Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej – najczęstsza przyczyna zespołu bolesnego barku

179

Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej – najczęstsza przyczyna zespołu bolesnego barku
KAROL SZYLUK, ANDRZEJ JASIŃSKI, BOGDAN KOCZY, WOJCIECH WIDUCHOWSKI, JERZY WIDUCHOWSKI
Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej w Piekarach Śląskich, Oddział VI Chirurgii Rekonstrukcyjnej Ręki, kierownik Oddziału: dr med. A. Jasiński

Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej – najczęstsza przyczyna zespołu bolesnego barku Szyluk K., Jasiński A., Koczy B., Widuchowski W., Widuchowski J. Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej w Piekarach Śląskich, Oddział VI Chirurgii Rekonstrukcyjnej Ręki, e-mail: karol.szyluk1@neostrada.pl Dolegliwości bólowe okolicy barku są częstym powodem wizyt u lekarza. Postęp wiedzy na temat budowy i biomechaniki barku pozwala, w oparciu o szczegółowe badanie, na precyzyjną lokalizację przyczyn dolegliwości. Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej (ZCPP) jest najczęstszą przyczyną bólów i ograniczenia funkcji okolicy barku. W wyniku źle rozpoznanego i leczonego ZCPP może dojść do poważnych uszkodzeń struktur znajdujących się w świetle przestrzeni podbarkowej, w tym pierścienia mięśni rotatorów, które wraz z mięśniem naramiennym odpowiedzialne są za ruchy kończyny górnej w stawie ramiennym. Bagatelizowanie problemu może doprowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń skutkujących silnymi bólami i znacznym ograniczeniem zakresu ruchomości części wolnej kończyny górnej. Słowa kluczowe: bark, wyrostek barkowy, staw barkowo-obojczykowy Pol. Merk. Lek., 2008, XXV, 146, 179

Subacromial impingement syndrome – most frequent reason of the painful shoulder syndrome Szyluk K., Jasiński A., Koczy B., Widuchowski W., Widuchowski J. Independent Public Provincial Hospital of Traumatic Surgery, Piekary Śląskie, Poland, VI Department of Reconstructive Hand Surgery, e-mail: karol.szyluk1@neostrada.pl Painful shoulder syndrome is a frequent cause of visit at physician. The development of knowledge about the anatomy and biomechanics of the shoulder allows, based on detailed examination, to precise localization of the shoulder dysfunction. Subacromial impingement syndrome is the most common cause of pain as well as of limited motion of the shoulder region. Misdiagnosis and mistreatment can lead to serious damage of the structures placed in the subacromial space including the rotator cuff, which along with the deltoid are responsible for movements of the upper limb in the shoulder joint. If not taken seriously, the problem can cause irreversible damages which will result in pain and limitations of upper limb movements.

Key words: shoulder, acromion, acromioclavicular joint Pol. Merk. Lek., 2008, XXV, 146, 179

Przestrzeń podbarkowa jest integralną częścią barku, ograniczoną od góry wyrostkiem barkowym, więzadłem kruczobarkowym oraz stawem barkowo-obojczykowym, od dołu zaś górną powierzchnią guzka większego kości ramiennej. Zespołem ciasnoty przestrzeni podbarkowej (ZCPP) nazywa się dysfunkcję barku spowodowaną przewlekłym uciskiem struktur znajdujących się w świetle przestrzeni podbarkowej: kaletki podbarkowej, pierścienia rotatorów, ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego. Przyczyną ucisku jest zmniejszenie wymiarów przestrzeni podbarkowej lub zwiększenie ciśnienia w jej świetle [2, 5, 24, 26, 32]. Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej jest obecnie często rozpoznawaną przyczyną dolegliwości bólowych w okolicy barku. Szacuje się, że około 40-60% bólów barku spowodowanych jest ZCPP. Pierwsze dostępne na łamach piśmiennictwa doniesienia, próbujące wyjaśnić mechanizm powstawania dolegliwości, to prace Meyera z 1931 r. Przedstawił on teorię, według której przyczyną wystąpienia choroby jest zmniejszenie odległości pomiędzy wyrostkiem barkowym a guzkiem większym kości ramiennej. Kierując się podobnymi przesłankami, inni autorzy w leczeniu operacyjnym ZCPP wykonywali akromiotomię (całkowite wycięcie wyrostka barkowego), jednak wykorzystywanie tej metody nie przynosiło dobrych wyników [1, 2, 21, 22, 34, 35]. Po 40 latach od doniesień Mayera, w 1972 r. Neer dowiódł, że za ucisk struktur zawartych w przestrzeni podbarkowej odpowiedzialna jest nie tylko budowa wyrostka barkowego, ale również zmiany morfologii: więzadła kruczo-barkowego, stawu barkowo-obojczykowego i dalszego końca

obojczyka. Zachęcające wyniki plastyki przestrzeni podbarkowej, wykonywanej metodą Neera, potwierdziły zasadność jego koncepcji. Neer jest również autorem podziału ZCPP na trzy stopnie. · Stopień I charakteryzuje się występowaniem odwracalnych zmian zapalnych kaletki podbarkowej i pierścienia rotatorów, podatnych na leczenie zachowawcze, dotyczy chorych poniżej 25 roku życia · Stopień II to zmiany o charakterze nieodwracalnym, np. zwłóknienie mięśni rotatorów bez cech ich rozerwania; II stadium choroby stwierdza się najczęściej w przedziale wiekowym pomiędzy 25 a 40 rokiem życia. · Stopień III charakteryzuje się częściowym lub całkowitym uszkodzeniem (rozerwaniem) mięśni wchodzących w skład pierścienia rotatorów; najczęściej dotyczy chorych po 40 roku życia [13, 21, 22, 25]. W połowie lat 80. ubiegłego stulecia pojawiły się pierwsze doniesienia o dobrych wynikach leczenia ZCPP metodą artroskopową. Za sprawą zachęcających doniesień Ellmana i innych autorów metoda artroskopowa jest obecnie coraz częściej wykorzystywana w leczeniu operacyjnym ZCPP [2, 11, 29]. Zespół bolesnego barku jest często spotykanym rozpoznaniem. Niestety rzadko na skierowaniach, kartach wypisowych i innych formach dokumentacji medycznej spotyka się bardziej precyzyjne rozpoznania opisujące rzeczywistą przyczynę dolegliwości bólowych okolicy barku. Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej jest częstą przyczyną bólów barku, jego złe lub zbyt późne rozpoznanie oraz nieodpowiednie leczenie może prowadzić do poważnego upośledzenia funkcji kończyny górnej.

Burns i Whiple wykazali. Do najczęściej stwierdzanych przyczyn pierwotnych. 10. 27]. nazwy: staw ramienny lub staw ramienno-łopatkowy. Rotatory wspólnie z mięśniem naramiennym odpowiadają za ruchy w stawie ramiennym [2. Więzadło kruczo-barkowe. – neuropatie. jest 1/3 przednia dolnej powierzchni wyrostka barkowego i więzadło kruczo-barkowe [2. 20]. 26]. że w takich przypadkach dochodzi do migracji głowy kości ramiennej ku górze w wyniku niewydolności pierścienia rotatorów spowodowanej zmianami degeneracyjnymi i ich rozciągnięciem. i Kessela z 1977 r. Otwór przedni wypełnia mostek. pierścień rotatorów oraz ścięgno głowy długiej mięśnia dwugłowego. 20. Neer udowodnił. 10. a końcowe na guzku większym kości ramiennej. Kształt wyrostka barkowego. zmiany zwyrodnieniowe stawu barkowo-obojczykowego. Kaletka ułatwia przesuwanie się mięśni rotatorów w przestrzeni podbarkowej. niekiedy nazywana stawem. 