Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej – najczęstsza przyczyna zespołu bolesnego barku

179

Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej – najczęstsza przyczyna zespołu bolesnego barku
KAROL SZYLUK, ANDRZEJ JASIŃSKI, BOGDAN KOCZY, WOJCIECH WIDUCHOWSKI, JERZY WIDUCHOWSKI
Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej w Piekarach Śląskich, Oddział VI Chirurgii Rekonstrukcyjnej Ręki, kierownik Oddziału: dr med. A. Jasiński

Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej – najczęstsza przyczyna zespołu bolesnego barku Szyluk K., Jasiński A., Koczy B., Widuchowski W., Widuchowski J. Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej w Piekarach Śląskich, Oddział VI Chirurgii Rekonstrukcyjnej Ręki, e-mail: karol.szyluk1@neostrada.pl Dolegliwości bólowe okolicy barku są częstym powodem wizyt u lekarza. Postęp wiedzy na temat budowy i biomechaniki barku pozwala, w oparciu o szczegółowe badanie, na precyzyjną lokalizację przyczyn dolegliwości. Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej (ZCPP) jest najczęstszą przyczyną bólów i ograniczenia funkcji okolicy barku. W wyniku źle rozpoznanego i leczonego ZCPP może dojść do poważnych uszkodzeń struktur znajdujących się w świetle przestrzeni podbarkowej, w tym pierścienia mięśni rotatorów, które wraz z mięśniem naramiennym odpowiedzialne są za ruchy kończyny górnej w stawie ramiennym. Bagatelizowanie problemu może doprowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń skutkujących silnymi bólami i znacznym ograniczeniem zakresu ruchomości części wolnej kończyny górnej. Słowa kluczowe: bark, wyrostek barkowy, staw barkowo-obojczykowy Pol. Merk. Lek., 2008, XXV, 146, 179

Subacromial impingement syndrome – most frequent reason of the painful shoulder syndrome Szyluk K., Jasiński A., Koczy B., Widuchowski W., Widuchowski J. Independent Public Provincial Hospital of Traumatic Surgery, Piekary Śląskie, Poland, VI Department of Reconstructive Hand Surgery, e-mail: karol.szyluk1@neostrada.pl Painful shoulder syndrome is a frequent cause of visit at physician. The development of knowledge about the anatomy and biomechanics of the shoulder allows, based on detailed examination, to precise localization of the shoulder dysfunction. Subacromial impingement syndrome is the most common cause of pain as well as of limited motion of the shoulder region. Misdiagnosis and mistreatment can lead to serious damage of the structures placed in the subacromial space including the rotator cuff, which along with the deltoid are responsible for movements of the upper limb in the shoulder joint. If not taken seriously, the problem can cause irreversible damages which will result in pain and limitations of upper limb movements.

Key words: shoulder, acromion, acromioclavicular joint Pol. Merk. Lek., 2008, XXV, 146, 179

Przestrzeń podbarkowa jest integralną częścią barku, ograniczoną od góry wyrostkiem barkowym, więzadłem kruczobarkowym oraz stawem barkowo-obojczykowym, od dołu zaś górną powierzchnią guzka większego kości ramiennej. Zespołem ciasnoty przestrzeni podbarkowej (ZCPP) nazywa się dysfunkcję barku spowodowaną przewlekłym uciskiem struktur znajdujących się w świetle przestrzeni podbarkowej: kaletki podbarkowej, pierścienia rotatorów, ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego. Przyczyną ucisku jest zmniejszenie wymiarów przestrzeni podbarkowej lub zwiększenie ciśnienia w jej świetle [2, 5, 24, 26, 32]. Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej jest obecnie często rozpoznawaną przyczyną dolegliwości bólowych w okolicy barku. Szacuje się, że około 40-60% bólów barku spowodowanych jest ZCPP. Pierwsze dostępne na łamach piśmiennictwa doniesienia, próbujące wyjaśnić mechanizm powstawania dolegliwości, to prace Meyera z 1931 r. Przedstawił on teorię, według której przyczyną wystąpienia choroby jest zmniejszenie odległości pomiędzy wyrostkiem barkowym a guzkiem większym kości ramiennej. Kierując się podobnymi przesłankami, inni autorzy w leczeniu operacyjnym ZCPP wykonywali akromiotomię (całkowite wycięcie wyrostka barkowego), jednak wykorzystywanie tej metody nie przynosiło dobrych wyników [1, 2, 21, 22, 34, 35]. Po 40 latach od doniesień Mayera, w 1972 r. Neer dowiódł, że za ucisk struktur zawartych w przestrzeni podbarkowej odpowiedzialna jest nie tylko budowa wyrostka barkowego, ale również zmiany morfologii: więzadła kruczo-barkowego, stawu barkowo-obojczykowego i dalszego końca

obojczyka. Zachęcające wyniki plastyki przestrzeni podbarkowej, wykonywanej metodą Neera, potwierdziły zasadność jego koncepcji. Neer jest również autorem podziału ZCPP na trzy stopnie. · Stopień I charakteryzuje się występowaniem odwracalnych zmian zapalnych kaletki podbarkowej i pierścienia rotatorów, podatnych na leczenie zachowawcze, dotyczy chorych poniżej 25 roku życia · Stopień II to zmiany o charakterze nieodwracalnym, np. zwłóknienie mięśni rotatorów bez cech ich rozerwania; II stadium choroby stwierdza się najczęściej w przedziale wiekowym pomiędzy 25 a 40 rokiem życia. · Stopień III charakteryzuje się częściowym lub całkowitym uszkodzeniem (rozerwaniem) mięśni wchodzących w skład pierścienia rotatorów; najczęściej dotyczy chorych po 40 roku życia [13, 21, 22, 25]. W połowie lat 80. ubiegłego stulecia pojawiły się pierwsze doniesienia o dobrych wynikach leczenia ZCPP metodą artroskopową. Za sprawą zachęcających doniesień Ellmana i innych autorów metoda artroskopowa jest obecnie coraz częściej wykorzystywana w leczeniu operacyjnym ZCPP [2, 11, 29]. Zespół bolesnego barku jest często spotykanym rozpoznaniem. Niestety rzadko na skierowaniach, kartach wypisowych i innych formach dokumentacji medycznej spotyka się bardziej precyzyjne rozpoznania opisujące rzeczywistą przyczynę dolegliwości bólowych okolicy barku. Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej jest częstą przyczyną bólów barku, jego złe lub zbyt późne rozpoznanie oraz nieodpowiednie leczenie może prowadzić do poważnego upośledzenia funkcji kończyny górnej.

łopatkowo-żebrowym oraz w przestrzeni podbarkowej [5. Przyczyną wystąpienia dolegliwości są zmiany zwyrodnieniowe powstałe w wyniku długotrwałego przeciążenia i napięcia mięśnia nadgrzebieniowego. więzadłem kruczo-barkowym. Często spotykane określenie „staw barkowy” nie jest zasadne. 30]. 5. Przewlekłe drażnienie kaletki podbarkowej doprowadza do stanu zapalnego. Newralgiczną okolicą. podłopatkowy i obły mniejszy. że typ wyrostka barkowego jest czynnikiem ryzyka wystąpienia zespołu ciasnoty podbarkowej. 12]. Do przyczyn niezwiązanych z dysfunkcją tkanek miękkich tworzących zawartość przestrzeni podbarkowej zalicza się: zapalenie kaletki podbarkowej. · wtórne: – nawrotowa niestabilność stawu ramiennego. zgodnie z mianownictwem anatomicznym. 10. Neer udowodnił. – wady postawy [2. 