P. 1
Materiały Budowlane 2-2007

Materiały Budowlane 2-2007

|Views: 1,491|Likes:

More info:

Published by: Piotrek Sołtys on Apr 03, 2012
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/23/2013

pdf

text

original

W NUMERZE
TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych
P. Łukowski – Materiały i systemy do naprawy i ochrony konstrukcji betonowych – wdrażanie norm europejskich EN 1504 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . L. Courard, A. Garbacz, T. Piotrowski – Inżynieria Powierzchni Betonu. Część 3. Termodynamiczne uwarunkowania adhezji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Z. Mielczarek, M. Lange – Naprawa oraz wzmacnianie elementów i konstrukcji drewnianych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . W. Brylicki, A. Łagosz, M. Rembiś, A. Smoleńska – Nowe zaprawy naprawcze do rekonstrukcji cegieł i spoinowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . C. Madryas – Współczesne materiały konstrukcyjne w podziemnej infrastrukturze sieciowej miast . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Fleszar, A Królikowski – Zabezpieczanie konstrukcji żelbetowych za pomocą migrujących inhibitorów korozji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. H. Gerdes – Impregnacja betonu za pomocą silanów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . B. Chmielewska, J. Koper – Naprawa rys w konstrukcjach żelbetowych metodą iniekcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Kozkova, M. Rorke – Radcon # 7 – innowacyjna technologia hydroizolacji betonu . . M. Karpała – Sprężyste mocowanie szyn kolejowych i tramwajowych . . . . . . . . . . . M. Kałuża, T. Bartosik – Wzmacnianie konstrukcji materiałami na bazie włókien węglowych, szklanych i aramidowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Foremny – Kompozyty FRP do wzmacniania konstrukcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . J. Olesiak – Zasady stosowania farb krzemianowych w renowacji zabytków . . . . . . K. Danielewska, A. Pszczółkowska, T. Górecki – Nanotechnologia w budownictwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Z. Owsiak – Badanie efektywności hydrofobizacji powierzchni cegieł . . . . . . . . . . . . A. Fojutowski – Zabezpieczanie konstrukcji drewnianych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 6 8 12 15 21 24 26 29 32 36 39 42 46 49 52

ISSN 0137-2971 Nakład do 14 500 egz.

Cena 16,00 zł (w tym 0% VAT)

Adres redakcji 00-950 Warszawa, ul. Świętokrzyska 14 A skr. poczt. 1004 tel./fax (022) 827-52-55, 826-20-27 e-mail: materbud@sigma-not.pl www.materialybudowlane.info.pl Ogłoszenia przyjmuje redakcja tel./fax (022) 826-20-27, 827-52-55 oraz Dział Reklamy i Marketingu ul. Mazowiecka 12, 00-950 Warszawa, skr. 1004 tel./fax (022) 827-43-66, 826-80-16 e-mail: reklama@sigma-not.pl Redaguje zespół: Redaktor Naczelny mgr inż. Krystyna Wiśniewska Z-ca Redaktora Naczelnego mgr Danuta Kostrzewska-Matynia Sekretarz redakcji mgr inż. Ewelina Kowałko Kierownik Działu: prof. dr hab. inż. Lech Czarnecki Rada Programowa mgr Zbigniew Bachman, inż. Maria Bajszczak, mgr Mariola Berdysz, mgr inż. Andrzej Dobrucki (przewodniczący Rady), dr inż. Zbigniew Giergiczny, dr inż. Mariusz Jackiewicz, mgr inż. Przemysław Konopka, inż. Józef Kostrzewski, dr Alina Muzioł-Węcławowicz, prof. dr hab. inż. Adam Zbigniew Pawłowski, mgr inż. Andrzej Podobas, dr inż. Stanisław Zieleniewski Redakcja zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji artykułów oraz nie odpowiada za treść zamieszczonych reklam Wszystkie zamieszczone materiały są objęte prawem autorskim, a ich przedruk w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek języku jest zabroniony. Skład i łamanie: FOTOSKŁAD Pracownia Poligraficzna www.ksiega.com.pl Przygotowanie w technologii CTP, druk i oprawa LOTOS Poligrafia Sp. z o.o. www.drukarnia-lotos.pl SIGMA-NOT Sp. z o.o. Wydawnictwo Czasopism i Książek Technicznych 00-950 Warszawa, ul. Ratuszowa 11 skr. poczt. 1004, tel.: (022) 818-09-18 Internet: http://www.sigma-not.pl Prenumerata: e-mail: kolportaz@sigma-not.pl

ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE
J. A. Pogorzelski – Myślmy kompleksowo o mieszkaniach, energii i kredytach . . . . . . 56 A. Węglarz – Możliwości finansowania projektów z dziedziny efektywności energetycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 P. Cieślewicz – Termoizolacja typu PIR – materiał nowej generacji . . . . . . . . . . . . . 62

PRAKTYKA BUDOWLANA
Z. B. Kohutek – Trwa Kampania Znaku Jakości SPBT „Dobry Beton” . . . . . . . . . . . 68 Z. Szparkowski – Tendencje rozwoju budynków biurowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69

PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI
M. Kosiorek, A. Kolbrecki – Bezpieczeństwo pożarowe – część XVI. Środki ogniochronne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71

TARGI BUDMA 2007
K. Wiśniewska, E. Kowałko – Bogaty program BUDMY 2007 . . . . . . . . . . . . . . . . . Posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych Bautech . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kształtki wieńcowe – wygodne i łatwe w użyciu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej firmy Stolbud S.A. Włoszczowa . . . . . Nowości FAKRO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Gala Laureatów Konkursu Perły Ceramiki UE 2006 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 77 78 80 82 84

RYNEK BUDOWLANY
SOLBET zwiększa produkcję i umacnia markę – wywiad z Markiem Małeckim, Prezesem Grupy SOLBET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . M. Kowalska – Produkcja materiałów budowlanych w 2006 roku . . . . . . . . . . . . . . . J. Kobylarz – Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej i produkcja sprzedana budownictwa w 2006 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . M. Kowalska – Efekty budownictwa mieszkaniowego w 2006 roku . . . . . . . . . . . . . K. Fronczak – Drewno w internetowej sieci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 87 90 93 97

EKOBUDOWNICTWO
H. Piekut – Zanim zabraknie węgla . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98

VADEMECUM UNIJNE
J. Tworek – Ocena regulacji prawnych i funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100

PRAWO W BUDOWNICTWIE
P. Swaczyński – Odzyskanie należności na drodze sądowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103
Zapraszamy do odwiedzenia: www.materialybudowlane.info.pl oraz Portalu Informacji Technicznej: www.sigma-not.pl

2 ’2007 (nr 414)

1

na podstawie doświadczeń zebranych w różnych krajach. Z drugiej strony. Normy z serii EN 1504. W tym czasie miała ona zostać. a zatem przewidziane do wprowadzenia metodą tłumaczenia. L. L. Naprawy i ochrona konstrukcji betonowych w świetle normy EN 1504-10 („Materiały Budowlane” 7/1999). Czarnecki. uznano z oczywistych powodów za przeznaczone do powszechnego stosowania. Betonu. Naprawa konstrukcji betonowych w świetle norm europejskich („Materiały Budowlane” 9/2005). przez Polski Komitet Normalizacyjny – Komitet Techniczny nr 274 ds. mija 10 lat od chwili opublikowania normy ENV 1504-9 przez CEN jako normy przeznaczonej do tymczasowego stosowania. Bardziej skomplikowana jest sytuacja w przypadku normy ENV 1504-9. requirements. Definicje. a ich wersje polskie są obecnie w fazie ankietyzacji i powinny być opublikowane w 2007 r. Łukowski. przyjęcie wersji polskiej przez odpowiedni Komitet Techniczny. L. a następnie wprowadzane metodą tłumaczenia. Definicje. dlatego jej pozycja wobec pozostałych norm jest w pewnym sensie nadrzędna. P. jako Normy Europejskie o statusie Norm Polskich. Wprowadzenie Normy Europejskiej metodą uznania (dawniej nazywaną też metodą „okładkową”) polega na jej opublikowaniu w języku oryginału. sterowanie jakością i ocena zgodności). W 2007 r.R. sterowanie jakością i ocena zgodności Numer EN 1504-1 EN 1504-2 EN 1504-3 EN 1504-4 EN 1504-5 EN 1504-6 EN 1504-7 EN 1504-8 EN 1504-9 Definicje Tytuł Status normy w Polsce przetłumaczona i opublikowana. Czarnecki. (tabela 1). Zgodnie z ustawą z 12 września 2002 r. wprowadzona metodą uznania (bez tłumaczenia). dotyczące materiałów i systemów do napraw i ochrony betonu. Projekt europejskiej normy ENV 1504-9:1997 („Materiały Budowlane” 11/1998). Czarnecki. Normy eurpejskie z serii EN 1504 Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych. najnowsze wydanie 2006 r. dwie kolejne normy (EN 1504-6 i EN 1504-7) wprowadzono metodą uznania. uzupełniona i poprawiona. Opracowaniem polskich wersji norm zajmuje się zespół pod kierunkiem prof. Czarneckiego z Politechniki Warszawskiej Problematyka napraw betonu w świetle Norm Europejskich była niejednokrotnie prezentowana na łamach czasopisma „Materiały Budowlane” – por. o normalizacji. ankietę wśród instytucji zainteresowanych tematyką normy i wprowadzenie ewentualnych poprawek. tłumaczenie przygotowane do publikacji w 2007 r. weryfikację merytoryczną i językową. Termin ostatecznego zatwierdzenia do stosowania był już kilkakrotnie przekładany i obecnie trudno przewidzieć. tłu* Politechnika Warszawska P Tabela 1. wprowadzanie Norm Europejskich do stosowania w Polsce odbywa się metodą uznania lub tłumaczenia. w tym zwłaszcza opracowanie polskiej wersji językowej dokumentu. np. tłumaczenie przygotowane do publikacji w 2007 przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. H. Systemy ochrony powierzchnowej przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. i dlatego były one publikowane metodą uznania. wprowadzona metodą uznania (bez tłumaczenia). Sasse. Definitions. wymagania. Wprowadzenie Normy Europejskiej metodą tłumaczenia obejmuje szereg etapów. ich wprowadzenie uznano także za pilne. W niniejszym artykule przedstawiono aktualny stan wdrożenia Norm Europejskich dotyczących materiałów do napraw i ochrony betonu do stosowania w Polsce. ostęp osiągnięty w ostatnich 15 latach w zakresie napraw konstrukcji z betonu znalazł wyraz w opracowaniu przez Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN) zbioru 10 norm pod ogólnym tytułem EN 1504: Products and systems for the protection and repair of concrete structure. kiedy ten dokument utraci tymczasowy charakter. wymagania. wreszcie zatwierdzenie przez Prezesa Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr inż. L. EN 1504-10 2 2 ’2007 (nr 414) . opublikowana przez Europejski Komitet Normalizacyjny CEN jako norma do tymczasowego stosowania (ENV). przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. Norma ta zawiera ogólne zasady stosowania materiałów i systemów do napraw i ochrony betonu. quality control and evaluation of conformity (Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji z betonu. Paweł Łukowski* Materiały i systemy do naprawy i ochrony konstrukcji betonowych – wdrażanie norm europejskich EN 1504 maczeniu na język polski podlega tylko tytuł dokumentu. betonu Naprawy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne Łączenie konstrukcyjne Iniekcja betonu Kotwienie stalowych prętów zbrojeniowych Ochrona zbrojenia przed korozją Sterowanie jakością i ocena zgodności Ogólne zasady stosowania wyrobów i systemów Stosowanie wyrobów i systemów na placu budowy oraz sterowanie jakością prac przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. Obecnie siedem norm z serii EN 1504 jest wdrożonych do stosowania w polskiej wersji językowej (w tym norma PN-EN 1504-1 doczekała się już wydania uzupełnionego i poprawionego). nietłumaczona przetłumaczona i opublikowana w 2005 r. Normy z serii EN 1504 są obecnie wprowadzane do stosowania w Polsce. przetłumaczona i opublikowana w 2006 r.

przywracające ciągłość i/lub trwałość konstrukcji. Etapy naprawy. Rys. W każdej naprawie betonu lub żelbetu można wyróżnić. skażonych (chlorki) lub zobojętnionych (karbonatyzacja). stosowane metody i odpowiadające im normy z serii EN 1504 Rys. • wyroby i systemy do kotwienia: wyroby i systemy. • wyroby i systemy do iniekcji betonu: wyroby i systemy wprowadzane do konstrukcji betonowej przez iniekcję. wiele operacji naprawczych: iniekcję rys. zapewniając odpowiednią współpracę obu materiałów lub przez wypełnianie pustek zapewniają współodkształcalność stali i betonu. Operacje te wyznaczają funkcje używanych materiałów i są podstawą ich klasyfikacji wg PN-EN 1504-1: • wyroby i systemy do ochrony powierzchniowej betonu: wyroby i systemy. 2 ’2007 (nr 414) 3 . • wyroby i systemy do napraw konstrukcyjnych: wyroby i systemy stosowane do napraw konstrukcji betonowych. po usunięciu fragmentów luźnych. • wyroby i systemy do łączenia konstrukcyjnego: wyroby i systemy stosowane w celu zapewnienia trwałej konstrukcyjnej przyczepności między betonem a dodatkowo stosowanym materiałem. mający na celu całkowite lub częściowe przywrócenie obiektowi wyjściowego lub wymaganego projektem stanu użytkowania. zastępujące uszkodzony beton i przywracające ciągłość i trwałość konstrukcji.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Struktura zbioru norm z serii PN-EN 1504 Naprawa budowli to złożony sposób postępowania. • wyroby i systemy do napraw niekonstrukcyjnych: wyroby i systemy stosowane do napraw powierzchniowych. które kotwią zbrojenie w betonie. wypełnianie ubytków. gruntowanie podkładu betonowego. 1. których zastosowanie poprawia trwałość konstrukcji betonowych i żelbetowych. oferowanych na rynku. ochronę zbrojenia. ochronę powierzchniową betonu (rysunek 2). 2. Złożoność zagadnienia znajduje odzwierciedlenie w dużej liczbie różnorodnych rozwiązań materiałowych w zakresie napraw i ochrony betonu przed korozją. Założeniem serii norm europejskich EN 1504 jest kompleksowe ujęcie tematyki napraw i ochrony konstrukcji betonowych. Struktura zbioru norm z serii EN 1504 przywracające geometrię powierzchni lub estetyczny wygląd konstrukcji. • wyroby i systemy do ochrony zbrojenia przed korozją: wyroby i systemy nakładane na niezabezpieczone zbrojenie w celu zapewnienia ochrony przed korozją. W dziesięciu częściach przedstawiono całość problematyki – od definicji do wykorzystania materiałów i systemów na placu budowy. Wyroby i systemy ochronne i naprawcze zajmują w strukturze norm PN-EN 1504 centralne miejsce (rysunek 1).

TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 2. wyrobów iniekcyjnych – Przyczepność oznaczana za pomocą oceny wytrzymałości spoiny na rozciąganie PN-EN 12637-1:2005 (U) Kompatybilność wyrobów iniekcyjnych – Część 1: Kompatybilność z betonem PN-EN 14068:2004 (U) Oznaczanie wodoszczelności spękań. bez zmian w betonie 4 2 ’2007 (nr 414) . wypełnionych iniekcyjnie. na str. z uwzględnieniem cyklu termicznego lub bez cyklu termicznego. 5 PN-EN 1504-2 Systemy ochrony powierzchniowej betonu PN-EN 1542:2000 Pomiar przyczepności przez odrywanie PN-EN 1770:2000 Oznaczanie współczynnika rozszerzalności cieplnej PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-1:2004 Metoda badania suchych składników gotowych zapraw PN-EN 12617-1:2004 (U) Oznaczanie skurczu liniowego polimerów i systemów zabezpieczeń powierzchniowych (SPS) PN-EN 13057:2004 Oznaczanie odporności na absorpcję kapilarną PN-EN 13294:2004 Oznaczanie czasu tężenia PN-EN 13395-2:2004 Oznaczanie urabialności – Część 2: Badanie płynności zaczynu lub zaprawy PN-EN 13529:2005 Odporność na silną agresję chemiczną PN-EN 13578:2004 (U) Kompatybilność z betonem wilgotnym PN-EN 13579:2004 Badanie schnięcia przy impregnacji hydrofobizującej PN-EN 13581:2004 Oznaczanie ubytku masy betonu hydrofobizowanego przez impregnację po działaniu zamrażania-rozmrażania w obecności soli PN-EN 13687-1:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 1: Cykliczne zamrażanie-rozmrażanie przy zanurzeniu w soli odladzającej PN-EN 13687-2:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 2: Cykliczny efekt burzy (szok termiczny) PN-EN 13687-3:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 3: Cykle termiczne bez soli odladzającej PN-EN 13687-5:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 5: Odporność na szok termiczny PN-EN 1504-3 Naprawy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne PN-EN 1542:2000 Pomiar przyczepności przez odrywanie PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1770:2000 Oznaczanie współczynnika rozszerzalności cieplnej PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-1:2004 Metoda badania suchych składników gotowych zapraw PN-EN 12617-4:2004 Oznaczanie skurczu i wydłużenia PN-EN 12637-1:2005 (U) Kompatybilność wyrobów iniekcyjnych – Część 1: Kompatybilność z betonem PN-EN 13294:2004 Oznaczanie czasu tężenia PN-EN 13295:2005 Oznaczanie odporności na karbonatyzację PN-EN 13395-1:2004 Oznaczanie urabialności – Część 1: Badanie rozpływu zapraw tiksotropowych PN-EN 13395-2:2004 Oznaczanie urabialności – Część 2: Badanie płynności zaczynu lub zaprawy PN-EN 13395-3:2004 Oznaczanie urabialności – Część 3: Badanie płynności mieszanki betonowej stosowanej do napraw PN-EN 13412:2006 (U) Oznaczanie modułu sprężystości przy ściskaniu PN-EN 13687-1:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 1: Cykliczne zamrażanie-rozmrażanie przy zanurzeniu w soli odladzającej PN-EN 13687-2:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 2: Cykliczny efekt burzy (szok termiczny) PN-EN 13687-4:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 4: Cykle termiczne na sucho PN-EN 1504-4 Łączenie konstrukcyjne PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1770:2000 Oznaczanie współczynnika rozszerzalności cieplnej PN. cd. z uwzględnieniem cyklu termicznego lub bez cyklu termicznego. bez zmian w betonie PN-EN 14068:2004 (U) Oznaczanie wodoszczelności spękań. wyrobów iniekcyjnych – Przyczepność oznaczana za pomocą oceny wytrzymałości spoiny na rozciąganie PN-EN 12636:2001 Oznaczanie przyczepności betonu do betonu PN-EN 13412:2006 (U) Oznaczanie modułu sprężystości przy ściskaniu PN-EN 13733:2004 Oznaczanie trwałości konstrukcyjnych materiałów klejących PN-EN 1504-5 Iniekcja betonu PN-EN 1543:2000 Oznaczanie narastania wytrzymałości na rozciąganie polimerów PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1771:2005/AC:2005 (U) Oznaczanie iniekcyjności z zastosowaniem warstwy piasku PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 12617-2:2005 (U) Rysy skurczowe polimerowych wyrobów iniekcyjnych: skurcz objętościowy PN-EN 12618-1:2004 (U) Przyczepność i wydłużalność stosowanych do iniekcji wyrobów o ograniczonej plastyczności PN-EN 12618-2:2005 (U) Oznaczanie przyczepności. wypełnionych iniekcyjnie. Normy Europejskie Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych – Metody badań i ich powiązanie z normami EN 1504.PN-EN 1799:2000 Badanie przydatności konstrukcyjnych materiałów klejących do stosowania na powierzchniach betonowych PN-EN 12188:2001 Oznaczanie połączenia stali ze stalą w celu określenia właściwości konstrukcyjnych materiałów klejących PN-EN 12189:2000 Oznaczanie czasu przydatności do użycia PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-2:2002 (U) Metoda badania wypełniaczy do spoiw polimerowych PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 12615:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ścinanie PN-EN 12617-1:2004 (U) Oznaczanie skurczu liniowego polimerów i systemów zabezpieczeń powierzchniowych (SPS) PN-EN 12617-3:2004 Oznaczanie wczesnego skurczu liniowego konstrukcyjnych materiałów klejących PN-EN 12618-2:2005 (U) Oznaczanie przyczepności.

pozostałe metodą uznania i są one na różnych etapach przygotowania do publikacji w wersji polskiej.in. 60 Norm Europejskich na badania wyrobów i systemów do ochrony i naprawy konstrukcji betonowych. Badania sprawdzające obejmują łącznie 45 cech podłoża. prowadzenia prac wybór i zastosowanie materiałów i sprzętu. W normie EN 1504-10 określono m. Zakres badań uzależniony jest od zasady. Niemal połowa norm na metody badań jest wprowadzona do stosowania w Polsce metodą tłumaczenia. zagadnienia BHP badania odbiorcze. Normy Europejskie Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych – Metody badań i ich powiązanie z normami EN 1504 cd. W normie EN 1504-10 zestawiono metody napraw i ochrony konstrukcji przed korozją. 4 PN-EN 14117:2005 (U) Oznaczanie czasu wyciekania cementowych wyrobów iniekcyjnych PN-EN 14406:2005 (U) Oznaczanie współczynnika rozszerzalności i ocena rozszerzalności PN-EN 14497:2005/AC:2006 (U) Oznaczanie stabilności filtrowania PN-EN 14498:2005 (U) Zmiany objętości i masy wyrobów iniekcyjnych po cyklach suszenia w powietrzu i przechowywania w wodzie PN-EN 1504-6 Kotwienie stalowych prętów zbrojeniowych PN-EN 1544:2007 (U) Oznaczanie pełzania syntetycznych wyrobów żywicznych (PC) przy długotrwałym obciążeniu rozciągającym prętów zbrojeniowych kotwienia PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 1881:2007 (U) Badanie wyrobów kotwiących metodą wyrywania PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-1:2004 Metoda badania suchych składników gotowych zapraw PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 13294:2004 Oznaczanie czasu tężenia PN-EN 13395-2:2004 Oznaczanie urabialności – Część 2: Badanie płynności zaczynu lub zaprawy PN-EN 1504-7 Ochrona zbrojenia przed korozją PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 13062:2004 (U) Oznaczanie tiksotropii wyrobów do ochrony zbrojenia PN-EN 15183:2006 (U) Badanie ochrony przed korozją PN-EN 15184:2006 (U) Przyczepność otulonej stali do betonu przy ścinaniu (badanie wyrywania) PN-EN 1504-10 Stosowanie wyrobów i systemów na placu budowy oraz sterowanie jakością prac PN-EN 1542:2000 Pomiar przyczepności przez odrywanie PN-EN 1766:2001 Betony wzorcowe do badań PN-EN 1881:2007 (U) Badanie wyrobów kotwiących metodą wyrywania PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 14630:2007 (U) Oznaczanie głębokości karbonatyzacji w betonie metodą fenolftaleinową Część 8 normy EN 1504 Sterowanie jakością i ocena zgodności podaje procedury kontroli jakości wyrobów. materiałów naprawczych.in. Wymagania dotyczące: podłoża. ich klasy. Podobny pogląd był prezentowany również przed opublikowaniem tych norm.in. Do każdej metody podano zestaw cech wraz Tabela 3. iż sformułowano w niej zasady dotyczące naprawy betonu i ochrony zbrojenia. W 18 przypadkach metoda badania polega na wizualnym sprawdzeniu danej cechy. opracowanie dokumentacji Diagnostyka stanu konstrukcji Wstępne planowanie naprawy Projekt naprawy Postępowanie naprawcze w świetle norm europejskich Znaczenie normy ENV 1504-9 wynika m. Określono także etapy naprawy oraz czynniki. sformułowanych w normie ENV 1504-9.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Tabela 2. które powinny być sprawdzone. Jednym z podstawowych warunków powodzenia naprawy lub ochrony jest właściwe przeprowadzenie prac. jakie powinny być brane pod uwagę w poszczególnych fazach realizacji przedsięwzięcia (tabela 3). konserwacja i utrzymanie konstrukcji uszkodzenia. aby zapewnić właściwy przebieg robót. normy te są przywoływane w odpowiednich częściach normy EN 1504 (tabela 2). którym przyporządkowano odpowiednie metody technicznej realizacji. stosowanych materiałów i otoczenia. Do tego celu stosuje się m. Praca została wykonana w ramach grantu rozwojowego MNiSW nr R04 020 01 2 ’2007 (nr 414) Odbiór prac naprawczych 5 . której przyporządkowana jest metoda naprawy lub ochrony. otoczenia oraz stosowanych materiałów. Właściwości te dotyczą podłoża. Etapy naprawy wg ENV 1504-9 Etapy naprawy Użytkowanie konstrukcji Elementy istotne na danym etapie naprawy warunki i przebieg użytkowania. fikacja i przyczyny możliwości. normy dotyczące badań. odnosząc je do zasad naprawy i ochrony. kontrola jakości. W komentarzach do norm podkreśla się także znaczenie przyczepności do podłoża i międzywarstwowej jako warunku powodzenia naprawy. dokumentacja. sposoby kontroli jakości prac. Wykonanie prac naprawczych z wymaganiami. zasady. Dotychczas opracowano ok. Na ogół są to proste próby przeprowadzane bezpośrednio na placu budowy. prace zapobiegawcze. ze str. metody zdefiniowanie sposobu użycia poszczególnych materiałów. z faktu.

która jest skierowana do wnętrza cieczy wzdłuż normalnej do powierzchni cieczy. że ich wypadkowa równa się zeru. obok struktury geometrycznej powierzchni podkładu („Materiały Budowlane” 9/2006) i stopnia jego mikrozarysowania („Materiały Budowlane” 12/2006). cząsteczki cieczy przylegają do metalu i wówczas α = 0. objętości kropli i konstrukcji przyrządu. Termodynamiczne uwarunkowania adhezji Pomiar napięcia powierzchniowego cieczy γL można przeprowadzić bezpośrednio na podstawie kształtu kropli tuż przed jej oderwaniem się od końcówki dozującej stalagmometru (rysunek 1). Definicję swobodnej energii powierzchniowej opisuje równanie Owensa i Wendta: p γ SL = γ S + γ L − 2 λdS ⋅ γ d − 2 λp ⋅ γ L [N/m] L S Kąt zwilżalności to kąt. Jej wartość można określić przez pomiar kąta zwilżania jednej lub kilku cieczy o dobrze znanych właściwościach. ** Uniwersytet w Lie `gie ** Politechnika Warszawska O Międzyfazowa energia powierzchniowa γSL na granicy faz ciało stałe/ciecz jest miarą siły przyciągającej cząsteczki cieczy do podłoża. zależny od promienia kapilary. Schemat stanu zwilżenia ciała stałego przez ciecz 6 2 ’2007 (nr 414) . w tym napięcia powierzchniowego. jaką trzeba wykonać. która w wyniku zmian nie została zrównoważona. γL – napięcie powierzchniowe [N/m]. jaki tworzy styczna powierzchni cieczy i powierzchnia ciała stałego. Zjawisko zwilżania można opisać jako zmianę stanu energetycznego na skutek zmiany powierzchni rozdziału ciało stałe/gaz i ciecz/gaz na skutek powstania nowej ciało stałe/ciecz. Praca. Przeniesienie cząsteczek z wnętrza na powierzchnię cieczy jest związane z wykonaniem pracy przeciw wypadkowej sił międzycząsteczkowych. cosα = 1. Natomiast jeżeli ciecz o dużym napięciu powierzchniowym (woda) znajdzie się na podłożu o niskiej energii powierzchniowej (teflon).TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr Luc Courard* dr inż. wyrażonym wzorem: ∆W γL = . Rozkład sił działających na cząsteczkę na powierzchni cieczy jest inny. W przypadku cieczy zwilżającej płytkę. W przypadku gdy swobodna energia powierzchniowa jest równa lub większa niż napięcie powierzchniowe cieczy następuje efekt pełnego zwilżenia i kąt zwilżania jest zerowy. zwany stałą stalagmometryczną danego przyrządu. 2.w stalagwierzchniowego γL oraz mometrze obwodu przewężenia. Wzór określający wagę kropli w ma postać: w = mg = k2π rγL [N] Innym sposobem pomiaru jest metoda odrywania płytek metalowych. Tomasz Piotrowski** Inżynieria Powierzchni Betonu. Na cząsteczkę znajdującą się wewnątrz cieczy działają siły przyciągania pochodzące od otaczających ją cząsteczek. Napięcie powierzchniowe wynika z sił wzajemnego oddziaływania występujących między cząsteczkami cieczy.długość zanurzonej części płytki w momencie odrywania [m].1. pochodzące od cząsteczek cieczy. Siły przyciągania. aby utworzyć jednostkową powierzchnię cieczy. W celu uzyskania dobrej przyczepności ciekłego materiału naprawczego do mineralnego podłoża naprawianego (beton) stosuje się materiały dobrze zwilżające podłoże. W – praca potrzebna do utworzenia powierzchni A [J]. Swobodna energia powierzchniowa jest więc tą częścią energii. Siła od napięcia powierzchniowego Fn równa jest różnicy między siłą F potrzebną do oderwania płytki od cieczy i ciężarem płytki Q. [J/m2 = N/m] ∆A gdzie: A – pole powierzchni [m2]. natomiast w praktyce należy również uwzględnić empiryczny współczynnik k. Przyjmując d << l można obliczyć napięcie powierzchniowe cieczy γL ze wzoru: γL = F −Q 2l skuteczności naprawy. Fn określa się ze wzoru: Fn = F – Q = 2γL (l + d)cos α [N] gdzie. Można ją podzielić na dwie składowe odpowiadające oddziaływaniom międzycząsteczkowym: polarną (dipolową) γp i dyspersyjną γd. Zgodnie z praRys. Część 3. kąt zwilżania będzie stosunkowo duży (rysunek 2). nazywa się napięciem powierzchniowym. Ze względu na symetrię sferyczną siły te kompensują się tak. α – kąt między powierzchnią płytki i płaszczyzną styczną do powierzchni cieczy. Andrzej Garbacz** mgr inż. tworzą wypadkową. które można zmierzyć za pomocą wagi torsyjnej Wihelmy’ego. Opisany jest równaniem Younga-Dupre’a jako zależność między napięciem powierzch- [N/m] Rys. decyduje fizykochemiczna kompatybilność podkładu betonowego i materiału naprawianego. Polega ona na wyznaczeniu siły potrzebnej do oderwania płytki (o znanym obwodzie) od powierzchni cieczy. wem Tate’a waga kropli Schemat pomiaru w jest wprost proporcjonalna do siły napięcia po. na skutek działania sił adhezji. l . Właściwość ta jest efektem współdziałania napięcia powierzchniowego (swobodnej energii powierzchniowej SFE – Surface Free Energy) cieczy i podłoża oraz międzyfazowej energii powierzchniowej. d – grubość płytki [m].

przyjmuje się wartość zmierzoną po 1 lub 2 min od naniesienia cieczy na podłoże. Czynniki wpływające na pracę adhezji Stosując odpowiednią modyfikację materiału naprawczego lub obróbkę powierzchniową podkładu betonowego można kontrolować właściwości termodynamiczne w układzie naprawianym. owocną dyskusję i opiekę merytoryczną. C2 – kwasem maleinowym. C3 – naftalenem. Na wartość kąta zwilżalności wpływają m.2 79. iż siła adhezji jest tym większa.7 66. Lechowi Czarneckiemu – Kierownikowi Katedry za inspirację. 2 ’2007 (nr 414) 7 . Można ją opisać jako pracę konieczną do pokonania sił adhezji cieczy do ciała stałego. Autorzy składają podziękowania prof.7 21. pracę określa się ze wzoru: WA = γL + γS – γSL [N/m] a po wprowadzeniu γS = cosθγL + γSL z przekształcenia wzoru na kąt zawilgocenia otrzymuje się: WA1 = γL (1 + cosθ) [N/m] Wynika z tego. C4 – melaminą wielkocząsteczkową. im mniejszy jest kąt zwilżania i im większe napięcie powierzchniowe cieczy. Na rysunku 3 przedstawiono wyniki pomiaru napięcia powierzchniowego γL wody (W) i zaczynów cementowych (C) z różnymi domieszkami obniżającymi lepkość oraz wyniki pomiaru kąta zwilżenia tych materiałów na różnych podkładach. co potwierdzają wyniki badań (tabela). C – zaczyn bez domieszki. należy przeprowadzić oddzielne badanie zaprawy cementowej i kruszywa. Obecnie w Katedrze Inżynierii Materiałów Budowlanych Politechniki Warszawskiej i na Uniwersytecie w Lie prowadzone są badania nad `ge ustaleniem tej zależności. przeprowadzone na Uniwersytecie w Lie `ge.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA niowym cieczy i ciała stałego oraz międzyfazową energią powierzchniową (rysunek 2): cos θ = γ S − γ SL γL Wyznaczenie składowych równania polega na pomiarze kata zwilżenia na podkładzie o zerowej składowej polarnej – γSp. zależnie od Wartości pracy adhezji w przypadku podkładów suchych (WaV) i z warstewką wody na powierzchni (WaVL) UKŁAD NAPRAWIONY WaV WaVL materiał naprawczy/podkład [mJ/m2] [mJ/m2] Zaprawa cementowa/beton Akryl/beton Akryl/akryl Akryl/beton hydrofobizowany Żywica epoksydowa/beton Żywica epoksydowa/podkład epoksydowy Żywica epoksydowa/beton hydrofobizowany 87. znacznie obniża pracę adhezji.in. Uwzględniając natomiast oddziaływania polarne i dyspersyjne wg równania opisującego swobodę otrzymuje się energię powierzchniową: p W A 2 = 2 λdS ⋅ γ d + 2 λp ⋅ γ L L S Rys. Wyniki badań napięcia powierzchniowego w przypadku wody i zaczynów cementowych z domieszkami oraz kąta zwilżalności na zróżnicowanych podłożach: W – woda destylowana. Objawia się to zmniejszeniem pracy adhezji. więc konieczne jest określenie pewnego optimum. W celu określenia rzeczywistej pracy adhezji należy jednak uwzględnić dipolowe i dyspersyjne oddziaływania międzycząsteczkowe.8 53 42. gdzie: γS – napięcie powierzchniowe ciała stałego [N/m]. co może zwiększyć pracę adhezji. rodzaj podłoża i cieczy oraz czas pomiaru.4 52.4 56 – 22. Modyfikatory materiałów naprawczych Rys. C6 – kopolimerem winylowym [N/m] mogą odpowiednio zmieniać napięcie powierzchniowe lub kąt zwilżania. na skutek adsorpcji powierzchniowej i mikrochropowatości. Hydrofobizacja podkładu betonowego zwiększając wartość kąta zwilżania. 3. Ze względu na zmienność kąta zwilżenia w czasie. co upraszcza zjawisko zwilżania tylko do oddziaływań dyspersyjnych.8 74. Obliczona na ich podstawie wartość pracy adhezji za pomocą równań wyrażających WA1 i WA2 wskazuje na możliwość wykorzystania wyniku pomiaru kąta zwilżenia na podkładzie betonowym do celów porównawczych między mieszankami materiału naprawczego (rysunek 4). W przypadku gdy adhezja jest wynikiem jedynie sił van der Waalsa. γL – napięcie powierzchniowe cieczy [N/m].1 80. C5 – lignosulfonianem sodowym. Czynniki te mają przeciwny wpływ na zwilżalność. a także parowania.7 53. Zależność między obliczonymi wartościami pracy adhezji WA1 i WA2 Pomiar kąta zwilżalności W związku z tym. Praca powstała w ramach pracy statutowej w Katedrze Inżynierii Materiałów Budowlanych WIL PW – 2007. Pomiar kąta zwilżalności przeprowadza się bezpośrednio w goniometrze (fotografia). Praca adhezji określa stabilność powierzchni zespolenia. zaczyn z: C1– melaminą. że powierzchnia betonu nie jest jednorodna. 4. Na podstawie rozważań termodynamicznych można także wykazać niekorzystny wpływ obecności warstewki wody na powierzchni podkładu w przypadku stosowania kompozytów polimerowych.6 92. γSL – międzyfazowa energia powierzchniowa ciało stałe-ciecz [N/m].2 relacji między wartościami napięcia powierzchniowego wody i mieszanki materiału naprawczego. Ciecz o wyższym napięciu powierzchniowych wypiera ciecz o niższym napięciu.

Wytrzymałość drewna wzmacnianych konstrukcji powinna być określona na 8 2 ’2007 (nr 414) . posadowienie budynku. ubytki przekroju (duże otwory po sękach. a w kratownicach w pobliżu węzłów pasa górnego. przemieszczenia. wręby. załamania. fizyczne. Obecnie można nabyć wiele rodzajów nowoczesnych łączników. Istotne znaczenie ma przy tym kierunek działania obciążeń w stosunku do przebiegu włókien. Poziom stanu technicznego poszczególnych części budowli należy określić oddzielnie. Ocenie podlegają: • stan drewnianych elementów budowli. otwory wiercone. bez gwałtownych szarpnięć usunąć stemple. Decyzje dotyczące naprawy (od małej naprawy do wyburzenia) mogą być określone na podstawie zestawienia uszkodzeń i wyznaczonego poziomu stanu technicznego budowli. dr hab. Belki złożone. onstrukcje drewniane mogą być odporne na wpływy atmosferyczne pod warunkiem prawidłowej budowy i eksploatacji. na podstawie danych o uszkodzeniach uzyskanych podczas oględzin. pokrycia i poszycia dachowego. Po zakończeniu prac wzmacniających należy stopniowo. na które przekazuje się całe obciążenie działające na konstrukcję wraz z ciężarem własnym. takim jak trzęsienia ziemi i ekstremalne wiatry. stropów. ale jeśli połączenia zostały wykonane prawidłowo. czy remont jest opłacalny. • stan łączników i złączy. Dalszą zaletą drewna jest odporność na związki chemiczne. dobre właściwości termoizolacyjne. które powodują korozję stali i niszczą beton. próbkach wyciętych z nieobciążonych części konstrukcji. specyficzne dla materiału oraz oddziaływania nadzwyczajne. Niektóre z zalet drewna to: korzystny stosunek wytrzymałości do gęstości pozornej. • stan całej konstrukcji nośnej. kształt i wymiary. Czasem do okresowego podtrzymania (podstemplowania) wysoko położonych konstrukcji można użyć dźwigów mostowych. do oceny. Małgorzata Lange* Naprawa oraz wzmacnianie elementów i konstrukcji drewnianych Określenie stanu technicznego budowli Badania stanu technicznego budowli stanowią podstawę przyporządkowania konstrukcji do jednego z poziomów stanu technicznego. poluzowania). W przypadku gdy zachodzi potrzeba podniesienia konstrukcji na znaczną wysokość. łuki i ramy zaleca się podpierać słupami dwugałęziowymi z przewiązkami. Kratownice. rodzaj gruntu (soczewki torfowe) itp. zmiany w elementach metalowych (korozja. Zbigniew Mielczarek* dr inż. estetyczny wygląd i inne. Liczba i wymiary słupów zależą od rozpiętości i obciążenia konstrukcji i są obliczane. chemiczne. za pomocą klinów lub podnośników. stosuje się podnośniki śrubowe. W wyniku niewielkiej wagi i podatności konstrukcje drewniane dobrze znoszą trzęsienia ziemi. Wytrzymałość na ściskanie. W przypadku sztormów lekkość konstrukcji jest wadą. Wytrzymałość na ścinanie drewna równoległe do włókien jest niewielka i wiele węzłów kratownic połączonych na wręby czołowe i belek uległo zniszczeniu na skutek ścinania. Najlepiej do tego celu zastosować nowoczesną aparaturę do nieniszczących badań diagnostycznych (np. chociaż ich zachowanie w dużym stopniu zależy od jakości łączników. zmiany kształtu i położenia: wygięcia. promieniowym i stycznym. Odciążenie wykonuje się najczęściej przez podpieranie (lub podwieszanie) konstrukcji tymczasowymi podporami z krawędziaków lub żerdzi. odporność ogniowa (pod warunkiem zwartych przekrojów o dużych wymiarach). ugięcia. W projekcie należy uwzględnić zalecenia dotyczące zabezpieczenia przed korozją biologiczną oraz eksploatacji i przepisów bhp. Przy ustaleniach ostatecznych należy dokładniej oceniać główne elementy konstrukcyjne budynku. Przyczyny uszkodzeń drewna można podzielić na: mechaniczne. szczególnie w przypadku gdy konstrukcja jest poddana nietypowym obciążeniom. w wyniku czego następują wgniecenia i poprzeczne pęknięcia. szczegóły wzmocnień i wytyczne robót. inż. rezystograf). liczbę kondygnacji. których obustronne dobijanie pozwala na ich podniesienie wraz z konstrukcją. umieszczonymi po obu stronach konstrukcji. biotyczne. łuki i ramy powinny być podparte szeregiem słupów.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych prof. Wykonawstwo konstrukcji drewnianych jest stosunkowo łatwe. konstrukcję i stan: ścian. dachu. Projekt wzmocnienia powinien uwzględniać warunki eksploatacji konstrukcji. Powoduje to problemy z łącznikami. które podwyższają odporność konstrukcji na huragany i drgania sejsmiczne. lekkie szkieletowe konstrukcje drewniane zachowują się dosyć dobrze nawet przy silnych huraganach. Przy wzmacnianiu części podporowych belek jednolitych można ograniczyć się do pojedynczych stempli umieszczonych pod belką w pobliżu podpory. obtarcia). a następnie ustalić jeden poziom ogólny np. Przy ocenie stanu technicznego bierze się pod uwagę: wiek budynku. a szczególnie rozciąganie w kierunku prostopadłym do włókien również jest znacznie mniejsza niż wzdłuż włókien. Pierwszym niezbędnym etapem prac wzmacniających jest odciążenie konstrukcji. skręcanie. zawierać rysunki robocze. kratownice. Słupy ustawia się najczęściej na szerokich klinach z twardego drewna. Zwiększa to bezpieczeństwo ich wykonywania i ułatwia wprowadzenie nowych elementów wzmacniających. * Politechnika Szczecińska K Technologie wzmacniania i naprawy Przed przystąpieniem do napraw i wzmocnień należy opracować projekt. Właściwości drewna zmieniają się w trzech wzajemnie prostopadłych kierunkach: podłużnym. a przyszłościowe modyfikacje nie są kosztowne.

dwukrotne zwiększenie przekroju (przy analogicznym obciążeniu) nie oznacza dwukrotnego zmniejszenia naprężeń. 5. nazywanym niekiedy „protezą”. a długością prętów. Wzmacnianie końców (główek) belek drewnianych [Mönck W. Wzmacnianie elementów drewnianych. 2. Rozkład naprężeń normalnych i tnących w prętach o złączach podatnych jest odmienny niż w elementach jednolitych. Wykresy zależności pomiędzy naprężeniami normalnymi a długością: a) prętów z przekładką ciągłą. Przykłady różnych metod połączeniowych płyty betonowej z belką drewnianą za pomocą prętów ze stali żebrowanej: a) przekrój poprzeczny. b) prętów z nakładkami: σg – naprężenia w prętach bezpośrednio obciążonych. rodzaju obciążenia i konfiguracji przekroju poprzecznego pręta. σn – naprężenia w przekładkach lub nakładkach 2 ’2007 (nr 414) 9 . M. d) prefabrykowanymi „protezami” stalowymi. Wydanie „Wysszaja Szkoła”..in. Moskwa 1980]: a) dolna „proteza”. z odcinków stalowego ceownika lub dwóch kątowników. 4. Obliczenia Rys. Taki sam efekt daje zamiana ciężkiej warstwy ocieplającej lub zasypki na lżejszą. b) górna „proteza”: 1 – belka. Połączenie płyty betonowej z belką drewnianą: a) za pomocą wrębów i gwoździ.: Holzbau. e) „ protezami” wykonanymi z żywicy poliestrowej Rys . 2 – nakładka stalowa. długości pręta. c) gwoździowanymi nakładkami drewnianymi. W tym celu można zastosować dodatkowe belki pod lub w przestrzeniach pomiędzy istniejącymi. N. bocznych przymocowanych za pomocą gwoździ lub innych łączników mechanicznych (podatnych). a pomiędzy stalą i drewnem umieszcza się warstwę hydroizolacji. 3 – śruba Niekiedy zachodzi konieczność wzmocnienia drewnianych konstrukcji stropowych lub dachowych jako całości. Po podparciu odcina się przegniły koniec belki i zastępuje nowym (stalowym lub drewnianym). VEB Verlag für Bauwesen. Lialin J. b) gwoździ Rys. Proteza metalowa składa się np. wykonuje się zwykle za pomocą nakładek lub przykładek Rys. 1. Konstrukcji iz dieriewa i płastmas. zależy od kilku parametrów. Berlin 1980]: a) stalowymi ceownikami połączonymi za pomocą śrub. rodzaju i liczby łączników. które przymocowuje się do końca belki dwiema śrubami. gdy nie występują żadne defekty. dlatego trudno jest określić redystrybucję naprężeń w elementach o przekroju złożonym i w efekcie obliczyć. Wielkość naprężeń. w jakim stopniu nakładki współpracują z elementem bezpośrednio obciążonym. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. Teoria prętów o złączach podatnych jest stosunkowo skomplikowana. W przypadku stropów stosowane są zazwyczaj wzmocnienia za pomocą płyty żelbetowej współpracującej z belkami w przenoszeniu obciążeń. Wzmocnienie końców belek [Zubariew G. Inne przykładowe sposoby wzmacniania końców belek pokazano na rysunku 2. 3. zależności pomiędzy wielkością naprężeń normalnych w osiowo ściskanych prętach złożonych: dwugałęziowego pasa górnego kratownicy (a) i jednogałęziowego słupka lub krzyżulca kratownicy. b) za pomocą kształtowników stalowych i lekkiego betonu. w których występują pęknięcia przebiegające równolegle lub skośnie w stosunku do podłużnej osi pręta (fotografia). Wzmacnianie podporowych części podciągów i belek opartych na ścianach zewnętrznych i przegrodach wykonuje się w sposób pokazany na rysunku 1. Wpływ podatności złączy na pracę drewnianych elementów zespolonych jest bardzo duży. i tak np. Przykłady połączeń płyty żelbetowej z belką drewnianą podano na rysunku 3 i 4. jakie występują w przykładkach. W celu zilustrowania tego zagadnienia na rysunku 5 przedstawiono m.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Wzmacnianie przekryć belkowych w przypadku ich przeciążenia. jest najbardziej celowe przez zmniejszenie działających na nie obciążeń. b) przekrój podłużny Pęknięcia skurczowe w belkach drewnianych Rys.

TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych wykonano wg metody A. Najczęściej wzmocniena wymagają pasy dolne wiązarów kratowych. W niektórych przypadkach (elementach krępych z małą liczbą łączników) może się okazać. naprawę węzła można wykonać.R. w których obciążenie przyłożone zostało albo do gałęzi skrajnych (rysunek 5a). Spotyka się również przypadki. ale również mimośród spowodowany podcięciem. i obliczenia przeprowadzać jak dla rozciągania ze zginaniem. Montreux. Z wykresów tych wynika. Wpływ podatności łączników jest jeszcze bardziej widoczny w przypadku zginanych prętów złożonych. dlatego odległość od miejsca podcięcia do końca belki powinna być odpowiednio duża. b) ukośnie przybitymi nakładkami z desek [Stefanovic B. Wzmocnienie wrębu podporowego: a) śrubami ściągającymi. 1998] wierzchnia przekroju nakładek powinna być nie mniejsza niż powierzchnia przekroju wzmacnianego elementu. Szwajcaria. ponieważ wykonywane są zwykle z drewna niedostatecznej jakości. Rżanicyna. że te nadbitki praktycznie nie biorą udziału w pracy konstrukcji. że w przypadku ściskania smukłość pręta składającego się z dwóch części jest znacznie większa niż jednolitego. taśm CFRP. stosując polimerobeton. Wymagają one wzmocnienia miejscowego lub na całej długości. Można nimi również wzmacniać złącza klinowe w belkach klejonych. Jeżeli pęknięcia są głębokie (przechodzą na wylot). b) przybitymi do krokwi i belki [Stefanovic B. Wykresy ilustrują zależność pomiędzy wielkością naprężeń normalnych występujących w przekrojach położonych w środku rozpiętości prętów. 5th World Conference on Timber Engineering. Linią ciągłą zaznaczono naprężenia określone wzorami ścisłymi. Po- Rys. co w efekcie powoduje ogromny wzrost naprężeń i zmniejszenie sztywności. w których zastosowano górne i dolne nakładki ciągłe połączone gwoździami. Przy wykonywaniu napraw elementów i konstrukcji dachowych nie należy ograniczać się do przywrócenia stanu pierwotnego. tym bardziej efektywne jest stosowanie nakładek lub przekładek łączonych na gwoździe. Czasem przy wzmacnianiu konstrukcji stosuje się jednocześnie kilka metod. Najczęściej wręby podporowe wymagają naprawy i wzmocnień. że im większa długość (smukłość) prętów. wówczas pręt jednolity zamienia się w dwa niepołączone pręty o znacznie mniejszej grubości (zwykle o ok. jeśli zostaną wzmocnione łącznikami. a nawet obiekty przemysłowe. W przypadku gdy uszkodzeniu węzła podporowego towarzyszy zniszczenie głównych belek i końców krokwi. a linią przerywaną – uproszczonymi. 6. Bardzo niekorzystna i niebezpieczna sytuacja jest wówczas. ale jego nośność jest znacznie mniejsza. Szwajcaria. 7. Wzmacnianie wrębów podporowych nakładkami gwoździowanymi: a) przybitymi do krokwi. wzmacnianie stropu przez przymocowanie (przybicie) do belek obustronnych przykładek i płyty żelbetowej współpracującej z belkami. należy np.: Practical use of comopsite Timber-Concrete Beam connected by Nail. Szczególnie w budownictwie tradycyjnym stosowano wiele rozwiązań typu ciesielskiego. gdy w pła- 10 2 ’2007 (nr 414) . które z reguły bardzo znacznie osłabiały elementy w miejscach połączeń. dlatego też osoba wykonująca ekspertyzę czy opracowująca opinię techniczną powinna uwzględnić (w obliczeniach sprawdzających nośność i sztywność konstrukcji) specyfikę wymiarowania takich konstrukcji. a przy zginaniu schemat pręta odpowiada belce wielokrotnej. Montreux. Oddzielne części przekroju pękniętego (rozwarstwionego) będą współpracowały ze sobą. których sumaryczny przekrój jest wprawdzie niezmieniony. 5th World Conference on Timber Engineering. Miejscowe wzmocnienie wykonuje się w postaci nakładek połączonych śrubami. a obejmy tego nie gwarantują. stosowane są często wklejane pręty stalowe. Jest to spowodowane tym. W niektórych przypadkach stosuje się styki z dodatkowymi prętami ściągającymi (rysunek 8). np. Miejscowe osłabienia czy uszkodzenia mogą być również wzmacniane za pomocą laminatów włóknistych. ale jednocześnie weryfikować zastosowane rozwiązanie konstrukcyjne. które są narażone na rozrywanie w poprzek włókien. połowę). ponieważ zbudowane zostały dla konkretnego rodzaju i liczby łączników oraz konfiguracji przekroju poprzecznego. Bardzo często czynnikiem decydującym o nośności węzła podporowego jest ścinanie. np. np. które bardzo często ulegają uszkodzeniom. Wzmacnianie węzła podporowego kratownicy może być również wykonane w sposób pokazany na rysunku 9. 1998] Rys. której wskaźnik wytrzymałości i moment bezwładności są znacznie mniejsze niż dla przekroju jednolitego. Wykresy te mają charakter poglądowy. nie tylko uwzględnić zmniejszenie przekroju pasa dolnego. które wykonuje się zwykle przez stosowanie przykładek węzłowych przymocowanych za pomocą gwoździ lub śrub (rysunek 6 i 7). Przy obliczeniach węzłów podporowych na wręby czołowe. że do wzmocnienia zastosowano obejmy stalowe. konstrukcje drewniane hal przemysłowych. Do wzmacniania stref elementów drewnianych. które zapewniałyby przeniesienie sił rozwarstwiających.: Practical use of comopsite Timber-Concrete Beam connected by Nail. albo środkowych (rysunek 5b).

2 – przepona. Mogą się one znajdować znacznie poniżej dolnej krawędzi konstrukcji. Wzmocnienie pasa dolnego kratownicy [Zubariew G. W przypadku dużych ugięć wiązara dachowego można go podeprzeć dodatkowym słupem ustawionym w środku rozpiętości. N. 4 – śruby. połączonymi w kalenicy w układ krokwiowy ze ściągiem stalowym (rysunek 12). W celu uniknięcia tego zjawiska należałoby zmienić kąt ich na- Rys. Należy się wówczas liczyć ze zniszczeniem węzła. pochodzenia skurczowego).4 – śruby. śrub i pierścieni oraz stalowych śrub ściągających Rys. Należy jednak pamiętać. W przypadku zniszczenia konstrukcji dachowej łatwo ją zastąpić prostą konstrukcją złożoną z dwóch belek klejonych. Moskwa 1980]: 1 – stalowa „proteza” z ceowników. 2 – przepona. Konstrukcji iz dieriewa i płastmas. 13. Połączenie krzyżulców z pasem górnym kratownicy: a) nieprawidłowe. 12. c) nakładkami z ceowników stalowych i drewnianej przekładki połączonymi na śruby i pierścienie zębate. tak aby dochodziły do węzłów pasa górnego. gdy na długości pasa występują liczne defekty i wykonanie miejscowych wzmocnień nie jest celowe (rysunek 10).Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA a) b) Rys. która może wywołać przekroczenie smukłości. Wydanie „Wysszaja Szkoła”. d) nakładkami stalowymi połączonymi z końcami belek za pomocą blach stalowych. Zastąpienie zniszczonej drewnianej konstrukcji dachu szedowego konstrukcją trójkątną trójprzegubową z drewna klejonego [Mönck W. Wzmocnienie węzła podporowego kratownicy stalowymi „protezami”: 1 – „proteza” stalowa z ceowników. Berlin 1980]: a) nakładkami i przekładkami połączonymi na śruby i pierścienie zębate. W każdym przypadku złącza elementów powinny być kształtowane w taki Rys. b) prawidłowe 2 ’2007 (nr 414) 11 . Berlin 1980] chylenia. 5 – spaw Rys. Rys. Konstrukcja takich wzmocnień jest bardzo indywidualna. Najczęściej wystarczające jest założenie ściągów stalowych z nakrętkami na końcach. Wysokość konstrukcji wówczas wzrasta i odpowiednio maleją siły w ściskanym pasie górnym. 9. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. Lialin J.: Holzbau. Naprawa rozerwanych prętów rozciąganych [Mönck W. a co za tym idzie uszkodzeniem nawet całej konstrukcji.: Holzbau. Wzmocnienie nadmiernie ugiętego wiązara kratowego dodatkową podporą wewnętrzną: a) schemat ugiętego wiązara. Wzmacnianie całych wiązarów dachowych wykonuje się w przypadku wielu defektów i niedostatecznej ogólnej nośności. Konstrukcję wiązara należy wówczas wzmocnić za pomocą ukośnych prętów. W tym przypadku wskazane byłoby profilaktyczne wzmocnienie rozpatrywanego węzła. które zapobiegłyby zginaniu pasa dolnego dodatkowej podpory (rysunek 11). aby nie dopuścić do wystąpienia rozciągania w poprzek włókien. 11. 3 – kratownica. 5 – spaw szczyźnie ścinania węzła podporowego występują pęknięcia (np. płytę węzłową należałoby umieścić bliżej krawędzi górnej pasa.: Holzbau. Prawidłową i wadliwą konstrukcję takiego węzła ilustruje rysunek 13. zamocowane w węźle podporowym kratownicy. Berlin 1980] sposób. b) nakładkami i przekładkami drewnianymi połączonymi na gwoździe. b) wiązar po wzmocnieniu [Mönck W. 3 – kratownica. VEB Verlag für Bauwesen. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. W przypadku większych sił w krzyżulcach. że dodatkowe podparcie kratownicy w środku rozpiętości może (w wyniku zmiany schematu statystycznego) spowodować w skrajnym przypadku zmianę znaku sił. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen.. VEB Verlag für Bauwesen. i pręt trzeba będzie zabezpieczyć przed wyboczeniem. VEB Verlag für Bauwesen. M. Ponadto pokazane na rysunku 11b ukośne pręty dodatkowe będą powodowały zginanie pasa górnego. wzmocnionych cięgnami stalowymi. Ogólne wzmocnienia pasa dolnego stosuje się w przypadku. 10. Wzdłuż całego pasa umieszcza się z boków dwa ściągi stalowe. 8.

powinny odznaczać się: • zbliżoną lub niższą wytrzymałość niż elementy poddane renowacji. oraz odporność na procesy starzeniowe. że zastosowanie nieprofesjonalnie przygotowanych mas naprawczych powoduje wręcz skutek odwrotny i zamiast poprawy stanu obiektu prowadzi do jego dalszej destrukcji. • wykazywać zbliżoną rozszerzalność termiczną do rewaloryzowanego materiału (cegła lub spoina). Obecnie użytkowane zaprawy uzupełniające do rekonstrukcji cegieł i spoinowania dobierane są na zasadzie podobieństwa zewnętrznego bez uwzględniania właściwości materiału poddanego naprawie. takich jak woda. a jednocześnie nie uszczelniać rewaloryzowanych cegieł. 12 2 ’2007 (nr 414) . oczywiste jest. • wykazywać dużą trwałość. barwę. Artur Łagosz* dr Marek Rembiś* dr inż. że rekonstrukcja cegieł i spoin należy do najtrudniejszych zadań konserwatorskich. mikroorganizmy. ale także określenie ich przyczyn. redyspergowalna żywica proszkowa na bazie octanu winylu. a także mieć niski skurcz lub nawet lekką ekspansję w celu zapewnienia dobrej współpracy z podłożem. etylenu i estrów kwasów akrylowych oraz domieszka napowietrzająco-hydrofobizująca. odporność na działanie czynników atmosferycznych. Stanisława Staszica w Krakowie D Surowce wyjściowe Do przygotowania zapraw naprawczych do cegieł zastosowano następujące surowce wyjściowe: cement portlandzki biały CEM I 32. wskazanie metody wzmocnienia stref osłabionych oraz uzupełnienia istniejących ubytków. • być łatwe w użyciu oraz poddawać się obróbce mechanicznej. „Wdrożenie do produkcji zapraw mineralnych do uzupełniania ubytków w cegle”. Podczas ustalania składu obydwu rodzajów zapraw naprawczych zwrócono szczególną uwagę na kształtowanie właściwości oczekiwanych i żądanych przez konserwatorów. takich jak mikrostruktura czy cechy fizykomechaniczne. a stwardniała masa naprawcza do cegły i spoinowania powinna pełnić funkcję „kompresu” odciążającego mury obciążone solami rozpuszczalnymi podobnie jak tynki renowacyjne. która służy do spoinowania muru). mikrostrukturę i teksturę zbliżoną do rewaloryzowanych cegieł. W tabeli 1 przedstawiono ogólne składy zapraw naprawczych do cegieł i spoinowania stanowiące przedmiot badań. tzn.5R. finansowanego przez Komitet Badań Naukowych. uziarnienie.0 mm. co zapewni prawidłowy transport wilgoci z podłoża. • zbliżoną nasiąkliwością. • być bezpieczne dla zdrowia użytkowników i niezbyt drogie. takimi jak dobra plastyczność i urabialność. Często zdarza się. • twardnieć w warstwach o dowolnej grubości i objętości i wykazywać dobrą przyczepność do podłoża. oraz odpowiednimi właściwościami stwardniałych mas mineralnych. wapno hydratyzowane. – mielony granulowany żużel wielkopiecowy. piasek kwarcowy o granulacji 0. dobra nakładalność i zachowanie właściwości roboczych w odpowiednio długim czasie. Badania nad nowym rodzajem mas naprawczych do rekonstrukcji cegieł i spoinowania zostały zrealizowane w ramach grantu celowego KBN nr 285/CT 07-10/2000 pt. że w celu dużej skuteczności prac rewaloryzacyjnych cegieł i spoinowania masy mineralne stosowane do uzupełniania ubytków powinny charakteryzować się odpowiednimi właściwościami użytkowymi. – wapno hydratyzowane. Niejednokrotnie zaprawy uzupełniające wykonywane są „na poczekaniu” przez dowolny wybór przypadkowych składników. – chłonne kruszywo diatomitowe o granulacji 0. * Akademia Górniczo-Hutnicza im. Uwzględniając wymienione wymagania. Dodatkowo preparatami uzupełniającymi mogą być impregnaty do wzmacniania strukturalnego osłabionej cegły oraz preparaty do wykonania izolacji hydrofobizującej odnowionej powierzchni. W związku z tym w Polsce podejmowane są prace badawcze dotyczące opracowania różnych renowacyjnych zapraw mineralnych bazujących na krajowych surowcach i dostosowanych do poszczególnych materiałów budowlanych. • stopień białości umożliwiający odpowiednie ich wybarwienie.5R. skażone środowisko.1 – 0. mączka kwarcowa jako dodatek schudzający.0 mm. Do przygotowania zapraw naprawczych do spoinowania zastosowano: – cement portlandzki biały CEM I 32. • charakteryzować się jak największym udziałem składników naturalnych i tradycyjnie stosowanych w sztuce budowlanej oraz zawierać jak najmniejszą ilość żywic syntetycznych i domieszek chemicznych. Ponadto nie powinny zawierać rozpuszczalnych w wodzie soli i innych substancji mogących wywierać szkodliwe oddziaływanie na cegłę i spoinowanie. Anna Smoleńska* Nowe zaprawy naprawcze do rekonstrukcji cegieł i spoinowania • mieć wygląd.5 mm jako kruszywo.5 – 2. a więc mrozoodporność. – piasek do zapraw budowlanych o uziarnieniu 0 – 2. Zakłada się. i naszym zdaniem nie bez racji. o najbardziej istotnych zadań konserwatorów zajmujących się rekonstrukcją murów ceglanych i spoinowania należy nie tylko określenie głębokości i charakteru zmian destrukcyjnych. – domieszki chemiczne o takim samym charakterze jak w przypadku mas naprawczych do rekonstrukcji cegły. że system zapraw naprawczych do rekonstrukcji cegieł i spoinowania musi składać się z co najmniej dwóch rodzajów materiałów różniących się właściwościami materiałowymi (cegieł oraz zaprawy murarskiej. trzy rodzaje domieszek chemicznych: retentory na bazie eterów celulozy. Witold Brylicki* dr inż.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr inż. Powszechnie uważa się.

.

Wyniki badań zapraw naprawczych Badana cecha i przyjęta metodyka badania Właściwości użytkowe zapraw naprawczych do cegły do spoinowania Cement biały CEM I 32. w klasztorze ss.22 – odchylenie standardowe 0.0 – 13.25 1.0 1. a ponadto weryfikuje się ich cechy szczególne.38 [g/cm3] – odchylenie standardowe 0.003 0. przeznaczony jest do wszystkich typów murów. Skład badanych zapraw naprawczych Składniki wyjściowe Udziały masowe składników w stanie suchym [% masowe] zaprawa zaprawa naprawcza do naprawcza spoinowania do cegły 12. Technologia zapraw naprawczych do rekonstrukcji cegieł i spoinowania została zgłoszona do opatentowania przez AGH w Krakowie (nr zgłoszenia patentowego 381 303 z okresem ochronnym od 15. kapliczek i innych obiektów zabytkowych w Warszawie.] – odchylenie standardowe 3.0 – 6.14 0.10 – 0.12.21 – 0.003 Odporność na działanie soli brak śladów brak śladów soli wg WTA soli na na powierzchni powierzchni próbki po 10 próbki po dniach moczenia 10 dniach moczenia Test krystalizacyjny brak zmian nie stosuje się wg normy DIN 52111 po 10 dniach moczenia i suszenia Wnioski Zaprawy naprawcze do rekonstrukcji cegieł i spoinowania spełniają wymagania normy europejskiej dotyczącej zapraw budowlanych powszechnego użytku. że w ocenie ich jakości jako dokument odniesienia obowiązuje standard europejski na zaprawy budowlane powszechnego użytku.20 – 1.056 – 0. krajowe aprobaty techniczne i instrukcje wykonawcze.).23 Tabela 2.4 – 5. Oleśnicy.31 Wytrzymałość na zginanie wg PN-85/B-04500 [MPa] 3. Przykłady zastosowania zapraw naprawczych System zapraw mineralnych.05 Gęstość objętościowa stwardniałych zapraw wg PN-85/B-04500 1.4 – 20.3 46.1 – 3.15 33.65 – 3.3 Współczynnik wnikania wody wg WTA po 24 h 4.2006 r. produkowany na bazie krajowych surowców mineralnych i odpadowych. że spełniają one także wymagania innych powołanych norm i instrukcji WTA.in.3 [% obj. Więckowicach.0 5.76 – 1.0 – 4.06 1.0 – odchylenie standardowe 0.049 – odchylenie standardowe 0.9 0. Zaprawy są stosowane również jako materiał rzeźbiarski w produkcji detali architektonicznych.02 – – 53.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 1.7 Podciąganie kapilarne wg PN-85/B-04500 po 24 h [mm] 5. na Zamku Żupnym w Wieliczce oraz w katakumbach Teatru Wielkiego w Warszawie.6 2.1 – 0. Wytrzymałość na ściskanie wg PN-85/B-04500 [MPa] 6.0 – odchylenie standardowe 0.0 2. oferowany przez firmę RenoTech.42 0.0 Przyczepność do podłoża wg PN-85/B-04500 [MPa] 0. Synagodze Wysokiej na Kazimierzu oraz rekonstrukcji zabytkowych pomników. W strukturze tynku jest strefa odparowania. takich jak porowatość.7 18.06 Mrozoodporność zapraw wg PN-85/B-04500 po 15 cyklach mrożenia bez zmian bez zmian Porowatość stwardniałych zapraw określona wg metodyki WTA 38. Dominikanek.5 – 2 mm Mączka kwarcowa Domieszki chemiczne Wyniki badań stwardniałych zapraw naprawczych do cegieł i spoinowania Zaprawy naprawcze stosowane do rewaloryzacji zabytków nie są w żadnym kraju przedmiotem standaryzacji na poziomie norm krajowych oraz standardów międzynarodowych.7 4. zastosowano w przypadku konserwacji wielu obiektów zabytkowych. co zapobiega pojawianiu się wykwitów i plam na powierzchni.5 16. Floriana. Specyficzny charakter prac rewaloryzatorskich oraz dążenie do stworzenia jasnych i przejrzystych kryteriów oceny jakości zapraw naprawczych powoduje. opór dyfuzyjny względny.5 mm Diatomit 0.1 0. galanterii kamiennej i elementów małej architektury. Tychach.15 – 11. Tynk cienko. W tabeli 2 przedstawiono wyniki badań cech użytkowych zapraw naprawczych do cegieł i spoinowania będących przedmiotem badań autorów pracy.5R Wapno hydratyzowane Mielony granulowany żużel wielkopiecowy Piasek do zapraw 0 – 2 mm Piasek do zapraw 0. Ich stosowanie regulowane jest przez krajowe wymagania techniczne.24 0.72 0. Szreniawie.1 – odchylenie standardowe 0.5 – 41. EKO TYNK RT 400 działa jako powolny kompres odsalający.068 0. 14 2 ’2007 (nr 414) .80 4. odporność na działanie soli.70 – 0. w kościołach Mariackim i św.76 67. Dzięki dużej liczbie dużych porów nie następuje rozsadzenie tynku pomimo krystalizacji wewnętrznej. m. takie jak zdolność pochłaniania i magazynowania oraz odporność na działanie soli czy paroprzepuszczalność. a dokumentami odniesienia są w tym przypadku wymagania obowiązujące w poszczególnych krajach i/lub wymagania stawiane przez niemieckie instrukcje WTA. Uzyskane wyniki badań weryfikujących w pełni upoważniają autorów technologii do podjęcia prób produkcyjnych i stosowania mas naprawczych w rekonstrukcji cegieł i spoinowania. Stosowany jest bez tynku podkładowego.1 Nasiąkliwość wg PN-85/B-04500 [% masowych] 17. test krystalizacyjny. Kalwarii Zebrzydowskiej. wykazały.21 Opór dyfuzyjny względny wg PN-B-10106 [m] 0. Michałowicach.i grubowarstwowy RT400 EKO-TYNK firmy RenoTech. Poszerzone badania dotyczące niektórych cech użytkowych.8 19. Radziszowie. we wnętrzach kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu.

Konstrukcje przewodów kanalizacyjnych.in. W ramach wymienionych grup materiałów stosowane są ich liczne odmiany. Politechnika Świętokrzyska. Problemy bezwykopowej odnowy przewodów kanalizacyjnych. m. nawet na wysoką. Beton umożliwia wykonywanie konstrukcji zarówno prefabrykowanych.. Rozprawy 13. węglanowego..2 becnie do budowy nowych lub odnawiania starych przewodów podziemnych na terenach zurbanizowanych stosuje się: – materiały ceramiczne (cegła. konstrukcje warstwowe tworzone ze współpracujących materiałów oraz kompozyty materiałowe. W artykule przedstawię wyłącznie podstawowe informacje o najczęściej stosowanych materiałach. s 58. odporności na korozję i ścieranie. gdy prędkość przepływu ścieków zapewnia samooczyszczanie. Bielsko-Biała 2006. granit). Szot A. poprawę odporności betonu na korozję siarczanową można uzyskać przez zastosowanie odpowiedniego kruszywa.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA prof. Natomiast w przypadku zwiększonego zagrożenia ścieków. Wysocki L. Kielce 1998. 2 ’2007 (nr 414) 15 . żeliwo). kamionka). – tworzywa sztuczne (duroplasty i termoplasty). powłoki cienkowarstwowe (nakładane metodami malarskimi). podobnie jak materiały skalne. Monografie. poza ochroną materiałowostrukturalną. Beton Dynamiczny rozwój technologii betonu w ostatnich latach doprowadził do produkcji betonów wysokowartościowych.2 m oraz wykładziny stosowane do naprawy przewodów. Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej. Kolonko A.. – Madryas C. Do budowy nowych obiektów. beton sprężony). Coraz szersze zastosowanie kamionki wynika z jej zalet. szczelności. s. Podstawowe właściwości kamionki przedstawiono w tabeli. Kolonko A. np. O Wytrzymałość na rozciąganie [MPa] 10 – 20 Specjalnej odmiany cegła. W przypadku przewodów sanitarnych i ogólnospławnych beton może być narażony na lekką lub średnią agresywność środowiska. Cezary Madryas* Współczesne materiały konstrukcyjne w podziemnej infrastrukturze sieciowej miast Materiały ceramiczne W grupie materiałów ceramicznych najdynamiczniej rozwija się produkcja wyrobów z kamionki do zastosowań w kanalizacji. gdzie zachodzi rozkład osadów przy braku skutecznej wentylacji. dużej trwałości. – Madryas C. stosowana jest sporadyczne. Wrocław 2006. głównie w przypadku realizacji nowych kanałów metodami tradycyjnymi (w wykopach) i bezwykopowymi. – polimerobeton. W celu ochrony konstrukcji przewodów betonowych przed kokrozją. Mikrotunelowanie. Wrocław 2002. – Madryas C. Nowością jest wytwarzanie rur kamionkowych do mikrotunelowania. Studia. co implikuje wzrost zainteresowania tym tworzywem. podając ich wybrane cechy oraz przykłady wykonywanych z nich produktów.. 245. Wydawnictwo Akademii Techniczno-Humanistycznaj.in.. komór i przewodów kanalizacyjnych wykonanych z tego materiału. – metale (stal.. Wysocki L. s.. jest obecnie stosowana w przypadku rekonstrukcji studni. poza ochroną materiałowo-strukturalną. nazywana dawniej kanalizacyjną. a w przypadku małych spadków. jak i monolitycznych. Więcej informacji na temat współczesnych rozwiązań materiałowych dotyczących tego obszaru budownictwa można znaleźć w publikacjach: – Kuliczkowski A. a przewód jest skutecznie wentylowany. a przy wysokiej agresywności. powłoki zbrojone (laminaty) oraz wykładziny. Renowacja przewodów wodociągowych metodą cementowania. powłoki grubowarstwowe. Można także wykonać okładziny z cegły i kształtek klinkierowych osadzanych na zaprawie chemoodpornej. dr hab. stosuje się ochronę materiałowo-strukturalną. z których wykonuje się praktycznie tylko konstrukcje prefabrykowane. – materiały skalne (bazalt.. Kolonko A. m. 377. 287. s. – betony (żelbet. co jest jego przewagą w porównaniu z innymi tworzywami. dużej wytrzymałości oraz małej szorstkości i bezproblemowego recyclingu. Podstawowe właściwości fizyczne kamionki Właściwości Ciężar objętościowy [KN/m3] Wytrzymałość na rozciąganie przy zginaniu [MPa] Wytrzymałość na ściskanie [MPa] Twardość w skali Mohsa Moduł sprężystości [MPa] Współczynnik rozszerzalności termicznej [1/K] Współczynnik przewodności termicznej [W/(m • K)] Wartość 22 15 – 40 100 – 200 ≅7 ≅ 50 000 5 • 10-6 ≅ 1.. Do ochrony powierzchniowej przy średniej agresywności środowiska należy stosować. Przykładem takiego zastosowania betonu mogą być tubingi służące do montażu obudów segmentowych w tunelach o większej średnicy. Dolnośląskie Wydawnictwo Edukacyjne. rury średnicy nawet do 1. W infrastrukturze sieciowej miast beton stosowany jest przede wszystkim do bu- * Politechnika Wrocławska dowy obiektów gospodarki wodno-ściekowej. inż. W przypadku konieczności wykonania izolacji w środowisku o silnej agresywności bardzo dobre rezultaty uzyskuje się przez kotwienie w konstrukcji przewodu okładzin z płyt polietylenowych łączonych przez spawanie..

.

.

Szczególnie istotna jest zawartość C3A w cemencie. Wykładziny w technologii insituforn i jej pochodnych (np. że gotowy produkt może pracować praktycznie w każdym środowisku. poliolefiny: polietylen niskiej gęstości PELD (LD – Low Density). b) Fot. Podstawowe zalety polimerobetonu to duża odporność na agresję chemiczną i biologiczną. że kolektorów kanalizacyjnych nie należy wykonywać z betonów o w/c większym od 0. 23 kN/m3 i wytrzymałość na ściskanie 60 – 150 MPa. Analiza tych założeń wskazuje. 2. W wyniku impregnacji otrzymuje się trójwymiarową siatkę włókien z wypełnionymi przestrzeniaa) Tworzywa sztuczne Tworzywa sztuczne wykorzystywane są zarówno do budowy nowych obiektów. Konstrukcje z tworzyw sztucznych zaliczane są zazwyczaj do grupy podatnych i w związku z tym konieczne jest zapewnienie im współpracy z ośrodkiem gruntowym w przypadku nowych Fot. a o zawartości mniejszej od 3% wysoką odpornością. W infrastrukturze podziemnej miast wykorzystuje się go do budowy przewodów kanalizacyjnych. studni i zbiorników. które dodatkowo pozwalają uzyskać beton o wyższej szczelności. Kruszywo powinno składać się z frakcji 0. Polimerobeton ma gęstość ok. Na fotografii 2 przedstawiono przykłady wyrobów z duroplastów. Są to konstrukcje wrażliwe i ich aplikacja wymaga wysokich kwalifikacji. polietylen wysokiej gęstości sieciowany PE-X. zarówno na etapie projektowym. rolldown. uniemożliwiającą odpływ żywicy do wnętrza przewodu. Glass Reinforced Plastic – GRP. Ideę tych technologii opracowano w Anglii na zlecenie koncernu British Gas. absorbujących żywice i pokrytych z jednej strony folią z tworzywa sztucznego. ma podstawowe znaczenie. polibutylen PB. i zawierać co najmniej 98% SiO2. chlorowany polichlorek winylu PCW-C. polietylen wysokiej gęstości PEHD (HD – High Density). Technologia ta została nazwana insituforn i dała początek opracowaniom następnych technologii z zastosowaniem wykładzin (linerów) ściśle pasowanych (np. compact pipe czy U-liner). Na rynku dostępne są rury o przekroju: kołowym. Wyroby z duroplastów firmy Hobas Polska: a) system (studnie. jak i wykonawczym. takimi jak mikrotunelowanie lub metoda przeciskowa. Dużą odpornością na korozję siarczanową charakteryzują się cementy hutnicze. przyłącza i przewody) do wykonywania kanalizacji.2 – 32 mm. jak i rozciąganie. budowli lub konstrukcją naprawianą w przypadku budowli odnawianych. szczególnie CEM IIIB. 50%. 1. Do produkcji przewodów używane są: tworzywa poliwinylowe: nieplastyfikowany polichlorek winylu PVC-U (oznaczenie krajowe PCW-U). Uzyskuje się go w wyniku spojenia żywicą poliestrową zazwyczaj kruszywa kwarcowego wysuszonego do wilgotności w ≤ 0. b) prefabrykat do rekonstrukcji przewodów o niekołowym przekroju w technologii relining 18 2 ’2007 (nr 414) . co w przypadku. Przyjmuje się. do tradycyjnego układania w wykopach otwartych oraz do układania technologiami bezwykopowymi. Zaletą technologii z grupy close fit jest minimalizacja zmiejszenia przekroju poprzecznego odnawianego przewodu.50 (przeciętny beton) do 0.40 (beton obecnie stosowany do produkcji rur przez uznanych producentów) obniża się podatność betonu na ścieranie i przesiąkliwość o ok. Przez zmniejszenie stosunku w/c z wartości 0. że cement o zawartości C3A mniejszej od 8% charakteryzuje się średnią odpornością na korozję siarczanową.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Nasiąkliwość betonu nie może być większa niż 4%. wykonywane są z tkanin o strukturze filcowej. a także wysoka wytrzymałość zarówno na ściskanie. niem. tak aby stos okruchowy wykazywał możliwie małą porowatość. komór. kompozyty – duroplasty wzmacniane włóknem szklanym (ang. Glasfaserverstärkte Kunststoff – GFK): utwardzane żywicą epoksydową GRP-EP lub żywicą poliestrową GRP-UP. Podstawową zaletą tworzyw sztucznych jest ich duża odporność na działanie czynników chemicznych i biologicznych oraz mały ciężar objętościowy. polipropylen PP. jak i naprawy.2%. Odporność polimerobetonu na korozję (pH = 1 – 10) powoduje. typu V z wyprofilowaną kinetą oraz jajowym. Udział żywicy poliestrowej stanowi zaledwie 10 – 12% masy polimerobetonu. Tworzywa sztuczne są stosowane w przypadku budowy przewodów w technologii HDD oraz technologii rekonstrukcji z grupy close fit. rekonstrukcji oraz wymiany obiektów eksploatowanych. homopolimer polipropylenu PP-H. duża odporność na ścieranie. jest jednym z najnowszych materiałów konstrukcyjnych stosowanych w budownictwie. polietylen średniej gęstości PEMD (MD – Middle Density). ułatwiający montaż. Przykład tunelu wieloprzewodowego z tubingów betonowych przedstawiono na fotografii 1. process phenix). Tunel wieloprzewodowy z tubingów betonowych Polimerobeton Polimerobeton. gdy obciążenie hydrauliczne jest graniczne. kopolimer polipropylenu PP-Co. w literaturze angielskojęzycznej oznaczany najczęściej skrótem PRC (Polyester Resin Concrete). Do produkcji betonów przeznaczonych do kanalizacyjnych należy stosować cementy o podwyższonej odporności na korozję. a wodoszczelność należy dostosować do przewidywanego zagrożenia korozyjnego.45. swagelining.

telewizyjne systemy kontroli stanu technicznego i postępu robót. wykonuje się rury żeliwne z powłokami ochronnymi zewnętrznymi i wewnętrznymi. PEHD czy PCW albo być uciągloną konstrukcją z PEHD. Stale niestopowe przeznaczone są na rury konstrukcyjne. Średnica przewodów nie przekracza 500 mm. zużytego przewodu i pozostawianiu jego fragmentów w gruncie. Fot. Połączenia rur stalowych wykonywane są najczęściej przez spawanie. Wadą technologii jest pozostawianie w gruncie tzw. o napędzie pneumatycznym lub hydraulicznym. Berstlining statyczny lub dynamiczny polega na rozkruszaniu za pomocą głowicy. Linery z kompozytu Tworzywa sztuczne są dotychczas używane jedynie jako materiały konstrukcyjne w bezwykopowych wymianach przewodów infrastruktury podziemnej miast. które stają się technologiami dominującymi. że dzięki budowie strukturalnej żeliwo sferoidalne przy zginaniu i rozciąganiu może plastycznie odkształcać się po przekroczeniu granicy plastyczności (wydłużenie powyżej 0. Na rynku dostępne są także rury żeliwne. skorup. Korzystną ich właściwością mechaniczną jest to. inicjując ich pękanie. które jest skutkiem nieprzewidzianie dynamicznego rozwoju aglomeracji miejskich. ropy naftowej. drobnoziarniste należą do grupy stali o podwyższonej wytrzymałości (SPW) o granicy plastyczności do 500 MPa. przewodowe rury spawane i zgrzewane do transportu mediów o ciśnieniu poniżej 16 MPa i temperaturze niższej od 300 °C. Specjalny system wewnętrznych bypassów umożliwia. na rozkruszaniu wymienianego przewodu głowicą podobną do stosowanych w mikrotunelowaniu.) oraz bez zastosowania najnowszych rozwiązań materiałowych. Referat powstał dzięki środkom na badania przyznanym autorowi przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej w ramach subsydiów profesorskich. Polega 2 ’2007 (nr 414) 19 . i usuwaniu rozkruszonych części przez system transportu hydraulicznego poza ośrodek gruntowy. Uważane są za stale spawalne. polietylenu lub żywicy epoksydowej. wody zimnej i gorącej oraz instalacji przemysłowych w przemyśle chemicznym i petrochemicznym. czyli rozkruszonych fragmentów rur. poliuretanu. Do transportu ścieków stosowane są stosunkowo rzadko. a drugą wykonuje się z masy bitumicznej lub z tworzyw sztucznych. w przypadku przepływów grawitacyjnych. Wymieniana rura może być wówczas skonstruowana z krótkich modułów z GRP. których ostre krawędzie mogą rysować wprowadzane rury z PEHD. Stosuje się wtedy technologię berstlining lub pipe eating. w tym technologii bezwykopowych. Powłoki ochronne zewnętrzne to najczęściej systemy dwuwarstwowe. Nie było to możliwe bez wyposażenia budownictwa w najnowsze maszyny (zdalnie sterowane głowice do urabiania gruntu. wymianę przewodu bez zatrzymywania przepływu mediów. estrów winylowych lub żywice epoksydowe. Stale na rury powinny być w pełni uspokojone i wykonane w technice kontrolowanego walcowania jako stale drobnoziarniste. Implikuje to zapotrzebowanie na nowe tereny wyposażone w media oraz konieczność dostosowania istniejącej infrastruktury sieciowej do potrzeb przyszłych miast. a po procesie utwardzenia niejednorodną konstrukcję. 3.2%). Na fotografii 3 przedstawiono widok linera w technologii insituforn wprowadzanego techniką rewersji. w których pierwszą warstwę ochronną stanowi zwykle powłoka cynkowa. W takim przypadku stosuje się najczęściej rury stalowe z wykładziną wewnętrzną z zaprawy cementowej z zewnętrzną powłoką antykorozyjną z tworzywa sztucznego. Drugi rodzaj technologii z grupy close fit wykorzystuje jako konstrukcje nośne. rury z polietylenu dużej gęstości (PEHD). Powłoki wewnętrzne są wykonywane z zaprawy cementowej. w zależności od materiału konstrukcyjnego. Stale niskostopowe. robotyzacja itp. Metale Wyroby metalowe (stalowe lub żeliwne) są używane wyłącznie do budowy nowych sieci infrastruktury podziemnej miast oraz armatury. którą można zakwalifikować do wykładzin laminowanych. Mogą być stosowane żywice z grupy poliestrów nienasyconych. gdyż nie pozostawia fragmentów niszczonej rury w gruncie i umożliwia powiększanie średnicy przewodów przez wprowadzenie w miejsce przewodów niszczonych rur o większej średnicy (takiej jak średnica głowicy). Rury produkuje się ze stali niestopowych i niskostopowych przez ich formowanie z blach lub taśm stalowych. ale przy spa- Podsumowanie Różnorodność nowych materiałów konstrukcyjnych stosowanych w infrastrukturze podziemnej miast wynika przede wszystkim z ogromnego zapotrzebowania na ten rodzaj budownictwa. Technologia nie generuje wstrząsów. W celu zwiększenia trwałości wyrobów z żeliwa. jak ceramika i betony najnowszych generacji czy tworzywa sztuczne i polimerobetony. najczęściej jako ciśnieniowe przewody tranzytowe. Rury stalowe. jest przyjazna dla środowiska. laserowe systemy kontroli kierunku przewiertów. Nowe konstrukcje „wciągane” są do wnętrza przewodu bezpośrednio (nie techniką rewersji) przez zastosowanie obróbki mechanicznej (rolldown) lub mechaniczno-termicznej (swagelining). zabezpieczone antykorozyjnie. W efekcie nastąpił rozwój technologii wykonawstwa i odnowy podziemnych systemów sieciowych. technologie spawania oraz warunki odbioru. Technologia pipe eating jest bardziej uniwersalna i powstała jako pochodna technologii mikrotunelowania. ale również stosowane materiały dodatkowe. waniu rur i rurociągów należy mieć na uwadze nie tylko równoważnik węgla CE.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA mi żywicą termoutwardzalną. W niektórych technologiach przekrój wciąganego przewodu z PEHD zostaje wstępnie zniekształcany do przekroju przypominającego literę U (U-liner) lub C (compact pipe). są stosowane najczęściej do budowy przewodów ciśnieniowych do przesyłania gazu. Za głowicą rozkruszającą stary przewód wciągany jest nowy przewód z PEHD.

.

Na rysunku 1 przedstawiono schematycznie rozwój procesu korozji stali w betonie. W procesie wiązania cementu portlandzkiego powstaje wodorotlenek wapniowy. Do betonu wnikają chlorki i dwutlenek węgla. Inhibitor został wprowadzony do betonu po przekroczeniu krytycznych wartości stężeń czynników korozyjnych i inicjacji procesu korozyjnego stali. Przyczyną korozji stali zbrojeniowej są również jony chlorkowe. ze stopniem zawilgocenia. Inhibitory korozji stali w betonie W celu ochrony konstrukcji żelbetowych przed korozją stosuje się m. Ten naturalny mechanizm ochronny może jednak w niesprzyjających warunkach zostać zakłócony i korozja stali zbrojeniowej spowoduje zniszczenie konstrukcji żelbetowej. gdy stężenie czynników korozyjnych przekroczy wartość krytyczną. Wnikanie chlorków i karbonatyzacja betonu powodują zniszczenie warstwy pasywnej i stwarzają warunki do korozji stali (do rozwoju procesu korozyjnego niezbędny jest dostęp tlenu).in. Początkowo bezobjawowy charakter korozji wżerowej może mieć bardzo gwałtowny i niebezpieczny w skutkach przebieg. Otulina betonowa działa jak powłoka ochronna i uniemożliwia wnikanie czynników korozyjnych z otoczenia. Wydział Chemii J Rys. co może prowadzić do zniszczenia konstrukcji. Związki te nanosi się na powierzchnie konstrukcji żelbetowych narażonych na korozję. prowadzącemu do obniżenia jego wysokiej wartości pH i zaniku warstwy pasywnej na stali.5 i wówczas stal ulega korozji ogólnej. która silnie hamuje korozję. Z upływem czasu beton podlega procesowi karbonatyzacji. Jony chlorkowe powodują lokalne zniszczenie warstwy pasywnej i powstanie niewielkich powierzchniowo. 2. że zbrojenie przestaje być pasywowane już przy pH < 11. 1 – inhibitor MCI. tzw. który nadaje betonowi odczyn wysokoalkaliczny. edną z podstawowych przyczyn destrukcji żelbetu jest korozja stali zbrojeniowej. wżerów. Przy ** Politechnika Warszawska. Schemat rozwoju procesu korozji stali w betonie po zastosowaniu migrującego inhibitora korozji: 0 – bez inhibitora. 1. Wodorotlenek ulega rozpuszczeniu w wodzie porowej. Inhibitory mogą być dodawane w procesie wytwarzania mieszanki betonowej. Początkowo – przy wysokim pH betonu i małym stężeniu jonów chlorkowych – stal jest w stanie pasywnym i korozja zachodzi bardzo powoli.in. Przenikają one przez otulinę betonową do prętów zbrojeniowych i powodują zahamowanie procesów korozji stali. W tych warunkach na powierzchni stali zbrojeniowej. Rys. W przypadku powierzchniowego wprowadzenia inhibitora (strzałka na rysunku) moment jego działania jest opóźniony ze względu na konieczność transportu inhibitora przez otulinę betonową i osiągnięcia odpowiedniego stężenia przy powierzchni stali. Schemat rozwoju procesu korozji stali w betonie • inhibitory korozji. mosty czy wiadukty). tworząc roztwór nasycony o pH ≈ 12. Ich źródłem są też środki odladzające (działające bezpośrednio na konstrukcje drogowe. Andrzej Królikowski** Zabezpieczanie konstrukcji żelbetowych za pomocą migrujących inhibitorów korozji nieznacznym ubytku masy stali następuje poważne obniżenie jej wytrzymałości mechanicznej. lecz nie naruszają jeszcze działania ochronnego warstwy pasywnej. które oddziałują nie tylko w rejonach nadmorskich.5. Przy przekroczeniu krytycznych wartości stężenia jonów chlorkowych lub pH następuje zniszczenie warstwy pasywnej i rozpoczyna się intensywna korozja stali. Wydział Inżynierii Lądowej ** Politechnika Warszawska. metody: • elektrochemiczne. tworzy się szczelna warstewka pasywna. Na rysunku 2 przedstawiono schematycznie rozwój procesu korozji stali po zastosowaniu migrujących inhibitorów korozji. Powoduje ona zmniejszenie przekroju poprzecznego elementu. • polegające na nakładaniu powłok ochronnych na konstrukcję lub bezpośrednio na pręty zbrojeniowe. • iniekcyjne. Stal jest chroniona przed korozją przez alkaliczne środowisko otaczającego ją betonu. Zakłada się. lecz głębokich uszkodzeń korozyjnych. Ze względu na niejednorodność betonu korozja stali zachodzi bardzo nierównomiernie. składniki zanieczyszczeń przemysłowych. gdyż w nowych konstrukcjach żelbetowych stal jest pokryta warstwą pasywną i inhibitor jest niepotrzebny. Agnieszka Fleszar* dr inż. Proces korozji rozpoczyna się. Jest to działanie zapobiegawcze. ↓ oznacza moment zastosowania inhibitora 2 ’2007 (nr 414) 21 . Po zastosowaniu inhibitora okres trwałości konstrukcji wydłuża się (wzrost czasu do awarii o ∆t). W ostatnich latach zaproponowano stosowanie migrujących inhibitorów korozji (MCI – migrating corrosion inhibitors). która jest powiązana m. Szybkość transportu czynników korozyjnych przez beton zależy od jego przenikalności. a ich stężenie przy powierzchni stali rośnie.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA dr inż.

odbudowanie uszkodzonej warstwy pasywnej uszczelniane betonu przez tworzenie trudno rozpuszczalnych związków w porach uszczelniane betonu przez tworzenie trudno rozpuszczalnych związków w porach znaczna mała Kwasy karboksylowe mała wiska. Jednym z problemów jest lotność stosowanych związków oraz możliwość ich odparowania z powierzchni betonu. Charakterystyka podstawowych grup migrujących inhibitorów korozji Mechanizm działania ochronnego tworzenie warstwy adsorpcyjnej na powierzchni stali ograniczającej dostęp czynników korozyjnych wzmacnianie tlenkowej warstwy pasywnej. zanim stężenie czynników korozyjnych przekroczy kryUwagi aplikacyjne związki trujące i bardzo lotne – ryzyko odparowania związki trujące. jaka dostała się do betonu i powierzchni stali zbrojeniowej. że lotne związki organiczne (aminy i aminoalkohole) będą szybko wnikać do betonu w fazie gazowej. W tabeli 3 zestawiono czynniki wpływające na skuteczność działania migrujących inhibitorów korozji. Stosuje się również dodatki. tyczną wartość. tj. że transport tych związków odbywa się głównie przez dyfuzję ich rozpuszczonych form w fazie wodnej. Ich stosowanie może przynieść oczekiwane efekty. Migrujące inhibitory korozji mogą być nanoszone na elementy żelbetowe jako składniki zapraw naprawczych lub w postaci zawiesin wodnych (rysunek 3). tworzenie warstw adsorpcyjnych i wypieranie wody (warstwy hyGrupa inhibitorów Aminy i aminoalkohole Azotany (III) – azotyny Fluorofosforany Zdolność penetracji betonu znaczna Tabela 2. wytrzymałość czy mikrostrukturę. Przeważa jednak pogląd. postępu karbonatyzacji). jeśli zostaną wprowadzone we wczesnej fazie procesu korozyjnego. niż pomiar potencjału korozyjnego stali. że dodatek inhibitora opóźni moment zapoczątkowania korozji lub zatrzyma rozpoczęty już proces korozyjny (jest to więc działanie naprawcze). możliwość wymywania z betonu Tabela 1. Informacje o dużej szybkości wnikania migrujących inhibitorów okazały się 22 2 ’2007 (nr 414) .in. Ważne są m. Wzbudza duże zainteresowanie praktyków. gdy zniszczenie stali zbrojeniowej jest jeszcze niewielkie. aminoalkohole. Różnią się one zdolnością penetracji betonu i wykazują odmienne mechanizmy hamowania korozji stali. w jakich warunkach zasadne jest użycie migrujących inhibitorów korozji. aminy. jak i sprzeczna. dawki inhibitora.in. a także azotany (III) (obowiązująca obecnie nazwa azotynów). odbudowanie zniszczonych warstw pasywnych (repasywacja). Ocena skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji może być zarówno rozbieżna. Stosuje się je w przypadku istniejących konstrukcji żelbetowych. Inhibitory zmniejszają szybkość korozji stali przez wzmacnianie tlenkowych warstw pasywnych. można oczekiwać wyższej skuteczności ich działania. W związku z tym istnieje konieczność monitorowania procesów korozyjnych stali zbrojenioStan betonu Stężenie chlorków i/lub postęp karbonatyzacji Znacznie poniżej wartości krytycznych Bliskie wartościom krytycznym Przekraczające wartości krytyczne przez krótki czas Przekraczające wartości krytyczne przez dłuższy czas Charakterystyka migrujących inhibitorów korozji Jako migrujące inhibitory korozji stali w betonie stosuje się m. W tabeli 1 scharakteryzowano działanie tych związków. Wykorzystuje się w ten sposób synergię działania różnych związków. inhibitory MCI zawsze powinny docierać do prętów zbrojeniowych. jego ilość. Efekt ochronny powinien być wyraźny przy niewielkim stężeniu inhibitora i znacznym stężeniu czynników korozyjnych i utrzymywać się przez długi czas. kwasy karboksylowe. górną powierzchnię konstrukcji żelbetowych pokrywa się woskami syntetycznymi. a w efekcie zwiększenia skuteczności zabiegu. w których proces korozyjny już się rozpoczął lub dopiero może się rozpocząć. lecz także ograniczają odparowanie lub wymywanie innych inhibitorów. blokujące pory betonu i uniemożliwiające odparowanie inhibitora. związki uszczelniające beton nie tylko utrudniają wnikanie czynników korozyjnych. które utrudniają ich odparowywanie z konstrukcji.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Migrujące inhibitory korozji to prosta i tania technika ochrony konstrukcji żelbetowych przed korozją. fluorofosforany. Potrzebne jest też monitorowanie stopnia skażenia betonu (stężenia chlorków. Niezależnie od sposobu nanoszenia. W celu uniknięcia takiego zjaStan stali szybkość korozji zniszczenia korozyjne brak Stosowanie inhibitorów Zasady stosowania W tabeli 2 wskazano. np. Preparaty handlowe dostępne na rynku zawierają zwykle mieszaniny inhibitorów. Literatura podaje również rozbieżne informacje na temat mechanizmu działania ochronnego oraz szybkości dyfuzji migrujących inhibitorów korozji w betonie. Przypuszczano. Zasadność stosowania migrujących inhibitorów korozji znikoma – stal pokryta warstwa pasywną znikoma – stal pokryta brak warstwą pasywną początek intensywnej korozji – niewielkie warstwa pasywna zniszczona zaawansowana korozja stali znaczne pozbawionej warstwy pasywnej niepotrzebne wskazane wskazane nieskuteczne wej za pomocą powszechnych metod elektrochemicznych. po nałożeniu zaprawy naprawczej lub zawiesiny wodnej zawierającej inhibitory korozji. Oczekuje się. W przypadku gdy aplikacja inhibitorów korozji nastąpi. Wprowadzenie inhibitorów nie powinno niekorzystnie wpływać na fizykochemiczne właściwości betonu. drofobowe) i agresywnych jonów z powierzchni stali. tworzące trudno rozpuszczalne produkty. Działanie ochronne migrujących inhibitorów jest związane ze spowalnianiem reakcji korozyjnych na powierzchni stali i obniżeniem przepuszczalności otuliny betonowej. a coraz częściej bardziej wyrafinowanych technik.

konieczność powtarzania aplikacji inhibitora Podsumowanie Ze względu na problemy podczas eksploatacji wielu obiektów budowlanych prace badawcze związane z migrującymi inhibitorami korozji są potrzebne i uzasadnione. gdy proces korozji stali został już zapoczątkowany. że preparaty handlowe określane do niedawna jako migrujące inhibitory korozji. skuteczność inhibitowania procesu korozyjnego i wpływ na właściwości betonu. co utrudnia miarodajną ocenę samego efektu inhibicji. zależnego od stopnia skażenia chlorkami i karbonatyzacji betonu. po których stwierdzono pojawienie się inhibitora na określonej głębokości otuliny. wiaduktów i budynków publicznych. zapewniającego skuteczną i trwałą naprawę elementów żelbetowych.4 do 3% w stosunku do masy cementu). Zaprezentowane rozbieżności dotyczące skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji stali w betonie tłumaczy się przede wszystkim różnicami w stosowanej metodyce badawczej (badania betonów różnej jakości. ważny jest stosunek stężeń jonów chlorkowych i inhibitora Postęp karbonatyzacji spadek skuteczności przy obniżeniu pH betonu wskutek karbonatyzacji Przepuszczalność betonu wyższa skuteczność dla szczelnych betonów Trwałość inhibitora w betonie stopniowy spadek skuteczności wskutek odparowania. 3. nie są miarodajne.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA i na świecie. 2 ’2007 (nr 414) 23 . Podawane są bardzo różniące się wartości maksymalnego stężenia chlorków (od 0. Schemat migracji inhibitorów – jako składników zapraw naprawczych lub zawiesin wodnych – do elementu żelbetowego Tabela 3. pomijających fazę transportu inhibitora przez beton. Pomimo sprzecznych opinii o skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji są one stosowane w Polsce Podziękowania Autorzy wyrażają wdzięczność prof. Praca finansowana ze środków na naukę w latach 2005 – 2008 jako projekt badawczy nr 4 TO7 E 04829. jest wyższa niż w badaniach polowych. Podawane w nielicznych pracach okresy (dni – lata). W szczególności badania te powinny być ukierunkowane na określenie skuteczności działania inhibitorów w warunkach odwzorowujących ich praktyczne zastosowanie. Lecha Czarneckiego. Wobec wielu sprzeczności na temat skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji i wciąż niepełnego poznania mechanizmu ich działania wskazane jest zachowanie ostrożności przy podejmowaniu decyzji o ich zastosowaniu. w których migrujące inhibitory korozji są często stosowane wraz z innymi metodami ochrony (np. ograniczona skuteczność. W tym przypadku dane literaturowe są również bardzo rozbieżne. w ramach którego prowadzone są badania modelowe wybranych migrujących inhibitorów korozji. są obecnie nazywane inhibitorami stosowanymi powierzchniowo lub systemami powłokowo-inhibitującymi. Bez tych informacji trudno jest oszacować skuteczność stosowania inhibitorów w warunkach. w przypadku zaawansowanej korozji stali. Innym kierunkiem badań powinno być określenie minimalnego stężenia inhibitorów. przy różnych narażeniach korozyjnych. Czynniki wpływające na skuteczność migrujących inhibitorów korozji stali zbrojeniowej (wpływ danego czynnika określony jest przy założeniu stałości pozostałych czynników) Czynnik Moment dodania inhibitora Wpływ wyższa skuteczność. Rys. Współczynnik dyfuzji aminoalkoholi w betonie wg różnych danych wynosi 10–12 – 10–8 cm2/s i nie jest większy niż współczynnik dyfuzji jonów chlorkowych. Działanie migrujących inhibitorów korozji jest przedmiotem intensywnych badań prowadzonych w wielu laboratoriach. Ponadto istnieją dość znaczne różnice w ocenie skuteczności działania inhibitorów w modelowych badaniach prowadzonych w laboratoriach badawczych oraz w rzeczywistych warunkach. przesadzone. przepuszczalności. bo efekt inhibicji występuje dopiero po osiągnięciu określonego stężenia inhibitora przy powierzchni stali. w tym w Politechnice Warszawskiej pod kierunkiem prof. Określane są podstawowe czynniki decydujące o działaniu ochronnym inhibitorów. przy których inhibitory są skuteczne. gdy korozja została już zapoczątkowana Stężenie chlorków w betonie spadek skuteczności przy większym stężeniu chlorków. Lechowi Czarneckiemu za inspirację i merytoryczną opiekę. w celu ochrony mostów. Wyniki badań wskazują. co utrudnia porównanie. iż skuteczność inhibitorów określana na podstawie badań laboratoryjnych w roztworach symulujących. zabezpieczenia powierzchniowe – woski syntetyczne). Wątpliwości co do mechanizmu działania inhibitorów spowodowały. różne dawki i sposoby aplikacji inhibitorów oraz odmienne metody określania skuteczności inhibicji). tj. Autorzy biorą udział w realizacji projektu finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Informatyzacji. Skuteczność działania inhibitora zależy od stężenia jonów chlorkowych i stopnia karbonatyzacji otuliny (tabela 3). Ważne jest też określenie trwałości efektu ochronnego. natomiast szybkość transportu takich inhibitorów przez beton – od kilkudziesięciu mm/dzień do mniej niż 1mm/dzień. 80% (spadek szybkości korozji o taką wartość po dodaniu inhibitora). gdy inhibitor zostanie dodany przed inicjacją korozji. wymywania lub zużywania się inhibitora. Podobnie skuteczność inhibicji w betonie szacowana jest przez niektórych naukowców na ok. inni zaś stwierdzają nieznaczny wpływ lub wręcz brak efektu ochronnego (przyspieszanie korozji) po wprowadzeniu inhibitorów. takie jak szybkość transportu inhibitora w betonie.

Napięcie międzyfazowe nie jest wartością stałą. tzw.40.dynamiczniowe na [mP*s] [mN/m] 22. Na rysunku 1 przedstawiono przebieg doświadczenia z reagentem. współczynnik hydrolizy w przypadku grup metoksylowych jest ok. Al – współczynnik absorpcji cieczy [kg/m2s]. 2) oczyścić powierzchnię i nanieść warstwę wzmacniającą. • struktura grup alkoksylowych – duże grupy alkoksylowe wolniej ulegają hydrolizie niż małe. • struktura grupy alkilowej – wraz ze zwiększającą się liczbą atomów C 24 2 ’2007 (nr 414) .50. 2. Gerdes* Impregnacja betonu za pomocą silanów Tabela 1.7 23 25. Badano próbki betonu z mieszanki betonowej o w/c odpowiednio 0. a nie ciało stałe/ciecz (stwardniały zaczyn cementowy/silan). γL – napięcie powierzchniowe cieczy [mN/m]. cementu portlandzkiego CEM I 42. t – długość kontaktu [s]. 1. ηl – lepkość dynamiczna cieczy [mPas]. reaktywności chemicznej użytych silanów. Wyniki badań Na rysunku 1 pokazano wyniki doświadczeń w przypadku stosowania różnych silanów. Stopień występowania odchyleń zależy od typu silanu. W celu przywrócenia uszkodzonej struktury betonu do stanu pierwotnego należy: 1) usunąć warstwę zewnętrzną metodą oczyszczania wysokociśnieniowego za pomocą wody. typu zastosowanego rozpuszczalnika. Stadium decydującym o polimeryzacji silanów jest reakcja hydrolizy. Współczynnik hydrolizy zależy od: • wartości pH – hydroliza może być katalizowana przez współczynnik pH. Napięcie międzyfazowe mieszaniny etanolu i wody γ L ⋅ reff ⋅ t lub x = Ai ⋅ t 2η l * Uniwersytet Nauk Stosowanych. Zmniejszenie napięcia międzyfazowego (rysunek 2) powoduje nawet niewielka ilość alkoholu (> 5% ciężaru). co można wytłumaczyć reakcjami chemicznymi silanów.45 i 0.35. Wybrane produkty i ich właściwości zestawiono w tabeli 1. Absorpcja wody odpowiada stosunkowi pierwiastka kwadratowego czasu w ciągu 24 h. W kolejnym stadium następuje kondensacja silantrioli do siloksylanów. 0. Pobór kapilarny różnych cieczy absorpcji cieczy następuje odchylenie absorpcji silanów od idealnej linii absorpcji w zależności od reaktywności chemicznej silanów. a następnie wartości poboru roztworu wodnego impregnatu w g/m2 i oznaczono je jako funkcję pierwiastka kwadratowego długości kontaktu wg wzoru: x= gdzie: x – głębokość penetracji [m]. które są związane z żelami CSH. dr inż. Andreas H. reakcja zachodzi najwolniej przy pH 7. natomiast absorpcja silanu po 6 – 8 h znacznie odbiega od idealnej krzywej absorpcji. 5 razy większy niż grup etoksylowych. Zanurzano je w różnych impregnatach na 24 h i wyznaczano poziom poboru płynu. 0. Boczne powierzchnie próbek uszczelniono klejem na bazie żywicy epoksydowej i wysuszono do stałej masy. Niemcy Rys. Każda zmiana pH o 1 w skali pH w którymkolwiek kierunku powoduje dziesięciokrotne zwiększenie współczynnika hydrolizy. O długoterminowym ich działaniu decyduje głębokość penetracji i zawartość substancji aktywnej.95 – 2. Na skutek zmniejszenia współczynnika Badania W celu scharakteryzowania przenikania impregnatów w wewnętrzną strukturę kapilarną betonu przeprowadzono doświadczenia z różnymi silanami. W rzeczywistości w równaniu na głębokość penetracji należy zastąpić napięcie powierzchniowe γL napięciem międzyfazowym γSL. Kształt profili penetracji zależy od: czasu kontaktu silanu z powierzchnią betonu. reff – efektywny promień poru [m].5 (zawartość 350 kg/m3). 3) nałożyć nową warstwę zewnętrzną w celu odbudowy betonu. Reakcje chemiczne zachodzące w porach betonu mogą być podzielone na dwie grupy: hydroliza trialkoksilanów do silantrioli i etanolu.08 kuteczną metodą zapobiegającą przedostawaniu się do betonu wodnych roztworów soli drogą podciągania kapilarnego są organiczne komponenty krzemianowe. Właściwości testowanych impregnatów Produkt Napięcie Lepkość powierzch. silany. maleje podczas przesiąkania silanu do porów. wykonanej na bazie kruszywa o maksymalnej frakcji 16 mm.5 0. S Propylotrietoksysilan Izo-butylotrietoksysilan n-oktylotrietoksysilan n-oktylotrietoksysilan – emulsja wodna 27. Silan wsiąka w beton na skutek podciągania kapilarnego i formuje granicę międzyfazową: ciecz/ciecz (silan/woda). które można scharakteryzować za pomocą profili penetracji.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych prof. Po kilku go- Rys.9 15 dzinach ulega hydrolizie i rozkłada się na rozpuszczalne w wodzie silanole oraz etanol. Karlsruhe.

Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA
zmniejsza się współczynnik hydrolizy; przeszkoda przestrzenna krzemu w rozgałęzionych cząsteczkach, takich jak grupy izobutylowe, prowadzi do zmniejszenia reaktywności. Współczynnik hydrolizy wzrasta w następującej kolejności: izo-butyl >> n-octyl >> propyl; w takiej samej kolejności zmniejsza się wpływ czasu dla badanych silanów w przypadku odchyleń od idealnej linii absorpcji w zależności od reaktywności chemicznej silanów. W celu scharakteryzowania kinetyki procesu hydrolizy przeprowadzono różne doświadczenia za pomocą tzw. urządzenia reakcyjnego. Ustalono, że nie występuje ulatnianie się silanów, wykryto wyłącznie etanol. Maksymalne wartości uwalnianego etanolu zaobserwowano po 8 h w przypadku propylotrietoksysilanu, po 16 h w przypadku izo-butylotrietoksysilanu i po 7,5 dniach w przypadku oktylotrietoksysilanu. Wyniki te są niezgodne z założeniem sformułowanym dla współczynnika hydrolizy. Istnieją również znaczne różnice w ilości etanolu uwalnianego podczas hydrolizy propylotrietoksysilanu lub izobutylotrietoksysilanu oraz izo-oktylotrietoksysilanu. Z porównania teoretycznych ilości uwolnionego etanolu z wynikami otrzymanymi na podstawie analizy chemicznej wynika, że prawie 100% propylotrietoksysilanu oraz izo-butylotrietoksysilanu i tylko ok. 50% izo-oktylotrietoksysilanu reaguje i formuje polisiloksan, znany również jako żywica krzemowa. Wskazuje to, że budowa chemiczna badanych silanów silnie wpływa na ich reakcje chemiczne. W celu wyjaśnienia mechanizmów chemicznych, które pojawiają się podczas reakcji chemicznych, wykonano badania dystrybucji polisiloksanów w kolumnie za pomocą metody spektroskopii w podczerwieni z transformacją Fouriera (FT-IR). Wyniki przedstawiono na rysunku 3. W przypadku propyltrietoksysilanu profil penetracji jest zupełnie inny niż profil izo-oktylosiloksysilanu. Oznacza to, że nie tylko współczynnik hydrolizy jest w znacznym stopniu uzależniony od struktury chemicznej, ale również interakcje pomiędzy makrocząsteczkami. W ostatnich latach do impregnowania betonów, przede wszystkim ze względów ekologicznych, zalecano i stosowano wodne emulsje silanowe o niskiej lepkości. Doświadczenia praktyczne i laboratoryjne wykazały, że głębokość pene-

• adsorpcja emulgatora – emulgator może być absorbowany na powierzchni przez pory kapilarne; stężenie pozostałego w roztworze emulgatora nie jest wystarczające do stabilizacji emulsji. W związku z tym nie powinno się zalecać stosowania emulsji do impregnowania materiałów zawierających cement.
Rys. 3. Dystrybucja siloksanu w kolumnie

Zastosowanie środków impregnujących w praktyce
W przeszłości uważano, że jednokrotne pokrycie powierzchni betonu środkiem impregnującym zapewnia wystarczające zabezpieczenie. Impregnaty nakładano za pomocą aparatów natryskujących aerozol bez powietrza. Maksymalna głębokość penetracji substancji aktywnej wynosiła 2 mm i dlatego stosowano różnorodne procedury i produkty zwiększające głębokość penetracji. Obecnie sposoby nakładania środków impregnujących dzieli się na dwie grupy: nakładanie środków impregnujących o znacznej lepkości, w postaci kremów, żelów i past, techniką natryskiwania lub nakładania wałkiem; kilkakrotne nakładanie środka impregnującego zawierającego 100% silanu, o niewielkiej lepkości, techniką natryskiwania. Wybór metody nanoszenia środka impregnującego zależy od indywidualnych cech obiektu oraz możliwości finansowych. Szybką i pewną metodą kontroli jakości jest spektroskopia w podczerwieni z transformacją Fouriera (FT-IR), co potwierdzają badania (rysunek 5). Profile penetracji otrzymane dla dwóch próbek pobranych w dwóch różnych miejscach ściany są bardzo zbliżone do linii wzorcowej, co oznacza, że osiągnięto zamierzony efekt.

tracji nie przekracza 0,5 – 1 mm przy czasie kontaktu 24 h. Profile penetracji ustalone metodą radiografii neutronowej w doświadczeniu ze ssaniem kapilarnym wskazują, że głębokość penetracji cieczy wynosi ok. 3 mm podczas kontaktu w czasie 4 h i 7 mm podczas kontaktu w czasie 24 h (rysunek 4).

Rys. 4. Profile penetracji cieczy betonu podczas stosowania emulsji obserwowane metodą radiografii neutronowej

Z danych doświadczalnych wynika, że podczas procesu podciągania zachodzi na powierzchni betonu proces demulsyfikacji, zapobiegający przenikaniu silanów do wewnętrznych struktur. W efekcie oddzielania stanów woda wsiąka tylko w zewnętrzną warstwę betonu, natomiast silan odparowuje na powierzchni betonu. Przyczyną oddzielania stanów są następujące zjawiska: • efekt filtra – materiały porowate, takie jak beton z porami średnicy 01 ÷ 10 µ mogą działać jak filtr oddzielający cząstki silanu w stanie uwodnionym; • efekt elektrolitu – kationy rozpuszczone w roztworze w porach mogą destabilizować emuslję przez redukcję sił odpychających pomiędzy cząsteczkami; • efekt składników organicznych – niektóre składniki, takie jak alkohole, działają jak demulgatory;

Rys. 5. Wyniki kontroli jakości w praktyce (dokończenie na str. 33)
2 ’2007 (nr 414)

25

TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych
dr Bogumiła Chmielewska* mgr inż. Jerzy Koper**

Naprawa rys w konstrukcjach żelbetowych metodą iniekcji
noszenia przebiegu rys. Każda rysa powinna być ponumerowana i opisana. Opis powinien zawierać informacje umożliwiające identyfikację elementu obiektu i przebiegu rysy. W przypadku gdy przyczyną spękań jest korozja zbrojenia, należy określić jego położenie przez usunięcie warstwy betonu i bezpośrednią obserwację stali oraz otaczającego ją betonu. Wykrywanie pustek w betonie przez lokalizację głuchego dźwięku podczas ostukiwania powierzchni młotkiem stosuje się w przypadku defektów usytuowanych płytko pod powierzchnią. Większe możliwości wykrycia rys i pustek w betonie, określenia głębokości przebiegu rys widocznych na powierzchni, dają metody nieniszczące, m.in. metoda ultradźwiękowa i badanie radiograficzne. Umożliwiają one zlokalizowanie obszarów betonu, które wymagają bardziej szczegółowej oceny, np. przez wykonanie otworu rdzeniowego i pobranie próbki do oględzin, co pozwoli bezpośrednio zmierzyć szerokość i głębokość rys. Oględziny i analiza materiału próbki umożliwiają identyfikację mechanizmu powstawania rys, przyczyn ewentualnie stwierdzonej korozji. Rdzenie, w których stwierdzono rysy, nie mogą być użyte do określenia wytrzymałości betonu na ściskanie, jednak można na ich podstawie ocenić skład betonu, stan powierzchni rys, rodzaj zalegających zanieczyszczeń i osadów. Wycinanie rdzeni osłabia jednak konstrukcję, co może być przyczyną zawężenia obszaru wykonywania odwiertów.

N

aprawa metodą iniekcji polega na wprowadzeniu materiału iniekcyjnego w miejsca nieciągłości materiałowej betonu i wypełnieniu pustek. W artykule jest kontynuowana tematyka zaprezentowana przez autorów w nr. 12/2006 „Materiałów Budowlanych” oraz na Warsztatach Pracy Projektanta Konstrukcji Ustroń 2006. Zalecenia dotyczące zastosowania iniekcji jako metody naprawy konstrukcji betonowych oraz wymagania dotyczące materiałów iniekcyjnych zawarte są w normach serii PN-EN 1504 Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych. Iniekcja jest także przedmiotem opracowań Amerykańskiego Instytutu Betonu (ACI).

Analiza stanu technicznego naprawianej konstrukcji betonowej
Przed przystąpieniem do naprawy konstrukcji betonowej niezbędne jest przeprowadzenie diagnostyki budowli i przygotowanie projektu naprawy. Ocena stanu technicznego konstrukcji wymaga analizy dokumentacji technicznej i oględzin obiektu. Sprawdza się jakość betonu i grubość otuliny zbrojenia oraz czy aktualne obciążenia, które oddziałują na konstrukcję, odpowiadają projektowanym. W przypadku braku dokumentacji przeprowadza się inwentaryzację w celu określenia rodzaju i rozkładu zbrojenia czy przebiegu kabli sprężających. Zarysowania konstrukcji naprawianej widoczne są z reguły na powierzchni (fotografia 1) i dlatego prace wstępne polegają na jej czyszczeniu przez odkucie lub umycie wodą. Pomocne w prowadzeniu prac, szczególnie na dużej powierzchni, jest przygotowanie siatki regularnych linii do na-

Wykonywanie iniekcji
Prace przygotowawcze. Ocena stanu konstrukcji, przyczyn uszkodzeń i inwentaryzacja rys jest podstawą do przygotowania projektu naprawy, który powinien uwzględniać rodzaj obiektu, jego kubaturę, funkcję, zalecenia dotyczące użytkowania, oraz określać m.in.: • harmonogram prac iniekcyjnych; • niezbędny personel; • zestawienie sprzętu do iniekcji; • rodzaj materiałów iniekcyjnych i pomocniczych; • rodzaj i rozmieszczenie końcówek iniekcyjnych (pakerów); • technikę naprawy, • bezpieczeństwo i higienę prac; • sposób przeprowadzenia kontroli jakości. Przed rozpoczęciem prac iniekcyjnych należy przygotować powierzchnię i wnętrze rys, ustalić rozstaw pakerów, sposób ich montażu i ocenić, czy trzeba zamknąć powierzchniowo rysy. Zanieczyszczenia rys usuwane są przez odessanie (nie zatyka się mikrorys) lub, jeżeli rysa przebiega na wskroś, za pomocą sprężonego powietrza. W przypadku gdy jest to konieczne (i po rozpoznaniu ograniczeń wykonania zabiegu), rysę można przepłukać wodą, alkoholem lub środkiem myjącym, a następnie usunąć roztwór sprężonym powietrzem i przesuszyć rysę. Przepłukanie rys wodą pod ciśnieniem jest zalecane, gdy materiałem iniekcyjnym jest zaczyn cementowy.

Fot. 1. Charakterystyka rys: a) oznaczenie położenia; b) pomiar szerokości; c) badanie głębokości i stanu rys w konstrukcji
** Politechnika Warszawska ** Polbet Sp. z o.o.

26

2 ’2007 (nr 414)

Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA
Przesklepienie rys zapobiega wyciekowi materiału iniekcyjnego przed związaniem. Czynność ta jest zalecana w celu uzyskania wymaganego ciśnienia w przypadku iniekcji monolityzującej konstrukcję, gdy powstałe połączenie ma przenosić naprężenia. Rysę można zostawić otwartą lub częściowo otwartą, jeżeli jest wilgotna lub zawodniona, a iniekcja prowadzona jest za pomocą szybkowiążącej żywicy poliuretanowej. W zależności od rodzaju rys oraz przyjętej technologii iniekcji do uszczelnienia stosowane są: gips, szpachlówki cementowe, polimerowo-cementowe lub szybkowiążące, wymagające suchego podłoża szpachlówki żywiczne. Powinny charakteryzować się dobrą przyczepnością do podłoża (>1,5 MPa). W niektórych przypadkach niezbędne jest poszerzenie, a nawet rozkucie rysy (w kształcie litery V) po obu jej krawędziach. W zależności od wybranej metody iniekcji jako końcówki iniekcyjne stosowane są pakery naklejane lub mocowane wgłębnie. Mogą one być jednorazowe lub wielokrotnego użycia, np. do iniekcji żeli akrylowych lub zaczynów mineralnych. Sposób ich mocowania przedstawiono na rysunku 1 i 2. W przypadku pakerów naklejanych w rysę wbity zostaje metalowy pręcik, a następnie nakładany jest paker, który przykleja się za pomocą kleju epoksydowego. Drożność końcówki zapewniona jest po związaniu kleju i wyjęciu drucika. Istotne jest odpowiednie przygotowanie powierzchni do przyklejenia pakera: oczyszczenie powierzchni i obrzeża rysy np. przez szlifowanie i jeżeli to konieczne odtłuszczenie oraz zagruntowanie podłoża betonowego. Odległość między pakerami powinna być mniejsza od grubości (d) iniektowanego elementu (ok. 0,9d) lub od głębokości iniektowanej rysy. Ze zmniejszaniem się rozwartości rys odstępy te powinny maleć: przy szerokości rys poniżej 0,2 mm orientacyjny odstęp miedzy pakerami wynosi ok. 15 cm, a gdy rozwartość rys wynosi powyżej 1 mm, rozstęp ten można zwiększyć do ok. 50 cm. W zależności od sposobu montażu wyróżnia się pakery wgłębne: udarowe (wbijane w rysę), najczęściej z tworzyw sztucznych; otworowe: stalowe lub aluminiowe, mocowane w wywierconych otworach za pomocą gumowych pierścieni; mocowane ręcznie (śrubowe) lub maszynowo („popnit”); po wywierceniu otworów konieczne jest ich oczyszczenie z pozostałych w nich zwiercin. Na fotografii 2 przedstawiono rodzaje pakerów iniekcyjnych. Połączenie końcówki iniekcyjnej z urządzeniem iniekcyjnym odbywa się przez kalamitki zaopatrzone w wentyle zwrotne, które zapobiegają wypływowi materiału. Rozmieszczenie i średnica otworów iniekcyjnych zależą od rodzaju naprawianego elementu, rodzaju stosowanych pakerów oraz od geometrii rys. Pakery rozmieszcza się zwykle naprzemiennie wzdłuż przebiegu rysy, w odstępach odpowiadających 1/2 grubości elementu. Powinny

Fot. 2. Pakery iniekcyjne: a) naklejany; b) otworowy wbijany; c) otworowy rozprężny; d) otworowy z przedłużką; e) pistolet iniekcyjny

Rys. 1. Sposób montowania pakerów naklejanych

Rys. 2. Sposób montowania pakerów wgłębnych

przecinać rysę najlepiej pod kątem 45°, w połowie grubości iniektowanego elementu konstrukcyjnego. W elementach znacznej grubości otwory iniekcyjne mogą być usytuowane w dwóch rzędach i pod różnymi kątami, dobranymi tak, aby maksymalnie zwiększyć możliwość penetracji. Dopuszczalne jest również przedłużanie otworów za pomocą wiertła o mniejszej średnicy. Należy zachowywać zasadę, aby odległość między dwiema końcówkami iniekcyjnymi była równa lub mniejsza od zasięgu penetracji materiału iniekcyjnego w naprawianym elemencie. Przed rozpoczęciem iniekcji badana jest drożność wykonanych otworów oraz szczelność miejsca zamontowania pakerów, np. za pomocą suchego powietrza lub wody. Przebieg iniekcji. Iniekcję rozpoczyna się od najniżej położonego pakera (w przypadku rys pionowych) lub od pakera skrajnego (w przypadku rys poziomych). Końcówka pakera jest zakręcana, gdy iniekt wypłynie z następnego otworu. Otwór taki staje się kolejnym punktem iniekcji. Iniekcja powinna być prowadzona w kolejnych otworach w miarę wypełniania się rysy materiałem iniekcyjnym. W przypadku braku iniektu w sąsiednim otworze należy iniekcję powtórzyć w otworze poprzednim lub wywiercić nowy otwór iniekcyjny. W celu uzyskania pełnej skuteczności konieczne jest przeprowadzenie reiniekcji, tzn. ponownego doiniektowa2 ’2007 (nr 414)

27

Pompy ciśnieniowe mogą być tłokowe. Błędy w praktyce napraw metodą iniekcji Częstym błędem podczas prowadzenia iniekcji jest nieprzestrzeganie zaleceń producenta dotyczących warunków stosowania i przechowywania materiałów. membranowe. Zbiorniki iniekcyjne stosuje się do iniekcji grawitacyjnej. Podstawą oceny jakości wykona- 28 2 ’2007 (nr 414) . Ocena stabilności rozwartości rys oraz zmiany ich szerokości decyduje o skuteczności naprawy. Kontrola obecności wilgoci i wody w rysach ma duże znaczenie w przypadku doboru materiałów iniekcyjnych i efektywności przeprowadzonego zabiegu naprawczego. Materiały stosowane do iniekcji o ściśle określonej charakterystyce technicznej powinny być dopuszczone do obrotu i stosowania. które łączą się przed końcówką iniekcyjną w mieszalniku statycznym. w których zaczyn iniekcyjny jest tłoczony za pomocą sprężonego powietrza o ciśnieniu < 0. a następnie zasysany i tłoczony wężem wysokociśnieniowym do pistoletu iniekcyjnego. 20 min. W przypadku pomp jednokomponentowych materiał iniekcyjny po wstępnym wymieszaniu jest wlewany do zasobnika pompy. Czasami. nych prac iniekcyjnych są dane zawarte w dokumentacji roboczej oraz wizualne sprawdzenie skuteczności wypełnienia. Przy wykonywaniu iniekcji zaczynami cementowymi lub polimerowo-cementowymi wskazane jest przed rozpoczęciem prac nawilżenie suchych rys w celu zapobieżenia odciągania przez beton wody z zaczynu cementowego. Dokumentacja obejmuje m. aby w dokumentacji znalazła się informacja dotycząca osoby prowadzącej prace iniekcyjne oraz osoby nadzorującej je i kontrolującej. Pompy takie są bardzo proste w obsłudze i w konserwacji. Pompy dwukomponentowe wyposażone są w dwa niezależne zbiorniki i dwie oddzielne instalacje tłoczące. Prace kontrolne podczas wykonywania zabiegów iniekcyjnych pozwalają na prawidłową ocenę przebiegu robót oraz umożliwiają korygowanie na bieżąco występujących błędów lub zaniedbań. jednakże istotnym ograniczeniem pracy jest czas żelowania mieszanki. Nawet w przypadku zaczynów na bazie cementów nadmierna ilość wody w rysie może spowodować niekorzystną zmianę stosunku wodno-cementowego. Przyczyną jest skurcz chemiczny i cieplny wiążących materiałów lub jak w przypadku poliuretanów. Innym sposobem jest wykonanie badań nieniszczących. ilość wtłoczonego iniektu oraz uwagi o procesie iniekcji. wypłukiwanie cementu i w efekcie niewłaściwe wiązanie. Sprzęt powinien zapewniać bezawaryjną pracę i uzyskanie wymaganej efektywności i jakości robót. W takim przypadku skuteczność wykonanego zabiegu iniekcyjnego jest znikoma.in.5 MPa. W przypadku zaczynów cementowych wypełniania szczeliny jest zakończone. Po zakończeniu robót pakery należy usunąć. oprzyrządowanie i środki pomocnicze. spienienie materiału. w przypadku stosowania żywic poliuretanowych wysoko spienialnych. metalowe usuwa się z konstrukcji. spalinowe. Poza analizą dokumentacji najczęściej stosowanym sposobem kontroli skuteczności zabiegów iniekcyjnych jest wykonanie wierceń w miejscu iniekcji. Duża wytrzymałość materiału iniekcyjnego na rozciąganie przy niewielkich Kontrola wykonania robót Firmy wykonujące prace iniekcyjne powinny posiadać odpowiednie certyfikaty i uprawnienia wydane przez producenta wyrobu iniekcyjnego i instytuty branżowe. czasie wiązania i stopniu usieciowania. Pakery naklejane są odbijane. Pakery z tworzyw sztucznych można odciąć przy powierzchni. Innym rodzajem zbiorników są zbiorniki ciśnieniowe. Konieczne jest wcześniejsze osuszenie rys lub zastosowanie specjalnych żywic epoksydowych do podłoży wilgotnych. Temperatura i skład mieszanki decydują o lepkości. a otwory i uszkodzenia naprawiane. Dostawca zobowiązany jest określić te warunki w karcie materiałowej. liczbę pakerów. inwentaryzację rys. a pozostałe po nich otwory wypełnia uszczelniającą zaprawą szybkowiążącą. pompy iniekcyjne. Wykonanie iniekcji monolityzującej materiałem epoksydowym w obecności wody może spowodować niezwiązanie kompozytu iniekcyjnego lub obniżenie jego właściwości mechanicznych i przyczepności do betonu. a więc właściwościach mechanicznych materiału. Powinien być osobny zapis przebiegu iniekcji każdej iniektowanej rysy oraz szkic przedstawiający rysę i rozstaw wentyli iniekcyjnych. Dopuszcza się wkręcenie pakerów głęboko. Wskazane jest. pneumatyczne. ich rozmieszczenie i rodzaj. Urządzenia do prowadzenia prac iniekcyjnych można podzielić na zbiorniki iniekcyjne oraz pompy ręczne i mechaniczne: elektryczne. hydrauliczne. wartość ciśnienia początkowego i końcowego. kolanowe i próżniowe. ich stan zawilgocenia. Ręczne lub nożne pompy iniekcyjne stosowane są przy naprawie małej ilości rys lub w miejscach mało dostępnych. Zabieg ten należy przeprowadzić przed zakończeniem procesu żelowania żywic w rysie (z wyjątkiem szybkowiążących żywic spienialnych). ślimakowe.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych nia już zainiektowanych otworów. Nieuwzględnienie krótkookresowych (np. a w przypadku iniektu cementowego w czasie co najwyżej do początku wiązania cementu. temperaturę otoczenia i warunki podczas prowadzenia prac. dysponować zespołami fachowców oraz niezbędnym sprzętem do prowadzenia skutecznych napraw. temperaturowych) zmian rozwartości rysy może skutkować prowadzeniem prac naprawczych w czasie jej minimalnego rozwarcia. Powierzchniowe uszczelnienie rys jest usuwane. korzystne jest również wprowadzenie wody w rysy przed rozpoczęciem prac iniekcyjnych w celu efektywnego wykorzystania zjawiska przyrostu objętości w czasie wiązania. tak aby nie korodowały. Ocenia się stopień wypełnienia rys oraz wytrzymałość betonu na rozciąganie przy rozłupywaniu. O potrzebie wykonania dokumentacji decyduje zleceniodawca.lub więcej komponentowe z możliwością doboru ilościowego składu mieszanki. Kontroli podlega technika prac. W zależności od rodzaju podawanego materiału wyróżnia się urządzenia jednokomponentowe i dwu. Obecność wody w rysach lub jej brak wpływają na sposób prowadzenia i skuteczność zabiegów iniekcyjnych. gdy otwór nie wchłania mieszanki w ciągu ok.

zbiorniki wody pitnej. a firma Radcrete Pacific uzyskała w 2000 r. dzięki czemu eliminuje konieczność napraw i konserwacji. Ed Byrne. Doświadczenia ze stosowania Radconu # 7. w celu ochrony czterdziestu mostów kolei norweskich i pasa startowego lotniska w Pittsburghu. jeżeli czas wiązania kompozycji iniekcyjnej w stosunku do czasu. W takim przypadku pomimo drożności rys iniekcja jest mało skuteczna ze względu na ograniczony zasięg migracji iniektu. płyty parkingów i stropodachy. cykliczne zmiany wymiarów rysy.W. W porównaniu z innym hydroizolacjami wyróżnia się unikalnymi cechami zapewniającymi ochronę i uszczelnienie betonu zbrojonego przez cały okres eksploatacji konstrukcji. skutecznie poprawiając odporność na uszkodzenia przez cykle zamrożeniowe. mającej na celu wypełnienie powstałych nieszczelności. W przypadku gdy wytrzymałość materiału jest niewielka. Podsumowanie Naprawa konstrukcji żelbetowych metodą iniekcji jest skuteczną i wszechstronną techniką umożliwiającą wypełnianie rys i ubytków w wewnętrznej strukturze betonu. W takich przypadkach ziarna mikrocementu tworzą konglomeraty. takie jak mosty. Radcon # 7 jest skuteczny również w przypadku konstrukcji narażonych na duże naprężenia termiczne. jest bezpieczny dla środowiska i ekonomiczny. które nie mają właściwej zdolności penetracji. światowego dystrybutora. Powierzchnie mogą być użytkowane w kilka godzin po natrysku Radconu # 7.beton@radcon. Radcon # 7 jest szczególnie zalecany w środowisku.radcon. otworów „ślepych”. nieprzecinających rysy. Europie i Ameryce. W takim przypadku konieczne jest przeprowadzenie dodatkowej iniekcji (reiniekcja) żywicą poliuretanową o niskim stopniu spienienia i wydłużonym czasie wiązania lub żywicą epoksydową (gdy rysa jest już osuszona w wyniku pierwotnej iniekcji żywicą poliuretanową). Łatwo daje się aplikować. a w skrajnym wypadku odspajanie się niewielkich elementów konstrukcji. Praca została przygotowana w ramach grantu Politechniki Warszawskiej nr 504 G/1080/7007. w którym mogą występować np. centra handlowe. natomiast zbyt wysokie ciśnienie początkowe – niepełne wypełnienie rys oraz segregację zaczynu iniekcyjnego. szczególnie w przypadku iniektów poliuretanowych. gdy zespoły prowadzące prace iniekcyjne są odpowiednio przeszkolone i doświadczone.pl tel. instalacje uzdatniania wody. Radcon # 7 został uznany przez projektantów jako skuteczna technologia ochrony betonu architektonicznego. jest zbyt długi. generalny dystrybutor preparatu w Polsce. a izolacja nie jest podatna na uszkodzenie przez podwykonawców. naprawa będzie nieskuteczna. Z uwagi na długi czas wiązania zaczynów cementowych iniekty nie są stosowane w obiektach. Niedopuszczalne jest rozcieńczanie zaczynów iniekcyjnych w celu uzyskania odpowiednio niskiej lepkości. uszczelnianie struktury betonu i scalanie konstrukcji. Powoduje to powstawanie tzw. ma zdolność uszczelniania nowo powstałych rys. Osiąga się to. Często się zdarza. na które oddziałują obciążenia dynamiczne. powstawanie nowych zarysowań. w którym występują liczne przejścia temperatury przez 0 °C. że przed rozpoczęciem prac iniekcyjnych nie została prawidłowo dobrana lub sprawdzona drożność otworów. Zastosowanie zbyt wysokiego ciśnienia iniekcji może powodować propagację rys. jeżeli wystąpi w nich woda. dr. jest skurcz materiałów iniekcyjnych. certyfikat ISO 9001. Obecnie jest szeroko wykorzystywany w Azji. Smith w 1975 r. wysokospenialnych.beton.. A.in. rozstaw i kąt nachylenia. zapewnia kompleksową usługę izolacji i naprawy powierzchni betonowych. biochemicznie zmodyfikowany krzemian sodu. Dyrektor Generalny Radcrete Pacific.beton 29 . Częstym zaniedbaniem wykonawczym jest przygotowywanie zaczynów mikrocementowych za pomocą tradycyjnych mieszadeł. wskazuje na przewagę Radconu # 7 nad tradycyjnymi membranami. Podczas prowadzenia prac iniekcyjnych bardzo ważna jest kontrola czasu przydatności iniektu do tłoczenia. które należy uwzględnić. 603 971 600 2 ’2007 (nr 414) dr. a nie za pomocą miksera koloidalnego. Jego głównym obszarem zastosowania są nadziemne części budynków i budowli. od czasu wynalezienia go przez dr. współpracując z doświadczonymi firmami wykonawczymi. Radcon # 7 zamyka rysy do 2 mm szerokości.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA zmianach wymiarów poprzecznych rys pozwoli na skuteczne połączenie ścianek rys. Radcon # 7. Radcon # 7 zastosowano m. Kolejnym zjawiskiem. a materiały i sprzęt użyty do prac iniekcyjnych najwyższej jakości. zwiększa jego trwałość zamykając pęknięcia i umożliwia dyfuzję pary wodnej z betonu. Specyfiką metody jest „niepoprawialność” zabiegu iniekcyjnego. Jest aktywny. Innowacyjna technologia hydroizolacji betonu Radcon # 7 stosowany jest od 30 lat w ponad 75 krajach świata. ponieważ redukuje nasiąkliwość betonu. Andrea Kozkova i Michael Rorke tłumaczenie Agnieszka Filippovits-Szpila www. natryskiwany na powierzchnię penetruje w beton i tworzy podpowierzchniową membranę w zewnętrznej warstwie betonu. Doskonale chroni zbrojenie przed korozją wywołaną przez jony chlorków i jest odporny na duże ciśnienie wody w przypadku budowli hydrotechnicznych. ich głębokość. Podobne negatywne zjawiska wewnątrz rys mogą występować.pl. potwierdziły skuteczność działania produktu. Firma dr. gdyż eliminuje on konieczność stosowania ekranów chroniących membranę.

com. Majchrzak sp. chłodnie kominowe. Parametry fizykomechaniczne torkretu lepsze niż tradycyjnego betonu oraz możliwość układania na powierzchniach skośnych (np.. j. a w przypadku niewystarczającej otuliny uzupełnienie jej na całej konstrukcji lub jej fragmentach. Umożliwia ono: • wypełnienie ubytków po skorodowanym i odkutym betonie. W zależności od uszkodzeń grubość wypełnień może sięgać nawet do 50 cm. W przypadku ubytków większych niż 5 cm należy stosować zbrojenie z siatki o oczkach co najmniej 10 x 10 cm. – stan po jednokierunkowym ścięciu „Cut”. wzmocnienia wyrobisk i korytarzy w górnictwie. Podstawowe funkcje naprawcze torkretu: reprofilująca – polega na uzupełnieniu betonem większych ubytków. muszle koncertowe itp. łuki. Przez osiemnaście lat działalności firma naprawiła kilkaset obiektów inżynierskich. gdzie wizualnie stwierdzono ognisko korozji. Naprawianą powierzchnię można wykończyć jedną z metod: – stan po wystrzeleniu z dyszy „As Shot”. W celu eliminacji ognisk korozji stali zbrojeniowej stosuje się mieszanki torkretowe zawierające migrują- Podpora naprawiona w technologii torkretowania ce inhibitory korozji typu MCI (Migrating Corrosion Inhibitor). pionowych (sufity wyrobisk korytarzowych w kopalniach. które powodują. Doświadczenie.). – stan po wstępnym związaniu.j. konstrukcyjna – przy naprawach. przypominającym fakturą tynki strukturalne. kwalifikacje i specjalistyczna kadra w połączeniu z najwyższej klasy sprzętem powodują. często w powiązaniu z funkcją reprofilującą.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Zastosowanie torkretowania w naprawie obiektów pecjalistyczne Przedsiębiorstwo Budowlane „TORKRET” W. w tym wiele zagrożonych awarią budowlaną.6 – 1 MPa. że Specjalistyczne Przedsiębiorstwo Budowlane „TORKRET” W.). Majchrzak sp.pl www.. kominy. Specjalistyczne Przedsiębiorstwo Budowlane „TORKRET” W. rzek). wzmacniania skarp i głębokich wykopów. Majchrzak sp. naprawia obiekty budowlane w technologii torkretowania. tunelach) spowodowały. 061 897-81-02.j. lecz docierają również do stali nieodsłoniętej. jest znaną i cenioną na rynku polskim firmą. W przypadku kompleksowej naprawy obiektu technologią torkretowania oprócz zalet technicznych i użytkowych torkret nadaje naprawianemu obiektowi również estetyczny wygląd. w przypadku: naprawy i rekonstrukcji obiektów żelbetowych i betonowych (mosty. Można stosować mieszanki typu SPCC.). że technologia torkretowania jest powszechnie stosowana w budownictwie. • zwiększenie przekroju poprzecznego w przypadku dodatkowego zbrojenia elementów. tel. działające na rynku polskim od 1989 r.torkret. fax 061 897-81-01 e-mail: torkret@torkret. sklepienia itp. • odtworzenie otuliny. a także w przemyśle metalurgicznym i budownictwie tunelowym. S Składniki mieszanki wyrzucane są z dyszy wylotowej pod ciśnieniem roboczym 0. fakturowa – w połączeniu z funkcją zabezpieczającą lub w przypadku odtwarzania faktury zewnętrznej elementów architektonicznych np. w obiektach zabytkowych (stare poręcze betonowe lub żelbetowe. zbiorniki. Torkretowanie polega na dynamicznym narzucaniu wcześniej przygotowanej mieszanki na odpowiednie podłoże lub deskowanie w przypadku wykonywania nowych konstrukcji. Zabezpieczenie skarpy w technologii torkretowania wznoszenia nowych konstrukcji cienkościennych i skorupowych (kopuły. • odtworzenie geometrii i architektury elementu/konstrukcji. ponowne natryśnięcie w celu uzyskania faktury „Cut and flash”.com. • wzmocnienie naprawianego obiektu. że cząsteczki MCI penetrują obszar nie tylko w miejscu. Celem torkretowania jest przywrócenie naprawianemu obiektowi pierwotnych właściwości użytkowych.pl 30 2 ’2007 (nr 414) . silosy itp. nadbrzeża kanałów. prac konserwatorskich. zabezpieczająca – polega na odtworzeniu lub zwiększeniu otuliny betonowej.

Ojca Beyzyma 10/3 53-204 Wrocław tel. trwałe. Łowińskiego 40 31-752 Kraków tel. Gdańska 125/7 85-022 Bydgoszcz tel. Karczunkowska 89 02-871 Warszawa tel.sika. (071) 363 39 61 fax (071) 363 25 99 Biuro Warszawa ul. (091) 486 85 59 fax (091) 486 86 37 Biuro Wrocław ul. (058) 622 93 57 fax (058) 662 25 25 www. Marszałka Focha 1 81-403 Gdynia tel. (022) 31 00 700 fax (022) 31 00 800 Biuro Gdynia ul. (012) 644 37 40 fax (012) 642 16 91 Biuro Poznań ul. (061) 652 38 22 fax (061) 652 37 78 Biuro Bydgoszcz ul. Rzemieślnicza 1 62-081 Przeźmierowo tel. ciche nawierzchnie torowe Biuro Kraków ul.pl ./fax (052) 349 32 29 Biuro Szczecin ul. Polskich Marynarzy 12/3 71-050 Szczecin tel.Nowoczesne.

in. Obok walorów estetycznych i proekologicznych gwarantuje on redukcję drgań. Odcinki torów szynowych zamocowane za pomocą systemu Icosit KC w normowej temperaturze mogą być oddane do użytkowania po upływie 24 h. trwale elastyczna podlewka poliuretanowa. np. Linia kolejowa Poznań – Katowice montowana na podkładach żebrowych * Sika Poland Sp. Balickiej i Bronowickiej w Krakowie (fotografia 2). linia E30. 10 dB. Okazało się. Podstawowym elementem mocującym jest specjalna. Każda ingerencja w system komunikacyjny związana jest z dużymi utrudnieniami dla wszystkich użytkowników. to m. Polega ona na całkowitym zespoleniu szyn z podłożem. Wybierając odpowiedni materiał z grupy produktów należących do systemu Icosit KC. na próbkach jednych z pierwszych torów mocowanych systemem Icosit KC. Kędzierzyn-Koźle – bocznica przy dworcu PKP. 110 projektów (remonty torowisk tramwajowych. były związane z warunkami realizacji remontu torowiska lub modernizacji lokalnego układu komunikacyjnego. sprężystymi. Maciej Karpała* Sprężyste mocowanie szyn kolejowych i tramwajowych w Polsce nie nie wykazuje ubytku sprężystości. można dopasować rozwiązanie do przewidywanych ugięć szyny w zależności od założeń projektowych i lokalnych wymagań użytkowych. obiekty komunikacji tramwajowej. węzeł „Żaba” w Warszawie. Ponadto mocowanie wykonane przy użyciu podlewów poliuretanowych systemu Icosit KC charakteryzuje się właściwościami dźwiękochłonnymi oraz tłumiącymi drgania i wibracje. kiedy cały układ komunikacyjny jest ciągle przeciążony i każde zakłócenie powoduje duże problemy dla całej lokalnej społeczności. Badania praktyczne i laboratoryjne prowadzone przez uznane instytucje naukowe na kilku kontynentach potwierdziły też. Podczas remontów i modernizacji torowisk kolejowych i tramwajowych w Polsce stosowane są coraz powszechniej nowoczesne rozwiązania konstrukcyjne z technologią sprężystego mocowania szyn systemem Icosit KC firmy Sika na czele. w którym tradycyjne kotwy i połączenia sztywne stanowią jedynie dodatkowy element stabilizujący. Przykładem takiego rozwiązania może być modernizacja torowiska tramwajowego w ciągu ul. chemoutwardzalna. mocowanie na podkładkach żebrowych (fotografia 1). z o. wiadukt w ciągu ul. Dworzec Warszawa Wileńska. jest czas zamknięcia ciągu komunikacyjnego dla ruchu. znacznie ogranicza hałas oraz zapewnia długi okres bezawaryjnego użytkowania. które zrealizowano. wykonane przez Politechnikę w Monachium. torowisko tacy nalewaków w Rafinerii Gdańskiej. kolejowych i podsuwnicowych) zostało zrealizowanych w oparciu o system Icosit KC. Na podstawie prawie trzydziestu lat doświadczeń można mówić o co najmniej trzydziestoletniej trwałości torowisk wykonywanych w technologii sprężystego mocowania szyn Icosit KC. Armii Krajowej w Krakowie. Równie ważną cechą jest odporność na paliwa. Do dziś na terenie Polski ok. wiadukt w ciągu ul. Obiekty. Kościuszki nad ul. Balickiej nad ul. zielony tramwaj.: linia kolejowa Poznań – Katowice. Po 28 latach eksploatacji ubytek sprężystości określono na 6% w stosunku do wartości pierwotnej. Górnośląską w Katowicach oraz obiekty realizowane w ramach zadania Drogowa Trasa Średnicowa w Katowicach.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych inż. Taki system stosuje się w przy- 32 2 ’2007 (nr 414) . że materiał praktycz- Fot. torowisko suwnicy bramowej w Stoczni Gdynia. Innym często stosowanym rozwiązaniem jest tzw. Obecnie stosowanym powszechnie w budownictwie komunikacyjnym rozwiązaniem jest tzw. linia E20. Zaskakujące okazały się także wyniki sprawdzających badań zmęczeniowych. Prawie wszystkie realizacje zastosowań technologii sprężystego mocowania szyn. W tej sytuacji jednym z warunków wyboru technologii remontu. W wielu dziedzinach produkcji coraz powszechniej zastępowane są tradycyjne połączenia sztywne połączeniami elastycznymi. szyna zatopiona lub podparcie ciągłe.o. Warszawa Grochów – Dalekobieżna Stacja Postojowa. Szczególnie ważne jest to w sytuacji. 1. powstałymi przez wprowadzenie pomiędzy dwa elementy materiału łączącego o odpowiednich parametrach fizycznych i wytrzymałościowych. Pomiary porównawcze (przed remontem i po remoncie) wykonane na istniejących obiektach komunikacji zbiorowej potwierdziły. co pozwala na stosowanie tego typu materiałów w przypadku torowisk specjalistycznych – tac nalewaków oraz napraw przez sklejenie spękanych płyt lotniskowych lub drogowych. iż system wykazuje cechy izolatora elektrycznego. które zaprezentuję w artykule. iż system wykazuje cechy redukujące hałas średnio o ok. obok jakości i trwałości wybranego rozwiązania. W Polsce pierwsze realizacje wykonano w połowie lat dziewięćdziesiątych. miejscowość Sieraków.

prawidłowe wykonawstwo prac i dokładną kontrolę jakości. Rakowickiej. takie jak napięcie międzyfazowe σ oraz lepkość dynamiczna η. Równie często w Krakowie ul. Łodzi. Gertrudy. Kocmyrzowską w Krakowie Impregnacja betonu za pomocą silanów (dokończenie ze str. W celu dobrania właściwych parametrów impregnacji zaleca się wykonywanie badań. Nawierzchnie prefabrykowane są stosowane przede wszystkim w przypadku torów tramwajowych zabudowanych w jezdni. Do mocowania szyn użyto żywicy Icosit KC 340/45. Ze względu na niewielką wysokość konstrukcji i stosunkowo mały ciężar. betonowej oraz w kostce brukowej. Lubicz. W takim systemie wykonano przejazd tramwajowy przez ul. co jest wynikiem reakcji chemicznych za- chodzących podczas przenikania do systemu porów. 50 odcinków wyremontowanych linii tramwajowych w całej Polsce. Nawierzchnia prefabyrkowana torowiska łączy zalety prefabrykowanych płyt wielkowymiarowych z podlewem ciągłym szyny. co gwarantuje długotrwały efekt. 2. W związku z tym nie zaleca się stosować emulsji do impregnowania konstrukcji betonowych. remont torowiska na moście Powstańców Śląskich Fot. nowo wybudowany wiadukt Izydora Stelli-Sawickiego w ciągu al. dr inż. Przejazd tramwajowy z płyt prefabrykowanych przez ul. Jana Pawła w Krakowie tzw. Modernizacja torowiska tramwajoprzez Wisłę w Krako. a także jako przejazdy na skrzyżowaniach jezdni z torami tramwajowymi. że: • absorpcję silanów można przewidzieć za pomocą pierwiastka kwadratowego czasu kontaktu. Krakowie. np. Gdańsku. w Krakowie w ciągu Fot. jeżeli nie przekracza on 8 h i znany jest współczynnik absorpcji silanów AS. Balickiej i Bronowickiej wie). Szyna zatopiona na nowo wybudowanym widukcie Izydora Stelli-Sawickiego w ciągu al. sprężyste mocowanie szyn w nawierzchni bitumicznej. św. 25) Wnioski Z przeprowadzonych badań wynika. Grzegórzeckiej. Stradom. prof. Andreas H. Jana Pawła w Krakowie – fotografia 3) lub stalowej (np. 4. Stosowane materiały pozwalają na skuteczne. natomiast silany paru- ją z powierzchni betonu.wego w ciągu ul. jak i interakcje pomiędzy makrocząsteczkami odgrywają istotną rolę w procesach zachodzących podczas impregnacji betonu. natomiast do uszczelnienia styku płyty wykorzystano materiał bitumiczny Icosit KC FM. • zarówno współczynnik hydrolizy. Przykładem może być ok. Przykładem zastosowania tego rozwiązania są remonty torowisk we Wrocławiu. • właściwości fizyczne wpływające na proces przenikania. szynę zatopioną stosuje się w przypadku wykonywania nawierzchni torowej w powierzchni jezdni. 3. Gerdes 2 ’2007 (nr 414) 33 .Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA padku obiektów mostowych o konstrukcji żelbetowej (np. Pawiej. obciążonej normalnym ruchem kołowym. • przy planowaniu impregnacji należy uwzględnić „efektywną głębokość penetracji” oraz „minimalną zawartość substancji aktywnej”. Toruniu. Kocmyrzowską w Krakowie (fotografia 4). • emulsje nanoszone na powierzchnię betonu mogą ulegać rozbiciu na skutek procesów chemiczno-fizycznych w wyniku oddzielania fazowego do wewnętrznych struktur zewnętrznej powierzchni betonu. a mianowicie: trwałość i stabilność nawierzchni drogowej oraz doskonałe warunki mocowania sprężystego szyny. teren aglomeracji śląskiej oraz wiele innych miast Polski w których jest infrastruktura torowa. zależą od czasu kontaktu. Fot. nawierzchnie te nadają się również doskonale do budowy linii tramwajowych na mostach i wiaduktach.

.

.

maty) oraz specjalnie dobrane kleje na bazie żywic epoksydowych. aplikacje dodatkowego. poza wysoką wytrzymałością na rozciąganie. Materiały kompozytowe zalecane są do wzmacniania niemal każdego rodzaju konstrukcji (tabela 1). powłoki Rodzaj oddziaływania/ /przypadki szczególne siły rozciągające (strefy oddziaływania momentów dodatnich i ujemnych) strefy oddziaływania obciążeń udarowych. Marta Kałuża* mgr inż. siły rozciągające (strefy wsporniki oddziaływania momentów dodatnich i ujemnych) siły ścinające (strefy przypodporowe oraz strefy przekazywania obciążeń skupionych) strefy oddziaływania obciążeń udarowych. Główne obszary zastosowania materiałów FRP w konstrukcjach żelbetowych Rodzaj konstrukcji Płyty. Włókna aramidowe. szklanych i aramidowych. „L” kształtki (CFRP) maty aramidowe (AFRP) maty węglowe (CFRP) taśmy węglowe (CFRP). T Podciągi. Tomasz Bartosik** Wzmacnianie konstrukcji materiałami na bazie włókien węglowych. maty węglowe (CFRP) maty aramidowe (AFRP) taśmy węglowe (CFRP) taśmy węglowe (CFRP). kiedy beton podłoża charakteryzuje się małą wytrzymałością. ściskające siły poprzeczne strefy oddziaływania obciążeń udarowych. ze względu na wysokie parametry wytrzymałościowe oraz niższy niż w przypadku włókien węglowych i stali moduł sprężystości. że doskonale sprawdzają się jako materiały wykorzystywane do wzmacniania konstrukcji narażonych na oddziaływania udarowe i wybuchy. maty węglowe (CFRP) maty węglowe (CFRP) maty aramidowe (AFRP) radycyjne techniki wzmacniania konstrukcji polegają przede wszystkim na zwiększeniu wymiarów przekroju poprzecznego (dotyczyło to głównie przekrojów żelbetowych – dobetonowanie). Ze względu na specyfikę materiałów kompozytowych. żebra. jako jedyne z wymienionych polimerów cechują się wysoką wytrzymałością w kierunku prostopadłym do kierunku włókien. strefy zagrożone wybuchami otwory wycinane w istnie. Najczęściej wykorzystuje się je do zwiększenia nośności w konstrukTabela 1. Gliwice ** Euro-Projekt siły ścinające strefy oddziaływania obciążeń udarowych. do prac wzmacniających wykorzystuje się gotowe systemy FRP. wykonanych na bazie polimerów węglowych. Cecha ta powoduje. maty szklane (GFRP).TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych mgr inż. strefy zagrożone wybuchami skręcanie Ściany siły rozciągające Aplikacja materiałów FRP Kompozyty włókniste FRP stosowane w budownictwie do wzmacniania konstrukcji inżynierskich bazują na włóknach: szklanych (GFRP). Niedopuszczalne jest wykorzystywanie materiałów FRP i klejów z różnych systemów wzmacniających. maty aramidowe (AFRP) maty aramidowe (AFRP) taśmy węglowe (CFRP) maty węglowe (CFRP) 36 2 ’2007 (nr 414) . strefy zagrożone wybuchami Kratownice pręty rozciągane pręty ściskane i węzły taśmy węglowe (CFRP). maty węglowe (CFRP) maty węglowe (CFRP). Jedną z nowych metod wzmocnienia elementów konstrukcyjnych jest zastosowanie doklejanego zbrojenia zewnętrznego w postaci taśm lub mat z kompozytów włóknistych FRP – Fibre Reinforced Plastic (lub Fibre Reinforced Polymer). w skład których wchodzą materiały FRP (taśmy. zmianie schematu statycznego (wprowadzenie dodatkowych podpór) lub wprowadzaniu dodatkowego zbrojenia w postaci elementów stalowych. Metoda ta zastępuje popularne w ostatniej dekadzie XX w. Obecnie w Polsce systemy FRP dopuszczone są do stosowania w budownictwie na podstawie ważnych Aprobat Technicznych wydawanych przez Instytut Techniki Budowlanej lub Instytut Badawczy Dróg i Mostów oraz obowiązujących w Unii Europejskiej. strefy zagrożone wybuchami otwory wycinane w istniejących konstrukcjach Rodzaj stosowanego materiału FRP taśmy węglowe (CFRP). Wzmocnienia te wymagają wielu prac przygotowawczych i montażowych oraz zwykle długiego okresu pielęgnacji. Włókna węglowe ze względu na bardzo wysokie parame** Politechnika Śląska. stosowane są głównie do wykonywania wzmocnień konstrukcji murowanych. W przypadku konstrukcji betonowych i żelbetowych stosuje się je wówczas. Często też wykonanie tradycyjnego wzmocnienia jest bardzo trudne lub wręcz technologicznie niemożliwe. taśmy aramidowe (AFRP) maty węglowe (CFRP). Włókna szklane. Należy stosować wyłącznie produkty z danego systemu. zewnętrznego zbrojenia w postaci płaskowników stalowych.taśmy węglowe (CFRP) jących konstrukcjach Słupy siły rozciągające. węglowych (CFRP) oraz aramidowych (AFRP). szklanych i aramidowych try wytrzymałościowe oraz bardzo wysokie moduły sprężystości stosowane są głównie do wzmacniania elementów betonowych i żelbetowych.

B3 – wzmocnienie na zginanie taśmą CFRP i na ścinanie matą CFRP (bez zakotwienia maty oraz z zakotwieniem maty w strefie ściskanej przekroju). płyty. A3 – wzmocnienie na zginanie taśmą CFRP naklejoną na dolną bądź dolną i boczną powierzchnię belki. w zależności od potrzeb. B1. • wytrzymałości betonu na odrywanie metodą „pull-off” (wymagania dotyczące wytrzymałości podłoża na odrywanie podano w tabeli 2). Czynne wzmocnienie: a) taśmami CFRP – elementy zginane. Błędy w tej ocenie prowadzić mogą do przyjęcia niewłaściwej technologii naprawy. rury i zbiorniki. kominy. ściany.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA cjach żelbetowych i drewnianych. wymagane ze względu na niewystarczającą długość zakotwienia taśmy (fotografia 3). Taśmy oraz maty mogą być naklejane na elementy konstrukcyjne jednokierunkowo lub krzyżowane w różnych kierunkach. • grubości i stanu otuliny betonowej prętów zbrojeniowych. • wilgotności betonu w miejscach przeznaczonych do aplikacji materiałów kompozytowych (w przypadku większości klejów wilgotność podłoża powinna być mniejsza niż 4% masowe). aby na odcinku długości 2 m nie wystąpiły nierówności przekraczające 5 mm). 3. W przypadku stwierdzenia uszkodzeń elementów konstrukcji (np. usytuowania i rozwartości rys i pęknięć. • występowania. Ostatnio wprowadza się dodatkowe kotwienie końców biernie przyklejonych taśm. szklane. A2. kratownice oraz konstrukcje obiektów specjalistycznych. polegające na doklejeniu materiału wzmacniającego oraz czynne. lub w sytuacji nagłego skrócenia taśmy ze względu na kolizję z otworem. Dodatkowe kotwienie końców taśm CFRP: przy użyciu mat CFRP (po lewej). naklejanie mat CFRP metodą na mokro (wet lay up) na powierzchni wzmacnianego elementu – maty o masie powierzchniowej 400 – 800 g/m2. A4 – wzmocnienie na zginanie taśmami CFRP wklejonymi w bruzdy. bądź inną przeszkodą. np. b) wstęgami AFRP – ściskane słupy Metody biernego wzmocnienia strefy zginanej i ścinanej w elementach zginanych: A1. Fot. wklejanie taśm CFRP we wzmacniany element w bruzdy nacięte piłą diamentową. Jest to konieczne najczęściej w przypadku zastosowania dwóch warstw taśmy naklejonych na siebie. za pomocą stalowych blach kotwiących (po prawej) Ocena stanu istniejącej konstrukcji i technologia realizacji robót wzmacniających Przyjęcie rodzaju i sposobu wzmocnienia powinno być każdorazowo poprzedzone wnikliwą analizą stanu technicznego istniejącej konstrukcji. co może prowadzić nie tylko do braku oczekiwanych rezultatów. B4 – wzmocnienie na zginanie taśmą CFRP z jej zakotwieniem w strefie przypodporowej 2 ’2007 (nr 414) 37 . • równości podłoża (wymagane jest. pęknięć) niezwykle ważna jest prawidłowa ocena przyczyn ich powstawania. W przypadku wykonywania czynnego wzmocnienia wykorzystuje się: naklejanie wstępnie naprężonych taśm CFRP na powierzchnię wzmacnianego elementu (fotografia 2a). naklejanie wstępnie naprężonych wstęg AFRP na powierzchnię wzmacnianego elementu (fotografia 2b). 2. Naklejanie taśm CFRP na powierzchni elementu w strefie rozciąganej – wzmocnienie bierne a) b) Fot. Najczęściej wzmacniane są belki. 1. Fot. Na rysunku przedstawiono metody wykonania rożnego rodzaju wzmocnień biernych i czynnych. Podczas określania stanu konstrukcji pod kątem planowanych robót remontowych związanych z aplikacją materiałów FRP. polegające na wprowadzeniu dodatkowych wstępnych sił ściskających do układu. Przy wzmacnianiu konstrukcji materiałami kompozytowymi rozróżnia się dwa podstawowe typy wzmocnienia: bierne. rys. rzadziej używane są do wzmacniania konstrukcji murowych oraz stalowych. W przypadku wzmocnień biernych stosuje się następujące sposoby aplikacji taśm i mat FRP: naklejanie taśm CFRP na powierzchnię wzmacnianego elementu (fotografia 1). bardzo ważna jest ocena: • wymiarów wzmacnianych elementów. słupy. naklejanie mat FRP (węglowe. B2. ale także spowodować powstanie kolejnych uszkodzeń. w momencie bardzo szybkiego przyrostu momentu zginającego w pobliżu podpory. aramidowe) w stanie suchym na powierzchni wzmacnianego elementu – maty o masie powierzchniowej do 400 g/m2.

80% nośności po 24 h w temperaturze ok. natomiast główne prace wzmacniające są następujące: przygotowanie i precyzyjne docięcie mat (należy zwrócić uwagę na przebieg włókien). wypełnić ewentualne rysy i pęknięcia w konstrukcji betonowej lub żelbetowej żywicą epoksydową. 23 °C po 7 dniach. można świeżo ułożoną matę posypać piaskiem kwarcowym. kielni lub specjalnego przyrządu (klej na taśmie powinien być ułożony w postaci daszka dwuspadowego. 38 2 ’2007 (nr 414) . tynku.0 MPa minimum 0. • naklejenie taśmy na odkurzone podłoże./min). obejmują: • przygotowanie i precyzyjne docięcie taśm. który środek tworzy w betonie po aplikacji. nr partii itp. Nadmiar kleju usuwa się. Prace przygotowawcze są identyczne. i ma zdolność pęcznienia w kontakcie z wodą. aby nie napowietrzać mieszanki (należy uzyskać całkowicie jednorodną mieszankę). że pełną nośność kleje te osiągają w temperaturze ok. W celu poprawy przyczepności kolejnej warstwy. Przy wzmacnianiu matami elementów o ostrych krawędziach powinny one zostać wyoblone przed naklejeniem maty FRP. przy naprawach całopowierzchniowych materiały SPCC lub beton natryskowy). nanoszenie pędzlem żywicy laminującej na powierzchnię spoiny klejowej. nanoszenie drugiej warstwy żywicy na wcześniej naklejoną matę i ponownie dociśnięcie jej wałkiem (żywica musi przesączyć warstwę włókien w macie. Minimalny promień wyoblenia wynosi 10 mm. Żel ten jest aktywny zawsze. Technologia stosowania materiałów kompozytowych FRP jest prosta i bardzo szybka. Radcon # 7 do uszczelniania i ochrony betonu Radcon # 7 dostępny jest w Polsce od 2005 r.. 24 stycznia br. przygotować urządzenia niezbędne do kontroli temperatury powietrza i podłoża podczas klejenia i twardnienia kleju (temperatura powietrza w zależności od wymagań producenta kleju. • bardzo dokładne wymieszanie składników kleju mieszadłem wolnoobrotowym (do 300 obr. Radcon # 7 otrzymał atest Państwowego Zakładu Higieny stwierdzający. dociskając taśmę wałkiem z utwardzonej gumy w taki sposób. przeprowadzić kontrolę wytrzymałości oczyszczonego podłoża metodą „pull-off” oraz kontrolę jego równości. sprawdzić stan kleju: data dostawy. dzięki bardzo dobrej stabilności kleju nie trzeba stosować żadnych pomocniczych podpór. • naniesienie kleju na taśmę za pomocą szpachelki. tłuszcze itp. polegające na wzmocnieniu elementu konstrukcji przez naklejenie taśm CFRP na jego powierzchnię. i od tego czasu ma aprobatę techniczną IBDiM. Prace technologiczne. Przyjmuje się. 23 °C. co zapobiega powstaniu pęcherzy powietrza w spoinie pod taśmą). temperatura podłoża wyższa od temperatury punktu rosy o przynajmniej 3 °C). przygotować instrumenty niezbędne do kontroli wilgotności względnej powietrza (dopuszczalna wilgotność względna powietrza w zależności od wymagań producenta kleju).) metodą piaskowania. zaleca się odkurzyć podłoże bezpośrednio przed klejeniem taśm. Długotrwała skuteczność działania preparatu wynika z aktywności żelu. ułożenie ręczne maty na warstwie żywicy (za pomocą specjalnego wałka należy docisnąć matę do podłoża. prowadząc wałek wzdłuż włókien). że może być stosowany do uszczelniania i ochrony konstrukcji betonowych. Wymagana wytrzymałość podłoża przy stosowaniu materiałów FRP Rodzaj materiału Taśmy węglowe (CFRP) Maty węglowe (CFRP) Maty aramidowe (AFRP) Maty szklane (GFRP) Wytrzymałość na odrywanie minimum 1. frezowania lub inną gwarantującą właściwe przygotowanie powierzchni betonu. • oczyszczenie i odtłuszczenie taśm specjalnymi preparatami. np. Większa liczba warstw mat może być nakładana metodą mokre na mokre. przy większych materiały PCC. tak aby nastąpiło całkowite zalaminowanie włókien w żywicy epoksydowej). aby świeży jeszcze klej wyciskany był z obu stron taśmy. mających kontakt z wodą przeznaczoną do spożycia. przydatność do użycia. stosując iniekcję ciśnieniową. kiedy w otoczeniu są wolne jony wapnia. jak taśm węglowych. Im większy jest ten promień. W ramach przeprowadzenia prac przygotowawczych należy: oczyścić podłoże z materiałów utrudniających przyczepność (stwardniały zaczyn cementowy. Sytuacja taka ma miejsce najczęściej w przypadku wzmacniania na ścinanie belek oraz przy wzmacnianiu słupów o przekroju prostokątnym. bardzo dokładne wymieszanie składników kleju (żywica laminująca).5 MPa minimum 1. Większość klejów żywicznych osiąga ok.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 2. Uszczelnienia i izolacje wykonane Radconem # 7 w Stanach Zjednoczonych 30 lat temu działają skutecznie bez napraw i konserwacji. Nanoszenie powłok malarskich na taśmy bądź maty nie wymaga żadnych dodatkowych zabiegów. a następnie jest on usuwany szpachelką.2 MPa • rodzaju i stężenia soli szkodliwych dla materiału budowlanego (w uzasadnionych przypadkach). Wykonanie wzmocnienia za pomocą mat węglowych przebiega w podobny sposób. tym wyższa będzie skuteczność wykonanego wzmocnienia. wykonać ewentualne reprofilacje powierzchni wraz z wyrównaniem nierówności na obszarze aplikowania taśmy (przy mniejszych nierównościach stosuje się żywiczne szpachlówki systemowe. sprawdzić wilgotność podłoża (dopuszczalna wilgotność na głębokości do 20 mm w zależności od wymagań producenta kleju). oleje.

54 2. Dzięki temu może powstać indywidualny system naprawczy do danej konstrukcji. Warto również zwrócić uwagę na zastosowanie tkanin szklanych do wzmacniania zbiorników oraz rur. Tkaniny Tkaniny z FRP są jeszcze powszechniej stosowane niż taśmy. Włókna są umieszczone jednokierunkowo. płyty. Właściwości różnych rodzajów włókien Włókno Typ Średnica Gęstość [µm] [kg/m3] Szklane Węglowe Aramidowe E S PAN PITCH Kevlar 49 Twaron 10 10 7 10 11. Oprócz zalet kompozyty FRP mają też wady. Uzyskano bardzo korzystne wyniki i w 1991 r. zatopionych w matrycy z żywicy epoksydowej. Znajdują się one wtedy wewnątrz wzmacnianego przekroju. co ma miejsce w przypadku aplikacji powierzchniowej. Stosuje się je w konstrukcjach zagrożonych zamachami terrorystycznymi. Taśmy można także przyklejać w głębi przekroju. na 3 grupy: • CFRP (Carbon Fibre Reinforced Polymers) – kompozyty polimerowe wzmacniane włóknami węglowymi. Materiały FRP możemy podzielić. słupy. Stosowane kleje wykazują zwykle zbyt małą wytrzymałość na ścinanie i oderwanie i nie może być w pełni wykorzystana nawet wytrzymałość włókien węglowych. Ich ilość i grubość zależy od wymaganej nośności oraz wymiarów wzmacnianego przekroju. W 1996 r.8 87 5. składających się z włókien węglowych. natomiast spoiwem jest najczęściej klej na bazie żywicy epoksydowej. • AFRP (Aramid Fibre Reinforced Polymers) – kompozyty polimerowe wzmacniane włóknami aramidowymi (głównie Kevlar). Niewątpliwie zaletą tego rozwiązania jest dwustronne działanie kleju oraz brak możliwości odklejenia się taśmy. Zwykle taśmy są układane obok siebie. lotniczej i stoczniowej. Należą do nich: • brak fazy płynięcia plastycznego.4 380 0. Jest to dobry materiał ze względu na dużą wytrzymałość na ciśnienie wewnętrzne oraz na odkształcenia spowodowane obciążeniem z zewnątrz.0 231 1. sprężonych. W budownictwie stosuje się głównie taśmy z włóknami węglowymi. Matryca przekazuje obciążenia zewnętrzne na włókna oraz ochrania je przed szkodliwym wpływem czynników zewnętrznych. Zwiększają nośność konstrukcji i ograniczają odkształcenia. można je również naklejać warstwowo jedna na drugiej w ilości do 3 szt. wzdłuż taśmy. jak i elementy o skomplikowanych kształtach.9 12 2. Najpowszechniej stosowane są tkaniny z włóknami węglowymi i szklanymi. narażonych na uderzenia pojazdów ciężarowych. Miało to miejsce na moście w Ibach w Szwajcarii.00 1. drewnianych oraz murowanych. materiałami wybuchowymi. Taśmy wykorzystywane są do wzmacniania konstrukcji betonowych. nastąpił bardzo dynamiczny rozwój kompozytów włóknistych (FRP – Fibre Reinforced Polymers). Kluczową rolę ma tu również odporność na działanie mediów agresywnych oraz mała ścieralność w momencie przepływu mediów. szwajcarski instytut badawczy EMPA zaczął prowadzić badania pod kątem zastosowania taśm w budownictwie. Bardzo korzystne jest stosowanie wzmocnień. Należy wówczas wykoWytrzymałość na rozciąganie [MPa] 3450 4300 3650 2400 3620 3600 Moduł Wydłużenie Younga przy zerwaniu [GPa] [%] 72 4. składających się zarówno z tkanin.5 XX w.45 W Sprężanie taśm Źródło: S&P Reinforcement Taśmy kompozytowe Taśmy kompozytowe zostały wymyślone na potrzeby techniki kosmicznej. W połowie lat osiemdziesiątych XX w. przejmujące naprężenia rozciągające lub ścinające. które mają praktycznie taką samą wytrzymałość w kierunku poprzecznym jak podłużnym. • GFRP (Glass Fibre Reinforced Polymers) – kompozyty polimerowe wzmacniane włóknami szklanymi. Taśmy w budownictwie występują w postaci prefabrykowanych produktów kompozytowych. Tkaninami wzmacnia się i naprawia zarówno zwykłe belki. Jest to związane z liniowym charakterem pracy. Tkaniny aramidowe znajdują specjalne zastosowanie ze względu na ekstremalnie wysoką wytrzymałość i odporność na uderzenia. kiedy to pod kierunkiem prof. żelbetowych. jak i taśm. wstrząsami sejsmicznymi oraz w podporach wiaduktów. zawierających zawiesiny. rzadziej aramidowe ze względu na wysoką cenę (ponad 200 zł/m2). a tym bardziej aramidowych. ponieważ są najtańsze. takie jak kominy i zbiorniki. stalowych.5 131 2. Istnieje też możliwość wklejania taśm „na sztorc”.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Andrzej Foremny* Kompozyty FRP do wzmacniania konstrukcji ką Wiar (wykorzystano technologię Sika CarboDur).49 1. Tkanina składa się z włókien ułożonych dwukierunkowo. technologia ta dotarła do Polski. Stanowią one dodatkowe zbrojenie. Obecnie rolę elementu nośnego pełnią nowoczesne włókna (tabela).8 127 2. Składają się one z elementu nośnego (włókna w ilości 45 – 70% objętości kompozytu) oraz matrycy (spoiwa scalającego włókna). Istnieje duża dowolność montażu – tkaniny można łączyć z innymi tkaninami oraz taśmami na zakład. Najczęściej przykleja się je na powierzchnię elementu. zniszczenie materiału następuje 2 ’2007 (nr 414) 39 . w zależności od rodzaju włókien. najczęściej ortogonalnie. Wojciecha Radomskiego dokonano wzmocnienia stropu w Lubinie. ale jeśli jest mało miejsca.45 1.76 2. Wyjątkiem są włókna aramidowe. a w roku następnym wzmocniony został most w Przemyślu nad rze* Politechnika Warszawska nać we wzmacnianym elemencie zagłębienie o szerokości i głębokości wklejanej taśmy. nastąpiło pierwsze w historii wzmocnienie budowli przy użyciu taśm węglowych.

Opracowanie powstało w ramach przedmiotu „Inżynieria materiałów budowlanych” – prof. Wewnątrz fary ustawiono ok. zagłębienia należy wyrównywać). Kościół ma bardzo bogate.in. Badania naukowe powinny iść w kierunku poprawy wytrzymałości kleju lub opracowania innego. 180 °C traci swoje właściwości. Najsłabszym elementem kompozytów FRP jest strefa połączenia z materiałem naprawianym.. bez ostrzeżnia. 2. Warunkiem uzyskania żądanych właściwości jest jednak odpowiednia kultura wykonania i eksploatacji. co pozwoliło znacznie zmniejszyć koszty montażu. co widać dobrze na przykładzie mostów. żywica epoksydowa przy temperaturze ok. W czasie odbudowy poznańskiej katedry po II wojnie światowej fara pełniła rolę prokatedry. Stanisława Biskupa (tzw. m2 rusztowań. Fara została wybudowana przez jezuitów. trwała z przerwami ponad 50 lat. który w przypadku kompozytów FRP jest o wiele niższy niż tradycyjnych metod. która zapewniła optymalne zaplecze materiałowe oraz wysoki profesjonalizm obsługi. mocniejszego spoiwa. Kluczową rolę pełni odpowiednie przygotowanie podłoża i warunki atmosferyczne. Jej budowa. 40 2 ’2007 (nr 414) . Specyfika miejsca wymagała wysokiej precyzji montażu. Wzmacnianie mostów czy wiaduktów taśmami i matami FRP nie wymaga zamknięcia ich dla ruchu oraz trwa stosunkowo krótko. Lekkość elementów oraz duży wybór rozwiązań systemowych przyczyniły się do szybkiego montażu i skrócenia czasu realizacji. rozpoczęta w 1649 r.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych w sposób nagły. 30 t. Rusztowania zmontowała firma Tomasza Kubińskiego ze Skoków. który jest jednym z najcenniejszych zabytków architektury barokowej w Polsce. tak jak to ma miejsce w przypadku np. Najważniejszy jest sumaryczny koszt wykonania całej naprawy lub wzmocnienia. Lecha Czarneckiego (Politechnika Warszawska) Podsumowanie Kompozyty FRP znajdują bardzo szerokie zastosowanie we współczesnym budownictwie. W wyniku zastosowania systemu rusztowań Blitz uzyskano optymalne warunki prowadzenia prac konserwatorskich. Mimo skomplikowanego wnętrza budowli nie było konieczności użycia rusztowań modułowych. Prace konserwatorskie rozpoczęto w grudniu 2006 r. ale nie można brać pod uwagę tylko kosztu materiału. że nowoczesne materiały kompozytowe są drogie. Szybkość i łatwość montażu była możliwa dzięki zastosowaniu rozwiązań systemowych rusztowań ramowych typu Blitz firmy LAYHER. Rusztowania zapewniły bezpieczeństwo oraz dostępność do wszystkich miejsc poddawanych renowacji. żelbetu. poprawy wytrzymałości złącza. a długość 55 m. ponieważ obiekt jest zabytkowy i wydzielona część cały czas służy wiernym. dlatego też bardzo ważna jest ochrona przeciwogniowa konstrukcji. Rzeczywiście włókna węglowe czy aramidowe są kilkakrotnie droższe od stali zbrojeniowej. Wysokość świątyni wynosi 34 m. Cechują się bardzo dobrymi właściwościami mechanicznymi i odporno- Przykład zastosowania rusztowań Blitz Rusztowania typu Blitz firmy LAYHER są obecnie stosowane przy renowacji wnętrza poznańskiego kościoła św. • podatność na lokalne nierówności (taśmy muszą być przyklejane na równe podłoża. poznańskiej fary). ścią na korozję. • wrażliwość na wysoką temperaturę.5 tys. trójnawowe i obszerne wnętrze. przy użyciu rusztowań wypożyczonych od firmy JACKBUD. Dalsze badania dotyczą m. o łącznej wadze ok. Często pojawiają się zarzuty. Bardzo ważne są również koszty społeczne.

.

Szkło wodne wnika w wierzchnie warstwy ziaren podłoża i reaguje tam. Z roztworów szkła wodnego wytrąca się amorficzny żel krzemionkowy. A. a w efekcie niewielką głębokość wnikania. tworząc żel krzemion* Remmers Polska Sp. 150 °C przy ciśnieniu 5 atm. aby nakładać farby krzemianowe na specjalny „podkład malarski”.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych mgr Jacek Olesiak* Zasady stosowania farb krzemianowych w renowacji zabytków kowy („krzemionkuje”). Z tego powodu istnieje zalecenie z pierwszych lat malowania farbami na bazie szkła wodnego. Wzrost wytrzymałości podkładu malarskiego wynika z wcześniej opisanego tworzenia żelu krzemionkowego (rysunek 1). W 1878 r. W handlu dostępne są prawie wyłącznie „płynne szkła wodne”. Ze względu na niską stabilność tego spoiwa. tak że zachodzi w nim niepożądany. Do wzmacniania kamienia naturalnego i tynku było ono stosowane przez krótki okres. W celu uzyskania nadających się do magazynowania. z o. 2. Szkło wodne można uzyskać przez stopienie mieszaniny piasku kwarcowego i soli alkalicznych (węglanu sodu lub potasu) w temperaturze ok. w przypadku stosowania systemów 42 2 ’2007 (nr 414) . farb organicznolub dyspersyjno-krzemianowych. na warstwę grubości jedynie kilku milimetrów. 1300 °C. np. Szkło wodne jako spoiwo farb Warunkiem koniecznym „funkcjonowania” dwuskładnikowych farb krzemianowych jest mineralne. Rys. do spoiw nieorganicznych. tzw. do lat sześćdziesiątych XX wieku można było oferować farby krzemianowe wyłącznie jako układy dwuskładnikowe. Założenie: optymalna ilość dostarczonego szkła wodnego jako spoiwa Dobre rezultaty można jednak uzyskać tylko wtedy. jony sodowe i hydroksylowe wg reakcji: Na4SiO4 + 3H2O → 4Na+ + 3OH– + H3SiO4–. podobnie jak cement lub wapno. Szkło wodne żeluje w amorficzny żel krzemionkowy. Z kolei w przypadku zbyt dużej ilości szkła wodnego może ono dotrzeć aż do właściwego podłoża. Takie roztwory zawierają nadmiar jonów OH– i dlatego reagują silnie alkalicznie. a) b) zkło wodne zaliczane jest. który przypomina produkt reakcji preparatów do wzmacniania kamienia. możliwość stosowania szkła wodnego w budownictwie. Od ok. 1. należy dodać znaczne ilości dyspersji polimerów.o. Podczas rozpuszczania krzemianu sodowego w wodzie uwalniane są: kwas krzemowy. gdy szkło wodne całkowicie przeniknie przez podkład malarski. Zachodzi wówczas reakcja: SiO2+2Na2CO3→Na4SiO4+2CO2. które uzyskuje się przez rozpuszczenie „stałego szkła wodnego” w przegrzanej wodzie. który jednak nie ma mineralnej natury! Naukowiec Nepomuk Fuchs odkrył ok. podejmowano pierwsze próby zastosowania szkła wodnego jako spoiwa farb. S Wytwarzanie szkła wodnego Szkło wodne (alkalikrzemiany) to zbiorcze określenie dla szkliście twardniejących stopów alkalikrzemianów o zmiennym składzie oraz ich roztworów. np. jednoskładnikowych farb krzemianowych. zawierający sól alkaliczną. tzw. Wytrzymałość podłoża mineralnego z podkładem malarskim w przypadku zbyt dużej głębokości wnikania szkła wodnego Zagrożenie tym zjawiskiem wzrasta wraz z nakładaniem kolejnych warstw renowacyjnych na istniejącej powłoce krzemianowej. Rys. ponieważ z powodu swojej struktury cząsteczkowej i wielkości cząsteczek ma dosyć dużą lepkość. jako „szkło wodne”. Wytrzymałość podłoża mineralnego z podkładem malarskim w przypadku zbyt małej głębokości wnikania szkła wodnego jako spoiwa Rys. ze względu na rozpuszczalność w wodzie. w przypadku nakładania niewystarczających ilości spoiwa nie można wykluczyć powstawania „profili łuskowych” – znanych z opisów wietrzenia kamieni naturalnych (rysunek 2).W. porowate i chłonne podłoże. 3. niepotrzebny i często szkodliwy wzrost wytrzymałości (rysunek 3). Farbom krzemianowym przypisane zostało jednak określenie „farby mineralne”. 1840 r. tzn. wykonaną z chudej zaprawy przygotowanej z piasku kwarcowego o ostrym ziarnie i wapna. Keim zgłosił do opatentowania „farbę krzemianową” na bazie szkła wodnego. 1818 r. farby „czysto” krzemianowe. Wytrzymałość podłoża mineralnego z podkładem malarskim przed (a) i po (b) naniesieniu farby krzemianowej. Po ostudzeniu i stwardnieniu stopu szkliste alkalikrzemiany określane są w języku potocznym.

w ogóle. co łamie zasadę tynkarską. akrylowe i wapienne • żywiczne powłoki posadzkowe • chemoodporne powłoki ochronne. Jelenia Góra – 0605 267 579. 0663 750 162. problemy i szkody. np. że parametry techniczno-wilgotnościowe mianowej REMMERS POLSKA Sp. e-mail:budowle@remmers. (061) 816 81 00. udokumentowane i opisane w literaturze fachowej. Przy każdym kolejnym cyklu roboczym szkło wodne wnika w podłoże i w porach wytrąca się żel krzemionkowy. 0601 370 415.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA powłokowych na bazie tego samego spoiwa krzemianowego (rysunek 4 i 5). Olsztyn – 0663 759 770. że wartości podawane w instrukcjach technicznych z reguły nie dotyczą kolejnych powłok i powłok renowacyjnych.remmers. Ze względu jednak na właściwości techniczne związane z „krzemionkowaniem” nie powinny być one nakładane tam. Legnica – 0602 156 361. Wytrzymałość podłoża mineralnego bez podkładu malar. 5. renowacji elewacji. na kamieniu naturalnym i miękkich tynkach (np. Szczecin – 0663 759 092. niezależnie od tego. Nasza oferta obejmuje: • preparaty do iniekcji przeciw wilgoci podciąganej kapilarnie • mineralne zaprawy uszczelniające • bitumiczno-polimerowe hydroizolacje grubowarstwowe • systemy tynków renowacyjnych • zaprawy do naprawy betonu • pasty czyszczące do kamienia i cegły • impregnaty wzmacniające i hydrofobizujące • zaprawy do uzupełniania ubytków i spoinowania • farby silikonowe. naprawy betonu i wykonywania posadzek żywicznych. Koszalin – 0604 414 858.pl. gdzie już wcześniej je raz zastosowano. kapilarność) charakterystycznymi dla dwuskładnikowych farb krzemianowych. Sowia 8 tel. Oferujemy pomoc w doborze technologii i bezpłatne doradztwo techniczne. Świdnica – 0663 750 594. że nie spełniają one warunku odwracalności. Nieraz uzasadniane jest to dobrymi właściwościami techniczno-wilgotnościowymi (zdolność dyfuzji pary wodnej. ul.zauważa się przy tym skiego po naniesieniu farby krze. nr 9/2005). jak i liczne budowle inżynierskie. Wytrzymałość podłoża po pierwszym naniesieniu farby krzemianowej na wcześniej wykonaną powłokę krzemianową Rys. podane w instrukcjach technicznych. Obecnie farby krzemianowe stosowane są na ogół bez podkładu malarskiego. Kraków – 0602 767 827. W ten sposób pory są zwężane i uszczelniane.o. Rys. z o. kamień czy inne podłoże mineralne. Takich ograniczeń nie ma w przypadku stosowania farb wapiennych. czy jest nim tynk. Rybnik – 0691 505 614.pl Materiały i systemy firmy REMMERS są znane i stosowane od ponad 50 lat. 0 663 758 060. Poznań – 0601 777 301. ze względu na „historyczny charakter” szkła wodnego jako spoiwa. Wniosek: niezawierające tworzyw sztucznych. Funcosilu Historic Kalkfarbe (patrz „Zaprawy i farby wapienne do prac renowacyjnych”. gmachy urzędów i budynki mieszkalne. im bardziej miękkie jest podłoże. obiekty przemysłowe. Zagrożenie tworzeniem łusek jest tym większe. Na naszej liście referencyjnej znajdują się zarówno czołowe zabytki europejskie. warunki te wyraźnie się pogarszają. Częstochowa – 0602 386 911. wapiennych) jest oceniane bardzo krytycznie. 6. Nie Rys. Wrocław – 0603 633 779. faks (061) 816 81 34 http://www. farb krzemianowych na bazie szkła wodnego. Organizujemy szkolenia w dziedzinie hydroizolacji. 62-080 Tarnowo Podgórne. Wytrzymałość podłoża po drugim naniesieniu farby krzemianowej na wcześniej wykonaną powłokę W przypadku obiektów zabytkowych tego typu zagrożenie stanowi szczególnie duże niebezpieczeństwo. Gdynia – 0501 391 313. co bardzo często prowadzi do niekorzystnych zmian wizualnych (przenikania „rdzy”). Nadmiernie wzmocniona warstwa powierzchniowa może się w dłuższym czasie odspajać w postaci łusek. 0600 826 131. W zaskakujący sposób „krzemionkowanie” – pomimo zagrożeń związanych z nim w przypadku farb – często nadal oceniane jest jako „pozytywne”. Żagań – 0691 505 619 2 ’2007 (nr 414) 43 . że stosowanie farb krzemianowych np. Można więc uznać. są szczególnie cenione z punktu widzenia konserwacji zabytków. „Materiały Budowlane”. Przedstawicielstwa w Polsce: Białystok – 0663 750 842. gdyż wraz z utratą powierzchniowej warstwy traci się dużą część informacji dotyczącej pierwotnej stratygrafii. Jednocześnie wzrasta wytrzymałość przesyconej. których autentycznie mineralny skład i pełna odwracalność technologiczna nie stwarza jakiegokolwiek zagrożenia dla malowanego podłoża. aby nakładać „miękkie na twarde”. Lublin – 0602 458 237. Bydgoszcz – 0609 877 888. sprawiają. odnoszą się tylko do powłoki nakładanej po raz pierwszy. przypowierzchniowej strefy. W efekcie już przy nakładaniu pierwszej powłoki istnieje ryzyko tworzenia niekorzystnych profili wytrzymałości (rysunek 6). Łódź – 0660 428 412. Kielce – 0605 487 516. dwuskładnikowe farby krzemianowe. Rzeszów – 0507 147 706. ważnego w konserwacji zabytków. Podczas stosowania farb krzemianowych na kamieniu naturalnym powstaje dodatkowe zagrożenie: związki żelaza obecne w podłożu mogą zostać uruchomione w wyniku alkalicznego odczynu farby. Omówione zagrożenia i procesy oraz konkretne przykłady. Inną niekorzystną cechą farb krzemianowych jest to. W wyniku nakładania każdej kolejnej powłoki i uszczelnienia powierzchni spowodowanego przez wytrącanie się żelu krzemionkowego. Warszawa – 0601 370 688. 4.

1. Prace montażowe utrudniał stalowy pomost komunikacyjny usytuowany na drodze rusztowania na wysokości ok. z dodatkowymi wieżami na całej długości stężonymi rurami stalowymi z rusztowaniem głównym. we współpracy z przedsiębiorstwem budowlanym DOMBUD. współpraca firmy Budosprzęt z firmami partnerskimi zaowocowała kilkoma ciekawymi realizacjami. wykonała platformę roboczą o powierzchni ok. 10 m. Natomiast w celu wykonania izolacji termicznej zbiorników (fotografia 2) zmontowano ruszto- W Fot. we współpracy z firmą Inox Instal. W celu maksymalnego zbliżenia rusztowania do ścian zastoso- wano rusztowanie Layher Blitz 100 i konsole. Pozwoliło to na ustabilizowanie konstrukcji rusztowania. Platforma robocza pod zbiornikiem nowej warzelni na terenie Browarów Tyskich wanie wolno stojące (gdyż nie można było zakotwić rusztowań do ścian zbiornika) o wysokości roboczej 16 m. W Bazylice Królowej Jadwigi w Dąbrowie Górniczej zmontowano platformę na wysokości roboczej 16 m (fotografia 3). Wiadukt Jastrzębie 1 Fot. Przy budowie filarów wiaduktu wykorzystano również deskowania dostarczone przez firmę Budosprzęt. natomiast przy budowie platformy dźwigary kratowe z wyłożeniem oraz przerzuty podestów. W celu przekazania obciążeń z górnej części rusztowania na dolną dodatkowo podparto pomost wykorzystując rury stalowe i podstawy śrubowe w osiach pól rusztowania. 5. Kolumny rusztowania połączono przerzutami podestów.5 m (fotografia 1). W przypadku remontu filarów wiaduktu nad torami PKP w Jastrzębiu Zdroju przy al. Fot. Jako dźwigary zastosowano profile stalowe IN400 bezpośrednio podpierające prefabrykowane belki WBS.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Zastosowanie rusztowań w pracach budowlanych ostatnim czasie. które omówimy w tym artykule. Piłsudskiego (fotografia 4 i 5) zastosowano podpory mostowe trójjarzmowe H20 stężone odpowiednio ze sobą rurami stalowymi (dwa rzędy podpór pod przęsłem środkowym oraz po jednym rzędzie pod przęsłami skrajnymi). mimo okresu zimowego. Do wykonania tynków na ścianach wewnętrznych w Centrum Kultury w Chorzowie firma Budosprzęt. Wiadukt Jastrzębie 2 44 2 ’2007 (nr 414) . zamontowała rusztowania Layher Blitz 70 o wysokości roboczej 22 m. 2. umożliwiającą wykonanie polichromii na ścianach i sklepieniach. 100 m2 na wysokości 3. W celu wykonania instalacji pod zbiornikiem nowej warzelni na terenie Browarów Tyskich firma Budosprzęt. Rusztowanie Layher Blitz umożliwiające wykonanie izolacji termicznej zbiornika Fot. Do wykonania sufitów podwieszonych zamontowano (za sceną. Zastosowano rusztowanie Layher Blitz 70. na wysokości 9 m) platformę roboczą o powierzchni 50 m2. 3. Kolumny rusztowań połączono dźwigarami kratowymi i wyłożono podestami na całej powierzchni. Rusztowania Layher Blitz 100 z platformami w Bazylice Królowej Jadwigi Fot. 4.

.

USA. zwiększa ich odporność ogniową i właściwości mechaniczne. elektronika. np.gov) 46 2 ’2007 (nr 414) . została opracowana przy użyciu nanotechnologii przez profesora Garetha Thomasa z University of California (Berkeley). tzw.in. anotechnologia to nowa metoda podejścia do projektowania i wytwarzania materiałów przez modyfikację ich mikrostruktury na poziomie nanometrycznym. 1. Wykorzystanie nanotechnologii może prowadzić do rewolucyjnego ulepszenia wielu produktów i procesów oraz otwiera zupełnie nowe. Nanorurki W 1991 r.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Katarzyna Danielewska. Federalnej Administracji Autostrad. Z tego względu stal MMFX2 osiąga lepsze właściwości mechaniczne niż inne stale wysokowytrzymałościowe. School of Engineering and Sciences. produkowana przez firmę MMFX Steel Corp.* Anna Pszczółkowska*. W porównaniu ze zwykłą stalą węglową ma zupełnie inną strukturę w skali nano. Universtiy of Paisley. Na fotografii 1 przedstawiono symula- Stal MMFX2 Stal MMFX2 (fotografia 2). których struktury zostały zoptymalizowane przez wiele milionów lat ewolucji. Celem artykułu jest przedstawienie możliwości. robotyka. Izolacje Ważnym obszarem rozwoju nanomateriałów są izolacje. Na świecie środki przeznaczone na badania i rozwój nanotechnologii rosną z roku na rok. zbliżoną do odporności stali nierdzewnej. RILEM CC197-NCM przygotowanym przez * Politechnika Warszawska zuje odporność na korozję. Dodanie 5% masy zawierającej nanorurki do matrycy polimeru znacznie zmniejsza przepuszczalność powstałych z niej kompozytów. zaś nanotechnologia to technologia zajmująca się zagadnieniami na poziomie budowy atomu. 2. Marynarki Wojennej oraz Departamentów Transportu różnych stanów. nanorurki (carbon nanotubes – CNTs). ciągliwość i wytrzymałość zmęczeniową. N Wenzhong Zhu. Dzięki swoim właściwościom omawiana stal cieszy się dużym zainteresowaniem w USA. nanorurki w hydratyzowanym zaczynie cementowym mogą utrudniać powstawanie i rozwój rys w betonie.nas. przy czym jest znacznie tańsza. dostrzegł w niej dziwne nici o rozmiarach rzędu nanometrów. Symulacje badań cech wytrzymałościowych nanorurek (www. medycyna. m. czyli karzeł) to jednostka długości równa jednej miliardowej metra (10 –9 m). John C Gibbs and Peter JM Bartos. State-of-the-art report 2003. Celem nanotechnologii jest wykorzystanie właściwości materiałów na poziomie atomowym do uzyskania doskonalszych cech fizycznych. chemicznych i biologicznych. na takie dziedziny techniki. elektryka. jak informatyka. ACM Centre. zbliżoną do sklejki. Nanometr (od greckiego słowa nanos. materiałoznawstwo. Stal ta wyka- Fot. Ze względu na bardzo duży stosunek długości do średnicy i zbliżone rozmiary do CSH. Laboratorium Materiałów Uniwersytetu w Helsinkach zaproponowało Katedrze Inżynierii Materiałów Budowlanych Poiltechniki Warszawskiej współpracę nad modyfikacją betonu nanorurkami węglowymi w celu otrzymania samozagęszczalnego betonu wysokiej wytrzymałości. takie jak nanoporowe komponenty krzemianowe i aerożel. japończyk Sumoi Iijima oglądając za pomocą mikroskopu elektronowego (w Laboratorium Badań Podstawowych Firmy NEC w Tsukubie w Japonii) próbkę rozmazanej sadzy. metalach i betonach. Dzięki nanorurkom można także wzmacniać ceramikę oraz metale. Rozwój nanotechnologii wpływa m. materiałach ceramicznych. Stal MMF2 Nanotechnologia naśladująca naturę Niektóre nanotechnologie mają na celu skopiowanie lub naśladowanie materiałów naturalnych. podobnie jak jej zastosowanie w produktach komercyjnych. które zachowują się do Fot. Zalicza się do niej działania na elementach mniejszych niż 100 nm. natomiast dodanie 15% objętości nanorurek do tlenku glinowego zwiększa przewodność elektryczną o 13 rzędów wielkości. które mogą być przydatne w modyfikacji rozwiązań materiałowych.nasa. Tomasz Górecki* Nanotechnologia w budownictwie cję badań cech wytrzymałościowych nanorurek. Jej właściwości umożliwiają dłuższy okres użytkowania w środowisku agresywnym i w efekcie obniżają koszty konstrukcji.in. Prowadzi się wiele badań zastosowania nanotechnologii w polimerach. O przykładach naturalnych systemów możemy przeczytać w raporcie Application of Nanotechnology in Construction. wyższą wytrzymałość na rozciąganie. niedostępne dotąd możliwości.

Bardzo dobre właściwości izolacyjne tych materiałów wynikają z unikalnego kształtu porów. co jest niemożliwe w przypadku materiałów tradycyjnych. • baterie słoneczne zbudowane z nanokryształów dwutlenku tytanu pokrytych barwnikami organicznymi. fotokatalitycznego. Lechowi Czarneckiemu za cenne uwagi i sugestie podczas przygotowywania artykułu.o. Podobny eksperyment przeprowadzono we Francji. używając nanocząsteczek albo formując warstwy metali i dielektryków. Do dziś materiały te wielokrotnie stosowano jako izolację. Autorzy dziękują Kierownikowi przedmiotu. materiały budowlane o właściwościach oczyszczających powietrze pod wpływem słońca i deszczu. Wykorzystane są np. Klej można stosować bez użycia podkładu. 2 ’2007 (nr 414) 47 .Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA dziesięciu razy lepiej niż konwencjonalne izolacje. Szkło samoczyszczące Samoczyszczące szkło „Activ” firmy Pilkington zostało pokryte specjalną warstwą grubości 50 nm. Charakteryzują się one małą gęstością i dużą porowatością. • stal damasceńska. Pracują one w sposób zbliżony do fotosyntezy. wykładanego na Wydziale Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej. prof. która działa dwuetapowo. • klej do glazury o bardzo dużej wytrzymałości opracowany przez firmę Degussa. Inne mogą zmieniać kolor na komendę lub generować elektryczność w ciągu dnia. Jednym z produktów nowej generacji przeznaczonych do naprawy betonu jest Emaco Nanocrete firmy BASF Construction Chemicals Polska Sp. a wykorzystujące nanocząsteczkowe złoto mają właściwości dezodorujące. zawdzięczała swoje właściwości nanorurkom. likwidując konwekcję i obniżając całkowite przewodnictwo cieplne. większą wytrzymałość na rozciąganie i mniejsze skłonności do zarysowań. Cząsteczki gazu wewnątrz porów doświadczają zjawiska znanego jako efekt Knudsena. gdy istotne były bardzo dobre właściwości termiczne. które rozkładają tlenki azotu i inne toksyczne substancje. które wnikają w pory materiału (zbyt małe dla tradycyjnych wypełniaczy) i klinują się w nich. Jako przykład można podać farbę. Firma SKANSKA pracuje nad betonem niszczącym spaliny. Powłoki tworzone przy użyciu nanotechnologii (tabela) mogą być wykorzystane do selektywnego odbijania i przesyłania światła o różnej częstotliwości. czyniąc ją użyteczną w nocy. że poziom tlenków azotu na ścianie pokrytej zaprawą tynkarską na bazie cementu fotokatalitycznego był o 20 do 80% niższy niż na powierzchni ze zwykłego cementu. Wykazuje on lepszą przyczepność. Powłoki i materiały do napraw Przez wprowadzanie nanocząsteczek lub nanowarstw w pokrycia można ulepszyć ich właściwości i rozszerzyć zastosowanie. jest nieprzepuszczalny. Zachęcona tymi wynikami Unia Europejska przeznaczyła w 2004 r. szą kompatybilność z betonem oraz większą tiksotropię w porównaniu z innymi zaprawami naprawczymi. efektywność cieplna. Badania wykazały spadek poziomu CO2 nawet o 60% w zależności od warunków pogodowych. z o. Powłoki zawierające srebrny nanoproszek zapewniają ochronę antybakteryjną. które można będzie nanieść na dowolną powierzchnię. gdzie okazało się. produkowana w średniowieczu.88 mld euro na rozwój inteligentnych materiałów budowlanych. ma mniejszy skurcz. większą gęstość i lepPrzykłady istniejących impregnatów i powłok Rodzaj powłoki Powłoki na powierzchniach szklanych Powłoki na powierzchniach różnych Działanie powłoki – samoczyszczące – termoizolacyjne – antyrefleksyjne – łatwo czyszczące. w oknach do odbijania promieniowania cieplnego lub w innych rozwiązaniach oszczędzających energię. Są bardziej efektywne od baterii słonecznych starego typu oraz działają nawet w pochmurne dni. Powłoki tworzy się. stworzony przez Australian Commonwealth Scientific and Research Organization (CSIRO) i University of Technology w Sydney (UPS). Zastosowano również nanoproszki czyszczące powłoki oraz chroniące szyby przed promieniami UV. znana z twardości. Dzięki właściwościom hydrofilowym powłoki woda deszczowa równomiernie spływa i zmywa brud. które praktycznie eliminuje wymianę energii w gazie. Podczas wiązania powstają w nim drobne nanostruktury. takie jak benzen. W procesie fotokatalitycznym nanocząsteczki TiO2 reagują z promieniowaniem ultrafioletowym pochodzącym z naturalnego światła dziennego i rozkładają zanieczyszczenia organiczne. 1. minimalna grubość izolacji. Zastosowane w nim materiały reagują na sygnały z otoczenia. ich dużej liczby i małych wymiarów (10 – 100 nm). która alarmuje o wycieku gazu lub przebiciu elektrycznym. W 2003 r. Naukowcy z University of California pracują nad elastycznymi bateriami słonecznymi. w tym antygraffiti – bakteriobójcze – utwardzające – ochronne – antykorozyjne – farby o zwiększonej trwałości Inne zastosowanie NANO-HOUSE to dom przyszłości – wykorzystujący nowoczesne materiały budowlane opracowane dzięki nanotechnologii. który można wykorzystać w tunelach. Inne przykłady zastosowania nanotechnologii: twarde i wytrzymałe powłoki nanokrystaliczne wytwarzane z aluminium i tytanu oraz pokrycia nanoceramiczne wykazujące od 4 do 6 razy większą odporność na zużycie i dwukrotny wzrost wytrzymałości w porównaniu z ceramiką konwencjonalną. firma ITALCEMENTI pokryła 6750 m2 nawierzchni drogowej na przedmieściach Mediolanu mieszanką betonową na bazie cementu Podziękowania Artykuł powstał w ramach przedmiotu Inżynieria Materiałów Budowlanych.

R4 przyczepność > 2 MPa po 50 cyklach zamrażania. stacji uzdatniania wody i obiektów kanalizacyjnych w agresywnym środowisku wysokosiarczanowym. BASF Construction Chemicals Sp. Zaprawy Emaco® Nanocrete można stosować do napraw m. E < 15 GPa. R3 grubość warstwy min 5 mm. max 80 mm (sufity).o.lekka konstrukcyjna wa naprawcza zaprawa naprawcza fc > 25 MPa fc > 35 MPa E > 15 GPa. wprowadza na rynek kolejną. przywraca środowisko wysokiego pH w celu aktywnej pasywacji stali oraz zawiera aktywne inhibitory korozji. R3 i R4 – jednoskładnikowe workowane zaprawy naprawcze do napraw konstrukcyjnych i niekonstrukcyjnych. po PCI Nanolight i PCI Nanofug do klejenia i spoinowania okładzin ceramicznych. Emaco® Nanocrete AP. powstających podczas twardnienia zaprawy. mrozoodporność. z o..EMACO® NANOCRETE BASF Construction Chemicals Polska Sp. Dodatkowe mikrozbrojenie włóknami o żebrowanej powierzchni i nerkowatym przekroju eliminuje ryzyko powstania rys w wyniku naprężeń skurczowych. kolektorów oraz wszystkich konstrukcji podziemnych. wałów nadmorskich i zbiorników retencyjnych wielkich budowli morskich i konstrukcji rezerwuarów wody.: elewacji i balkonów budynków mieszkalnych. 100 mm (ściany) prefabrykowanych płyt elewacyjnych. z o. 061/845 10 40 fax 061/845 10 36 www.basf-cc. zapewniając dalszą ochronę stali. 75 mm (ściany) Moduł elastyczności. jednoskładnikowy zabezpieczający aktywny preparat gruntujący na bazie cementu do stali zbrojeniowej. R3 klasa wg PN-EN 1504-3 Inne grubość warstwy min 3 mm. filarów wsporczych i belek oraz barier. Wprowadzenie do zaczynu cementowego modyfikatorów polimerowych oraz Cecha R2 Ogólna charakterystyka Wytrzymałość na ściskanie (po 28 dniach) technologia nowej generacji odpowiednio dobranych dodatków nieorganicznych powoduje zwiększenie gęstości i zmniejszenie ilości mikrodefektów w strukturze zhydratyzowanej oraz na powierzchni rozdziału stwardniały zaczyn cementowy/mikrokruszywo. fc > 18 MPa po 24h E > 20 GPa. Może być on również używany jako wysokowytrzymała zawiesina sczepna do zapraw naprawczych Emaco® Nanocrete. max 50 mm (sufity). rur. przyczepność do podłoża. płyt nośnych jezdni.pl Struktura stwardniałej zaprawy Emaco® Nanocrete Naprawa słupa za pomocą zaprawy Emaco® Nanocrete 48 2 ’2007 (nr 414) . • Emaco® Nanocrete AP – jednoskładnikowy preparat gruntujący zabezpieczający na bazie cementu do stali zbrojeniowej i jednocześnie klejąca zaprawa sczepna stosowana przed nałożeniem Emaco® Nanocrete R2 i R3. filarów wsporczych i belek konstrukcji parkingów wielopoziomowych. wysoka odporność na karbonatyzację i siarczany reprofilacyjna zapra. Efektem tej modyfikacji są bardzo dobre parametry techniczne. w tym: wytrzymałość na rozciąganie i ściskanie. Emaco® Nanocrete zastosowano do naprawy konstrukcyjnej i reprofilowania belek i słupów w hotelu Grand w Warszawie. tel. chłodni kominowych i kominów.o. molo. Są to: • Emaco® Nanocrete R2. linię produktów wykorzystującą nanotechnologię stosowaną – Emaco® Nanocrete do napraw betonu.in. spoin i pokryć wodoszczelnych konstrukcji mostów i wiaduktów. tuneli. Charakterystykę zapraw naprawczych Emaco® Nanocrete przedstawiono w tabeli. Emaco® Nanocrete R3 Rodzina produktów Emaco® Nanocrete Charakterystyka zapraw naprawczych Emaco® Nanocrete R4 ciężka konstrukcyjna zaprawa naprawcza fc > 60 MPa.

Ocenia się go m. na podstawie porównania nasiąkliwości powierzchniowej wodą powierzchni materiału bez i po hydrofobizacji. tn – czas absorpcji przez powierzchnię próbki bez hydrofobizacji [min]. Efekt hydrofobizacji określa się m. niepoddanych hydrofobizacji. Badania efektywności hydrofobizacji dotyczyły bardzo zniszczonego obiektu konserwatorskiego. Badania skuteczności działania preparatów do hydrofobizacji powierzchni cegieł ocenia się również na podstawie wskaźnika absorpcji kropli wody. która w dalszych badaniach stykała się z wodą. natrysk i malowanie zestawiono w tabeli 4. Wyraża się ją w kg/m2 i oznacza po określonym czasie. Pomiar nasiąkliwości przeprowadzono po 6 i 24 h. Zdzisława Owsiak* Badanie efektywności hydrofobizacji powierzchni cegieł zastosowano próbki sześcienne o boku 6 cm wycięte z cegieł klasy 15. F – powierzchnia próbki stykająca się z wodą [m2].in. porównując ją z nasiąkliwością takiej samej próbki bez hydrofobizacji. Preparatem do hydrofobizacji zabezpieczono po 3 próbki metodą natrysku. Badania skuteczności działania preparatów do hydrofobizacji powierzchni cegieł oceniono również na podstawie wskaźnika absorpcji kropli wody. w którym największą grupę materiałów budowlanych stanowiły cegły. Jako wynik przyjęto średnią arytmetyczną z 20 pomiarów dla każdej metody nanoszenia preparatów do hydrofobizacji. który określa się na podstawie czasu wnikania kropli wody w powierzchnię materiału bez i po hydrofobizacji. Efekt hydrofobizacji oceniono na podstawie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej. Wyniki badań nasiąkliwości powierzchniowej próbek bez i po hydrofobizacji różnymi preparatami i różnymi metodami zestawiono w tabelach 1 do 3. Zbadano także nasiąkliwość powierzchniową kolejnych trzech próbek. H wnikania kropli wody w hydrofobizowaną powierzchnię. ms – masa suchej próbki [kg]. a następnie po 3 i 7 dniach. Po jednej dobie wykonano badania gdzie: WA – wskaźnik absorpcji kropli wody [%] tx – czas absorpcji przez powierzchnię zhydrofobizowaną próbki [min]. Przed nałożeniem preparatu próbki zostały wysuszone do stałej masy w temperaturze 70 °C ± 5 °C w suszarce laboratoryjnej. zwana też kapilarną. Na powierzchnię próbek cegieł. Nasiąkliwość powierzchniową próbek po hydrofobizacji oceniono.5 cm. Wyniki badań nasiąkliwości masowej próbek cegieł bez i po hydrofobizacji przez zanurzenie powierzchni próbek w preparacie. a w tabeli 5 wyniki badań czasu wnikania kropli wody w powierzchnię cegły bez i po hydrofobizacji przez zanurzenie powierzchni w preparacie. Do badań nasiąkliwości powierzchniowej zabezpieczono tylko jedną powierzchnię próbki. Mierzono czas potrzebny na całkowitą absorpcję kropli wody przez powierzchnię zhydrofobizowaną (tx) i przez powierzchnię bez hydrofobizacji (tn). na podstawie obserwacji zachowania się wody na zhydrofobizowanej powierzchni. natrysk i malowanie. W celu obliczenia wskaźnika absorpcji kropli wody przez badaną powierzchnię korzystano z następującego wzoru: WA(%) = tn 100% tx Materiały i metody badań Do badań efektywności preparatów do hydrofobizacji w odniesieniu do nasiąkliwości powierzchniowej * Politechnika Świętokrzyska gdzie: np – nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m2]. Po 24 h zbadano nasiąkliwość powierzchniową próbki po hydrofobizacji. Nasiąkliwość powierzchniową próbki bez i po hydrofobizacji obliczono ze wzoru: np = mw − m s F ydrofobizacja powierzchni materiału polega na nadaniu jej właściwości odpychania wody. Z wyników uzyskanych w przypadku próbek bez i po hydrofobizacji obliczono średnią arytmetyczną.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA dr inż. Próbki wysuszono do stałej masy w temperaturze 70 ± 5 °C. Badania przeprowadzono na dwóch próbkach cegieł o powierzchni 24 cm2 i grubości 6 cm w przypadku każdej metody nanoszenia preparatu do hydrofobizacji. Nasiąkliwość powierzchniowa. Badanie czasu wnikania kropli wody przez powierzchnię cegieł z naniesionym preparatem przedstawiono na fotografii. naniesiono po 20 kropli wody destylowanej o masie 0. malowanie i zanurzenie powierzchni w preparacie. jest to nasiąkliwość materiału oznaczona jako podciąganie kapilarne wywołane przez przenikanie wody do powierzchni próbki stykającej się z wodą. 2 ’2007 (nr 414) 49 . Wyniki badań W badaniach zastosowano cztery preparaty do hydrofobizacji oznaczone od 1 do 4 oraz preparat wzmacniający oznaczony 5. bez i po hydrofobizacji. czyli niezwilżalności. Zastosowano trzy sposoby nanoszenia preparatów: natrysk. mw – masa wilgotnej próbki [kg]. w odległości co 1 cm kropla. malowania lub przez zanurzenie.02 g każda za pomocą mikropipety automatycznej z wysokości 0. Ze względu na ograniczone możliwości pobrania próbek z obiektu przeprowadzono porównawcze badania modelowe dotyczące wpływu sposobu nanoszenia preparatów do hydrofobizacji na powierzchnię cegły na efektywność ich działania.in. masowej i czasu wnikania kropli wody w powierzchnię cegieł.

987 7 dniach 14.983 kg/m2 po 6 h oraz 0.036 kg/m2 i zwiększa się z czasem (po 7 dniach wynosi 0.051 13.046 0.21 2.237 14.15 0.021 0.264 15.042 13.987 7 dniach 0.286 14.806 3 dniach 14.26 kg/m2).889 0.806 3 dniach 0.257 12.444 0.35 0. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej bez i po hydrofobizacji – dwukrotny natrysk preparatu na powierzchnię próbki Rodzaj preparatu Ilość preparatu [kg/m2] 0.79 8.48 12. Zanurzenie powierzchniowe próbek w preparatach do hydrofobizacji powoduje zmniejszenie nasiąkliwości odpowiednio po 6 h kilkaset razy.906 15.120 0.678 14.038 0.768 13.31 4.99 10.138 0.646 Na rysunku 1.61 0.301 14.187 11.51 13.185 0. Czas wnikania kropli wody w powierzchnię cegły zhydrofobizowaną (różne metody nanoszenia preparatu) i bez hydrofobizacji Rodzaj preparatu Nasiąkliwość masowa [%] metoda nanoszenia preparatu zanurzenie natrysk malowanie powierzchni 235 185 330 270 2 225 155 220 210 1 1 188 165 215 220 1 Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji 50 2 ’2007 (nr 414) .306 15.868 8.200 0. Nasiąkliwość powierzchniowa próbek. najmniej zwiększyła się nasiąkli- Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji Tabela 4.36 11.33 Tabela 5.081 0.049 15.726 1 dniu 13. 2 i 3 przedstawiono procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatów do hydrofobizacji. W tym przypadku zmiana nasiąkliwości w czasie jest bardzo zróżnicowana. jest bardzo zróżnicowana i wynosi 0.073 14. Obliczony wskaźnik absorpcji kropli wody przez powierzchnię cegły zhydrofobizowanej przez zanurzenie w preparacie.42 0.210 14. a po 7 dniach kilkadziesiąt razy.726 1 dniu 0.066 0.148 0.56 13.065 0.073 13.773 11.05 0 Nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m2] po 6h 0. Zmiany nasiąkliwości poszczególnych preparatów w czasie były podobne.036 5.987 7 dniach 13.983 0.646 0. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej bez i po hydrofobizacji – zanurzenie powierzchni próbki Rodzaj preparatu Ilość preparatu [kg/m2] 2.034 0.947 0.072 0. na których powierzchnię preparaty zostały naniesione metodą natrysku. Najniższa jest w przypadku próbek powierzchniowo zanurzonych w preparatach.646 Podsumowanie wyników badań Na podstawie laboratoryjnych badań modelowych zależności efektywności preparatów do hydrofobizacji od sposobu ich nanoszenia na powierzchnię próbek cegieł klasy 15 stwierdzono.726 1 dniu 1.34 11.11 12.9 kg/m2 po 7 dniach.262 11.05 4.12 – 0.323 15.30 – 14.038 0.986 14.201 8.79 13.44 9. że nasiąkliwość powierzchniowa próbek po hydrofobizacji jest znacznie mniejsza od nasiąkliwości próbek bez tego zabezpieczenia i w dużym stopniu zależy od sposobu nanoszenia preparatu.77 10.306 14.070 0.95 4.64 0 Nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m2] po 6h 0.034 0.23 0.41 0.36 0.124 14.421 0.038 – 0.079 11.319 14.77 0.325 0.117 0.26 0 Nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m ] po 2 Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji 6h 0.034 0.50 2. Po 6 h wynosi 0.90 0.407 0.646 Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji Badanie czasu wnikania kropli wody przez powierzchnię cegieł z naniesionym preparatem 3 Tabela 2. natrysk i malowanie zestawiono w tabeli 6.68 13.395 14.806 3 dniach 7. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej bez i po hydrofobizacji – dwukrotne malowanie powierzchni próbki Rodzaj preparatu Ilość preparatu [kg/m2] 0.206 0.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 1.249 0. Tabela 3.021 – 0.201 0.258 0.59 4.339 14.957 8. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości masowej próbek cegieł bez i po hydrofobizacji – różne metody nanoszenia preparatu Rodzaj preparatu Nasiąkliwość masowa [%] metoda nanoszenia preparatu zanurzenie natrysk malowanie powierzchni 6.

42 0. Tabela 6.59 kg/m2 w przypadku preparatu nr 1 do 4.21 kg/m2). 51 . Porównując nasiąkliwość powierzchniową próbek bez i po hydrofobizacji. metodą natrysku czy malowania. Natomiast przy dwukrotnym malowaniu powierzchni (mokre na mokre) zużyto 0. Jedynie w przypadku preparatu wzmacniającego wynosi 2 min. Jedynie w przypadku preparatu wzmacniającego wskaźnik ten wynosi 50%. obserwuje się po 6 h spadek nasiąkliwości od 230 razy w przypadku preparatu nr 3 do 9 razy w przypadku preparatu nr 1. W zależności od rodzaju preparatu czas wnikania kropli w przypadku próbek zhydrofobizowanych przez zanurzenie wynosi od 185 do 330 min. Próbki pokryte preparatem mającym działanie wzmacniające.44% do 0. natomiast po jednym dniu nasiąkliwość próbek po hydrofobizacji jest zbliżona do nasiąkliwości bez hydrofobizacji. W przypadku próbek cegieł zhydrofobizowanych metodą dwukrotnego natrysku nasiąkliwość masowa wynosiła 9.58 kg/m2 w przypadku preparatu wzmacniającego.45 0. natomiast zanurzenie próbek w preparacie spowodowało niewielkie zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej. w zależności od rodzaju preparatu. Wnioski • Skuteczność preparatów do hydrofobizacji wynika ze sposobu ich nanoszenia na powierzchnię cegieł. Procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatu przez dwukrotne malowanie powierzchni próbki (wg danych z tabeli 3) Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Nasiąkliwość masowa próbek cegieł po hydrofobizacji wykonanej przez zanurzenie powierzchni próbki wynosiła 0.34%. Jedynie w przypadku preparatu wzmacniającego wynosi 100%. dla której wartość ta wynosi 13. W badaniach modelowych porównano także wpływ sposobu nanoszenia preparatu na jego zużycie na 1 m 2 w przypadku zastosowania trzech sposobów nanoszenia preparatów do hydrofobizacji i wzmacniających na powierzchnie próbek cegły. następnie malowanie (mokre na mokre).5 h na głębokość do 1 mm) i wynosiło od 2.066 kg/m2. a wskaźnik absorpcji kropli wody od 0.33% w zależności od rodzaju preparatu. a najmniej skuteczne jest natryskiwanie. Procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatu przez zanurzenie powierzchni próbki (wg danych z tabeli 1) Rys.40 50 0. której nasiąkliwość masowa wynosi 13.26 – 0.60 0.36%. Następnie obserwowano wzrost nasiąkliwości i po siedmiu dniach największą nasiąkliwość wykazały próbki pokryte preparatem nr 1 (13.41 kg/m2.54 0. w zależności od stosowanego preparatu.77 – 10. natrysku lub malowania Rodzaj preparatu Nasiąkliwość masowa [%] metoda nanoszenia preparatu zanurzenie natrysk malowanie powierzchni 0. 2. 3. Próbki cegieł po hydrofobizacji metodą dwukrotnego malowania powierzchni osiągnęły nasiąkliwość masową 8. Przy nanoszeniu preparatów metodą natrysku zużycie preparatów było bardzo zróżnicowane i wynosiło 0. W przypadku pozostałych preparatów następuje wzrost nasiąkliwości już po 1 dniu.51%.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA ne malowanie.64 0.64% w zależności od rodzaju użytego preparatu. • Na podstawie przeprowadzonych badań wpływu sposobu nanoszenia preparatu do hydrofobizacji na efektywność działania tych preparatów stwierdzono.034 – 0. a wskaźnik absorpcji od 0. Z tego względu wybór preparatu do hydrofobizacji zależy od sposobu jego nanoszenia.23 kg/m2 w przypadku preparatu nr 1 i 2.99% – 13.36%.30% do 0. których powierzchnia była hydrofobizowana przez dwukrot- Zużycie preparatu było największe w przypadku zanurzenia powierzchni próbki w preparacie (przez 0. 2 ’2007 (nr 414) wość w przypadku preparatu nr 3. Natomiast czas wnikania kropli wody w powierzchnię cegły zhydrofobizowanej metodą natrysku wynosi od 155 do 225 min.45 100 Rys. że najefektywniejszym sposobem hydrofobizacji cegieł jest zanurzenie ich w preparacie. w porównaniu z próbką bez hydrofobizacji.53 0.44 0. Procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatu przez dwukrotny natrysk na powierzchnię próbki (wg danych z tabeli 2) Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Rys. Czas wnikania kropli wody w przypadku próbek bez hydrofobizacji wynosi 1 min.04 kg/m2 preparatu wzmacniającego i 0.30 0.47 100 0.36%.61 kg/m2 w przypadku preparatu nr 2.46 0. a próbki bez hydrofobizacji – 13. Nasiąkliwość pozostałych próbek była podobna i wynosiła 0.95 kg/m2 w przypadku preparatu nr 4. miały nasiąkliwość podobną jak próbki bez hydrofobizacji. Po 6 h wynosiła ona 0. Wskaźnik absorpcji kropli wody przez powierzchnię cegły zhydrofobizowaną metodą zanurzenia powierzchni. w porównaniu z próbką bez hydrofobizacji.56 – 13. wykazały duży spadek nasiąkliwości. Próbki cegły. 1.51%.

wpływająca na zawartość wilgoci w drewnie. P giczne (tabela 1). 3. Klasy zagrożenia Wymagania dotyczące zabezpieczenia drewna i jakości tego zabiegu (dobór środka ochronnego. stwarzające zagrożenie pożarowe. inż. powodujące zmiany barwy drewna. 4. IR. nicienie. ale przede wszystkim i najczęściej od stopnia narażenia drewna na zaatakowanie przez czynniki niszczące. porosty. 5. śluzowce. U – zagrożenie w Europie uniwersalne. małże. w związku z rozwojem zarodników i wytwarzanych przez grzyby mykotoksyn. T – termity. ale inny podział klas zagrożeń: 5 klas zagrożeń powodowanych przez grzyby domowe. częste nieprzykryte nawilżenie w kontakcie stale narażone z gruntem na nawilżenie lub wodą w kontakcie słodką z gruntem lub wodą słodką w wodzie stale narażone morskiej na nawilżenie wodą morską stale poniżej 18% okresowo ponad 20% często ponad 20% stale ponad 20% stale ponad 20% grzyby owady P Z S Ch1) T – – – U L świdraki – U – U U L – U U – U U U U U L L – – U U U U L U Legenda: P – podstawczaki. Ważniejsze czynniki fizyczno-chemiczne to: – zmienna wilgotność otoczenia. ryzyko zagrożenia waha się od wysokiego do nieznacznego 52 2 ’2007 (nr 414) . W normie PN-EN 351-1 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Drewno lite zabezpieczone środkiem ochrony – Klasyfikacja wni- Tabela 1. ale także dla ludzi przebywających w pomieszczeniach z zapleśnionymi elementami. bez kontaktu stale sucho z gruntem. 4 klasy nasycalności drewna (podatno- odczas eksploatacji konstrukcje drewniane są narażone na działanie abiotycznych i biotycznych czynników niszczących. raki.in. Ch – chrząszcze. docent ITD Andrzej Fojutowski* Zabezpieczanie konstrukcji drewnianych kania i retencji środka ochrony drewna określono również wymagania dotyczące stopnia chemicznego zabezpieczenia drewna. która wprowadza zbliżony. ale także glony. L – zagrożenie regionalne/lokalne 1) chrząszcze występują w większej części Europy powszechnie. Poznań 2. Wymagania i badania”. narażone na przykryte nawilżenie (ryzyko nawilżenia) bez kontaktu narażone na z gruntem. retencja. sucho bez kontaktu czasem z gruntem. powodujące m. – promieniowanie (świetlne – światło widzialne. roztocze. Krajowe wymagania dotyczące zabezpieczania chemicznego drewna przedstawia „Instrukcja ITB nr 355/98 – „Ochrona drewna budowlanego przed korozją biologiczną środkami chemicznymi. jonizujące). bakterie. metody impregnacji. – kwasy i zasady. Klasy zagrożenia drewna niszczącym działaniem czynników biotycznych wg PN-EN 335-2 Klasa zagrożenia Warunki użytkowania drewna i klasy zagrożenia biologicznego Warunki ogólne Warunki dla drewna litego zakres stosowania opis sytuacji wilgotnościowej podczas użytkowania wilgotność drewna organizmy 1. przykryte. Instrukcja ta ustala żądaną klasę bioodporności oraz klasę zabezpieczenia drewna na powierzchni i w głębszych warstwach drewna. i zmienne warunki termiczne. pęcznienie i kurczenie drewna oraz jego pękanie na różną głębokość. powiązane z klasą zagrożenia wg tej normy i naturalną trwałością drewna omówioną w normach PN-EN 460 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych –. obniżające wytrzymałość drewna. S – powodujące siniznę i/lub pleśnienie. Naturalna trwałość drewna litego. W normie PN-EN 335-1 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Definicja klas zagrożenia ataku biologicznego – Postanowienia ogólne zagrożenie drewna czynnikami niszczącymi podzielono na 5 głównych klas z narastającym ryzykiem zaatakowania drewna przez czynniki biolo* Instytut Technologii Drewna. Grzyby mogą być szkodliwe nie tylko dla drewna. Norma PN-EN 350-2 ustala m. Wytyczne dotyczące wymagań w zakresie trwałości drewna stosowanego w klasach zagrożenia i PN-EN 350-2 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Naturalna trwałość drewna litego – Wytyczne dotyczące naturalnej trwałości i podatności na nasycanie wybranych gatunków drewna mających znaczenie w Europie. a przy długim i intensywnym działaniu zwiększenie chropowatości. Z – rozkładu szarego. – ciepło (ogień).in. głębokość wnikania) zależą od wielu czynników.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr hab. UV. 3 klasy zagrożeń powodowanych przez grzyby pleśnie i 2 klasy zagrożeń powodowanych przez owady. owady – techniczne szkodniki drewna. Czynniki biotyczne powodujące pogorszenie właściwości drewna to grzyby.

• słupki i podpory w pomieszczeniach poniżej poziomu terenu. • legary podpodłogowe i kratownice na murach piwnic. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. które w miejscu styku powinny być zaimpregnowane przeciwgrzybowo i odizolowane papą. biologicznych oraz ognia powinny być podane w projekcie budowlanym (dokumentacji technicznej). końcówki dolne krokwi (całość drewna narażona na działanie owadów). Najpowszechniejsze w Polsce drewno sosny zwyczajnej zaliczono pod względem nasycalności do klasy 1 dla drewna bielu (łatwe do nasycenia). W konstrukcjach podłóg takie same wymagania jak w przypadku belek stropowych stawiane są legarom stykającym się z murem lub murowanymi słupkami podpór. Poza tym elementy konstrukcji drewnianych powinny być izolowane od kontaktu z częściami konstrukcji z innych materiałów chłonących wilgoć. Rozwiązania konstrukcyjne wymagające zabezpieczenia. że konstrukcje z drewna litego należy wykonać z tarcicy iglastej lub topoli. że do elementów wymagających zabezpieczenia próżniowo-ciśnieniowego najczęściej zalicza się: • drewno podwaliny na płycie fundamentowej. a także materiałów drewnopochodnych. poz. • odpowiadające wymaganiom PN-C-04906:2000 Środki ochrony drewna – Ogólne wymagania i badania. że elementy tych konstrukcji powinny.WMiPB) na obrót produktami biobójczymi. 2002.06/2005 Środki ochrony drewna przed korozją biologiczną wyrobów budowlanych z drewna. krokwie koszowe. – inne miejsca zagrożone nawilżaniem i utrudnionym odsychaniem. o klasie sortowniczej zgodnej z podaną w dokumentacji projektowej i trwale oznakowanej. klocki. aby wyeliminować możliwość wtórnego nawilżania elementów drewnianych. Wskazane powinny być miejsca wykonania i wymagania dotyczące zabezpieczeń. były zabezpieczone środkami przeciwgrzybowymi oraz odizolowane od bezpośredniego styku z murem przez zastosowanie papy lub podobnego materiału. że wilgotność drewna iglastego w konstrukcjach chronionych przed zawilgoceniem nie powinna przekraczać 18%. Powierzchnie czołowe belek stropowych i boki tych belek powinna dzielić od muru szczelina powietrzna szerokości minimalnej 30 mm. Do zabezpieczania drewna i materiałów drewnopochodnych przed czynnikami biologicznymi należy stosować preparaty: • posiadające pozwolenie Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych. drobne elementy konstrukcyjne. W deskowaniach połaci dachowych wymaga się zabezpieczenia desek przed rozkładem biologicznym i ułożenia ich stroną dordzeniową ku dołowi. Stanowi ono. płatwie stropowe. – murłaty. wykonywać wkładki. Kontrole i badania zabezpieczania konstrukcji drewnianych powinny być przeprowadzane w ramach odbiorów międzyoperacyjnych. żeby końce belek stropowych. a jednocześnie ułatwia wprowadzanie do drewna ciekłych środków ochronnych. na ścianach fundamentowych oraz podwaliny stropu. szczególnie niewentylowane. szczególnie oczepy. W opracowanych w Instytucie Techniki Budowlanej „Warunkach technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych” wskazuje się. W przypadku drewna liściastego górną granicę wilgotności określono na 15%. Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL. przy czym górne płaszczyzny desek nie powinny mieć flisów (oblin). ze względu na większe narażenie na rozkład biologiczny. klasa 4 – prawie nieprzepuszczalne dla cieczy impregnacyjnej). grochodrzewu (lub innego o zbliżonych właściwościach) należy np. powinny 53 . Konstrukcje z drewna. Zebrano w tej normie dane dla kilkudziesięciu gatunków drewna. 690. Preparaty. nr 75. • zgodne z rekomendacjami technicznymi ITB i związanymi z nimi zaleceniami udzielania aprobat technicznych – ZUAT – 15/VI. 2 ’2007 (nr 414) Wymagania budowlane dotyczące zabezpieczania konstrukcji Wymaganie dotyczące zabezpieczania konstrukcji drewnianych przed działaniem czynników biotycznych wynika z rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych. Zabiegi ochronne i zabezpieczenie przed czynnikami biologicznymi powinny także odpowiadać wymaganiom Instrukcji ITB nr 355/98. końcówki belek międzystropowych oraz miejsca przy instalacjach wodno-kanalizacyjnych. być zabezpieczone przed długotrwałym zawilgoceniem we wszystkich stadiach wykonywania elementów. małą architekturę. do których zalicza się środki ochrony drewna. drewniane przegrody piwniczne. to: – dolne części ścian parteru.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA ści na impregnację). oraz górne części ścian ostatniej kondygnacji. Istotne z punktu widzenia ochrony i impregnacji drewna jest wskazanie. Warto przy tym wziąć pod uwagę. Wymaganie zabiegów ochronnych dotyczy także elementów więźby dachowej stykających się z murem. • elementy ścianek działowych piwnic oraz inne elementy narażone na kontakt z betonem. W tym samym celu wymagane jest ich składowanie w czasie budowy w warunkach zabezpieczających przed zawilgoceniem. a w konstrukcjach usytuowanych na otwartym powietrzu 23%. elementy konstrukcji przy balkonach. w konstrukcji stropów wymaga się. częściowych i w odbiorze końcowym. stropy nad piwnicami i strop ostatniej kondygnacji (zwłaszcza miejsca koło okapu i świetlików). czynników chemicznych. drewniane elementy poniżej gruntu. – podłogi w suterenach i na niepodpiwniczonym parterze. Inne rodzaje drewna powinny być stosowane w sytuacjach uzasadnionych technicznie. być odporne lub uodpornione na działanie korozji biologicznej. a drewno twardzieli do klasy 3 – 4 (klasa 3: trudne do nasycenia. szczególnie podwaliny i konstrukcje szkieletowe. – elementy drewniane stropodachów. np. w zależności od klasy zagrożenia ataku biologicznego. • elementy drewniane zewnętrzne tworzące tzw. § 322). Z drewna dębowego. co najmniej na długości oparcia w murze. sortowanej wytrzymałościowo. Przestrzeganie tych wymagań bardzo ogranicza rozwój grzybów (za minimalną wilgotność potrzebną do ich rozwoju przyjmuje się 20%). metody i technologie zabezpieczania elementów przed działaniem wilgoci.U.

20 °C do 80 °C oraz różne przebiegi procesów obniżania ciśnienia („próżni”) w celu usunięcia powietrza z drewna i zastosowania ciśnienia w celu wtłoczenia impregnatów. stanowiącego główne zabezpieczenie przed czynnikami biotycznymi. Efekty działania tego typu środków w ochronie drewna konstrukcji przed działaniem promieniowania świetlnego przedstawiono na rysunku. d – alkidowe lakiery przezroczyste. Natrysk (lub opryskiwanie) polega na naniesieniu roztworu środka zabezpieczającego na powierzchnię drewna w postaci rozproszonych mikrokropel.in. wymagają całkowitego zanurzenia zabezpieczanego elementu w cieczy impregnacyjnej. emalie. R – rozpuszczalnikowe. środki ochrony drewna itp. pod względem składu i formy użytkowej. Metoda jest zalecana do stosowania m. Wskutek różnic temperatury i efektów erozyjnych two- Efekt działania zabezpieczenia drewna konstrukcji przed zmianami barwy wywoływane działaniem promieniowania świetlnego (4b. m. Chronią one drewno przez tworzenie bariery mechanicznej niedopuszczającej w początkowym okresie eksploatacji do kontaktu drewna z opadami atmosferycznymi (swoista hydrofobizacja powierzchni). 5a. od kilku minut do kilkunastu godzin. Stosowanie środków w celach ochronno-dekoracyjno-impregnacyjnych Bardzo ważną grupą w często stosowanym. zabezpieczaniu powierzchniowym są substancje stosowane do malowania drewna. Metody specjalne to metody stosowane mniej powszechnie. a następnie środka zabezpieczającego i barwiącego drewno. Sw – środki w roztworach wodnych gotowe do użycia lub gotowe do użycia po rozcieńczeniu. zagrożenia toksyczne dla wykonawców (opary) oraz zagrożenie pożarowe w przypadku środków rozpuszczalnikowych. a nawet mgły (aerozole). 4a. Klasa P4 i wyższe wymagają nasycenia bocznego na głębokość minimum 6 mm. Stosuje się bardzo różne czasy nasycania i temperaturę roztworów. Polska norma PN-C-04906:2000 Środki ochrony drewna – Ogólne wymagania i badania. ukośnych płaszczyzn. 4c – jasny barwnik + lakier. głęboko penetrującego w drewno. metody dyfuzyjne). Metody kąpieli i próżniowo-ciśnieniowe mają zastosowanie do zabezpieczania konstrukcji przed zamontowaniem. Konstrukcje drewniane są zabezpieczane przez naniesienie najpierw środka bezbarwnego. z unikaniem zagłębień powierzchni. 10 – 20%) lub gotowego preparatu rozpuszczalnikowego dekoracyjno-impregnacyjnego czy oleistego za pomocą pędzla. Metody zabezpieczania drewna konstrukcji Metoda smarowania (malowania) to zazwyczaj kilkukrotne naniesienie na powierzchnię zabezpieczanej konstrukcji środka ochrony drewna w postaci roztworu wodnego (powszechnie stosowane stężenie ok. 6a. P2 (minimum 3 mm bocznie i 40 mm wzdłuż włókien w bielu) lub P3 (minimum 4 mm bocznie w biel). tworzące przezroczyste powłoki o dość dużej grubości. Czasami jest stosowany tylko środek pigmentowany zabezpieczająco-dekoracyjny. Często konieczne jest zabezpieczanie drewna środkami chemicznymi. dzieli te środki. jak np. O – oleiste (także o charakterze zbliżonym do oleju kreozotowego). oznaczonych od P1 do P9 i opisanych w PN-EN 351-1. substancje aktywne są rozpuszczone w rozpuszczalnikach organicznych. zadaszenia. tamponu lub szczotki w określonych odstępach czasu (od 2 do 24 h). przy użyciu opryskiwacza. farby.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Środki zabezpieczające W celu zapewnienia estetyki i wytrzymałości drewna ważne jest stosowanie odpowiednich rozwiązań zmniejszających stopień naświetlenia drewna i narażenia na opady atmosferyczne. Wśród nich do popularnych. b – układy pigmentowane) 54 2 ’2007 (nr 414) . do których można zaliczyć wyroby malarskie. w postaci proszku lub granulatu.in. Przy zabezpieczaniu powierzchniowym (bez zabiegów dyfuzyjnych) można zwykle osiągnąć wnikanie klasy P1 (brak wymagań dotyczących penetracji). Efekty nasycania są podzielone pod względem głębokości penetracji środków zabezpieczających na 9 klas. nawiercanie otworów i wprowadzanie przez nie w różny sposób środków zabezpieczających. metody próżniowo-ciśnieniowe. stosowanie specjalnych powłok chroniących czoła elementów itp. Występują większe straty środka (zużycie 25 – 30% większe niż przy smarowaniu). zwłaszcza przez użytkowników indywidualnych. na 4 grupy: S – solne. krótkotrwała kąpiel) i impregnacji wgłębnej (długotrwałe kąpiele zimne. dotycząca chemicznych środków stosowanych do zabezpieczania przed biotycznymi czynnikami ochrony drewna. w miejscach trudno dostępnych. b. kąpiele gorąco-zimne. Jego wniknięcie jest często mniejsze i strefa ochronna płytsza. natrysk. lakiery. Zalecane są okapy. sufitowych. Jest to trudno osiągalne klasycznymi metodami powierzchniowymi i dlatego należy stosować metody wgłębnego nasycenia drewna. choć nie najlepszych metod zabezpieczania powierzchni drewna eksponowanego w warunkach zewnętrznych należą wyroby lakierowe. Środki ochrony drewna są wprowadzane metodami powierzchniowymi (smarowanie – malowanie.

zwłaszcza solne środki ochronne zawierające jony np. a także tiksotropowych żeli ograniczających kapanie preparatów podczas ich stosowania. standardowo do P3 (minimum 4 mm bocznie w biel). a nawet P1 (żadne wnikanie nie jest wymagane) wg PN-EN 351-1 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Drewno lite zabezpieczone środkiem ochrony – Klasyfikacja wnikania i retencji środka ochrony. na kolor czerwony. Klasy zagrożenia atakiem biologicznym wg PN-EN 335-1 i PN-EN 335-2 Przy powierzchniowym stosowaniu trzeba się liczyć z osiągnięciem co najwyżej klasy P5 wnikania (minimum 6 mm bocznie w biel i 50 mm osiowo w biel). a niezabezpieczona część np. Nasycenie drewna najłatwiej oznaczać w toku realizacji zabezpieczania przez określenie masy preparatu (lub retencji środka w drewnie pozostaje. Norma na środki ochrony drewna nie wyodrębnia środków dekoracyjno-impregnacyjnych. oznaczając na przekroju elementu głębokość penetracji preparatu w drewno lub powierzchnię przesyconej części przekroju. trudniejsza w realizacji. choć częste mogą być niższe klasy. Na powierzchnię przekroju zabezpieczanego drewna nanosi się wówczas odpowiedni reagent. Rozwijająca się grzybnia tworzy utwory mogące powodować pękanie i niszczenie powłoki. ługujące. żółty. np. Do pewnego stopnia mieszczą się one w pojęciu środków grupy R – rozpuszczalnikowych. pod przykryciem (sucho) nad ziemią. Zabezpieczenie konstrukcji z drewna przeprowadzone w sposób zgodny z wymaganiami wydłuża okres jej użytkowania i przyczynia się do zmniejszenia zużycia drewna oraz zachowania estetyki wyrobu. uważanych za bardziej skuteczne. dzięki czemu ułatwiają desorpcję wilgoci z drewna. Do często stosowanych. że głębokość wniknięcia takich środków w drewno można orientacyjnie oznaczyć bezpośrednio na przekroju elementu. 20% 2 sporadycznie > 20% 3 4 5 często > 20% stale > 20% stale > 20% jego roztworu) zużytego do zabezpieczania partii drewna i oznaczenie objętości lub powierzchni zabezpieczanego drewna. żywice naturalne i syntetyczne. a z drugiej postać charakterystyczną dla farb i lakierów. Często środki ochronne nie zmieniają wyraźnie barwy drewna i do oznaczenia głębokości ich wniknięcia konieczne jest tzw. Głębokość przesycenia charakteryzuje się. metoda chemicznej analizy ilościowej. przeznaczone są do stosowania najczęściej w warunkach 1 – 3 klasy zagrożenia (tabela 2). Niektóre. warunków składowania drewna po zabiegu. Współczesne środki dekoracyjno-ochronne (dekoracyjno-impregnacyjne) zawierają wysoko zdyspergowane pigmenty. głębokości wniknięcia środka i jego rodzaju. które sorbują się na powierzchni zabezpieczanego elementu i nie określają wniknięcia składników aktywnych. Jest to ogólnie biorąc grupa substancji przeznaczonych do zabezpieczania powierzchni drewna i materiałów drewnopochodnych. wybarwianie aktywnych składników preparatów na przekroju drewna przez przeprowadzenie odpowiednich reakcji chemicznych. umożliwiający rozwój grzybów powodujących siniznę tzw. Preparaty te nie tworzą nieprzepuszczalnej dla wody powłoki. W przypadku gdy ilość preparatu nie została oznaczona w toku zabezpieczania drewna. W okresie początkowym gruba powłoka utrudnia wymianę wilgoci i w przypadku kondensacji pary wodnej pod powłoką. Jakość i kontrola zabezpieczenia Jakość zabezpieczenia konstrukcji oznacza się przez ustalenie jednostkowego nasycenia drewna. zaatakowania go przez niewidoczne gołym okiem grzyby. tj. olej. nieprzykryte w kontakcie z ziemią lub wodą słodką w słonej wodzie Tabela 2.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA rzą się w powłoce mikropęknięcia prowadzące do nawilżenia drewna. woski. Nie odnosi się to jednak do barwników dodawanych do środków ochronnych. następuje wzrost wilgotności drewna. przebiegu i wykonania impregnacji. nie kryją całkowicie rysunku drewna. fungicydy i insektycydy nowej generacji o stosunkowo niskiej toksyczności. zmniejszenie higroskopijności) i przed zmianami fotochemicznymi powierzchni dzięki ochronnemu działaniu pigmentów. środków zabezpieczających drewno przed czynnikami atmosferycznymi i biotycznymi zaliczane są środki o charakterze pigmentowanych wyrobów lakierowych tworzących powłoki kryjące rysunek drewna.) Przy stosowaniu wszystkich rodzajów środków ochrony drewna konieczne jest zwrócenie szczególnie dużej uwagi na przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony środowiska. posiadające z jednej strony cechy właściwe dla środków ochrony drewna. których istotnymi składnikami są żywice alkidowe. metody impregnacji oraz jej parametrów. podpowłokową. akrylowe itp. pod przykryciem (ryzyko zawilgocenia) nad ziemią. w celu oznaczenia Ogólne warunki użytkowania nad ziemią. miedzi lub chromu zmieniają barwę drewna na kolor szarozielony na tyle wyraźnie. Zabezpieczona (zawierająca dany składnik aktywny) część drewna barwi się na jeden kolor. W przypadku środków renomowanych firm metody te są ustalone i podawane przez producentów. Skuteczność ich działania związana jest z ochroną przed wodą (stabilizacja wymiarów. Środki te. W klasach zagrożenia 1 – 3 należy się więc liczyć z możliwością zaatakowania drewna przez grzyby powodujące jego siniznę. 2 ’2007 (nr 414) 55 . Klasa zagrożenia Wilgotność drewna 1 max. Są wśród nich jednak także dekoracyjno-impregnacyjne środki wodorozcieńczalne. Zależy ona również od stanu drewna przed nasycaniem (zwłaszcza wilgotności). wietrzenie itp. z zmianami powodowanymi przez czynniki atmosferyczne (działania fotolityczne. Stosowane bywają w postaci dyspersji wodnych w celu ograniczenia zagrożeń związanych ze stosowaniem rozpuszczalników organicznych. a także powierzchniowym szarzeniem drewna. i choć są pigmentowane. a w dalszej konsekwencji do łuszczenia powłok i szarzenia drewna.

Dorzućmy tu od razu hasło: termomodernizacja budynku! (dokończenie na str. W ten sposób użytkownicy energii kierują się względami opłacalności i jednocześnie wpisują w proekologiczną politykę państwa.. co podyktowane było głównie ewolucją zbioru Polskich Norm dotyczących klasyfikacji pożarowej. Ekspertem może zostać inżynier z uprawnieniami. nr 75. energii i kredytach! odpowiedniej znajomości fizyki budowli i nie przygotowuje do prawidłowej oceny energetycznej budynków. Zmiana wymagań ochrony cieplnej budynków w krajach UE następuje stopniowo i wynika m. Zasadniczy problem to powracający wątek wymagania uprawnień budowlanych od eksperta. w Niemczech przewiduje się kontynuację. – istnieje od września ub. o której wdrażaniu jeszcze nie myślimy. 70) ilka działań dotyczących budownictwa w Polsce rozgrywa się obecnie jednocześnie. a zarazem jakby oddzielnie: – nowelizacja rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Sezonowe zapotrzebowanie na ciepło obliczono. na bardzo atrakcyjnych warunkach. z: obniżania strat ciepła przez przenikanie (przegrody pełne i okna o niskiej wartości współczynnika przenikania ciepła). odpowiednimi przepisami budowlanymi i systemami kredytowania modernizacji (w tym termomodernizacji) starych zasobów budowlanych oraz wznoszenia nowych budynków energooszczędnych. i wykorzystania w systemie oceny energetycznej izb architektów i inżynierów budownictwa. Obecnie wymagania te są przestarzałe i zapóźnione w stosunku do norm. W tym przypadku ważne jest. nowe uregulowania kredytowe w ramach programu KfW CO2). aby użytkownik mieszkania płacił jak najniższy czynsz. w tym o małych wydatkach na użytkowanie energii. i wprowadzone w życie w 1998 r. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Wymagania zawarte w Dziale X były przygotowywane w latach 1996 – 1997. A może połączmy te wątki? Nowelizacja rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. W planach jest również wprowadzenie ustawy o wsparciu remontów budynków mieszkalnych przez 40% refundację kosztów.U. Polityka różnych krajów dotycząca rozwoju zrównoważonego w budownictwie i gospodarce komunalno-bytowej wyraża się m. Wiele emocji budzą też inne wymagania dotyczące ścian zewnętrznych jednorodnych i warstwowych.r. dr hab. inż. a nawet już jest nowelizowana. w sprawie warunków technicznych. W związku z tym. wymiennikami gruntowymi). pod warunkiem że zda egzamin. rezygnując z określenia wartości współczynnika przenikania ciepła poszczególnych przegród. Ma on obejmować budownictwo socjalne. Należałoby więc wprowadzić nowe wymagania dotyczące ochrony cieplnej budynków (szczególnie mieszkalnych) w postaci limitowania zapotrzebowania energii pierwotnej. Wdrażanie Dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. Będzie to spójne z wymaganiami Dyrektywy 2002/91/WE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. Rządowy program rozwoju budownictwa mieszkaniowego. Pogorzelski* Myślmy kompleksowo o mieszkaniach. pompy ciepła). Jerzy A. 690 z późn. przyjęta została Dyrektywa Rady 93/76/EEC w sprawie ograniczenia emisji CO2. ogłoszone w 1997 r. W związku z tym np. kredytowania termomodernizacji i wznoszenia budynków energooszczędnych (od 1 stycznia 2007 r.in. Dyrektywa 2006/32/WE. np. – istnienie Dyrektywy 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych. przyjmując maksymalne wartości współczynnika przenikania ciepła przegród zewnętrznych wg PN-91/B-02020. obniżania zapotrzebowania na ciepło do wentylacji (systemy wentylacji mechanicznej z rekuperacją ciepła i ew.in. W efekcie został opracowany i wprowadzony „V Program środowiska zrównoważonego i rozwoju”. przetwarzania promieniowania słonecznego na energię elektryczną (systemy fotowoltaiczne). systemem podatków ekologicznych na paliwa. poz. który ma sporządzać charakterystykę energetyczną budynku. W 1993 r. stosowania wydajnych źródeł ciepła (piece gazowe kondensacyjne. jedynym racjonalnym rozwiązaniem byłoby wymaganie od eksperta energetycznego odbycia (kursów lub studiów podyplomowych) i potwierdzenia znajomości zagadnień dotyczących fizyki budowli egzaminem państwowym. Ministerstwo Budownictwa przygotowało nowelizację rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. – wdrażanie (od trzech lat!) Dyrektywy 2002/91/WE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. Warunkiem uzyskania tego typu pomocy byłaby modernizacja instalacji grzewczej. 60 kWh/(m2·a).). biernego wykorzystywania zysków ciepła od promieniowania słonecznego (odpowiednie rozmieszczenie okien i transparentne izolacje ścian). Wiadomo. że obecnie kształcenie architektów i inżynierów budownictwa nie gwarantuje absolwentom * Politechnika Białostocka. pozwoli na uniknięcie kłopotliwych zapisów o ścianach jednorodnych i warstwowych oraz zapewni faktyczną oszczędność energii w eksploatacji budynków.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE prof. to nie objęły one zagadnień dotyczących oszczędności energii i izolacyjności cieplnej. Choć było już kilka zmian rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. – przygotowywanie rządowego programu budownictwa mieszkaniowego. a więc racjonalne jest budownictwo o małych kosztach eksploatacji. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. ustawa o finansowym wsparciu rodzin w nabywaniu własnego mieszkania. W efekcie są tylko kosmetyczne zmiany w odniesieniu do Działu X „Oszczędność energii i izolacyjność cieplna” oraz załącznika nr 2. obniżania zapotrzebowania na ciepło do przygotowania ciepłej wody użytkowej (kolektory słoneczne). Dyrektywa 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii zastępuje Dyrektywę Rady 93/76/EEC i zakłada w ciągu najbliższych 9 lat spadek zużycia energii w krajach Unii średnio o 1% rocznie. zm. Instytut Techniki Budowlanej K 56 2 ’2007 (nr 414) .

2).2) – w ramach działania realizowane będą kompleksowe projekty z zakresu rozbudowy lub modernizacji sieci dystrybucyjnych wysokiego.A. • Program Operacyjny Pomoc Techniczna – EFRR. W województwie dolnośląskim w ramach priorytetu „Poprawa stanu środowiska naturalnego oraz zachowanie różnorodności biologicznej i ochrona przyrody na Dolnym Śląsku” realizowane będą działania przyczy2 ’2007 (nr 414) W Polsce nie ma funduszu efektywności energetycznej.93 mld euro z budżetu państwa). • Program Operacyjny Kapitał Ludzki – EFS. wynikające z realizacji danego projektu. ok.4 mld euro z podmiotów prywatnych.3). Politechnika Warszawska 57 . W ramach programu operacyjnego „Infrastruktura i Środowisko” finansowane będą duże inwestycje. XI – Bezpieczeństwo energetyczne. Arkadiusz Węglarz* Możliwości finansowania projektów z dziedziny efektywności energetycznej • zmiany technologii w celu zmniejszenia zapotrzebowania na energię. które zapewnią osiągnięcie celów podstawowych.. • termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej (działanie 10. Do Programów Operacyjnych wchodzących w skład NSS należą: • Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko – EFRR i FS. w tym zmiany wyposażenia obiektów w urządzenia o najwyższej klasie efektywności energetycznej.3). Dodatkowo przewiduje się możliwość realizacji inwestycji w zakresie sieci elektroenergetycznych. Działania związane z poprawą efektywności końcowego użytkowania energii mogą być w największym stopniu finansowane w ramach PO Infrastruktura i Środowisko w osi priorytetowej: IV – Przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony środowiska. które można wykorzystać. Chodzi przede wszystkim o fundusze z Unii Europejskiej.56 mld euro: 67. które umożliwiają likwidację źródeł niskiej emisji. 5% produktu krajowego brutto.1).5 mld euro. w tym kogeneracji z odnawialnych źródeł energii. 6. • ograniczenie zużycia surowców naturalnych oraz energii (w ramach działania 4. Przy określaniu wielkości dotacji z funduszy europejskich brane będę pod uwagę limity i zasady pomocy publicznej oraz korzyści finansowe dla beneficjenta. Suma środków przeznaczonych na realizację NSS w latach 2007 – 2013 wyniesie ok. Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) oraz Funduszu Spójności w ramach budżetu Wspólnoty na lata 2007 – 2013. • 16 Regionalnych Programów Operacyjnych – EFRR. o wartości przekraczającej 5 mln euro. 11.) będzie wydatkowane ok. ze szczególnym uwzględnieniem wtórnego wykorzystania ciepła odpadowego (w ramach działania 4. średniego i niskiego napięcia. • Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej – EFRR. • Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka – EFRR. Nie oznacza to. * KAPE S. mające na celu ograniczenie strat sieciowych i czasu trwania przerw w zasilaniu odbiorców. Wspierane będą również inwestycje dotyczące modernizacji i rozbudowy sieci dystrybucji energii elektrycznej lub ciepła o największym potencjale obniżenia strat energii oraz projekty. X – Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku. Z tytułu realizacji NSRO corocznie (do 2015 r. • wysokosprawne wytwarzanie energii (działanie 10. • efektywna dystrybucja energii (działanie 10. Programy Operacyjne w Ramach Narodowej Strategii Spójności Narodowa Strategia Spójności (NSS) jest dokumentem strategicznym określającym priorytety.86 mld euro z krajowych środków publicznych (w tym ok. Wręcz przeciwnie. Z funduszy europejskich przewiduje się finansowanie do 85% kwalifikowanych kosztów projektu. umożliwiającego finansowanie. tylko nieliczne mogą na to liczyć. że każdy projekt otrzyma maksymalne dofinansowanie. W ramach Regionalnych Programów Operacyjnych dofinansowywane mogą być działania dotyczące efektywności energetycznej. obszary wykorzystania oraz system wdrażania funduszy unijnych: Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR). czyli ok.3 mld euro z budżetu UE. • Programy Operacyjne Europejskiej Współpracy Terytorialnej – EFRR. natomiast mniejsze – w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych.1) – w ramach działania wspierane będą inwestycje w zakresie modernizacji i budowy jednostek wytwarzania energii elektrycznej oraz ciepła. takich jak wzrost konkurencyjności i promowanie zrównoważonego rozwoju. umożliwiających przyłączanie rozproszonych źródeł energii. 9. Istnieją jednak pewne inicjatywy i rozwiązania prawne.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE dr inż. Przykładowe rodzaje projektów: • związane z wprowadzeniem ekoetykiet (w ramach działania 4. ze szczególnym uwzględnieniem kogeneracji. 5. 85. W artykule przeanalizuję możliwości finansowania projektów z dziedziny efektywności energetycznej w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO).

W województwie łódzkim będzie wspierany rozwój efektywnego systemu energetycznego. rozbudowę i przekształcanie komunalnych systemów ciepłowniczych oraz rozwój odnawialnych źródeł energii. szczególnie na obszarach wiejskich. co pozwoli na zwiększenie atrakcyjności regionu. • istniejących sieci ciepłowniczych i węzłów cieplnych oraz urządzeń do produkcji i przesyłu energii z odnawialnych źródeł energii. który przyczyni się do optymalnego wykorzystania istniejących w regionie źródeł energii. • budowa. – mające wpływ na tereny objęte siecią Natura 2000. • budowa. w szczególności geotermii. słonecznej i innych zasobów odnawialnych. przebudowa i remont instalacji. • działania dotyczące poprawy funkcjonowania oraz modernizacji lokalnej infrastruktury elektroenergetycznej. przebudowie i wymianie urządzeń wytwarzających energię w celu zmniejszenia energochłonności i negatywnego oddziaływania na środowisko (np. • tworzenie strategii energetycznych przez samorządy. • budowie nowych i przebudowie istniejących sieci ciepłowniczych i węzłów cieplnych. energooszczędne urządzenia i technologie. • modernizacji obiektów spalania paliw z wyjątkiem zakresu wymienionego w załączniku XII do Traktatu o przystąpieniu Rzeczpospolitej Polskiej do UE. zwiększenia jakości dostarczanej energii i bezpieczeństwa energetycznego. W województwie małopolskim wsparcie w ramach RPO będzie ukierunkowane na modernizację. W Regionalnym Programie Operacyjnym dla województwa lubelskiego przewidywane są inwestycje związane z poprawą efektywności energetycznej robót budowlanych (z wyjątkiem budowy) lub modernizacji: • obiektów spalania paliw wraz z zakupem urządzeń (z wyjątkiem zakresu wymienionego w załączniku XII do Traktatu o przystąpieniu Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej). • jednostek skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła. Zakłada się zmniejszenie udziału paliw stałych oraz uwzględnienie wymagań ochrony środowiska w procesie uzyskania energii. w tym rozwoju sieci wysokiego napięcia. sprzyjającej prowadzeniu działalności gospodarczej i zamieszkaniu. – zlokalizowane na terenach turystycznych czy uzdrowiskowych.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE niające się do poprawy jakości powietrza. związanych z wytwarzaniem energii cieplnej na cele bytowe i gospodarcze. W województwie podlaskim skoncentrowano się na rozwoju odnawialnych źródeł energii. że możliwe jest finansowanie projektów dotyczących efektywności energetycznej zawierającej komponent OZE. • rozbudowie i modernizacji wiejskich sieci średniego i niskiego napięcia (reelektryfikacja wsi). dzięki obniżeniu wielkości emisji z obiektów użyteczności publicznej przez modernizację zlokalizowanych w nich źródeł ciepła. szczególnie na obszarach wiejskich i małych miast. • realizacji inwestycji. W ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Dolnego Śląska celem priorytetu „Regionalna infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku” będzie podniesienie bezpieczeństwa energetycznego regionu przez zwiększenie udziału gazu i odnawialnych źródeł w wytwarzaniu energii oraz poprawę dystrybucji i obrotu energii. W województwie kujawsko-pomorskim przewidziana jest realizacja projektów mających na celu ograniczenie emisji zanieczyszczeń gazowych i pyłowych do atmosfery. Działania koncentrować się będą przede wszystkim na: • rozbudowie infrastruktury związanej z zapewnieniem bezpieczeństwa energetycznego regionu. • budowa. zharmonizowanych z planami rozwoju przedsiębiorstw energetycznych. w tym budowa źródeł energii z wykorzystaniem biomasy. W województwie mazowieckim realizowane będą inwestycje w technologie wykorzystujące energię pochodzącą ze źródeł odnawialnych i kogeneracyjnych o wysokiej sprawności. urządzeń i obiektów (w tym infrastruktury mieszkaniowej i lokalowej). Zgodnie z Regionalnym Programem Operacyjnym planowana jest systematyczna poprawa czystości powietrza w województwie opolskim. • termomodernizacji budynków publicznych. Jednym z celów Regionalnego Programu Operacyjnego dla województwa podkarpackiego jest równomierny rozwój infrastruktury energetycznej. jak również modernizacji w obiektach publicznych. dotyczące rozbudowy i modernizacji infrastruktury energetycznej. mające na celu ograniczenie energochłonności. rozbudowa i modernizacja źródeł wytwarzania i przesyłu energii w celu minimalizacji emisji zanieczyszczeń. W województwie lubuskim finansowane będą następujące rodzaje projektów: • rozbudowa i modernizacja miejskich systemów ciepłowniczych wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Wydaje się jednak. jak również oszczędne i racjonalne gospodarowanie energią cieplną na lokalnym rynku. służące ograniczeniu nadmiernego zużycia paliw. przebudowa i remont instalacji. • budowa. energii geotermalnej. których efektem będzie pozyskanie i wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych. prowadzące do ograniczenia emisji gazów i pyłów do atmosfery. gazowniczej oraz ciepłowniczej. rozbudowa i modernizacja lokalnej infrastruktury służącej do wytwarzania i przesyłu energii odnawialnej. a także umożliwiające przyłączanie OZE do sieci elektroenergetycznej. Dofinansowanie uzyskają kompleksowe projekty dotyczące sieci ciepłowniczych oraz modernizacji źródeł ciepła. zastosowanie biomasy lub gazu 58 2 ’2007 (nr 414) . W województwie pomorskim wsparcie obejmować będzie projekty polegające na rozbudowie. Wspierany będzie również rozwój i modernizacja systemów (źródła i sieci) infrastruktury cieplnej wykorzystujących nowoczesne. • budowie systemów dystrybucji gazu ziemnego na terenach niezgazyfikowanych oraz modernizacji istniejących sieci dystrybucji. sieci ciepłowniczych. urządzeń i obiektów służących do produkcji i przesyłu skojarzonego wytwarzania energii. Preferowane będą przedsięwzięcia: – realizowane na obszarach o dużej gęstości zaludnienia.

2) Udział w międzynarodowych programach badań i rozwoju W 7. Bruksela. Przewidziano więc wsparcie głównie inwestycji w infrastrukturę wytwarzania i przesyłu energii odnawialnej. Bruksela. termomodernizacji. bazujący na różnorodnych źródłach i dostawcach energii w połączeniu ze wzmacnianiem wydajności energetycznej. jak: • wodór i ogniwa paliwowe. wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań. zamierza włączyć IE-E do programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji2) w 2007 r. przedsiębiorstwa. O grant indywidualny będzie mógł się ubiegać pojedynczy zespół badawczy bądź też konsorcjum składające wniosek bezpośrednio do ERC. Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (The Competitiveness and Innovation Framework Programme – CIP) będzie składał się z: programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji.in. instalacji urządzeń filtrujących gazy (np.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE w źródłach ciepła). O finansowanie mogą się ubiegać podmioty ze sfery finansów publicznych. PR proponuje się następujące instrumenty: • projekty badań stosowanych (collaborative projects). W Wielkopolsce prowadzone będą działania zmierzające do ograniczenia emisji szkodliwych gazów i pyłów do atmosfery przez realizację projektów dotyczących instalacji nowoczesnych systemów grzewczych z elementami odnawialnych źródeł energii oraz systemów przesyłowych energii cieplnej. • Projekty CRAFT dla MŚP – wzorem 6. 28 września 2005 r. przy jednoczesnym wzmocnieniu konkurencyjności sektorów europejskiego przemysłu energetycznego. • granty indywidualne (Frontier/Basic research – „Ideas") – UE wprowadziła system grantów indywidualnych podobny do systemu grantów oferowanych przez KBN (Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego). jest duża. związki celowe i stowarzyszenia. • wiedza na rzecz polityki energetycznej. w odpowiedzi na pilne wy1) Wniosek w sprawie decyzji Rady. PR utrzymany będzie schemat pomocy dla MŚP w postaci projektów CRAFT (co najmniej trzy MŚP wynajmują jednostki naukowe do wykonania badań i prac rozwojowych). organizacje społeczne. ustanawiająca program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007 – 2013). Tworzona jest Europejska Rada Badań (European Research Council). które mogą otrzymać dofinansowanie projektów w ramach RPO. • wydajność energetyczna i oszczędność energii. chociaż jest on zakamuflowany pod nazwą „Research Potential". • inteligentne sieci energetyczne. W województwie zachodniopomorskim wsparcie uzyskają inwestycje z zakresu ochrony powietrza i odnawialnych źródeł energii. Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady. • Centra Doskonałości – Komisja Europejska powtórzy konkurs na Centra Doskonałości. • odnawialne źródła energii wykorzystywane do ogrzewania i chłodzenia. programu wsparcia polityki dotyczącej ICT (technologii informacyjnych i komunikacyjnych) oraz programu Inteligentna Energia – Europa. W 7. jedynie zaznaczono. Przewidywane działania priorytetu energia obejmować będą takie kierunki. rozwoju technologicznego i demonstracji (2007 – 2013). Nie podano szczegółowego zakresu inwestycji. W województwie warmińsko-mazurskim przyjęto. co doprowadzi także do wzrostu jej udziału w bilansie energetycznym regionu. „niskiej emisji” na skutek zmiany systemów ogrzewania obiektów użyteczności publicznej oraz wykorzystania odnawialnych źródeł energii. zwania w zakresie bezpieczeństwa dostaw i zmian klimatycznych. poza obiektami administracji publicznej. 2 ’2007 (nr 414) 59 . dotyczącej programu szczegółowego „Współpraca”. Dofinansowanie znajdą również projekty z zakresu termomodernizacji i zastosowania OZE. Indykatywny budżet projektu powinien wynosić 4 – 50 mln euro. że KE chcąc jak najściślej powiązać zagadnienia efektywności energetycznej z mechanizmami rynkowymi. • czyste technologie węgla. PR zostanie przeznaczona na program stypendialny i wsparcie mobilności naukowców. efektywności energetycznej istnieje w programie Inteligentna Energia – Europa (IE-E). • Stypendia Marie Curie (program „People") – znaczna część środków 7. W województwie śląskim poprawa jakości powietrza będzie osiągana przez przedsięwzięcia na rzecz systemów ciepłowniczych. Możliwość uczestniczenia podmiotów polskich w nietechnologicznych projektach dotyczących m. Umożliwiona będzie również kompleksowa termomodernizacja budynków użyteczności publicznej. 12 października 2006 r. że wszystkie projekty powinny wynikać z Programu Ochrony Środowiska województwa zachodniopomorskiego. PR badań i rozwoju technologicznego w latach 2007 – 2013 przewiduje się wiele działań zmierzających do1) przekształcenia obecnego systemu energetycznego opartego na paliwach kopalnych na bardziej zrównoważony system. Lista beneficjentów i podmiotów. COM(005) 440 wersja ostateczna. że na ochronę przed zanieczyszczeniami powietrza decydujący wpływ będzie miała realizacja projektów dotyczących odnawialnych źródeł energii. Warto zauważyć. • wytwarzanie paliw z odnawialnych źródeł energii. • technologie wychwytywania i sekwestracji CO2 w celu bezemisyjnego wytwarzania energii. Wniosek powinno złożyć międzynarodowe konsorcjum. W planie operacyjnym dla województwa świętokrzyskiego przewidziano wspieranie projektów mających wpływ na zmniejszenie emisji zanieczyszczeń do powietrza oraz poprawę stanu technicznego infrastruktury energetycznej. odsiarczanie) i urządzeń odpylających itp. • wytwarzanie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii. Program ten jest aktualizowany co cztery lata i obecnie powinna nastąpić jego aktualizacja na lata 2007 – 2010.

miejskich systemach grzewczych. BGK zawrze z bankami komercyjnymi ramowe umowy współpracy. sieciach cieplnych. dotacji budżetowych. Wypływy do funduszu pochodziłyby z podatku od użytkowania energii (jeśliby taki został wprowadzony). W polskiej gospodarce wartość zużycia energii finalnej ma od 2000 r. dzięki nowym rozwijającym się i odnawialnym źródłom energii. w kolejnych dziewięciu latach jej obowiązywania. realizowanych w woj. małopolskim przez Przedsiębiorstwo Oszczędzania Energii ESCO sp. przede wszystkim w sektorze budowlanym i przemysłowym („SAVE”). Celem dyrektywy jest ograniczenie zużycia energii finalnej przez użytkowników końcowych o 9% w okresie dziewięciu lat.7 mln USD. redukcji emisji gazów oraz oświetlenia przestrzeni publicznej. 1 Traktatu. bezpieczeństwa dostaw i konkurencyjności. • wspieranie finansowania procesu inwestycyjnego mającego na celu ochronę środowiska. W ramach komponentu poręczeń. Środki na realizację projektu pochodzą z Funduszu na rzecz Globalnego Środowiska. przeznaczony na zabezpieczenie poręczeń spłaty kredytów Podsumowanie Przedstawione mechanizmy finansowe wspierające efektywność energetyczną budzą pewną nadzieję na osiągnięcie przez Polskę większych sukcesów w tej dziedzinie niż dotychczas. samorządy. jako mechanizm finansowy zarządzany przez trzy agendy ONZ: Bank Światowy. w Krakowie. o budżecie 3. • nowe i odnawialne źródła energii dla scentralizowanej i zdecentralizowanej produkcji elektryczności i ciepła oraz ich integracja ze środowiskiem lokalnym i systemami energii („ALTENER”). • zwiększenie dostępności kredytów i wzbogacenie oferty banków kredytujących. Projekt Efektywności Energetycznej GEF Bank Gospodarstwa Krajowego w ramach podpisanej w marcu 2005 r. że osiągnięcie celu indykatywnego wymagać będzie wzmożonych działań rządu prowadzących do zwiększenia efektywności wykorzystania energii finalnej przy dbałości o zachowanie wzrostu gospodarczego. przeznaczony na wsparcie inwestycji energooszczędnych o długim (10-letnim) okresie zwrotu. • komponent pomocy technicznej. którego administratorem jest Bank Światowy. tendencję wzrostową. osoby prawne. gwarancji na działania powodujące wzrost efektywności energetycznej. np. na podstawie których będzie udzielać poręczeń do 70% kwoty kredytów na przedsięwzięcia energooszczędne. tam gdzie dostarczana energia jest przynajmniej w 50% wykorzystywana do zapewnienia komfortu cieplnego w pomieszczeniach i podgrzewania wody w budynkach. Wyrównanie poziomu efektywności energetycznej polskiej gospodarki do poziomów starych krajów członkowskich Unii Europejskiej (UE15) wymagać będzie jednak znacznie większych nakładów finansowych. umowy z Ministerstwem Gospodarki i Pracy zarządza Projektem Efektywności Energetycznej GEF o budżecie 11 mln USD. dywersyfikacja paliw. lokat bankowych. z o.3 mln USD. tworzeniu możliwości rynkowych i zwiększaniu świadomości. przeznaczony na wsparcie oraz monitoring Projektu. co oznacza. • aspekty energetyczne w transporcie. jak i wykorzystanie zasobów energii. przez: • zwiększenie grupy dopuszczalnych inwestycji o inwestycje realizowane w obszarze oświetlenia ulic i przestrzeni publicznej i tym samym poszerzenie zakresu finansowania przedsięwzięć niekwalifikujących się do uzyskania premii termoodernizacyjnej z Funduszu Termomodernizacji.) wszystkich podmiotów realizujących inwestycje energooszczędne. United Nations Environment Programme oraz United Nations Development Programme. osoby fizyczne. mające na celu zmniejszenie strat bądź poprawę efektywności wykorzystania energii w budynkach. spółdzielnie oraz przedsiębiorstwa działające w formule ESCO. nakłada na Polskę obowiązek podjęcia intensywnych działań prowadzących do ograniczenia zużycia energii finalnej przez odbiorców końcowych. Projekt obejmuje: • komponent poręczeń. 60 2 ’2007 (nr 414) . 175 ust. • łatwe i tanie zabezpieczenie kredytu. Program Inteligentna Energia – Europa koncentruje się na usunięciu pozatechnicznych barier. Na realizację programu „Inteligentna Energia – Europa w latach 2007 – 2013 przewidziano 780 mln euro. Celem projektu jest finansowe wsparcie (do 30 czerwca 2011 r. która weszła w życie 17 maja 2006 r. Program będzie składał się z trzech następujących dziedzin: • wydajność energetyczna i racjonalne wykorzystanie energii. wpłat Zakładów Energetycznych i innych dystrybutorów energii oraz wpływów z systemu białych certyfikatów. Dyrektywa 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych. • finansowanie kosztów audytu energetycznego z komponentu pomocy technicznej. Fundusz powinien być ulokowany w Banku Gospodarstwa Krajowego i wchłonąć Fundusz Termomodernizacji.o. dysponującego możliwością przyznawania dofinansowania. Fundusz GEF (Global Enviroment Facility) powstał w 1991 r. celem programu Inteligentna Energia – Europa jest wspieranie stałego rozwoju w powiązaniu z energią i przyczynianie się do realizacji ogólnych celów ochrony środowiska. • komponent grantu. pożyczek.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE Na mocy art. Konieczne wydaje się powołanie Krajowego Funduszu Efektywności Energetycznej. oraz paliwa odnawialne i wydajność energetyczna w transporcie („STEER”).. Realizując Projekt Efektywności Energetycznej GEF. o budżecie 5. udzielonych przez współpracujące z BGK banki komercyjne na określone inwestycje realizowane na terenie całej Polski. polegające na inwestycji bądź modernizacji. tj. o budżecie 2 mln USD. BGK wspiera działania rządu w obszarach obejmujących zarówno ochronę środowiska. począwszy od 1 stycznia 2008 r.

Test został przeprowadzony metodą porównawczą. Dryvit Systems USA (Europe) Sp. Urządzenie to symuluje działanie warunków zewnętrznych: wilgotności. tel.pl 2 ’2007 (nr 414) 61 . deszczu. wg nowoczesnych formuł DPR. zagęszczacze. że każde ziarno zaprawy jest dokładnie otoczone mieszaniną składającą się z żywicy. spowodowanego dezintegracją spoiwa. Podczas dalszej degradacji powłoki występują spękania i odsłonięcie kruszywa. W przypadku stosowania wyrobów firmy Dryvit inwestor ma zapewnioną dłuższą ochronę obiektu. Każda para zdjęć przedstawia powłokę. Tajemnica jakości tych rozwiązań to odpowiednia kompozycja surowców oraz reżim technologiczny i kontrola jakości. która wiąże wszystkie składniki powłoki i wpływa na trwałość tynku. 0 801 37 98 48. Próbki zostały umieszczone na 5000 h w komorze do badań klimatycznych Weather-Ometer®. Są one osiągane przez dobranie odpowiedniej kompozycji powłok. na które powinien odpowiedzieć sobie inwestor po obejrzeniu tych próbek. odczynniki zwilżające itp. że tynk nie spełnia już swojej roli. Syreny 26 Zerodowany tynk akrylowy na budynku w Warszawie Powierzchnia tynku akrylowego Dryvit po 15 latach eksploatacji budynku przy ul. aż dojdzie do sytuacji. z o. na którą składają się: żywice. Kolor zmienia się tym bardziej. wypełniacza i pigmentów (tzw. Jego wyniki zostały udokumentowane serią zdjęć. promieniowania UV oraz pozwala na ich cykliczne zmiany. w której spoiwo nie będzie w stanie spełniać swojej roli. Nośnik wystawiony na działanie słońca. czyli wystąpienia formy pyłu na powierzchni powłoki. Podczas procesu degradacji erozja zachodzi w różnym tempie. że zastosowanie jakichkolwiek żywic akrylowych da powłoce bardzo dobrą jakość. Erozja jest procesem dynamicznym. takie jak niespójność powierzchni większych obszarów pokrycia (zanik nośnika). 022 453 39 50 do 53 www. temperatury. W celu udowodnienia jakości rozwiązań Dryvit przeprowadzono długoterminowe badania przyspieszonego starzenia. w komorze umieszczono powłoki Dryvit oraz inne powłoki polimerowe. Metoda umożliwia otrzymanie w krótkim czasie powtarzal- N Budynek mieszkalny w Warszawie przy ul. Syreny 26 w Warszawie nego i reprezentatywnego wskaźnika. Standardowo przyjmowanym czasem ekspozycji w przypadku powłok zewnętrznych w komorze Weather-Ometer jest 2000 h. polegającej na łączeniu pigmentów i wypełniaczy w powłoce. że w niektórych próbkach nastąpiła znaczna erozja nośnika. im dłużej tynk wystawiony jest na działanie czynników zewnętrznych. materiały wypełniające. Twierdzenie. Pro- ces kredowania postępuje tak długo. a w przypadku powłoki Dryvit niewielka. śniegu i ekstremalnej temperatury ulega stopniowemu niszczeniu. wiatru. zawierające 100% kopolimery akrylu. wygląd i łatwość nakładania. tzn. Proces erozji rozpoczyna się od kredowania. pigmenty. Z łatwością można zauważyć. jest daleko idącym uproszczeniem.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE Tynki akrylowe Dryvit – zauważ różnicę ajważniejsze cechy wykończenia powierzchni zewnętrznych to: trwałość. W końcu właściciel zauważa. brzmi: „Jakie to wszystko ma dla mnie znaczenie?”.o. określającego zachowanie powłok wystawionych na działanie warunków zewnętrznych. Przed badaniem widać było.dryvit. nośnik). Pytanie. Firma Dryvit produkuje tynki akrylowe. W trakcie jej działania widać zmiany w wyglądzie. jak wyglądała w stanie przed testem i po ekspozycji przez 5000 h.

• odporność na nacisk minimum 15 t/m2. Różnorodność okładzin wynika z różnych zastosowań płyt Vapotherm. w: hali produkcyjnej w Kobierzycach – 38 000 m2.23 W/m2K i powierzchni 1000 m2 wykonana z płyt Vapotherm grubości 10 cm waży tylko 3. Produkowane są jako panele z rdzeniem PIR w okładzinach elastycznych typu papier ekranowany aluminium. Decyduje to Pianka PIR została wynaleziona pod koniec XX w. Izolacja dachu Przykład: izolacja o U = 0. Płyty Vapohterm przyklejone do stropu nad piwnicą nie ograniczają wysokości podpiwniczenia. że płyty mają: • rekordową wartość współczynnika λ = 0. gdzie stanowi już 25% stosowanych izolacji. Wrocławia – 10 000 m2. gdzie grubość izolacji ogranicza np. Kolejnym istotnym argumentem przemawiającym za stosowaniem płyt Vapotherm jest korzystna cena materiału termoizolacyjnego. Szczególną rolę odgrywają w procesie termorenowacji. szpitalach. Te zalety pianki zdecydowały o utworzeniu w Europie nowej grupy termoizolacji. • łatwość i bezpieczeństwo obróbki. szkołach. w Polsce znanej jako MR Izolacja. wyposażonych w przewody grzejne.2 t. włókno szklane czy wreszcie folia aluminiowa. Piotr Cieślewicz 62 2 ’2007 (nr 414) . Płyty z pianki PIR produkowane przez firmę EcoTherm dostępne są w całej Skuteczna izolacja ścian Płyty Vapotherm z powodzeniem są stosowane jako termoizolacja przegród. m. Fenomen tego materiału polega na tym. określonej jako HR Insulation (High Result Insulation). 10 lat. teatrze w Katowicach – 1800 m2. Ich stabilny montaż w murze szczelinowym umożliwiają kotwy i klipsy. Europie pod nazwą Vapotherm. należąca do światowej grupy CRH. i szybko podbiła rynek w USA. gdzie mury szczelinowe stanowią podstawowe rozwiązanie. natomiast z innych powszechnie stosowanych materiałów izolacyjnych jest kilka ra- • klasy ogniowe S2 i d0. na którego dachu zastosowano 990 000 m2 płyt. gdzie jakość izolacji decyduje o skuteczności ogrzewania. Materiał raz wbudowany nigdy nie będzie wymieniany. jednostce straży pożarnej w Katowicach – 1000 m2. świadczące o braku zagrożenia w postaci szkodliwych gazów i płonących kropli.in. posadzek i ścian. Ich odporność na nacisk przy 10% odkształceniu (standardowy test termoizolacji) wynosi 150 kPa i w związku z tym można bezpiecznie konserwować i odśnieżać dach bez ryzyka uszkodzenia pokrycia. a po sprowadzeniu jej przez firmę EcoTherm do Europy także rynki krajów Beneluksu czy Wielkiej Brytanii. o rosnącym udziale płyt Vapotherm w rynku izolacji ściennych w krajach. Oddział EcoTherm w Polsce dostarczył na krajowe budowy ponad 1 mln m2 płyt typu PUR i PIR w ciągu ok. • klasę ogniowa Broft1 (dawniej NRO) oraz REI 30. • aprobatę ITB i świadectwo PZH. Pionierem tej technologii w Europie jest holenderska firma EcoTherm. • niewielką masę – 32 kg/m2. czyli Maksymalny Rezultat zy cięższa. wytwórni frytek k. Płyty Vapotherm w okładzinie z włókna szklanego można również stosować w ścianach dwuwarstwowych w układzie z systemowym klejem i siatką. Posadzka z góry i z dołu Płyty Vapotherm coraz częściej doceniane są jako izolacje posadzek ogrzewanych. • niską nasiąkliwość – minimmum 90% zamkniętych porów. Dowodem na rosnące zainteresowanie płytami Vapotherm jest magazyn kwiatów w Holandii. mgr inż. jako izolacje dachów. W efekcie nie zachodzi ryzyko oberwania się ocieplenia.Termoizolacja typu PIR materiał nowej generacji Izolacji z 1 m2. • wysoką trwałość i stabilność wymiarową.in. Płyty Vapotherm nie rozprzestrzeniają ognia i uzyskują klasę E30. wysokość istniejących otworów drzwiowych. W Polsce płyty Vapotherm zastosowano m.023 W/mK.

garderobie.VELUX.pl TWR 014 TWF 014 . łazience? Świetlik tunelowy VELUX dostarcza naturalne światło do pomieszczeń Dwa rozwiązania do każdego rodzaju dachu: TWF z tunelem elastycznym i TWR z tunelem sztywnym Więcej informacji: www.Naturalne światło w przedpokoju.

Wieszak górny noniusza NIDA WGN 20 lub NIDA WGN 30 (umożliwiają regulację wysokości podwieszenia o 160 – 380 mm) + dwie przetyczki + wieszak obrotowy dolny z noniuszem NIDA WON 60 Rys. 500. 2 – łącznik NIDA ES 60 łączników NIDA ES 60 pełni funkcję ogniochronną pod warunkiem użycia jako okładziny płyty gipsowej typu F wg PN-EN 520. nawet gdy nie są stawiane wymagania ogniowe. Rys. 2 – profil przyścienny UD 27. Przykład zastosowania łącznika ES 60 w konstrukcji sufitu pokazano na rysunku 1. Łączniki NIDA EL. lecz zapewnia zdecydowanie większe bezpieczeństwo. 70 lub 100 mm. Sufit podwieszany: 1 – profil NIDA CD 60. 4 – płyta gipsowa jest możliwość bezstopniowej regulacji wysokości podwieszenia. Przykład poddasza wykończonego z użyciem tego rodzaju wieszaków 64 2 ’2007 (nr 414) . 1. Powszechnie stosowanymi akcesoriami metalowymi są łączniki ES. 1000. Pręty stanowiące część rozwiązania są dostępne w standardowej długości: 250. a niekiedy powinien być zastąpiony przez łączniki elastyczne NIDA EL (fotografia 1). Elementy NIDA EL w porównaniu z typowymi łącznikami ES. W przypadku potrzeby system ten może być uzupełniony o przedłużacze noniusza wraz z łącznikami. Jest on droższy i bardziej pracochłonny od systemu wykorzystującego wieszaki obrotowe ze sprężyną i pręty. W razie potrzeby można zamówić pręty dłuższe lub wykonać przedłużenie przez połączenie dwóch prętów za pomocą sprężynki NIDA. Zastosowanie łączników ES 60 w konstrukcji sufitu: 1 – profil nośny NIDA CD 60.PRAKTYKA BUDOWLANA Akcesoria systemu suchej zabudowy NIDA irma Lafarge Gips oprócz płyt gipsowych oferuje systemy suchej zabudowy. Element NIDA ES może. Elementy te pozwalają na szybki i tani montaż konstrukcji sufitów podwieszanych. 2. Do wykonywania sufitów podwieszanych powszechnie stosuje się wieszaki obrotowe ze sprężyną w komplecie z prętem. mają większą wytrzymałość konstrukcyjną i w związku z tym zaleca się je stosować zwłaszcza w przypadku grubości opłytowania co najmniej 25 mm. Przykład takiego sufitu pokazano na rysunku 2. Sufit z płyty gipsowej pełni funkcję ogniochronną w przypadku kiedy wieszaki obrotowe ze sprężynką i prętem zastąpione są przez system noniuszowy (rysunek 3). Używa się ich zarówno w konstrukcjach okładzin sufitowych. masy szpachlowe. pozwalających na uzyskanie pomiędzy konstrukcją a płytą odległości 40. System mocowany za pomocą F Fot. Jednym z najczęściej stosowanych elementów systemu NIDA jest wieszak do poddaszy. 1500 mm. W związku z tym wykonawcy coraz częściej decydują się na wybór tego rozwiązania. przeznaczony do podwieszenia konstrukcji poddasza do krokwi. Są one dostępne w 3 wymiarach. 3. w którym zastosowano łączniki ES. Parametry akustyczne sufitu wykonanego przy użyciu łącznika EL również są lepsze niż podobnego sufitu. 3 – wieszak obrotowy ze sprężyną. Zaletą tego rozwiązania Rys. jak i ściennych oraz poddaszy. 1. taśmy i elementy mocujące. w skład których wchodzą następujące elementy: profile i akcesoria metalowe.

Gwarancja na system NIDA obejmuje elementy wyszczególnione w instrukcji montażu systemów suchej zabudowy NIDA. 4 – paroizolacja. Na szczegól- ną uwagę zasługują łączniki i wieszaki akustyczne. Akustyczny sufit podwieszany Lafarge Gips przedstawiono na rysunku 4. +48 (41) 357 82 00 www. których zastosowanie w pewnych przypadkach jest niezbędne. Przykład sufitu wykonanego przy użyciu wieszaków akustycznych pokazano na rysunku 5.PRAKTYKA BUDOWLANA Optymalnego doboru wieszaków i ich rozmieszczenia dokonuje się przez analizę ciężaru sufitu. Stopień tłumienia drgań elementów zależy od wielkości obciążenia. • 50 – 140 daN (Phonistar). Przykład zastosowania wieszaka do poddaszy: 1 – wieszak do poddaszy NIDA WP 60.pl). W ofercie firmy Lafarge znajdują się trzy odmiany wieszaka akustycznego: Phonilight.lafargegips. 5.lafargegips. jego prawidłowe działanie w zakresie odporności ogniowej oraz izolacyjności akustycznej. którzy uczestniczą w rozwiązywaniu bardzo szczegółowych problemów i przygotowują gotowe rozwiązania systemowe. Celem ich stosowania. Redukcja drgań przenoszonych przez sufity zawieszone na wieszakach akustycznych przy optymalnym obciążeniu wynosi 99%. Zakresy obciążeń w przypadku poszczególnych odmian wieszaków akustycznych są następujące: • 15 – 25 daN (Phonilight). Optymalny dobór poszczególnych akcesoriów do konkretnej aplikacji zapewniają Doradcy Techniczni Lafarge. tel. 6 – blachowkręty Rys. W ofercie firmy Lafarge Gips znajdują się również bardzo specjalistyczne akcesoria. jest ograniczenie przenoszenia dźwięków przez stropy. Phonissimo.pl 2 ’2007 (nr 414) 65 . Szczegółowych informacji dotyczących sufitów akustycznych udzielają Doradcy Techniczni Lafarge Gips (kontakt dostępny na stronie www. płyt gipsowych i akcesoriów nie jest w stanie dokładnie odtworzyć systemu NIDA w zakresie odporności na ogień. Inna kombinacja profili. 3 – wełna mineralna. Phonistar. Szczegóły dotyczące rozwiązań dostępne są w dokumentacji technicznej Lafarge Gips. obok funkcji nośnej. w którym jest zastosowany. parametrów akustycznych oraz odporności na uderzenia. 5 – płyta gipsowa. 4. Każdy element z gamy akcesoriów NIDA jest testowany indywidualnie i jako integralna część systemu. 2 – profil NIDA CD 60. Dzięki temu firma udziela gwarancji na cały system. • 30 – 50 daN (Phonissimo). Rys.

.

• Odpowiadają europejskim standardom w zakresie ekologii – zarówno na etapie eksploatacji. Wymiary płyt – od 100 x 150 cm do 120 x 200. gdzie gromadzi się duża liczba osób. o ile nie zaleca tego producent warstwy wykończeniowej. w pomieszczeniach suchych i o podwyższonej wilgotności. po obu stronach ściany.fermacell. poza typowym obszarem suchej zabudowy. Stabilność mechaniczna płyt oraz metoda klejenia spoin zapewniają przegrodom budowlanym klasy odporności ogniowej w zakresie R – nośności.5 mm. które wstrzeliwuje się za pomocą pistoletu pneumatycznego. 12. 250. jak i w procesie produkcji. Płyty GW. • Zapewniają przegrodom budowlanym dobre właściwości akustyczne – materiał o dużej gęstości ogranicza emisję fal dźwiękowych. o stożkowych łebkach skuteczne zagłębiających się na odpowiednią głębokość i eliminujących szpachlowanie. Zastosowanie płyt GW do budowy ścian działowych wymaga uwzględnienia różnic pomiędzy metodami montażu płyt GK i GW. www. wszędzie tam. że warto je stosować. nakładaniem tapety lub glazury można pominąć gruntowanie podłoża. niepalne. i wody. małe koszty robocizny. nadają się do poszycia przegród budowlanych od zewnątrz oraz w budynkach nieogrzewanych w zimie. w obiektach sportowych czy widowiskowych. bez dodatkowych profili. a jako podkład pod glazurę wystarcza pojedyncze poszycie z płyt 12. Spełniają wysokie wymagania bezpieczeństwa. zwłaszcza o niskiej częstotliwości w paśmie ≤100 Hz.: 022-645 13 38 (9). ale do zabudowy wnętrz najczęściej wystarczają 10 oraz 12.pl.com. do mocowania płyt do konstrukcji stalowej (wyłącznie do profili CW) należy stosować wkręty samogwintujące. • Charakteryzują się dużą gęstością i wytrzymałością mechaniczną. np. zapewniają wysoki wskaźnik izolacyjności akustycznej i charakteryzują się wytrzymałością mechaniczną zbliżoną do drewna. • Są niepalne (klasa materiału A2). E – szczelności oraz I – izolacyjności ogniowej od 30 do 120 min. Właściwości płyt gipsowo-włóknowych. Badania ogniowe wykonywane wg norm EN i bazujące na nich europejskie klasyfikacje ogniowe potwierdzają wysoką ja- rozwiązania osiąga się. mogą być naprzeciw siebie. ukośne można wykonać jako klejone nawet poza konstrukcją. zazwyczaj od lewa do prawa. Płyty FERMACELL są odporne na wilgoć.xella. jak i od zewnątrz. Ten sam materiał można wykorzystać jako konstrukcyjne poszycie drewnianych ścian szkieletowych zarówno od strony wewnętrznej. Uniwersalne cechy płyt gipsowo-włóknowych oraz ich wyjątkowy sposób łączenia pozwalają w 96% wykorzystać materiał na budowie. przed malowaniem. w celu uzyskania żądanej klasy odporności ogniowej i izolacyjności akustycznej nie jest niezbędne wypełnienie pustki ściany wełną mineralną pomiędzy elementami szkieletu.Płyty gipsowo-włóknowe dlaczego warto je stosować? ERMACELL to płyty gipsowo-włóknowe (GW).5 mm. krawędzie płyt na narożnikach nie wymagają zabezpieczenia kątownikami ani siatkami wzmacniającymi. oszczędności na materiałach pomocniczych powodują. stosując tanie wypełnienie o niskiej gęstości i małej grubości. Klejenie krawędzi na styk zapewnia dokładność i gwarantowaną wytrzymałość połączeń bez użycia taśm wzmacniających oraz redukuje zużycie masy szpachlowej do powierzchniowego wygładzenia. Dzięki takim parametrom mają znacznie szersze zastosowanie niż płyty GK. Oto one: węzły elementów konstrukcji ze stalowych zimnogiętych profili poziomych UW i pionowych CW nie mogą mieć stałych. Optymalne Charakterystyka płyt gipsowo-włóknowych FERMACELL • Mają one jednorodną strukturę – powstają ze sprasowanej mieszanki gipsu. a jednocześnie nie blokują strumienia pary wodnej i reagują na zmiany poziomu wilgotności w pomieszczeniu. pod kątem mechanicznym i ogniowym. 300 cm – dostosowano do potrzeb rynku. na podstawie której uzyskały znak CE. Połączenia pionowe. Właściwości płyt gipsowo-włóknowych FERMACELL zostały przebadane. 260. fax: 022-645 15 59 fermacell-pl@xella. sprawdzone i są potwierdzone Europejską Aprobatą Techniczną ETA-03/0050. 15 i 18 mm. • Są odporne na wilgoć – w stanie nasycenia nie puchną i nie rozwarstwiają się. płyty mocuje się w ustalonej kolejności. pod obciążenia użytkowe zbędne są dodatkowe wsporniki czy wzmocnienia (pojedynczy wkręt z kołkiem rozporowym do pustej przestrzeni przenosi obciążenia użytkowe do 50 kG).5. www. włókien celulozy uzyskanych z rozdrobnionego papieru. poziome. stanowiące alternatywę dla powszechnie znanych płyt gipsowo-kartonowych (GK).pl 2 ’2007 (nr 414) 67 . F kość materiału. Spoiny. lub klamry długości 30 mm lub 35 mm. Xella systemy suchej zabudowy tel. sztywnych połączeń. Producent oferuje płyty grubości 10. Nadają się także do recyklingu. Zastosowanie Jeden rodzaj płyt może być wykorzystany do poszycia przegród o określonych klasach odporności ogniowej i właściwościach akustycznych.

podkłady podłogowe. Optiroc. Wykorzystanie dotychczasowych doświadczeń oraz potencjału obu zespołów pozwoli na jeszcze lepszą obsługę klientów. Jan Małolepszy (Akademia Górniczo-Hutnicza). m-tech. prezes Jerzy Grochulski (Stowarzyszenie Architektów Polskich SARP). Jak co roku. Lubina. Bezcenny jest także patronat Stowarzyszenia Architektów Polskich SARP. którym zależy na dobrej jakości betonu dostarczanego na budowę..in. Deitermann. SPBT walczy w ten sposób z pojawiającą się zbyt często patologią na krajowym rynku betonu towarowego. Słupska. przy ul. Kapitule przewodniczy prof. Osiemnaście wytwórni spośród 26 zainteresowanych wyróżnieniem to laureaci II edycji Kampanii „Dobry Beton”. Vetonit.2 mld euro. pracowników. Strategia firmy zakłada dalszy rozwój marek maxit i Deitermann oraz utrzymania dotychczasowych kanałów dystrybucji. Polyment. keramzytu. produkty elewacyjne. godne naśladowania. do eliminacji przystąpiło 26 wytwórni betonu towarowego. dr inż. Bogata oferta firmy zawiera ponad 300 produktów i systemów bardzo dobrej jakości. Lublina i Nowego Targu. Walki nie ułatwia urzędowe stanowisko Ministerstwa Budownictwa i Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Jeleniej Góry. Do zamknięcia procedury potrzebna jest jeszcze rekomendacja Kapituły Znaku Jakości. Beamix. Kielc. nieuczciwej konkurencji czy braku poszanowania podstawowych zasad kupieckich. Marmoran. wiarygodność bazy surowcowej. Zgromadzeni będą świadkami wręczenia atrybutów wyróżnienia (certyfikat oraz pieczęć jakości) reprezentantom nagrodzonych wytwórni. Fibo. prof. wieńczącą IV edycję Kampanii „Dobry Beton”. Łodzi. w tym: cztery z Aglomeracji Górnośląskiej. a w jej skład wchodzą: prezes Andrzej Balcerek (Stowarzyszenie Producentów Cementu). dr hab. maxit Group działa w 29 krajach europejskich oraz w Rosji i Chinach. sprawność urządzeń. wchodzącego w skład HeidelbergCement Group. po dwie z Warszawy. jej rezultaty w stosunku do oczekiwań klientów oraz spełnienie wymagań kryteriów ochrony środowiska. inż. wg którego beton towarowy nie jest wyrobem budowlanym.: maxit. inż. Kampanię „Dobry Beton” wspiera swym autorytetem Europejska Organizacja Betonu Towarowego ERMCO. 5 tys. dr hab. W Polsce maxit zatrudnia obecnie 244 osoby i ma trzy zakłady produkcyjne: wytwórnię keramzytu oraz dwie fabryki gotowych mieszanek chemii budowlanej. Wskazując pozytywne wzorce. spółki maxit i Deitermann Polska działają na rynku polskim pod nazwą maxit sp. natomiast pozostałych ośmiu to zakłady. a także materiały i systemy do napraw konstrukcji oraz wykonywania izolacji wodoszczelnych – reprezentujące markę Deitermann. która po przeanalizowaniu wyników dotychczasowych zmagań rozstrzygnie o przyznaniu wyróżnienia lub też nie. wyniosła ponad 111 mln PLN.”. Znaku Jakości oraz przez Zarząd SPBT. Wrocławia. którzy obecnie z dwuletnim stażem starają się o prolongatę ważności certyfikatu. wzmocni pozycję maxit wśród rodzimych producentów materiałów budowlanych. Gorzowa Wielkopolskiego. zawsze godną poparcia. Stowarzyszenie Producentów Betonu Towarowego w Polsce zaprasza wszystkich. W ubiegłych latach Grupa maxit była reprezentowana na rynku przez takie europejskie marki. Skierniewic. Kontrolowany jest też stan przygotowania produkcji. Przedsięwzięcie to jest kontynuacją zachodzącego w całej Europie procesu konsolidacji lokalnych podmiotów należących do maxit Group – znanego w Europie producenta materiałów budowlanych. m. Kahi. Arlita.o. Roczny obrót firmy przekracza 1. w sali wystawowej oraz pomieszczeniach recepcyjnych Pałacu Zamoyskich w Warszawie. Lech Czarnecki (Politechnka Warszawska). które po raz pierwszy poddają się procedurze kwalifikacyjnej. organizatorem Kampanii „Dobry Beton” jest Stowarzyszenie Producentów Betonu Towarowego w Polsce (SPBT). zatrudnia ok. Jesienią 2006 r. a także przyniesie wymierne oszczędności.. Kohutek Stowarzyszenie Producentów Betonu Towarowego w Polsce Patronat medialny Połączenie spółek maxit i Deitermann Polska Od stycznia 2007 r.). Serpo. wyrobów z kremzytu. maszyn i urządzeń budowlanych). Na etapie finału włączają się do niej także partnerzy spoza środowiska betonu towarowego. Skonsolidowana sprzedaż w 2006 r. ma 109 zakładów produkcyjnych (chemii budowlanej. kleje do płytek i kremazyt – oferowane pod marką maxit (dawniej Optiroc). z o. Często pojawiają się też Patronat honorowy zaniedbania w sferze ochrony środowiska. Leca. 68 2 ’2007 (nr 414) . Krakowa. prezes Ryszard Pazdan („Atmoterm” S. na galę.A. Zdzisław B. ABS DuroSystem. a następnie zweryfikowane przez Komisje SPBT ds. W obecnej edycji bierze się pod uwagę przede wszystkim poziom wdrożenia europejskiej normy PN-EN 206-1 „Beton . Laureaci zostaną zaprezentowani w specjalnym „Katalogu wyróżnionych Znakiem Jakości – Liderzy betonu towarowego”.in. Foksal 2 (siedziba Stowarzyszenia Architektów Polskich). Uroczystość odbędzie się 22 marca 2007 r. Wszystkie kandydujące wytwórnie zostały już ocenione przez audytora. jak m. Heidelberger Bauchmie. dla których bardzo dobra jakość jest wartością uniwersalną. polegającą na zaniżaniu jakości betonu. a także ignorowaniu nowoczesnych standardów normalizacji europejskiej. Opola i Rzeszowa oraz po jednej ze Szczecina.PRAKTYKA BUDOWLANA Trwa Kampania Znaku Jakości SPBT „Dobry Beton” Dobiega końca regulaminowa kwalifikacja kandydatów do wyróżnienia Znakiem Jakości „Dobry Beton” w ramach IV edycji (2006/2007). poziom kompetencji personelu.

1. rozmieszczonych w przestrzeniach międzysufitowych. a także stosowania raczej wentylacji naturalnej niż okna klimatyzacji (rysunek). która ma podłączenia kablowe zarówno w poziomie.PRAKTYKA BUDOWLANA prof. Pracownicy. wolą pracować w środowisku bardziej spokojnym na przedmieściach miast lub w parkach przemysłowych. Lokalizacja w śródmieściu poszczególnych oddziałów biur staje się coraz bardziej kosztowna i trudno dostępna ze względu na komunikację. Pracownicy domagają się dostępu do światła dziennego i umożliwienia widoku na zewnątrz. szczególnie programiści. np. ze względów reklamowo-prestiżowych. m. Centrale biurowe w Tokio (fot. Na każdym pię- Fot. które zwykle zatrudniają mniejszą liczbę pracowników. Nowoczesny projekt budynku biurowego zawiera trójwymiarową sieć połączeń. wyposażenie elektroniczne trzydziestopiętrowego budynku biurowego NTT Shinjuku Headquarters Building w Tokio jest droższe niż sam budynek (fotografia 2). dr hab. Rozwój elektroniki wpływa na budownictwo biurowe w sposob nieoczekiwany. lokalizuje się nadal w centrach miast. Pojawiają się problemy związane ze środowiskiem pracy. Zygmunt Szparkowski* Tendencje rozwoju budynków biurowych ostatnich latach nastąpił gwałtowny rozwój architektury budynków biurowych. autor) * Politechnika Warszawska Wymagania środowiska świetlnego (Źródło „Green Vitruvius”) 2 ’2007 (nr 414) 69 . Rozprowadzanie kabli odbywa się ze specjalnych miejsc. Wraz z wprowadzeniem komputerów w biurach warunki pracy uległy pogorszeniu. Budynek NTT Tokio (fot. jak i w pionie. a także mogą wytwarzać niekorzystne środowisko fizyczne (jonizacja powietrza. podpodłogowych. Obecnie następuje decentralizacja biur. że komputery zabierają wolną przestrzeń. Natomiast centrale (fotografia 1). autor) Fot. emisja ciepła i hałasu). 2. Znajduje się w nim więcej przestrzeni na pracownika niż w jakimkolwiek budynku w Japonii. do których doprowadza się świeże powietrze. która zmieniła oblicze wielu dużych miast. inż. Obserwuje się również zmiany W w rozplanowaniu indywidualnych miejsc pracy w otwartej przestrzeni biurowej. Dzięki odpowiedniej formie budynku wszyscy pracownicy mają zapewniony dostęp do widoków na zewnątrz i do światła dziennego.in. kanałów w ściankach działowych itp. arch. Jest to spowodowane tym.

że podwójna wentylowana fasada została po raz pierwszy zastosowana w Polsce w 1999 r. (dokończenie ze str. Wsparcie polega na częściowym pokrywaniu przez państwo odsetek od kredytu. a także do Internetu. z „ciepłym kredytem” Fortis Banku. Na każdym piętrze trzonu instalacyjnego znajdują się przestronne pokoje wypoczynkowe. Wysokość kredytu udzielanego przez bank jest zwykle uzależniona od tzw. W przypadku oświetlenia znane są już i wprowadzane tzw. inteligentnych budynków biurowych przewidują wykorzystanie komputerów do sterowania instalacjami w całym budynku. Można w ten sposób wydatnie zmniejszyć zużycie energii lub też wykorzystywać źródła pasywnej energii słonecznej do ogrzewania. a w dłuższym okresie przyniosą właścicielowi wymierny zysk. Myślmy kompleksowo o mieszkaniach. na budynku biurowym Saski Buisness Park w Warszawie (arch. Zdolność kredytowa zależy od przewidywanych dochodów i wydatków kredytobiorcy. powstał program wznoszenia takich budynków z inicjatywy BASF Polska i TERMOORGANIKI. Projekty tzw. oprawy z soczewek parabolicznych. różnego rodzaju oświetlenie miejscowe itp. stosownymi oknami. W zależności od używanego nośnika energii. 1800 zł. zapyleniem. a więc przed zakończeniem czasu spłaty kredytu. 5200 zł. energii. Ważne jest więc zmniejszenie zużycia energii do ogrzewania budynku. jego ogrzania i naturalnej wentylacji. to obserwowana jest daleko posunięta decentralizacja. Można też zaobserwować przykłady zintegrowanego projektowania. Można to uzyskać w wyniku obniżenia strat ciepła przez przenikanie i wentylację oraz polepszenia wykorzystania zysków ciepła. W związku z oszczędnością energii wznosi się budynki bardzo szczelne. podłączonymi do ogólnej sieci komputerowej. jeśli będziemy myśleć o nich łącznie. Powstają budynki atrialne o dużej wolnej kubaturze wewnętrznej (fotografia 3). oświetlenia i wentylacji. Atrium Centrum Biurowo-Kongresowego w Tokio (fot. Pogorzelski 70 2 ’2007 (nr 414) . Wśród wydatków ważną pozycję stanowią rachunki za ogrzewanie. Obecne jej ceny gwarantują oszczędności rzędu 1800 – 5200 zł/r. w zależności od nośnika energii i taryfy: energia elektryczna: taryfa całodobowa – ok. biurowej przestrzeni wirtualnej. autor) Nowe możliwości pojawiają się w produkcji szkła o dużej przewodności. Podłogi rusztowe pozwalają na podłączenie stanowisk pracy do najnowszego wyposażenia elektronicznego. Jerzy A. energooszczędne żarówki. która tworzy zarazem zbiornik do wymiany zużytego powietrza. odpowiedniego do zapewnienia światła dziennego. biura inteligentnego. Obiekt został zlokalizowany przy skrzyżowaniu bardzo ruchliwych miejskich autostrad. olej opałowy – ok. 3000 zł. które zmierzają do stworzenia tzw. Ściana osłonowa budynku została wykonana z fluoropolimerów. można zaoszczędzić rocznie 9000 – 12 000 kWh energii w porównaniu z budynkiem standardowym. inż. jak i towarzyszące jej trzypiętrowe muzeum. M. W jednorodzinnym budynku energooszczędnym o powierzchni 150 – 200 m2. Myślmy o energooszczędnym budownictwie mieszkaniowym. Elewacja podwójna chroni przed zewnętrznym hałasem. Wnioski Można rozwiązać wiele problemów. Ze względu na szerokość trzonu nie leży on w centrum budynku. które powinny być odizolowane od zewnętrznych warunków środowiskowych. cieplejsza i mniej błyszcząca niż większość metalowych ścian na innych budynkach wieżowych w Japonii. podłączonej do Internetu. Akcja ta wymaga tylko upowszechnienia. z odpowiednio grubą warstwą izolacji termicznej. 2300 zł. prawidłowo ocenionych przez wykwalifikowanego eksperta! prof. Jest to związane również z trendami proekologicznymi. zdolności kredytowej kredytobiorcy i ceny/wartości kredytowanej nieruchomości. Przestrzeń biurowa jest otwarta na wielu kondygnacjach. 3. Być może zaistnieje wkrótce również możliwość utworzenia tzw. Grzegorczyk). zagrażająca otaczającej przestrzeni powietrznej ze strony instalacji budynku. Ze względu na to. dr hab. ale jest przesunięty do jednego z narożników. 2700 zł. taryfa nocna – ok. że cień budynku mógł padać na pobliskie budynki mieszkalne. W związku z tym jego architektura podlegała ograniczeniom zarówno jeżeli chodzi o wieżę biurową.. Należy wspomnieć. Dotychczasowe główne pomieszczenia komputerowe zostały od pewnego czasu zastąpione komputerami PC na każdym stanowisku pracy. Konieczna była także eliminacja emisji fal radiowych. umożliwia wentylację naturalną przez otwieranie okien od strony wewnętrznej fasady. a zarazem dobrej izolacji cieplnej. Stąd rozciąga się panoramiczny widok Tokio. zmniejsza konieczność klimatyzacji. zmniejsza ich rozmiary i wielkość powierzchni przeszklonych.PRAKTYKA BUDOWLANA trze znajdują się indywidualnie sterowane wentylatornie. gaz ziemny – ok. gaz płynny – ok. większej zdolności kredytowej inwestora i obniżeniu nakładów eksploatacyjnych w wyniku uzyskania rzeczywistych oszczędności energetycznych. Klimatyzacja ulega ograniczeniu do tych obszarów. W Polsce mamy doświadczenia eksploatacyjne z budynków energooszczędnych. Fot. poniesione dodatkowe koszty na inwestycję zwrócą się po 7 – 20 latach. w którym zastosuje się wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła.. Jest ona ciemniejsza. jego forma musiała uzyskać odpowiedni kształt. 56) Finansowe wsparcie rodzin w nabywaniu własnego mieszkania. Jeżeli chodzi o zastosowanie komputerów na stanowiskach pracy. W przypadku budowy budynku energooszczędnego koszt inwestycji i wysokość kredytu są większe do 10% w stosunku do standardowego.

odpowiadającemu początkowej fazie pożaru. właściwości stali. siarczany organiczne. które w procesie produkcji są dostosowywane do wymagań. odcinające dopływ tlenu. borany amonu. są zdolne do związania się ze strukturą polimeru i przekształcenia jej w trudno zapalną. w celu zwiększenia efektu halogenowego łączy się chlorowce z tlenkiem metalu. szkło granulowane. które po zastosowaniu na zabezpie* Instytut Techniki Budowlanej czanym elemencie poprawiają jedną lub kilka charakterystyk reakcji na ogień zabezpieczanego wyrobu. Dotychczas omówiono: oddziaływanie pożaru. Część 1: Klasyfikacja na podstawie badań reakcji na ogień. Niektóre materiały i wyroby uzyskują odpowiednią klasę bez konieczności stosowania specjalnych środków zabezpieczających. funkcje elementów budynku w warunkach pożaru. funkcje ścian zewnętrznych w warunkach pożaru. podobnie duża grupa wyrobów z PVC. Dotyczy to dużej grupy wykładzin podłogowych. rozkładowi oraz zdolności przechodzenia w temperaturze płomienia w niepalne formy ciekłe. klasyfikację ogniową ścian kurtynowych. Jako zabezpieczenie ogniochronne stosuje się: • środki ogniochronne (retardanty) – wyroby w postaci cieczy. który rozpoczął się w październiku 2005 r. że wskutek działania ognia i promieniowania cieplnego pęcznieją i nadają wyrobom określoną klasę reakcji na ogień (na skutek ochrony warstw pod powłoką przed ogniem). obniżające strumień ciepła dopływający do powierzchni ochronnej. wytwarzają węglowe warstwy ochronne oraz piany izolacyjne. • okładziny ogniochronne – pokrycie powierzchni zabezpieczanego wyrobu okładziną grubości co najmniej 1 mm. Preparaty stosowane w celu ochrony przed ogniem powinny: opóźnić moment zapalenia się materiału. są to: związki boru (kwas borowy. Zalicza się do nich związki amonowe. np.PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI dr hab. zawierające włókna mineralne. a także odporność ogniową przegród przeszklonych. trójtlenkiem antymonu. izolujące. • impregnaty – preparaty w postaci cieczy lub past. zmieniać właściwości oraz barwy zaimpregnowanego materiału. Inne wyroby uzyskują odpowiednią klasę w wyniku dodania w procesie produkcji tzw. głównie drewno i materiały drewnopochodne poddane oddziaływaniu termicznemu o niewielkiej intensywności. kaolin lub inne materiały nieorganiczne. kwas wolframowy. reguluje PN-EN 13501-1 Klasyfikacja ogniowa wyrobów budowlanych i elementów budynków. efekty oddziaływania termicznego na beton. wydzielać toksycznych substancji w normalnych warunkach eks- ploatacji. Mirosław Kosiorek* dr inż. dzięki pochłanianiu energii na przemiany fazowe. zagadnienia dotyczące projektowania dachowej wentylacji oddymiającej. • ogniochronne powłoki pęczniejące – wykonane ze środka ogniochronnego o takiej budowie. Po części Podręcznika fizyki budowli poświęconej bezpieczeństwu pożarowemu ukaże się cykl artykułów dotyczących izolacyjności akustycznej w budownictwie. żelbetowych i murowych. halogenowe (Br. poziomom chwilowym. stopów aluminium. F). a po wysuszeniu lub przereagowaniu nadają zabezpieczonemu elementowi określoną klasę reakcji na ogień. Cl. zmniejszać szybkość powierzchniowego rozprzestrzeniania się płomienia. tlenki molibdenu. zwęgloną warstwę ochronną. inż. Andrzej Kolbrecki* Bezpieczeństwo pożarowe – część XVI Środki ogniochronne Po raz szesnasty zapraszamy do lektury artykułu z cyklu „bezpieczeństwo pożarowe”. melaminą. Niekiedy zachodzi potrzeba zapewnienia odpowiedniej klasy wyrobom gotowym. a w dalszej kolejności klimatu miasta i oświetlenia. małych źródeł 2 ’2007 (nr 414) 71 . pasty lub sypkiej. zmniejszać intensywność spalania się materiałów. pochodne fosforowe. zabezpieczenia ogniochronne konstrukcji stalowych. klasyfikację i zastosowanie urządzeń wentylacyjnych z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. w tym: – środki aktywizowane termicznie. Wszystkie wymienione środki chronią przed spalaniem płomieniowym. zasłonom i różnego rodzaju okładzinom (boazerii) z drewna i materiałów drewnopochodnych. hamujące wzrost temperatury cząstek lignocelulozowych.. – powłoki barierowe. biuretem itp. PW. połączenia fosforanów z mocznikiem. takie jak: fosforany amonu. Przykładowo okładziny z drewna o gęstości powyżej 800 kg/m3 i grubości nie mniejszej niż 12 mm są trudno zapalne. metody projektowania budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. wydzielać substancji nadmiernie toksycznych podczas rozkładu termicznego w wysokiej temperaturze. Obejmuje ona nie tylko materiały . np. Klasyfikację materiałów budowlanych (także wyposażenie wnętrz) z uwagi na reakcję na ogień. betonu i elementów murowych w podwyższonej temperaturze. Ze względu na mechanizm działania wyróżnia się następujące środki ogniochronne: wytwarzające w podwyższonej temperaturze gazowe powłoki ochronne z gazów niepalnych. w zależności od miejsca ich zastosowania w budynku. mają działanie inhibitujące palenie. a także okładzin ściennych. W tym numerze omówimy środki ogniochronne. łączące cechy obu wymienionych grup. spoiwa mineralne. natomiast nie powinny: być szkodliwe dla ludzi i zwierząt. w ramach Podręcznika fizyki budowli. powodować korozji stali (gwoździe. połączenia). które pod wpływem ciepła pęcznieją i tworzą grubą. retardantów. klasyfikację wyrobów budowlanych z uwagi na odporność ogniową. badania odporności ogniowej tych ścian. polifosforany amonu. klasyfikację wyrobów budowlanych z uwagi na ich udział w rozwoju pożaru. prof. np. które po naniesieniu na wyrób zabezpieczany penetrują pod jego powierzchnię. polifosforany. boraks). tj. która nadaje określoną klasę reakcji na ogień (na skutek ochrony warstw pod okładziną przed ogniem).

PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI ognia bądź pojedynczych płonących przedmiotów. • 200 ÷ 300 g/m2 w przypadku powłok z żywic syntetycznych. b) poddanych oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych i promieniowania ultrafioletowego w komorze klimatyzacyjnej. kąpieli lub ciśnieniowo-próżniową. łyko. jeżeli oddziaływania odpowiadają rozwiniętej fazie pożaru. gdy wyniki badań próbek 1b) spełniają kryteria podane w tabeli 1. zewnętrznych z częściową ekspozycją i zewnętrznych z pełną ekspozycją). Uwagi: a) wyroby.12/2006: 1) trwałość zabezpieczeń ogniochronnych z uwagi na oddziaływanie środowiska określa się przez porównanie wyników badań w zakresie reakcji na ogień. Trwałość zabezpieczeń ogniochronnych w czasie określa się na podstawie Ustaleń Aprobacyjnych UA GW VII. Natomiast w przypadku stosowania tynków i okładzin zewnętrznych należy zwrócić uwagę. Odrębną grupę stanowią izolacje ogniochronne z wełny skalnej. Nasycane tkaniny będą skutecznie zabezpieczone przed działaniem ognia. Niejednokrotnie jednak zabezpieczenia wymagają wyroby już gotowe lub wbudowane w obiekt. • 300 ÷ 500 g/m2 w przypadku farb olejnych. • pokrywanie wyrobu warstwą materiału niepalnego. – drewno o wilgotności powyżej 30% można nasycać tylko niektórymi roztworami o wysokim stężeniu. gdy wchłoną (zależnie od rodzaju oraz gramatury) od 5 do 15% suchego preparatu lub co najmniej 50 g środka na 1 m2 tkaniny. glina). serii próbek: a) niepoddanych działaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych i promieniowania ultrafioletowego w komorze klimatyzacyjnej. • pokrywanie wyrobu farbą lub lakierem. • Z2 – zabezpieczenia ogniochronne wewnętrzne o wilgotności klas mniejszych niż 5 wg normy PN-EN ISO 13788:2003. Środki zawierające np. płyt gipsowo-kartonowych i wapienno-piaskowych itp. • Z1 – zabezpieczenia ogniochronne wewnętrzne o wilgotności klasy 5 wg normy PN-EN ISO 13788:2003. związki fosforowe. Metody kąpieli oraz ciśnieniowo-próżniowe są stosowane do zabezpieczania elementów i konstrukcji gotowych. Środki te nie zapobiegają destrukcji drewna i materiałów drewnopochodnych. nie stwierdzono zmętnienia czy zmatowania (bezpośrednio po malowaniu. Wieloletnie próby i doświadczenie praktyczne wykazały. Wystarczające zabezpieczenie zapewnia wchłonięcie co najmniej 17 kg suchego preparatu na 1 m3 nasycanego drewna. W przypadku gdy nie wystąpią wymienione objawy. O skuteczności powlekania decyduje głównie grubość nałożonej warstwy. sprawdzenie stopnia wilgotności drewna. – potwierdzono szczelność i trwałość ich przylegania. że mogą one powodować kondensację pary wodnej na powierzchni drewna. W przypadku zabezpieczania drewna wbudowanego preparatami solnymi należy je starannie oczyścić (również ze starych powłok malarskich) i odtłuścić. spełniają także wymagania kategorii Y oraz Z1 i Z2. Najskuteczniejszym sposobem zabezpieczenia elementów i konstrukcji drewnianych przed ogniem jest impregnacja wyrobu w trakcie procesu produkcyjnego. Poświadczenie trwałości zabezpieczenia ogniochronnego wydaje się wówczas. które spełniają wymagania kategorii X. • 250 ÷ 400 g/m2 w przypadku farb na bazie fosforanu amonowego. po kilku godzinach i po kilku dniach). cementu itp. W przypadku gdy nie jest konieczne zachowanie faktury i wyglądu drewna. tynki na siatce okładziny z płyt gipsowo-kartonowych lub z wełny mineralnej. szklanej. lecz jeszcze niewbudowanych.). nie można stosować zabezpieczenia na istniejące warstwy (należy je bezwzględnie usunąć przed zastosowaniem środka ogniochronnego). Ograniczają strumień ciepła docierającego do palnej powierzchni. Niektóre farby i lakiery ogniochronne mogą być stosowane na istniejące powłoki. • Y – zabezpieczenia ogniochronne przewidziane do warunków wewnętrznych i zewnętrznych z częściową ekspozycją. 2) wprowadza się cztery kategorie zastosowania zabezpieczeń ogniochronnych z uwagi na oddziaływania środowisk: • X – zabezpieczenia ogniochronne przewidziane do wszystkich warunków (wewnętrznych. Taki efekt uzyskuje się po wykonaniu 3 ÷ 5 zabiegów w odstępach kilkugodzinnych. metodami: natryskiwania. mogą ją nawet przyspieszać. zwiększając czas kąpieli lub krotność nanoszenia). natomiast gdy pojawi się którykolwiek z wymienionych objawów. Drewno i materiały drewnopochodne należy odpowiednio przygotować do wykonania zabezpieczeń ogniochronnych przez: oczyszczenie powierzchni drewna z wszelkiego rodzaju zanieczyszczeń (kora. Z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe są one stosowane w celu zwiększenia nośności konstrukcji podczas pożaru. że w celu odpowiedniego zabezpieczenia elementu drewnianego przed ogniem należy nałożyć na jego powierzchnię następującą ilość środka ogniochronnego: • 800 ÷ 1500 g/m2 w przypadku powłok uniwersalnych (wapno. co sprzyja jego degradacji biologicznej. pod warunkiem że: – istniejące powłoki są w dobrym stanie (nie łuszczyły się). Nasycanie polega na nanoszeniu impregnatu pędzlem. zabezpieczenie uzyskuje się przez pokrycie powierzchni drewna warstwą materiału niepalnego – natryskiwane masy ogniochronne. a w razie potrzeby doprowadzenie jej do wymaganego zakresu. resztki zaprawy. Uwaga: Drewno przed wbudowaniem powinno być doprowadzone do stanu powietrznosuchego. Farby oraz inne powłoki ogniochronne nanosi się pędzlem lub metodą natrysku. W takich przypadkach stosuje się następujące technologie: • nasycanie drewna specjalnymi roztworami. Materiały zabezpieczone pędzlem lub natryskowo powinny wchłonąć 150 ÷ 200 g suchej masy na 1 m2 powierzchni. 72 2 ’2007 (nr 414) . przed malowaniem należy każdorazowo przeprowadzić odtłuszczenie i zmatowanie istniejących powłok. Przy ustalaniu stopnia wilgotności drewna należy uwzględnić. • 500 ÷ 800 g/m2 w przypadku farb na bazie szkła wodnego i wypełniaczy mineralnych. że: – drewno do nasycania w roztworze środków solnych powinno być (bez względu na stosowaną metodę) powietrznosuche (w szczególnych przypadkach dopuszcza się impregnację drewna do 30% wilgotności.

PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI Tabela 1. spełniają także wymagania kategorii Z2. 95% wilgotności względnej -20 °C. a próbki spryskuje wodą destylowaną i zdemineralizowaną. Identyfikacja polega na porównaniu wykresów termograwimetrycznych i widm IR próbki badanej i próbki odniesienia. Próbki badawcze poddaje się oddziaływaniu środowiska. c) wyroby. b) kategoria Y – próbki poddaje się cyklicznemu oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych zgodnie z tabelą 1. ale bez działania deszczu i promieniowania UV. 95% wilgotności względnej Tabela 2. deszczu i promieniowania UV. Cykliczne warunki oddziaływania temperatury i wilgotności dla zabezpieczeń kategorii X i Y Dzień I–6h 20 °C. które spełniają wymagania kategorii Y. sucho 1i2 Cykle oddziaływania temperatury i wilgotności II – 6 h III – 6 h 70 °C. przy czym każdy obejmuje: • 5-godzinną fazę bez deszczu w temperaturze otoczenia 40 ± 3 °C. 95% wilgotności względnej 40 °C. a wartości średnie powinny być obliczane dla 20 min. Oddziaływania środowiskowe dla poszczególnych kategorii zastosowania: a) kategoria X – próbki eksponuje się przez cztery tygodnie w komorze klimatycznej uwzględniającej oddziaływanie: – promieniowania UV – wg normy PN-EN ISO 11507:2000 (lampa typu 2) przez cały okres cyklu. – deszczu – powietrze o kontrolowanej temperaturze wdmuchuje się przez osłonę komory. Podobieństwo wykresów i widm wskazuje na identyczność próbek. które spełniają wymagania kategorii Z1. – 4 h przechowywania w temperaturze 23 ± 3 °C i wilgotności względnej powietrza 80 ± 5%. 40% wilgotności względnej 40 °C. Analizę wykonuje się w zakresie 4000 ÷ 600 cm-1 i przy rozdzielczości < 4 cm-1. UV – oddziaływanie promieniowania słonecznego. 95% wilgotności względnej 5. Następnie próbki poddaje się cyklicznemu oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych zgodnie z tabelą 3. w ramie w pozycji pionowej. 95% wilgotności względnej 20 °C. H – oddziaływanie wilgotności stylki z bromku potasu. Próbki do analizy termograwimetrycznej powinny być nagrzewane w atmosferze azotu. stosując stożkowy grzejnik wg normy ISO 5660-1. 2 ’2007 (nr 414) 73 . sucho IV – 6 h 70 °C. e) pełna ekspozycja obejmuje działanie temperatury poniżej zera. 20% wilgotności względnej 30 °C. powtarzanym 112 razy bez przerw. R – oddziaływanie deszczu. – pięć poddaje się oddziaływaniu warunków środowiskowych określonych w dalszej części. powłoka pęczniejąca. 6 i 7 -20 °C. Kryteria badania próbek poddanych oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych i promieniowania ultrafioletowego Właściwości Szybkość wydzielania ciepła – RHR Całkowita ilość wydzielonego ciepła – THR1200s Zabezpieczenia Zabezpieczenia posadzek inne niż posadzek kryteria przy strumieniu ciepła 30 kW/m2 50 kW/m2 ≤ 60 kW/m2 większa nie więcej niż o 20% od wyniku uzyskanego na próbkach niepoddanych oddziaływaniom cykli środowiskowych b) wyroby. 40% wilgotności względnej 40 °C. Identyfikacji zastosowanego środka ogniochronnego można dokonać przez: – analizę termograwimetryczną i/lub – analizę w podczerwieni IR (wskazane zastosowanie techniki FTIR) np. – 18 h przechowywania w otwartej lub wentylowanej szafce badawczej w warunkach wilgotności i temperatury otoczenia wg normy PN-ISO 11503:2001. • 1-godzinną fazę z deszczem w temperaturze otoczenia 20 ± 3 °C. Oddziaływanie środowiskowe dla poszczególnych kategorii zastosowania zabezpieczeń ogniochronnych Rodzaj zabezpieczenia ogniochronnego Powłoka z farb lub lakierów. W przypadku FTIR można stosować technikę ATR. 3) oddziaływania środowiskowe dla poszczególnych kategorii zastosowania zabezpieczeń ogniochronnych podano w tabeli 2. d) częściowa ekspozycja obejmuje działanie temperatury poniżej zera. Badanie powinno trwać 22 min. zgodnie z normą PN-ISO 11507:2000. osłaniając jednocześnie inne powierzchnie. 95% wilgotności względnej 3 i 4 20 °C. okładzina lub impregnacja Kategoria zastosowania X Y Z1 Z2 T R UV H T H T H T T – oddziaływanie temperatury. próbki poddawane są 6-godzinnym cyklom. Badania próbek zabezpieczeń posadzek wykonuje się przy strumieniu ciepła o mocy 30 kW/m2. przy czym wprowadzanie nowych warunków powinno nastąpić w ciągu 30 min po ustaniu warunków poprzednich. wg Procedury Badawczej ITB LP-28/06. – 4 h przechowywania w temperaturze 5 ± 3 °C i wilgotności względnej powietrza 50 ± 5%. z szybkością 10 K/min do temperatury 800 °C. Warunki badania reakcji na ogień: Z dziesięciu próbek przygotowanych do badań: – pięć nie poddaje się oddziaływaniu warunków środowiskowych. Natomiast próbki do analizy IR powinny mieć postać pa- Tabela 3. Oddziaływaniu warunków środowiskowych poddaje się tylko powierzchnie zabezpieczone ogniochronnie. 20% wilgotności względnej 30 °C. przy czym wprowadzanie nowych warunków powinno nastąpić w ciągu 30 min po ustaniu warunków poprzednich. c) kategoria Z1 – próbki badawcze poddaje się działaniu następujących warunków cieplno-wilgotnościowych: – 8 h przechowywania w temperaturze 40 ± 3 °C i wilgotności względnej powietrza 98 ÷ 100%. spełniają także wymagania kategorii Z1 i Z2. d) kategoria Z2 – próbki badawcze poddaje się kolejno działaniu następujących warunków cieplno-wilgotnościowych: – 4 h przechowywania w temperaturze 5 ± 3 °C. Warunki oddziaływań środowiskowych. a badania próbek zabezpieczeń innych niż posadzki – przy strumieniu ciepła o mocy 50 kW/m2.

SAINT-GOBAIN ISOVER Polska od dawna pracuje nad takimi rozwiązaniami technologii produkcji. Instytut Techniki Budowlanej zorganizował konferencję poświęconą ocenie regulacji prawnych i funkcjonowaniu rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów UE (artykuł Jadwigi Tworek na str. Imprezy towarzyszące Profesjonalny charakter targów potwierdził interesujący i bogaty program imprez towarzyszących.) odbyła się uroczystość ogłoszenia wyników i wręczenia nagród w konkursie Perły Ceramiki UE 2006 zorganizowanym przez kwartalnik „Wokół Płytek Cramicznych” pod patronatem Ministerstwa Budownictwa. odebrał Nicolas Suret. Jej zastosowanie w przegrodach zewnętrznych obiektu budowlanego daje wymierne efekty ekologiczne w całym cyklu użytkowania. skierowany do inwestorów indywidualnych.01. wyróżniających się parametrami technicznymi i walorami estetycznymi oraz wpisujących się w światowe trendy wzornicze. Jednym z narzędzi mających prowadzić do tego celu jest ocena cyklu życia produktów przeprowadzona przez Zakład Ochrony Środowiska Instytutu Techniki Budowlanej.). W przedsięwzięciu tym wzięły udział następujące firmy: Alpol. 100). 84. odbywających się pod patronatem Ministra Budownictwa Andrzeja Aumillera i Ministra Transportu Jerzego Polaczka. i planach na 2007 r. zorganizowane przez Polskie Stowarzyszenie Dekarzy i Międzynarodowe Tragi Poznańskie (MTP). z o. Stowarzyszenia Architektów oraz Sekcji Architektury Wnętrz Związku Polskich Artystów Plastyków. Viessmann i Xella. Prowadzi do zmniejszenia zużycia energii grzewczej podczas eksploatacji budynku. Zgodnie z opinią Zakładu Ochrony Środowiska Instytutu Techniki Budowlanej wełna mineralna Isover jest wyrobem przyjaznym dla środowiska. m2. Centrum Budownictwa Drogowego i Inżynieryjnego. Ekspozycja targów BUDMA 2007 została podzielona na: Salon Materiałów Budowlanych – Ściany i Dachy. Wystroju i Małej Architektury. gości z 34 państw).. W porównaniu z 2006 r. skierowanych do różnych grup zwiedzających. Litwy i Łotwy. Podstawą do przyznania certyfikatu jest przeprowadzenie dokładnych. Bułgarii. Wielkiej Brytanii. Po raz drugi w historii targów BUDMA odbył się BudShow – Dom dla każdego. Aluplast. a także zagadnienia dotyczące zarządzania i odnowy dużych osiedli mieszkaniowych. co (oprócz niewątpliwych korzyści finansowych) przyczynia się do ograniczenia emisji szkodliwych związków (m. 40 tys. Cemex Polska należy do krajowej czołówki producentów cementu. Codziennie prezentowano wybrane etapy budowy jednorodzinnego domu modelowego wykonanego z nowoczesnych i energooszczędnych materiałów. poinformowała podczas konferencji prasowej o wynikach 2006 r. SO2). potwierdziła. Z myślą o przedstawicielach samorządów lokalnych zaprezentowano dwa programy rządowe: jeden dotyczący socjalnego budownictwa mieszkaniowego. CO2.. Hoermann. Ukrainy. Celem konkursu jest promowanie kolekcji płytek ceramicznych dostępnych na polskim rynku. Dokumenty te z rąk Ministra Budownictwa Andrzeja Aumillera. Więcej informacji o laureatach na str. 74 2 ’2007 (nr 414) . którzy wzięli udział w Międzynarodowych Targach Budownictwa BUDMA 2007 (23 – 26 stycznia 2007 r. oprócz tytułu Perły Ceramiki UE 2006 po raz pierwszy w historii konkursu przyznano Perły Ceramiki Dystrybutorów 2006. Salon Stolarki Otworowej. 10 kopalni kruszyw oraz sieć 40 wytwórni betonu towarowego. Dużo widzów przyciągnęły Pokazy Sztuki Dekarskiej. Rockwool. zorganizowany przez Ardo-Studio i MTP. eksponująca najnowsze produkty wystawców. planowania. że nadal jest to największa w Polsce i najbardziej prestiżowa impreza targowa branży budowlanej. Zwiedzający mieli również okazję uzyskać informacje i zasięgnąć porad na temat prezentowanych produktów i technologii. Fakro. Ceramika Paradyż. Rosji. betonu towarowego i kruszyw. kiedy przejęła grupę RMC. Ma 2 cementownie. Salon Wykończenia. mocować obróbki blacharskie.2007 r. m. W drugim dniu targów (24.TARGI BUDMA 2007 Bogaty program BUDMY 2007 L iczba wystawców (ok. W br. Niemiec. na przykładach już zrealizowanych obiektów. finansowania i realizacji obiektów sportowych i rekreacyjnych. projektowania. Połączono je ze zwiedzaniem wykończonej części budynku i poradami dotyczącymi wykonawstwa. Salon Usług Budowlanych. usystematyzowanych badań i za pomocą metody LCA (ang. a liczba wystawców o 18%. która jest obecna na polskim rynku od marca 2005 r. 24 stycznia br. Ich uzupełnieniem była Wyspa Nowości. Rintal. CAD Projekt. powierzchnia wystawiennicza targów zwiększyła się o 15% i wyniosła ok. rynny oraz montować okna dachowe. 1300 z 28 państw w tym 327 firm zagranicznych) i zwiedzających (ponad 50 tys. finansowania rewitalizacji. Firma ISOVER Polska otrzymała je za wyroby z wełny mineralnej: skalnej i szklanej. Certyfikat środowiskowy jest przyznawany bezterminowo. odbyła się też uroczystość wręczenia Certyfikatów Środowiskowych spółce SAINT-GOBAIN ISOVER Polska. Steico.o. nowy prezes zarządu SAINT-GOBAIN ISOVER Polska.in. Solbet. Firma Cemex Polska Sp. a drugi budowy dróg ekspresowych i autostrad w latach 2007 – 2013. Wśród zwiedzających nie zabrakło gości z zagranicy. podczas których prezentowano jak prawidłowo układać dachówkę.in. aby w maksymalnym stopniu wykorzystać surowce wtórne. Legrand. Life Cycle Assessment – cykl życia produktu) określenie wpływu wyrobów na środowisko. Certyfikaty Środowiskowe przyznawane są przez Instytut Techniki Budowlanej. Mołdawii i Rumunii. Targi odwiedziły również delegacje z Uzbekistanu. Roca. Omówiono również uwarunkowania prawne i społeczne budowy dróg i autostrad. Plannja. Centrum Budownictwa Sportowego oraz Salon Nieruchomości i Inwestycji INVESTFIELD. Obowiązuje do momentu zmiany przez producenta deklaracji środowiskowej.

23 W/m2K (w przypadku bloczków grubości 36 cm U = 0. Grupa kapitałowa Solbet – największy producent betonu komórkowego w Polsce – zaprezentowała dwie grupy produktów: Solbet Ideal do wznoszenia ścian jednowarstwowych oraz Solbet Optimal do wykonywania tradycyjnych ścian warstwowych. Cemex zainwestował w rozwój technologii produkcji cementu i ochronę środowiska w cementowniach w Chełmie i Rudnikach. W odpowiedzi na zwiększające się potrzeby krajowego rynku budowlanego Cemex zapowiada kolejne inwestycje w Polsce. zabezpieczenia przeciwśnieżne oraz elementy komunikacji na dachu. Politechnika Łódzka. system rynnowy. mające na celu zwiększenie wydajności oraz ochronę środowiska. podpisali umowę o współpracy. Roczna wielkość produkcji to ponad 2 mln m3 betonu. Dla Cemexu był szczególny również z innego powodu. Ponadto w 2006 r. a ponadto występuje niewielkie prawdopodobieństwo popełnienia błędów wykonawczych. Tak ciepła ściana gwarantuje zmniejszenie zużycia energii na ogrzewanie budynku. Cemex wprowadzi na rynek nowe mieszanki betonowe do specjalnego zastosowania. Nowości na Budmie Targi Budma 2007 były opatrzone podtytułem „Targi wiedzy i zastosowań”. wchodzą: membrany i folie dachowe. wszyscy klienci indywidualni. 200 mln zł. Firma przejęła spółkę Unicon. unowocześnione będą piece obrotowe oraz zwiększona wydajność załadunku cementu. przy braku siły roboczej na polskim rynku. mają prawo do jednego kolektora słonecznego Vitosol100 firmy Viessmann w cenie 1 zł. Instytut Techniki Budowlanej i Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej prezentowały swoje najnowsze osiągnięcia i ofertę partnerskiej współpracy z przemysłem. a w tym przypadku nie bez znaczenia jest również znana i ceniona marka Braas. Natomiast z 10 kopalni należących do Cemex Polska można wydobyć ok.27 W/m2K).TARGI BUDMA 2007 Spółka jest czwartym co do wielkości producentem cementu w naszym kraju. dzięki czemu Cemex może lepiej i szybciej dostosowywać swoją ofertę rynkową do potrzeb odbiorców. W przypadku betonu towarowego jest największym krajowym producentem. Solbet Ideal to bloczki o gęstości 400 kg/m3 i grubości 36 cm – dotychczas produkowane oraz po raz pierwszy zaprezentowane na BUDMIE 2007 – grubości 42 cm. 10% produkcję cementu. że zostały one optymalnie dopasowane. a nawet wspomagania centralnego ogrzewania. Spółka zamierza przede wszystkim zwiększyć o ok. oprócz siedmiu modeli dachówek cementowych w bogatej gamie kolorystycznej. W 2007 r. którzy zakupią dachówki cementowe Braas i akcesoria dachowe.in. dostępny z „jednej ręki”. Budowanie jest więc szybkie i łatwe. W Chełmie powstanie m. pochodzącego z energii słonecznej. do podgrzewania wody użytkowej. Gwałtowny wzrost popytu na cement w 2006 r. Instytut Mineralnych Materiałów Budowlanych. zmodernizowane będą młyny cementu oraz rozbudowana instalacja magazynowa i dozowania paliw alternatywnych. za co najmniej 8 tys. W jego skład. W cementowni Rudniki również zbudowany zostanie nowy hermetyczny magazyn klinkieru. Politechnika Warszawska i Politechnika Wrocławska oraz cztery ośrodki badawcze: Instytut Badawczy Dróg i Mostów. elementy uszczelniające kalenice i grzbiety. zgodnie z którą od 1 lutego br. oferowane przez Lafarge Dachy. obróki ścian i kominów. 4 mln t kruszyw rocznie. ale w związku z prognozowanym wzrostem popytu na beton towarowy planuje też inwestować w rozwój sieci betoniarni. Ponadto dzięki jednomilimetrowej tolerancji wymiarów i wyprofilowaniu powierzchni czołowych na pióro i wpust bloczki Solbet Ideal muruje się na cienką spoinę bez wypełniania spoin pionowych. że Braas to kompletny system dachowy. do układania rurociągów. pochłoną ok. Koszt inwestycji szacowany jest na 64 mln zł. odpylany skład klinkieru. Politechnika Krakowska. Dach z systemem solarnym Braas – Viessmann umożliwia otrzymywanie taniego ciepła. Zrezygnowano z udziału pośredników. inwestycje w cementowniach w Rudnikach i Chełmie. zł brutto. Firma wprowadziła pionierską w polskim przemyśle cementowym strategię sprzedaży. sprawił. wypełniania nieużywanych podziemnych zbiorników oraz do wykonywania skomplikowanych detali architektonicznych. 2 ’2007 (nr 414) 75 . Obecnie.. które umożliwiają uzyskanie ściany jednowarstwowej o współczynniku przenikania ciepła U = 0. Po raz pierwszy z inicjatywy Sekcji Materiałów Budowlanych Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej Polskiej Akademii Nauk została przedstawiona ekspozycja „Nauka dla materiałów budowlanych. że był to bardzo dobry rok dla całej branży. a także produkcję kruszyw.in. Może dostarczyć na rynek ponad 3 mln t cementu rocznie z cementowni w Rudnikach i Chełmie. materiały oparte na wiedzy”. dzięki czemu jej potencjał wytwórczy zwiększył się o 9 wytwórni betonu towarowego i jedną kopalnię kruszywa. W 2007 r. m. przewyższający wszystkie dotychczasowe prognozy rynkowe. której celem jest dotarcie bezpośrednio do klienta końcowego. Politechnika Poznańska. Nowy model sprzedaży spowodował trzykrotny wzrost liczby klientów – przedsiębiorców i hurtowni budowlanych – kupujących cement bezpośrednio u producenta. Zastosowanie systemu elementów pochodzących od jednego producenta daje gwarancję. jest to ogromnym atutem ścian jednowarstwowych. zamknięty. a obecnie również kolektor słoneczny. Podczas targów Budma 2007 prezesi firm: Lafarge Dachy – Wojciech Gątkiewicz oraz Viessmann – Roland Krause. Poza efektami finansowymi bardzo ważne jest to. Sześć wyższych uczelni: Akademia Górniczo-Hutnicza.

: Lafarge Dachy Sp. wzorem innych krajów. Lubartów. Dodatek TECH pozwala na przygotowanie lekkich zapraw o podwyższonych właściwościach termicznych i akustycznych. Grupa Silikaty zaprezentowała nowe bloczki wapienno-piaskowe SILIKAT A o bardzo dobrych właściwościach akustycznych. z o. Pruszyński Sp. Lubartów. Wskaźniki oceny izolacyjności akustycznej właściwej obliczone wg PN-B-02151-3:1999. -5) dB.. Medaliści targów Tradycyjnie podczas targów BUDMA przyznano Złote Medale MTP za wyroby i technologie wyróżniające się innowacyjnością i jakością. • maszyna do produkcji betonowych elementów wibroprasowanych TECHMATIK WIB 1411. Jest to bardzo cenne rozwiązanie. Poznań. Niemcy i HARALD BŐHL GmbH.o. Krystyna Wiśniewska. RA2R = 53 dB. pokazała na BUDMIE 2007 aż piętnaście nowych wyrobów. z o. zaostrzonego wymagania dla ścian międzymieszkaniowych na poziomie R’A1 ≥ 53 dB.in. wypełnienie gzymsów. producent: STOLBUD SA. Zgodnie z raportem z badań laboratoryjnych. wybudowanych zgodnie z wymaganiami normowymi (wg PN-B-02151-3:1999 wymagana minimalna wartość izolacyjności akustycznej ścian międzymieszkaniowych wynosi R’A1 ≥ 50 dB).o. producent: REHAU AG + Co. z o. 82. Więcej informacji w artykule „Nowości Fakro” na str. przeznaczone do wznoszenia ścian międzymieszkaniowych. producent: ROTO FRANK Sp. skarży się na nieodstateczną izolacyjność akustyczną przegród. Poznań. O dobrej izolacyjności akustycznej przegrody decyduje również sposób połączenia ściany oddzielającej pomieszczenie (np. znany producent okien dachowych. Jarosław Kupidura. • gruntowy wymiennik ciepła AWADUKT THERMO (w wersji antybakteryjnej). Radom. producent: HABOE EDELSTAHL-SYSTEME GmbH. firma zgłaszająca: GRILTEX Polska Sp. Poznań. firma zgłaszająca produkt: PHU „GLOBAL-TECH”. promowała technologię polegającą na wykorzystaniu odpadów styropianu w produkcji zapraw budowlanych oraz maszyny i urządzenie do produkcji betonów lekkich. Ewelina Kowałko 76 2 ’2007 (nr 414) . kanałów. termoizolacja stropów. Opoczno. z o.. że izolacyjność akustyczna ściany międzymieszkaniowej grubości 25 cm wykonanej z SILIKAT-ów A spełnia wymaganie obowiązujące w większości krajów europejskich R’A1 ≥ 53 dB. z o. producent: JADAR TECHMATIK s. producent: ALUNA ARTUR NOWAK. • system balustrad ze stali nierdzewnej HABOE... producent: SOFTBUD – Biuro Oprogramowania Mikrokomputerowego. uhonorowane zostały najbardziej rozpoznawane marki oraz najczęściej wybierane przez klientów w 2006 r. z o. Dąbrowa Górnicza. Niemcy. firma zgłaszająca produkt: ROTO FRANK Okna Dachowe Sp. Tytuł „Budowlanej Marki Roku 2006” otrzymały m.o. producent: DOSPEL Sp. producent: BAUTECH Sp. • teleskopowe zadaszenie basenu „OPERA”. Firma Fakro. z o.TARGI BUDMA 2007 Firma Tech Service Polska sp. Dariusz Kupidura. Nagrody ACANTHUS AUREUS za najciekawsze stoiska przyznano szesnastu firmom.. przeprowadzonym przez ASM – Centrum Badań i Analiz Rynku.. międzymieszkaniowej) ze ścianami bocznymi (np. • geowłóknina TYPAR SF. Cemex Polska Sp. z o. na podstawie tych danych.o. firma zgłaszająca produkt: INOX DESIGN Sp. Fakro. W rankingu Budowlana Marka Roku 2006. Konstancin Jeziorna. Piaseczno.in...o. • system posadzek przemysłowych BAUTECH (jednowarstwowe monolityczne utwardzone powierzchniowo posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych). producent: Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe „ERGOBUD” Sp. z o.o.o. • system kosztorysowania (oprogramowanie i bazy danych) pt. Ściany wykonane z bloczków SILIKAT A łączy się ze ścianami bocznymi za pomocą wiązania murarskiego lub.o. Włoszczowa. Zaprawa POLYTECH może być stosowana wewnątrz i na zewnątrz budynków mieszkalnych oraz przemysłowych jako podkłady podłogowe... który powinien zapewnić redukcję bocznego przenoszenia dźwięków. Sopro Polska Sp. z o. Warszawa. W najbliższym czasie przewiduje się nowelizację normy PN-B-0215-3 i wprowadzenie do niej. Poznań. dachów/stropodachów. • wentylacja COMFORT MAX. ponieważ ponad 30% osób mieszkających w budynkach wielorodzinnych. m. akustyczny współczynnik bezpieczeństwa) i wówczas RA1R = 56 dB..in. firma zgłaszająca produkt: DORMA Polska Sp. Częstochowa. Luksemburg. przeprowadzonych w Zakładzie Akustyki ITB..o. producent: DuPont de Nemours.5R. • wysokoosiowe okno dachowe 735. • okno jednoramowe systemu WS-6000 z drewna klejonego warstwowo o zwiększonej izolacyjności akustycznej AKUSTIK. Sucha zaprawa cementowo-styropianowa POLYTECH produkowana jest na bazie bardzo lekkiego granulatu styropianowego połączonego w fazie produkcji z dodatkiem TECH i cementu portlandzkiego 32.o. Zgodnie z PN-B-02151-3:1999 wyniki badań laboratoryjnych wykorzystywane przy projektowaniu należy pomniejszyć o 2 dB (tzw. Projektant może bez obaw przyjąć. Przy określaniu izolacyjności akustycznej przegrody w budynku wartość tę należy pomniejszyć o poprawkę K uwzględniającą wpływ bocznego przenoszenia dźwięków. Niemcy. Wienerberger. wynoszą: RA1 = 58 dB dla ścian wewnętrznych i RA2 = 55 dB dla ścian zewnętrznych.o.o. Niemcy.o. Wynika to z niezbyt rygorystycznych polskich wymagań. m.. Otrzymały je następujące wyroby: • samozamykacze krzywkowe z szyną ślizgową z funkcją „EASY OPEN”. • kształtki wieńcowe do wykonywania wieńców stropowych KZE i KWE. tarasów. co jest szczególnie zalecane przez przecięcie warstwy konstrukcyjnej ściany zewnętrznej ścianą międzymieszkaniową. Mapei Polska Sp. firmy: Atlas.o.c. charakterystyka izolacyjności akustycznej właściwej w postaci wskaźników jednoliczbowych (wg PN-EN ISO 717-1:1999) ścian z bloczków Silikat A grubości 25 cm wynosi Rw = 60 (-2. z o. z o. Samolicz Kosztorysowy SYKAL. z o. z o. zewnętrznymi). Knauf.. Zakłady Tworzyw Sztucznych Gamrat SA. Górażdże Cement. producent: DORMA GMBH.

arch. rozbudowana sieć wykonawcza umożliwia szybką realizację inwestycji. Ireneusz Lickiewicz – Dyrektor firmy BAUTECH. materiałach do utwardzania powierzchni w technologii DST (MULTITOP. Uroczystość wręczenia Złotego Medalu Międzynarodowych Targów Budownictwa BUDMA 2007. który należy wypełnić i odesłać do firmy. a w efekcie trwałością. ponaddwudziestoletnia żywotność bez stosowania specjalnych zabiegów konserwacyjnych. magazynach.). System BAUTECH opracowano na podstawie 15-letnich doświadczeń firmy zdobytych w wyniku współpracy z krajowymi i zagranicznymi jednostkami. przeznaczony jest do stosowania w zakładach produkcyjnych.Posadzki przemysłowe z betonów Posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych Bautech kompozytowych Bautech Jednowarstwowe monolityczne utwardzane powierzchniowo posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych BAUTECH. browarach. oleje itp. utwardzaczy posadzkowych. przemyśle spożywczym i farmaceutycznym oraz strefach zagrożenia wybuchem. własnymi autoryzowanymi wykonawcami oraz spójnej polityki działów badawczo-wdrożeniowych i handlowo-marketingowych. EXTRATOP). materiałów do pielęgnacji i impregnacji nawierzchni betonowych. System BAUTECH obejmuje: • projektowanie – rozwiązania technologiczne nawierzchni projektowane są za pomocą specjalistycznego oprogramowania komputerowego. w którym jako dane wyjściowe przyjmuje się m. wszystkie produkty systemu BAUTECH® mają odpowiednie atesty i certyfikaty: ITB i PZH. rozstawie szczelin dylatacyjnych. www. wizyty na placach budów i w betoniarniach mają na celu dopilnowanie bezwzględnego przestrzegania reżimów technologicznych i udzielenie pomocy technicznej w przypadku problemów podczas wykonywania posadzek. oleje. stanowią barierę dla gęstych substancji. fax 022 716 77 90 e-mail: bau@bautech. tel. bezpośrednie kontakty z inwestorem. • konsultacje i szkolenia – współpraca zespołów polskich i zagranicznych specjalistów o bogatej wiedzy teoretycznej i praktycznej pozwala na przekazywanie pełnych i rzetelnych informacji. Andrzej Aumiller – Minister Budownictwa. wypełnień dylatacyjnych. • produkcję i dystrybucję – włókien zbrojeniowych (stalowych i polipropylenowych). garażach. z o. Inne zalety posadzek Bautech to: odporność na duże obciążenia statyczne i dynamiczne. bogata kolorystyka. smary.in. dr hab. czasie i sposobie ich wykonania. łatwość w utrzymaniu czystości. System BAUTECH – jednowarstwowe monolityczne utwardzone powierzchniowo posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych.pl. Od lewej: prof. Specjalistyczne szkolenia teoretyczne i praktyczne prowadzone dla firm wykonawczych eliminują tzw. takich jak: smary. wymaganej klasie i recepturze betonu płyty nośnej oraz jej grubości. Józef Jasiczak – Przewodniczący Kapituły Konkursu. wyróżniają się innowacyjną recepturą i bardzo dobrą jakością dorównującą produktom wytwarzanym przez najlepszych światowych producentów. chłodniach. odporność na ścieranie i udary. inż. Zainteresowany otrzymuje kompleksowe opracowanie techniczno-technologiczne. BAUTECH Firma udostępnia również na swojej stronie internetowej specjalny formularz „Dane wyjściowe do wykonania opracowania projektu powierzchniowo utwardzanej monolitycznej posadzki przemysłowej z betonu kompozytowego w technologii BAUTECH”. ilości i rodzaju zbrojenia rozproszonego (stalowego BAUMIX i ewentualnie polipropylenowego BAUCON). odporność na substancje agresywne. ich dozowaniu i obróbce mechanicznej. Bogusław Zalewski – Prezes Zarządu MTP Fot. przewidywane obciążenia statyczne i dynamiczne oraz wymagania dotyczące nawierzchni (ścieralność. zawierające informacje o: podłożu w zależności od istniejących warunków gruntowych. „eksperymentowanie” podczas wykonywania posadzek. supermarketach. warunki gruntowe. ze względu na swoje specyficzne właściwości.pl 2 ’2007 (nr 414) 77 . firma stale powiększa profesjonalny potencjał wykonawczy i w związku z tym jest w stanie sprostać rosnącemu i coraz bardziej wymagającemu rynkowi inwestycyjnemu. 022 716 77 91.bautech. Nieustająca aktywność firmy w promowaniu technologii oraz bardzo dobra jakość posadzek przyczyniły się do zainteresowania tym produktem rynków zagranicznych. BAUTECH sp. oraz maszyn do układania i wykańczania nawierzchni. co umożliwia kompleksowe zastosowanie systemu tak szybko. • wykonawstwo – dzięki wysoko wyspecjalizowanej autoryzowanej sieci wykonawczej inwestor otrzymuje gwarancję najwyższej jakości wykonywanych posadzek. przeznaczenie nawierzchni. preparatach powłokotwórczych i impregnujących.o. jak jest to wymagane. dzięki rozpatrywaniu indywidualnych wymagań i lokalnych warunków posadzki wykonywane są „na miarę”. BAUTOP. nagrodzone Złotym Medalem Międzynarodowych Targów Budownictwa BUDMA 2007. W efekcie eksport stanowi ponad 30% obrotów firmy.

Kształtki przeznaczone do wykonywania wieńców na ścianach zewnętrznych mają przekrój zbliżony do litery „L”. pozostawiając miejsce na izolację termiczną. W efekcie ułożone na nich pręty zbrojenia mają zagwarantowaną prawidłową otulinę betonową. Z. Przy układaniu dolnego zbrojenia wieńca poniżej stropu nie ma konieczności używania stempli (wieniec opuszczony proponowany jest przez wielu producentów elementów ściennych). pozwalający na wygodne ułożenie zbrojenia i oparcie stropu z obu stron ściany. Wręczenie Złotego Medalu MTP za kształtki wieńcowe. która poza nowatorskim podejściem do budownictwa gwarantuje trwałość i ekonomię przedsięwzięcia budowlanego. Kształtki można stosować w gęstożebrowych stropach belkowych (np. Teriva. Mają one długość 600 mm. Dostępne są dwa rodzaje kształtek: zewnętrzne i wewnętrzne. Potwierdza to rekomendacja Instytutu Techniki Budowlanej (RT ITB-1058/2006 Wieńce stropowe KZE i KWE). na której zostaną oparte. zbrojone kształtki to racjonalna inwestycja. inż. z Warszawy zostały uhonorowane Złotym Medalem Międzynarodowych Targów Poznańskich BUDMA 2007. 300 lub 360 mm) zależy od grubości ściany. Do wieńca na ścianie jednowarstwowej wykorzystuje się kształtki węższe niż szerokość muru. Ceram. że krawędź stropu jest zamknięta ścianą o wysokości dobranej do zastosowanego stropu i waha się od 225 mm (w przypadku stropów wysokości 160 mm) do 405 mm (w przypadku stropów wysokości 340 mm). Kształtki do wykonywania wieńców na wewnętrznych ścianach nośnych mają korytkowy kształt. Nowicki ski – Prezes Zarządu MTP Betonowo-keramzytowe. zbrojone kształtki wieńcowe to dopasowany do wymiarów ściany oraz wysokości stropu szalunek tracony. za nowatorskie rozwiązanie. Krzysztof Bruzi – współwłaściciel firmy Ergobud Sp.o. Od lewej prof. Ich zastosowanie powoduje. a ich szerokość (240. PSKJ itp.. dr hab. Fert itp.o. zespolonych stropach żelbetowych wykonywanych z zastosowaniem prefabrykowanych płyt żelbetowych (np. Kształtki wieńcowe zapewniają równomierny rozkład obciążeń przekazywanych ze stropu na mur zastępując podkłady betonowe lub ceglane. rów wykonywanych z pustaków ceramicznych wysokodrążonych oraz bloczków z betonu komórkowego. Bogusław ZalewFot.TARGI BUDMA 2007 Kształtki wieńcowe – wygodne i łatwe w użyciu Betonowo-keramzytowe. Józef Jasiczak – Przewodniczący Kapituły Konkursu.). charakteryzujące się wysokim poziomem technologicznym oraz jakością na najwyższym poziomie. co przyspiesza tempo robót budowlanych. Filigran. 2K. na których spoczywa wieniec. co jest ważne przede wszystkim w przypadku mu- 78 2 ’2007 (nr 414) . Kształtki rozwiązują także problem ryglowania całego stropu podczas wykonywania opuszczonego wieńca stropowego. Oba rodzaje kształtek są od wewnątrz profilowane w celu uzyskania dystansów zbrojeniowych. Betonowo-keramzytowe. z o. Andrzej Aumiller – Minister Budownictwa. pozwalający na sprawne i bezpieczne wykończenie wieńca. zbrojone kształtki wieńcowe firmy Ergobud Sp. z o.) oraz żelbetowych płyt kanałowych. Stosowanie kształtek wieńcowych eliminuje drogie i czasochłonne deskowanie.

z o. • eliminację skrajnych podpór montażowych. z którego wykonane są elementy ścienne. P.ergobud./fax (0-22) 646-20-40 e-mail: ergobud@ergobud. • eliminację dystansu zbrojenia wieńca.H.P.o.i wielowarstwowych.pl www. prefabrykowane kształtki wieńcowe są zastrzeżone w Urzędzie Patentowym RP oraz zostały zarejestrowane jako Wspólnotowy Znak Towarowy (TM) w Urzędzie ds.U. oraz zapewniają: bezpieczeństwo podczas montażu i zalewania stropu. tel.TARGI BUDMA 2007 Kształtki wieńcowe umożliwiają: • zabudowę wieńca stropowego na ścianach jedno. • możliwość wyprowadzenia ze ściany rdzenia bez naruszania konstrukcji kształtki. • możliwość każdorazowego wykonania wieńca opuszczonego bez konieczności ryglowania. • skrócenie czasu montażu stropu i wieńca. ERGOBUD Sp. Harmonizacji Rynku Wewnętrznego OHIM w Alicante i są zastrzeżone w całej Unii Europejskiej.pl 2 ’2007 (nr 414) 79 . • równomierny rozkład obciążeń przenoszonych przez strop na ścianę. wymierne korzyści finansowe i estetykę wieńca. bez względu na materiał. Żelbetowe. • eliminację czasochłonnego i kosztownego deskowania lub obmurówki wieńca.

międzyszybowe). że jest on o połowę mniejszy. • osadzenie pakietu szkła we wrębie szybowym za pomocą hermetycznego kleju Instaweld 6613. z funkcją mikrouchylania na skrzydle UR. klejonego warstwowo na grubość.pl 80 2 ’2007 (nr 414) . a efekt jest imponujący. Nowe okno powstało na bazie konstrukcji okna jednoramowego WS-6000 z drewna klejonego warstwowo. rozwieralne (R). mająca na celu elastyczne zamocowanie szyby i wyeliminowanie rezonansu akustycznego. Wręczenie Złotego Medalu MTP za okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej.A. z wkładką termiczną i ukształtowaniem profilu skutecznie chroniącym przed działaniem czynników atmosferycznych. Stolbud S. podczas gdy standardowe okno WS-6000 ma Rw = 30 dB. uchylne (U).A. 041 38 82 100. Marek Szczęsny – Prezes Zarządu Stolbudu S. samozamykacz. sosno- wego lub meranti. z możliwością wykonania jako: stałe (S). naklejane. Włoszczowa otrzymał ten certyfikat jako jedyny producent stolarki okienej w Polsce.TARGI BUDMA 2007 Okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej firmy Stolbud S. aby spełnić oczekiwania klientów narażonych na nadmierny hałas spowodowany przede wszystkim samochodowym ruchem ulicznym o dużym natężeniu. okiennice. Włoszczowa produkuje okna o zwiększonej izolacyjności akustycznej z drewna dębowego. • osłonki na zawiasy w kolorze: stare złoto. srebrnym. Andrzej Aumiller – Minister Budownictwa.A. prof. Nowe elementy zastosowane w konstrukcji to: • zestaw szybowy złożony z szyb niskoemisyjnych i dźwiękochłonnych (44. Są one impregnowane (w odrębnym procesie) i malowane w dowolnych kolorach wg palety RAL. Od lewej: Augustyn Zioło – Stolbud S. fax 041 38 82 211 e-mail: wloszczowa@stolbud. to odnosi się wrażenie.pl www. Bogusław Zalewski – Prezes Zarządu MTP Fot.A.stolbud. przyklejona przed osadzeniem pakietu szkła do wrębu. konstrukcyjne. 10 dB w stosunku do tego. inż.A.2/16A/6). Szczególną uwagę zwrócono na sposób szklenia okna i użytych do niego materiałów. białym. gdyż hałas w pomieszczeniu podlega następującej zasadzie: jeżeli zmniejszy się o ok. Wynik korzystniejszy o ok. NCS lub lakierami transparentnymi z uwzględnieniem indywidualnych życzeń klienta (możliwość wykonania okien dwukolorowych). Z.A. możliwość zastosowania okapników w dowolnym kolorze wg palety RAL lub anodowanym. w celu zapewnienia stabilności kształtu. Stolbud S. uchylno-rozwieralne (UR). tel. Włoszczowa. oddzielonych ciepłymi ramkami i przestrzenią wypełnioną argonem (współczynnik przenikania ciepła zestawu szybowego wynosi 1. charakteryzujące się nowoczesnym rozwiązaniem technologicznym i bardzo dobrą jakością. Włoszczowa O kno drewniane o zwiększonej izolacyjności akustycznej 40 dB. brąz RAL 8017. Okno jest dwudzielne R+ UR. szprosy (nakładane. powstało we współpracy Stolbudu S. Józef Jasiczak – Przewodniczący Kapituły Konkursu. Ponadto w nowym oknie zastosowano: • okucia obwiedniowe o nośności 130 kG dla każdego skrzydła. elementy ozdobne. Można w nim zastosować: moskitierę.1 W/m2K). Okno drewniane o zwiększonej izolacyjności akustycznej 40 dB uzyskało Aprobatę Techniczną AT 15-2496/2006 oraz Certyfikat na Znak Jakości Akustycznej AQ-ITB. Włoszczowa. brąz RAL 8022. Włoszczowa z zespołem pracowników Zakładu Akustyki Instytutu Techniki Budowlanej. • uszczelka na obwodzie skrzydła okiennego. • przekładka z gumy neoprenowej (Interhelam Antracyt 008). złotym. 10 dB osiągnięto bez gruntownych zmian w konstrukcji oraz zastosowaniu materiałów powszechnie dostępnych na rynku. • okapnik aluminiowy soft w kolorze złotym. jaki jest na zewnątrz. okładzinę aluminiową. dr hab. skutecznie chroniąca pod względem termicznym i akustycznym. Nowicki Profil okna o zwiększonej izolacyjności akustycznej Dzięki tym zmianom udało się w prosty i niezbyt kosztowny sposób osiągnąć okno o izolacyjności akustycznej Rw = 40 dB.

.

Biorąc pod uwagę liczbę patentów zgłaszanych rocznie. łatwe do utrzymania w czystości okno dachowe. Okno kolankowe BDL otwierane jest uchylnie i rozwiernie. uszczelka obwodowa i uszczelka w profilach kryjących bok ościeżnicy). schody nożycowe z klapą.1T z zewnętrzną szybą hartowaną i wewnętrzną ze szkła laminowanego. Odpowiednio zaprojektowane i wykonane okno dachowe FTT Termo oraz system montażu zapewniają bardzo dobre Okno kolebkowe FCS Jest to produkt nietypowy. skonstruowany i produkowany na indywidualne zamówienie klienta. BVL. – nowa klamka w kolorze białym. Nowe okna kolankowe wyposażone są w jednokomorowy pakiet szybowy 4H-14-33. superenergooszczędny pakiet szybowy. okno kolankowe BVL – uchylnie. w których panuje okresowo zwiększona wilgotność. kołnierza paroprzepuszczalnego XDP i kołnierza paroszczelnego XDS. firma FAKRO zajmuje pierwsze miejsce wśród najbardziej innowacyjnych polskich firm. norma badań PN-EN 1026). okno oddymiające. roleta ARP. Dzięki zastosowaniu tego typu okien zwiększa się doświetlenie pomieszczenia i pole widzenia. które wewnątrz wzmocnione są ocynkowanymi profilami stalowymi. Stoisko firmy Fakro na targach Budma 2007 Fot. w których szczególny nacisk położony jest na zminimalizowanie strat ciepła. uszczelkę obwodową i uszczelkę przylgową.TARGI BUDMA 2007 Nowości FAKRO 2006 r. okno termo. nieotwierane).94 W/m2K. umieszczona w dolnej części skrzydła.0 W/m2K wg EN 674. Wyposażone jest w specjalnie wyprofilowany jednokomorowy pakiet szybowy z dwiema szybami hartowanymi 4H-16-4HT. Okno FTT Termo Jest to okno dachowe o specjalistycznej i nowatorskiej konstrukcji.3 W/m2K. FAKRO parametry termoizolacyjności i najwyższą 4 klasę szczelności w zakresie przepuszczalności powietrza (klasyfikacja PN-EN 12207. Uokna = 1. Okno PTP montuje się w dachu o kącie nachylenia 15 – 90° wraz z kołnierzem uszczelniającym identycznym jak do okien drewnianych FAKRO. jak i uchylne – identyczne jak pionowe. Charakteryzuje się współczynnikiem przenikania ciepła Uokna = 0. a okno BXL – nieotwierane. Wykonane zostało z wielokomorowych profili PVC w kolorze białym. drzwi kolankowe. co wpływa na sztywność profilu oraz zwiększa odporność na uszkodzenia mechaniczne. zapewniające dużą oszczędność energii cieplnej. schody ognioodporne. – profile trapezowe tłoczone z blachy aluminiowej grubości 1. drewnianej ramie skrzydła. – fabrycznie zamontowane dolne kątowniki do montażu okna na łatach w konstrukcji dachu. których efektem jest 10 patentów zgłoszonych w 2006 r.1 W/m2K. Mogą to być zarówno okna rozwierne. uchylne. Okno FTT ma konstrukcję obrotową. Nowa seria okien kolankowych charakteryzuje się nową konstrukcją ościeżnicy i skrzydła. Okno FTT Termo montowane jest z wykorzystaniem specjalnie do tego przeznaczonych akcesoriów montażowych FAKRO. Uszyby = 1. w łazienkach czy w kuchniach. co dodatkowo zwiększa bezpieczeństwo użytkowania. – potrójny system uszczelnienia (uszczelka przylgowa ościeżnicy. Okno aluminiowo-tworzywowe PTP Okno idealnie nadaje się do stosowania w pomieszczeniach na poddaszu. okno kolankowe (uchylno-rozwierne. Nowości to: okno aluminiowo-tworzywowe.5 W/m2K wg EN 12567-2. schody segmentowe z metalową drabiną. w których zgodnie z życzeniem klienta ma znajdować się białe. wyłaz dachowy. np. umieszczony w grubszej. Charakteryzuje się wygiętą w kształcie łuku ościeżnicą. świetlik dachowy. okno kolebkowe. BXL Okna kolankowe przeznaczone są do montażu w ścianie pionowej (kolankowej) na poddaszu i stanowią dodatkowy element „przedłużający” okno dachowe. umożliwiająca łatwą obsługę okna oraz dwustopniowe mikrouchylenie. Okno można stosować również w pomieszczeniach. W nowych oknach kolankowych zastosowano podwójny system uszczelnienia. Łuk wygięcia okna kolebkowego dopasowany jest do promienia łuku dachu i idealnie komponuje się z połacią dachową. Okna kolankowe BDL. Uszyby = 1. wyposażone jest w dwukomorowy. Uszyby = 1. co umożliwia stosowanie w budynkach. Okno kolebkowe otwiera się obrotowo i ma klamkę zamontowaną w dolnej części skrzydła.0 mm. 82 2 ’2007 (nr 414) . innowacyjnymi okuciami oraz nowo zaprojektowaną klamką. dla firmy FAKRO był okresem dynamicznego rozwoju. zaprezentowanych podczas tegorocznych targów BUDMA w Poznaniu. szyba witrażowa. Okno PTP ma konstrukcję obrotową. i aż 15 nowości. skrzydłem i pakietem szybowym. Okno PTP wyposażone jest w: – jednokomorowy pakiet szybowy 4H-16-4T z zewnętrzną szybą hartowaną i wewnętrzną z warstwą niskoemisyjną. Oblachowanie jest również dopasowane do kształtu okna. Zanotowano ponad 10% wzrost sprzedaży i firma może pochwalić się pracowniami badawczymi. arch.

W standardowej wersji działanie rolety ARP-E możliwe jest tylko przy zamkniętym oknie. Wówczas należy zainstalować w nim oprawę oświetleniową spełniającą funkcję lampy. biała klapa termoizolacyjna grubości 36 mm o współczynniku przenikania ciepła 1. Zastosowany ogranicznik obrotu stabilnie utrzymuje otwarte skrzydło oraz chroni przed przypadkowym zatrzaśnięciem klapy. klatki schodowe. Wymiary 50 x 80 cm uzyskane dzięki specjalnemu systemowi składania drabinki pozwalają na zamontowanie schodów w otworach o niewielkich rozmiarach. Wyłaz może być montowany w dachu o kącie nachylenia 15 – 60°. który osłania ościeżnicę oraz zapobiega poślizgowi w momencie wychodzenia na dach. Okno dachowe. nie może znajdować się nad kalenicą dachu. Okno oddymiające FSP wykonane jest z drewna sosnowego. dzięki czemu przypomina odwrócone okno klapowe. Ma konstrukcję klapową i otwierany jest na bok na prawą lub lewa stronę. Bezpieczeństwo użytkowania zapewniają zaokrąglone kształty wsporników bocznych oraz pozostałych okuć. Do obsługi wysoko zamontowanej rolety ARP służy uniwersalny drążek ZST. Energooszczędna. w których nie ma możliwości zamontowania okien dachowych czy pionowych. mieszczeniami mogą być łazienki. Wymiary wewnętrzne wyłazu 86 x 87 cm spełniają wymagania warunków technicznych zabudowy. Zamontowany w suficie rozpraszacz równomiernie rozprowadza promienie światła i doświetla pomieszczenie. ponieważ zostało fabrycznie wyposażone w kątowniki.1 W/m2K) oraz wysoka szczelność maksymalnie ograniczają straty ciepła. Umożliwiają one dostęp do pomieszczenia nieużytkowego znajdującego się za ścianą kolankową. nawet tych. Świetliki rurowe mogą być montowane na dachach o nachyleniu 15 – 60° lub na dachach płaskich (na zamówienie). Wyłaz dachowy WLI Wyłaz pozwala na szybkie. Są to pierwsze w Polsce schody o rozmiarze odpowiadającym warunkom technicznym zabudowy (86 x 130 cm). Schody nożycowe z klapą termoizolacyjną LST służą do wyjścia na poddasze (strych). Jest wyposażony w uniwersalny kołnierz uszczelniający. garderoby. na jednej głębokości. wykonane z drewna sosnowego. Policzki w kształcie litery „S” nadają schodom nowoczesny wygląd i pełnią rolę poręczy. najczęściej stosowane jest w klatkach schodowych. Świetlik rurowy SLT Główną jego funkcją jest dostarczanie naturalnego światła do wnętrza budynku. Drzwi kolankowe DWK przeznaczone są do zabudowy w ścianie kolankowej. jest umieszczenie zawiasów na dolnej jego krawędzi. Wyłaz WLI przeznaczony jest do pomieszczeń nieogrzewanych. Uszczelka obwodowa znajdująca się w podfrezowanej części skrzynki zapewnia schodom najwyższą klasę szczelności. Mogą być montowane w wersji otwieranej na prawą lub lewą stronę. dwukrotnie malowanego lakierem akrylowym. Zastosowanie tego rodzaju świetlików pozwala na doświetlenie wszystkich pomieszczeń w budynku. Schody strychowe LWM zbudowane są z metalowej drabiny i energooszczędnej klapy o współczynniku przenikania ciepła 1. Uszczelka obwodowa znajdująca się w dolnej części skrzynki zapewnia schodom najwyższą klasę szczelności. Drabinka schodów ma konstrukcję nożycową. Zastosowanie siłowników elektrycznych w oknie oddymiającym umożliwia wentylację pomieszczeń. Żadna z krawędzi okna. Oferowana jest w dwóch wersjach: – roleta ARP obsługiwana ręcznie. który umożliwia dopasowanie go do każdego rodzaju pokrycia dachowego. 2 ’2007 (nr 414) Roleta ARP Stanowi ona ochronę przed światłem i zapewnia przyjemne zacienienie wnętrza podczas słonecznych dni. Ze względu na dużą wagę okna oddymiającego powinny je montować dwie osoby.1 W/m2K znacznie ogranicza straty ciepła. Prosty montaż na łatach nie wymaga wykonania wymianów czy nadbitek. łatwe i bezpieczne wyjście na dach w celu przeprowadzenia prac konserwacyjnych. Zalecane do stosowania w dachach o kącie nachylenia 20 – 60°. które automatycznie otwierają skrzydło. Montowane jest na łatach. Schody Schody strychowe ognioodporne LWF służą do wyjścia na poddasze (strych) oraz stanowią zaporę ogniową podczas pożaru wewnątrz budynku. Dostępne dwa rodzaje kołnierzy: do pokryć płaskich i profilowanych. z dwóch stron oklejone płytą HDF w kolorze białym. Klapa schodów wykonana jest z materiałów ognioodpornych oraz wyposażona na obwodzie w uszczelkę pęczniejącą. Wolna przestrzeń wypełniona jest styropianem grubości 3 cm. Świetlik rurowy może być wykorzystywany również wieczorami oraz w nocy. korytarze. Segmentowy system składania drabiny schodów oraz blokada klapy w pozycji pełnego otwarcia zapewniają prostą obsługę schodów. refleksyjnej rury i kierowane są ku dołowi na rozpraszacz. Takimi po- 83 . Następnie promienie słoneczne odbijają się od ścian giętkiej. a nawet piwnice. impregnowanego próżniowo. Segmentowy system składania drabiny schodów oraz blokada klapy w pozycji pełnego otwarcia zapewniają prostą obsługę schodów.1 W/m2K w kolorze beżowym. Roleta ARP to również dodatkowa dekoracja wnętrza na poddaszu. W dolnej części wyłazu znajduje się specjalnie ukształtowany profil. Okno FSP wyposażone jest w dwa siłowniki elektryczne. Umożliwia również przesuwanie wyłazu w czasie montażu w poziomie w celu lepszego dopasowania do profilu pokrycia dachowego. która zapewnia szczelność podczas pożaru. Standardowo drzwi kolankowe wyposażone są w skrzydło termoizolacyjne grubości 36 mm. odróżniającą je od innych okien dachowych. Doskonałe parametry termoizolacyjne (U = 1. Duże wymiary zapewniają wygodne użytkowanie wyłazu oraz umożliwiają doświetlenie wnętrza. po otwarciu skrzydła. – roleta ARP-E sterowana elektrycznie po podłączeniu do jednego z urządzeń sterujących Fakro. Schody LWF posiadają odporność ogniową EI 30 min. Świetlik rurowy SLT przenosi światło dzienne wpadające do rury światłonośnej przez kopułę zamontowaną na dachu. jako klapa oddymiająca.TARGI BUDMA 2007 Okno oddymiające FSP Najważniejszą cechą okna FSP.

Krystyna Wiśniewska .A. Wyróżnienie: Cabaret. producent: Ceramika Marconi Sp. producent: Pamesa Ceramica S. producent Opoczno S. Aumiller – Minister Budownictwa. producent: Ceramika Paradyż. Sophistic oraz Sugar. Janusz Wójcik – Prezes firmy ARCER.L. (Hiszpania) Geom. Homme. Madera. Nowicki Prezes firmy Ceramika Paradyż – Stanisław Tępiński (pierwszy z lewej) dziękuje za przyznane wyróżnienia. Janusz Wójcik. producent: Venus Ceramica S. Travertino. Przewodniczący Jury Dystrybutorów. Aumiller. Z. Sophistic i Sugar. podczas Międzynarodowych Targów Budownictwa Budma 2007 w Poznaniu.A. Maxima/Maxim.A.A. Foresta/Forest. Calle. Stowarzyszenia Architektów Polskich oraz Sekcji Architektury Wnętrz Związku Polskich Artystów Plastyków. Pozostałe osoby (od lewej): Jerzy Grochulski.A. Tibet.(Hiszpania). producent: Ceramika Nowa Gala S. Andrzej K. producent: Cooperativa Ceramica d’ Imola (Włochy) Etnica oraz Gres Real Cotto. Maxima/Maxim. Wielką Perłą Ceramiki UE 2006 nagrodzono firmę Ceramika Paradyż Nagrodę Ministra Budownictwa otrzymała firma Polcolorit S.A.. Tytuły Perła Ceramiki UE 2006 i Perła Ceramiki Dystrybutorów 2006 zostały przyznane najciekawszym kolekcjom płytek ceramicznych. Organizator konkursu KWARTALNIK Tytuł Perła Ceramiki UE 2006 zdobyły kolekcje: Corda oraz Flavia. Nagrody w postaci statuetek i certyfikatów wręczyli laureatom: Andrzej K. producent: Tau Ceramica (Hiszpania) Cabaret. Krystyna Wiśniewska – Redaktor Naczelna kwartalnika „Wokół Płytek Ceramicznych”. producent Ceramika Gres S.A. Texas. odbyła się 24 stycznia 2007 r. producent: Ceramika Tubądzin Antares. Tytuł Perła Ceramiki Dystrybutorów 2006 nadano kolekcjom: Travertino. producent: Pamesa Ceramica S. Foresta/Forest oraz Mustang. Minister Budownictwa Andrzej Aumiller wręcza Barbarze Marconi – członkowi Rady Nadzorczej 84 Fot. Jerzy Grochulski – Prezes Stowarzyszenia Architektów Polskich. z o. producent: Venus Ceramica S.Gala Laureatów Konkursu Perły Ceramiki UE 2006 Uroczysta gala wręczenia nagród w prestiżowym konkursie Perły Ceramiki UE 2006. producent: Villeroy & Boch Fliesen GmbH (Niemcy). Carnaby. pod patronatem Ministerstwa Budownictwa. producent: Ceramika Tubądzin.L. wybranym przez jurorów z nominowanych kolekcji w trzech równorzędnych edycjach konkursu. Towarzyszyła jej wystawa nagrodzonych kolekcji. producent: Zakłady Płytek i Wyrobów Sanitarnych Jacek Pilch. producent: Ceramika Nowa Gala S. Nagrodę przyznaną firmie Polcorolit SA. Tibet. producent: Ceramika Paradyż. organizowanym przez redakcję kwartalnika „Wokół Płytek Ceramicznych”.o.

na których działamy. nowoczesny zakład dysponujący światowymi technologiami produkcji betonu komórkowego oraz stropów TERIVA. styropian. ponieważ są one zupełnie odmienne. produkujący wyroby chemii budowlanej.RYNEK BUDOWLANY SOLBET zwiększa produkcję i umacnia markę Z mgr. W strukturze sprzedaży na rynek niemiecki czy skandynawski 66% stanowią odmiany lekkie. a także zakłady mechaniczne wytwarzające maszyny i urządzenia na potrzeby przemysłu materiałów budowlanych i nie tylko. stropy TERIVA. Jednostką macierzystą grupy jest SOLBET – SOLEC KUJAWSKI. Jednostka ta to samodzielny zakład badawczo-rozwojowy. gęstości 600 kg/m3. którą Pan zarządza. produkujący doskonałe linie technologiczne do wytwarzania betonu komórkowego. strukturę i profil produkcji. wytwarzający beton komórkowy oraz zakład w Aleksandrowie Kujawskim. tzn. W 2007 r. Naszym celem jest podanie klientowi obiektywnej informacji na temat wad 2 ’2007 (nr 414) 85 . na Słowację. wielkość sprzedaży i udział w krajowym rynku betonu komórkowego? MM: Grupa SOLBET w 2006 r. SOLBET LUBARTÓW – beton komórkowy. SOLBET ZREMB – zakład mechaniczny o dużych możliwościach produkcyjnych. 95% rynku w Polsce stanowi beton komórkowy gęstości 600 – 650 kg/m3. Proszę przybliżyć historię jej tworzenia. Marek Małecki: Historia firmy SOLBET to już ponad pięćdziesiąt lat doświadczeń w produkcji ściennych materiałów budowlanych. KW: Co. profesjonalny. Natomiast rynek polski jest zupełnie inny. aby zwiększyć sprzedaż odmian lekkich w Polsce. m3 betonu komórkowego. sprzedała 1229 tys. poziom sprzedaży może przekroczyć 1. Współczesny SOLBET to Grupa Kapitałowa skupiająca przede wszystkim zakłady wytwarzające beton komórkowy. które doceniają również zagraniczni producenci. KW: SOLBET jest liderem w produkcji betonu komórkowego w Polsce. jak i z ociepleniem będą istniały równolegle na rynku. a może raczej z braku nakładów na wypromowanie niewątpliwych zalet tego typu rozwiązania. że jest jeszcze wiele do zrobienia w dziedzinie marketingu. Jakie są możliwości produkcyjne.5 mln m3. 27% udziału w krajowej produkcji betonu komórkowego. że w 2006 r. pozostałe 34% stanowią odmiany cięższe. posiadający również oddziały zamiejscowe – zakład w Podnieśnie. Efektem tego jest eksport maszyn tej firmy do Czech. Krystyna Wiśniewska Krystyna Wiśniewska: W ostatnich latach na bazie zakładu produkcji betonu komórkowego SOLBET i zakładu produkcji maszyn budowlanych SOLBET-ZREMB w Solcu Kujawskim powstała Grupa Kapitałowa SOLBET. zdecydowało o silnej pozycji SOLBETU na rynku? MM: Uważam. oprócz wielkości produkcji. że zarówno technologia ścian jednowarstwowych. SOLBET KOLBUSZOWA – beton komórkowy. że o silnej pozycji Solbetu na rynku. co stanowiło ok. poza poziomem sprzedaży i jakością produktów. ale i inne materiały niezbędne do wznoszenia obiektów. stropy TERIVA. Markiem Małeckim – Prezesem Grupy SOLBET rozmawia red. inż. z tego względu. pozostali krajowi producenci również nie wykorzystali w pełni swoich zdolności produkcyjnych. zdecydowało posiadanie w swojej grupie zakładu mechanicznego SOLBET-ZREMB. Jego specyfika wynika z braku tradycji budowania ścian jednowarstwowych. aczkolwiek udział w rynku może utrzymać się na dotychczasowym poziomie. którzy są w stanie zrealizować najbardziej skomplikowane zamówienia na urządzenia do produkcji materiałów budowlanych. gęstości 400 kg/m3. Potwierdzają to konkretne dane: ok. dysponujący wykwalifikowaną kadrą konstruktorów i technologów. betony ciężkie. Węgry oraz do Rosji. Co do kierunków rozwoju myślę. Kolejni członkowie grupy to: SOLBET STALOWA WOLA – beton komórkowy. zakład mechaniczny. KW: Jak jest struktura asortymentowa betonu komórkowego w SOLBECIE? Które odmiany są najpopularniejsze i jaki jest obecnie kierunek rozwoju tego wyrobu w Polsce i na świecie? MM: W tym momencie należy powiedzieć o specyfice rynków. Widać zatem.

Na pewno nie spowoduje to organiczenia produkcji. maszyn? MM: Niewątpliwie drugim strategicznym produktem dla Grupy SOLBET będzie chemia budowlana. KW: Jak ocenia Pan 2006 r. że beton komórkowy zapewnia bardzo dobrą termoizolacyjność. Jeszcze w tym roku planujemy inwestycje. na pewno zwiększymy na nich naszą obecność o kolejnych kilkadziesiąt procent. 70 %. zarówno w wersji IDEAL. ale inwestorzy dostrzegają również inne zalety. 42%. że szykujemy spore zmiany już w tym roku. KW: Czy potencjał produkcyjny betonu komórkowego w Polsce jest wystarczający w stosunku do potrzeb? MM: Trudno to jednoznacznie ocenić. O jego popularności w dużej mierze decyduje cena. Niewielu inwestorów zdaje sobie sprawę. że w Polsce nie jest dostatecznie powszechna wiedza na temat zalet betonu komórkowego. Konieczne jest przypominanie inwestorom na każdym kroku. doskonałą akumulację ciepła. należącej do Grupy Kapitałowej SOLBET. że z betonu komórkowego można wymurować ścianę jednorodną o współczynniku przenikania ciepła U < 0. Mam nadzieję. Nasze wyroby trafiają przede wszystkim na rynek niemiecki. niskie nakłady pracy wynikające z faktu. to głównym naszym zadaniem jest utrzymanie obecnej pozycji betonu komórkowego przez promowanie jego bezspornych zalet. Z pewnością potrzeby zarówno w budownictwie mieszkaniowym. są równie obiecujące. realizować zamówienia na poszczególne wyroby? MM: 2006 r. SOLBET OPTIMAL do budowy ścian z ociepleniem. ponieważ dobra koniunktura powoduje. KW: Życzę dalszych sukcesów na krajowym i zagranicznych rynkach. ponieważ spowoduje dalszy wzrost jakości bloczków naszej produkcji. Co do zmian na rynku materiałów ściennych. Mamy świadomość. styropianu. Skuteczna promocja naszych systemów. co kilkanaście cegieł. że minione „chude” lata spowolniły procesy modernizacyjne. Są to jednak rynki bardzo perspektywiczne i w 2007 r. betonów ciężkich. a więc gęstości 700 kg/m3 czy w przyszłości 800 kg/m3. Na pewno będziemy robić wszystko. Drugim ważnym produktem eksportowym obok maszyn do wytwórni materiałów ściennych jest oczywiście beton komórkowy. W 2006 r. Obecnie trzeba będzie szybko nadrobić te zaległości. Dajemy klientowi dwa najlepsze produkty w swoich klasach: SOLBET IDEAL – do wznoszenia ścian jednowarstwowych. osiągnął 70% obrotów. gdyż obecna bardzo dobra koniunktura w budownictwie powoduje. aby dostawy naszych produktów dla naszych stałych odbiorców były rytmiczne. że inni producenci betonu komórkowego też pójdą tą drogą i wspólnie przekonamy potencjalnych odbiorców do tego materiału. łatwość obróbki. jak i OPTIMAL. stąd wydłuża się czas oczekiwania na realizację zamówienia. czyli ścian warstwowych. Pamiętać również należy. bez oczekiwania odbiorców. że jeden standardowy bloczek to tyle samo powierzchni ściany. KW: Jakie przedsięwzięcia planuje SOLBET.30 W/m2K. wyeksportowaliśmy 123 000 m3. a wyboru niech dokona sam. wiedza inwestorów jest bowiem bardzo ograniczona. łatwość obróbki. takie jak: dobra izolacyjność termiczna przy relatywnie dużej wytrzymałości. Mogę powiedzieć. Będzie miało tylko skutki pozytywne. Pamiętać jednak należy.? Czy przy bardzo dobrej obecnej koniunkturze w budownictwie jesteście w stanie rytmicznie. słowacki i czeski.RYNEK BUDOWLANY i zalet obu technologii. stąd na bazie bardzo jeszcze krótkiego okresu koniunktury trudno wyrokować. Dowodzi tego fakt. KW: Jaki jest obecnie udział betonu komórkowego w rynku materiałów ściennych w Polsce i co decyduje o jego popularności? Jak zmienia się rynek materiałów ściennych i jak Pana zdaniem będzie się zmieniała pozycja betonu komórkowego? MM: Udział betonu komórkowego w rynku materiałów ściennych w Polsce oscyluje na poziomie ok. szybkość prowadzenia prac budowlanych. ułatwiającą proces budowy. Planujemy budowę lub przejęcie zakładu na jednym z rynków zagranicznych. Ich doskonała izolacyjność akustyczna powinna decydować o zastosowaniu szczególnie do wzoszenia ścian wewnętrznych. W Polsce beton komórkowy utożsamiany jest jeszcze z bloczkami z lat siedemdziesiątych. która na razie znana jest tylko regionalnie. powinna ten wizerunek zmienić. które są niezbędne w każdej branży. Nie będzie to łatwe. KW: Jakie są plany rozwoju pozostałych działów produkcji w SOLBECIE. że zwiększają się ceny surowców. ale również niezbyt wysoko ocenianymi pod względem jakości. jak i przemysłowym są bardzo duże. których celem jest zwiększenie mocy produkcyjnych. a w dodatku ich podaż jest ograniczona. a więc chemii budowlanej. że bieżąca produkcja jest niższa niż zapotrzebowanie na bloczki z betonu komórkowego. ponieważ przy obecnym boomie budowlanym w Polsce bardzo trudno jest zaspokoić zapotrzebowanie naszych zagranicznych kontrahentów. że jest on zbyt mały. że w budownictwie dominuje model ściany warstwowej z dociepleniem. z pozycji Grupy Kapitałowej SOLBET i jakie są prognozy na 2007 r.23 W/m2K. co przy produkcji 1 229 000 m3 betonu komórkowego stanowi 10%. skandynawski. był dobry dla Grupy SOLBET i prognozy na 2007 r. litewski i łotewski. że przez prawie 10 ostatnich lat potencjał produkcyjny całej branży był wykorzystywany w ok. Nie zaniedbamy też produkcji niezbędnych w budownictwie odmian ciężkich. ale możliwości ich realizacji zawsze zależą od kondycji całej gospodarki. KW: Które wyroby firma eksportuje i do jakich krajów? Jaką część produkcji SOLBETU stanowi eksport i jakie są plany jego rozwoju? Czy w grę wchodzą również inwestycje na rynkach zagranicznych? MM: W spółce SOLBET-ZREMB. w mniejszym stopniu na ukraiński. Jak już wspominałem. i ma małą masę. a z bloczków SOLBET IDEAL można uzyskać ścianę zewnętrzną o U = 0. aby utrzymać pozycję lidera na rynku betonu komórkowego? MM: Będziemy się skupiać przede wszystkim na promocji lekkich odmian betonu komórkowego przeznaczonych na ściany jednowarstwowe. Dziękuję za rozmowę 86 2 ’2007 (nr 414) . eksport w 2006 r. tańszymi od innych materiałów ściennych. Oczywiście logicznym krokiem jest wzrost nakładów na promocję klejów marki Gabit. szczególnie kiedy trzeba w ścianie wykonać bruzdy i otwory.

Najwyższy wzrost.5%. elementów ściennych silikatowych (o 0.6 68. a w 24 wyższą niż w grudniu ub.RYNEK BUDOWLANY Produkcja materiałów budowlanych w 2006 roku W stępne wyniki badań GUS przeprowadzonych w dużych przedsiębiorstwach przemysłowych. betoniarek (odpowiednio o 34. do podłóg mozaikowych [tys. 17. ścienne lub sufitowe z tworzyw sztucznych [tys. W grudniu 2006 r. 89) XII Wyroby liczby bezwzględne Tarcica [dam3] w tym: tarcica iglasta [dam3] Sklejka składająca się wyłącznie z arkuszy drewna [m3] Płyty wiórowe i podobne płyty drewnopodobne [dam3] Płyty pilśniowe z drewna lub innych materiałów drewnopodobnych [tys. ościeżnice i progi drewniane [tys. o liczbie pracujących 50 i więcej osób.7%.5% oraz masy betonowej – – o 57. 5.4%. 61..8 90. 2. w porównaniu z grudniem 2005 r. epoksydowe oraz poliuretanowe. w porównaniu z 2005 r.2 116.4%.6 83. wyrobów izolacji termicznej z wełny mineralnej (o 22. – 20. Wzrost produkcji wyrobów przez kolejne trzy lata odnotowali producenci rur.5%.3 2 ’2007 (nr 414) 87 . 5. odnotowali producenci bloków ściennych z betonu lekkiego – o 47. pozostałe [tys.5%). w których masa rozpuszczlanika organicznego przekracza 50% masy roztworu [hl] Rury. – o 2. 9. aż w 32 grupach wyrobów odnotowano produkcję niższą niż w listopadzie br.5%).6% oraz farb i pokostów chloro- Produkcja ważniejszych wyrobów przemysłowych używanych w budownictwie w 2006 r. 8. Spośród 39 obserwowanych grup wyrobów rozmiary produkcji aż 30 grup były wyższe niż przed rokiem (w 2005 r.0%.5%.9 76. 14. m2] Szyby zespolone wielokomorowe [tys. sklejki (o 4.5 7 581 6 067 1 085 661 725 9 2 686 4 299 111 859 107 903 15 785 10 096 10 521 124 32 289 49 242 131.7%. 8. w 2005 r. wyrobów sanitarnych z porcelany (o 24.6%.6 102. wzrost produkcji osiągnęli producenci 24 grup wyrobów. zanotowano w produkcji elementów ściennych silikatowych – o 132. 22.4%). 1.5%). 12. m2] Płyty parkietowe z drewna. – o 97.7%).1%). roku.6 128. pozostałe [hl] Farby i pokosty (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie polimerów akrylowych lub winylowych. cementu (o 8.0%).3%.3 104.8%). na str. dachówek ceramicznych (o 6. o ponad 50%. z porcelany [t] 171 141 8 339 383 33 490 798 164 1 914 2 427 2 036 108 930 4 188 408 252 10 575 2 613 31 880 I–XII XII 2005 = 100 XII XI 2005 = 100 2006 = 100 97..3%.3 98.0%) oraz tarcicy (o 9.7%. 1.6%).6%. (cd.4 99.7%.7 99.4 65.0%.9 56.5 2 218 18 341 33 892 349 549 – – 81. Znaczny wzrost. m2] Szyby zespolone jednokomorowe [tys. o 30 – 50%. wykazały że w 2006 r. cementu – – o 70.5 79.5 80.6 82.5 99. W grudniu 2006 r. m2] Płyty parkietowe z drewna.4 80. m2] Filce.3%. Słabsze niż w poprzednich miesiącach wyniki notowane w grudniu nie zmieniły ogólnego.2% i 29. m2] Farby i lakiery (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie polimerów akrylowych lub winylowych. przewody i węże sztywne z polimerów chlorku winylu [t] Wykładziny podłogowe.7 90. 8.4 79.3%. chemoutwardzalne.2%. 7.0 97.4 68.6 118.5%.4%). wyrobów izolacji termicznej z wełny mineralnej – – o 32.6 120.5 82.. w 2006 r. masy betonowej (o 33. 37.8 96. uzyskano w branży materiałów budowlanych znacznie lepsze wyniki produkcyjne. 32. – tylko 20 grup). ceramicznych gąsiorów dachowych (o 5.4% . przewodów i węży sztywnych z PVC (w 2004 r.1 82.6%. w których masa rozpuszczalnika organicznego przekracza 50% masy roztworu [hl] Farby i pokosty (łącznie z emaliami i lakierami) chlorokauczukowe. w środowisku wodnym [hl] Farby i pokosty (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie poliestrów o masie rozpuszczalnika organicznego większej niż 50% masy roztworu [hl] Farby i pokosy (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie poliestrów.6%).2 109. m2] Okna i drzwi.3%.8 1 790 33 439 118. gazomierzy – o 38.4%.5 104. 3.4 63. materace i płyty z włókna szklanego [t] Wyroby sanitarne..5%.6 86 263 1 854 872 93.0 77. 15. m2] Wykładziny podłogowe z polimerów chlorku winylu [tys. 3. Roczna dynamika produkcji była bowiem w 22 grupach wyższa od notowanej za 11 miesięcy br. rur stalowych (o 21.1 63.4%.4 83. bardzo dobrego obrazu całej branży w skali roku.8%..6%. 80.

88 2 ’2007 (nr 414) .RYNEK BUDOWLANY Produkcja ważniejszych wyrobów przemysłowych używanych w budownictwie w 2006 r.

] Cement [tys.7 120. ceramicznych pustaków stropowych – o 29.3% więcej.4%.] I–XII XII 2005 = 100 XII XI 2005 = 100 2006 = 100 259 243 33 467 14 905 316 1 140 163 63 253 86 1 611 4 943 44 33 18 15 63 1 804 46 75 2 822 2 614 361 7 911 145 338 3 597 14 372 1 956 668 3 158 1 142 19 106 65 075 434 417 211 206 921 41 923 494 1 051 117. ościeżnic i progów drewnianych – o 20.8%. przewodów.7 86. szt.5%.6 170. wypalanych z gliny. ceramicznych gąsiorów dachowych – o 2. farb i lakierów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych.7 98.0%. wodomierzy – o 30.1 89. o 20 – 30% wyższymi niż w grudniu 2005 r. ceramiczne [tys. ceramiczne [dam3] Ceramiczne cegły i elementy stosowane do licowania [dam3] Pustaki stropowe ceramiczne [tys.3%.0%.5%. szt. Znacznie mniejszy wzrost.9%.8 96.1 79.6%.2% i sklejki – o 7.6%.2 84.7%. w tym rur bez szwu – o 34.RYNEK BUDOWLANY Produkcja ważniejszych wyrobów przemysłowych używanych w budownictwie w 2006 r. Bardzo dobre wyniki.8% oraz okien. rur stalowych – o 17.0%.5% więcej. W grupie wyrobów. wykładziny podłogowe.9%.5 128.2%.5 89.5%.2 74. wodorozpuszczalnych.6% oraz szyb zespolonych wielokomorowych – o 57.2 121. wyrobów izolacji termicznej z wełny mineralnej – o 14.7% oraz rur. tarcica – o 2.1 120. cegły i elementów budowlanych.2% mniej. osiągnęli producenci elementów ściennych silikatowych – o 80.6%.3 86.0%. Mniej niż w 2005 r. O 10 – 20% więcej wyprodukowano wykładzin podłogowych. mgr Małgorzata Kowalska Główny Urząd Statystyczny 2 ’2007 (nr 414) 89 .2%. przewodów. o ponad 50%. t] Betoniarki z wyłączeniem drogowych [szt.0%. t] Papa [tys.] Wodomierze [tys.3 81.5 138. t] Rury stalowe [tys. największy wzrost produkcji. osiągnęli również producenci masy betonowej – o 29.2 134. t] Bloki i płyty ścienne gipsowe [tys. m2] Wyroby izolacji termicznej z wełny mineralnej [tys.0 100.0 104. filce i płyty z włókna szklanego – o 2. O 5 – 10% w skali roku wzrosła produkcja rur stalowych – – o 9.4%. płyty pilśniowe – o 2.7 104. wodomierzy – o 11. cegły ceramicznej i elementów stosowanych do li- cowania – o 15. w tym bez szwu – o 25. Spadek przekraczający 10% poziomu produkcji w grudniu ub. szt. ceramicznych gąsiorów dachowych – o 14.6%.5%.1%.9%.8%.3 100.6%.7%. blachy walcowanej na zimno – o 16. płyt parkietowych do podłóg mozaikowych – o 3.2 77.3 98. węży sztywnych z PVC – o 20.7%.9 157. a ze szwem spadła o 2. gazomierzy – o 25.] Dachówki ceramiczne [tys. rur.7%. płyt pilśniowych – o 2. szyb zespolonych wielokomorowych – o 28. a do podłóg niemozaikowych spadek o 3.1%.7 85. dachówki ceramicznej – o 12. t] Elementy ścienne silikatowe [dam3] Bloki ścienne z betonu lekkiego [tys.7%. t] Blachy walcowane na zimno [tys. szt. wyrobów sanitarnych z porcelany – o 8. ceramicznych. wzrost o 20 – 30%. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – o 0.1%. 87) XII Wyroby liczby bezwzględne Cegły i elementy budowlane. ściennych lub sufitowych z tworzyw sztucznych – o 17.3%.9 83.8%. ceramiczne.0 147. tarcicy – o 3.6 117. ale szyb jednokomorowych wyprodukowano o 17.4% mniej.2 123. bloków i płyt ściennych gipsowych – o 15. a ze szwem tylko o 0. chemoutwardzalnych.8%..5% oraz bloków ściennych z betonu lekkiego – – o 19.4 95. blachy walcowanej na zimno – o 13. papy – o 7. papa – o 4.6 232.2%. ceramicznych. drzwi. betoniarek – o 61. ceramicznych pustaków stropowych – o 10. filców i płyt z włókna szklanego – o 0.2%.4 98.0 79. ościeżnic i progów drewnianych – – o 10.2 132. Bardzo dobrymi wynikami.5%.8 122. epoksydowych i poliuretanowych. wyprodukowano tylko farb i pokostów chlorokauczukowych.6%. a o 7. wypalanych z gliny. epoksydowych i poliuretanowych. płyt wiórowych – o 18.8%. stosowanych pod oblicowaniem – o 9. betoniarek – o 23.6%.6%. w przypadku których odnotowano dynamikę produkcji ±5% poziomu ubiegłorocznego znalazły się sklejka – wzrost o 4. wapna – – o 15. nieprzekraczający 5% produkcji ubiegłorocznej.0%.9%.0% mniej wyprodukowano farb i lakierów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych. t] rury bez szwu [tys. płyt wiórowych – o 7. roku wystąpił w produkcji płyt parkietowych do podłóg mozaikowych – o 9. stosowanych pod oblicowaniem – – o 17.7%. odnotowali producenci cegły ceramicznej i elementów stosowanych do licowania – – o 4.0 91. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – o 31. t] rury ze szwem [tys.5%. ze str. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – o 18. szt. legitymowali się producenci wapna – o 28.8 95. węży sztywnych z PVC o 20.] Gąsiory dachowe.2%. chemoutwardzalnych.4%.4%.4%.3 104.2 115. cegły i elementów budowlanych. (cd. t] Masa betonowa [tys.9 kauczukowych. wodorozpuszczalnych – o 9.5 97. drzwi. wyrobów sanitarnych z porcelany – o 16. cementu – o 15. stosowane pod oblicowaniem [dam3] w tym: pustaki ścienne.9%.1% oraz okien. dachówek ceramicznych – – o 22. wypalane z gliny.] Gazomierze [tys. O 10 – 20% więcej wyprodukowano farb i pokostów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych. przy czym w produkcji szyb jednokomorowych odnotowano wzrost tylko o 6.9 94. natomiast bloki i płyty ścienne gipsowe – spadek o 2.0%. W ciągu całego 2006 r.8%. a do podłóg niemozaikowych aż o 34.5% i farb i pokostów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych. ścienne lub sufitowe z tworzyw sztucznych – o 4. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – aż o 50.0%. t] Wapno [tys.

5 109. przy czym w jednostkach.8 107.1 98.4 143. a przedsiębiorstw zaklasyfikowanych do własności mieszanej W w sektorze prywatnym utrzymał się na prawie niezmienionym poziomie – 2%. w porównaniu z analogicznym okresem 2005 r. W sektorze prywatnym sprzedaż produkcji zwiększyła się o ok. w I kwartale wzrost sprzedaży produkcji budowlano-montażowej wyniósł 4.4 pkt.4 109. 98% i był zbliżony do notowanego przed rokiem.6 71.RYNEK BUDOWLANY Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej i produkcja sprzedana budownictwa w 2006 roku 2006 r.7 93.6 181.5 117. Udział produkcji zrealizowanej przez przedsiębiorstwa z przewagą własności zagranicznej zwiększył się o ponad 1 pkt – do ok. w których produkcja była niższa niż przed rokiem.0 92.2%.7 108.0%.0 125.4 108.2 144.3 104.6% przed rokiem).3%. 12%. których podstawowym rodzajem działalności jest wykonywanie instalacji budowlanych.8 1. wobec 7.0 107. w IV – 23. 23% – przy nieznacznym spadku).6 107.1 103.2 184. obserwowano już jej wzrost (w ujęciu rocznym) – szczególnie wysoki od września.4%.1 112. a w efekcie. a w przygotowaniu terenu pod budowę – 14.9 1. I – III I – VI I – IX I – XII I – III I – VI I – IX Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej 2006 r.8 109.5 108.4 29.9 100.8 110.5%. W efekcie.0% przed rokiem) niż inwestycyjnym (o 15.0%.6 152. 7%.1 111.7 108. w całym 2006 r. I – XII XII 2005 r. a w porównaniu z listopadem 2006 r. I – XII struktura [%] 117.2 111.7 1..8 28.9 126. (wzrost o 8.1 108.5 114. w III – 21. w specjalizujących się we wznoszeniu obiektów budowlanych.5%. a w sektorze publicznym – o ok. wzrost odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw.3 115. wzrost produkcji odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw budowlanych. w realizacji robót wykończeniowych – 25.8 70.0 90 2 ’2007 (nr 414) .4 12. W grudniu 2006 r.0%.5 108.6 118.1 107. W stosunku do listopada 2006 r.8 98.0 102.0 100.2 114.9 122..8%. Znaczne zwiększenie sprzedaży odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw budowlanych poza jednostkami zajmującymi się głównie Dynamika (w cenach stałych) i struktura (w cenach bieżących) sprzedaży produkcji budowlano-montażowej w jednostkach budowlanych o liczbie pracujących powyżej 9 osób Wyszczególnienie 2005 r. – 5.2 154.6 148. Udział sektora prywatnego w ogólnej wartości produkcji budowlano-montażowej wyniósł ok.2 2.0 112.8 165. – o 44.0 163.4 96. W strukturze produkcji budowlano-montażowej podobnie jak w latach poprzednich największy udział stanowiły roboty wykonane przez przedsiębiorstwa będące własnością krajowych osób fizycznych (ponad 66% przy ponad 1 pkt spadku) oraz wykonywane przez prywatne spółki krajowe (ok. zrealizowana systemem zleceniowym przez wszystkie przedsiębiorstwa budowlane.7 98. inżynierii lądowej i wodnej – 44.0 108.0%). wyniósł on 56. wobec 7.9%.8%. Udział robót inwestycyjnych w ogólnej produkcji budowlano-montażowej zmniejszył się o 1.7 110. Po wyeliminowaniu wpływu czynników o charakterze sezonowym wzrost w skali roku wyniósł 26. była o ok. 12% wyższa niż w 2005 r.5 107.8%. produkcja budowlano-montażowa zwiększyła się o 17. – 17. w II – 11.5 108. sprzedaż produkcji budowlano-montażowej.3%.2 123.6 11.4%.4 115.6 99. do 70. 8%.3 106.4 84.8 108. W styczniu i w lutym odnotowano spadek sprzedaży produkcji budowlano-montażowej (zrealizowanej na terenie kraju przez przedsiębiorstwa budowlane o liczbie pracujących powyżej 9 osób).5%.0 analogiczny okres poprzedniego roku = 100 Ogółem z tego roboty budowlane o charakterze: inwestycyjnym remontowym Z ogółem – grupy przedsiębiorstw: przygotowanie terenu pod budowę wznoszenie obiektów budowlanych.9% w stosunku do grudnia 2005 r.8 99.7 84.2 93. inżynieria lądowa i wodna wykonywanie instalacji budowlanych wykonywanie robót budowlanych wykończeniowych 105.3 103. natomiast w kolejnych miesiącach 2006 r. natomiast w porównaniu z listopadem 2006 r. Szybciej rosła sprzedaż robót o charakterze remontowym (wzrost o 23. W porównaniu z grudniem 2005 r.8 118.4 116. poza jednostkami zajmującymi się głównie realizacją robót wykończeniowych.9 117.0 112.4 104.

6%. inżynieria lądowa i wodna.6 6.7 11. 16% oraz w jednostkach specjalizujących się w wykonywaniu instalacji cieplnych.5%. roboty związane z realizacją budynków rzwiększyły się o 14.3 13. budynków o charakterze edukacyjnym. Ogółem Budynki razem budynki mieszkalne w tym: mieszkalne jednorodzinne o dwóch mieszkaniach i wielomieszkaniowe budynki niemieszkalne w tym: biurowe handlowo-usługowe przemysłowe i magazynowe ogólnodostępne obiekty kulturalne.0 45.3%).6 6. jednomieszkaniowych o 0.1 4. Duży wzrost sprzedaży w ujęciu rocznym obserwowano również w podmiotach. odnotowano natomiast w przedsiębiorstwach zajmujących się pozostałymi instalacjami budowlanymi. Spadek produkcji.8 1. Wzrost odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw. a zbiorowego zamieszkania o 0.3 pkt.5 2.5%.9% do 13.8 1. w zajmujących się głównie wznoszeniem obiektów budowlanych. wykonywaniem instalacji budowlanych – 2. a w specjalizujących się w robotach wykończeniowych – 8.2 pkt. Udział robót wykonywanych przy realizacji budynków mieszkalnych wielomieszkaniowych zmniejszył się o 0.2%. Przy ogólnym wzroście sprzedaży produkcji budowlano-montażowej (zrealizowanej w 2006 r. jak i mieszkalnych (z 13.4 pkt).RYNEK BUDOWLANY realizacją robót wykończeniowych. wzrost produkcji wystąpił we wszystkich klasach.9 2006 r. w zajmujących się głównie wykonywaniem konstrukcji i pokryć dachowych – o ponad 25%. których podstawowym rodzajem działalności jest przygotowanie terenu pod budowę.6 9.1%. 7%.4 2. Wzrost produkcji w grupie przedsiębiorstw wykonujących głównie instalacje budowlane spowodowany był zwiększeniem sprzedaży wśród podmiotów zajmujących się głównie instalacjami elektrycznymi – o ok.0 3. 27%.8%.2 12. gdzie indziej niesklasyfikowane 20. tunele i przejścia nadziemne i podziemne budowle wodne rurociągi i linie telekomunikacyjne oraz linie energetyczne przesyłowe rurociągi sieci rozdzielczej i linie kablowe rozdzielcze oczyszczalnie wód i ścieków kompleksowe budowle na terenach przemysłowych obiekty pozostałe.0 12. budynków szpitali i zakładów opieki medycznej.0 46.9 4. których podstawowym rodzajem działalności jest wznoszenie budynków i budowli.2 1. których podstawowym rodzajem działalności jest przygotowanie terenu pod budowę. drogi kolei napowietrznych lub podwieszanych mosty.8%. a w podmiotach zajmujących się głównie budownictwem ogólnym i inżynierią lądową – o ok.0 2.9 2. 20%.0 6. budynków kultury fizycznej (o 0. drogi ekspresowe. wykonujących roboty budowlane izolacyjne – o ok. przez przedsiębiorstwa o liczbie pracujących powyżej 9 osób) o 17.4 54. budynki szpitali i zakładów opieki medycznej oraz budynki kultury fizycznej Obiekty inżynierii lądowej i wodnej w tym: autostrady. 100.5% do 31. W podmiotach specjalizujących się w wykonywaniu podłóg i ścian oraz pozostałych robót wykończeniowych poziom zrealizowanych robót nie uległ zmianie.9 4. o ok. 9%.7 Dużemu wzrostowi sprzedaży produkcji budowlano-montażowej towarzyszył wzrost przeciętnego zatrudnienia o 3.7 24.4% do 45.9 1. budynki o charakterze edukacyjnym. sprzedaży robót w przedsiębiorstwach. realizujących obiekty inżynierii wodnej – o ok. ulice i drogi pozostałe drogi szynowe.5 1. wiadukty i estakady.9%). 16%. przy czym w firmach. Spadek ten był wynikiem zmniejszenia udziału produkcji związanej zarówno ze wznoszeniem budynków niemieszkalnych (z 32.4 10. 26%. których podstawowym rodzajem działalności jest wykonywanie głównie robót budowlanych wykończeniowych. – udział robót dotyczących realizacji budynków (z 46.7 6. wodnych.2 2. w których produkcja była niższa niż przed rokiem.4 pkt. wyniósł on 0. zadecydowały gorsze efekty jednostek specjalizujących się w montażu stolarki budowlanej (spadek o ponad 13%). Struktura (w cenach bieżących) sprzedaży produkcji budowlano-montażowej wg rodzajów obiektów budowlanych Rodzaje obiektów Struktura [%] 2005 r.7 11.7%. wentylacyjnych i gazowych – o ok. ogólnodostępnych obiektów kulturalnych. Spadek udziału robót zrealizowanych na budynkach niemieszkalnych dotyczył budynków biurowych (o 0. a z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej – o 20.9 100. W ogólnej wartości sprzedaży produkcji budowlano-montażowej zmniejszył się – w porównaniu z 2005 r.7 31.4 6. przy czym w podmiotach specjalizujących się w robotach budowlanych drogowych – o ok.11%). niż przed rokiem.7 2.1 32.8 53. inżynierią lądową i wodną – 3. W przedsiębiorstwach.5 5.7 2.4%). Wzrost sprzedaży produkcji odnotowano w firmach zajmujących się głównie malowaniem i szkleniem (o ponad 14%) oraz tynkowaniem (o ok. przy czym udział tej grupy w strukturze produkcji budowlano-montażowej jest niewielki.4 pkt) i budynków pozostałych (gospodarstw rolnych i budyn2 ’2007 (nr 414) 91 .4 13. O niższej. w jednostkach wykonujących specjalistyczne roboty budowlane – o ponad 23%.

odnotowany we wszystkich województwach (przed rokiem w sześciu).6 101. spadło w porównaniu z grudniem 2006 r.0 I – XII 2005 = 100 120.). z ok. zwiększył się udział robót związanych z realizacją obiektów inżynierii lądowej i wodnej (z 53.5%).2 122.6% w 2005 r.2% (wzrost o 0.0% (przed rokiem spadek o 4.9 942. Formułowane prognozy związane z sytuacją finansową są nadal pozytywne.2 pkt).8 123.6 469.2 750.9 107. obiektów pozostałych (o 0.3 107.0%) i maProdukcja sprzedana i przeciętne zatrudnienie w budownictwie w 2006 roku Województwa Produkcja sprzedana [mln zł] Polska dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 90 5 3 2 1 3 6 30 1 2 2 4 9 1 2 9 2 102. 88% do ok. lecz lepszy niż w analogicznym miesiącu od 1994 r.4 103.7 101.2%). Wzrost sprzedaży odnotowano we wszystkich województwach (przed rokiem w czternastu). wskaźnik ogólnego klimatu koniunktury w budownictwie nadal jest optymistyczny. lubuskiego – o 24.5 125.in. których podstawowym rodzajem działalności jest wykonywanie instalacji budowlanych. uciążliwość barier związanych m.9 123.2 747.0 673.5 pkt). wyższa o 11. Podobnie jak w grudniu i styczniu 2006 r.9% (spadek o 0.8% (przed rokiem wzrost o 4.6%) i mazowieckiego o 4. zrealizowana w 2006 r.0 100.7% (wzrost o 5. W styczniu br.0 104. lepsze od przewidywań z grudnia 2006 r.0 101. świętokrzyskiego – o 24.4% (wzrost o 1.7 109.6 240.8 104. o czym zadecydował wzrost udziału robót związanych z budową autostrad.2% (spadek o 42. konkurencję ze strony innych firm oraz niedobór wykwalifikowanych pracowników.5%).9% wyższa niż przed rokiem (w 2005 r. koszty zatrudnienia. o 0. Znacznie zmniejszyła się natomiast.8%).5% (przed rokiem wzrost o 19. a w przypadku budowy mostów. Zmniejszył się natomiast udział produkcji związanej z budową rurociągów sieci rozdzielczej i linii kablowych rozdzielczych – o 1.2%).2 796.2 112.3% (wzrost o 18. lubelskiego – o 27.4% (wzrost o 11.2 101.3 121.in. lubelskiego – o 7.RYNEK BUDOWLANY ków magazynowych rolniczych) – o 0.9 288.7 124.8%). produkcji budowlano-montażowej i sytuacji finansowej. w porównaniu ze styczniem ub.1 293. ale nadal korzystnymi. W strukturze produkcji budowlano-montażowej zrealizowanej w 2006 r. robót i usług.5 113. tuneli i przejść nadziemnych i podziemnych – nie uległ zmianie (2.3 121.6%).3 114.9 818.6 pkt) oraz kompleksowych budowli na terenach przemysłowych i budowli wodnych (po 0.0 367. W styczniu 2006 r.1 107. Zwiększył się natomiast udział produkcji związanej z realizacją budynków handlowo-usługowych oraz budynków przemysłowych i magazynowych (po 0. jako najbardziej znaczące bariery w prowadzeniu działalności budowlanej przedsiębiorstwa nadal wskazują m.7%). W najbliższych miesiącach oczekuje się poprawy portfela zamówień i produkcji budowlano-montażowej i ich prognozy są ko- rzystne.1 pkt). największe wykorzystanie mocy produkcyjnych notuje się w przedsiębiorstwach. mgr Janusz Kobylarz Główny Urząd Statystyczny 92 2 ’2007 (nr 414) . Wzrósł także udział produkcji związanej z budową dróg szynowych. Wzrostowi przychodów ze sprzedaży wyrobów i usług towarzyszył także wzrost przeciętnego zatrudnienia w przedsiębiorstwach budowlanych (o 3. podlaskiego – o 7.2 pkt) oraz dróg lotniskowych (o 0. ocenami bieżącego portfela zamówień. przy czym dotkliwość tej ostatniej bariery zwiększyła się w skali roku najbardziej spośród wszystkich utrudnień wymienianych przez przedsiębiorstwa.6 Przeciętne zatrudnienie [tys.4% (spadek o 2.4 pkt. nieco niższy niż przed miesiącem. była (w cenach bieżących) o 20.7 103. wiaduktów i estakad.8%). do 54. dróg ekspresowych. przy czym największy w przedsiębiorstwach z siedzibą na terenie województwa: podkarpackiego – o 32.6%.4 116. tj. chociaż ostrożniejsze od tych z grudnia 2006 r.2 127. roku.4 132. warmińsko-mazurskiego – o 7.2 123.4 109. przez przedsiębiorstwa budowlane o liczbie pracujących powyżej 9 osób.3 909. wielkopolskiego – o 4.] 329 21 15 13 6 17 29 65 6 14 7 19 53 8 12 34 11 I – XII 2005 = 100 103. wobec spadku w 2005 r.1 116.4 053.1 470.3%). z warunkami atmosferycznymi i niedostatecznym popytem. lubuskiego – o 9.7%).8%). wykorzystanie mocy produkcyjnych w budownictwie w styczniu br. Produkcja sprzedana budownictwa.0 pkt).6%).4 223. Zwiększające się od kwietnia 2006 r. rurociągów i linii telekomunikacyjnych oraz linii energetycznych przesyłowych (o 1. budowli sportowych i rekreacyjnych (po 0.9 103.8 115.6 zowieckiego – o 23. Spowodowane jest to ostrożniejszymi niż przed miesiącem. ulic i dróg pozostałych (o 4. 83%. obejmująca przychody z działalności budowlanej i niebudowlanej. dróg kolei napowietrznych lub podwieszanych.1 pkt). ze sprzedaży wyrobów produkcji własnej.7% (spadek o 5.2 pkt).8 pkt (przy spadku udziału robót związanych z budową oczyszczalni wód i ścieków – o 1. hoteli i budynków zakwaterowania turystycznego oraz budynków transportu i łączności (po 0. Największy wzrost przeciętnego zatrudnienia wystąpił w firmach z siedzibą na terenie województwa: pomorskiego – o 9.4%).0 102.1 pkt). (w tym znacznie wyższy od notowanego w styczniu 2006 r.2 059.

6 117. i wyniosła 114.5%).0%).1 505 764 97.3 122.0 43.3 100. Ponad połowę wszystkich mieszkań wybudowano na terenie 4 województw: mazowieckiego – 23.4 112. o 30.2 90. roku – 29. Bardzo dobrą koniunkturę na rynku mieszkaniowym potwierdzają wskaźniki określające wzrost liczby rozpoczętych budów i udzielonych pozwoleń na budowę nowych mieszkań.2 64.6 102.5 pkt. TBS-y 5.2 I–XII przeciętna 2005 = 100 powierzchnia mieszkania [m2] 100.7 5.0 97.5 1 068 531 76. I–XII 2006 r.4 98. że liczba nowo wybudowanych mieszkań w 2006 r.1% (w ub.9 2 528 167 115.6% niższa niż przed rokiem. wynikające z bardzo dużego popytu na nowe mieszkania. m 2 i była o 2.5 m2 (w ub.9 107.4% więcej niż w 2005 r.8 m 2) wynikał ze zmiany struktury inwestorów – spadek udziału inwestorów indywidualnych. którzy budują mieszkania na ogół 2.2 tys.5-krotnie większe niż pozostali inwestorzy.7 507 711 88.2% (26 521 mieszkań). a spadek przeciętnej powierzchni użytkowej mieszkania (o 2. z wyjątkiem budownictwa indywidualnego i zakładowego.2 91.3 m2).5 89.0 50. których udział wyniósł 33. mieszkań.5 97.2%). oraz wydano pozwolenia na budowę 168.4 118. ukształtowała się na poziomie 2005 r.4 tys.1 102.4 1 178 742 94. a przeciętna powierzchnia jednego mieszkania wyniosła 102. roku – 7. oraz 1) Z Wyniki budownictwa mieszkaniowego w okresie styczeń – grudzień 2006 r.8 102.4 95.8 163 797 113. wyniosła 11 702 tys.4 78.1 97.5 144. tj.0 100.0 137 962 9 794 6 250 5 522 2 700 5 338 17 255 33 388 1 274 5 122 3 796 15 050 8 062 2 361 5 832 11 296 4 922 Dane mogą ulec zmianie po opracowaniu danych ze sprawozdawczości rocznej. W 2006 r..9% (12 390).6 87. We wszystkich formach budownictwa (z wyjątkiem budownictwa komunalnego) wznoszono mieszkania większe niż przed rokiem. roku – 3.0 33.3 114.5 92.5 293 044 104. mieszkania komunalne stanowiły 3.6 59.3 106.2 782 817 112.9 0. tzn.4 568 081 115.RYNEK BUDOWLANY Efekty budownictwa mieszkaniowego w 2006 roku wstępnych danych GUS 1) wynika.2 128. Wzrost liczby mieszkań oddanych do użytkowania odnotowano we wszystkich formach budownictwa.1 11 701 976 123.4 111.6 119. mieszkań. rokiem udział ten zmniejszył się o 5. chociaż w porównaniu z ub.2 97. wielkopolskiego – 9.0% (10 250).4 95.9% (w ub.4 87.1 3.3 340 553 104. (cd.7% wszystkich mieszkań (w ub.8 1 206 980 93.1 112.5 557 582 96.2% (10 529). Formy budownictwa mieszkaniowego liczby struktura bezwzględ[%] ne 114 164 57 134 37 8 5 4 783 788 807 418 234 100.1 7.0 95.2 120. Na rynku mieszkaniowym panuje jednak znaczne ożywienie.9 106.1 90.6 89.7 192 632 100.2 41.5 398 241 88. na str. 94) Mieszkania Województwa liczby bezwzględne I–XII 2005 = = 100 PrzeciętPowierzchnia użytkowa na pomieszkań wierzchnia użytkoI–XII kowa 2005 = miesz[m2] = 100 kania [m2] Liczba mieszkań rozpoczętych Ogółem POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 114 8 5 4 2 4 12 26 1 4 3 10 8 1 4 10 5 164 469 055 776 914 767 390 521 340 630 047 250 321 626 472 529 057 100. małopolskiego – 10. Najmniejszy dział w przyroście ogólnej liczby mieszkań miały województwa: opolskie Budownictwo mieszkaniowe w okresie styczeń – grudzień 2006 r.6 484 761 90. Największy udział (50%) w przyroście nowych mieszkań mieli nadal inwestorzy indywidualni.2 % (wobec 0. Łączna powierzchnia użytkowa wszystkich mieszkań oddanych do użytku w 2006 r.9% więcej niż przed rokiem.3 124.5 105. – 105.. a zakładowe – zaledwie 0. 2 ’2007 (nr 414) 93 .7%). rozpoczęto budowę 138 tys. wybudowano zaledwie 100 mieszkań więcej niż przed rokiem.6 95.2 924 573 97.5 109. tj.1%). pomorskiego – 9.5 51.8 90. Spółdzielnie mieszkaniowe wybudowały 7.1% (wobec 4. o 35.9 Ogółem Indywidualne Przeznaczone na sprzedaż lub wynajem Spółdzielcze Społeczne czynszowe Komunalne Zakładów pracy deweloperzy.r.

tj. Łączna powierzchnia użytkowa tych mieszkań wynosiła 8239 tys.6 – 68.8 195. a w pozostałych województwach spadek nie przekroczył 10%.3 49.3 197.7 93. Efekty budownictwa indywidualnego stanowiły po- 94 2 ’2007 (nr 414) . w opolskim – o 11. wielkopolskim – o 13.7 87.8 63. Najmniej mieszkań inwestorzy indywidualni wybudowali w województwie opolskim – 953.3 149. co stanowiło 71.3 155.5 56.6 61.7 238.5 97. wyrażającą się liczbą oddanych mieszkań.6 82.8 69.3 51.7 63.3 43. Największą aktywność wykazali inwestorzy indywidualni z województwa mazowieckiego. 57 134 mieszkania.2 110.7 147.3%.2 74. 93) Mieszkania Województwa liczby bezwzględne I – XII 2005 = = 100 PrzeciętPowierzchnia użytkowa na pomieszkań wierzchnia użytkoI – XII kowa [m2] 2005 = miesz= 100 kania [m2] Liczba mieszkań rozpoczętych Budownictwo indywidualne POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 57 3 2 3 1 3 5 9 3 1 3 6 1 2 6 2 134 081 524 003 599 259 753 822 953 499 574 920 083 265 159 442 198 90.7 55.9 129.9 87.5 69 4 3 3 1 3 7 12 1 3 1 4 6 2 2 7 2 365 354 381 368 741 933 518 779 162 965 620 689 366 085 507 485 412 Budownictwo spółdzielcze POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 8 788 758 367 409 142 253 1 219 2 812 32 801 519 124 187 140 471 200 354 106. Z porównania wojewódzkich efektów budownictwa mieszkaniowego w 2006 r.0 64.9 66. ze str.3 58.1%.2 59.1 129. 75.1 81.6 93.9 110.2 93.2 97.9 160.4 93.7 123. z wynikami osiągniętymi w 2005 r. 2. wykazali inwestorzy indywidualni..1 60.4 142. lubuskim – 1599. (cd.9 56. którzy wybudowali w 2006 r. 10.2 91. świętokrzyskim – 1265. tj.2 64.2 53.5 77.4 55.5 62.0 59.0 114.1% wszystkich mieszkań wybudowanych na tym terenie) i podkarpackim – o 3.6 – 74.7 140. tj.5 67.7 151. tylko 1.4 85.6 136.1 76. i chociaż było to mniej niż w ubiegłym roku aż o 9.5 287.2 92.5 73. że tylko w dwóch województwach wybudowano więcej mieszkań indywidualnych. największy w województwie zachodniopomorskim – o 24.1%. tj.7 262.7 136.6% i małopolskiego – 5753.7%.0 90.8% i podlaskim – 1574.0 64.8 197.8 92.0 65.1 90. m2.6 86. 11.7 88..7 110.7% wszystkich mieszkań indywidualnych w kraju.1 122.3 55.2 72.0 144.5 60. lubuskie – 2.2 111. 2. 10.7 61.3% więcej (3499 mieszkań.2 147.8%.2%.4 90.7 163.9 522 55 22 21 7 19 69 171 2 45 25 6 13 9 23 11 18 457 372 096 790 543 351 171 567 076 265 266 900 165 567 308 855 165 112.9 103.3 53.0 93.9 87.3 92.6 43.4 85.6 63.2 m2 (o 1.2 92.7 286.5 102.4%. z wielkopolskiego – 6442.9 170.2 173.6 93. spadek liczby mieszkań indywidualnych.7 87.0 90. śląskiego – 6083.2 92.2 86.0 120.2 2 441 205 59 59 56 41 252 838 9 8 45 350 109 12 69 200 121 880 778 033 370 594 865 109 547 938 381 838 470 603 876 546 067 865 118.9 152.9% więcej (953 mieszkania. to nadal zachowali pozycję lidera w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych.5 143.1 157.6 92.8 75.9 59.8 53.6 241.9 131.6% ogółu w województwie).4% (2198 mieszkań) i warmińsko-mazurskim – 22. tj.4 195.6 8 238 455 353 410 217 476 820 1 451 143 495 257 534 911 166 278 929 335 624 100 048 247 591 963 757 091 892 906 655 335 766 804 607 769 093 91.0 86. tj. tj.RYNEK BUDOWLANY Budownictwo mieszkaniowe w okresie styczeń – grudzień 2006 r. Największą aktywność budowlaną.1 146. w porównaniu z 2005 r. wynika.1 83.1 44.7 346.0 141.2%.2 45.4% (1626).6 64.9 136.7 m2 więcej niż przed rokiem). tj.3 84.8% (2159). dolnośląskim – o 15.1 144.5 59.5 48. 17.5%. tj. a przeciętna powierzchnia mieszkania – 144.7% (3047).4 68.6 285.2% (1340 mieszkań).0 64.5 163. łódzkim – o 12.4 953 775 788 631 560 928 7 754 17 627 87 319 1 134 8 621 1 128 276 2 112 2 111 2 102 52 4 1 1 4 12 5 1 1 3 1 – 1.2% wszystkich mieszkań oddanych do użytkowania przez tę grupę inwestorów. W pozostałych województwach odnotowano.5 75. 2. tj.5 81.1 113.6 50.3 152.0 93. o 8.4 94.7 92.5 68.7 126. którzy wybudowali 9822 mieszkania.7 139.7 83.8 137.0 168.3 228.6% mniej niż w 2005 r.5 168. tj. o 10 – 20% mniej w lubuskim – o 16. świętokrzyskie – 1.6 70.3 8 292 212 654 314 38 132 793 2 199 – 784 589 1 222 117 – 711 243 284 Budownictwo przeznaczone na sprzedaż lub wynajem POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 37 3 1 1 783 352 068 023 947 602 167 271 179 125 710 558 346 150 297 124 864 114.6% (2914) i podlaskie – 2.7 90.3 141.5 104.

130 m2. mazowieckim – 10. wielkopolskim – 61. o 12.1% (354) i kujawsko-pomorskim – o 40. co stanowiło 32.2%. Mniej mieszkań niż w 2005 r. Mieszkania wybudowane przez spółdzielnie stanowiły 7.4% (32).2% wszystkich mieszkań deweloperskich. poniżej 60 m2.7% i małopolskim – 4167.9% więcej niż w 2005 r.2 m2 większa i wyniosła 59. 11. śląskim – 2. Najwięcej mieszkań na sprzedaż lub wynajem oddano do użytkowania w województwie mazowieckim – 12 271. lubuskim – 136. m2.8 m2 i śląskim – 81. budowano w województwie świętokrzyskim – 85. mieszkań których budowę rozpoczęto oraz mieszkań.6% (ale są to tylko 253 mieszkania).9% (1219) i podkarpackim – 9. dolnośląskim – 39. a udział w ogólnej liczbie mieszkań oddanych do użytkowania w kraju wyniósł 5. a najmniejsze.1% w 2006 r. Największy przyrost nowych mieszkań na sprzedaż lub wynajem.6 m2. tj.1%. Z ogólnej liczby mieszkań spółdzielczych najwięcej wybudowano w województwie mazowieckim – 32. m2 (o 18.6% (1068) i dolnośląskim – o 55. małopolskim – o 141.0% (519).6%. Łączna powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 522. a najmniejsze. lubuskim – 54.9% (124 mieszkania). zachodniopomorskim – 36. o 14. stanowiło wzrost o 9.2%.4%. tj.6% (2812).5% wszystkich mieszkań oddanych przez deweloperów w skali kraju. którzy wybudowali 37 783 mieszkania.9% (3352). co w porównaniu z 2005 r.2% (124 mieszkania). podkarpackim – o 31.1 m2 w 2005 r.1% (3124).3%. Ponad połowę tych mieszkań wybudowały Towarzystwa Budownictwa Społecznego – 5807.1% (801). W przypadku dynamiki spółdzielczych efektów budowlanych uwagę zwraca ożywienie. lubelskim – o 13.7%. Największy udział w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych w województwie mieli deweloperzy w pomorskim – 54. Największe mieszkania. inwestorzy indywidualni budowali w województwie podlaskim – 163.0 m2.3% (125). Wybudowały one 8788 mieszkań. Udział tej formy budownictwa wzrósł z 29. o 7.9%. zachodniopomorskim – o 70. zachodniopomorskim – o 49. ok.2% wszystkich mieszkań wybudowanych na tym terenie. Powierzchnia użytkowa mieszkań społecznych czynszowych wyniosła 297.3% więcej niż przed rokiem. a najmniejszy udział odnotowano w województwie pomorskim – 1. Największe mieszkania na sprzedaż lub wynajem.3% wszystkich nowych mieszkań w województwie (801). co łącznie stanowiło zaledwie 1. a przeciętna powierzchnia mieszkania była nieco większa niż w 2005 r.2% (367). a najmniej w pomorskim – 1.9% (200). świętokrzyskim – 131.5 m2 i opolskim – 151. Małe zainteresowanie budownictwem spółdzielczym wykazano w województwie pomorskim – spadek o 56. tj. m2. na których budowę wydano pozwolenia * – dane wstępne mazowieckim – o 9. powyżej 150 m2. a najmniejszą lokalną aktywność wykazali deweloperzy w województwie podkarpackim – tylko 2. i był to największy wzrost wśród wszystkich inwestorów.2 m2 wobec 50.9 m2. – 51. Największy udział w zaspokajaniu lokalnych potrzeb mieszkaniowych miały spółdzielnie w województwie podkarpackim – 17..1%.7% (tylko 150) . o 6.2% (801). Liczba mieszkań oddanych do użytkowania. kujawsko-pomorskim – o 60. świętokrzyskim – 1. Powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 2442 tys.4% (124).8%.5 tys.5 tys. wielkopolskim – 1. lubelskim – 62. w województwie łódzkim – o 246. podkarpackim – 75.4% (1297). lubuskim – o 63. opolskim – 71.9%. a powierzchnia użytkowa mieszkania była o 3. komunalne. tj. podlaskim – 17.4% (ale było to 12 271 mieszkań) i wielkopolskim – o 6.9% (1219).1 m2.6%. małopolskim – 13.0% (2812). warmińsko-mazurskim – o 97.6% (140) i lubuskim – 1.9% i podlaskim – 51.8% więcej niż przed rokiem.5 m2.0%.3 m2 i opolskim – 55.4 m2. w warmińsko-mazurskim – 129. łódzkim – 68. odnotowano w województwie łódzkim – o 185. Najmniejszy udział w przyroście nowych mieszkań mieli deweloperzy z województwa podkarpackiego – tylko 125.1%. o ponad 100%.0 m2. łódzkim – 12. W pozostałych formach budownictwa mieszkaniowego (społeczne czynszowe.3% więcej niż w 2005 r.6% (142). a przeciętna powierzchnia mieszkania zwiększyła się o 2 m2 i wyniosła 64. mazowieckim – 46.9%.7 m2.1% więcej). Na drugim miejscu w rankingu inwestorów budownictwa mieszkaniowego uplasowali się deweloperzy. tj.2% (187) i opolskim – 2. tj. o ponad 50%. do 33. pomorskim – 5558.RYNEK BUDOWLANY nad 50% wszystkich mieszkań wybudowanych na terenie województw w następujących 9 województwach: świętokrzyskim – 77. świętokrzyskiego – 150 i opolskiego 179.5 m2.0% w 2005 r.6%. kujawsko-pomorskim – 55. zakładowe) wybudowano w 2006 r. zachodniopomorskim – 152.2% (1864). łącznie 10 459 mieszkań. śląskim – 73. powyżej 80 m2.7% wszystkich efektów budownictwa mieszkaniowego w 2006 r. w warmińsko-mazurskim – 53.7% nowych mieszkań to lokale wybudowane przez deweloperów.5% (1023).6 m2. 14. deweloperzy wybudowali w województwie świętokrzyskim – o 54.6% (947). świętokrzyskim – 9. Największą ak2 ’2007 (nr 414) 95 . podkarpackim – o 128.3% (ale są to tylko 602 mieszkania).

4% więcej. tj.2 m2 mniejsza niż przed rokiem (41. a w zachodniopomorskim o 55% mniej (na 189 mieszkań).4 m2 wobec 43. a w mazowieckim 598.1%.0% (4593). tj. opolskim – 30. We wszystkich województwach liczba nowo rozpoczętych budów wzrosła. o 49. o 62. m2.5% więcej).1 tys. tj. wielkopolskim – 8202.7 m2 w warmińsko-mazurskim. Najmniejszy wzrost liczby mieszkań. stanowiło wzrost o 35. podkarpackim.2% wszystkich mieszkań oddanych do użytkowania w województwie.RYNEK BUDOWLANY tywność wykazały TBS-y w województwie małopolskim. wielkopolskim – 11 296. otrzymali pozwolenia na budowę 74. podkarpackim – o 7. nowych mieszkań. Największy wzrost liczby nowych mieszkań oddanych do użytkowania w 2006 r.8 tys. 17.2% (na 4046 mieszkań). natomiast liczba 5 nie została przekroczona w lubelskim.4 m2 w opolskim.6 m2).9% mniej niż w 2005 r. W pozostałych województwach wydano więcej pozwoleń na budownictwo komunalne.1%.5% (2361 mieszkań).7% więcej). o 20. W dolnośląskim TBS-y oddały 822 mieszkania. których budowę rozpoczęto w 2006 r. spółdzielnie – o 7. przy czym największy spadek odnotowano w lubuskim – o 67.4% więcej niż w 2005 r.8% więcej).2%. mazowieckim – 23 i lubuskim – 22. tj. mieszkań. chociaż intensywność działań poszczególnych grup inwestorów jest zróżnicowana. śląskim – 548 (ale jest to o 45.9% więcej niż w 2005 r. W porównaniu z 2005 r.1% (5505). mieszkań. Połowa tych mieszkań przypada na budownictwo indywidualne – 69 365.3% wszystkich mieszkań. pomorskim – 15 050. a prawie 40% przeznaczono na sprzedaż lub wynajem – 52 953. dolnośląskim – o 33. podlaskiego – o 120. Więcej pozwoleń niż przed rokiem otrzymały również spółdzielnie mieszkaniowe – na budowę 7. przy czym w świętokrzyskim nie oddano żadnego mieszkania. a średnia powierzchnia mieszkania była o 2. a przeciętna powierzchnia mieszkania wynosiła 78.7%. świętokrzyskim – 68 i podlaskim – 81. podlaskim. Najwięcej nowych lokalizacji uzyskali deweloperzy w województwie mazowieckim – na budowę 25 588 mieszkań (o 71.1 m2 w pomorskim i 46. małopolskim – 17 255.3% i zachodniopomorskim – o 65. a najmniejszy w świętokrzyskim – o 2. podejmując działania przygotowawcze do rozpoczęcia nowych budów.0 tys.5% wszystkich mieszkań społecznych czynszowych i 8. tj. tj. ok. a ich udział w przyroście nowych zasobów mieszkaniowych stanowił zaledwie 0.4% więcej). Jedynie w ramach budownictwa społecznego czynszowego odnotowano spadek aktywności – rozpoczęto budowę 4106 mieszkań. nieprzekraczający 10%. przy czym największy w zachodniopomorskim – o 72. W pozostałych województwach liczba nowych mieszkań społecznych czynszowych nie przekroczyła 500.0% więcej.). łódzkim. kujawsko-pomorskiego – 574. przy czym najwięcej zamierzają wybudować w województwie warmińsko-mazurskim – 991 mieszkań (o 42. a najmniej w województwie lubuskim – tylko 42. wybudowanych zostanie w województwie mazowieckim – 13 066. w podkarpackim – tylko 48.1% wiecej. mgr Małgorzata Kowalska Główny Urząd Statystyczny 96 2 ’2007 (nr 414) . inwestorzy indywidualni – o 17. pomorskim – 624 (o 99. opolskim – 54. śląskiego – 379. wielkopolskim – 769 (2-krotnie więcej). o 5. gdyż ci inwestorzy otrzymali pozwolenia na budowę 77 tys. 32. W 8 województwach wydano mniej pozwoleń niż przed rokiem. O prawie 8% mniej pozwoleń otrzymały TBS-y.7% więcej) i pomorskim – na 9076 (o 43. o 56. o 12. Ponad 45% tych mieszkań będzie budowanych w ramach budownictwa indywidualnego. W województwie mazowieckim spółdzielnie otrzymały pozwolenia na budowę tylko 633 mieszkań.. małopolskim – 7939 i śląskim – 6950. zanotowano w województwie zachodniopomorskim – o 7. tj. budownictwo komunalne – o 17. kujawsko-pomorskim – 508.2% (4922 mieszkania) i świętokrzyskim – o 9.1%. Były to mieszkania o najmniejszej powierzchni użytkowej: od 31. W ramach budownictwa komunalnego zamierza się rozpocząć budowę 4. małopolskim – 725 (4-krotnie więcej).4%. Łączna powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 18. a opolskim – 92.3% (2905 mieszkań).5% mniej niż w 2005 r. dolnośląskiego – 449.6 m2 w województwie lubuskim. które rozpoczną budowę 4703 mieszkań. 9. o 24. wszyscy inwestorzy otrzymali łącznie pozwolenia na budowę 168.4 tys.7% mieszkań w województwie. tylko 234 mieszkania.1% (2054). najwięcej w województwie wielkopolskim – 1155 (o 230% więcej pozwoleń niż przed rokiem). 10. Najwięcej mieszkań indywidualnych. największą dynamikę nowo rozpoczętych budów zanotowali deweloperzy – wzrost o 66. a największy wzrost osiągnęli inwestorzy z województwa pomorskiego – o 172. Na mocy pozwoleń uzyskanych w latach 2005 – 2006 rozpoczęto budowę 138 tys. tj. opolskim – o 59. dolnośląskim – na 9187 (o 38.4% więcej). tj. Wzrost liczby wydanych pozwoleń odnotowano we wszystkich województwach.8% mniej.2%. na którego terenie wybudowano 1014 mieszkań.. odnotowano w ramach budownictwa komunalnego – 4418 mieszkań. co w skali województwa stanowiło tylko 2. o 30.0% więcej niż w 2005 r. tj. Zakłady pracy wybudowały w 2006 r. świętokrzyskim i wielkopolskim.2 m2 więcej niż przed rokiem. lubelskim – 88. Powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 183. do 47. m2.9% (4020) i łódzkim – o 8. którzy w 2006 r.3%. przy czym najbardziej w mazowieckim – 33 388 mieszkań.9 m2 i było to o 14. małopolskim – na 9396 (o 72. Najwięcej mieszkań zakłady pracy wybudowały w województwie warmińsko-mazurskim – 90.0%. tj. tj. 17.9%. mieszkań. co w porównaniu z 2005 r.8% więcej. 40%. śląskim.5 tys. mieszkań. a w porównaniu do ub.5%. łódzkiego – o 94. podkarpackim – 976 (ponad 6-krotnie więcej niż przed rokiem). Ponad połowę mieszkań komunalnych wybudowano na terenie 4 województw: mazowieckiego – 995.5% (8292). Największą dynamikę wykazali jednak deweloperzy.. mieszkań. W 2006 r. o 15. tj. Prognoza dla rynku mieszkaniowego Na rosnące potrzeby mieszkaniowe społeczeństwa aktywnie reagują inwestorzy. tj. o 56. tj.8%. roku było to aż o 69.5 tys. o 40% mniej niż w 2005 r.6% (ale są to tylko 1403 mieszkania).

średniowymiarowego do przerobu mechanicznego. z wykorzystaniem specjalnej. ten lepszy”. jakie przetargi będą organizowane w najbliższym czasie. Lasy Państwowe nie mogą pozyskiwać więcej drewna. choć w swoim czasie zdefiniowane w stosownym zarządzeniu dyrektora generalnego LP. przedstawiciele izb gospodarczych oraz stowarzyszeń drobnych producentów branży drzewnej. W komisji znaleźli się reprezentanci Lasów Państwowych. To rodzaj gwarancji udzielanej nabywcom. Na swym inauguracyjnym posiedzeniu 26 października 2006 r. Obiektywizowaniu odbioru handlowego oraz optymalizacji jego kosztów znakomicie może pomóc informatyka i zdecydowano się ją wykorzystać i zdyskontować niemałe już doświadczenia we wdrażaniu informatyzacji gospodarki leśnej w ramach SILP (Systemu Informatycznego Lasów Państwowych). Bezstronność gwarantuje jej skład. Chcąc uniknąć takiej sytuacji na rynku drzewnym. dyrektor generalny LP zlecił tej właśnie dyrekcji opracowanie aplikacji do zastosowania we wszystkich dyrekcjach regionalnych. ustalenie ich dolnej i górnej granicy w ramach tzw.RYNEK BUDOWLANY Drewno w internetowej sieci Z początkiem 2007 r. Z powodzeniem działa on od dłuższego czasu. To właśnie Komisja Leśno-Drzewna zatwierdza kryteria i ich wagi. jakie drewno i w jakiej ilości będzie oferowane oraz jaka jest cena wywoławcza. niż to wynika z etatów cięć zawarowanych w dziesięcioletnich planach urządzenia lasu. jak też w przyjęte kryteria oceny ofert składanych przez nabywców drewna. średniowymiarowego do przerobu chemicznego oraz klub nabywców drobnych). wiarygodność finansowa itd. e-drewno Drewno niesprzedane w podstawowym. niezbędne inwestycje itd. gdzie obowiązuje „koszyk” kryteriów wyboru oferty i nabywcy. widełek cenowych. Dotychczasowy model sprzedaży drewna zastąpiono systemem rokowań jednoczesnych on-line. z powodzeniem stosowana była na terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu. Informatyczny portal leśno-drzewny pozwala prowadzić rokowania w formie zbliżonej do mechanizmu giełdowego. operującym ogromną ilością tego surowca. zapoznać wszyscy zainteresowani. z biegiem lat podlegały stopniowej regionalizacji. przyrzeczeń surowcowych. Zebrane tam doświadczenia sprawiły. Taka formuła sprzedaży już od marca 2005 r. organ doradczy dyrektora generalnego LP. gdyż rynkowa oferta drewna ma uwarunkowania przyrodniczo-leśne. godzi interesy dostawcy i nabywcy drewna. a każdej grupie przypisana jest stosowna waga. na ograniczenia podaży giełda reaguje po prostu zwyżką cen. Wychwyciły to również analizy wewnętrzne prowadzone przez DGLP: w różnych dyrekcjach regionalnych LP (a jest ich w kraju siedemnaście) wypracowano różne modele relacji z odbiorcami. powołana w zgodzie z § 10 statutu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. w prosty sposób. ofertowym trybie za pośrednictwem portalu leśno-drzewnego oraz pojawiające się w ofercie LP doraźnie. utworzono specjalną instytucję – Komisję Leśno-Drzewną. premiującą wcześniejszych odbiorców drewna i dyskryminującą oferty kupna składane w późniejszym terminie. którzy zwracali uwagę na nadmierną uznaniowość i brak przejrzystości procesu negocjacyjnego i podważali przyjmowane w jednostkach organizacyjnych kryteria oraz wagę stosowanych ocen warunków sprzedaży drewna. np. W jej rękach spoczął mechanizm regulacji cen drewna. Dzięki aplikacji e-drewno każdy klient może dowiedzieć się.99) 2 ’2007 (nr 414) Portal prawdę powie Lasy Państwowe są obecnie praktycznie jedynym dostawcą drewna na krajowym rynku. że również w przyszłości będą mogli liczyć na sprzedaż surowca (co pozwala planować rozwój produkcji. Lasom Państwowym daje to stabilizację zbytu surowca i łagodzi skutki wahań koniunkturalnych na rynku. W odróżnieniu od portalu. to dość liczne gremium (obecnie 94 członków) powołało do życia cztery kluby nabywców drewna (wielkowymiarowego. Lasy Państwowe przedstawiają ofertę sprzedaży. internetowej platformy portalu leśno-drzewnego. Budziło to zastrzeżenia odbiorców drewna. Stosowane jeszcze w 2006 r. ostatecznym czynnikiem wyłaniającym zwycięzcę aukcji jest już tylko cena. na skutek konieczności wykonania cięć sanitarnych lub też w wyniku rezygnacji innych nabywców z kupna.).). Na niej to. np. klęsk żywiołowych na obszarach leśnych. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych (DGLP) wprowadziła nowe zasady sprzedaży drewna z wykorzystaniem narzędzi informatycznych. Jak wiadomo. obsługuje wszystkie nadleśnictwa i dyrekcje regionalne. Krytykowano zwłaszcza regułę „kto pierwszy. przemysłu drzewnego. i „przy otwartej kurtynie” rozpatrywane jest zgłaszane zapotrzebowanie na surowiec. Z istotnym jednak zastrzeżeniem: charakterystyczna dla klasycznej giełdy swobodna gra podaży i popytu jest w tym wypadku ograniczona. udostępnia nabywcom aplikacja informatyczna e-drewno. (dokończenie na str . z którą mogą się 97 . a leśnicy utworzyli klub sprzedawców surowca drzewnego. Komisja Leśno-Drzewna przy dyrektorze generalnym LP. zasady sprzedaży drewna. W jej kompetencjach znalazło się również określenie procedur zbywania drewna w sytuacjach nadzwyczajnych. świata nauki. W tej materii obowiązuje zasada „koszyka” trzech grup kryteriów (oceniana jest nie tylko cena zaoferowana przez klienta. Wśród nowych zasad sprzedaży drewna na internetowej platformie portalu leśno-drzewnego znalazła się również formuła tzw. ale także historia jego działalności na rynku. W skrajnych wypadkach własnymi zasadami zaczęły się też kierować nadleśnictwa. że w czerwcu 2006 r. Komisja ma wgląd zarówno w zasady kształtowania ofert sprzedaży drewna przez Lasy Państwowe.

180 ha). Obok Finowie zbudowali zakład wytwarzający rury z polietylenu. zaczął być przetwarzany na płyty gipsowo-kartonowe i inne wyroby gipsowe. dalej włoski zakład produkujący części do samochodów. funkcjonuje obecnie ok. 50 zakładów pracy. pracowników budowlanych. W tej czwartej strefie. Warto przypomnieć.EKOBUDOWNICTWO Zanim zabraknie węgla ielu wójtów i burmistrzów zazdrości włodarzom gminy Kleszczów. lecz napływu różnych specjalistów z całego kraju. Obecnie robi to aż 6 firm na czele z Knauffem. Polscy inwesto- 98 2 ’2007 (nr 414) . po drugiej funkcjonuje już holenderska firma Kersten z branży konstrukcji stalowych. Władze gminy dbają także o menedżerów i chcą zapewnić warunki wypoczynku dla wszystkich mieszkańców. woda. a konkretne projekty. Działają one w pobliżu elektrowni. Szeroki pas gładkiego asfaltu może w przyszłości być dwupasmówką łączącą strefy przemysłowe zarówno z trasą Warszawa – Katowice.Tak informuje Andrzej Szczepocki. która powstaje w miejscu. a w najbliższych latach ma powstać kolejne 50 firm. osób i nie są to wyłącznie pracownicy elektrowni i kopalni. Najbliżej Urzędu Gminy. A więc przybywa miejsc pracy także dla kobiet. zajmującej aż 1000 ha. Fiat i nie tylko) czy silników lokują tu swoich kooperantów. który zajmuje się zagospodarowaniem świetlówek. Z tego też powodu szybko rozwijające się w Polsce fabryki samochodów (Opel. ma funkcjonować nawet kilkadziesiąt firm – większość z nich będzie zagospodarowywać odpady lub miejscowe materiały. Obok będzie fabryka tektury. Dziś mało kto pamięta jednak. że pierwszymi inwestorami w gminie byli przedstawiciele budownictwa. ale też nieprzypadkowo wygrywa krajowe rankingi gospodarności. widać powstające i funkcjonujące kolejne zakłady. Inni też uznali. Obecnie budowany jest zakład wytwarzający „wszystko do kuchni”. Będzie lotnisko i pole golfowe. Tworzą ją niezamieszkałe wioski Bogumiłów i Karolów. ślusarzy. Paleta zawodów. Nieprzypadkowo na drogę wydzielono pas szerokości 40 m. Chodzi o to. Wiązało się to z wydobywaniem z kopalnianego wyrobiska wielu atrakcyjnych surowców oraz z wykorzystaniem gipsu z odsiarczania Wielkie centrum recyklingu Słuchając prezesa Fundacji A. że Kleszczów oraz okoliczne sołectwa miały się – zgodnie z czarnymi prognozami – osunąć do największej europejskiej dziury w ziemi. Wsiadamy do samochodu i ruszamy. a w trzeciej i czwartej rozpoczynają inwestowanie nowe firmy. To nie marzenia. żeby obok mógł powstać nawet tor kolejowy. 4 tys. miała to być pustynia lub – w najlepszym przypadku – „suchy las”. Powstaje montownia naczep samochodowych. Gips syntetyczny już na poczatku lat dziewięćdziesiątych zamiast blokować tereny inwestycyjne. Funkcjonuje już na tym pustkowiu pierwszy zakład. Kiedy wjeżdża się w Strefę Przemysłową nr 3 (ok. gaz. W gminie ma powstać duże centrum edukacyjne. natomiast zatrudnienie znajduje tu prawie 20 tys. w najstarszej Strefie Przemysłowej nr 1. Więcej będzie się też dziać. W spalin. a następnie widać funkcjonującą już portugalską fabrykę kosmetyków i przygotowany teren pod wytwórnię butelek typu PET. jak i Warszawa – Wrocław. mieszkańców i ciągle ich przybywa. Te najważniejsze to tańsza o 10% niż w kraju energia elektryczna. W ostatnich latach liczba mieszkańców gminy zwiększyła się o ok. przez spawaczy. W drogę od początku – jak na polskie warunki – niezwykłą. obiekty sportowe. że największa w Europie Elektrownia „Bełchatów” też przez lata nie stwarzała mieszkańcom nalepszych warunków. do chemików i pracowników przemysłu spożywczego. jest Strefa Przemysłowa nr 2. jest projekt basenu i akwenu wodnego – służącego także wędkarzom. montażystów. Wzdłuż nowoczesnych dróg budowane są ścieżki rowerowe. Po jednej stronie powstaje zakład Opla. że warto Niedługo firmy produkujące wyroby budowlane były jedynymi na tym terenie. Nie jest to efekt przyrostu naturalnego. Jest już projekt nowoczesnego centrum zagospodarowania odpadów. Fabrykę chemii budowlanej wybudowała firma Caparol. które ma powstać na 160 ha wydzielonej Strefy Przemysłowej nr 4. Zgłosili się już inwestorzy z branży biopaliw. którzy chcą zmienić zawód. gdzie pierwotnie planowano hałdy z elektrownianym gipsem. 1000 osób. jest bogata – od wysoko kwalifikowanych specjalistów z dziedziny energetyki i górnictwa. w której kolejną kadencję sprawuje urząd pani Kazimiera Tarkowska. oprócz wspomnianych kopalni i elektrowni. kształcące zarówno młodzież w różnych specjalnościach. Szczepockiego zbliżamy się do przyszłego wielkiego placu budowy. prezes Fundacji Rozwoju Gminy Kleszczów. Inwestorzy z innych branż szybko dostrzegli atuty Kleszczowa. wytrzymujący brak wód gruntowych. Tymczasem obecnie na na terenie gminy Kleszczów zameldowanych jest ok. jak i tych. Tu się po prostu bardzo dużo dzieje. jaką jest odkrywka Kopalni Węgla Brunatnego „Bełchatów”. a na zboczu sztucznej góry Kamieńsk zimą funkcjonuje wyciąg narciarski należący do KWB „Bełchatów”. na których brak cierpi gmina Kleszczów. kanalizacja i w każdej ze stref oddzielna oczyszczalnia ścieków. Z wydzielonych czterech stref przemysłowych dwie już są prawie całkowicie wypełnione. centralne położenie i doprowadzenie wszystkich niezbędnych mediów – prąd. ale bardziej konkretne plany wiążą się jednak z powstaniem kolejnych firm dostarczających materiały budowlane. Na początku było budownictwo Na obszarze gminy. a w pobliżu palarnia kawy i rozlewnia zagranicznych win. gdy powstanie zakład wytwarzania gazu procesowego z odpadów. położona w samym Kleszczowie. Uchodzi ona za najbogatszą w Polsce. Jeśli dodać.

Energetykom i górnikom powinno przecież zależeć na zagospodarowaniu. im wcześniej zgodzi się zapłacić za zakupione drewno. lawety nie będą puste. np. które złożyły ponad 50 tys. Z niego aż 6 światowych firm motoryzacyjnych odbiera nowe auta. dla osób okazjonalnie nabywających drewno okrągłe wielkoi średniowymiarowe przeznaczone do przerobu na potrzeby własne itp. Zakładana zdolność produkcyjna 12 mln szt. Do kasy gminy Kleszczów przestaną wówczas płynąć opłaty od kopalni. Zachowano też sprzedaż drewna dla podmiotów obowiązanych do stosowania procedur zamówień publicznych. nie zlikwidowano tradycyjnego systemu aukcji i submisji na sprzedaż pewnej ilości cennego drewna wybranych gatunków. cenę. co premiowane jest tzw. opiewających łącznie na 34 mln m3. by rozwieźć je po kraju. jak i przedstawiciele przemysłu drzewnego. Natomiast jeśli kilku klientów zaoferuje identyczną cenę – decyduje kolejność przystąpienia do aukcji. piasków oraz cementu – chce tu wybudować zakład produkcji paneli ściennych i stropowych o nazwie Ekodom Kleszczów. W 2012 r. o które klient gotów jest skrócić standardową płatność. jaką masą danego surowca jest zainteresowany. Przy dobrym tempie inwestowania na zwolnionych będą czekać miejsca pracy wręcz za płotem.97) W wypadku aplikacji e-drewno nadleśnictwo przedstawia ofertę. Wydzielono też pulę surowca dla klientów kupujących drewno na zasadach detalicznych (na opał dla gospodarstw domowych i rolnych. Mówiąc krótko.EKOBUDOWNICTWO rzy korzystający z hiszpańskiej technologii zgłosili już zapotrzebowanie na 5 ha gruntów pod zakład produkujący pustaki szczelinowe (MAX 220 wymiary 288 x 188 x 220). o szczególnych cechach użytkowych. pomniejszonej o liczbę dni. Jeśli więc dwóch klientów wylicytuje jednakową cenę. podać. Jeszcze bardziej ambitny charakter ma zakład produkcji włókien i wyrobów bazaltowych. Niewykluczone jest np. Ta ostatnia kategoria ma niemałe znaczenie. Mają przywozić wyeksploatowane wraki do przemysłowego złomowania w kilku zakładach recyklingowych. niezawodność. gdyż stopniowo rosną zasoby rębne naszych lasów./r. którą gotów jest zapłacić. firm. czyli ok. Henryk Piekut Drewno w internetowej sieci (dokończenie ze str . a klientowi pozostaje jedynie zarejestrować się w systemie. W przyszłości jadąc do tej największej hurtowni. Pozostaną jednak miejsca pracy i nowoczesna infrastruktura. Problemu niedostatecznej podaży surowca nie rozwiąże jednak nawet najlepszy system informatyczny. może zaproponować skrócenie tego terminu. Już pierwsze tygodnie obowiązywania nowych zasad sprzedaży drewna dowiodły. ustalaną na podstawie rocznej stopy procentowej funduszu leśnego. a w efekcie redukcja ofert.). Z przedstawianych przez Lasy Państwowe szacunków wynika jednak. że w realizację projektów dotyczących czwartej strefy przemysłowej uda się włączyć środki unijne. W najbliższych latach władze gminy Kleszczów planują rozwój budownictwa mieszkaniowego u siebie. bez szkody dla pozaprodukcyjnych funkcji lasu. W pobiżu czwartej strefy przemysłowej jest wielki plac z samochodami przywożonymi tu pociągami. 5 mln m3 więcej niż obecnie. Wykorzystają do tego naturalne surowce (gliny i piasek) ze złóż towarzyszących odkrywce KWB „Bełchatów”. Część górników znajdzie zapewne zatrudnienie na powstającej w sąsiedniej gminie odkrywce Szczerców. ofert zakupu drewna poszczególnych grup handlowych. szczególnie te wspierające ochronę środowiska. Po prostu eksploatacja węgla brunatnego ma się w tej odkrywce zakończyć za ok. wówczas zwycięży ten. W portalu leśno-drzewnym zarejestrowało się ponad 7 tys. ceną skorygowaną. 8 lat. oraz deklarowany termin płatności.). Kanadyjski inwestor – korzystając z odpadowych popiołów. który zaoferuje krótszy termin płatności. o ile nie przeszkodzi mu w tym kolejna reorganizacja (BOT ma wejść do Polskiej Grupy Energetycznej). Ich mieszkańcami nie będą już prawdopodobnie pracownicy KWB „Bełchatów”. Podzielają dziś tę opinię zarówno leśnicy. placówek oświatowych kupujących drewno opałowe itp. bezpieczeństwo itd. można będzie skierować na rynek ok. 35 mln m3. że najbliższe lata przyniosą poprawę zaopatrzenia w drewno. Głównym punktem niezadowolenia odbiorców drewna stał się jednak niedostatek surowca oferowanego przez Lasy Państwowe. wskaźnik ten będzie dla niego tym korzystniejszy. wynoszącej 5%. prostota obsługi. Wdrażając nowe zasady sprzedaży drewna. że w urzeczywistnienie niektórych planów włączy się holding BOT Górnictwo i Energetyka. stworzone dzięki dotychczasowym opłatom ekologicznym i innym oraz myśleniu władz o przyszłości. Ponadto kopalnia i elektrownia muszą ograniczać zatrudnienie. Pani wójt Tarkowska wierzy. Krzysztof Fronczak 2 ’2007 (nr 414) 99 . jednostek samorządowych prowadzących działalność gospodarczą. a nie na gromadzeniu popiołów. W przypadku gdy klient zechce jednak dodatkowo uatrakcyjnić swoją ofertę. Są już wydzielone tereny pod to budownictwo. Powstaje pytanie: gdzie mają mieszkać nowo zatrudniane osoby? Na razie taką wielką sypialnią jest dla nich Bełchatów. Ma tu się podobno zrodzić nawet nowa technologia budowy domów. Prezes Fundacji Andrzej Szczepocki liczy. a niebawem powstaną pierwsze nowoczesne osiedla mieszkaniowe. Standardowo przyjęto 30-dniowy termin płatności. Oferta LP podlegająca trybowi jednoczesnych rokowań internetowych wyniosła tymczasem 25 mln m3 (dalsze 5 mln m3 skierowano do sprzedaży w innym trybie). powstanie huty aluminium wykorzystującej ten cenny metal odzyskiwany z aut. Dzięki zasobom piasku na składowisku bełchatowskim i energii powstającej z przetwarzania odpadów komunalnych (mają one być zwożone z centralnej części Polski) ma funkcjonować zakład suszonych piasków. że nowoczesny system jednoczesnych rokowań internetowych sprawdził się w praktyce i wykazał pełną funkcjonalność techniczną (dostęp.

• nadzór nad wprowadzaniem wyrobów budowlanych na rynek. Warunkiem dobrej jakości norm. – wzmocnienie funkcjonowania nadzoru nad rynkiem. Na zaproszenie do udziału w forum dyskusyjnym „Ocena regulacji prawnych i funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów Unii Europejskiej” pozytywnie odpowiedzieli przedstawiciele: Stowarzyszenia Producentów Wełny Mineralnej: Szklanej i Skalnej (MIWO). związanych z możliwością oznakowania znakiem jakości akustycznej ITB. że obecnie nie można jeszcze ocenić dyrektywy. o wyrobach budowlanych zawiera zarówno postanowienia związane z wdrożeniem do polskich przepisów dyrektywy Rady nr 89/106/EWG. Wśród postulatów zmian znalazły się: – doprowadzenie do jednolitego funkcjonowania wszystkich jednostek uczestniczących w zadaniach wynikających z dyrektywy w skali całej UE. jak i aktywne uczestniczenie w ankietyzacji projektów Norm Europejskich prowadzonych przez PKN od czasu uzyskania członkowstwa w CEN. Forum dyskusyjne rozpoczął zastępca Dyrektora ITB ds. * Instytut Techniki Budowlanej 100 2 ’2007 (nr 414) . Marian Popinigis (Ogólnopolskie Stowarzyszenie Producentów Zabezpieczeń Przeciwpożarowych i Sprzętu Ratowniczego – OSPZPiSR) w referacie pt. Wręczenie dokumentów miało szczególnie uroczystą oprawę. na które 24 stycznia br. a także certyfikatów dobrowolnych np. prowadzącą do zapewnienia ich zgodności ze specyfikacjami technicznymi. określające ich cechy techniczne. jak i specyficzne krajowe rozwiązania. Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Producentów Zabezpieczeń Przeciwpożarowych i Sprzętu Ratowniczego (OSPZPiSR). podczas której nastąpiło uroczyste wręczenie przedsiębiorcom ostatnio wydanych przez ITB: Europejskich Aprobat Technicznych. gdyż uczestniczył w nim Minister Budownictwa Andrzej Aumiller. że czas ocenić wyniki jej wpływu na funkcjonowanie naszego rynku. czyli norm opracowanych bez własnego udziału. na których prezentowano referaty ekspertów ITB o nowo wprowadzanych krajowych i unijnych regulacjach dotyczących wyrobów budowlanych. stanowiących istotne z punktu widzenia przemysłu decyzje na całe lata jest udział w ich stanowieniu ekspertów z różnych środowisk. którzy nie funkcjonują w skali Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Współpracy z Gospodarką mgr inż. potem ocenić i wprowadzić ewentualne zmiany dyrektywy. obowiązuje już prawie trzy lata zdecydowano. że dla przemysłu korzystniejsze jest uczestniczenie w procesie normalizacji niż krytykowanie i kontestowanie jej wyników. złożonej już z 27 państw. że ustawa o wyrobach budowlanych. Podkreślił. określające ramy związane z funkcjonowaniem europejskiego rynku wyrobów budowlanych. • właściwe oznakowanie wyrobów umożliwiające ich wprowadzanie na rynek. przybyło do Poznania prawie 400 osób. dobrowolnych Rekomendacji Technicznych ITB oraz Certyfikatów ITB związanych z wymaganiami oznakowania CE. Od 15 lat corocznie podczas targów BUDMA odbywają się seminaria organizowane przez Instytut Techniki Budowlanej. Jadwiga Tworek* Ocena regulacji prawnych i funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów UE a w „systemie polskim” – Polskie Normy i krajowe Aprobaty Techniczne. Jest to szczególnie na czasie. Maria Dreger (Stowarzyszenie Producentów Wełny Mineralnej: Szklanej i Skalnej – MIWO) w wystąpieniu pt. „Wpływ przemysłu na powstawanie i postanowienia norm europejskich” oraz mgr inż. ponieważ trwa w Unii Europejskiej dyskusja nad kierunkami zmian w dyrektywach nowego podejścia oraz nowelizacją dyrektywy dotyczącej wyrobów budowlanych. Marek Kaproń wystąpieniem pt. Stowarzyszenia na rzecz Systemów Ociepleń (SSO). Włączając się w trwającą dyskusję na temat kierunków nowelizacji dyrektywy 89/106/EWG dotyczącej wyrobów budowlanych. oznakowania znakiem budowlanym. wdrażająca dyrektywę 89/106/EWG i określająca specyficzne polskie zasady. Maria Dreger – w dużej mierze na podstawie własnych doświadczeń z pracy w Komitetach Technicznych Polskiego Komitetu Normalizacyjnego (PKN) i Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN) – przedstawiła warunki efektywnego wpływu przemysłu na postanowienia norm. Spotkanie rozpoczęła część oficjalna. • ocena zgodności wyrobów dokonywana przez producenta z ewentualnym udziałem niezależnej strony trzeciej. „System regulacji prawnych decydujących o kształcie rynku wyrobów budowlanych”. Jednocześnie praca na forum europejskim CEN jest znakomitą szkołą skutecznego funkcjonowania w Unii Europejskiej. Mieli oni istotny udział w kształtowaniu programu forum. „Potrzeby przemysłu w zakresie aprobat technicznych”. Przez kilka ostatnich lat miały one formę spotkań szkoleniowych. W wystąpieniu tym wydzielone zostały wyraźnie poszczególne elementy systemu: • specyfikacje techniczne wyrobów. Pani Dreger postawiła tezę. Polskiej Izby Przemysłowo-Handlowej Budownictwa (PIPHB).VADEMECUM UNIJNE mgr inż. Podstawą jest uczestniczenie w procedurze opracowywania norm. na którą składają się zadania związane z zadeklarowaniem właściwości użytkowych wyrobu na podstawie badań typu oraz prowadzenie i dokumentowanie zakładowej kontroli produkcji umożliwiającej stałe osiąganie deklarowanych cech. którymi w „systemie europejskim” są zharmonizowane Normy Europejskie i Europejskie Aprobaty Techniczne. gdyż nie wszystkie wyroby budowlane objęte są możliwością oznakowania CE a ponadto nie we wszystkich państwach członkowskich dokonano jej pełnego wdrożenia. Maria Dreger wskazała. Postulaty przemysłu dotyczące specyfikacji technicznych zaprezentowała mgr inż. obowiązujące na rynku w odniesieniu do wyrobów jeszcze nieobjętych harmonizacją europejską i obejmujące tych producentów. że ustawa z 16 kwietnia 2004 r. zapewniających właściwe wyważenie niekiedy rozbieżnych interesów. a drogą może być zarówno posiadanie własnej reprezentacji w strukturach Grup Roboczych i Komitetów Technicznych CEN. W związku z tym. Zaprezentowane stanowisko można streścić: najpierw należy dokończyć wdrożenie. wg których można wprowadzać na rynek wyroby budowlane.

VADEMECUM UNIJNE
– celowość podwyższenia wymagań dotyczących stosowanych systemów oceny zgodności, gdyż certyfikacja daje większą pewność odbiorcom wyrobów budowlanych i zapewnia warunki uczciwej konkurencji między producentami. Wystąpienie członka Zarządu OSPZPiSR Mariana Popinigisa poświęcone było aprobatom technicznym, związanym z indywidualną oceną przydatności do stosowania nowych, innowacyjnych wyrobów nieobjętych normami. Zwracając uwagę na status aprobaty technicznej jako drugiego obok normy dokumentu odniesienia w procedurze oceny zgodności wyrobów budowlanych, pan Popinigis podkreślił potrzebę szerszego udziału przemysłu w opracowywaniu zasad tej oceny dokonywanej przez jednostki aprobujące. W przypadku krajowych aprobat technicznych zasady te ujęte są w dokumentach Zaleceń Udzielania Aprobat Technicznych (ZUAT). Udział przemysłu może przyczynić się do aktualizacji dokumentów ZUAT, które powinny być powszechnie stosowane przez wszystkie jednostki aprobujące i ogólnie dostępne dla wszystkich uczestników procesu budowlanego. Dla producentów innowacyjnych wyrobów budowlanych istotne znaczenie ma czas, decydujący niekiedy o uzyskaniu pozycji na rynku, dlatego też bardzo ważna jest terminowość procedur aprobacyjnych i skrócenie terminów wydawania aprobat. Marian Popinigis zaproponował, aby – wzorem Europejskich Aprobat Technicznych – również w przypadku aprobat krajowych jednostki wydające miały możliwość kontroli prawidłowości stosowania postanowień tych dokumentów. W referacie zwrócono uwagę, że warunkiem prawidłowego stosowania wyrobów innowacyjnych jest odpowiednia wiedza wbudowujących i stosujących na temat właściwego doboru, montażu, odbioru robót i eksploatacji wyrobów. Ogólnopolskie Stowarzyszenie Producentów Zabezpieczeń Przeciwpożarowych i Sprzętu Ratowniczego wraz ze Stowarzyszeniem Inżynierów i Techników Pożarnictwa zainicjowało już wydawanie poradników dotyczących właściwego stosowania zabezpieczeń przeciwpożarowych w praktyce. Przedstawiciele przemysłu powinni włączać się w opracowywanie podobnych dokumentów, pomocnych dla inwestorów, firm montażowych czy zarządców nieruchomości. Zarówno w przepisach kształtujących „system europejski”, jak i „system krajowy” wprowadzania wyrobów na rynek podmiotem odpowiedzialnym za wszystkie deklarowane cechy wyrobu i za prawidłowe jego oznakowanie pozostaje zawsze producent, niezależnie od ewentualnego udziału jednostki certyfikującej lub laboratorium badawczego w procedurze oceny zgodności. W wystąpieniu dra inż. Mariusza Gareckiego (Stowarzyszenie na rzecz Systemów Ociepleń – SSO) pt. „Zadania producenta w ocenie zgodności wyrobów i zakładowej kontroli produkcji” przedstawiono definicję zakresu aktywności producenta w zależności od systemu oceny zgodności przewidzianego dla danej grupy wyrobów. W każdym przypadku producent musi zapewnić funkcjonowanie udokumentowanych procedur i zapisów z prowadzonej zakładowej kontroli produkcji, w ramach której dokonuje sprawdzania surowców, półwyrobów, parametrów procesu produkcyjnego i wyrobów gotowych w ramach badań bieżących i okresowych. Zawsze też producent odpowiada za ustalenie typu wyrobu, czyli zadeklarowanie właściwości użytkowych na podstawie wstępnych badań typu. Pan Garecki zwrócił w swym wystąpieniu uwagę, że ramy formalne polskich przepisów, wynikających z ustawy o wyrobach budowlanych, powodują zawężenie możliwości znakowania znakiem budowlanym niektórych wyrobów, mających istotny wpływ na spełnienie wymagań podstawowych w obiektach budowlanych. Przy braku Norm Europejskich lub Polskich Norm powinno być możliwe udzielanie krajowych aprobat, ale ich zakres ograniczono do wyrobów objętych mandatami Komisji Europejskiej. Skutkiem tego producenci kilku grup wyrobów do napraw betonów poddani są rygorom systemu i oznakowania, ale nie ma takiej możliwości w przypadku wyrobów do iniekcyjnego uszczelniania przegród budowlanych. Cementy powszechnego użytku mieszczą się w ramach systemu, ale szybkosprawne cementy naprawcze nie mogą być oznakowane znakiem budowlanym. Sytuacja taka, zdaniem Mariusza Gareckiego, stanowi naruszenie zasad równej konkurencji na rynku, gdyż przepisy różnie kształtują obowiązki producentów wyrobów konkurencyjnych, które można zamiennie stosować. Jednocześnie stwierdził, że wiele norm europejskich pozwalających na wprowadzanie wyrobów na rynek nie spełnia oczekiwań producentów. Dotyczy to bardzo niskich poziomów minimalnych wymagań, zróżnicowania klas i poziomów wymagań nie zawsze jasnych dla użytkownika oraz niespójności postanowień pewnych grup norm. Zdaniem pana Gareckiego system oceny zgodności wyrobów wymusza znaczne zwiększenie kosztów producentów rzetelnie wypełniających wszystkie obowiązki, a jednocześnie nie zapewnia żadnej kontroli, pozwalającej na wyeliminowanie nieuczciwej konkurencji. Odczuwalną przeszkodą w funkcjonowaniu obecnych przepisów jest także brak jednoznaczności w ich interpretacji. Ramy funkcjonowania organów nadzoru nad rynkiem wyrobów budowlanych przedstawiła dr Magdalena Rytwińska (Prezes Sądu Arbitrażowego przy Polskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej Budownictwa – PIPHB) w wystąpieniu pt. „Postulaty przemysłu pod adresem nadzoru nad rynkiem”. Do sprawowania nadzoru nad wprowadzaniem wyrobów budowlanych na rynek powołane są organy nadzoru budowlanego, czyli Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego i wojewódzcy inspektorzy nadzoru budowlanego. Formuła nadzoru nad wprowadzaniem wyrobów budowlanych na rynek obejmuje: – postępowanie kontrolne u producenta/upoważnionego przedstawiciela oraz u sprzedawcy; – postępowanie administracyjne, wszczynane z urzędu na podstawie wyników kontroli. O ile przedmiotem kontroli u sprzedawcy wyrobów budowlanych są przede wszystkim takie dokumenty, jak deklaracje zgodności, dane producenta, specyfikacje techniczne, to w przypadku kontroli u producenta sprawdzane są także raporty z badań typu i dokumentacja zakładowej kontroli produkcji. Zgodnie z przepisami kontrolujący ma możliwość: wglądu do dokumentów; dokonywania oględzin; prowadzenia przesłuchań; zasięgania opinii biegłych; zabezpieczania dowodów; nieodpłatnego pobierania próbek do badań. Z obserwacji rynku przedstawionych przez panią Rytwińską wynika jednak, że przeważnie organy nadzoru ograniczają się do kontroli dokumentów. Jeśli są one sporządzone poprawnie, z formalnego punku widzenia, to rzadko wszczynane jest postępowanie administracyjne w celu wyjaśnienia rozbieżności między wynikami kontroli a sygnałami o nieprawidłowościach uzyskiwanymi z rynku. Przemysł uważa takie podejście za zbyt formalistyczne, ponieważ na rynku znajdują się wyroby, dla których została sporządzona prawidłowa dokumentacja, ale nie spełniają parametrów w niej zadeklarowanych. Postulaty przemysłu pod adresem organów nadzoru budowlanego można streścić następująco: • celowe byłoby traktowanie kontroli dokumentów jako pierwszego – bardzo istotnego – elementu kontroli, lecz nie ograniczać jej tylko do tego zakresu; • w razie otrzymania sygnałów rynkowych wskazujących na uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistej zgodności wyrobów
2 ’2007 (nr 414)

101

VADEMECUM UNIJNE
z dokumentami odniesienia należałoby wszczynać postępowanie administracyjne; • w toczącym się postępowaniu administracyjnym dopuszczać jako dowody wyniki badań przeprowadzone przez uprawnione laboratoria, nawet poza tym postępowaniem; • należy znacznie częściej pobierać próbki kwestionowanych wyrobów budowlanych. Zdaniem pani Rytwińskiej uchybienia formalne w dokumentacji wyrobu są mniej szkodliwe, zarówno dla potencjalnego użytkownika, jak i zasad uczciwej konkurencji, niż faktyczne niedotrzymywanie parametrów wyrobu, zadeklarowanych przez nieuczciwego producenta w formalnie prawidłowej dokumentacji. Z przedstawionych wypowiedzi przedstawicieli przemysłu wynika wiele postulatów, dotyczących zmian w istniejących przepisach, ukierunkowanych na usprawnienie funkcjonowania systemu oceny zgodności wyrobów. Ramy całego systemu w skali europejskiej są obecnie przedmiotem dyskusji na forum Komisji Europejskiej i wszystkich organizacji biorących udział w działaniach wynikających z postanowień dyrektywy 89/106/EWG. Informacje o tym, w jaki sposób w ogólnoeuropejskiej dyskusji uczestniczą przedstawiciele przemysłu przedstawiłam w referacie pt. „Postulaty przemysłu UE w sprawie zakresu nowelizacji dyrektywy dotyczącej wyrobów budowlanych i stan prac Komisji Europejskiej”. Punktem wyjścia było stwierdzenie podstawowej roli przemysłu, jako trzeciego obok Komisji Europejskiej i państw członkowskich partnera w kształtowaniu regulacji europejskich, których zadaniem jest ułatwienie swobodnego przepływu wyrobów budowlanych i zniesienie barier technicznych. Największą rolę ma do spełnienia Europejskie Stowarzyszenie Producentów Wyrobów dla Budownictwa – CEPMC, które aktywnie uczestniczy w pracach Stałego Komitetu Budownictwa i reprezentuje stowarzyszenia krajowe producentów z wszystkich państw członkowskich. Zawsze uwzględniane są przez Komisję Europejską wnioski CEPMC o przedłużenie okresów przejściowych dla norm, jeżeli zdaniem członków tej organizacji wymagany jest dodatkowy czas na dostosowanie się przemysłu do ich postanowień. CEPMC zainicjowało możliwość klasyfikacji ogniowej określonych grup wyrobów na podstawie znanego i udokumentowanego ich zachowania się w warunkach pożaru – bez potrzeby dalszych badań, na podstawie decyzji Komisji Europejskiej (klasyfikacja CWFT). Za pośrednictwem europejskiego stowarzyszenia CEPMC prowadzone są analizy przemysłu służące ocenie efektywności działania dyrektywy 89/106/EWG oraz konkurencyjności budownictwa. Istotna rola przypada przemysłowi również w prowadzonej ostatnio przez Komisję Europejską polityce przeglądu regulacji prawnych UE wpływających na funkcjonowanie przedsiębiorstw. W ramach tych działań prowadzone są prace zmierzające do nowelizacji wszystkich dyrektyw nowego podejścia. Przewiduje się, że jednym aktem prawnym objęte będą wspólne dla nich wszystkich ogólne wymagania, w tym: – uściślone definicje stosowanych terminów i określeń, takich jak producent, upoważniony przedstawiciel, importer, dostawca, dystrybutor, udostępnienie wyrobu na rynku itd.; – nowe wymagania dotyczące obowiązków importerów, dystrybutorów, sprzedawców i innych pośredników w łańcuchu dostaw w celu zapewnienia właściwej jakości oferowanych wyrobów; – wykorzystanie europejskiej infrastruktury akredytacji na potrzeby notyfikacji jednostek uczestniczących w ocenie zgodności wyrobów, mające na celu wyrównanie poziomu świadczonych przez nie usług. Prace nad nowelizacją dyrektywy 89/106/EWG szczegółowo opisywałam w Vademecum Unijnym na łamach „Materiałów Budowlanych” w 2006 r., dlatego też przedstawione na targach BUDMA 2007 informacje o stanowisku przemysłu europejskiego przedstawię w sposób bardzo syntetyczny: • na konferencjach regionalnych dla przemysłu organizowanych przez CEPMC stwierdzono, że źródłem problemów nie jest sama dyrektywa, ale różne sposoby wprowadzenia jej wymagań w życie; • dla producentów wyrobów budowlanych warunki stosowania wyrobów zawarte w przepisach państw członkowskich nie są wystarczająco przejrzyste i dostępne; • zdaniem przemysłu istotną wartością jest stabilność prawa i wciąż jeszcze potrzeba czasu na pełne wdrożenie dyrektywy, zanim przystąpi się do projektowania radykalnych zmian jej postanowień; • istnieją możliwości poprawy sytuacji w ramach obowiązujących przepisów przez wydawanie jednoznacznych interpretacji niektórych zapisów czy też zwiększenie nadzoru nad funkcjonowaniem jednostek notyfikowanych. Bardzo podobne postulaty pojawiły się w odpowiedzi na ankietę Komisji Europejskiej, której wyniki opublikowane w 2006 r. wskazują na potrzebę harmonizacji sposobu formułowania i większą przejrzystość przepisów budowlanych, ustanawianych przez państwa członkowskie. Ponadto wyniki ankiety wskazują na potrzebę uproszczenia systemów oceny zgodności, procedur prowadzących do uzyskania Europejskich Aprobat Technicznych oraz na konieczność specjalnych rozwiązań adresowanych do małych i średnich przedsiębiorstw. W prowadzonym na zlecenie Komisji Europejskiej studium efektywności dyrektywy wskazano m.in. na: – potrzebę opracowania i wdrożenia programów szkoleniowych i informacyjnych, koordynowanych i finansowanych przez Komisję Europejską, gdyż znajomość zasad systemu wprowadzonego przez dyrektywę 89/106/EWG wciąż jeszcze jest niewielka; – konieczność opracowania ogólnodostępnych europejskich baz danych o przepisach państw członkowskich i krajowych warunkach stosowania wyrobów budowlanych w konkretnych obiektach; – celowość zastosowania specjalnych rozwiązań dla sektora MŚP w zharmonizowanych Normach Europejskich. Głos reprezentacji polskiego przemysłu powinien być słyszalny w tej ogólnoeuropejskiej dyskusji, dlatego też Instytut Techniki Budowlanej zainicjował, podczas forum na targach BUDMA 2007, krajową dyskusję nad oceną dotychczasowego funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce. Marek Naglewski – Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że wiele zarzutów formułowanych w trakcie forum wynika z braku zrozumienia, że ustawa o wyrobach budowlanych upoważnia jedynie do kontroli etapu wprowadzania wyrobu na rynek i nie ma charakteru prewencyjnego. Z drugiej strony przytoczone przez Głównego Inspektora dane liczbowe wskazują na bardzo dużą rolę jednostek nadzoru budowlanego w zapobieganiu nieprawidłowego umieszczania wyrobów na polskim rynku. Tylko w 2006 r kontrole wykazały ponad 2000 nieprawidłowości, z czego ponad 200 stwierdzonych przypadków dotyczyło wyrobów z oznakowaniem CE, blisko 1300 wyrobów oznakowanych znakiem budowlanym i blisko 500 wyrobów budowlanych bez wymaganego oznakowania. Forum zapoczątkowało dyskusję środowiska budowlanego na temat zmian potrzebnych z punktu widzenia krajowych producentów wyrobów budowlanych i nieuchronnych wobec postępu prac Komisji Europejskiej nad nowelizacją przepisów UE dotyczących wyrobów budowlanych.

102

2 ’2007 (nr 414)

PRAWO W BUDOWNICTWIE

Odzyskanie należności na drodze sądowej
praktyki wiem, że często obawiają się Państwo dochodzenia należności na drodze sądowej. Spowodowane jest to błędnym przeświadczeniem, że wiąże się to z ogromnymi kosztami, wieloma formalnościami i długim terminem oczekiwania na zakończenie sprawy. W przypadku gdy istnieje ryzyko, że dłużnik nie zapłaci polubownie kwoty wierzytelności, należy jednak zastanowić się nad skierowaniem pozwu do sądu. Wymagane dokumenty trzeba zweryfikować pod względem formalnym, np. sprawdzić, czy faktury są podpisane, a jeżeli tak, to czy przez osobę uprawnioną. To samo dotyczy protokołów odbioru. Jeśli są, to czy są odebrane, a jeśli nie, to dlaczego. Trzeba również zatroszczyć się o aktualne dokumenty rejestrowe dłużnika oraz ustalić wartość przedmiotu sporu. W przypadku gdy należność wynika z faktur, wystarczy zsumować kwoty wierzytelności głównej (nie wliczając odsetek). W innych wypadkach trzeba określić wartość przedmiotu sporu. Jeżeli dochodzimy kwoty do 10 tys. zł, to roszczenie o zapłatę będzie rozpatrzone w postępowaniu uproszczonym, a więc z wykorzystaniem formularza, co bardzo ułatwia sporządzenie i złożenie pozwu, natomiast gdy będzie przekraczać 75 tys. zł, sprawę należy kierować do sądu okręgowego, a nie rejonowego. Nakaz zapłaty uzyskamy wówczas, gdy odpowiednio udokumentujemy wymagalność roszczenia i dłużnik nie będzie podważał jego zasadności w toku postępowania. Taki dokument opatrzony przez sąd klauzulą wykonalności stanowi podstawę do dochodzenia długu na drodze egzekucji. W celu dochodzenia długu na drodze egzekucji należy złożyć wniosek do właściwego miejscowo komornika (wykaz rewirów oraz obszar, jaki obejmują, łatwo znajdziemy w Internecie). Będzie to komornik działający przy sądzie rejonowym, w którego obszarze zamieszkuje dłużnik. W przypadku egzekucji z nieruchomości (w myśl kodeksu postępowania cywilnego), za właściwego miejscowo komornika uznaje się działającego przy sądzie, w którego okręgu jest położona nieruchomość. Natomiast gdy nieruchomość jest położona w okręgu kilku sądów, wybór należy do wierzyciela. Z postępowaniem wszczętym na wniosek jednego wierzyciela połączone będą jednak postępowania wszczęte na wniosek innych wierzycieli. W tym celu komornik, który rozpoczął egzekucję, zawiadomi o wszczęciu, a następnie ukończeniu egzekucji komornika, do którego mogłaby należeć egzekucja. W przypadku gdy egzekucja z nieruchomości nie ma miejsca, wierzyciel ma większą możliwość wyboru komornika, któremu chce powierzyć sprawę. Zgodnie z przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych wierzyciel ma prawo wyboru komornika w granicach właściwości sądu apelacyjnego. Komornik może, na pisemny wniosek wierzyciela, prowadzić egzekucję na obszarze właściwości sądu apelacyjnego, jeżeli w zakresie prowadzonych przez komornika egzekucji zaległość nie przekracza sześciu miesięcy. Zaległość (o której mowa w ustawie) wylicza się, dzieląc liczbę

Z

spraw niezałatwionych w roku poprzednim przez średni miesięczny wpływ spraw w roku poprzednim – z wyłączeniem spraw o egzekucję świadczeń powtarzalnych. Komornik prowadzący egzekucję wg wyboru wierzyciela ma obowiązek zawiadomienia o wszczęciu i zakończeniu egzekucji komornika, któremu sprawa przypadałaby zgodnie z właściwością lub podziałem czynności. Dzięki wprowadzeniu elementu konkurencyjności między komornikami, mamy większą szansę, że sprawa będzie poprowadzona dobrze i z należytą starannością. Mimo tego nie można się oszukiwać i żyć w przeświadczeniu, że komornik ściągnie pieniądze bez naszego udziału. Takie przypadki zdarzają się, jeżeli dłużnik wyraża chęć spłaty albo nie kryje majątku, natomiast najczęściej wierzyciel musi współpracować z komornikiem i udzielać mu informacji na temat dłużnika oraz wskazywać, w miarę możliwości, majątek, z jakiego może być przeprowadzona egzekucja. W przypadku gdy nie mamy czasu na poszukiwanie informacji na temat dłużnika, możemy to zlecić komornikowi za wynagrodzeniem z majątku dłużnika zgodnie z art. 7971. Wiąże się to z kosztami zaliczek na poczet czynności przeprowadzanych przez komornika, jednak w sytuacjach, w których komornik ma większe pole manewru niż wierzyciel, zlecenie poszukiwania majątku jest jak najbardziej wskazane. W celu zapewnienia większej kontroli nad czynnościami przeprowadzanymi przez komornika, w myśl art. 763 możemy żądać od niego udzielenia informacji o przebiegu egzekucji. Jeżeli komornik odnajdzie majątek, to zajmie go na naszą rzecz. Dłużnik zapłaci nie tylko za wierzytelność łącznie z odsetkami, ale również koszty zastępstwa procesowego oraz niemałe koszty egzekucji komorniczej.

Piotr Swaczyński
Kancelaria Corpus Iuris tel. (022) 622-73-60, (022) 622-73-61 p.swaczynski@gci.pl, tel. kom. 504-770-860

Sąd Arbitrażowy przy PIPHB
Przy Polskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej Budownictwa działa Sąd Arbitrażowy. Na liście arbitrów, poza prawnikami, znaleźli się najlepsi specjaliści z różnych dziedzin. Poddanie sporu Sądowi Arbitrażowemu pozwoli na znaczne oszczędności, ponieważ przewidziane w regulaminie i taryfikatorze opłaty są niższe niż w postępowaniu przed sądem powszechnym, a ponadto postępowanie jest znacznie krótsze. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd Arbitrażowy mogą być spory o prawa majątkowe (za wyjątkiem spraw o alimenty) oraz takie prawa niemajątkowe, które mogą być przedmiotem ugody. W celu poddania sporu rozstrzygnięciu Sądu Arbitrażowego konieczne jest zawarcie umowy w tej kwestii lub przynajmniej zamieszczenie w umowie łączącej strony tzw. zapisu na sąd polubowny.
2 ’2007 (nr 414)

103

o. Pojedyncze zeszyty archiwalne dostępne są w wersji papierowej. spoiwa i zaprawy do wykonywania jastrychów.o. troszczącą się o klientów i pracowników. 104. WYDAWNICTWO SIGMA-NOT Prenumeratorzy. • Zakład Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. • listownie: Redakcja „Materiały Budowlane”. systemy uszczelnień tarasów. • przez Internet: www. ul. 840 59 49. Redakcja serdecznie dziękuje firmom w imieniu nauczycieli i uczniów za umożliwienie dostępu do najnowszej wiedzy z dziedziny wyrobów i technologii budowlanych oraz rozwoju rynku. z o. Sprzedaż zeszytów archiwalnych prowadzą: • Redakcja „Materiały Budowlane”. * W przypadku zmiany ceny w okresie objętym prenumeratą lub zmiany stawki VAT. Prenumerata roczna miesięcznika „Materiały Budowlane” jest możliwa w dwóch wariantach: • prenumerata wersji papierowej. to firma chemii budowlanej działająca na polskim rynku od 1994 r. preparaty gruntujące. systemy renowacji betonu. • prenumerata w pakiecie (pakiet zawiera całoroczną prenumeratę wersji papierowej + rocznik czasopisma na płycie CD. Ideą przewodnią Sopro jest bardzo dobra jakość produktów i profesjonalizm działania. Dla tych prenumeratorów Wydawnictwo oferuje dodatkowo roczniki archiwalne miesięcznika „Materiały Budowlane” z lat 2004-2006 na płytach CD w cenie 20 PLN netto (+ 22% VAT) za każdy rocznik. 826 20 27. UWAGA! Wszyscy prenumeratorzy miesięcznika „Materiały Budowlane” na 2007 r. Obecnie należy do hiszpańskiego koncernu URALITA GROUP i korzysta z jego siły i doświadczenia. URSA Polska jest firmą: silną. po cenie ulgowej – pod warunkiem przesłania zamówienia ostemplowanego pieczęcią koła SNT lub szkoły.materialybudowlane. a ponadto z lat 2004 – 2006 w wersji elektronicznej (cena 1 egz. miesięcznik „Materiały Budowlane” będzie docierał do średnich szkół budowlanych w całej Polsce dzięki firmom URSA Polska oraz Sopro Polska. Członkowie stowarzyszeń naukowo-technicznych zrzeszonych w FSNT-NOT oraz uczniowie szkół i studenci wydziałów o kierunku budowlanym mają prawo do zaprenumerowania 1 egz. środki do czyszczenia i pielęgnacji okładzin. Mazowiecka 12.pl. Warunki prenumeraty na 2007 r. z o.SIGMA-NOT.* Cena 1 egzemplarza 16 PLN Cena prenumeraty rocznej w wersji papierowej 192 PLN Cena prenumeraty rocznej w pakiecie 216..o. Produkty URSA zostały zastosowane w obiektach o różnej wielkości i przeznaczeniu. skr. ul. Uwaga! Druk zamówienia na www.pl. szybko wiążące zaprawy montażowe.Prenumerata dla szkół W 2007 r. 104 2 ’2007 (nr 414) . nowoczesną. wysyłany po zakończeniu roku wydawniczego). (22) 827 43 65. URSA Polska Sp.: • faxem: (22) 891 13 74. otrzymują bezpłatny kod dostępu do archiwum elektronicznego z lat 2004 – 2006 na Portalu Informacji Technicznej WWW. tel.o. z o. URSA Polska oferuje bogatą gamę materiałów izolacyjnych. • listownie: Zakład Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. szpachle samopoziomujące. • Klub Prasy Technicznej Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. dodatki do zapraw.pl za pośrednictwem Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. URSA to po łacinie niedźwiedzica – słowo kojarzące się z siłą.o.40 PLN Prenumerata ulgowa – rabat 50% od ceny wersji papierowej (rabat dotyczy tylko tej wersji). • e-mailem: kolportaz@sigma-not. Odbiorcy zagraniczni: cena rocznej prenumeraty 114 EURO dla prenumeratorów z Europy oraz 126 USD spoza Europy.. • e-mailem: materbud@sigma-not.pl.info. 00-950 Warszawa. Cena (brutto) prenumeraty miesięcznika „Materiały Budowlane” na 2007 r. stabilnością i bezpieczeństwem. ul.info. Warszawa. szpachle do naprawy ścian i podłóg. Sopro Polska Sp. • przez Internet: www. Oferta handlowa Sopro Polska obejmuje: kleje i zaprawy do spoinowania okładzin z płytek ceramicznych i kamienia naturalnego. Po otrzymaniu zamówienia wystawiamy fakturę VAT. URSA Polska dba również o środowisko naturalne. poczt.o. z o. stabilną.PL Prenumeratę można zamówić: za pośrednictwem redakcji „Materiały Budowlane”: • faxem: (22) 827 52 55. Świętokrzyska 14A. Ku Wiśle 7. (dawniej Pfleiderer Technika Izolacyjna) działa na polskim rynku od 1997 r. netto wg aktualnego cennika). 840 35 89. Wyroby ze znakiem URSA pomagają oszczędzać energię i redukować emisję zanieczyszczeń. konsekwentną w działaniu.materialybudowlane. Podstawowe produkty firmy to wełna mineralna URSA i polistyren ekstrudowany URSA XPS. basenów i innych pomieszczeń wilgotnych. Dzięki nim proponuje wiele rozwiązań dotyczących izolacji termicznej i akustycznej. Wydawnictwo zastrzega sobie prawo do wystąpienia o dopłatę różnicy cen oraz prawo do realizowania prenumeraty tylko w pełni opłaconej. z o. z o.pl. wytrwałością. 00-707 Warszawa.sigma-not.. zaprawy do murowania. którzy podpiszą z Wydawnictwem umowę prenumeraty ciągłej (odnawianej automatycznie co roku). Na życzenie klienta wystawiamy faktury VAT. otrzymają 10% bonifikaty od ceny czasopisma.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->