevertheless may not be discarded altogether. Its limits need to be overcome while the model should be included in the constitutive approach. In this context it introduces the understanding of the process of communication as a kind of a practice – in its social and individual aspect. The second chapter is devoted to the deliberations over the disciplinary status of the communication studies and presents tentative terminology which may help to constrain the “terminological chaos” found in communication research. Additionally, the main research perspectives of the communication studies are reconstructed on the basis of the work of Juergen Habermas and Arthur P. Bochner. The third chapter begins with a presentation of the origin of the differentiation between practical and theoretical disciplines as well as the sources of the American researcher’s concepts. The introduction of the terminology developed by Thomas Kuhn and transposed to humanities is used to describe what

More info:

Published by: Emanuel Kulczycki on Mar 09, 2012
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial No-derivs

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/06/2013

pdf

text

original

Droga krytyczno -dedukcyjna jest zagadnieniem, skupiającym najważniejsze
zadania, stojące przed dyscypliną komunikacji, w ramach której ma być teore-
tyzowana praktyka komunikacyjna. W dwóch pierwszych rozdziałach anali-
zowane były problemy, które „nękają” badaczy komunikacji i nie pozwalają im
osiągnąć konsensusu w odniesieniu do statusu dyscyplinarnego własnej refeksji.
Analiza tej drogi ukonstytuowania dziedziny badawczej poprzez rekonstrukcję
istniejących już teorii komunikacji jest czwartym wskazywanym zagadnieniem,
powstałym z zestawienia warunków stawianych przez Craiga teoretyzowaniu
komunikacji oraz pytań, które powinny być postawione przed realizacją takiego
przedsięwzięcia.

Poradzenie sobie z różnymi stanowiskami teoretycznymi na gruncie studiów
nad komunikacją nie jest zadaniem łatwym i na pewno nie powinno polegać na
próbie skonstruowania unifkacyjnej teorii komunikacji. Oznacza to, iż nie sposób
wskazać, na gruncie stanowiska uznającego multidyscyplinarność tzw. nauki
o komunikacji, na dziedzinę badawczą dyscypliny komunikacji, czyli na zbiór
teorii badających różne aspekty praktyk komunikacyjnych. Jeżeli patrzymy na
refeksję nad procesem komunikacji pod takim kątem, wówczas należy zgodzić
się z Craigiem, iż „teoria komunikacji jako możliwa do zidentyfkowania dziedzi-
na badawcza jeszcze nie istnieje” (Craig, 1999a, s. 119), a patrząc dodatkowo na
problemy z defniowaniem procesu komunikacji oraz na niewspółmierność różno-
rakich ujęć, również konkluzja, iż teoria (teorie) komunikacji nie może jeszcze
stanowić koherentnej dziedziny badawczej, wydaje się zasadna.

154

Rozdział IV

W kontekście rozważań nad komunikacją jako dyscypliną praktyczną, amery-
kański badacz komunikacji uważa, iż warunkiem zaistnienia koherentnej dziedzi-
ny badawczej jest uznanie, że praktyka komunikacyjna to istotne pojęcie służące
do dyskursu reflektywnego oraz że różne tradycje teorii komunikacji prowa-
dzące proces teoretyzowania praktyki w różny sposób („różnymi słownikami”)
są w stanie w projektowanej dziedzinie badawczej odnaleźć forum, na którym
będzie mógł być uprawiany metateoretyczny dyskurs nad rolą praktyk komuni-
kacyjnych w społeczeństwie.
Dlatego też dziedziny badawczej dyscypliny komunikacji nie należy postrze-
gać jako unifkacyjnej teorii, ale jako dialogiczno -dialektyczną macierz dyscy-
plinarną (dialogiczno -dialektyczną koherencję) rozumianą jako zbiór założeń,
które mogą doprowadzić do owocnej argumentacji pomiędzy różnymi tradycja-
mi teorii komunikacji. Macierz dyscyplinarna dyscypliny komunikacji może być
rozwijana, zdaniem Craiga, za pomocą jej składników: 1) modelu konstytutyw-
nego jako metamodelu komunikacji oraz 2) założenia, iż teoria komunikacji jest
metadyskursem.

Należy dookreślić znaczenie rekonstrukcji teorii komunikacji jako
dialogiczno -dialektycznej koherencji w odniesieniu do dyscypliny komunikacji,
a dokładniej macierzy dyscyplinarnej. W pracy zostały wyróżnione podstawo-
we składniki każdej macierzy: 1) symboliczne uogólnienie, służące również za
defnicje; 2) „metafzyczne części paradygmatów” – w odniesieniu do dyscypliny
komunikacji analizowane tutaj jako ontologia komunikacji; 3) wartości związane
z teorią i praktyką oraz 4) wzorce, czyli modelowe przykłady rozwiązań łami-
główek (w przypadku dyscypliny komunikacji były nimi retoryka i metodologia).
Macierz dyscyplinarna na gruncie humanistyki musi być rozumiana zgoła
inaczej niż tak, jak widział to Kuhn w odniesieniu do nauk fzycznych. Podkreśla-
łem już, iż refeksja humanistyczna przyjęła aparat pojęciowy Kuhna, redefniując
go na własny użytek. Tak też, można sądzić, czyni Craig, posługując się odno-
śnym pojęciem. W całym projekcie amerykańskiego badacza można wyróżnić
zarówno wzorce (pojawiające się explicite), jak i wartości oraz, do pewnego stop-
nia, metafzyczne części paradygmatów – które jednakże należało zrekonstruować
z całości rozważań autora.
To, czego powinna dokonać droga krytyczno -dedukcyjna, służyć ma ukon-
stytuowaniu dziedziny badawczej jako dialogiczno -dialektycznej koherencji.
Można wskazać, iż konstruowanie dziedziny oparte na metamodelu konstytutyw-
nym oraz pojęciu metadyskursu i prowadzące ostatecznie do wskazania siedmiu
tradycji teorii komunikacji (które postrzegane są jako praktyki teoretyzowania
komunikacji dostarczające „różnych słowników”) odpowiada składnikom macie-
rzy dyscyplinarnej, takim jak symboliczne uogólnienia oraz metafzyczne części
paradygmatów. Tradycje teorii komunikacji traktowane jako dziedzina badawcza
dostarczać mają, oprócz forum, na którym może dojść do owocnej argumentacji,
sposobów defniowania i postrzegania procesu komunikacji, które będą mogły

155

2.2. Dwa flary drogi krytyczno -dedukcyjnej

wejść ze sobą w dialog (dialogiczność owej koherencji) oraz, wyrastając z prakty-
ki, wciąż będą się odnosiły dialektycznie do dwóch biegunów kontinuum Teorii-
-Praktyki (dialektyczność koherencji).
W ramach dialogiczno -dialektycznej koherencji ma mieć miejsce „konceptuali-
zowanie już istniejących teorii – włączając w to zarówno naukowe, jak i flozofcz-
ne teorie – w terminach ich praktycznych aplikacji oraz stosując je do konkretnych
problemów komunikacyjnych” (Craig, Muller, 2007b, s. xii). Dlatego też prócz
drogi krytyczno -indukcyjnej, w której teorie są konstruowane już z perspekty-
wy praktycznej, należy, zdaniem Craiga, podjąć się zrekonstruowania różnych
teorii komunikacji w procesie konstruowania dziedziny badawczej – wynika to
z praktycznej użyteczności teorii z różnych tradycji oraz z przyjmowanego przez
amerykańskiego badacza założenia, iż nie można stworzyć unifkacyjnej teorii,
która rozwiązywałaby naraz wszystkie skonstruowane komunikacyjne problemy.
Dodajmy jeszcze, iż dialogiczno -dialektyczna koherencja nie tyle ma służyć
rozwiązywaniu problemów, co nakierowywaniu naszej praxis w ramach tworzo-
nej teorii praktycznej. Dziedzina badawcza dyscypliny komunikacji postrzegana
jest jako teoria, gdyż stanowi to rodzaj metadyskursu, który (zgodnie z założeniem
o kontinuum Teorii -Praktyki) posługuje się nie tylko argumentami praktycznymi,
czyli stosowanymi np. na poziomie potoczności.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->