12. co z kolei wywołuje zwiększenie ciśnienia w przestrzeni podbarkowej. Badania przeprowadzone przez Nirschla wykazały. przeciążenie mięśni rotatorów. doprowadzając do zmian degeneracyjnych najczęściej w obrębie przyczepu mięśnia nadgrzebieniowego [14. że największy ucisk na kaletkę występuje w momencie zgięcia i rotacji wewnętrznej kończyny górnej. Typy budowy wyrostka barkowego: I – płaski. 1). 7. II – zakrzywiony. więzadłem kruczo-barkowym.. osłabienie siły mięśniowej. Celem pracy było przedstawienie wiedzy dostępnej na łamach piśmiennictwa na temat etiologii. · wtórne: – nawrotowa niestabilność stawu ramiennego. Pierścień rotatorów jest grupą czterech mięśni mających swoje przyczepy początkowe na powierzchni łopatki. 12]. zalicza się: kształt wyrostka barkowego. ponieważ takiego stawu nie ma. zmiany zwyrodnieniowe dolnej powierzchni wyrostka barkowego. w której najczęściej dochodzi do konfliktu. 34. 5. III – haczykowaty Fig. I II III Ryc. 11. Obecnie jest to teoria powszechnie akceptowana [10. Osłabienie siły mięśniowej występuje u osób wykonujących pracę wymagającą długotrwałego trzymania kończyn górnych ponad głową.180 K. Zawartość przestrzeni podbarkowej to: kaletka podbarkowa. Przestrzeń podbarkowa jest ograniczona od góry wyrostkiem barkowym. 16. 3. a III typem wyrostka barkowego [2. że typ wyrostka barkowego jest czynnikiem ryzyka wystąpienia zespołu ciasnoty podbarkowej. Obaj autorzy potwierdzili odnotowaną przez Neera koincydencję pomiędzy wystąpieniem ZCPP. . zakrzywiony – typ II i haczykowaty – typ III – objawy choroby rozwijają się najczęściej u chorych z wyrostkiem haczykowatym (ryc. 10. Zmiany zwyrodnieniowe dolnej powierzchni wyrostka barkowego. 28. Newralgiczną okolicą. co powoduje jej podrażnienie i może prowadzić do stanów zapalnych kaletki i uszkodzenia rotatorów [2. a kostno-stawowym sklepieniem przestrzeni podbarkowej oraz więzadłem kruczo-barkowym – narażona jest na ciągłe powtarzające się urazy. ANATOMIA I PATOGENEZA Bark jest okolicą anatomiczną. podgrzebieniowy. ale stłuczenie lub zwichnięcie stawu ramiennego lub ramienno-łopatkowego. Obręcz kończyny górnej jest otwarta zarówno z przodu. 21. 4. Pierwsze doniesienia na temat udziału w etiologii ZCPP zmian zwyrodnieniowych w obrębie stawu barkowoobojczykowego to doniesienia Neera z 1972 r. zgodnie z mianownictwem anatomicznym. 22. W wyniku zmniejszenia odległości pomiędzy guzkiem większym kości ramiennej a wyrostkiem barkowym. Zapalenie kaletki podbarkowej. 1. 1. Szyluk i wsp. Najczęściej są to wyrośla kostne zlokalizowane w bocznej części wyrostka barkowego [15. Wyjątkowo duży zakres ruchomości części wolnej kończyny górnej jest wypadkową ruchów w stawach: mostkowoobojczykowym. Do przyczyn niezwiązanych z dysfunkcją tkanek miękkich tworzących zawartość przestrzeni podbarkowej zalicza się: zapalenie kaletki podbarkowej. 32]. ramienno-łopatkowym. III – hooked ETIOLOGIA Przyczyny wystąpienia zespołu ciasnoty przestrzeni podbarkowej dzieli się na: · pierwotne: – związane z zaburzeniami anatomii struktur ograniczających przestrzeń podbarkową. jak i z tyłu. W 1972 r. stawem barkowo-obojczykowym. 32]. Część autorów uważa. 13. – związane z dysfunkcją tkanek miękkich tworzących zawartość przestrzeni podbarkowej [2. stawem nie jest. Uszkodzenie kaletki oraz pierścienia rotatorów jest najczęstszą przyczyną wystąpienia dolegliwości. – wady postawy [2. zaś otwór tylny jest wolną przestrzenią pomiędzy brzegami przyśrodkowymi łopatek. 