27]. . że główną przyczyną zespołu ciasnoty podbarkowej jest przewlekłe drażnienie kaletki podbarkowej przez więzadło kruczo-barkowe. 16. Podobnie badania przeprowadzone przez Bigilianiego i Toiromena wykazały istotną zależność pomiędzy wystąpieniem ZCPP. Obecnie jest to teoria powszechnie akceptowana [10. I II III Ryc. co z kolei wywołuje zwiększenie ciśnienia w przestrzeni podbarkowej. Jako pierwszy różne typy budowy wyrostka barkowego opisał Goldthwalt w 1909 r. że największy ucisk na kaletkę występuje w momencie zgięcia i rotacji wewnętrznej kończyny górnej. 34].. Wyjątkowo duży zakres ruchomości części wolnej kończyny górnej jest wypadkową ruchów w stawach: mostkowoobojczykowym. od dołu zaś górną powierzchnią guzka większego kości ramiennej. 18. 17]. Najczęściej są to wyrośla kostne zlokalizowane w bocznej części wyrostka barkowego [15. więzadło kruczo-barkowe. Badania przeprowadzone przez Nirschla wykazały. 34. kaletka i mięśnie tworzące pierścień rotatorów ulegają uszkodzeniu w wyniku tarcia o wymienione struktury kostne i więzadło kruczo-barkowe. stawem nie jest. Rotatory wspólnie z mięśniem naramiennym odpowiadają za ruchy w stawie ramiennym [2. Szyluk i wsp. Zmiany zwyrodnieniowe stawu barkowo-obojczykowego. ponieważ takiego stawu nie ma. 1). choć funkcjonalnie pełni jego rolę. w której najczęściej dochodzi do konfliktu. 20. 22. zakrzywiony – typ II i haczykowaty – typ III – objawy choroby rozwijają się najczęściej u chorych z wyrostkiem haczykowatym (ryc. przeciążenie mięśni rotatorów. zalicza się: kształt wyrostka barkowego. Przestrzeń podbarkowa jest ograniczona od góry wyrostkiem barkowym. zaś otwór tylny jest wolną przestrzenią pomiędzy brzegami przyśrodkowymi łopatek. Tak więc nie ma stłuczenia czy zwichnięcia stawu barkowego. 10. co powoduje jej podrażnienie i może prowadzić do stanów zapalnych kaletki i uszkodzenia rotatorów [2. nazwy: staw ramienny lub staw ramienno-łopatkowy. stawem barkowo-obojczykowym i więzadłem kruczo-barkowym. 13. zmiany zwyrodnieniowe dolnej powierzchni wyrostka barkowego. 21. W tym miejscu autorzy pracy chcą zwrócić szczególną uwagę na terminologię. Więzadło kruczo-barkowe. Do najczęściej stwierdzanych przyczyn pierwotnych. że w takich przypadkach dochodzi do migracji głowy kości ramiennej ku górze w wyniku niewydolności pierścienia rotatorów spowodowanej zmianami degeneracyjnymi i ich rozciągnięciem. III – haczykowaty Fig. Celem pracy było przedstawienie wiedzy dostępnej na łamach piśmiennictwa na temat etiologii. 28. zmiany zwyrodnieniowe stawu barkowo-obojczykowego. Zapalenie kaletki podbarkowej. Zamiast potocznie używanego określenia „staw barkowy” należy stosować. III – hooked ETIOLOGIA Przyczyny wystąpienia zespołu ciasnoty przestrzeni podbarkowej dzieli się na: · pierwotne: – związane z zaburzeniami anatomii struktur ograniczających przestrzeń podbarkową. I tak z trzech typów wyrostka opisanych przez Neera – prosty – typ I. związanych z zaburzeniami anatomii. ANATOMIA I PATOGENEZA Bark jest okolicą anatomiczną. 1. doprowadzając do zmian degeneracyjnych najczęściej w obrębie przyczepu mięśnia nadgrzebieniowego [14. 10. – związane z dysfunkcją tkanek miękkich tworzących zawartość przestrzeni podbarkowej [2. ramienno-łopatkowym. Podobnie przestrzeń podbarkowa. pierścień rotatorów oraz ścięgno głowy długiej mięśnia dwugłowego. 11. 22. Część autorów uważa. II – curved. Typy budowy wyrostka barkowego: I – płaski. Położona w newralgicznym miejscu pomiędzy rotatorami – strukturami poruszającymi się.180 K. 12. Pierwsze doniesienia na temat udziału w etiologii ZCPP zmian zwyrodnieniowych w obrębie stawu barkowoobojczykowego to doniesienia Neera z 1972 r. Types of acromion: I – flat. podgrzebieniowy. W 1972 r. Kształt wyrostka barkowego. 3. Zmiany zwyrodnieniowe dolnej powierzchni wyrostka barkowego. 10. 33]. stawem barkowo-obojczykowym. Są to mięśnie: nadgrzebieniowy. 9. Zawartość przestrzeni podbarkowej to: kaletka podbarkowa. Burns i Whiple wykazali. niekiedy nazywana stawem. pierścień rotatorów odpowiada za ruchy w stawie ramiennym. 4. a kostno-stawowym sklepieniem przestrzeni podbarkowej oraz więzadłem kruczo-barkowym – narażona jest na ciągłe powtarzające się urazy. jest 1/3 przednia dolnej powierzchni wyrostka barkowego i więzadło kruczo-barkowe [2. a typem wyrostka barkowego. Migracja głowy kości ramiennej ku górze prowadzi do zmniejszenia przestrzeni podbarkowej [10. 7. osłabienie siły mięśniowej. Kaletka ułatwia przesuwanie się mięśni rotatorów w przestrzeni podbarkowej. 32]. W wyniku zmniejszenia odległości pomiędzy guzkiem większym kości ramiennej a wyrostkiem barkowym. Pierścień rotatorów jest grupą czterech mięśni mających swoje przyczepy początkowe na powierzchni łopatki. Zmiany te występują najczęściej pod postacią wyrośli kostnych okolicy stawu penetrujących do przestrzeni podbarkowej. 32]. 20]. a III typem wyrostka barkowego [2. Osłabienie siły mięśniowej występuje u osób wykonujących pracę wymagającą długotrwałego trzymania kończyn górnych ponad głową. 26]. jak i z tyłu. której zrąb tworzą kości obręczy kończyny górnej oraz koniec bliższy kości ramiennej. a końcowe na guzku większym kości ramiennej. rozpoznania i leczenia zespołu ciasnoty podbarkowej w kontekście własnych doświadczeń. 1. Otwór przedni wypełnia mostek. Obręcz kończyny górnej jest otwarta zarówno z przodu. 36]. II – zakrzywiony. Obaj autorzy potwierdzili odnotowaną przez Neera koincydencję pomiędzy wystąpieniem ZCPP. Jak wynika z przedstawionej anatomii. obojczykowo-barkowym. – neuropatie. i Kessela z 1977 r. ale stłuczenie lub zwichnięcie stawu ramiennego lub ramienno-łopatkowego. Uszkodzenie kaletki oraz pierścienia rotatorów jest najczęstszą przyczyną wystąpienia dolegliwości.

w celu dokładnego zobrazowania ewentualnych uszkodzeń w obrębie tkanek miękkich. Test Joba Fig. – Ludingtona (ryc. U chorych przed 40. Przyczyną dolegliwości jest stan zapalny kaletki podbarkowej [10. 6. na przebyte urazy okolicy barku oraz na charakter dolegliwości bólowych. 3. 14. zmiany zwyrodnieniowe stawu barkowoobojczykowego. 24. przebytych urazów. B – Y view. Występuje także bolesność palpacyjna w rzucie stawu barkowo-obojczykowego. 2. 4. 6. – Joba (ryc. rokiem życia należy zawsze zebrać wywiad odnośnie: aktywności sportowej. C – axis view Ryc. I Ryc. C – osiowej Fig. rodzaju wykonywanej pracy.) – badany unosi kończyny wbrew oporowi badającego. 34. wynik testu jest dodatni. Ustąpienie dolegliwości podczas ponownego wykonywania testu po podaniu środka znieczulającego dodatkowo potwierdza diagnozę. B – Y. pozwalają na różnicowanie dolegliwości. 15. narażonych na częste urazy okolicy barku. 3. Według większości autorów leczenie ZCPP powinno się zacząć od leczenia zachowawczego. LECZENIE Ryc. Apleys test Leczenie zachowawcze. Wystąpienie dolegliwości bólowych świadczy o uszkodzeniu mięśnia nadgrzebieniowego [2.) – chory w pozycji stojącej. Chorzy zgłaszają również dolegliwości bólowe podczas odwodzenia kończyny i zmniejszenie siły mięśniowej [2. Ponadto. Ponadto stwierdza się dodatnie testy: – Neera (ryc. Ryc. Jobs test Badania dodatkowe Zdjęcia rentgenowskie (rtg) w trzech projekcjach przedniotylnej (P-A). 22]. X-ray Picture: A – PA view. chorzy podają.test interpretuje się jako dodatni w przypadku wystąpienia dolegliwości bólowych. 5. wskazane jest wykonanie badania z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego [2. ROZPOZNANIE Podczas przeprowadzania wywiadów lekarskich chorzy skarżą się na bóle przednio-bocznej okolicy barku. Test Ludingtona Fig. 2. 5. Test Neera Fig. Autorzy pracy chcą zwrócić szczególną uwagę na dokładne odnotowanie podczas przeprowadzania wywiadów: wieku chorego (ZCPP najczęściej występuje po 40 roku życia). 4. lekarz za plecami badanego. 22. Nasilenie dolegliwości często występuje w nocy. 6.) – badany w pozycji siedzącej splata ręce za szyją – wystąpienie dolegliwości bólowych interpretuje się jako wynik dodatni. 6. jedną ręką stabilizuje obręcz barkową. Ludingtons test W celu poszerzenia diagnostyki przydatna jest również tomografia komputerowa z rekonstrukcją trójwymiarową. 4. 3. np. z tendinitis calcarea pozwalają też ustalić część przyczyn powodujących chorobę: typ wyrostka barkowego. Neers test II I II III Ryc. dolegliwości najczęściej ulegają zaostrzeniu w nocy. jeśli ruch ten powoduje ból. .Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej – najczęstsza przyczyna zespołu bolesnego barku 181 Przeciążenie mięśni rotatorów najczęściej występuje u młodych aktywnych osób intensywnie uprawiających sport. 34]. podczas wykonywania testu Neera bardzo przydatne jest przeprowadzenie go po raz drugi po uprzednim podaniu do stawu barkowo-obojczykowego lignokainy (w celu weryfikacji wyniku testu). 26]. Na podstawie doświadczeń własnych. bocznej (Y) i osiowej (ryc.) – badany proszony jest o dotknięcie palcem wskazującym kąta łopatki. 5. 2.). Badaniem fizykalnym stwierdza się bolesny łuk czynnego odwodzenia w zakresie od 70° do 120°. Test Apleya Fig. 6. – Apleya (ryc. Zdjęcia rentgenowskie w projekcjach: A – P-A. Zdaniem autorów. że nie mogą spać na boku. 36]. 28. drugą ręką wykonuje energiczne zgięcie i przywiedzenie badanej kończyny .

: The relationship of acromial architecture to rotator cuff disease.. Staw barkowy. Soslowsky L.B. mniejszy ból pooperacyjny. 1997. 1987. 19.: Excursion of the rotator cuff under the acromion. Whipple T. Chang H.. North Am. Bone Joint Surg. Armstrong J. Res. Bohenek A. 1994. Orthop. Na jej korzyść przemawia: możliwość dokładnej eksploracji stawu ramiennego. J.C. i wsp. fizykoterapię [8. i wsp. London..: The role of the coracoid process in the chronic impingement syndrome. 755-765. April E. 254. iniekcje steroidów. 9. Warszawa. Orthop. Orthop. 14. Czas trwania leczenia zachowawczego nie powinien przekraczać 6 miesięcy. 3-26. 41-50.K. ponieważ intensywne ćwiczenia.S.: Rupture of the supraspinatus tendon. Relat.. bocznej i Y. 2. Oczywiście w miarę upływu czasu i popularyzacji metody wielu badaczy wnosiło własne modyfikacje do leczenia operacyjnego. resekcji stawu barkowo-obojczykowego oraz tenodezy ścięgna głowy długiej bicepsa [21. Hutchinson M. 1988. 2002. i wsp.. Warszawa. Res. i wsp. przedniej akromioplastyki. Orthop.. W tym czasie stosuje się: modyfikację trybu życia. stawów i mięśni. Res. 1994. mniejsze dojścia operacyjne. Doniesienia Neera potwierdzały badania innych autorów. 28-32. Operacja polega na resekcji 1/3 przedniej wyrostka barkowego i przecięciu więzadła kruczo-barkowego. – mniejsze uszkodzenie mięśnia naramiennego. 823-838..: Arthroscopic subacromial decompression for stage-II impingement.S. 171-178. 175-181. Gerber C. kiedy leczenie zachowawcze nie przynosi efektów. aby zdawać sobie sprawę z tego. O przydatności metody artroskopowej świadczą doniesienia wielu autorów porównujących wyniki leczenia metodą otwartą i artroskopową. Szczególnie po długotrwałym intensywnym usprawnianiu ruchowym funkcja kończyny ulega pogorszeniu a dolegliwości bólowe nasileniu.R.. jak wspomniano we wstępie. zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej.: Pathology and pathogenesis of the intratendinous tearing of the rotator cuff viewed from en bloc histologic sections. Rockwood C. Bone Joint Surg. 20. Obecnie wyniki leczenia obiema metodami są porównywalne [2. Clin. 23. 703-708. Shoulder and Elbow Surg. Bardzo ważne jest. 1995.).. Orthop.. 1997. 18.. 22. Clin. 173-181. 446-453.. Ganz R. J.: Kości części wolnej kończyny górnej. Sahstrand donosi o 77% chorych z wynikiem dobrym i bardzo dobrym po zastosowaniu przedniej akromioplastyki.L. W sytuacji. Wykonywał on jednocześnie: przecięcie więzadła kruczo-barkowego. Fukuda H. Metodę otwartą zaś rezerwujemy dla przypadków. Hamada K. 2007. Sports Med.). Bone Joint Surg. ubiegłego wieku. Relat. W tym czasie stosujemy niesteroidowe leki przeciwzapalne. PZWL. 3.182 K. w przypadku zmniejszenia odległości pomiędzy guzkiem większym kości ramiennej a wyrostkiem barkowym. Levine W. jak i przestrzeni podbarkowej. J. Większość z tych chorych. Na podstawie doświadczeń własnych stwierdzamy. Relat. i wsp. Relad. 15(2). Autorzy w leczeniu operacyjnym polecają metodę artroskopową. Techniki otwarte rozpowszechnione były w latach 70.. An anatomic study. Watson M. Patterns of subacromial contact. Bigliani L. – mniej rozległy dostęp operacyjny. Frieman B.. Tan J.: Anatomic relationships in the shoulder impingement syndrome.C. Butters K. Zdaniem autorów największe znaczenie w pierwszym etapie leczenia ma szybkie rozpoznanie i wdrożenie leczenia zachowawczego.L. Neviaser zaproponował metodę „cztery w jednym”. Clin.. stosuje się leczenie operacyjne – metodą otwartą (klasyczną) lub zamkniętą (artroskopową). 96-102. Copeland S. Już sam fakt wzięcia pod uwagę takiego rozpoznania jest krokiem milowym. 51-69. Clin. 1854-1868. w których: wcześniej zastosowane leczenie metodą artroskopową nie przyniosło skutku.. Arthroscopy. Burns W. A preliminary report. W: Anatomia człowieka tom I (red. Gerber C. Ticker J. 19.: Arthroscopic decompression of shoulder impingement secondary to os acromiale. Veenstra M. The exposure and treatment of tears with retraction. J. stawem barkowo-obojczykowym lub dalszym końcem obojczyka. Bone Joint Surg..L. 12. 54.: Anterior acromioplasty for the chronic impingement syndrome in the shoulder. 9.L. 13.M. 19. 10.: Office evaluation and and management of the shoulder impingement syndrome.. 436-442.. Na podstawie doświadczeń własnych autorzy chcą zwrócić uwagę na duże znaczenie określenia zakresu operacji.. Nie zgadzamy się z doniesieniami niektórych autorów. 60-67. 31]. PODSUMOWANIE Rozpoznanie zespołu bolesnego barku oraz leczenie tej choroby jedynie lekami przeciwbólowymi i rehabilitacją to w wie- .U. fizjoterapię. 1993.. PZWL. McLaughlin H.A. co wynika z naszych obserwacji. Autorzy pracy w większości przypadków wykorzystują metodę artroskopową. 28].. Naszym zdaniem procedury te powinno się wykonywać jedynie w przypadku stwierdzenia patologii w obrębie tych struktur. 166-172.. 21. 779-788.G. Lim K. 6... 1997. Fenlin J. – mniejsze blizny pooperacyjne.. W: Testy kliniczne w badaniu kości. 215. Wywiad i badanie fizykalne powinno być poparte radiogramami zawsze w trzech projekcjach: P-A. 17. lu przypadkach zbyt mało.. Bigiliani L. Buckup K. dowodziły przydatności akromioplastyki metodą otwartą. Buckup K.. odnotowujemy stosowanie uporczywej rehabilitacji. 5. wstrzykiwanie do przestrzeni podbarkowej steroidów. 197-200. Nakajima T. 1990. J. nie ma możliwości bezpiecznego wprowadzenia instrumentarium do przestrzeni podbarkowej (przeważnie ze względu na stopień zaawansowania choroby). Clinical classification as a guide to management. Ellman uzyskał 88% wyników dobrych i bardzo dobrych. 7. Clin. 1987...W.: The subcoracoid space. 31.. 11. że przyczyn dolegliwości bólowych barku jest wiele. 10. 11. 22. J. In: Shoulder surgery (ed. 3. możliwość rekonstrukcji uszkodzonych struktur zarówno stawu ramiennego. Orthop. dalszej części obojczyka. prowadzą do ciągłego drażnienia kaletki podbarkowej i pierścienia rotatorów. Leczenie zabiegowe..B. 1985. 1991. Terrier F. 1994. Bone Joint Surg. Wallace W.: Excision of the acromion in treatment of the supraspinatus syndrome. że podczas ćwiczeń dolegliwości ulegały nasileniu. że leczenie nie może obejmować usprawniania ruchowego.A. 4.L. Orthop. Bigliani L. Kessel L. PIŚMIENNICTWO 1. którzy za każdym razem proponują reseksję stawu barkowoobojczykowego. 304.. Arthroscopy. 10.). 67. Duke P. Flatow E. W 1982 r. 249. Pierwsze doniesienia zaprezentowane przez Neera w 1972 r. Ticker J. (red. Clin Orthop Relat Res. podaje.: Subacromial impingement syndrome. Surg. Terrier F.R.: Lesions of the musculotendinous cuff of the shoulder.U. – szybszy powrót funkcji kończyny. Report of ninety-fife excisions.: The painful arc syndrome. Clin. J. 18. Res..: The morphology of the acromion and its relationship to rotator cuff tears. 59.. możliwość wyboru metody otwartej na każdym etapie operacji. Przeprowadzając wywiady odnośnie wcześniej stosowanego leczenia. Flatow E. 132-138.: Arthroscopic subacromial decompression: analysis of one to three-year results.N. zbliżającym lekarza do sukcesu terapeutycznego. Neer C.. 8. 79. Ellman H. Am. „oszczędzanie” kończyny..: Pathophysiology of Impingement. Naszym zdaniem kierowanie chorych z ZCPP na rehabilitację może doprowadzić do pogorszenia stanu zdrowia. 29]. prowadzonego przez okres od 6 do 12 miesięcy. 16. Zehnder R. tenodezę ścięgna mięśnia dwugłowego. Sports Med. Pierwsze doniesienia o artroskopowej dekompresji przestrzeni podbarkowej to praca Ellmana z 1987 r. Za artroskopowym odbarczeniem przestrzeni podbarkowej w opinii autorów przemawia: – możliwość dokładnej eksploracji stawu ramiennego. J. – mniejszy ból pooperacyjny. 1986. Codman E. Reicher M. Saunders Company Ltd. 22. Szyluk i wsp.: Anterior acromioplasty: effect of litigation and workers compensation.A.P. 4. 1949.U.A.J. 1972. 1993. W razie niepowodzenia leczenia zachowawczego wskazany jest zabieg operacyjny. 1990. Najczęstszą z nich jest. Łasiński W. 15. zwłaszcza odwodzenie. 228-232. 3-9. Trans. Morrison D... aby osiągnąć sukces.. niesteroidowe leki przeciwzapalne.

Sachlstrand T. 32.: Kończyna górna. Clin. tel. Plotkin E. Neviaser T. 01-813 Warszawa. Koes B. 4. dr hab.K. e-mail: karol. 1983. de Jong B.K.10... 31. (red.. Bytomska 62. faks: 0 22 569 38 09. Scandinavica. 336-340. Am. Nordt W. 373-392.: Shoulder disorders in general practice: incidence.. 1995.: Inflammation of the subacromial bursa in chronic shoulder pain.. 54. 35. Santavirta S. Clin. J. 0692 433 623.: 0 22 569 38 07. Studium Kliniczno-Dydaktyczne..pl Płatność: kurs bezpłatny Uwagi: miejsce zajęć: Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego. Wrocław.: Impingement lesions. Neviaser J.: The measurement of subacromial contact pressure in patient with subacromial impingement. Relat. 959-964. patient characteristics.: Operations for the impingement of the shoulder.L.A. Norlin N. Res. med. Trauma Surg. Reumatol. 321-323.).D. Acta Orthop.. 01-813 Warszawa. Vecchio P. 301-306. 27. ul.E. 29. Ryszard Gellert Zgłoszenia na kurs: Wyłącznie na formularzu zgłoszenia na kursy w ramach programu dydaktycznego CMKP.J. Relat. Gentz C. J.2008 r.. Yates C. 37. Adres: Karol Szyluk. Arch. Kavanagh R. tel. 173. e-mail: kursy-4@cmkp. Orthop.pl Ostra niewydolność nerek 03. 24.S. 107-112.. 25. 163. Marymoncka 99.H.. 1989. Med. chorobach wewnętrznych. van der Windt D. Schumacher G. Garretson R. houlder and Elbow Surg.P.. i wsp. 1982.F. ul. Br..szyluk1@neostrada. Orthop.edu.: The four-in-one arthroplasty for the painful arc syndrome. 01-809 Warszawa. 33.. 34. Petersson C. pediatrii toksykologii klinicznej.J. 1990. Ziółkowski M. 60. Organizator: Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego. 30.: Glenohumeral cinematics in a muscle fatigue model a radiographic study. Grana W. Toivonen D. 39-48.. 1994. Reveille J.: 032 266 51 92. Oddział VI Chirurgii Rekonstrukcyjnej Ręki. Clin. Res.: Arthroscopic subacromial decompression: two to seven years follow-up. 1997. Arthroscopy. Marymocka 99 . Konttinen Y.L. Trans. A radiologic and histologic postmortem investigation of the coracoacromial arch. 1983. 2. Orthop. Antti-Poika I. 376-383. 1995. Warszawa Charakter kursu: Kurs doskonalący. Studium Kliniczno-Dydaktyczne.. J. Samodzielny Publiczny Wojewódzki Szpital Chirurgii Urazowej. medycynie rodzinnej. 11. 143-148. 28. Klinika Nefrologii.. Wickiewicz T. 1989. 23-29. Ogata S. Ann Rheum Dis.. Hazleman B.S.A. Arthroscopy. Cegłowska 80 Kierownik naukowy: prof. 18. 34.B.F. 121-125. Roye R. 26.A. 5.W.Zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej – najczęstsza przyczyna zespołu bolesnego barku 183 23..: Soft-tissue rheumatism: diagnosis and treatment. i wsp. 1994. 102. 1995. Res. Orthop.: Arthroscopic subacromial decompression versus open acromioplasty. Dla lekarzy nefrologów w ramach kształcenia ustawicznego oraz dla lekarzy specjalizujących się w anestezjologii i intensywnej terapii. 111.. i wsp.: Acromial structure and tears of the rotator cuff.. Relat. 70-77.: Shoulder pain in a community-based rheumatologic clinic.. Early results in 52 patients. Res.J. ul. Neviaser R..: Acromial enthesopathy and rotator cuff tear.. Uhthoff H.. 174. Relat. 1995. 1999. 12. and management.A. Orvin J.. 440-442.T. 1992. Arthroscopy.: Ruptures of the supraspinatus tendon. ul. 45-48. medycynie ratunkowej. 36. Orthop. W: Anatomia topograficzna człowieka. Orthop.. Volumed. Otrzymano 31 stycznia 2008 r. Tuite M. Clin. The significance of distally pointing acromioclavicular osteophytes. Neer C. 178-179.J. xx-xxx Piekary Śląskie.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful