Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej – najczęstsza przyczyna zespołu bolesnego barku

179

Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej – najczęstsza przyczyna zespołu bolesnego barku
KAROL SZYLUK, ANDRZEJ JASIŃSKI, BOGDAN KOCZY, WOJCIECH WIDUCHOWSKI, JERZY WIDUCHOWSKI
Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej w Piekarach Śląskich, Oddział VI Chirurgii Rekonstrukcyjnej Ręki, kierownik Oddziału: dr med. A. Jasiński

Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej – najczęstsza przyczyna zespołu bolesnego barku Szyluk K., Jasiński A., Koczy B., Widuchowski W., Widuchowski J. Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej w Piekarach Śląskich, Oddział VI Chirurgii Rekonstrukcyjnej Ręki, e-mail: karol.szyluk1@neostrada.pl Dolegliwości bólowe okolicy barku są częstym powodem wizyt u lekarza. Postęp wiedzy na temat budowy i biomechaniki barku pozwala, w oparciu o szczegółowe badanie, na precyzyjną lokalizację przyczyn dolegliwości. Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej (ZCPP) jest najczęstszą przyczyną bólów i ograniczenia funkcji okolicy barku. W wyniku źle rozpoznanego i leczonego ZCPP może dojść do poważnych uszkodzeń struktur znajdujących się w świetle przestrzeni podbarkowej, w tym pierścienia mięśni rotatorów, które wraz z mięśniem naramiennym odpowiedzialne są za ruchy kończyny górnej w stawie ramiennym. Bagatelizowanie problemu może doprowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń skutkujących silnymi bólami i znacznym ograniczeniem zakresu ruchomości części wolnej kończyny górnej. Słowa kluczowe: bark, wyrostek barkowy, staw barkowo-obojczykowy Pol. Merk. Lek., 2008, XXV, 146, 179

Subacromial impingement syndrome – most frequent reason of the painful shoulder syndrome Szyluk K., Jasiński A., Koczy B., Widuchowski W., Widuchowski J. Independent Public Provincial Hospital of Traumatic Surgery, Piekary Śląskie, Poland, VI Department of Reconstructive Hand Surgery, e-mail: karol.szyluk1@neostrada.pl Painful shoulder syndrome is a frequent cause of visit at physician. The development of knowledge about the anatomy and biomechanics of the shoulder allows, based on detailed examination, to precise localization of the shoulder dysfunction. Subacromial impingement syndrome is the most common cause of pain as well as of limited motion of the shoulder region. Misdiagnosis and mistreatment can lead to serious damage of the structures placed in the subacromial space including the rotator cuff, which along with the deltoid are responsible for movements of the upper limb in the shoulder joint. If not taken seriously, the problem can cause irreversible damages which will result in pain and limitations of upper limb movements.

Key words: shoulder, acromion, acromioclavicular joint Pol. Merk. Lek., 2008, XXV, 146, 179

Przestrzeń podbarkowa jest integralną częścią barku, ograniczoną od góry wyrostkiem barkowym, więzadłem kruczobarkowym oraz stawem barkowo-obojczykowym, od dołu zaś górną powierzchnią guzka większego kości ramiennej. Zespołem ciasnoty przestrzeni podbarkowej (ZCPP) nazywa się dysfunkcję barku spowodowaną przewlekłym uciskiem struktur znajdujących się w świetle przestrzeni podbarkowej: kaletki podbarkowej, pierścienia rotatorów, ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego. Przyczyną ucisku jest zmniejszenie wymiarów przestrzeni podbarkowej lub zwiększenie ciśnienia w jej świetle [2, 5, 24, 26, 32]. Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej jest obecnie często rozpoznawaną przyczyną dolegliwości bólowych w okolicy barku. Szacuje się, że około 40-60% bólów barku spowodowanych jest ZCPP. Pierwsze dostępne na łamach piśmiennictwa doniesienia, próbujące wyjaśnić mechanizm powstawania dolegliwości, to prace Meyera z 1931 r. Przedstawił on teorię, według której przyczyną wystąpienia choroby jest zmniejszenie odległości pomiędzy wyrostkiem barkowym a guzkiem większym kości ramiennej. Kierując się podobnymi przesłankami, inni autorzy w leczeniu operacyjnym ZCPP wykonywali akromiotomię (całkowite wycięcie wyrostka barkowego), jednak wykorzystywanie tej metody nie przynosiło dobrych wyników [1, 2, 21, 22, 34, 35]. Po 40 latach od doniesień Mayera, w 1972 r. Neer dowiódł, że za ucisk struktur zawartych w przestrzeni podbarkowej odpowiedzialna jest nie tylko budowa wyrostka barkowego, ale również zmiany morfologii: więzadła kruczo-barkowego, stawu barkowo-obojczykowego i dalszego końca

obojczyka. Zachęcające wyniki plastyki przestrzeni podbarkowej, wykonywanej metodą Neera, potwierdziły zasadność jego koncepcji. Neer jest również autorem podziału ZCPP na trzy stopnie. · Stopień I charakteryzuje się występowaniem odwracalnych zmian zapalnych kaletki podbarkowej i pierścienia rotatorów, podatnych na leczenie zachowawcze, dotyczy chorych poniżej 25 roku życia · Stopień II to zmiany o charakterze nieodwracalnym, np. zwłóknienie mięśni rotatorów bez cech ich rozerwania; II stadium choroby stwierdza się najczęściej w przedziale wiekowym pomiędzy 25 a 40 rokiem życia. · Stopień III charakteryzuje się częściowym lub całkowitym uszkodzeniem (rozerwaniem) mięśni wchodzących w skład pierścienia rotatorów; najczęściej dotyczy chorych po 40 roku życia [13, 21, 22, 25]. W połowie lat 80. ubiegłego stulecia pojawiły się pierwsze doniesienia o dobrych wynikach leczenia ZCPP metodą artroskopową. Za sprawą zachęcających doniesień Ellmana i innych autorów metoda artroskopowa jest obecnie coraz częściej wykorzystywana w leczeniu operacyjnym ZCPP [2, 11, 29]. Zespół bolesnego barku jest często spotykanym rozpoznaniem. Niestety rzadko na skierowaniach, kartach wypisowych i innych formach dokumentacji medycznej spotyka się bardziej precyzyjne rozpoznania opisujące rzeczywistą przyczynę dolegliwości bólowych okolicy barku. Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej jest częstą przyczyną bólów barku, jego złe lub zbyt późne rozpoznanie oraz nieodpowiednie leczenie może prowadzić do poważnego upośledzenia funkcji kończyny górnej.

12]. że w takich przypadkach dochodzi do migracji głowy kości ramiennej ku górze w wyniku niewydolności pierścienia rotatorów spowodowanej zmianami degeneracyjnymi i ich rozciągnięciem. 7. jest 1/3 przednia dolnej powierzchni wyrostka barkowego i więzadło kruczo-barkowe [2. podgrzebieniowy. 21. Są to mięśnie: nadgrzebieniowy. zmiany zwyrodnieniowe dolnej powierzchni wyrostka barkowego. 16. przeciążenie mięśni rotatorów. Część autorów uważa. 32]. od dołu zaś górną powierzchnią guzka większego kości ramiennej. nazwy: staw ramienny lub staw ramienno-łopatkowy. a końcowe na guzku większym kości ramiennej. Pierwsze doniesienia na temat udziału w etiologii ZCPP zmian zwyrodnieniowych w obrębie stawu barkowoobojczykowego to doniesienia Neera z 1972 r. stawem barkowo-obojczykowym i więzadłem kruczo-barkowym. której zrąb tworzą kości obręczy kończyny górnej oraz koniec bliższy kości ramiennej. 13. 9. rozpoznania i leczenia zespołu ciasnoty podbarkowej w kontekście własnych doświadczeń. 18. Jako pierwszy różne typy budowy wyrostka barkowego opisał Goldthwalt w 1909 r. podłopatkowy i obły mniejszy. 30]. Do najczęściej stwierdzanych przyczyn pierwotnych. Położona w newralgicznym miejscu pomiędzy rotatorami – strukturami poruszającymi się. 22. Typy budowy wyrostka barkowego: I – płaski.180 K. Pierścień rotatorów jest grupą czterech mięśni mających swoje przyczepy początkowe na powierzchni łopatki. choć funkcjonalnie pełni jego rolę. 20]. Kaletka ułatwia przesuwanie się mięśni rotatorów w przestrzeni podbarkowej. Obręcz kończyny górnej jest otwarta zarówno z przodu. Jak wynika z przedstawionej anatomii. 10. pierścień rotatorów oraz ścięgno głowy długiej mięśnia dwugłowego. co powoduje jej podrażnienie i może prowadzić do stanów zapalnych kaletki i uszkodzenia rotatorów [2. W wyniku zmniejszenia odległości pomiędzy guzkiem większym kości ramiennej a wyrostkiem barkowym. i Kessela z 1977 r. . 10. 28. Migracja głowy kości ramiennej ku górze prowadzi do zmniejszenia przestrzeni podbarkowej [10. Do przyczyn niezwiązanych z dysfunkcją tkanek miękkich tworzących zawartość przestrzeni podbarkowej zalicza się: zapalenie kaletki podbarkowej. a III typem wyrostka barkowego [2. Szyluk i wsp. Więzadło kruczo-barkowe. 1. Uszkodzenie kaletki oraz pierścienia rotatorów jest najczęstszą przyczyną wystąpienia dolegliwości. II – curved. Tak więc nie ma stłuczenia czy zwichnięcia stawu barkowego. Przestrzeń podbarkowa jest ograniczona od góry wyrostkiem barkowym. stawem barkowo-obojczykowym. 3. doprowadzając do zmian degeneracyjnych najczęściej w obrębie przyczepu mięśnia nadgrzebieniowego [14. 12. obojczykowo-barkowym. Wyjątkowo duży zakres ruchomości części wolnej kończyny górnej jest wypadkową ruchów w stawach: mostkowoobojczykowym. III – haczykowaty Fig. Zmiany te występują najczęściej pod postacią wyrośli kostnych okolicy stawu penetrujących do przestrzeni podbarkowej. w której najczęściej dochodzi do konfliktu. 33]. 36]. Newralgiczną okolicą. 26]. łopatkowo-żebrowym oraz w przestrzeni podbarkowej [5. kaletka i mięśnie tworzące pierścień rotatorów ulegają uszkodzeniu w wyniku tarcia o wymienione struktury kostne i więzadło kruczo-barkowe. że największy ucisk na kaletkę występuje w momencie zgięcia i rotacji wewnętrznej kończyny górnej. Kształt wyrostka barkowego. zmiany zwyrodnieniowe stawu barkowo-obojczykowego. 5. 27]. 4. co z kolei wywołuje zwiększenie ciśnienia w przestrzeni podbarkowej. Podobnie przestrzeń podbarkowa. Zamiast potocznie używanego określenia „staw barkowy” należy stosować. Obecnie jest to teoria powszechnie akceptowana [10. 34]. niekiedy nazywana stawem. a typem wyrostka barkowego. Zapalenie kaletki podbarkowej. stawem nie jest. Często spotykane określenie „staw barkowy” nie jest zasadne. zgodnie z mianownictwem anatomicznym. 17]. Zmiany zwyrodnieniowe dolnej powierzchni wyrostka barkowego. Osłabienie siły mięśniowej występuje u osób wykonujących pracę wymagającą długotrwałego trzymania kończyn górnych ponad głową. Burns i Whiple wykazali. I II III Ryc. Najczęściej są to wyrośla kostne zlokalizowane w bocznej części wyrostka barkowego [15. 10. Otwór przedni wypełnia mostek. Zawartość przestrzeni podbarkowej to: kaletka podbarkowa. Celem pracy było przedstawienie wiedzy dostępnej na łamach piśmiennictwa na temat etiologii. jak i z tyłu. ANATOMIA I PATOGENEZA Bark jest okolicą anatomiczną. pierścień rotatorów odpowiada za ruchy w stawie ramiennym. 11. Neer udowodnił. 1). więzadłem kruczo-barkowym. zaś otwór tylny jest wolną przestrzenią pomiędzy brzegami przyśrodkowymi łopatek. – związane z dysfunkcją tkanek miękkich tworzących zawartość przestrzeni podbarkowej [2. Obaj autorzy potwierdzili odnotowaną przez Neera koincydencję pomiędzy wystąpieniem ZCPP. Types of acromion: I – flat. Przyczyną wystąpienia dolegliwości są zmiany zwyrodnieniowe powstałe w wyniku długotrwałego przeciążenia i napięcia mięśnia nadgrzebieniowego. – neuropatie. zalicza się: kształt wyrostka barkowego. osłabienie siły mięśniowej. III – hooked ETIOLOGIA Przyczyny wystąpienia zespołu ciasnoty przestrzeni podbarkowej dzieli się na: · pierwotne: – związane z zaburzeniami anatomii struktur ograniczających przestrzeń podbarkową. zakrzywiony – typ II i haczykowaty – typ III – objawy choroby rozwijają się najczęściej u chorych z wyrostkiem haczykowatym (ryc. ale stłuczenie lub zwichnięcie stawu ramiennego lub ramienno-łopatkowego. 1. 22. Rotatory wspólnie z mięśniem naramiennym odpowiadają za ruchy w stawie ramiennym [2. W tym miejscu autorzy pracy chcą zwrócić szczególną uwagę na terminologię. 32]. 34.. 20. W 1972 r. ramienno-łopatkowym. więzadło kruczo-barkowe. 10. Zmiany zwyrodnieniowe stawu barkowo-obojczykowego. – wady postawy [2. związanych z zaburzeniami anatomii. że typ wyrostka barkowego jest czynnikiem ryzyka wystąpienia zespołu ciasnoty podbarkowej. · wtórne: – nawrotowa niestabilność stawu ramiennego. że główną przyczyną zespołu ciasnoty podbarkowej jest przewlekłe drażnienie kaletki podbarkowej przez więzadło kruczo-barkowe. Badania przeprowadzone przez Nirschla wykazały. ponieważ takiego stawu nie ma. Podobnie badania przeprowadzone przez Bigilianiego i Toiromena wykazały istotną zależność pomiędzy wystąpieniem ZCPP. I tak z trzech typów wyrostka opisanych przez Neera – prosty – typ I. II – zakrzywiony. Przewlekłe drażnienie kaletki podbarkowej doprowadza do stanu zapalnego. a kostno-stawowym sklepieniem przestrzeni podbarkowej oraz więzadłem kruczo-barkowym – narażona jest na ciągłe powtarzające się urazy.

22]. 36]. 28. Ponadto.) – chory w pozycji stojącej. Neers test II I II III Ryc. Test Neera Fig. wskazane jest wykonanie badania z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego [2. Chorzy zgłaszają również dolegliwości bólowe podczas odwodzenia kończyny i zmniejszenie siły mięśniowej [2. Jobs test Badania dodatkowe Zdjęcia rentgenowskie (rtg) w trzech projekcjach przedniotylnej (P-A). zmiany zwyrodnieniowe stawu barkowoobojczykowego. – Ludingtona (ryc. B – Y view. 3. pozwalają na różnicowanie dolegliwości. – Apleya (ryc. Zdaniem autorów. w celu dokładnego zobrazowania ewentualnych uszkodzeń w obrębie tkanek miękkich. 3. Autorzy pracy chcą zwrócić szczególną uwagę na dokładne odnotowanie podczas przeprowadzania wywiadów: wieku chorego (ZCPP najczęściej występuje po 40 roku życia). C – axis view Ryc. LECZENIE Ryc. rokiem życia należy zawsze zebrać wywiad odnośnie: aktywności sportowej. I Ryc.) – badany w pozycji siedzącej splata ręce za szyją – wystąpienie dolegliwości bólowych interpretuje się jako wynik dodatni. Ludingtons test W celu poszerzenia diagnostyki przydatna jest również tomografia komputerowa z rekonstrukcją trójwymiarową. .test interpretuje się jako dodatni w przypadku wystąpienia dolegliwości bólowych. Test Joba Fig. Ponadto stwierdza się dodatnie testy: – Neera (ryc. 34.Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej – najczęstsza przyczyna zespołu bolesnego barku 181 Przeciążenie mięśni rotatorów najczęściej występuje u młodych aktywnych osób intensywnie uprawiających sport. jedną ręką stabilizuje obręcz barkową. Nasilenie dolegliwości często występuje w nocy. 15. Ustąpienie dolegliwości podczas ponownego wykonywania testu po podaniu środka znieczulającego dodatkowo potwierdza diagnozę. X-ray Picture: A – PA view. dolegliwości najczęściej ulegają zaostrzeniu w nocy. 22. 6. C – osiowej Fig. na przebyte urazy okolicy barku oraz na charakter dolegliwości bólowych. bocznej (Y) i osiowej (ryc. Test Apleya Fig. wynik testu jest dodatni.) – badany proszony jest o dotknięcie palcem wskazującym kąta łopatki. że nie mogą spać na boku. lekarz za plecami badanego. Badaniem fizykalnym stwierdza się bolesny łuk czynnego odwodzenia w zakresie od 70° do 120°. chorzy podają. 3. Apleys test Leczenie zachowawcze. 24. narażonych na częste urazy okolicy barku. rodzaju wykonywanej pracy. Przyczyną dolegliwości jest stan zapalny kaletki podbarkowej [10. Na podstawie doświadczeń własnych. 6. jeśli ruch ten powoduje ból. 26]. 6. 4. 14. 2. Według większości autorów leczenie ZCPP powinno się zacząć od leczenia zachowawczego. ROZPOZNANIE Podczas przeprowadzania wywiadów lekarskich chorzy skarżą się na bóle przednio-bocznej okolicy barku. 2. np. Test Ludingtona Fig. 4. Ryc. podczas wykonywania testu Neera bardzo przydatne jest przeprowadzenie go po raz drugi po uprzednim podaniu do stawu barkowo-obojczykowego lignokainy (w celu weryfikacji wyniku testu). Zdjęcia rentgenowskie w projekcjach: A – P-A. drugą ręką wykonuje energiczne zgięcie i przywiedzenie badanej kończyny . z tendinitis calcarea pozwalają też ustalić część przyczyn powodujących chorobę: typ wyrostka barkowego. – Joba (ryc. 5. 6. U chorych przed 40. Występuje także bolesność palpacyjna w rzucie stawu barkowo-obojczykowego. 6.).) – badany unosi kończyny wbrew oporowi badającego. przebytych urazów. 5. 4. 34]. 5. 2. Wystąpienie dolegliwości bólowych świadczy o uszkodzeniu mięśnia nadgrzebieniowego [2. B – Y.

Frieman B. 823-838. 1994. Buckup K.L. Arthroscopy. Zdaniem autorów największe znaczenie w pierwszym etapie leczenia ma szybkie rozpoznanie i wdrożenie leczenia zachowawczego.. 19.. A preliminary report. 6.C.. 304.. Bohenek A. – szybszy powrót funkcji kończyny. 1972. Clin. Clin. Levine W. – mniejsze blizny pooperacyjne. Patterns of subacromial contact. Ticker J. Łasiński W.: Kości części wolnej kończyny górnej. 4. Szczególnie po długotrwałym intensywnym usprawnianiu ruchowym funkcja kończyny ulega pogorszeniu a dolegliwości bólowe nasileniu. Operacja polega na resekcji 1/3 przedniej wyrostka barkowego i przecięciu więzadła kruczo-barkowego. 215.: The painful arc syndrome..L. Report of ninety-fife excisions. zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej.W. Czas trwania leczenia zachowawczego nie powinien przekraczać 6 miesięcy. i wsp. 5.). Reicher M. 755-765. Zehnder R..U. W razie niepowodzenia leczenia zachowawczego wskazany jest zabieg operacyjny. Ellman H. jak wspomniano we wstępie. Soslowsky L. dowodziły przydatności akromioplastyki metodą otwartą. Orthop. Staw barkowy. 1997. Za artroskopowym odbarczeniem przestrzeni podbarkowej w opinii autorów przemawia: – możliwość dokładnej eksploracji stawu ramiennego. Res. Orthop.S. 779-788. Bardzo ważne jest.182 K. 10. PZWL. Większość z tych chorych. 4. Flatow E. Relat. Pierwsze doniesienia o artroskopowej dekompresji przestrzeni podbarkowej to praca Ellmana z 1987 r.M. Clinical classification as a guide to management. że przyczyn dolegliwości bólowych barku jest wiele. fizykoterapię [8. 228-232. Butters K. Clin.A. 171-178.: Anatomic relationships in the shoulder impingement syndrome. Shoulder and Elbow Surg. 1986. J. Orthop. 22. Copeland S. że podczas ćwiczeń dolegliwości ulegały nasileniu.. nie ma możliwości bezpiecznego wprowadzenia instrumentarium do przestrzeni podbarkowej (przeważnie ze względu na stopień zaawansowania choroby). Watson M.: Office evaluation and and management of the shoulder impingement syndrome. Sahstrand donosi o 77% chorych z wynikiem dobrym i bardzo dobrym po zastosowaniu przedniej akromioplastyki. Bigliani L. Warszawa. Terrier F. możliwość wyboru metody otwartej na każdym etapie operacji. Neviaser zaproponował metodę „cztery w jednym”.: Pathology and pathogenesis of the intratendinous tearing of the rotator cuff viewed from en bloc histologic sections. Fenlin J.. 96-102. Veenstra M. Orthop. odnotowujemy stosowanie uporczywej rehabilitacji.. Relat. O przydatności metody artroskopowej świadczą doniesienia wielu autorów porównujących wyniki leczenia metodą otwartą i artroskopową. Sports Med.L. London. 1990. 166-172. J.... Autorzy pracy w większości przypadków wykorzystują metodę artroskopową. Na podstawie doświadczeń własnych stwierdzamy. Ellman uzyskał 88% wyników dobrych i bardzo dobrych. Pierwsze doniesienia zaprezentowane przez Neera w 1972 r.: Rupture of the supraspinatus tendon. W: Anatomia człowieka tom I (red.: Pathophysiology of Impingement. Buckup K. niesteroidowe leki przeciwzapalne. 18. Nie zgadzamy się z doniesieniami niektórych autorów. Na jej korzyść przemawia: możliwość dokładnej eksploracji stawu ramiennego. W tym czasie stosujemy niesteroidowe leki przeciwzapalne. Już sam fakt wzięcia pod uwagę takiego rozpoznania jest krokiem milowym.. i wsp.R.. W tym czasie stosuje się: modyfikację trybu życia. 15(2). 29]. 18. 22. 1991. Ganz R. April E.A. Gerber C. Sports Med. 436-442.. – mniejszy ból pooperacyjny. że leczenie nie może obejmować usprawniania ruchowego. 2.: Anterior acromioplasty: effect of litigation and workers compensation. 54. J.C.G.: Lesions of the musculotendinous cuff of the shoulder. resekcji stawu barkowo-obojczykowego oraz tenodezy ścięgna głowy długiej bicepsa [21. Przeprowadzając wywiady odnośnie wcześniej stosowanego leczenia. 254. „oszczędzanie” kończyny. Hutchinson M. bocznej i Y. i wsp. Bone Joint Surg... 446-453. Saunders Company Ltd. co wynika z naszych obserwacji.S. 1988. 59. 22..A. Oczywiście w miarę upływu czasu i popularyzacji metody wielu badaczy wnosiło własne modyfikacje do leczenia operacyjnego. przedniej akromioplastyki. North Am. Duke P.: Arthroscopic decompression of shoulder impingement secondary to os acromiale.: Arthroscopic subacromial decompression for stage-II impingement... Ticker J. Codman E. Terrier F. 1949. 11. 2002. i wsp. 10. 21. Bigliani L. J.: Excursion of the rotator cuff under the acromion. Am.P. prowadzą do ciągłego drażnienia kaletki podbarkowej i pierścienia rotatorów. którzy za każdym razem proponują reseksję stawu barkowoobojczykowego. stawów i mięśni. Chang H. 1987. Naszym zdaniem procedury te powinno się wykonywać jedynie w przypadku stwierdzenia patologii w obrębie tych struktur. w przypadku zmniejszenia odległości pomiędzy guzkiem większym kości ramiennej a wyrostkiem barkowym. Fukuda H. Res.K. 23. Hamada K. 9.B.: Subacromial impingement syndrome. Bone Joint Surg.: Anterior acromioplasty for the chronic impingement syndrome in the shoulder.. Wykonywał on jednocześnie: przecięcie więzadła kruczo-barkowego.: The morphology of the acromion and its relationship to rotator cuff tears. 20.. 11.).R. Clin Orthop Relat Res. 1994. 31. Surg. Clin.. – mniej rozległy dostęp operacyjny. 60-67. 175-181. mniejsze dojścia operacyjne. 2007. Armstrong J.. 3. Obecnie wyniki leczenia obiema metodami są porównywalne [2. 197-200. J. Wywiad i badanie fizykalne powinno być poparte radiogramami zawsze w trzech projekcjach: P-A. kiedy leczenie zachowawcze nie przynosi efektów. 9. Techniki otwarte rozpowszechnione były w latach 70. Wallace W. wstrzykiwanie do przestrzeni podbarkowej steroidów. J. 17. W sytuacji. Warszawa. Whipple T. PZWL. Metodę otwartą zaś rezerwujemy dla przypadków. W: Testy kliniczne w badaniu kości. Arthroscopy. An anatomic study. 1985. 173-181.. 16. Autorzy w leczeniu operacyjnym polecają metodę artroskopową. Trans. 1993. mniejszy ból pooperacyjny. Orthop. Orthop. 1993. jak i przestrzeni podbarkowej. Bigiliani L.B. Rockwood C.. 1854-1868. 41-50... Najczęstszą z nich jest. 8. 67.. Res.. 3. PIŚMIENNICTWO 1. iniekcje steroidów.. stosuje się leczenie operacyjne – metodą otwartą (klasyczną) lub zamkniętą (artroskopową). 703-708. 28-32. Bone Joint Surg. 7. The exposure and treatment of tears with retraction. Relad. Flatow E. Kessel L. Res. 31].. 12.: Excision of the acromion in treatment of the supraspinatus syndrome. fizjoterapię. zwłaszcza odwodzenie. Burns W.. Gerber C. tenodezę ścięgna mięśnia dwugłowego. Clin.L.: The subcoracoid space. Szyluk i wsp. 1995. Neer C. 1987.: The relationship of acromial architecture to rotator cuff disease. Lim K.).N. możliwość rekonstrukcji uszkodzonych struktur zarówno stawu ramiennego.U. 1994.. 19. Na podstawie doświadczeń własnych autorzy chcą zwrócić uwagę na duże znaczenie określenia zakresu operacji. 51-69. lu przypadkach zbyt mało. stawem barkowo-obojczykowym lub dalszym końcem obojczyka. aby osiągnąć sukces. 132-138. McLaughlin H. 10. i wsp. 1997.. aby zdawać sobie sprawę z tego. 14.. (red. Clin.: The role of the coracoid process in the chronic impingement syndrome.L. – mniejsze uszkodzenie mięśnia naramiennego.A. 249. ubiegłego wieku.: Arthroscopic subacromial decompression: analysis of one to three-year results. 13. dalszej części obojczyka. Nakajima T. 28]. In: Shoulder surgery (ed. J. Orthop. Relat. podaje. 1997. Doniesienia Neera potwierdzały badania innych autorów. 15.U.. 3-26. Leczenie zabiegowe. Tan J. 79. Bone Joint Surg. 1990. ponieważ intensywne ćwiczenia. prowadzonego przez okres od 6 do 12 miesięcy.. Naszym zdaniem kierowanie chorych z ZCPP na rehabilitację może doprowadzić do pogorszenia stanu zdrowia. 3-9. 19. Bone Joint Surg. PODSUMOWANIE Rozpoznanie zespołu bolesnego barku oraz leczenie tej choroby jedynie lekami przeciwbólowymi i rehabilitacją to w wie- .. W 1982 r. w których: wcześniej zastosowane leczenie metodą artroskopową nie przyniosło skutku. Morrison D. zbliżającym lekarza do sukcesu terapeutycznego.J. J..

).E. Neviaser T. 107-112.szyluk1@neostrada..S. Koes B. W: Anatomia topograficzna człowieka. i wsp.: Glenohumeral cinematics in a muscle fatigue model a radiographic study.: The measurement of subacromial contact pressure in patient with subacromial impingement. 373-392. 27. Trans. 24.W. Early results in 52 patients. J. Studium Kliniczno-Dydaktyczne. e-mail: kursy-4@cmkp. Warszawa Charakter kursu: Kurs doskonalący.. 32.. J.: Soft-tissue rheumatism: diagnosis and treatment.K. i wsp. Scandinavica. Plotkin E. Antti-Poika I.: 0 22 569 38 07. Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej. Clin. ul. Res. chorobach wewnętrznych. 376-383. faks: 0 22 569 38 09.. Marymoncka 99. 1994. Orthop. 1982. Kavanagh R. e-mail: karol. 11. Relat. 30. Clin. Ogata S. Dla lekarzy nefrologów w ramach kształcenia ustawicznego oraz dla lekarzy specjalizujących się w anestezjologii i intensywnej terapii. The significance of distally pointing acromioclavicular osteophytes.: Shoulder pain in a community-based rheumatologic clinic. Wickiewicz T. Br. 37. Santavirta S.: 032 266 51 92.F.. 23-29. 143-148. Am.J.. ul. Neer C. Toivonen D. 1997.A. Sachlstrand T. 54.H. Nordt W. 102. 321-323.: Acromial enthesopathy and rotator cuff tear.J. Res. Res. 1992.. 70-77. Adres: Karol Szyluk.L. Ryszard Gellert Zgłoszenia na kurs: Wyłącznie na formularzu zgłoszenia na kursy w ramach programu dydaktycznego CMKP. 959-964. Studium Kliniczno-Dydaktyczne. Reveille J. 33. medycynie rodzinnej. 1983.J. Klinika Nefrologii.. 26.J.: Inflammation of the subacromial bursa in chronic shoulder pain.T.pl Płatność: kurs bezpłatny Uwagi: miejsce zajęć: Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego. 39-48. 12.pl Ostra niewydolność nerek 03. Oddział VI Chirurgii Rekonstrukcyjnej Ręki.. Relat. 18. 29. Orvin J. de Jong B.K. medycynie ratunkowej. 1994. Hazleman B. Tuite M. 01-813 Warszawa.: Arthroscopic subacromial decompression: two to seven years follow-up. 1995. Norlin N. Orthop. 31. xx-xxx Piekary Śląskie. Wrocław. Clin. 1990.: Operations for the impingement of the shoulder. Gentz C. 01-813 Warszawa. Vecchio P. Clin. A radiologic and histologic postmortem investigation of the coracoacromial arch. Bytomska 62. pediatrii toksykologii klinicznej. 5. dr hab. 336-340. i wsp. Reumatol.: Impingement lesions. Arch.. 35.A. Petersson C. Orthop.. med.. Orthop. 1995.10.A.B.L. 45-48.Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej – najczęstsza przyczyna zespołu bolesnego barku 183 23. 0692 433 623. Arthroscopy.. Res.S. Grana W. van der Windt D.. 60.. patient characteristics. Relat. Yates C. ul. Acta Orthop.: Shoulder disorders in general practice: incidence. 440-442.2008 r. ul.A. 4. and management. (red.... Ann Rheum Dis.. Schumacher G. 36. 111. Neviaser J. 28.: Kończyna górna. Neviaser R.: Arthroscopic subacromial decompression versus open acromioplasty.... 34.: The four-in-one arthroplasty for the painful arc syndrome. 163. 2. 178-179.edu. 1995. Orthop. Marymocka 99 . J.. Cegłowska 80 Kierownik naukowy: prof. Volumed. Relat. houlder and Elbow Surg.. 34. 173.. 1995. Trauma Surg. Ziółkowski M.: Ruptures of the supraspinatus tendon. Otrzymano 31 stycznia 2008 r. 1989. 174. Roye R. 301-306. Konttinen Y.: Acromial structure and tears of the rotator cuff. 1983. Organizator: Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego. Garretson R.. tel.D. Orthop.F. 121-125. 1989. Arthroscopy.P. 1999. 01-809 Warszawa. Arthroscopy. 25. Uhthoff H. tel. Med.

Master your semester with Scribd & The New York Times

Special offer for students: Only $4.99/month.

Master your semester with Scribd & The New York Times

Cancel anytime.