9. 30]. II – curved. Przewlekłe drażnienie kaletki podbarkowej doprowadza do stanu zapalnego. pierścień rotatorów odpowiada za ruchy w stawie ramiennym. Jak wynika z przedstawionej anatomii. 36]. Migracja głowy kości ramiennej ku górze prowadzi do zmniejszenia przestrzeni podbarkowej [10. Często spotykane określenie „staw barkowy” nie jest zasadne. 10. rozpoznania i leczenia zespołu ciasnoty podbarkowej w kontekście własnych doświadczeń. od dołu zaś górną powierzchnią guzka większego kości ramiennej. 33]. Podobnie przestrzeń podbarkowa. łopatkowo-żebrowym oraz w przestrzeni podbarkowej [5. I tak z trzech typów wyrostka opisanych przez Neera – prosty – typ I. Przyczyną wystąpienia dolegliwości są zmiany zwyrodnieniowe powstałe w wyniku długotrwałego przeciążenia i napięcia mięśnia nadgrzebieniowego. W tym miejscu autorzy pracy chcą zwrócić szczególną uwagę na terminologię. więzadło kruczo-barkowe. choć funkcjonalnie pełni jego rolę. 18. Zamiast potocznie używanego określenia „staw barkowy” należy stosować. Jako pierwszy różne typy budowy wyrostka barkowego opisał Goldthwalt w 1909 r. że główną przyczyną zespołu ciasnoty podbarkowej jest przewlekłe drażnienie kaletki podbarkowej przez więzadło kruczo-barkowe. Podobnie badania przeprowadzone przez Bigilianiego i Toiromena wykazały istotną zależność pomiędzy wystąpieniem ZCPP. której zrąb tworzą kości obręczy kończyny górnej oraz koniec bliższy kości ramiennej. Types of acromion: I – flat. a typem wyrostka barkowego. 34]. 17]. 22. Są to mięśnie: nadgrzebieniowy. Zmiany zwyrodnieniowe stawu barkowo-obojczykowego. Zmiany te występują najczęściej pod postacią wyrośli kostnych okolicy stawu penetrujących do przestrzeni podbarkowej. obojczykowo-barkowym. stawem barkowo-obojczykowym i więzadłem kruczo-barkowym. podłopatkowy i obły mniejszy. związanych z zaburzeniami anatomii. Tak więc nie ma stłuczenia czy zwichnięcia stawu barkowego. Położona w newralgicznym miejscu pomiędzy rotatorami – strukturami poruszającymi się. kaletka i mięśnie tworzące pierścień rotatorów ulegają uszkodzeniu w wyniku tarcia o wymienione struktury kostne i więzadło kruczo-barkowe.

Neers test II I II III Ryc. Autorzy pracy chcą zwrócić szczególną uwagę na dokładne odnotowanie podczas przeprowadzania wywiadów: wieku chorego (ZCPP najczęściej występuje po 40 roku życia). 6. narażonych na częste urazy okolicy barku. Apleys test Leczenie zachowawcze.).Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej – najczęstsza przyczyna zespołu bolesnego barku 181 Przeciążenie mięśni rotatorów najczęściej występuje u młodych aktywnych osób intensywnie uprawiających sport. 2. 5. Przyczyną dolegliwości jest stan zapalny kaletki podbarkowej [10. I Ryc. B – Y view. 34. Nasilenie dolegliwości często występuje w nocy. B – Y. Według większości autorów leczenie ZCPP powinno się zacząć od leczenia zachowawczego. przebytych urazów. C – axis view Ryc. 3. bocznej (Y) i osiowej (ryc. wskazane jest wykonanie badania z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego [2. Ustąpienie dolegliwości podczas ponownego wykonywania testu po podaniu środka znieczulającego dodatkowo potwierdza diagnozę. . – Apleya (ryc. Ryc. 26]. 5. Zdaniem autorów. 22].test interpretuje się jako dodatni w przypadku wystąpienia dolegliwości bólowych. 3. pozwalają na różnicowanie dolegliwości. 36]. Ludingtons test W celu poszerzenia diagnostyki przydatna jest również tomografia komputerowa z rekonstrukcją trójwymiarową.) – badany unosi kończyny wbrew oporowi badającego. LECZENIE Ryc. ROZPOZNANIE Podczas przeprowadzania wywiadów lekarskich chorzy skarżą się na bóle przednio-bocznej okolicy barku. np. Test Neera Fig. X-ray Picture: A – PA view. Test Joba Fig. U chorych przed 40. Badaniem fizykalnym stwierdza się bolesny łuk czynnego odwodzenia w zakresie od 70° do 120°. wynik testu jest dodatni. Ponadto. 34]. 24. z tendinitis calcarea pozwalają też ustalić część przyczyn powodujących chorobę: typ wyrostka barkowego. podczas wykonywania testu Neera bardzo przydatne jest przeprowadzenie go po raz drugi po uprzednim podaniu do stawu barkowo-obojczykowego lignokainy (w celu weryfikacji wyniku testu). chorzy podają. 14. na przebyte urazy okolicy barku oraz na charakter dolegliwości bólowych.) – chory w pozycji stojącej. 28. 4. C – osiowej Fig. Zdjęcia rentgenowskie w projekcjach: A – P-A. rokiem życia należy zawsze zebrać wywiad odnośnie: aktywności sportowej. – Joba (ryc. 2. 6.) – badany proszony jest o dotknięcie palcem wskazującym kąta łopatki. jedną ręką stabilizuje obręcz barkową. Występuje także bolesność palpacyjna w rzucie stawu barkowo-obojczykowego. 6. 2. rodzaju wykonywanej pracy. 6. jeśli ruch ten powoduje ból. 3. Jobs test Badania dodatkowe Zdjęcia rentgenowskie (rtg) w trzech projekcjach przedniotylnej (P-A). Na podstawie doświadczeń własnych. Test Apleya Fig. 4. dolegliwości najczęściej ulegają zaostrzeniu w nocy.) – badany w pozycji siedzącej splata ręce za szyją – wystąpienie dolegliwości bólowych interpretuje się jako wynik dodatni. Wystąpienie dolegliwości bólowych świadczy o uszkodzeniu mięśnia nadgrzebieniowego [2. 15. 22. 5. Ponadto stwierdza się dodatnie testy: – Neera (ryc. lekarz za plecami badanego. – Ludingtona (ryc. zmiany zwyrodnieniowe stawu barkowoobojczykowego. że nie mogą spać na boku. 6. drugą ręką wykonuje energiczne zgięcie i przywiedzenie badanej kończyny . Chorzy zgłaszają również dolegliwości bólowe podczas odwodzenia kończyny i zmniejszenie siły mięśniowej [2. Test Ludingtona Fig. 4. w celu dokładnego zobrazowania ewentualnych uszkodzeń w obrębie tkanek miękkich.

18. Arthroscopy. fizykoterapię [8. że podczas ćwiczeń dolegliwości ulegały nasileniu. Łasiński W. Obecnie wyniki leczenia obiema metodami są porównywalne [2... Fukuda H. Już sam fakt wzięcia pod uwagę takiego rozpoznania jest krokiem milowym. Orthop. wstrzykiwanie do przestrzeni podbarkowej steroidów.. 175-181. London. Res. Leczenie zabiegowe. Sports Med. 13. prowadzą do ciągłego drażnienia kaletki podbarkowej i pierścienia rotatorów. Ellman uzyskał 88% wyników dobrych i bardzo dobrych.S.K. i wsp. Patterns of subacromial contact.. 171-178. April E. Większość z tych chorych..A. Bardzo ważne jest. Orthop. ponieważ intensywne ćwiczenia. 96-102. Clin Orthop Relat Res. 21.. 1986. 7.L. Wywiad i badanie fizykalne powinno być poparte radiogramami zawsze w trzech projekcjach: P-A.R. Terrier F. Zdaniem autorów największe znaczenie w pierwszym etapie leczenia ma szybkie rozpoznanie i wdrożenie leczenia zachowawczego. 1987.: Arthroscopic subacromial decompression: analysis of one to three-year results.W. PZWL..: Arthroscopic subacromial decompression for stage-II impingement... w których: wcześniej zastosowane leczenie metodą artroskopową nie przyniosło skutku. Szczególnie po długotrwałym intensywnym usprawnianiu ruchowym funkcja kończyny ulega pogorszeniu a dolegliwości bólowe nasileniu. Clin. 22.. Hamada K. Staw barkowy. 2. 1985.. Doniesienia Neera potwierdzały badania innych autorów. 1994. 20. Res. Orthop.. 11. Rockwood C.: Anatomic relationships in the shoulder impingement syndrome. Report of ninety-fife excisions. J. bocznej i Y.: Lesions of the musculotendinous cuff of the shoulder. Gerber C. Naszym zdaniem procedury te powinno się wykonywać jedynie w przypadku stwierdzenia patologii w obrębie tych struktur. Saunders Company Ltd.: Anterior acromioplasty for the chronic impingement syndrome in the shoulder. 755-765. Lim K. 1949.J. Trans. 1972. Pierwsze doniesienia o artroskopowej dekompresji przestrzeni podbarkowej to praca Ellmana z 1987 r. 173-181. A preliminary report. 1990.182 K. Techniki otwarte rozpowszechnione były w latach 70. J. Whipple T. 51-69. 22. 23. Gerber C. zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej. 41-50.M. Na podstawie doświadczeń własnych autorzy chcą zwrócić uwagę na duże znaczenie określenia zakresu operacji. 79. Wallace W. 67. 779-788. 1993. – mniej rozległy dostęp operacyjny. 11. resekcji stawu barkowo-obojczykowego oraz tenodezy ścięgna głowy długiej bicepsa [21. i wsp. Pierwsze doniesienia zaprezentowane przez Neera w 1972 r. 249. 15(2). – mniejszy ból pooperacyjny. 3-26. Chang H. fizjoterapię. Ticker J. Bohenek A.R. Levine W. Morrison D. 1997.. Neer C.P.. Shoulder and Elbow Surg. W: Testy kliniczne w badaniu kości. W tym czasie stosujemy niesteroidowe leki przeciwzapalne. PIŚMIENNICTWO 1. podaje. 17. Szyluk i wsp.. Burns W.U.G. 1994. Ganz R. jak i przestrzeni podbarkowej. W sytuacji.. Hutchinson M. mniejszy ból pooperacyjny. Warszawa. – szybszy powrót funkcji kończyny. 197-200.: The role of the coracoid process in the chronic impingement syndrome.C. niesteroidowe leki przeciwzapalne. 823-838. tenodezę ścięgna mięśnia dwugłowego.: The relationship of acromial architecture to rotator cuff disease. w przypadku zmniejszenia odległości pomiędzy guzkiem większym kości ramiennej a wyrostkiem barkowym. 1993. 1988. kiedy leczenie zachowawcze nie przynosi efektów. 10.. J. aby zdawać sobie sprawę z tego. Bone Joint Surg. 1987. J... Tan J. Clinical classification as a guide to management. 446-453. możliwość rekonstrukcji uszkodzonych struktur zarówno stawu ramiennego. Nie zgadzamy się z doniesieniami niektórych autorów. Bone Joint Surg. Za artroskopowym odbarczeniem przestrzeni podbarkowej w opinii autorów przemawia: – możliwość dokładnej eksploracji stawu ramiennego. co wynika z naszych obserwacji. 5.. Surg. Flatow E. którzy za każdym razem proponują reseksję stawu barkowoobojczykowego.A. W razie niepowodzenia leczenia zachowawczego wskazany jest zabieg operacyjny. lu przypadkach zbyt mało.: Subacromial impingement syndrome. Oczywiście w miarę upływu czasu i popularyzacji metody wielu badaczy wnosiło własne modyfikacje do leczenia operacyjnego. 436-442. prowadzonego przez okres od 6 do 12 miesięcy. Arthroscopy.: Office evaluation and and management of the shoulder impingement syndrome. 9.: Pathology and pathogenesis of the intratendinous tearing of the rotator cuff viewed from en bloc histologic sections. Naszym zdaniem kierowanie chorych z ZCPP na rehabilitację może doprowadzić do pogorszenia stanu zdrowia. 60-67. Bigliani L. 1997. 31]. J. Bigiliani L. 2002. – mniejsze uszkodzenie mięśnia naramiennego. 703-708. że przyczyn dolegliwości bólowych barku jest wiele. W 1982 r. 10. „oszczędzanie” kończyny. zwłaszcza odwodzenie. 304... Buckup K. dalszej części obojczyka. 19. Fenlin J.. Clin.. J.A.B.).S. i wsp. 19. Neviaser zaproponował metodę „cztery w jednym”. 9. jak wspomniano we wstępie. Sports Med. Ticker J. Buckup K. Watson M..: The painful arc syndrome. Terrier F. 54. Na jej korzyść przemawia: możliwość dokładnej eksploracji stawu ramiennego. The exposure and treatment of tears with retraction. Najczęstszą z nich jest. – mniejsze blizny pooperacyjne. 3. Kessel L. 4. 254. Flatow E. 1990.L. McLaughlin H. Relad. Ellman H. stawów i mięśni. Res.: The morphology of the acromion and its relationship to rotator cuff tears. 1997. 2007. (red.U.. 18. 1991.. stawem barkowo-obojczykowym lub dalszym końcem obojczyka. Clin. Bigliani L. 28-32. Am. 1995.A. Copeland S.N. 8. zbliżającym lekarza do sukcesu terapeutycznego. 16. że leczenie nie może obejmować usprawniania ruchowego. 166-172. Orthop. Duke P. Butters K..U. Autorzy pracy w większości przypadków wykorzystują metodę artroskopową.: Rupture of the supraspinatus tendon. 59. 10. Nakajima T. Bone Joint Surg. 132-138. W: Anatomia człowieka tom I (red. 29].L.. Clin. Relat.. możliwość wyboru metody otwartej na każdym etapie operacji. nie ma możliwości bezpiecznego wprowadzenia instrumentarium do przestrzeni podbarkowej (przeważnie ze względu na stopień zaawansowania choroby).. Orthop. aby osiągnąć sukces. Zehnder R. Clin. 3. Orthop.: The subcoracoid space. Soslowsky L. Relat. i wsp. 15... Reicher M. 215. Czas trwania leczenia zachowawczego nie powinien przekraczać 6 miesięcy. przedniej akromioplastyki.. 31. 1994. Bone Joint Surg. Warszawa. O przydatności metody artroskopowej świadczą doniesienia wielu autorów porównujących wyniki leczenia metodą otwartą i artroskopową. An anatomic study. Veenstra M. dowodziły przydatności akromioplastyki metodą otwartą.L. Frieman B. 4. Operacja polega na resekcji 1/3 przedniej wyrostka barkowego i przecięciu więzadła kruczo-barkowego. Bone Joint Surg. 1854-1868. 28]. 6. ubiegłego wieku. North Am. stosuje się leczenie operacyjne – metodą otwartą (klasyczną) lub zamkniętą (artroskopową). Codman E. Autorzy w leczeniu operacyjnym polecają metodę artroskopową.. i wsp. Metodę otwartą zaś rezerwujemy dla przypadków. PODSUMOWANIE Rozpoznanie zespołu bolesnego barku oraz leczenie tej choroby jedynie lekami przeciwbólowymi i rehabilitacją to w wie- . mniejsze dojścia operacyjne.: Pathophysiology of Impingement.: Anterior acromioplasty: effect of litigation and workers compensation. PZWL.. Sahstrand donosi o 77% chorych z wynikiem dobrym i bardzo dobrym po zastosowaniu przedniej akromioplastyki.: Excision of the acromion in treatment of the supraspinatus syndrome. J. Orthop. J. Armstrong J. Relat. Wykonywał on jednocześnie: przecięcie więzadła kruczo-barkowego.C. 12... iniekcje steroidów.). Clin. In: Shoulder surgery (ed.. 228-232. 14. 3-9.: Kości części wolnej kończyny górnej. 19.: Excursion of the rotator cuff under the acromion. Res. 22. W tym czasie stosuje się: modyfikację trybu życia.B.. Przeprowadzając wywiady odnośnie wcześniej stosowanego leczenia.: Arthroscopic decompression of shoulder impingement secondary to os acromiale.L. Na podstawie doświadczeń własnych stwierdzamy.). odnotowujemy stosowanie uporczywej rehabilitacji.

J.). 1994.Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej – najczęstsza przyczyna zespołu bolesnego barku 183 23. med. Vecchio P. Toivonen D.. ul.: The four-in-one arthroplasty for the painful arc syndrome. 36. 34. Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej. 143-148. medycynie rodzinnej. e-mail: kursy-4@cmkp. Arch. Marymocka 99 . Relat. 5. 54. Am..edu.L..W. 102. Trans. Scandinavica. Early results in 52 patients. 60. pediatrii toksykologii klinicznej. Kavanagh R. 376-383. Warszawa Charakter kursu: Kurs doskonalący.: 032 266 51 92. Koes B...: Kończyna górna. Uhthoff H. Ryszard Gellert Zgłoszenia na kurs: Wyłącznie na formularzu zgłoszenia na kursy w ramach programu dydaktycznego CMKP. ul. 1992. 1995. Res. 1990. faks: 0 22 569 38 09.. 163.J.P.: Shoulder pain in a community-based rheumatologic clinic. i wsp.A.. chorobach wewnętrznych.: Arthroscopic subacromial decompression versus open acromioplasty.: Glenohumeral cinematics in a muscle fatigue model a radiographic study.. Nordt W. 01-813 Warszawa. Orthop. 25. 18.. 34. Arthroscopy. Tuite M. Res. 45-48.: Acromial enthesopathy and rotator cuff tear. 1999..K. xx-xxx Piekary Śląskie. 29. 174. (red. Gentz C. Plotkin E. Otrzymano 31 stycznia 2008 r. ul.T.: Impingement lesions. 1995. van der Windt D. The significance of distally pointing acromioclavicular osteophytes. i wsp. 336-340. 1997. Santavirta S. medycynie ratunkowej. 37. Adres: Karol Szyluk. houlder and Elbow Surg. Roye R. Bytomska 62.. 1995. Cegłowska 80 Kierownik naukowy: prof. 1989.10.J.. 321-323.A. 24.B. Neer C. 1982.. Oddział VI Chirurgii Rekonstrukcyjnej Ręki.: Operations for the impingement of the shoulder.E. 1989. Orthop. Clin.A. Reumatol. i wsp.S. Br. 70-77..H. Antti-Poika I.. Neviaser J.L. 121-125. Marymoncka 99. 173. Schumacher G.: Shoulder disorders in general practice: incidence. J. Dla lekarzy nefrologów w ramach kształcenia ustawicznego oraz dla lekarzy specjalizujących się w anestezjologii i intensywnej terapii. Neviaser T. 373-392. e-mail: karol. Acta Orthop.. Volumed. A radiologic and histologic postmortem investigation of the coracoacromial arch..: 0 22 569 38 07. 12. Petersson C. Ann Rheum Dis.A. Reveille J. 1983. Sachlstrand T. de Jong B. 4.szyluk1@neostrada.J. Arthroscopy. patient characteristics. Wickiewicz T. 23-29. Wrocław. J. 33. Orthop. Garretson R. 26.pl Ostra niewydolność nerek 03. Norlin N.: Acromial structure and tears of the rotator cuff. Clin. Relat. 30. 35.J. Orthop.. Res.K. 11.: The measurement of subacromial contact pressure in patient with subacromial impingement.. 0692 433 623. Relat.F. Yates C. 301-306. 1995. Orthop. 01-809 Warszawa. Clin. 1983. W: Anatomia topograficzna człowieka. 959-964. Clin. Ziółkowski M. 39-48. Neviaser R. Studium Kliniczno-Dydaktyczne. 32. Relat.: Ruptures of the supraspinatus tendon. 31. dr hab.. 28. 27. Orvin J. Studium Kliniczno-Dydaktyczne. tel. 107-112.. 1994. 111. Arthroscopy.. Konttinen Y.. 01-813 Warszawa. 2.S. Med.F. Organizator: Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego.: Inflammation of the subacromial bursa in chronic shoulder pain. Grana W..pl Płatność: kurs bezpłatny Uwagi: miejsce zajęć: Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego. ul. Trauma Surg. 440-442.D.2008 r.. Ogata S. Res..: Soft-tissue rheumatism: diagnosis and treatment. and management. tel.: Arthroscopic subacromial decompression: two to seven years follow-up. Hazleman B. Orthop. Klinika Nefrologii. 178-179.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful