Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej – najczęstsza przyczyna zespołu bolesnego barku

179

Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej – najczęstsza przyczyna zespołu bolesnego barku
KAROL SZYLUK, ANDRZEJ JASIŃSKI, BOGDAN KOCZY, WOJCIECH WIDUCHOWSKI, JERZY WIDUCHOWSKI
Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej w Piekarach Śląskich, Oddział VI Chirurgii Rekonstrukcyjnej Ręki, kierownik Oddziału: dr med. A. Jasiński

Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej – najczęstsza przyczyna zespołu bolesnego barku Szyluk K., Jasiński A., Koczy B., Widuchowski W., Widuchowski J. Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej w Piekarach Śląskich, Oddział VI Chirurgii Rekonstrukcyjnej Ręki, e-mail: karol.szyluk1@neostrada.pl Dolegliwości bólowe okolicy barku są częstym powodem wizyt u lekarza. Postęp wiedzy na temat budowy i biomechaniki barku pozwala, w oparciu o szczegółowe badanie, na precyzyjną lokalizację przyczyn dolegliwości. Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej (ZCPP) jest najczęstszą przyczyną bólów i ograniczenia funkcji okolicy barku. W wyniku źle rozpoznanego i leczonego ZCPP może dojść do poważnych uszkodzeń struktur znajdujących się w świetle przestrzeni podbarkowej, w tym pierścienia mięśni rotatorów, które wraz z mięśniem naramiennym odpowiedzialne są za ruchy kończyny górnej w stawie ramiennym. Bagatelizowanie problemu może doprowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń skutkujących silnymi bólami i znacznym ograniczeniem zakresu ruchomości części wolnej kończyny górnej. Słowa kluczowe: bark, wyrostek barkowy, staw barkowo-obojczykowy Pol. Merk. Lek., 2008, XXV, 146, 179

Subacromial impingement syndrome – most frequent reason of the painful shoulder syndrome Szyluk K., Jasiński A., Koczy B., Widuchowski W., Widuchowski J. Independent Public Provincial Hospital of Traumatic Surgery, Piekary Śląskie, Poland, VI Department of Reconstructive Hand Surgery, e-mail: karol.szyluk1@neostrada.pl Painful shoulder syndrome is a frequent cause of visit at physician. The development of knowledge about the anatomy and biomechanics of the shoulder allows, based on detailed examination, to precise localization of the shoulder dysfunction. Subacromial impingement syndrome is the most common cause of pain as well as of limited motion of the shoulder region. Misdiagnosis and mistreatment can lead to serious damage of the structures placed in the subacromial space including the rotator cuff, which along with the deltoid are responsible for movements of the upper limb in the shoulder joint. If not taken seriously, the problem can cause irreversible damages which will result in pain and limitations of upper limb movements.

Key words: shoulder, acromion, acromioclavicular joint Pol. Merk. Lek., 2008, XXV, 146, 179

Przestrzeń podbarkowa jest integralną częścią barku, ograniczoną od góry wyrostkiem barkowym, więzadłem kruczobarkowym oraz stawem barkowo-obojczykowym, od dołu zaś górną powierzchnią guzka większego kości ramiennej. Zespołem ciasnoty przestrzeni podbarkowej (ZCPP) nazywa się dysfunkcję barku spowodowaną przewlekłym uciskiem struktur znajdujących się w świetle przestrzeni podbarkowej: kaletki podbarkowej, pierścienia rotatorów, ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego. Przyczyną ucisku jest zmniejszenie wymiarów przestrzeni podbarkowej lub zwiększenie ciśnienia w jej świetle [2, 5, 24, 26, 32]. Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej jest obecnie często rozpoznawaną przyczyną dolegliwości bólowych w okolicy barku. Szacuje się, że około 40-60% bólów barku spowodowanych jest ZCPP. Pierwsze dostępne na łamach piśmiennictwa doniesienia, próbujące wyjaśnić mechanizm powstawania dolegliwości, to prace Meyera z 1931 r. Przedstawił on teorię, według której przyczyną wystąpienia choroby jest zmniejszenie odległości pomiędzy wyrostkiem barkowym a guzkiem większym kości ramiennej. Kierując się podobnymi przesłankami, inni autorzy w leczeniu operacyjnym ZCPP wykonywali akromiotomię (całkowite wycięcie wyrostka barkowego), jednak wykorzystywanie tej metody nie przynosiło dobrych wyników [1, 2, 21, 22, 34, 35]. Po 40 latach od doniesień Mayera, w 1972 r. Neer dowiódł, że za ucisk struktur zawartych w przestrzeni podbarkowej odpowiedzialna jest nie tylko budowa wyrostka barkowego, ale również zmiany morfologii: więzadła kruczo-barkowego, stawu barkowo-obojczykowego i dalszego końca

obojczyka. Zachęcające wyniki plastyki przestrzeni podbarkowej, wykonywanej metodą Neera, potwierdziły zasadność jego koncepcji. Neer jest również autorem podziału ZCPP na trzy stopnie. · Stopień I charakteryzuje się występowaniem odwracalnych zmian zapalnych kaletki podbarkowej i pierścienia rotatorów, podatnych na leczenie zachowawcze, dotyczy chorych poniżej 25 roku życia · Stopień II to zmiany o charakterze nieodwracalnym, np. zwłóknienie mięśni rotatorów bez cech ich rozerwania; II stadium choroby stwierdza się najczęściej w przedziale wiekowym pomiędzy 25 a 40 rokiem życia. · Stopień III charakteryzuje się częściowym lub całkowitym uszkodzeniem (rozerwaniem) mięśni wchodzących w skład pierścienia rotatorów; najczęściej dotyczy chorych po 40 roku życia [13, 21, 22, 25]. W połowie lat 80. ubiegłego stulecia pojawiły się pierwsze doniesienia o dobrych wynikach leczenia ZCPP metodą artroskopową. Za sprawą zachęcających doniesień Ellmana i innych autorów metoda artroskopowa jest obecnie coraz częściej wykorzystywana w leczeniu operacyjnym ZCPP [2, 11, 29]. Zespół bolesnego barku jest często spotykanym rozpoznaniem. Niestety rzadko na skierowaniach, kartach wypisowych i innych formach dokumentacji medycznej spotyka się bardziej precyzyjne rozpoznania opisujące rzeczywistą przyczynę dolegliwości bólowych okolicy barku. Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej jest częstą przyczyną bólów barku, jego złe lub zbyt późne rozpoznanie oraz nieodpowiednie leczenie może prowadzić do poważnego upośledzenia funkcji kończyny górnej.

10. Więzadło kruczo-barkowe. 12. – związane z dysfunkcją tkanek miękkich tworzących zawartość przestrzeni podbarkowej [2. . że główną przyczyną zespołu ciasnoty podbarkowej jest przewlekłe drażnienie kaletki podbarkowej przez więzadło kruczo-barkowe. więzadło kruczo-barkowe. Kształt wyrostka barkowego. 9. choć funkcjonalnie pełni jego rolę. I II III Ryc. Podobnie badania przeprowadzone przez Bigilianiego i Toiromena wykazały istotną zależność pomiędzy wystąpieniem ZCPP. Obręcz kończyny górnej jest otwarta zarówno z przodu. związanych z zaburzeniami anatomii. Jak wynika z przedstawionej anatomii. ANATOMIA I PATOGENEZA Bark jest okolicą anatomiczną. 27]. ramienno-łopatkowym. 36]. Często spotykane określenie „staw barkowy” nie jest zasadne. 32]. I tak z trzech typów wyrostka opisanych przez Neera – prosty – typ I. 12]. łopatkowo-żebrowym oraz w przestrzeni podbarkowej [5. 1. 22. Do najczęściej stwierdzanych przyczyn pierwotnych. 10. W 1972 r. zmiany zwyrodnieniowe dolnej powierzchni wyrostka barkowego. zgodnie z mianownictwem anatomicznym. stawem barkowo-obojczykowym. Pierwsze doniesienia na temat udziału w etiologii ZCPP zmian zwyrodnieniowych w obrębie stawu barkowoobojczykowego to doniesienia Neera z 1972 r. 11. 22. stawem nie jest. Osłabienie siły mięśniowej występuje u osób wykonujących pracę wymagającą długotrwałego trzymania kończyn górnych ponad głową. przeciążenie mięśni rotatorów. że w takich przypadkach dochodzi do migracji głowy kości ramiennej ku górze w wyniku niewydolności pierścienia rotatorów spowodowanej zmianami degeneracyjnymi i ich rozciągnięciem. Jako pierwszy różne typy budowy wyrostka barkowego opisał Goldthwalt w 1909 r. 32]. a III typem wyrostka barkowego [2. od dołu zaś górną powierzchnią guzka większego kości ramiennej. Badania przeprowadzone przez Nirschla wykazały. niekiedy nazywana stawem. II – curved. Zmiany zwyrodnieniowe dolnej powierzchni wyrostka barkowego. 28. ponieważ takiego stawu nie ma. osłabienie siły mięśniowej. 5. zalicza się: kształt wyrostka barkowego. Rotatory wspólnie z mięśniem naramiennym odpowiadają za ruchy w stawie ramiennym [2. 21. Położona w newralgicznym miejscu pomiędzy rotatorami – strukturami poruszającymi się. co z kolei wywołuje zwiększenie ciśnienia w przestrzeni podbarkowej. Otwór przedni wypełnia mostek. i Kessela z 1977 r. że typ wyrostka barkowego jest czynnikiem ryzyka wystąpienia zespołu ciasnoty podbarkowej. Obaj autorzy potwierdzili odnotowaną przez Neera koincydencję pomiędzy wystąpieniem ZCPP. kaletka i mięśnie tworzące pierścień rotatorów ulegają uszkodzeniu w wyniku tarcia o wymienione struktury kostne i więzadło kruczo-barkowe. – neuropatie. Podobnie przestrzeń podbarkowa. Migracja głowy kości ramiennej ku górze prowadzi do zmniejszenia przestrzeni podbarkowej [10. 18. Tak więc nie ma stłuczenia czy zwichnięcia stawu barkowego. 20]. stawem barkowo-obojczykowym i więzadłem kruczo-barkowym. Przyczyną wystąpienia dolegliwości są zmiany zwyrodnieniowe powstałe w wyniku długotrwałego przeciążenia i napięcia mięśnia nadgrzebieniowego. ale stłuczenie lub zwichnięcie stawu ramiennego lub ramienno-łopatkowego. a końcowe na guzku większym kości ramiennej. Do przyczyn niezwiązanych z dysfunkcją tkanek miękkich tworzących zawartość przestrzeni podbarkowej zalicza się: zapalenie kaletki podbarkowej. – wady postawy [2. a typem wyrostka barkowego. 26]. zakrzywiony – typ II i haczykowaty – typ III – objawy choroby rozwijają się najczęściej u chorych z wyrostkiem haczykowatym (ryc. 33]. Zamiast potocznie używanego określenia „staw barkowy” należy stosować. III – haczykowaty Fig. Zmiany te występują najczęściej pod postacią wyrośli kostnych okolicy stawu penetrujących do przestrzeni podbarkowej. Pierścień rotatorów jest grupą czterech mięśni mających swoje przyczepy początkowe na powierzchni łopatki. co powoduje jej podrażnienie i może prowadzić do stanów zapalnych kaletki i uszkodzenia rotatorów [2. doprowadzając do zmian degeneracyjnych najczęściej w obrębie przyczepu mięśnia nadgrzebieniowego [14. Przewlekłe drażnienie kaletki podbarkowej doprowadza do stanu zapalnego. Obecnie jest to teoria powszechnie akceptowana [10. pierścień rotatorów oraz ścięgno głowy długiej mięśnia dwugłowego. Types of acromion: I – flat. 4. Neer udowodnił.180 K. 34]. zaś otwór tylny jest wolną przestrzenią pomiędzy brzegami przyśrodkowymi łopatek. 13. W wyniku zmniejszenia odległości pomiędzy guzkiem większym kości ramiennej a wyrostkiem barkowym. że największy ucisk na kaletkę występuje w momencie zgięcia i rotacji wewnętrznej kończyny górnej. Newralgiczną okolicą. 10. jak i z tyłu. II – zakrzywiony. 34. Zawartość przestrzeni podbarkowej to: kaletka podbarkowa. jest 1/3 przednia dolnej powierzchni wyrostka barkowego i więzadło kruczo-barkowe [2. 1). Wyjątkowo duży zakres ruchomości części wolnej kończyny górnej jest wypadkową ruchów w stawach: mostkowoobojczykowym. III – hooked ETIOLOGIA Przyczyny wystąpienia zespołu ciasnoty przestrzeni podbarkowej dzieli się na: · pierwotne: – związane z zaburzeniami anatomii struktur ograniczających przestrzeń podbarkową. zmiany zwyrodnieniowe stawu barkowo-obojczykowego. W tym miejscu autorzy pracy chcą zwrócić szczególną uwagę na terminologię. pierścień rotatorów odpowiada za ruchy w stawie ramiennym. Są to mięśnie: nadgrzebieniowy. Zapalenie kaletki podbarkowej. Celem pracy było przedstawienie wiedzy dostępnej na łamach piśmiennictwa na temat etiologii. 10. 1. Uszkodzenie kaletki oraz pierścienia rotatorów jest najczęstszą przyczyną wystąpienia dolegliwości. Kaletka ułatwia przesuwanie się mięśni rotatorów w przestrzeni podbarkowej. Najczęściej są to wyrośla kostne zlokalizowane w bocznej części wyrostka barkowego [15. podgrzebieniowy. · wtórne: – nawrotowa niestabilność stawu ramiennego. 16. Typy budowy wyrostka barkowego: I – płaski. a kostno-stawowym sklepieniem przestrzeni podbarkowej oraz więzadłem kruczo-barkowym – narażona jest na ciągłe powtarzające się urazy. 7. w której najczęściej dochodzi do konfliktu. Szyluk i wsp. więzadłem kruczo-barkowym. Przestrzeń podbarkowa jest ograniczona od góry wyrostkiem barkowym. 30]. podłopatkowy i obły mniejszy. 17]. Zmiany zwyrodnieniowe stawu barkowo-obojczykowego. nazwy: staw ramienny lub staw ramienno-łopatkowy. której zrąb tworzą kości obręczy kończyny górnej oraz koniec bliższy kości ramiennej.. obojczykowo-barkowym. 3. 20. Burns i Whiple wykazali. Część autorów uważa. rozpoznania i leczenia zespołu ciasnoty podbarkowej w kontekście własnych doświadczeń.

) – badany w pozycji siedzącej splata ręce za szyją – wystąpienie dolegliwości bólowych interpretuje się jako wynik dodatni.test interpretuje się jako dodatni w przypadku wystąpienia dolegliwości bólowych. jeśli ruch ten powoduje ból. Jobs test Badania dodatkowe Zdjęcia rentgenowskie (rtg) w trzech projekcjach przedniotylnej (P-A). Apleys test Leczenie zachowawcze. jedną ręką stabilizuje obręcz barkową. zmiany zwyrodnieniowe stawu barkowoobojczykowego. Ponadto. 26]. pozwalają na różnicowanie dolegliwości.Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej – najczęstsza przyczyna zespołu bolesnego barku 181 Przeciążenie mięśni rotatorów najczęściej występuje u młodych aktywnych osób intensywnie uprawiających sport. 6. 24. rodzaju wykonywanej pracy. Ustąpienie dolegliwości podczas ponownego wykonywania testu po podaniu środka znieczulającego dodatkowo potwierdza diagnozę. 14. 2. X-ray Picture: A – PA view. wskazane jest wykonanie badania z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego [2. Wystąpienie dolegliwości bólowych świadczy o uszkodzeniu mięśnia nadgrzebieniowego [2. 5. Zdjęcia rentgenowskie w projekcjach: A – P-A. B – Y. 6. Test Apleya Fig. C – osiowej Fig. 4. 4. 22]. np. Ryc.) – badany unosi kończyny wbrew oporowi badającego.) – chory w pozycji stojącej. Zdaniem autorów. – Joba (ryc. – Ludingtona (ryc.) – badany proszony jest o dotknięcie palcem wskazującym kąta łopatki. U chorych przed 40. Ponadto stwierdza się dodatnie testy: – Neera (ryc. 34. 4. 5. . rokiem życia należy zawsze zebrać wywiad odnośnie: aktywności sportowej. 34]. Test Ludingtona Fig. że nie mogą spać na boku. Występuje także bolesność palpacyjna w rzucie stawu barkowo-obojczykowego. 36]. 22. I Ryc. – Apleya (ryc. Nasilenie dolegliwości często występuje w nocy. Test Joba Fig. Według większości autorów leczenie ZCPP powinno się zacząć od leczenia zachowawczego. B – Y view. 3. lekarz za plecami badanego. 15. ROZPOZNANIE Podczas przeprowadzania wywiadów lekarskich chorzy skarżą się na bóle przednio-bocznej okolicy barku. 6. 6. 2. C – axis view Ryc. LECZENIE Ryc. bocznej (Y) i osiowej (ryc. 6. Autorzy pracy chcą zwrócić szczególną uwagę na dokładne odnotowanie podczas przeprowadzania wywiadów: wieku chorego (ZCPP najczęściej występuje po 40 roku życia). 5. Test Neera Fig. Badaniem fizykalnym stwierdza się bolesny łuk czynnego odwodzenia w zakresie od 70° do 120°. chorzy podają. w celu dokładnego zobrazowania ewentualnych uszkodzeń w obrębie tkanek miękkich. przebytych urazów. 3. Neers test II I II III Ryc. z tendinitis calcarea pozwalają też ustalić część przyczyn powodujących chorobę: typ wyrostka barkowego.). na przebyte urazy okolicy barku oraz na charakter dolegliwości bólowych. Chorzy zgłaszają również dolegliwości bólowe podczas odwodzenia kończyny i zmniejszenie siły mięśniowej [2. podczas wykonywania testu Neera bardzo przydatne jest przeprowadzenie go po raz drugi po uprzednim podaniu do stawu barkowo-obojczykowego lignokainy (w celu weryfikacji wyniku testu). 28. dolegliwości najczęściej ulegają zaostrzeniu w nocy. Ludingtons test W celu poszerzenia diagnostyki przydatna jest również tomografia komputerowa z rekonstrukcją trójwymiarową. Na podstawie doświadczeń własnych. narażonych na częste urazy okolicy barku. wynik testu jest dodatni. 2. 3. drugą ręką wykonuje energiczne zgięcie i przywiedzenie badanej kończyny . Przyczyną dolegliwości jest stan zapalny kaletki podbarkowej [10.

20. „oszczędzanie” kończyny. 23. Neviaser zaproponował metodę „cztery w jednym”.. 1987. 19. – mniejszy ból pooperacyjny.. Am.). że podczas ćwiczeń dolegliwości ulegały nasileniu. dalszej części obojczyka. 19.: Arthroscopic subacromial decompression for stage-II impingement. Przeprowadzając wywiady odnośnie wcześniej stosowanego leczenia. że leczenie nie może obejmować usprawniania ruchowego. i wsp. Leczenie zabiegowe. Terrier F.B.. W: Anatomia człowieka tom I (red.: Kości części wolnej kończyny górnej.. zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej. 4. 1997. Chang H. stawem barkowo-obojczykowym lub dalszym końcem obojczyka. Doniesienia Neera potwierdzały badania innych autorów..U.: Anterior acromioplasty for the chronic impingement syndrome in the shoulder. W tym czasie stosuje się: modyfikację trybu życia.: Excision of the acromion in treatment of the supraspinatus syndrome. 18. 304. Lim K. 3. Armstrong J. Whipple T. 823-838. Bone Joint Surg. kiedy leczenie zachowawcze nie przynosi efektów. Pierwsze doniesienia zaprezentowane przez Neera w 1972 r. bocznej i Y.A. 1997.. Bigliani L.: Subacromial impingement syndrome. nie ma możliwości bezpiecznego wprowadzenia instrumentarium do przestrzeni podbarkowej (przeważnie ze względu na stopień zaawansowania choroby).).. 59.. podaje.K. Butters K. 10. Flatow E. Nie zgadzamy się z doniesieniami niektórych autorów. Orthop.P. 51-69. Najczęstszą z nich jest. 5.: Pathophysiology of Impingement. (red. wstrzykiwanie do przestrzeni podbarkowej steroidów. aby zdawać sobie sprawę z tego.: Rupture of the supraspinatus tendon. 8. 1994. Orthop. Bigliani L.L. 15(2). 19. 96-102. Naszym zdaniem procedury te powinno się wykonywać jedynie w przypadku stwierdzenia patologii w obrębie tych struktur.. 11. Relat. 14. 2. Większość z tych chorych. zwłaszcza odwodzenie. 1990. April E. Sports Med. 31. – mniej rozległy dostęp operacyjny. Relad. Morrison D. 215. 9.. Orthop. 2007.A. W tym czasie stosujemy niesteroidowe leki przeciwzapalne. fizjoterapię. i wsp. 41-50. O przydatności metody artroskopowej świadczą doniesienia wielu autorów porównujących wyniki leczenia metodą otwartą i artroskopową. 10. 1990. J.G.. 2002. Szyluk i wsp. Res. Arthroscopy. 1995. 12. 4. aby osiągnąć sukces. 1972. 703-708. i wsp. Terrier F. 7.. A preliminary report. Clin. 254. i wsp.L.182 K.. 9.U. Surg. 11. Ellman uzyskał 88% wyników dobrych i bardzo dobrych. Trans. Fukuda H.. 228-232. 249. jak i przestrzeni podbarkowej.: Office evaluation and and management of the shoulder impingement syndrome. Watson M.: The subcoracoid space. mniejsze dojścia operacyjne.: Arthroscopic decompression of shoulder impingement secondary to os acromiale. Sports Med. J. 1994. W razie niepowodzenia leczenia zachowawczego wskazany jest zabieg operacyjny.: Anatomic relationships in the shoulder impingement syndrome. Łasiński W. 31]. Veenstra M.L.: Pathology and pathogenesis of the intratendinous tearing of the rotator cuff viewed from en bloc histologic sections. prowadzą do ciągłego drażnienia kaletki podbarkowej i pierścienia rotatorów.B. 3-26.W. Już sam fakt wzięcia pod uwagę takiego rozpoznania jest krokiem milowym. 22. w których: wcześniej zastosowane leczenie metodą artroskopową nie przyniosło skutku.. Gerber C. Copeland S. 29]. 1854-1868. dowodziły przydatności akromioplastyki metodą otwartą.C. PODSUMOWANIE Rozpoznanie zespołu bolesnego barku oraz leczenie tej choroby jedynie lekami przeciwbólowymi i rehabilitacją to w wie- . Orthop.S. resekcji stawu barkowo-obojczykowego oraz tenodezy ścięgna głowy długiej bicepsa [21..: The role of the coracoid process in the chronic impingement syndrome. Warszawa.. 755-765. Bone Joint Surg.. Frieman B. stawów i mięśni. 1994. Clin.. Clin. 166-172. Autorzy pracy w większości przypadków wykorzystują metodę artroskopową. Clin. Naszym zdaniem kierowanie chorych z ZCPP na rehabilitację może doprowadzić do pogorszenia stanu zdrowia. zbliżającym lekarza do sukcesu terapeutycznego. 1987. Warszawa.L. 6. Codman E. 60-67. – szybszy powrót funkcji kończyny. 1991. Autorzy w leczeniu operacyjnym polecają metodę artroskopową. Bone Joint Surg. 16. North Am. że przyczyn dolegliwości bólowych barku jest wiele. którzy za każdym razem proponują reseksję stawu barkowoobojczykowego.. Zehnder R. 446-453. 436-442... Res. Sahstrand donosi o 77% chorych z wynikiem dobrym i bardzo dobrym po zastosowaniu przedniej akromioplastyki.: The morphology of the acromion and its relationship to rotator cuff tears. An anatomic study. – mniejsze uszkodzenie mięśnia naramiennego. Bone Joint Surg.R. Buckup K. Wykonywał on jednocześnie: przecięcie więzadła kruczo-barkowego. Nakajima T.. Hutchinson M. 79. Shoulder and Elbow Surg..: Arthroscopic subacromial decompression: analysis of one to three-year results. Res. fizykoterapię [8. 18. możliwość wyboru metody otwartej na każdym etapie operacji. Staw barkowy.: Lesions of the musculotendinous cuff of the shoulder. Bigiliani L. Wywiad i badanie fizykalne powinno być poparte radiogramami zawsze w trzech projekcjach: P-A. W sytuacji. W 1982 r. 28]. Orthop.C. Hamada K. Na podstawie doświadczeń własnych stwierdzamy. J. 1949.M. Obecnie wyniki leczenia obiema metodami są porównywalne [2. możliwość rekonstrukcji uszkodzonych struktur zarówno stawu ramiennego. przedniej akromioplastyki.: The relationship of acromial architecture to rotator cuff disease. Tan J. Szczególnie po długotrwałym intensywnym usprawnianiu ruchowym funkcja kończyny ulega pogorszeniu a dolegliwości bólowe nasileniu. jak wspomniano we wstępie. 28-32. Clinical classification as a guide to management. Neer C. Res. 1993. 132-138. Zdaniem autorów największe znaczenie w pierwszym etapie leczenia ma szybkie rozpoznanie i wdrożenie leczenia zachowawczego. Oczywiście w miarę upływu czasu i popularyzacji metody wielu badaczy wnosiło własne modyfikacje do leczenia operacyjnego. Reicher M. Arthroscopy.U. ponieważ intensywne ćwiczenia.. 1993. prowadzonego przez okres od 6 do 12 miesięcy. Clin Orthop Relat Res. 175-181. In: Shoulder surgery (ed. Ganz R.R. Ticker J. 173-181. Fenlin J. J. ubiegłego wieku. Buckup K.. London..L. 171-178. J. Metodę otwartą zaś rezerwujemy dla przypadków.. Patterns of subacromial contact.. Czas trwania leczenia zachowawczego nie powinien przekraczać 6 miesięcy. 22. iniekcje steroidów. Clin.. Na jej korzyść przemawia: możliwość dokładnej eksploracji stawu ramiennego. mniejszy ból pooperacyjny. 3.. Gerber C. lu przypadkach zbyt mało. Rockwood C..: The painful arc syndrome.A.. 67.. w przypadku zmniejszenia odległości pomiędzy guzkiem większym kości ramiennej a wyrostkiem barkowym.S. Burns W. Orthop. niesteroidowe leki przeciwzapalne.). Ticker J. W: Testy kliniczne w badaniu kości. – mniejsze blizny pooperacyjne. Bohenek A. J. i wsp. 21.: Excursion of the rotator cuff under the acromion. Kessel L. 779-788.. stosuje się leczenie operacyjne – metodą otwartą (klasyczną) lub zamkniętą (artroskopową). Bardzo ważne jest. Orthop. 3-9. PZWL. Ellman H. Wallace W. PZWL.. 15.. J.A. PIŚMIENNICTWO 1. 10. Soslowsky L.N.: Anterior acromioplasty: effect of litigation and workers compensation. 1988. co wynika z naszych obserwacji. Clin. 13. Flatow E.J.. 1986. Za artroskopowym odbarczeniem przestrzeni podbarkowej w opinii autorów przemawia: – możliwość dokładnej eksploracji stawu ramiennego. Bone Joint Surg. McLaughlin H. The exposure and treatment of tears with retraction. Duke P. Relat. tenodezę ścięgna mięśnia dwugłowego. Techniki otwarte rozpowszechnione były w latach 70. 1985. Operacja polega na resekcji 1/3 przedniej wyrostka barkowego i przecięciu więzadła kruczo-barkowego.. 1997. 22. J. Pierwsze doniesienia o artroskopowej dekompresji przestrzeni podbarkowej to praca Ellmana z 1987 r. Saunders Company Ltd.. Levine W. Relat. Na podstawie doświadczeń własnych autorzy chcą zwrócić uwagę na duże znaczenie określenia zakresu operacji. Report of ninety-fife excisions. odnotowujemy stosowanie uporczywej rehabilitacji. 17. 197-200. 54.

178-179. 5. 27. medycynie rodzinnej.. Arthroscopy. Marymoncka 99. 1983. Arch.A. Petersson C. 70-77. Ryszard Gellert Zgłoszenia na kurs: Wyłącznie na formularzu zgłoszenia na kursy w ramach programu dydaktycznego CMKP. ul. medycynie ratunkowej. Antti-Poika I. Clin. Orthop. 01-813 Warszawa.S. Sachlstrand T. 959-964. Garretson R.: 032 266 51 92.2008 r. 1995. W: Anatomia topograficzna człowieka. 163.: Soft-tissue rheumatism: diagnosis and treatment. 36. Relat.L.T. Hazleman B.: Acromial enthesopathy and rotator cuff tear. Wickiewicz T.pl Płatność: kurs bezpłatny Uwagi: miejsce zajęć: Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego.. 24. Koes B.edu.. Marymocka 99 .: Ruptures of the supraspinatus tendon. Adres: Karol Szyluk. 1999. i wsp. Arthroscopy. Studium Kliniczno-Dydaktyczne. patient characteristics.K.: The measurement of subacromial contact pressure in patient with subacromial impingement. e-mail: kursy-4@cmkp. Grana W. 1983. van der Windt D. Orthop.: Shoulder disorders in general practice: incidence.pl Ostra niewydolność nerek 03. xx-xxx Piekary Śląskie. 25. e-mail: karol. 32. Organizator: Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego.: Operations for the impingement of the shoulder. Arthroscopy.. chorobach wewnętrznych.). 54.. 4.J. 33. ul. 111. Orvin J..A. 1992. J. Konttinen Y. Early results in 52 patients. Res. Warszawa Charakter kursu: Kurs doskonalący. tel. Clin.. 01-809 Warszawa.P. Relat.10. Klinika Nefrologii. 1989. J. Cegłowska 80 Kierownik naukowy: prof. de Jong B. 31. Dla lekarzy nefrologów w ramach kształcenia ustawicznego oraz dla lekarzy specjalizujących się w anestezjologii i intensywnej terapii.J. A radiologic and histologic postmortem investigation of the coracoacromial arch.. Orthop.Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej – najczęstsza przyczyna zespołu bolesnego barku 183 23. Relat. 34.. dr hab. 35. Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej. Ann Rheum Dis. 28. (red.. Schumacher G. 1982. Yates C.D. med.. houlder and Elbow Surg. Clin. Reveille J. Res. Scandinavica. Volumed. 373-392...A. Trauma Surg. i wsp. and management.J. 376-383. Res.. Vecchio P. 12. J. 18.F. 143-148. 2. Kavanagh R. Orthop. 173. Plotkin E. 1995.. Acta Orthop. 0692 433 623.: 0 22 569 38 07.K. Neviaser T.: Arthroscopic subacromial decompression: two to seven years follow-up. Santavirta S. 321-323. Med. Neer C. Bytomska 62. Orthop. Otrzymano 31 stycznia 2008 r. 37. i wsp. Neviaser J. Res.W.: Inflammation of the subacromial bursa in chronic shoulder pain. Reumatol. Tuite M. Ziółkowski M.. Wrocław. Orthop.E. 1995. 440-442.: Impingement lesions. 121-125..... faks: 0 22 569 38 09.: Kończyna górna. 1997.B..: The four-in-one arthroplasty for the painful arc syndrome. 11. ul. 30. 26. Norlin N.: Acromial structure and tears of the rotator cuff.: Arthroscopic subacromial decompression versus open acromioplasty. 45-48. 39-48. 1995. 1994.H. 60. Gentz C. Clin. Nordt W.: Shoulder pain in a community-based rheumatologic clinic. 107-112. Oddział VI Chirurgii Rekonstrukcyjnej Ręki.S. Br. Uhthoff H. 102.A. Relat. Roye R. 01-813 Warszawa.. The significance of distally pointing acromioclavicular osteophytes. 336-340. 1994. Trans. Ogata S... Am. 1989. Neviaser R. pediatrii toksykologii klinicznej. Toivonen D.J. 301-306. 23-29. 174.L. tel. 34. ul.F.szyluk1@neostrada.. Studium Kliniczno-Dydaktyczne.. 29.: Glenohumeral cinematics in a muscle fatigue model a radiographic study. 1990.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful