W NUMERZE
TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych
P. Łukowski – Materiały i systemy do naprawy i ochrony konstrukcji betonowych – wdrażanie norm europejskich EN 1504 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . L. Courard, A. Garbacz, T. Piotrowski – Inżynieria Powierzchni Betonu. Część 3. Termodynamiczne uwarunkowania adhezji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Z. Mielczarek, M. Lange – Naprawa oraz wzmacnianie elementów i konstrukcji drewnianych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . W. Brylicki, A. Łagosz, M. Rembiś, A. Smoleńska – Nowe zaprawy naprawcze do rekonstrukcji cegieł i spoinowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . C. Madryas – Współczesne materiały konstrukcyjne w podziemnej infrastrukturze sieciowej miast . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Fleszar, A Królikowski – Zabezpieczanie konstrukcji żelbetowych za pomocą migrujących inhibitorów korozji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. H. Gerdes – Impregnacja betonu za pomocą silanów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . B. Chmielewska, J. Koper – Naprawa rys w konstrukcjach żelbetowych metodą iniekcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Kozkova, M. Rorke – Radcon # 7 – innowacyjna technologia hydroizolacji betonu . . M. Karpała – Sprężyste mocowanie szyn kolejowych i tramwajowych . . . . . . . . . . . M. Kałuża, T. Bartosik – Wzmacnianie konstrukcji materiałami na bazie włókien węglowych, szklanych i aramidowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Foremny – Kompozyty FRP do wzmacniania konstrukcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . J. Olesiak – Zasady stosowania farb krzemianowych w renowacji zabytków . . . . . . K. Danielewska, A. Pszczółkowska, T. Górecki – Nanotechnologia w budownictwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Z. Owsiak – Badanie efektywności hydrofobizacji powierzchni cegieł . . . . . . . . . . . . A. Fojutowski – Zabezpieczanie konstrukcji drewnianych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 6 8 12 15 21 24 26 29 32 36 39 42 46 49 52

ISSN 0137-2971 Nakład do 14 500 egz.

Cena 16,00 zł (w tym 0% VAT)

Adres redakcji 00-950 Warszawa, ul. Świętokrzyska 14 A skr. poczt. 1004 tel./fax (022) 827-52-55, 826-20-27 e-mail: materbud@sigma-not.pl www.materialybudowlane.info.pl Ogłoszenia przyjmuje redakcja tel./fax (022) 826-20-27, 827-52-55 oraz Dział Reklamy i Marketingu ul. Mazowiecka 12, 00-950 Warszawa, skr. 1004 tel./fax (022) 827-43-66, 826-80-16 e-mail: reklama@sigma-not.pl Redaguje zespół: Redaktor Naczelny mgr inż. Krystyna Wiśniewska Z-ca Redaktora Naczelnego mgr Danuta Kostrzewska-Matynia Sekretarz redakcji mgr inż. Ewelina Kowałko Kierownik Działu: prof. dr hab. inż. Lech Czarnecki Rada Programowa mgr Zbigniew Bachman, inż. Maria Bajszczak, mgr Mariola Berdysz, mgr inż. Andrzej Dobrucki (przewodniczący Rady), dr inż. Zbigniew Giergiczny, dr inż. Mariusz Jackiewicz, mgr inż. Przemysław Konopka, inż. Józef Kostrzewski, dr Alina Muzioł-Węcławowicz, prof. dr hab. inż. Adam Zbigniew Pawłowski, mgr inż. Andrzej Podobas, dr inż. Stanisław Zieleniewski Redakcja zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji artykułów oraz nie odpowiada za treść zamieszczonych reklam Wszystkie zamieszczone materiały są objęte prawem autorskim, a ich przedruk w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek języku jest zabroniony. Skład i łamanie: FOTOSKŁAD Pracownia Poligraficzna www.ksiega.com.pl Przygotowanie w technologii CTP, druk i oprawa LOTOS Poligrafia Sp. z o.o. www.drukarnia-lotos.pl SIGMA-NOT Sp. z o.o. Wydawnictwo Czasopism i Książek Technicznych 00-950 Warszawa, ul. Ratuszowa 11 skr. poczt. 1004, tel.: (022) 818-09-18 Internet: http://www.sigma-not.pl Prenumerata: e-mail: kolportaz@sigma-not.pl

ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE
J. A. Pogorzelski – Myślmy kompleksowo o mieszkaniach, energii i kredytach . . . . . . 56 A. Węglarz – Możliwości finansowania projektów z dziedziny efektywności energetycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 P. Cieślewicz – Termoizolacja typu PIR – materiał nowej generacji . . . . . . . . . . . . . 62

PRAKTYKA BUDOWLANA
Z. B. Kohutek – Trwa Kampania Znaku Jakości SPBT „Dobry Beton” . . . . . . . . . . . 68 Z. Szparkowski – Tendencje rozwoju budynków biurowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69

PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI
M. Kosiorek, A. Kolbrecki – Bezpieczeństwo pożarowe – część XVI. Środki ogniochronne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71

TARGI BUDMA 2007
K. Wiśniewska, E. Kowałko – Bogaty program BUDMY 2007 . . . . . . . . . . . . . . . . . Posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych Bautech . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kształtki wieńcowe – wygodne i łatwe w użyciu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej firmy Stolbud S.A. Włoszczowa . . . . . Nowości FAKRO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Gala Laureatów Konkursu Perły Ceramiki UE 2006 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 77 78 80 82 84

RYNEK BUDOWLANY
SOLBET zwiększa produkcję i umacnia markę – wywiad z Markiem Małeckim, Prezesem Grupy SOLBET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . M. Kowalska – Produkcja materiałów budowlanych w 2006 roku . . . . . . . . . . . . . . . J. Kobylarz – Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej i produkcja sprzedana budownictwa w 2006 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . M. Kowalska – Efekty budownictwa mieszkaniowego w 2006 roku . . . . . . . . . . . . . K. Fronczak – Drewno w internetowej sieci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 87 90 93 97

EKOBUDOWNICTWO
H. Piekut – Zanim zabraknie węgla . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98

VADEMECUM UNIJNE
J. Tworek – Ocena regulacji prawnych i funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100

PRAWO W BUDOWNICTWIE
P. Swaczyński – Odzyskanie należności na drodze sądowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103
Zapraszamy do odwiedzenia: www.materialybudowlane.info.pl oraz Portalu Informacji Technicznej: www.sigma-not.pl

2 ’2007 (nr 414)

1

Łukowski. W 2007 r. Normy eurpejskie z serii EN 1504 Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych. tłumaczenie przygotowane do publikacji w 2007 przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. kiedy ten dokument utraci tymczasowy charakter. Wprowadzenie Normy Europejskiej metodą tłumaczenia obejmuje szereg etapów. betonu Naprawy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne Łączenie konstrukcyjne Iniekcja betonu Kotwienie stalowych prętów zbrojeniowych Ochrona zbrojenia przed korozją Sterowanie jakością i ocena zgodności Ogólne zasady stosowania wyrobów i systemów Stosowanie wyrobów i systemów na placu budowy oraz sterowanie jakością prac przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. Definicje.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr inż. Opracowaniem polskich wersji norm zajmuje się zespół pod kierunkiem prof. na podstawie doświadczeń zebranych w różnych krajach. a zatem przewidziane do wprowadzenia metodą tłumaczenia. przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. ostęp osiągnięty w ostatnich 15 latach w zakresie napraw konstrukcji z betonu znalazł wyraz w opracowaniu przez Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN) zbioru 10 norm pod ogólnym tytułem EN 1504: Products and systems for the protection and repair of concrete structure. np. o normalizacji.R. przez Polski Komitet Normalizacyjny – Komitet Techniczny nr 274 ds. dlatego jej pozycja wobec pozostałych norm jest w pewnym sensie nadrzędna. opublikowana przez Europejski Komitet Normalizacyjny CEN jako norma do tymczasowego stosowania (ENV). wprowadzanie Norm Europejskich do stosowania w Polsce odbywa się metodą uznania lub tłumaczenia. w tym zwłaszcza opracowanie polskiej wersji językowej dokumentu. Paweł Łukowski* Materiały i systemy do naprawy i ochrony konstrukcji betonowych – wdrażanie norm europejskich EN 1504 maczeniu na język polski podlega tylko tytuł dokumentu. Wprowadzenie Normy Europejskiej metodą uznania (dawniej nazywaną też metodą „okładkową”) polega na jej opublikowaniu w języku oryginału. najnowsze wydanie 2006 r. Naprawy i ochrona konstrukcji betonowych w świetle normy EN 1504-10 („Materiały Budowlane” 7/1999). tłumaczenie przygotowane do publikacji w 2007 r. L. jako Normy Europejskie o statusie Norm Polskich. Naprawa konstrukcji betonowych w świetle norm europejskich („Materiały Budowlane” 9/2005). L. Czarnecki. Bardziej skomplikowana jest sytuacja w przypadku normy ENV 1504-9. Betonu. dotyczące materiałów i systemów do napraw i ochrony betonu. ich wprowadzenie uznano także za pilne. a następnie wprowadzane metodą tłumaczenia. Normy z serii EN 1504 są obecnie wprowadzane do stosowania w Polsce. wprowadzona metodą uznania (bez tłumaczenia). Obecnie siedem norm z serii EN 1504 jest wdrożonych do stosowania w polskiej wersji językowej (w tym norma PN-EN 1504-1 doczekała się już wydania uzupełnionego i poprawionego). Norma ta zawiera ogólne zasady stosowania materiałów i systemów do napraw i ochrony betonu. uzupełniona i poprawiona. P. W niniejszym artykule przedstawiono aktualny stan wdrożenia Norm Europejskich dotyczących materiałów do napraw i ochrony betonu do stosowania w Polsce. przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. wymagania. dwie kolejne normy (EN 1504-6 i EN 1504-7) wprowadzono metodą uznania. Sasse. przyjęcie wersji polskiej przez odpowiedni Komitet Techniczny. wprowadzona metodą uznania (bez tłumaczenia). a ich wersje polskie są obecnie w fazie ankietyzacji i powinny być opublikowane w 2007 r. Czarnecki. Systemy ochrony powierzchnowej przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. L. EN 1504-10 2 2 ’2007 (nr 414) . Definicje. L. tłu* Politechnika Warszawska P Tabela 1. Projekt europejskiej normy ENV 1504-9:1997 („Materiały Budowlane” 11/1998). (tabela 1). Normy z serii EN 1504. Zgodnie z ustawą z 12 września 2002 r. Czarneckiego z Politechniki Warszawskiej Problematyka napraw betonu w świetle Norm Europejskich była niejednokrotnie prezentowana na łamach czasopisma „Materiały Budowlane” – por. sterowanie jakością i ocena zgodności Numer EN 1504-1 EN 1504-2 EN 1504-3 EN 1504-4 EN 1504-5 EN 1504-6 EN 1504-7 EN 1504-8 EN 1504-9 Definicje Tytuł Status normy w Polsce przetłumaczona i opublikowana. Czarnecki. wymagania. Definitions. Z drugiej strony. H. quality control and evaluation of conformity (Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji z betonu. Termin ostatecznego zatwierdzenia do stosowania był już kilkakrotnie przekładany i obecnie trudno przewidzieć. sterowanie jakością i ocena zgodności). i dlatego były one publikowane metodą uznania. weryfikację merytoryczną i językową. mija 10 lat od chwili opublikowania normy ENV 1504-9 przez CEN jako normy przeznaczonej do tymczasowego stosowania. W tym czasie miała ona zostać. requirements. uznano z oczywistych powodów za przeznaczone do powszechnego stosowania. nietłumaczona przetłumaczona i opublikowana w 2005 r. ankietę wśród instytucji zainteresowanych tematyką normy i wprowadzenie ewentualnych poprawek. wreszcie zatwierdzenie przez Prezesa Polskiego Komitetu Normalizacyjnego.

Założeniem serii norm europejskich EN 1504 jest kompleksowe ujęcie tematyki napraw i ochrony konstrukcji betonowych. ochronę powierzchniową betonu (rysunek 2). Struktura zbioru norm z serii EN 1504 przywracające geometrię powierzchni lub estetyczny wygląd konstrukcji. mający na celu całkowite lub częściowe przywrócenie obiektowi wyjściowego lub wymaganego projektem stanu użytkowania. 2 ’2007 (nr 414) 3 . • wyroby i systemy do iniekcji betonu: wyroby i systemy wprowadzane do konstrukcji betonowej przez iniekcję. ochronę zbrojenia. • wyroby i systemy do napraw niekonstrukcyjnych: wyroby i systemy stosowane do napraw powierzchniowych. wiele operacji naprawczych: iniekcję rys. oferowanych na rynku.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Struktura zbioru norm z serii PN-EN 1504 Naprawa budowli to złożony sposób postępowania. W dziesięciu częściach przedstawiono całość problematyki – od definicji do wykorzystania materiałów i systemów na placu budowy. których zastosowanie poprawia trwałość konstrukcji betonowych i żelbetowych. gruntowanie podkładu betonowego. 2. Złożoność zagadnienia znajduje odzwierciedlenie w dużej liczbie różnorodnych rozwiązań materiałowych w zakresie napraw i ochrony betonu przed korozją. zastępujące uszkodzony beton i przywracające ciągłość i trwałość konstrukcji. Rys. przywracające ciągłość i/lub trwałość konstrukcji. W każdej naprawie betonu lub żelbetu można wyróżnić. • wyroby i systemy do kotwienia: wyroby i systemy. które kotwią zbrojenie w betonie. 1. Wyroby i systemy ochronne i naprawcze zajmują w strukturze norm PN-EN 1504 centralne miejsce (rysunek 1). • wyroby i systemy do napraw konstrukcyjnych: wyroby i systemy stosowane do napraw konstrukcji betonowych. zapewniając odpowiednią współpracę obu materiałów lub przez wypełnianie pustek zapewniają współodkształcalność stali i betonu. skażonych (chlorki) lub zobojętnionych (karbonatyzacja). Operacje te wyznaczają funkcje używanych materiałów i są podstawą ich klasyfikacji wg PN-EN 1504-1: • wyroby i systemy do ochrony powierzchniowej betonu: wyroby i systemy. • wyroby i systemy do łączenia konstrukcyjnego: wyroby i systemy stosowane w celu zapewnienia trwałej konstrukcyjnej przyczepności między betonem a dodatkowo stosowanym materiałem. • wyroby i systemy do ochrony zbrojenia przed korozją: wyroby i systemy nakładane na niezabezpieczone zbrojenie w celu zapewnienia ochrony przed korozją. Etapy naprawy. wypełnianie ubytków. po usunięciu fragmentów luźnych. stosowane metody i odpowiadające im normy z serii EN 1504 Rys.

wyrobów iniekcyjnych – Przyczepność oznaczana za pomocą oceny wytrzymałości spoiny na rozciąganie PN-EN 12637-1:2005 (U) Kompatybilność wyrobów iniekcyjnych – Część 1: Kompatybilność z betonem PN-EN 14068:2004 (U) Oznaczanie wodoszczelności spękań. Normy Europejskie Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych – Metody badań i ich powiązanie z normami EN 1504. z uwzględnieniem cyklu termicznego lub bez cyklu termicznego. z uwzględnieniem cyklu termicznego lub bez cyklu termicznego. 5 PN-EN 1504-2 Systemy ochrony powierzchniowej betonu PN-EN 1542:2000 Pomiar przyczepności przez odrywanie PN-EN 1770:2000 Oznaczanie współczynnika rozszerzalności cieplnej PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-1:2004 Metoda badania suchych składników gotowych zapraw PN-EN 12617-1:2004 (U) Oznaczanie skurczu liniowego polimerów i systemów zabezpieczeń powierzchniowych (SPS) PN-EN 13057:2004 Oznaczanie odporności na absorpcję kapilarną PN-EN 13294:2004 Oznaczanie czasu tężenia PN-EN 13395-2:2004 Oznaczanie urabialności – Część 2: Badanie płynności zaczynu lub zaprawy PN-EN 13529:2005 Odporność na silną agresję chemiczną PN-EN 13578:2004 (U) Kompatybilność z betonem wilgotnym PN-EN 13579:2004 Badanie schnięcia przy impregnacji hydrofobizującej PN-EN 13581:2004 Oznaczanie ubytku masy betonu hydrofobizowanego przez impregnację po działaniu zamrażania-rozmrażania w obecności soli PN-EN 13687-1:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 1: Cykliczne zamrażanie-rozmrażanie przy zanurzeniu w soli odladzającej PN-EN 13687-2:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 2: Cykliczny efekt burzy (szok termiczny) PN-EN 13687-3:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 3: Cykle termiczne bez soli odladzającej PN-EN 13687-5:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 5: Odporność na szok termiczny PN-EN 1504-3 Naprawy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne PN-EN 1542:2000 Pomiar przyczepności przez odrywanie PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1770:2000 Oznaczanie współczynnika rozszerzalności cieplnej PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-1:2004 Metoda badania suchych składników gotowych zapraw PN-EN 12617-4:2004 Oznaczanie skurczu i wydłużenia PN-EN 12637-1:2005 (U) Kompatybilność wyrobów iniekcyjnych – Część 1: Kompatybilność z betonem PN-EN 13294:2004 Oznaczanie czasu tężenia PN-EN 13295:2005 Oznaczanie odporności na karbonatyzację PN-EN 13395-1:2004 Oznaczanie urabialności – Część 1: Badanie rozpływu zapraw tiksotropowych PN-EN 13395-2:2004 Oznaczanie urabialności – Część 2: Badanie płynności zaczynu lub zaprawy PN-EN 13395-3:2004 Oznaczanie urabialności – Część 3: Badanie płynności mieszanki betonowej stosowanej do napraw PN-EN 13412:2006 (U) Oznaczanie modułu sprężystości przy ściskaniu PN-EN 13687-1:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 1: Cykliczne zamrażanie-rozmrażanie przy zanurzeniu w soli odladzającej PN-EN 13687-2:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 2: Cykliczny efekt burzy (szok termiczny) PN-EN 13687-4:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 4: Cykle termiczne na sucho PN-EN 1504-4 Łączenie konstrukcyjne PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1770:2000 Oznaczanie współczynnika rozszerzalności cieplnej PN. bez zmian w betonie PN-EN 14068:2004 (U) Oznaczanie wodoszczelności spękań. wypełnionych iniekcyjnie. bez zmian w betonie 4 2 ’2007 (nr 414) . wypełnionych iniekcyjnie.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 2.PN-EN 1799:2000 Badanie przydatności konstrukcyjnych materiałów klejących do stosowania na powierzchniach betonowych PN-EN 12188:2001 Oznaczanie połączenia stali ze stalą w celu określenia właściwości konstrukcyjnych materiałów klejących PN-EN 12189:2000 Oznaczanie czasu przydatności do użycia PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-2:2002 (U) Metoda badania wypełniaczy do spoiw polimerowych PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 12615:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ścinanie PN-EN 12617-1:2004 (U) Oznaczanie skurczu liniowego polimerów i systemów zabezpieczeń powierzchniowych (SPS) PN-EN 12617-3:2004 Oznaczanie wczesnego skurczu liniowego konstrukcyjnych materiałów klejących PN-EN 12618-2:2005 (U) Oznaczanie przyczepności. wyrobów iniekcyjnych – Przyczepność oznaczana za pomocą oceny wytrzymałości spoiny na rozciąganie PN-EN 12636:2001 Oznaczanie przyczepności betonu do betonu PN-EN 13412:2006 (U) Oznaczanie modułu sprężystości przy ściskaniu PN-EN 13733:2004 Oznaczanie trwałości konstrukcyjnych materiałów klejących PN-EN 1504-5 Iniekcja betonu PN-EN 1543:2000 Oznaczanie narastania wytrzymałości na rozciąganie polimerów PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1771:2005/AC:2005 (U) Oznaczanie iniekcyjności z zastosowaniem warstwy piasku PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 12617-2:2005 (U) Rysy skurczowe polimerowych wyrobów iniekcyjnych: skurcz objętościowy PN-EN 12618-1:2004 (U) Przyczepność i wydłużalność stosowanych do iniekcji wyrobów o ograniczonej plastyczności PN-EN 12618-2:2005 (U) Oznaczanie przyczepności. cd. na str.

materiałów naprawczych. Normy Europejskie Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych – Metody badań i ich powiązanie z normami EN 1504 cd. zagadnienia BHP badania odbiorcze. odnosząc je do zasad naprawy i ochrony. Do każdej metody podano zestaw cech wraz Tabela 3. konserwacja i utrzymanie konstrukcji uszkodzenia. Etapy naprawy wg ENV 1504-9 Etapy naprawy Użytkowanie konstrukcji Elementy istotne na danym etapie naprawy warunki i przebieg użytkowania. prowadzenia prac wybór i zastosowanie materiałów i sprzętu. W normie EN 1504-10 określono m. 4 PN-EN 14117:2005 (U) Oznaczanie czasu wyciekania cementowych wyrobów iniekcyjnych PN-EN 14406:2005 (U) Oznaczanie współczynnika rozszerzalności i ocena rozszerzalności PN-EN 14497:2005/AC:2006 (U) Oznaczanie stabilności filtrowania PN-EN 14498:2005 (U) Zmiany objętości i masy wyrobów iniekcyjnych po cyklach suszenia w powietrzu i przechowywania w wodzie PN-EN 1504-6 Kotwienie stalowych prętów zbrojeniowych PN-EN 1544:2007 (U) Oznaczanie pełzania syntetycznych wyrobów żywicznych (PC) przy długotrwałym obciążeniu rozciągającym prętów zbrojeniowych kotwienia PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 1881:2007 (U) Badanie wyrobów kotwiących metodą wyrywania PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-1:2004 Metoda badania suchych składników gotowych zapraw PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 13294:2004 Oznaczanie czasu tężenia PN-EN 13395-2:2004 Oznaczanie urabialności – Część 2: Badanie płynności zaczynu lub zaprawy PN-EN 1504-7 Ochrona zbrojenia przed korozją PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 13062:2004 (U) Oznaczanie tiksotropii wyrobów do ochrony zbrojenia PN-EN 15183:2006 (U) Badanie ochrony przed korozją PN-EN 15184:2006 (U) Przyczepność otulonej stali do betonu przy ścinaniu (badanie wyrywania) PN-EN 1504-10 Stosowanie wyrobów i systemów na placu budowy oraz sterowanie jakością prac PN-EN 1542:2000 Pomiar przyczepności przez odrywanie PN-EN 1766:2001 Betony wzorcowe do badań PN-EN 1881:2007 (U) Badanie wyrobów kotwiących metodą wyrywania PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 14630:2007 (U) Oznaczanie głębokości karbonatyzacji w betonie metodą fenolftaleinową Część 8 normy EN 1504 Sterowanie jakością i ocena zgodności podaje procedury kontroli jakości wyrobów. kontrola jakości. stosowanych materiałów i otoczenia. 60 Norm Europejskich na badania wyrobów i systemów do ochrony i naprawy konstrukcji betonowych. W normie EN 1504-10 zestawiono metody napraw i ochrony konstrukcji przed korozją. normy dotyczące badań. opracowanie dokumentacji Diagnostyka stanu konstrukcji Wstępne planowanie naprawy Projekt naprawy Postępowanie naprawcze w świetle norm europejskich Znaczenie normy ENV 1504-9 wynika m. jakie powinny być brane pod uwagę w poszczególnych fazach realizacji przedsięwzięcia (tabela 3). którym przyporządkowano odpowiednie metody technicznej realizacji. Praca została wykonana w ramach grantu rozwojowego MNiSW nr R04 020 01 2 ’2007 (nr 414) Odbiór prac naprawczych 5 . aby zapewnić właściwy przebieg robót. Badania sprawdzające obejmują łącznie 45 cech podłoża. prace zapobiegawcze. W komentarzach do norm podkreśla się także znaczenie przyczepności do podłoża i międzywarstwowej jako warunku powodzenia naprawy. W 18 przypadkach metoda badania polega na wizualnym sprawdzeniu danej cechy. pozostałe metodą uznania i są one na różnych etapach przygotowania do publikacji w wersji polskiej. Zakres badań uzależniony jest od zasady. ich klasy. dokumentacja. zasady. iż sformułowano w niej zasady dotyczące naprawy betonu i ochrony zbrojenia. Do tego celu stosuje się m.in. fikacja i przyczyny możliwości. które powinny być sprawdzone. Dotychczas opracowano ok. normy te są przywoływane w odpowiednich częściach normy EN 1504 (tabela 2).in. sposoby kontroli jakości prac. Właściwości te dotyczą podłoża. z faktu. Na ogół są to proste próby przeprowadzane bezpośrednio na placu budowy. Określono także etapy naprawy oraz czynniki. której przyporządkowana jest metoda naprawy lub ochrony. otoczenia oraz stosowanych materiałów. metody zdefiniowanie sposobu użycia poszczególnych materiałów. Podobny pogląd był prezentowany również przed opublikowaniem tych norm. Jednym z podstawowych warunków powodzenia naprawy lub ochrony jest właściwe przeprowadzenie prac.in. Niemal połowa norm na metody badań jest wprowadzona do stosowania w Polsce metodą tłumaczenia.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Tabela 2. ze str. Wykonanie prac naprawczych z wymaganiami. sformułowanych w normie ENV 1504-9. Wymagania dotyczące: podłoża.

natomiast w praktyce należy również uwzględnić empiryczny współczynnik k. l . Przeniesienie cząsteczek z wnętrza na powierzchnię cieczy jest związane z wykonaniem pracy przeciw wypadkowej sił międzycząsteczkowych. jaki tworzy styczna powierzchni cieczy i powierzchnia ciała stałego. Opisany jest równaniem Younga-Dupre’a jako zależność między napięciem powierzch- [N/m] Rys. że ich wypadkowa równa się zeru. Siła od napięcia powierzchniowego Fn równa jest różnicy między siłą F potrzebną do oderwania płytki od cieczy i ciężarem płytki Q. kąt zwilżania będzie stosunkowo duży (rysunek 2). cząsteczki cieczy przylegają do metalu i wówczas α = 0. Zgodnie z praRys. Tomasz Piotrowski** Inżynieria Powierzchni Betonu. Część 3. wem Tate’a waga kropli Schemat pomiaru w jest wprost proporcjonalna do siły napięcia po. W – praca potrzebna do utworzenia powierzchni A [J].długość zanurzonej części płytki w momencie odrywania [m]. Właściwość ta jest efektem współdziałania napięcia powierzchniowego (swobodnej energii powierzchniowej SFE – Surface Free Energy) cieczy i podłoża oraz międzyfazowej energii powierzchniowej.w stalagwierzchniowego γL oraz mometrze obwodu przewężenia. która w wyniku zmian nie została zrównoważona. Ze względu na symetrię sferyczną siły te kompensują się tak. tworzą wypadkową. Można ją podzielić na dwie składowe odpowiadające oddziaływaniom międzycząsteczkowym: polarną (dipolową) γp i dyspersyjną γd. Natomiast jeżeli ciecz o dużym napięciu powierzchniowym (woda) znajdzie się na podłożu o niskiej energii powierzchniowej (teflon). na skutek działania sił adhezji. 2. Rozkład sił działających na cząsteczkę na powierzchni cieczy jest inny. objętości kropli i konstrukcji przyrządu. Polega ona na wyznaczeniu siły potrzebnej do oderwania płytki (o znanym obwodzie) od powierzchni cieczy. Siły przyciągania. [J/m2 = N/m] ∆A gdzie: A – pole powierzchni [m2]. Definicję swobodnej energii powierzchniowej opisuje równanie Owensa i Wendta: p γ SL = γ S + γ L − 2 λdS ⋅ γ d − 2 λp ⋅ γ L [N/m] L S Kąt zwilżalności to kąt. cosα = 1. które można zmierzyć za pomocą wagi torsyjnej Wihelmy’ego. Schemat stanu zwilżenia ciała stałego przez ciecz 6 2 ’2007 (nr 414) . nazywa się napięciem powierzchniowym. d – grubość płytki [m]. Wzór określający wagę kropli w ma postać: w = mg = k2π rγL [N] Innym sposobem pomiaru jest metoda odrywania płytek metalowych. α – kąt między powierzchnią płytki i płaszczyzną styczną do powierzchni cieczy.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr Luc Courard* dr inż. W celu uzyskania dobrej przyczepności ciekłego materiału naprawczego do mineralnego podłoża naprawianego (beton) stosuje się materiały dobrze zwilżające podłoże. Na cząsteczkę znajdującą się wewnątrz cieczy działają siły przyciągania pochodzące od otaczających ją cząsteczek. W przypadku cieczy zwilżającej płytkę. obok struktury geometrycznej powierzchni podkładu („Materiały Budowlane” 9/2006) i stopnia jego mikrozarysowania („Materiały Budowlane” 12/2006). Swobodna energia powierzchniowa jest więc tą częścią energii. Przyjmując d << l można obliczyć napięcie powierzchniowe cieczy γL ze wzoru: γL = F −Q 2l skuteczności naprawy. γL – napięcie powierzchniowe [N/m]. W przypadku gdy swobodna energia powierzchniowa jest równa lub większa niż napięcie powierzchniowe cieczy następuje efekt pełnego zwilżenia i kąt zwilżania jest zerowy. Fn określa się ze wzoru: Fn = F – Q = 2γL (l + d)cos α [N] gdzie. aby utworzyć jednostkową powierzchnię cieczy. Andrzej Garbacz** mgr inż. w tym napięcia powierzchniowego. Termodynamiczne uwarunkowania adhezji Pomiar napięcia powierzchniowego cieczy γL można przeprowadzić bezpośrednio na podstawie kształtu kropli tuż przed jej oderwaniem się od końcówki dozującej stalagmometru (rysunek 1). która jest skierowana do wnętrza cieczy wzdłuż normalnej do powierzchni cieczy. zwany stałą stalagmometryczną danego przyrządu. Zjawisko zwilżania można opisać jako zmianę stanu energetycznego na skutek zmiany powierzchni rozdziału ciało stałe/gaz i ciecz/gaz na skutek powstania nowej ciało stałe/ciecz. decyduje fizykochemiczna kompatybilność podkładu betonowego i materiału naprawianego. Napięcie powierzchniowe wynika z sił wzajemnego oddziaływania występujących między cząsteczkami cieczy.1. jaką trzeba wykonać. zależny od promienia kapilary. pochodzące od cząsteczek cieczy. Jej wartość można określić przez pomiar kąta zwilżania jednej lub kilku cieczy o dobrze znanych właściwościach. wyrażonym wzorem: ∆W γL = . Praca. ** Uniwersytet w Lie `gie ** Politechnika Warszawska O Międzyfazowa energia powierzchniowa γSL na granicy faz ciało stałe/ciecz jest miarą siły przyciągającej cząsteczki cieczy do podłoża.

C5 – lignosulfonianem sodowym. Ciecz o wyższym napięciu powierzchniowych wypiera ciecz o niższym napięciu. C6 – kopolimerem winylowym [N/m] mogą odpowiednio zmieniać napięcie powierzchniowe lub kąt zwilżania. Obliczona na ich podstawie wartość pracy adhezji za pomocą równań wyrażających WA1 i WA2 wskazuje na możliwość wykorzystania wyniku pomiaru kąta zwilżenia na podkładzie betonowym do celów porównawczych między mieszankami materiału naprawczego (rysunek 4). im mniejszy jest kąt zwilżania i im większe napięcie powierzchniowe cieczy. zależnie od Wartości pracy adhezji w przypadku podkładów suchych (WaV) i z warstewką wody na powierzchni (WaVL) UKŁAD NAPRAWIONY WaV WaVL materiał naprawczy/podkład [mJ/m2] [mJ/m2] Zaprawa cementowa/beton Akryl/beton Akryl/akryl Akryl/beton hydrofobizowany Żywica epoksydowa/beton Żywica epoksydowa/podkład epoksydowy Żywica epoksydowa/beton hydrofobizowany 87. γL – napięcie powierzchniowe cieczy [N/m]. Objawia się to zmniejszeniem pracy adhezji. 3. 2 ’2007 (nr 414) 7 . C3 – naftalenem. Wyniki badań napięcia powierzchniowego w przypadku wody i zaczynów cementowych z domieszkami oraz kąta zwilżalności na zróżnicowanych podłożach: W – woda destylowana.7 66. Na rysunku 3 przedstawiono wyniki pomiaru napięcia powierzchniowego γL wody (W) i zaczynów cementowych (C) z różnymi domieszkami obniżającymi lepkość oraz wyniki pomiaru kąta zwilżenia tych materiałów na różnych podkładach. że powierzchnia betonu nie jest jednorodna. zaczyn z: C1– melaminą. pracę określa się ze wzoru: WA = γL + γS – γSL [N/m] a po wprowadzeniu γS = cosθγL + γSL z przekształcenia wzoru na kąt zawilgocenia otrzymuje się: WA1 = γL (1 + cosθ) [N/m] Wynika z tego. Na wartość kąta zwilżalności wpływają m. Na podstawie rozważań termodynamicznych można także wykazać niekorzystny wpływ obecności warstewki wody na powierzchni podkładu w przypadku stosowania kompozytów polimerowych. Hydrofobizacja podkładu betonowego zwiększając wartość kąta zwilżania. W przypadku gdy adhezja jest wynikiem jedynie sił van der Waalsa. Czynniki wpływające na pracę adhezji Stosując odpowiednią modyfikację materiału naprawczego lub obróbkę powierzchniową podkładu betonowego można kontrolować właściwości termodynamiczne w układzie naprawianym.4 52. iż siła adhezji jest tym większa.6 92. Praca powstała w ramach pracy statutowej w Katedrze Inżynierii Materiałów Budowlanych WIL PW – 2007. Praca adhezji określa stabilność powierzchni zespolenia. owocną dyskusję i opiekę merytoryczną. co potwierdzają wyniki badań (tabela).4 56 – 22. Lechowi Czarneckiemu – Kierownikowi Katedry za inspirację. W celu określenia rzeczywistej pracy adhezji należy jednak uwzględnić dipolowe i dyspersyjne oddziaływania międzycząsteczkowe. Można ją opisać jako pracę konieczną do pokonania sił adhezji cieczy do ciała stałego. 4. C – zaczyn bez domieszki.8 74.1 80. C2 – kwasem maleinowym. Zależność między obliczonymi wartościami pracy adhezji WA1 i WA2 Pomiar kąta zwilżalności W związku z tym.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA niowym cieczy i ciała stałego oraz międzyfazową energią powierzchniową (rysunek 2): cos θ = γ S − γ SL γL Wyznaczenie składowych równania polega na pomiarze kata zwilżenia na podkładzie o zerowej składowej polarnej – γSp. γSL – międzyfazowa energia powierzchniowa ciało stałe-ciecz [N/m]. gdzie: γS – napięcie powierzchniowe ciała stałego [N/m]. co upraszcza zjawisko zwilżania tylko do oddziaływań dyspersyjnych.2 relacji między wartościami napięcia powierzchniowego wody i mieszanki materiału naprawczego. znacznie obniża pracę adhezji. a także parowania. Modyfikatory materiałów naprawczych Rys. więc konieczne jest określenie pewnego optimum. rodzaj podłoża i cieczy oraz czas pomiaru. przyjmuje się wartość zmierzoną po 1 lub 2 min od naniesienia cieczy na podłoże. Ze względu na zmienność kąta zwilżenia w czasie.8 53 42. przeprowadzone na Uniwersytecie w Lie `ge. Czynniki te mają przeciwny wpływ na zwilżalność. Autorzy składają podziękowania prof. Uwzględniając natomiast oddziaływania polarne i dyspersyjne wg równania opisującego swobodę otrzymuje się energię powierzchniową: p W A 2 = 2 λdS ⋅ γ d + 2 λp ⋅ γ L L S Rys. należy przeprowadzić oddzielne badanie zaprawy cementowej i kruszywa. Pomiar kąta zwilżalności przeprowadza się bezpośrednio w goniometrze (fotografia).7 21. C4 – melaminą wielkocząsteczkową.in. Obecnie w Katedrze Inżynierii Materiałów Budowlanych Politechniki Warszawskiej i na Uniwersytecie w Lie prowadzone są badania nad `ge ustaleniem tej zależności. na skutek adsorpcji powierzchniowej i mikrochropowatości.7 53.2 79. co może zwiększyć pracę adhezji.

na podstawie danych o uszkodzeniach uzyskanych podczas oględzin. konstrukcję i stan: ścian. takim jak trzęsienia ziemi i ekstremalne wiatry. Przy ustaleniach ostatecznych należy dokładniej oceniać główne elementy konstrukcyjne budynku. ubytki przekroju (duże otwory po sękach. załamania. Istotne znaczenie ma przy tym kierunek działania obciążeń w stosunku do przebiegu włókien. Małgorzata Lange* Naprawa oraz wzmacnianie elementów i konstrukcji drewnianych Określenie stanu technicznego budowli Badania stanu technicznego budowli stanowią podstawę przyporządkowania konstrukcji do jednego z poziomów stanu technicznego. Przyczyny uszkodzeń drewna można podzielić na: mechaniczne. a w kratownicach w pobliżu węzłów pasa górnego. chemiczne. kształt i wymiary. Belki złożone. otwory wiercone. Wytrzymałość na ściskanie. pokrycia i poszycia dachowego. Odciążenie wykonuje się najczęściej przez podpieranie (lub podwieszanie) konstrukcji tymczasowymi podporami z krawędziaków lub żerdzi. • stan łączników i złączy. liczbę kondygnacji. Wykonawstwo konstrukcji drewnianych jest stosunkowo łatwe. a następnie ustalić jeden poziom ogólny np. W przypadku gdy zachodzi potrzeba podniesienia konstrukcji na znaczną wysokość. ugięcia.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych prof. w wyniku czego następują wgniecenia i poprzeczne pęknięcia. biotyczne. Dalszą zaletą drewna jest odporność na związki chemiczne. Kratownice. dachu. za pomocą klinów lub podnośników. zawierać rysunki robocze. Przy ocenie stanu technicznego bierze się pod uwagę: wiek budynku. Wytrzymałość drewna wzmacnianych konstrukcji powinna być określona na 8 2 ’2007 (nr 414) . Projekt wzmocnienia powinien uwzględniać warunki eksploatacji konstrukcji. odporność ogniowa (pod warunkiem zwartych przekrojów o dużych wymiarach). skręcanie. które powodują korozję stali i niszczą beton. obtarcia). Poziom stanu technicznego poszczególnych części budowli należy określić oddzielnie. • stan całej konstrukcji nośnej. Przy wzmacnianiu części podporowych belek jednolitych można ograniczyć się do pojedynczych stempli umieszczonych pod belką w pobliżu podpory. estetyczny wygląd i inne. szczególnie w przypadku gdy konstrukcja jest poddana nietypowym obciążeniom. inż. Najlepiej do tego celu zastosować nowoczesną aparaturę do nieniszczących badań diagnostycznych (np. Decyzje dotyczące naprawy (od małej naprawy do wyburzenia) mogą być określone na podstawie zestawienia uszkodzeń i wyznaczonego poziomu stanu technicznego budowli. zmiany w elementach metalowych (korozja. Słupy ustawia się najczęściej na szerokich klinach z twardego drewna. Zwiększa to bezpieczeństwo ich wykonywania i ułatwia wprowadzenie nowych elementów wzmacniających. rodzaj gruntu (soczewki torfowe) itp. umieszczonymi po obu stronach konstrukcji. do oceny. chociaż ich zachowanie w dużym stopniu zależy od jakości łączników. Powoduje to problemy z łącznikami. czy remont jest opłacalny. poluzowania). Liczba i wymiary słupów zależą od rozpiętości i obciążenia konstrukcji i są obliczane. specyficzne dla materiału oraz oddziaływania nadzwyczajne. dobre właściwości termoizolacyjne. W wyniku niewielkiej wagi i podatności konstrukcje drewniane dobrze znoszą trzęsienia ziemi. łuki i ramy zaleca się podpierać słupami dwugałęziowymi z przewiązkami. stosuje się podnośniki śrubowe. próbkach wyciętych z nieobciążonych części konstrukcji. Po zakończeniu prac wzmacniających należy stopniowo. stropów. które podwyższają odporność konstrukcji na huragany i drgania sejsmiczne. kratownice. na które przekazuje się całe obciążenie działające na konstrukcję wraz z ciężarem własnym. Niektóre z zalet drewna to: korzystny stosunek wytrzymałości do gęstości pozornej. fizyczne. których obustronne dobijanie pozwala na ich podniesienie wraz z konstrukcją. lekkie szkieletowe konstrukcje drewniane zachowują się dosyć dobrze nawet przy silnych huraganach. zmiany kształtu i położenia: wygięcia. a szczególnie rozciąganie w kierunku prostopadłym do włókien również jest znacznie mniejsza niż wzdłuż włókien. Obecnie można nabyć wiele rodzajów nowoczesnych łączników. Czasem do okresowego podtrzymania (podstemplowania) wysoko położonych konstrukcji można użyć dźwigów mostowych. rezystograf). onstrukcje drewniane mogą być odporne na wpływy atmosferyczne pod warunkiem prawidłowej budowy i eksploatacji. Pierwszym niezbędnym etapem prac wzmacniających jest odciążenie konstrukcji. a przyszłościowe modyfikacje nie są kosztowne. ale jeśli połączenia zostały wykonane prawidłowo. W projekcie należy uwzględnić zalecenia dotyczące zabezpieczenia przed korozją biologiczną oraz eksploatacji i przepisów bhp. Wytrzymałość na ścinanie drewna równoległe do włókien jest niewielka i wiele węzłów kratownic połączonych na wręby czołowe i belek uległo zniszczeniu na skutek ścinania. Ocenie podlegają: • stan drewnianych elementów budowli. łuki i ramy powinny być podparte szeregiem słupów. W przypadku sztormów lekkość konstrukcji jest wadą. Zbigniew Mielczarek* dr inż. posadowienie budynku. wręby. * Politechnika Szczecińska K Technologie wzmacniania i naprawy Przed przystąpieniem do napraw i wzmocnień należy opracować projekt. Właściwości drewna zmieniają się w trzech wzajemnie prostopadłych kierunkach: podłużnym. promieniowym i stycznym. bez gwałtownych szarpnięć usunąć stemple. dr hab. szczegóły wzmocnień i wytyczne robót. przemieszczenia.

c) gwoździowanymi nakładkami drewnianymi. dwukrotne zwiększenie przekroju (przy analogicznym obciążeniu) nie oznacza dwukrotnego zmniejszenia naprężeń. b) gwoździ Rys. Taki sam efekt daje zamiana ciężkiej warstwy ocieplającej lub zasypki na lżejszą. długości pręta. b) przekrój podłużny Pęknięcia skurczowe w belkach drewnianych Rys. bocznych przymocowanych za pomocą gwoździ lub innych łączników mechanicznych (podatnych). wykonuje się zwykle za pomocą nakładek lub przykładek Rys. N. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. 5. 1. W przypadku stropów stosowane są zazwyczaj wzmocnienia za pomocą płyty żelbetowej współpracującej z belkami w przenoszeniu obciążeń. Wielkość naprężeń. Wydanie „Wysszaja Szkoła”. nazywanym niekiedy „protezą”. Rozkład naprężeń normalnych i tnących w prętach o złączach podatnych jest odmienny niż w elementach jednolitych. Połączenie płyty betonowej z belką drewnianą: a) za pomocą wrębów i gwoździ. zależy od kilku parametrów. Przykłady różnych metod połączeniowych płyty betonowej z belką drewnianą za pomocą prętów ze stali żebrowanej: a) przekrój poprzeczny. Wzmacnianie elementów drewnianych. σn – naprężenia w przekładkach lub nakładkach 2 ’2007 (nr 414) 9 . rodzaju obciążenia i konfiguracji przekroju poprzecznego pręta. Moskwa 1980]: a) dolna „proteza”.in. i tak np. 2 – nakładka stalowa. W celu zilustrowania tego zagadnienia na rysunku 5 przedstawiono m. b) za pomocą kształtowników stalowych i lekkiego betonu. VEB Verlag für Bauwesen. 3. Po podparciu odcina się przegniły koniec belki i zastępuje nowym (stalowym lub drewnianym). Konstrukcji iz dieriewa i płastmas. b) górna „proteza”: 1 – belka. Lialin J. Wykresy zależności pomiędzy naprężeniami normalnymi a długością: a) prętów z przekładką ciągłą.: Holzbau. jakie występują w przykładkach. Teoria prętów o złączach podatnych jest stosunkowo skomplikowana. Obliczenia Rys. dlatego trudno jest określić redystrybucję naprężeń w elementach o przekroju złożonym i w efekcie obliczyć. Wzmacnianie końców (główek) belek drewnianych [Mönck W. b) prętów z nakładkami: σg – naprężenia w prętach bezpośrednio obciążonych. Wpływ podatności złączy na pracę drewnianych elementów zespolonych jest bardzo duży. Inne przykładowe sposoby wzmacniania końców belek pokazano na rysunku 2. Proteza metalowa składa się np. d) prefabrykowanymi „protezami” stalowymi. w jakim stopniu nakładki współpracują z elementem bezpośrednio obciążonym. jest najbardziej celowe przez zmniejszenie działających na nie obciążeń. w których występują pęknięcia przebiegające równolegle lub skośnie w stosunku do podłużnej osi pręta (fotografia). z odcinków stalowego ceownika lub dwóch kątowników. które przymocowuje się do końca belki dwiema śrubami. Wzmacnianie podporowych części podciągów i belek opartych na ścianach zewnętrznych i przegrodach wykonuje się w sposób pokazany na rysunku 1. W tym celu można zastosować dodatkowe belki pod lub w przestrzeniach pomiędzy istniejącymi. 2. Wzmocnienie końców belek [Zubariew G. 4.. gdy nie występują żadne defekty. e) „ protezami” wykonanymi z żywicy poliestrowej Rys . a pomiędzy stalą i drewnem umieszcza się warstwę hydroizolacji.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Wzmacnianie przekryć belkowych w przypadku ich przeciążenia. zależności pomiędzy wielkością naprężeń normalnych w osiowo ściskanych prętach złożonych: dwugałęziowego pasa górnego kratownicy (a) i jednogałęziowego słupka lub krzyżulca kratownicy. Berlin 1980]: a) stalowymi ceownikami połączonymi za pomocą śrub. Przykłady połączeń płyty żelbetowej z belką drewnianą podano na rysunku 3 i 4. 3 – śruba Niekiedy zachodzi konieczność wzmocnienia drewnianych konstrukcji stropowych lub dachowych jako całości. M. a długością prętów. rodzaju i liczby łączników.

5th World Conference on Timber Engineering. których sumaryczny przekrój jest wprawdzie niezmieniony. Przy wykonywaniu napraw elementów i konstrukcji dachowych nie należy ograniczać się do przywrócenia stanu pierwotnego. ale jego nośność jest znacznie mniejsza. które wykonuje się zwykle przez stosowanie przykładek węzłowych przymocowanych za pomocą gwoździ lub śrub (rysunek 6 i 7). Spotyka się również przypadki.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych wykonano wg metody A. Rżanicyna. Linią ciągłą zaznaczono naprężenia określone wzorami ścisłymi. a nawet obiekty przemysłowe. a obejmy tego nie gwarantują. 6. b) ukośnie przybitymi nakładkami z desek [Stefanovic B. taśm CFRP. Czasem przy wzmacnianiu konstrukcji stosuje się jednocześnie kilka metod. albo środkowych (rysunek 5b). a linią przerywaną – uproszczonymi. np. które bardzo często ulegają uszkodzeniom. ale jednocześnie weryfikować zastosowane rozwiązanie konstrukcyjne. stosując polimerobeton. Wykresy ilustrują zależność pomiędzy wielkością naprężeń normalnych występujących w przekrojach położonych w środku rozpiętości prętów. co w efekcie powoduje ogromny wzrost naprężeń i zmniejszenie sztywności. 5th World Conference on Timber Engineering. i obliczenia przeprowadzać jak dla rozciągania ze zginaniem. Montreux. że w przypadku ściskania smukłość pręta składającego się z dwóch części jest znacznie większa niż jednolitego. Do wzmacniania stref elementów drewnianych. tym bardziej efektywne jest stosowanie nakładek lub przekładek łączonych na gwoździe. które zapewniałyby przeniesienie sił rozwarstwiających. dlatego też osoba wykonująca ekspertyzę czy opracowująca opinię techniczną powinna uwzględnić (w obliczeniach sprawdzających nośność i sztywność konstrukcji) specyfikę wymiarowania takich konstrukcji. Szwajcaria. Oddzielne części przekroju pękniętego (rozwarstwionego) będą współpracowały ze sobą. Bardzo często czynnikiem decydującym o nośności węzła podporowego jest ścinanie. Wzmocnienie wrębu podporowego: a) śrubami ściągającymi. połowę). np. Miejscowe osłabienia czy uszkodzenia mogą być również wzmacniane za pomocą laminatów włóknistych. 7. naprawę węzła można wykonać. Wykresy te mają charakter poglądowy. 1998] Rys. Wzmacnianie węzła podporowego kratownicy może być również wykonane w sposób pokazany na rysunku 9.R. Można nimi również wzmacniać złącza klinowe w belkach klejonych. ponieważ wykonywane są zwykle z drewna niedostatecznej jakości. nie tylko uwzględnić zmniejszenie przekroju pasa dolnego. jeśli zostaną wzmocnione łącznikami. Bardzo niekorzystna i niebezpieczna sytuacja jest wówczas. Jest to spowodowane tym. wzmacnianie stropu przez przymocowanie (przybicie) do belek obustronnych przykładek i płyty żelbetowej współpracującej z belkami. Najczęściej wręby podporowe wymagają naprawy i wzmocnień. które są narażone na rozrywanie w poprzek włókien. Przy obliczeniach węzłów podporowych na wręby czołowe. że do wzmocnienia zastosowano obejmy stalowe. gdy w pła- 10 2 ’2007 (nr 414) . Wymagają one wzmocnienia miejscowego lub na całej długości. Z wykresów tych wynika. należy np. W niektórych przypadkach (elementach krępych z małą liczbą łączników) może się okazać. dlatego odległość od miejsca podcięcia do końca belki powinna być odpowiednio duża. że te nadbitki praktycznie nie biorą udziału w pracy konstrukcji.: Practical use of comopsite Timber-Concrete Beam connected by Nail. Najczęściej wzmocniena wymagają pasy dolne wiązarów kratowych. Jeżeli pęknięcia są głębokie (przechodzą na wylot).: Practical use of comopsite Timber-Concrete Beam connected by Nail. W niektórych przypadkach stosuje się styki z dodatkowymi prętami ściągającymi (rysunek 8). W przypadku gdy uszkodzeniu węzła podporowego towarzyszy zniszczenie głównych belek i końców krokwi. ale również mimośród spowodowany podcięciem. które z reguły bardzo znacznie osłabiały elementy w miejscach połączeń. ponieważ zbudowane zostały dla konkretnego rodzaju i liczby łączników oraz konfiguracji przekroju poprzecznego. Montreux. 1998] wierzchnia przekroju nakładek powinna być nie mniejsza niż powierzchnia przekroju wzmacnianego elementu. w których obciążenie przyłożone zostało albo do gałęzi skrajnych (rysunek 5a). Szczególnie w budownictwie tradycyjnym stosowano wiele rozwiązań typu ciesielskiego. której wskaźnik wytrzymałości i moment bezwładności są znacznie mniejsze niż dla przekroju jednolitego. Wpływ podatności łączników jest jeszcze bardziej widoczny w przypadku zginanych prętów złożonych. Szwajcaria. konstrukcje drewniane hal przemysłowych. że im większa długość (smukłość) prętów. a przy zginaniu schemat pręta odpowiada belce wielokrotnej. np. Miejscowe wzmocnienie wykonuje się w postaci nakładek połączonych śrubami. Po- Rys. b) przybitymi do krokwi i belki [Stefanovic B. stosowane są często wklejane pręty stalowe. w których zastosowano górne i dolne nakładki ciągłe połączone gwoździami. Wzmacnianie wrębów podporowych nakładkami gwoździowanymi: a) przybitymi do krokwi. wówczas pręt jednolity zamienia się w dwa niepołączone pręty o znacznie mniejszej grubości (zwykle o ok.

3 – kratownica. tak aby dochodziły do węzłów pasa górnego. W celu uniknięcia tego zjawiska należałoby zmienić kąt ich na- Rys.4 – śruby. W przypadku dużych ugięć wiązara dachowego można go podeprzeć dodatkowym słupem ustawionym w środku rozpiętości. Konstrukcję wiązara należy wówczas wzmocnić za pomocą ukośnych prętów. gdy na długości pasa występują liczne defekty i wykonanie miejscowych wzmocnień nie jest celowe (rysunek 10). Moskwa 1980]: 1 – stalowa „proteza” z ceowników. b) wiązar po wzmocnieniu [Mönck W.: Holzbau. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. d) nakładkami stalowymi połączonymi z końcami belek za pomocą blach stalowych. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. 4 – śruby. Wzmacnianie całych wiązarów dachowych wykonuje się w przypadku wielu defektów i niedostatecznej ogólnej nośności. że dodatkowe podparcie kratownicy w środku rozpiętości może (w wyniku zmiany schematu statystycznego) spowodować w skrajnym przypadku zmianę znaku sił. a co za tym idzie uszkodzeniem nawet całej konstrukcji. Należy się wówczas liczyć ze zniszczeniem węzła. Połączenie krzyżulców z pasem górnym kratownicy: a) nieprawidłowe. Wysokość konstrukcji wówczas wzrasta i odpowiednio maleją siły w ściskanym pasie górnym. które zapobiegłyby zginaniu pasa dolnego dodatkowej podpory (rysunek 11). c) nakładkami z ceowników stalowych i drewnianej przekładki połączonymi na śruby i pierścienie zębate. 9. Konstrukcja takich wzmocnień jest bardzo indywidualna. 11. Berlin 1980] chylenia.: Holzbau. 2 – przepona. VEB Verlag für Bauwesen. i pręt trzeba będzie zabezpieczyć przed wyboczeniem. Wzmocnienie węzła podporowego kratownicy stalowymi „protezami”: 1 – „proteza” stalowa z ceowników. 5 – spaw Rys. 8. 5 – spaw szczyźnie ścinania węzła podporowego występują pęknięcia (np. Lialin J. pochodzenia skurczowego). N. b) prawidłowe 2 ’2007 (nr 414) 11 . W przypadku zniszczenia konstrukcji dachowej łatwo ją zastąpić prostą konstrukcją złożoną z dwóch belek klejonych. Zastąpienie zniszczonej drewnianej konstrukcji dachu szedowego konstrukcją trójkątną trójprzegubową z drewna klejonego [Mönck W. aby nie dopuścić do wystąpienia rozciągania w poprzek włókien. Należy jednak pamiętać. Wzdłuż całego pasa umieszcza się z boków dwa ściągi stalowe. Ogólne wzmocnienia pasa dolnego stosuje się w przypadku. 13. M. połączonymi w kalenicy w układ krokwiowy ze ściągiem stalowym (rysunek 12). Berlin 1980] sposób. 10. Prawidłową i wadliwą konstrukcję takiego węzła ilustruje rysunek 13. płytę węzłową należałoby umieścić bliżej krawędzi górnej pasa. wzmocnionych cięgnami stalowymi. Najczęściej wystarczające jest założenie ściągów stalowych z nakrętkami na końcach. W każdym przypadku złącza elementów powinny być kształtowane w taki Rys. b) nakładkami i przekładkami drewnianymi połączonymi na gwoździe. Rys.: Holzbau. 12. Mogą się one znajdować znacznie poniżej dolnej krawędzi konstrukcji. VEB Verlag für Bauwesen. Wzmocnienie pasa dolnego kratownicy [Zubariew G. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen.. W przypadku większych sił w krzyżulcach. W tym przypadku wskazane byłoby profilaktyczne wzmocnienie rozpatrywanego węzła. Ponadto pokazane na rysunku 11b ukośne pręty dodatkowe będą powodowały zginanie pasa górnego. Naprawa rozerwanych prętów rozciąganych [Mönck W. Wydanie „Wysszaja Szkoła”.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA a) b) Rys. Berlin 1980]: a) nakładkami i przekładkami połączonymi na śruby i pierścienie zębate. 3 – kratownica. zamocowane w węźle podporowym kratownicy. Wzmocnienie nadmiernie ugiętego wiązara kratowego dodatkową podporą wewnętrzną: a) schemat ugiętego wiązara. 2 – przepona. VEB Verlag für Bauwesen. Konstrukcji iz dieriewa i płastmas. śrub i pierścieni oraz stalowych śrub ściągających Rys. która może wywołać przekroczenie smukłości.

5R. piasek kwarcowy o granulacji 0. mączka kwarcowa jako dodatek schudzający. – domieszki chemiczne o takim samym charakterze jak w przypadku mas naprawczych do rekonstrukcji cegły. Niejednokrotnie zaprawy uzupełniające wykonywane są „na poczekaniu” przez dowolny wybór przypadkowych składników. Zakłada się. • być łatwe w użyciu oraz poddawać się obróbce mechanicznej. * Akademia Górniczo-Hutnicza im. 12 2 ’2007 (nr 414) . że system zapraw naprawczych do rekonstrukcji cegieł i spoinowania musi składać się z co najmniej dwóch rodzajów materiałów różniących się właściwościami materiałowymi (cegieł oraz zaprawy murarskiej. Powszechnie uważa się. Uwzględniając wymienione wymagania. co zapewni prawidłowy transport wilgoci z podłoża. trzy rodzaje domieszek chemicznych: retentory na bazie eterów celulozy. uziarnienie. powinny odznaczać się: • zbliżoną lub niższą wytrzymałość niż elementy poddane renowacji. Dodatkowo preparatami uzupełniającymi mogą być impregnaty do wzmacniania strukturalnego osłabionej cegły oraz preparaty do wykonania izolacji hydrofobizującej odnowionej powierzchni. dobra nakładalność i zachowanie właściwości roboczych w odpowiednio długim czasie. • stopień białości umożliwiający odpowiednie ich wybarwienie. Obecnie użytkowane zaprawy uzupełniające do rekonstrukcji cegieł i spoinowania dobierane są na zasadzie podobieństwa zewnętrznego bez uwzględniania właściwości materiału poddanego naprawie. Ponadto nie powinny zawierać rozpuszczalnych w wodzie soli i innych substancji mogących wywierać szkodliwe oddziaływanie na cegłę i spoinowanie. oraz odpowiednimi właściwościami stwardniałych mas mineralnych. takich jak woda. tzn. barwę. etylenu i estrów kwasów akrylowych oraz domieszka napowietrzająco-hydrofobizująca. redyspergowalna żywica proszkowa na bazie octanu winylu. że zastosowanie nieprofesjonalnie przygotowanych mas naprawczych powoduje wręcz skutek odwrotny i zamiast poprawy stanu obiektu prowadzi do jego dalszej destrukcji. • być bezpieczne dla zdrowia użytkowników i niezbyt drogie. – mielony granulowany żużel wielkopiecowy. Artur Łagosz* dr Marek Rembiś* dr inż. W związku z tym w Polsce podejmowane są prace badawcze dotyczące opracowania różnych renowacyjnych zapraw mineralnych bazujących na krajowych surowcach i dostosowanych do poszczególnych materiałów budowlanych. • twardnieć w warstwach o dowolnej grubości i objętości i wykazywać dobrą przyczepność do podłoża. ale także określenie ich przyczyn. że rekonstrukcja cegieł i spoin należy do najtrudniejszych zadań konserwatorskich. Do przygotowania zapraw naprawczych do spoinowania zastosowano: – cement portlandzki biały CEM I 32. że w celu dużej skuteczności prac rewaloryzacyjnych cegieł i spoinowania masy mineralne stosowane do uzupełniania ubytków powinny charakteryzować się odpowiednimi właściwościami użytkowymi. • charakteryzować się jak największym udziałem składników naturalnych i tradycyjnie stosowanych w sztuce budowlanej oraz zawierać jak najmniejszą ilość żywic syntetycznych i domieszek chemicznych. Często zdarza się.0 mm. • wykazywać dużą trwałość.5R. a jednocześnie nie uszczelniać rewaloryzowanych cegieł. odporność na działanie czynników atmosferycznych. • wykazywać zbliżoną rozszerzalność termiczną do rewaloryzowanego materiału (cegła lub spoina). „Wdrożenie do produkcji zapraw mineralnych do uzupełniania ubytków w cegle”.0 mm.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr inż. o najbardziej istotnych zadań konserwatorów zajmujących się rekonstrukcją murów ceglanych i spoinowania należy nie tylko określenie głębokości i charakteru zmian destrukcyjnych.5 – 2. • zbliżoną nasiąkliwością. finansowanego przez Komitet Badań Naukowych. wskazanie metody wzmocnienia stref osłabionych oraz uzupełnienia istniejących ubytków. wapno hydratyzowane. mikrostrukturę i teksturę zbliżoną do rewaloryzowanych cegieł. i naszym zdaniem nie bez racji. takimi jak dobra plastyczność i urabialność. – piasek do zapraw budowlanych o uziarnieniu 0 – 2. W tabeli 1 przedstawiono ogólne składy zapraw naprawczych do cegieł i spoinowania stanowiące przedmiot badań.1 – 0. a więc mrozoodporność. oraz odporność na procesy starzeniowe. takich jak mikrostruktura czy cechy fizykomechaniczne. – chłonne kruszywo diatomitowe o granulacji 0. Anna Smoleńska* Nowe zaprawy naprawcze do rekonstrukcji cegieł i spoinowania • mieć wygląd. skażone środowisko.5 mm jako kruszywo. a także mieć niski skurcz lub nawet lekką ekspansję w celu zapewnienia dobrej współpracy z podłożem. Stanisława Staszica w Krakowie D Surowce wyjściowe Do przygotowania zapraw naprawczych do cegieł zastosowano następujące surowce wyjściowe: cement portlandzki biały CEM I 32. a stwardniała masa naprawcza do cegły i spoinowania powinna pełnić funkcję „kompresu” odciążającego mury obciążone solami rozpuszczalnymi podobnie jak tynki renowacyjne. mikroorganizmy. która służy do spoinowania muru). – wapno hydratyzowane. Badania nad nowym rodzajem mas naprawczych do rekonstrukcji cegieł i spoinowania zostały zrealizowane w ramach grantu celowego KBN nr 285/CT 07-10/2000 pt. oczywiste jest. Witold Brylicki* dr inż. Podczas ustalania składu obydwu rodzajów zapraw naprawczych zwrócono szczególną uwagę na kształtowanie właściwości oczekiwanych i żądanych przez konserwatorów.

.

Wytrzymałość na ściskanie wg PN-85/B-04500 [MPa] 6.20 – 1. odporność na działanie soli. Poszerzone badania dotyczące niektórych cech użytkowych. że w ocenie ich jakości jako dokument odniesienia obowiązuje standard europejski na zaprawy budowlane powszechnego użytku. krajowe aprobaty techniczne i instrukcje wykonawcze.003 Odporność na działanie soli brak śladów brak śladów soli wg WTA soli na na powierzchni powierzchni próbki po 10 próbki po dniach moczenia 10 dniach moczenia Test krystalizacyjny brak zmian nie stosuje się wg normy DIN 52111 po 10 dniach moczenia i suszenia Wnioski Zaprawy naprawcze do rekonstrukcji cegieł i spoinowania spełniają wymagania normy europejskiej dotyczącej zapraw budowlanych powszechnego użytku. Technologia zapraw naprawczych do rekonstrukcji cegieł i spoinowania została zgłoszona do opatentowania przez AGH w Krakowie (nr zgłoszenia patentowego 381 303 z okresem ochronnym od 15. Więckowicach. Dominikanek.10 – 0.5 – 2 mm Mączka kwarcowa Domieszki chemiczne Wyniki badań stwardniałych zapraw naprawczych do cegieł i spoinowania Zaprawy naprawcze stosowane do rewaloryzacji zabytków nie są w żadnym kraju przedmiotem standaryzacji na poziomie norm krajowych oraz standardów międzynarodowych. galanterii kamiennej i elementów małej architektury.76 – 1. wykazały.21 – 0.70 – 0. m.15 33. test krystalizacyjny. w kościołach Mariackim i św.0 1.0 Przyczepność do podłoża wg PN-85/B-04500 [MPa] 0.4 – 5.1 Nasiąkliwość wg PN-85/B-04500 [% masowych] 17.0 – odchylenie standardowe 0. na Zamku Żupnym w Wieliczce oraz w katakumbach Teatru Wielkiego w Warszawie.003 0.0 – odchylenie standardowe 0.42 0. produkowany na bazie krajowych surowców mineralnych i odpadowych. Synagodze Wysokiej na Kazimierzu oraz rekonstrukcji zabytkowych pomników. Wyniki badań zapraw naprawczych Badana cecha i przyjęta metodyka badania Właściwości użytkowe zapraw naprawczych do cegły do spoinowania Cement biały CEM I 32.2006 r.06 1. Oleśnicy. a dokumentami odniesienia są w tym przypadku wymagania obowiązujące w poszczególnych krajach i/lub wymagania stawiane przez niemieckie instrukcje WTA.31 Wytrzymałość na zginanie wg PN-85/B-04500 [MPa] 3.7 18. takich jak porowatość.). a ponadto weryfikuje się ich cechy szczególne.05 Gęstość objętościowa stwardniałych zapraw wg PN-85/B-04500 1.65 – 3.6 2.21 Opór dyfuzyjny względny wg PN-B-10106 [m] 0. Tynk cienko. co zapobiega pojawianiu się wykwitów i plam na powierzchni. W strukturze tynku jest strefa odparowania.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 1. Michałowicach.22 – odchylenie standardowe 0. Uzyskane wyniki badań weryfikujących w pełni upoważniają autorów technologii do podjęcia prób produkcyjnych i stosowania mas naprawczych w rekonstrukcji cegieł i spoinowania.8 19. we wnętrzach kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu.in.25 1.15 – 11. przeznaczony jest do wszystkich typów murów.5 16. Przykłady zastosowania zapraw naprawczych System zapraw mineralnych. Floriana. Ich stosowanie regulowane jest przez krajowe wymagania techniczne.068 0. kapliczek i innych obiektów zabytkowych w Warszawie. Stosowany jest bez tynku podkładowego.24 0. opór dyfuzyjny względny. Szreniawie.1 – 3.72 0.049 – odchylenie standardowe 0.i grubowarstwowy RT400 EKO-TYNK firmy RenoTech.80 4. że spełniają one także wymagania innych powołanych norm i instrukcji WTA. Radziszowie.14 0. Dzięki dużej liczbie dużych porów nie następuje rozsadzenie tynku pomimo krystalizacji wewnętrznej.9 0.0 5.1 0.23 Tabela 2.0 – 6.5 mm Diatomit 0.4 – 20. Tychach.3 [% obj. Skład badanych zapraw naprawczych Składniki wyjściowe Udziały masowe składników w stanie suchym [% masowe] zaprawa zaprawa naprawcza do naprawcza spoinowania do cegły 12.] – odchylenie standardowe 3.12.0 – 4. takie jak zdolność pochłaniania i magazynowania oraz odporność na działanie soli czy paroprzepuszczalność. W tabeli 2 przedstawiono wyniki badań cech użytkowych zapraw naprawczych do cegieł i spoinowania będących przedmiotem badań autorów pracy. 14 2 ’2007 (nr 414) .1 – odchylenie standardowe 0.06 Mrozoodporność zapraw wg PN-85/B-04500 po 15 cyklach mrożenia bez zmian bez zmian Porowatość stwardniałych zapraw określona wg metodyki WTA 38.38 [g/cm3] – odchylenie standardowe 0.3 46.02 – – 53.3 Współczynnik wnikania wody wg WTA po 24 h 4.5 – 41. EKO TYNK RT 400 działa jako powolny kompres odsalający. zastosowano w przypadku konserwacji wielu obiektów zabytkowych. Zaprawy są stosowane również jako materiał rzeźbiarski w produkcji detali architektonicznych.1 – 0.0 2.7 Podciąganie kapilarne wg PN-85/B-04500 po 24 h [mm] 5. oferowany przez firmę RenoTech.0 – 13.056 – 0. Kalwarii Zebrzydowskiej.5R Wapno hydratyzowane Mielony granulowany żużel wielkopiecowy Piasek do zapraw 0 – 2 mm Piasek do zapraw 0.7 4.76 67. w klasztorze ss. Specyficzny charakter prac rewaloryzatorskich oraz dążenie do stworzenia jasnych i przejrzystych kryteriów oceny jakości zapraw naprawczych powoduje.

– tworzywa sztuczne (duroplasty i termoplasty). gdy prędkość przepływu ścieków zapewnia samooczyszczanie. – Madryas C. O Wytrzymałość na rozciąganie [MPa] 10 – 20 Specjalnej odmiany cegła. Kolonko A. m.2 m oraz wykładziny stosowane do naprawy przewodów. z których wykonuje się praktycznie tylko konstrukcje prefabrykowane. Kolonko A. Przykładem takiego zastosowania betonu mogą być tubingi służące do montażu obudów segmentowych w tunelach o większej średnicy. dr hab.. Cezary Madryas* Współczesne materiały konstrukcyjne w podziemnej infrastrukturze sieciowej miast Materiały ceramiczne W grupie materiałów ceramicznych najdynamiczniej rozwija się produkcja wyrobów z kamionki do zastosowań w kanalizacji. s. Podstawowe właściwości fizyczne kamionki Właściwości Ciężar objętościowy [KN/m3] Wytrzymałość na rozciąganie przy zginaniu [MPa] Wytrzymałość na ściskanie [MPa] Twardość w skali Mohsa Moduł sprężystości [MPa] Współczynnik rozszerzalności termicznej [1/K] Współczynnik przewodności termicznej [W/(m • K)] Wartość 22 15 – 40 100 – 200 ≅7 ≅ 50 000 5 • 10-6 ≅ 1. szczelności. Studia. konstrukcje warstwowe tworzone ze współpracujących materiałów oraz kompozyty materiałowe. dużej trwałości. jest obecnie stosowana w przypadku rekonstrukcji studni. a przy wysokiej agresywności. Beton Dynamiczny rozwój technologii betonu w ostatnich latach doprowadził do produkcji betonów wysokowartościowych. – Madryas C. powłoki zbrojone (laminaty) oraz wykładziny. podobnie jak materiały skalne. – metale (stal. 2 ’2007 (nr 414) 15 . inż. kamionka). gdzie zachodzi rozkład osadów przy braku skutecznej wentylacji... Można także wykonać okładziny z cegły i kształtek klinkierowych osadzanych na zaprawie chemoodpornej... W ramach wymienionych grup materiałów stosowane są ich liczne odmiany. komór i przewodów kanalizacyjnych wykonanych z tego materiału.. odporności na korozję i ścieranie. Coraz szersze zastosowanie kamionki wynika z jej zalet. W przypadku przewodów sanitarnych i ogólnospławnych beton może być narażony na lekką lub średnią agresywność środowiska. jak i monolitycznych. Szot A. – Madryas C. Wysocki L. W artykule przedstawię wyłącznie podstawowe informacje o najczęściej stosowanych materiałach.. nazywana dawniej kanalizacyjną. Renowacja przewodów wodociągowych metodą cementowania. Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej. 377. 287. co implikuje wzrost zainteresowania tym tworzywem.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA prof. s 58. nawet na wysoką.2 becnie do budowy nowych lub odnawiania starych przewodów podziemnych na terenach zurbanizowanych stosuje się: – materiały ceramiczne (cegła. 245. stosowana jest sporadyczne. poza ochroną materiałowostrukturalną.. głównie w przypadku realizacji nowych kanałów metodami tradycyjnymi (w wykopach) i bezwykopowymi. poprawę odporności betonu na korozję siarczanową można uzyskać przez zastosowanie odpowiedniego kruszywa.. W infrastrukturze sieciowej miast beton stosowany jest przede wszystkim do bu- * Politechnika Wrocławska dowy obiektów gospodarki wodno-ściekowej. węglanowego. – betony (żelbet. Monografie. powłoki grubowarstwowe. Podstawowe właściwości kamionki przedstawiono w tabeli. m. Rozprawy 13. powłoki cienkowarstwowe (nakładane metodami malarskimi). granit). Natomiast w przypadku zwiększonego zagrożenia ścieków.in. Wydawnictwo Akademii Techniczno-Humanistycznaj. rury średnicy nawet do 1. Mikrotunelowanie. Nowością jest wytwarzanie rur kamionkowych do mikrotunelowania. Bielsko-Biała 2006. s. s. W celu ochrony konstrukcji przewodów betonowych przed kokrozją. – materiały skalne (bazalt. Do ochrony powierzchniowej przy średniej agresywności środowiska należy stosować. co jest jego przewagą w porównaniu z innymi tworzywami. Więcej informacji na temat współczesnych rozwiązań materiałowych dotyczących tego obszaru budownictwa można znaleźć w publikacjach: – Kuliczkowski A. a w przypadku małych spadków. Politechnika Świętokrzyska. – polimerobeton.. beton sprężony). a przewód jest skutecznie wentylowany.in. podając ich wybrane cechy oraz przykłady wykonywanych z nich produktów. np. Problemy bezwykopowej odnowy przewodów kanalizacyjnych. Dolnośląskie Wydawnictwo Edukacyjne. stosuje się ochronę materiałowo-strukturalną. dużej wytrzymałości oraz małej szorstkości i bezproblemowego recyclingu. żeliwo). Wysocki L. Wrocław 2002. Beton umożliwia wykonywanie konstrukcji zarówno prefabrykowanych. poza ochroną materiałowo-strukturalną. Wrocław 2006. W przypadku konieczności wykonania izolacji w środowisku o silnej agresywności bardzo dobre rezultaty uzyskuje się przez kotwienie w konstrukcji przewodu okładzin z płyt polietylenowych łączonych przez spawanie. Konstrukcje przewodów kanalizacyjnych. Kielce 1998. Do budowy nowych obiektów. Kolonko A.

.

.

duża odporność na ścieranie. rolldown. takimi jak mikrotunelowanie lub metoda przeciskowa. a także wysoka wytrzymałość zarówno na ściskanie. 2. Technologia ta została nazwana insituforn i dała początek opracowaniom następnych technologii z zastosowaniem wykładzin (linerów) ściśle pasowanych (np. poliolefiny: polietylen niskiej gęstości PELD (LD – Low Density). studni i zbiorników. jak i naprawy.45. Kruszywo powinno składać się z frakcji 0. jak i wykonawczym. ma podstawowe znaczenie.40 (beton obecnie stosowany do produkcji rur przez uznanych producentów) obniża się podatność betonu na ścieranie i przesiąkliwość o ok. do tradycyjnego układania w wykopach otwartych oraz do układania technologiami bezwykopowymi.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Nasiąkliwość betonu nie może być większa niż 4%. Glass Reinforced Plastic – GRP. 50%.2%. a wodoszczelność należy dostosować do przewidywanego zagrożenia korozyjnego. Wyroby z duroplastów firmy Hobas Polska: a) system (studnie. Podstawowe zalety polimerobetonu to duża odporność na agresję chemiczną i biologiczną. Analiza tych założeń wskazuje. Polimerobeton ma gęstość ok. Dużą odpornością na korozję siarczanową charakteryzują się cementy hutnicze. niem. że cement o zawartości C3A mniejszej od 8% charakteryzuje się średnią odpornością na korozję siarczanową. że kolektorów kanalizacyjnych nie należy wykonywać z betonów o w/c większym od 0. Uzyskuje się go w wyniku spojenia żywicą poliestrową zazwyczaj kruszywa kwarcowego wysuszonego do wilgotności w ≤ 0. polietylen średniej gęstości PEMD (MD – Middle Density).50 (przeciętny beton) do 0. polibutylen PB. Odporność polimerobetonu na korozję (pH = 1 – 10) powoduje. komór. że gotowy produkt może pracować praktycznie w każdym środowisku. Przez zmniejszenie stosunku w/c z wartości 0. kopolimer polipropylenu PP-Co. Ideę tych technologii opracowano w Anglii na zlecenie koncernu British Gas. Podstawową zaletą tworzyw sztucznych jest ich duża odporność na działanie czynników chemicznych i biologicznych oraz mały ciężar objętościowy. Szczególnie istotna jest zawartość C3A w cemencie. uniemożliwiającą odpływ żywicy do wnętrza przewodu. Udział żywicy poliestrowej stanowi zaledwie 10 – 12% masy polimerobetonu. jak i rozciąganie. polipropylen PP. swagelining. absorbujących żywice i pokrytych z jednej strony folią z tworzywa sztucznego. Na fotografii 2 przedstawiono przykłady wyrobów z duroplastów. compact pipe czy U-liner). w literaturze angielskojęzycznej oznaczany najczęściej skrótem PRC (Polyester Resin Concrete). W infrastrukturze podziemnej miast wykorzystuje się go do budowy przewodów kanalizacyjnych. jest jednym z najnowszych materiałów konstrukcyjnych stosowanych w budownictwie. chlorowany polichlorek winylu PCW-C. typu V z wyprofilowaną kinetą oraz jajowym. Przykład tunelu wieloprzewodowego z tubingów betonowych przedstawiono na fotografii 1. tak aby stos okruchowy wykazywał możliwie małą porowatość. Zaletą technologii z grupy close fit jest minimalizacja zmiejszenia przekroju poprzecznego odnawianego przewodu. Konstrukcje z tworzyw sztucznych zaliczane są zazwyczaj do grupy podatnych i w związku z tym konieczne jest zapewnienie im współpracy z ośrodkiem gruntowym w przypadku nowych Fot. Glasfaserverstärkte Kunststoff – GFK): utwardzane żywicą epoksydową GRP-EP lub żywicą poliestrową GRP-UP. Wykładziny w technologii insituforn i jej pochodnych (np. W wyniku impregnacji otrzymuje się trójwymiarową siatkę włókien z wypełnionymi przestrzeniaa) Tworzywa sztuczne Tworzywa sztuczne wykorzystywane są zarówno do budowy nowych obiektów. homopolimer polipropylenu PP-H. 23 kN/m3 i wytrzymałość na ściskanie 60 – 150 MPa. ułatwiający montaż. rekonstrukcji oraz wymiany obiektów eksploatowanych. a o zawartości mniejszej od 3% wysoką odpornością. b) prefabrykat do rekonstrukcji przewodów o niekołowym przekroju w technologii relining 18 2 ’2007 (nr 414) . process phenix). wykonywane są z tkanin o strukturze filcowej. Tunel wieloprzewodowy z tubingów betonowych Polimerobeton Polimerobeton. b) Fot. gdy obciążenie hydrauliczne jest graniczne. 1. szczególnie CEM IIIB. Na rynku dostępne są rury o przekroju: kołowym. Do produkcji betonów przeznaczonych do kanalizacyjnych należy stosować cementy o podwyższonej odporności na korozję. budowli lub konstrukcją naprawianą w przypadku budowli odnawianych. Są to konstrukcje wrażliwe i ich aplikacja wymaga wysokich kwalifikacji. Do produkcji przewodów używane są: tworzywa poliwinylowe: nieplastyfikowany polichlorek winylu PVC-U (oznaczenie krajowe PCW-U). zarówno na etapie projektowym. i zawierać co najmniej 98% SiO2. które dodatkowo pozwalają uzyskać beton o wyższej szczelności. co w przypadku. polietylen wysokiej gęstości PEHD (HD – High Density). Przyjmuje się. Tworzywa sztuczne są stosowane w przypadku budowy przewodów w technologii HDD oraz technologii rekonstrukcji z grupy close fit. przyłącza i przewody) do wykonywania kanalizacji.2 – 32 mm. kompozyty – duroplasty wzmacniane włóknem szklanym (ang. polietylen wysokiej gęstości sieciowany PE-X.

w tym technologii bezwykopowych. drobnoziarniste należą do grupy stali o podwyższonej wytrzymałości (SPW) o granicy plastyczności do 500 MPa. a drugą wykonuje się z masy bitumicznej lub z tworzyw sztucznych. waniu rur i rurociągów należy mieć na uwadze nie tylko równoważnik węgla CE. W niektórych technologiach przekrój wciąganego przewodu z PEHD zostaje wstępnie zniekształcany do przekroju przypominającego literę U (U-liner) lub C (compact pipe). Specjalny system wewnętrznych bypassów umożliwia. Implikuje to zapotrzebowanie na nowe tereny wyposażone w media oraz konieczność dostosowania istniejącej infrastruktury sieciowej do potrzeb przyszłych miast. w przypadku przepływów grawitacyjnych. laserowe systemy kontroli kierunku przewiertów. Technologia pipe eating jest bardziej uniwersalna i powstała jako pochodna technologii mikrotunelowania. Technologia nie generuje wstrząsów. którą można zakwalifikować do wykładzin laminowanych. poliuretanu. których ostre krawędzie mogą rysować wprowadzane rury z PEHD. Wymieniana rura może być wówczas skonstruowana z krótkich modułów z GRP. Na rynku dostępne są także rury żeliwne. czyli rozkruszonych fragmentów rur. Stale niskostopowe. Nie było to możliwe bez wyposażenia budownictwa w najnowsze maszyny (zdalnie sterowane głowice do urabiania gruntu. Do transportu ścieków stosowane są stosunkowo rzadko. i usuwaniu rozkruszonych części przez system transportu hydraulicznego poza ośrodek gruntowy. Na fotografii 3 przedstawiono widok linera w technologii insituforn wprowadzanego techniką rewersji. Referat powstał dzięki środkom na badania przyznanym autorowi przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej w ramach subsydiów profesorskich. Mogą być stosowane żywice z grupy poliestrów nienasyconych. Fot. Uważane są za stale spawalne. Berstlining statyczny lub dynamiczny polega na rozkruszaniu za pomocą głowicy. Stale niestopowe przeznaczone są na rury konstrukcyjne. jest przyjazna dla środowiska. gdyż nie pozostawia fragmentów niszczonej rury w gruncie i umożliwia powiększanie średnicy przewodów przez wprowadzenie w miejsce przewodów niszczonych rur o większej średnicy (takiej jak średnica głowicy). skorup. jak ceramika i betony najnowszych generacji czy tworzywa sztuczne i polimerobetony. estrów winylowych lub żywice epoksydowe. ale również stosowane materiały dodatkowe.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA mi żywicą termoutwardzalną. które stają się technologiami dominującymi. przewodowe rury spawane i zgrzewane do transportu mediów o ciśnieniu poniżej 16 MPa i temperaturze niższej od 300 °C. w zależności od materiału konstrukcyjnego. Drugi rodzaj technologii z grupy close fit wykorzystuje jako konstrukcje nośne. zużytego przewodu i pozostawianiu jego fragmentów w gruncie. rury z polietylenu dużej gęstości (PEHD). a po procesie utwardzenia niejednorodną konstrukcję. które jest skutkiem nieprzewidzianie dynamicznego rozwoju aglomeracji miejskich. Rury produkuje się ze stali niestopowych i niskostopowych przez ich formowanie z blach lub taśm stalowych. PEHD czy PCW albo być uciągloną konstrukcją z PEHD. Nowe konstrukcje „wciągane” są do wnętrza przewodu bezpośrednio (nie techniką rewersji) przez zastosowanie obróbki mechanicznej (rolldown) lub mechaniczno-termicznej (swagelining). Linery z kompozytu Tworzywa sztuczne są dotychczas używane jedynie jako materiały konstrukcyjne w bezwykopowych wymianach przewodów infrastruktury podziemnej miast. Polega 2 ’2007 (nr 414) 19 . Średnica przewodów nie przekracza 500 mm. Stale na rury powinny być w pełni uspokojone i wykonane w technice kontrolowanego walcowania jako stale drobnoziarniste. Powłoki ochronne zewnętrzne to najczęściej systemy dwuwarstwowe. ropy naftowej. 3. Wadą technologii jest pozostawianie w gruncie tzw. ale przy spa- Podsumowanie Różnorodność nowych materiałów konstrukcyjnych stosowanych w infrastrukturze podziemnej miast wynika przede wszystkim z ogromnego zapotrzebowania na ten rodzaj budownictwa. technologie spawania oraz warunki odbioru. w których pierwszą warstwę ochronną stanowi zwykle powłoka cynkowa. W efekcie nastąpił rozwój technologii wykonawstwa i odnowy podziemnych systemów sieciowych. wykonuje się rury żeliwne z powłokami ochronnymi zewnętrznymi i wewnętrznymi. że dzięki budowie strukturalnej żeliwo sferoidalne przy zginaniu i rozciąganiu może plastycznie odkształcać się po przekroczeniu granicy plastyczności (wydłużenie powyżej 0. Połączenia rur stalowych wykonywane są najczęściej przez spawanie. Stosuje się wtedy technologię berstlining lub pipe eating. najczęściej jako ciśnieniowe przewody tranzytowe. Powłoki wewnętrzne są wykonywane z zaprawy cementowej. wody zimnej i gorącej oraz instalacji przemysłowych w przemyśle chemicznym i petrochemicznym. na rozkruszaniu wymienianego przewodu głowicą podobną do stosowanych w mikrotunelowaniu. inicjując ich pękanie. Korzystną ich właściwością mechaniczną jest to. o napędzie pneumatycznym lub hydraulicznym. są stosowane najczęściej do budowy przewodów ciśnieniowych do przesyłania gazu. zabezpieczone antykorozyjnie. polietylenu lub żywicy epoksydowej. W takim przypadku stosuje się najczęściej rury stalowe z wykładziną wewnętrzną z zaprawy cementowej z zewnętrzną powłoką antykorozyjną z tworzywa sztucznego. telewizyjne systemy kontroli stanu technicznego i postępu robót. Za głowicą rozkruszającą stary przewód wciągany jest nowy przewód z PEHD.) oraz bez zastosowania najnowszych rozwiązań materiałowych. Rury stalowe. Metale Wyroby metalowe (stalowe lub żeliwne) są używane wyłącznie do budowy nowych sieci infrastruktury podziemnej miast oraz armatury. W celu zwiększenia trwałości wyrobów z żeliwa. wymianę przewodu bez zatrzymywania przepływu mediów. robotyzacja itp.2%).

.

Szybkość transportu czynników korozyjnych przez beton zależy od jego przenikalności. 2. Andrzej Królikowski** Zabezpieczanie konstrukcji żelbetowych za pomocą migrujących inhibitorów korozji nieznacznym ubytku masy stali następuje poważne obniżenie jej wytrzymałości mechanicznej. a ich stężenie przy powierzchni stali rośnie. Schemat rozwoju procesu korozji stali w betonie • inhibitory korozji. że zbrojenie przestaje być pasywowane już przy pH < 11. Rys. prowadzącemu do obniżenia jego wysokiej wartości pH i zaniku warstwy pasywnej na stali. Wydział Inżynierii Lądowej ** Politechnika Warszawska. Inhibitory mogą być dodawane w procesie wytwarzania mieszanki betonowej. która jest powiązana m. lecz głębokich uszkodzeń korozyjnych. tworzy się szczelna warstewka pasywna. który nadaje betonowi odczyn wysokoalkaliczny. Ze względu na niejednorodność betonu korozja stali zachodzi bardzo nierównomiernie. Inhibitor został wprowadzony do betonu po przekroczeniu krytycznych wartości stężeń czynników korozyjnych i inicjacji procesu korozyjnego stali. Przyczyną korozji stali zbrojeniowej są również jony chlorkowe. ↓ oznacza moment zastosowania inhibitora 2 ’2007 (nr 414) 21 . Początkowo – przy wysokim pH betonu i małym stężeniu jonów chlorkowych – stal jest w stanie pasywnym i korozja zachodzi bardzo powoli. ze stopniem zawilgocenia.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA dr inż. Wnikanie chlorków i karbonatyzacja betonu powodują zniszczenie warstwy pasywnej i stwarzają warunki do korozji stali (do rozwoju procesu korozyjnego niezbędny jest dostęp tlenu). Jony chlorkowe powodują lokalne zniszczenie warstwy pasywnej i powstanie niewielkich powierzchniowo. Do betonu wnikają chlorki i dwutlenek węgla. co może prowadzić do zniszczenia konstrukcji. Wydział Chemii J Rys. W tych warunkach na powierzchni stali zbrojeniowej. Jest to działanie zapobiegawcze. Otulina betonowa działa jak powłoka ochronna i uniemożliwia wnikanie czynników korozyjnych z otoczenia. Wodorotlenek ulega rozpuszczeniu w wodzie porowej. Na rysunku 2 przedstawiono schematycznie rozwój procesu korozji stali po zastosowaniu migrujących inhibitorów korozji.5 i wówczas stal ulega korozji ogólnej. Schemat rozwoju procesu korozji stali w betonie po zastosowaniu migrującego inhibitora korozji: 0 – bez inhibitora. mosty czy wiadukty). W procesie wiązania cementu portlandzkiego powstaje wodorotlenek wapniowy. • iniekcyjne. • polegające na nakładaniu powłok ochronnych na konstrukcję lub bezpośrednio na pręty zbrojeniowe. lecz nie naruszają jeszcze działania ochronnego warstwy pasywnej.in. W ostatnich latach zaproponowano stosowanie migrujących inhibitorów korozji (MCI – migrating corrosion inhibitors). 1. W przypadku powierzchniowego wprowadzenia inhibitora (strzałka na rysunku) moment jego działania jest opóźniony ze względu na konieczność transportu inhibitora przez otulinę betonową i osiągnięcia odpowiedniego stężenia przy powierzchni stali.in. Powoduje ona zmniejszenie przekroju poprzecznego elementu. tworząc roztwór nasycony o pH ≈ 12. wżerów. Związki te nanosi się na powierzchnie konstrukcji żelbetowych narażonych na korozję. Z upływem czasu beton podlega procesowi karbonatyzacji. Agnieszka Fleszar* dr inż. Inhibitory korozji stali w betonie W celu ochrony konstrukcji żelbetowych przed korozją stosuje się m. Po zastosowaniu inhibitora okres trwałości konstrukcji wydłuża się (wzrost czasu do awarii o ∆t). Przenikają one przez otulinę betonową do prętów zbrojeniowych i powodują zahamowanie procesów korozji stali. metody: • elektrochemiczne. Stal jest chroniona przed korozją przez alkaliczne środowisko otaczającego ją betonu. Zakłada się. Na rysunku 1 przedstawiono schematycznie rozwój procesu korozji stali w betonie. edną z podstawowych przyczyn destrukcji żelbetu jest korozja stali zbrojeniowej. która silnie hamuje korozję. Przy przekroczeniu krytycznych wartości stężenia jonów chlorkowych lub pH następuje zniszczenie warstwy pasywnej i rozpoczyna się intensywna korozja stali. Przy ** Politechnika Warszawska. tzw. Ich źródłem są też środki odladzające (działające bezpośrednio na konstrukcje drogowe. które oddziałują nie tylko w rejonach nadmorskich.5. Proces korozji rozpoczyna się. składniki zanieczyszczeń przemysłowych. Ten naturalny mechanizm ochronny może jednak w niesprzyjających warunkach zostać zakłócony i korozja stali zbrojeniowej spowoduje zniszczenie konstrukcji żelbetowej. Początkowo bezobjawowy charakter korozji wżerowej może mieć bardzo gwałtowny i niebezpieczny w skutkach przebieg. gdy stężenie czynników korozyjnych przekroczy wartość krytyczną. gdyż w nowych konstrukcjach żelbetowych stal jest pokryta warstwą pasywną i inhibitor jest niepotrzebny. 1 – inhibitor MCI.

Przypuszczano. można oczekiwać wyższej skuteczności ich działania.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Migrujące inhibitory korozji to prosta i tania technika ochrony konstrukcji żelbetowych przed korozją. Ocena skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji może być zarówno rozbieżna. jak i sprzeczna. postępu karbonatyzacji). w jakich warunkach zasadne jest użycie migrujących inhibitorów korozji. Różnią się one zdolnością penetracji betonu i wykazują odmienne mechanizmy hamowania korozji stali. możliwość wymywania z betonu Tabela 1. blokujące pory betonu i uniemożliwiające odparowanie inhibitora. jaka dostała się do betonu i powierzchni stali zbrojeniowej. odbudowanie uszkodzonej warstwy pasywnej uszczelniane betonu przez tworzenie trudno rozpuszczalnych związków w porach uszczelniane betonu przez tworzenie trudno rozpuszczalnych związków w porach znaczna mała Kwasy karboksylowe mała wiska. Stosuje się je w przypadku istniejących konstrukcji żelbetowych. że lotne związki organiczne (aminy i aminoalkohole) będą szybko wnikać do betonu w fazie gazowej.in. niż pomiar potencjału korozyjnego stali. W tabeli 3 zestawiono czynniki wpływające na skuteczność działania migrujących inhibitorów korozji. Migrujące inhibitory korozji mogą być nanoszone na elementy żelbetowe jako składniki zapraw naprawczych lub w postaci zawiesin wodnych (rysunek 3). lecz także ograniczają odparowanie lub wymywanie innych inhibitorów. Charakterystyka podstawowych grup migrujących inhibitorów korozji Mechanizm działania ochronnego tworzenie warstwy adsorpcyjnej na powierzchni stali ograniczającej dostęp czynników korozyjnych wzmacnianie tlenkowej warstwy pasywnej. W celu uniknięcia takiego zjaStan stali szybkość korozji zniszczenia korozyjne brak Stosowanie inhibitorów Zasady stosowania W tabeli 2 wskazano. Efekt ochronny powinien być wyraźny przy niewielkim stężeniu inhibitora i znacznym stężeniu czynników korozyjnych i utrzymywać się przez długi czas. Wprowadzenie inhibitorów nie powinno niekorzystnie wpływać na fizykochemiczne właściwości betonu. jeśli zostaną wprowadzone we wczesnej fazie procesu korozyjnego. Stosuje się również dodatki. Ich stosowanie może przynieść oczekiwane efekty. Literatura podaje również rozbieżne informacje na temat mechanizmu działania ochronnego oraz szybkości dyfuzji migrujących inhibitorów korozji w betonie. związki uszczelniające beton nie tylko utrudniają wnikanie czynników korozyjnych. gdy zniszczenie stali zbrojeniowej jest jeszcze niewielkie. dawki inhibitora. a także azotany (III) (obowiązująca obecnie nazwa azotynów). drofobowe) i agresywnych jonów z powierzchni stali. Inhibitory zmniejszają szybkość korozji stali przez wzmacnianie tlenkowych warstw pasywnych. po nałożeniu zaprawy naprawczej lub zawiesiny wodnej zawierającej inhibitory korozji. Potrzebne jest też monitorowanie stopnia skażenia betonu (stężenia chlorków. Wykorzystuje się w ten sposób synergię działania różnych związków. odbudowanie zniszczonych warstw pasywnych (repasywacja). kwasy karboksylowe. a coraz częściej bardziej wyrafinowanych technik. W związku z tym istnieje konieczność monitorowania procesów korozyjnych stali zbrojenioStan betonu Stężenie chlorków i/lub postęp karbonatyzacji Znacznie poniżej wartości krytycznych Bliskie wartościom krytycznym Przekraczające wartości krytyczne przez krótki czas Przekraczające wartości krytyczne przez dłuższy czas Charakterystyka migrujących inhibitorów korozji Jako migrujące inhibitory korozji stali w betonie stosuje się m. w których proces korozyjny już się rozpoczął lub dopiero może się rozpocząć. Jednym z problemów jest lotność stosowanych związków oraz możliwość ich odparowania z powierzchni betonu. tyczną wartość. Oczekuje się. Informacje o dużej szybkości wnikania migrujących inhibitorów okazały się 22 2 ’2007 (nr 414) . aminoalkohole. W tabeli 1 scharakteryzowano działanie tych związków. a w efekcie zwiększenia skuteczności zabiegu. W przypadku gdy aplikacja inhibitorów korozji nastąpi. Preparaty handlowe dostępne na rynku zawierają zwykle mieszaniny inhibitorów. zanim stężenie czynników korozyjnych przekroczy kryUwagi aplikacyjne związki trujące i bardzo lotne – ryzyko odparowania związki trujące. tworzące trudno rozpuszczalne produkty. tj. np. Zasadność stosowania migrujących inhibitorów korozji znikoma – stal pokryta warstwa pasywną znikoma – stal pokryta brak warstwą pasywną początek intensywnej korozji – niewielkie warstwa pasywna zniszczona zaawansowana korozja stali znaczne pozbawionej warstwy pasywnej niepotrzebne wskazane wskazane nieskuteczne wej za pomocą powszechnych metod elektrochemicznych. Ważne są m. tworzenie warstw adsorpcyjnych i wypieranie wody (warstwy hyGrupa inhibitorów Aminy i aminoalkohole Azotany (III) – azotyny Fluorofosforany Zdolność penetracji betonu znaczna Tabela 2. że transport tych związków odbywa się głównie przez dyfuzję ich rozpuszczonych form w fazie wodnej. Działanie ochronne migrujących inhibitorów jest związane ze spowalnianiem reakcji korozyjnych na powierzchni stali i obniżeniem przepuszczalności otuliny betonowej. inhibitory MCI zawsze powinny docierać do prętów zbrojeniowych.in. które utrudniają ich odparowywanie z konstrukcji. Niezależnie od sposobu nanoszenia. aminy. że dodatek inhibitora opóźni moment zapoczątkowania korozji lub zatrzyma rozpoczęty już proces korozyjny (jest to więc działanie naprawcze). Wzbudza duże zainteresowanie praktyków. Przeważa jednak pogląd. fluorofosforany. górną powierzchnię konstrukcji żelbetowych pokrywa się woskami syntetycznymi. wytrzymałość czy mikrostrukturę. jego ilość.

wymywania lub zużywania się inhibitora. w przypadku zaawansowanej korozji stali. Ponadto istnieją dość znaczne różnice w ocenie skuteczności działania inhibitorów w modelowych badaniach prowadzonych w laboratoriach badawczych oraz w rzeczywistych warunkach. różne dawki i sposoby aplikacji inhibitorów oraz odmienne metody określania skuteczności inhibicji). Praca finansowana ze środków na naukę w latach 2005 – 2008 jako projekt badawczy nr 4 TO7 E 04829. takie jak szybkość transportu inhibitora w betonie. gdy proces korozji stali został już zapoczątkowany. przy których inhibitory są skuteczne. Podawane w nielicznych pracach okresy (dni – lata). ograniczona skuteczność. przesadzone. Pomimo sprzecznych opinii o skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji są one stosowane w Polsce Podziękowania Autorzy wyrażają wdzięczność prof. co utrudnia porównanie. Czynniki wpływające na skuteczność migrujących inhibitorów korozji stali zbrojeniowej (wpływ danego czynnika określony jest przy założeniu stałości pozostałych czynników) Czynnik Moment dodania inhibitora Wpływ wyższa skuteczność. Lechowi Czarneckiemu za inspirację i merytoryczną opiekę. W tym przypadku dane literaturowe są również bardzo rozbieżne. Zaprezentowane rozbieżności dotyczące skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji stali w betonie tłumaczy się przede wszystkim różnicami w stosowanej metodyce badawczej (badania betonów różnej jakości. natomiast szybkość transportu takich inhibitorów przez beton – od kilkudziesięciu mm/dzień do mniej niż 1mm/dzień. że preparaty handlowe określane do niedawna jako migrujące inhibitory korozji. Określane są podstawowe czynniki decydujące o działaniu ochronnym inhibitorów. po których stwierdzono pojawienie się inhibitora na określonej głębokości otuliny. jest wyższa niż w badaniach polowych. Wyniki badań wskazują. Ważne jest też określenie trwałości efektu ochronnego. iż skuteczność inhibitorów określana na podstawie badań laboratoryjnych w roztworach symulujących. inni zaś stwierdzają nieznaczny wpływ lub wręcz brak efektu ochronnego (przyspieszanie korozji) po wprowadzeniu inhibitorów. Rys. w celu ochrony mostów. zależnego od stopnia skażenia chlorkami i karbonatyzacji betonu. w ramach którego prowadzone są badania modelowe wybranych migrujących inhibitorów korozji. 2 ’2007 (nr 414) 23 . Wątpliwości co do mechanizmu działania inhibitorów spowodowały. 3. są obecnie nazywane inhibitorami stosowanymi powierzchniowo lub systemami powłokowo-inhibitującymi. w tym w Politechnice Warszawskiej pod kierunkiem prof. co utrudnia miarodajną ocenę samego efektu inhibicji. Lecha Czarneckiego. ważny jest stosunek stężeń jonów chlorkowych i inhibitora Postęp karbonatyzacji spadek skuteczności przy obniżeniu pH betonu wskutek karbonatyzacji Przepuszczalność betonu wyższa skuteczność dla szczelnych betonów Trwałość inhibitora w betonie stopniowy spadek skuteczności wskutek odparowania. zabezpieczenia powierzchniowe – woski syntetyczne). Schemat migracji inhibitorów – jako składników zapraw naprawczych lub zawiesin wodnych – do elementu żelbetowego Tabela 3. pomijających fazę transportu inhibitora przez beton. Autorzy biorą udział w realizacji projektu finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Informatyzacji. nie są miarodajne. gdy korozja została już zapoczątkowana Stężenie chlorków w betonie spadek skuteczności przy większym stężeniu chlorków. Innym kierunkiem badań powinno być określenie minimalnego stężenia inhibitorów. skuteczność inhibitowania procesu korozyjnego i wpływ na właściwości betonu. konieczność powtarzania aplikacji inhibitora Podsumowanie Ze względu na problemy podczas eksploatacji wielu obiektów budowlanych prace badawcze związane z migrującymi inhibitorami korozji są potrzebne i uzasadnione. zapewniającego skuteczną i trwałą naprawę elementów żelbetowych. przy różnych narażeniach korozyjnych. przepuszczalności. Działanie migrujących inhibitorów korozji jest przedmiotem intensywnych badań prowadzonych w wielu laboratoriach. Współczynnik dyfuzji aminoalkoholi w betonie wg różnych danych wynosi 10–12 – 10–8 cm2/s i nie jest większy niż współczynnik dyfuzji jonów chlorkowych. W szczególności badania te powinny być ukierunkowane na określenie skuteczności działania inhibitorów w warunkach odwzorowujących ich praktyczne zastosowanie. Skuteczność działania inhibitora zależy od stężenia jonów chlorkowych i stopnia karbonatyzacji otuliny (tabela 3). Bez tych informacji trudno jest oszacować skuteczność stosowania inhibitorów w warunkach. Podawane są bardzo różniące się wartości maksymalnego stężenia chlorków (od 0. tj. w których migrujące inhibitory korozji są często stosowane wraz z innymi metodami ochrony (np. wiaduktów i budynków publicznych.4 do 3% w stosunku do masy cementu). Wobec wielu sprzeczności na temat skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji i wciąż niepełnego poznania mechanizmu ich działania wskazane jest zachowanie ostrożności przy podejmowaniu decyzji o ich zastosowaniu.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA i na świecie. gdy inhibitor zostanie dodany przed inicjacją korozji. Podobnie skuteczność inhibicji w betonie szacowana jest przez niektórych naukowców na ok. 80% (spadek szybkości korozji o taką wartość po dodaniu inhibitora). bo efekt inhibicji występuje dopiero po osiągnięciu określonego stężenia inhibitora przy powierzchni stali.

maleje podczas przesiąkania silanu do porów. • struktura grupy alkilowej – wraz ze zwiększającą się liczbą atomów C 24 2 ’2007 (nr 414) . tzw. Niemcy Rys. Wyniki badań Na rysunku 1 pokazano wyniki doświadczeń w przypadku stosowania różnych silanów.40.95 – 2. Andreas H. W kolejnym stadium następuje kondensacja silantrioli do siloksylanów. • struktura grup alkoksylowych – duże grupy alkoksylowe wolniej ulegają hydrolizie niż małe. Pobór kapilarny różnych cieczy absorpcji cieczy następuje odchylenie absorpcji silanów od idealnej linii absorpcji w zależności od reaktywności chemicznej silanów. Napięcie międzyfazowe mieszaniny etanolu i wody γ L ⋅ reff ⋅ t lub x = Ai ⋅ t 2η l * Uniwersytet Nauk Stosowanych. Boczne powierzchnie próbek uszczelniono klejem na bazie żywicy epoksydowej i wysuszono do stałej masy. Właściwości testowanych impregnatów Produkt Napięcie Lepkość powierzch. 2) oczyścić powierzchnię i nanieść warstwę wzmacniającą. W celu przywrócenia uszkodzonej struktury betonu do stanu pierwotnego należy: 1) usunąć warstwę zewnętrzną metodą oczyszczania wysokociśnieniowego za pomocą wody. cementu portlandzkiego CEM I 42. 5 razy większy niż grup etoksylowych.dynamiczniowe na [mP*s] [mN/m] 22. silany. 0. 2. a nie ciało stałe/ciecz (stwardniały zaczyn cementowy/silan). W rzeczywistości w równaniu na głębokość penetracji należy zastąpić napięcie powierzchniowe γL napięciem międzyfazowym γSL.08 kuteczną metodą zapobiegającą przedostawaniu się do betonu wodnych roztworów soli drogą podciągania kapilarnego są organiczne komponenty krzemianowe. dr inż. γL – napięcie powierzchniowe cieczy [mN/m]. Stadium decydującym o polimeryzacji silanów jest reakcja hydrolizy. które są związane z żelami CSH. Kształt profili penetracji zależy od: czasu kontaktu silanu z powierzchnią betonu. Gerdes* Impregnacja betonu za pomocą silanów Tabela 1. ηl – lepkość dynamiczna cieczy [mPas].TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych prof.5 0.7 23 25. Stopień występowania odchyleń zależy od typu silanu. Badano próbki betonu z mieszanki betonowej o w/c odpowiednio 0. Współczynnik hydrolizy zależy od: • wartości pH – hydroliza może być katalizowana przez współczynnik pH. Reakcje chemiczne zachodzące w porach betonu mogą być podzielone na dwie grupy: hydroliza trialkoksilanów do silantrioli i etanolu. a następnie wartości poboru roztworu wodnego impregnatu w g/m2 i oznaczono je jako funkcję pierwiastka kwadratowego długości kontaktu wg wzoru: x= gdzie: x – głębokość penetracji [m]. reakcja zachodzi najwolniej przy pH 7. współczynnik hydrolizy w przypadku grup metoksylowych jest ok. Wybrane produkty i ich właściwości zestawiono w tabeli 1.50. Zanurzano je w różnych impregnatach na 24 h i wyznaczano poziom poboru płynu. reff – efektywny promień poru [m]. wykonanej na bazie kruszywa o maksymalnej frakcji 16 mm. Al – współczynnik absorpcji cieczy [kg/m2s]. 0. 1. Każda zmiana pH o 1 w skali pH w którymkolwiek kierunku powoduje dziesięciokrotne zwiększenie współczynnika hydrolizy.45 i 0. co można wytłumaczyć reakcjami chemicznymi silanów. Silan wsiąka w beton na skutek podciągania kapilarnego i formuje granicę międzyfazową: ciecz/ciecz (silan/woda). Absorpcja wody odpowiada stosunkowi pierwiastka kwadratowego czasu w ciągu 24 h. typu zastosowanego rozpuszczalnika. O długoterminowym ich działaniu decyduje głębokość penetracji i zawartość substancji aktywnej.9 15 dzinach ulega hydrolizie i rozkłada się na rozpuszczalne w wodzie silanole oraz etanol.5 (zawartość 350 kg/m3). t – długość kontaktu [s]. Zmniejszenie napięcia międzyfazowego (rysunek 2) powoduje nawet niewielka ilość alkoholu (> 5% ciężaru). S Propylotrietoksysilan Izo-butylotrietoksysilan n-oktylotrietoksysilan n-oktylotrietoksysilan – emulsja wodna 27. 3) nałożyć nową warstwę zewnętrzną w celu odbudowy betonu. Na skutek zmniejszenia współczynnika Badania W celu scharakteryzowania przenikania impregnatów w wewnętrzną strukturę kapilarną betonu przeprowadzono doświadczenia z różnymi silanami. reaktywności chemicznej użytych silanów. które można scharakteryzować za pomocą profili penetracji. Napięcie międzyfazowe nie jest wartością stałą.35. Na rysunku 1 przedstawiono przebieg doświadczenia z reagentem. natomiast absorpcja silanu po 6 – 8 h znacznie odbiega od idealnej krzywej absorpcji. Karlsruhe. Po kilku go- Rys.

Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA
zmniejsza się współczynnik hydrolizy; przeszkoda przestrzenna krzemu w rozgałęzionych cząsteczkach, takich jak grupy izobutylowe, prowadzi do zmniejszenia reaktywności. Współczynnik hydrolizy wzrasta w następującej kolejności: izo-butyl >> n-octyl >> propyl; w takiej samej kolejności zmniejsza się wpływ czasu dla badanych silanów w przypadku odchyleń od idealnej linii absorpcji w zależności od reaktywności chemicznej silanów. W celu scharakteryzowania kinetyki procesu hydrolizy przeprowadzono różne doświadczenia za pomocą tzw. urządzenia reakcyjnego. Ustalono, że nie występuje ulatnianie się silanów, wykryto wyłącznie etanol. Maksymalne wartości uwalnianego etanolu zaobserwowano po 8 h w przypadku propylotrietoksysilanu, po 16 h w przypadku izo-butylotrietoksysilanu i po 7,5 dniach w przypadku oktylotrietoksysilanu. Wyniki te są niezgodne z założeniem sformułowanym dla współczynnika hydrolizy. Istnieją również znaczne różnice w ilości etanolu uwalnianego podczas hydrolizy propylotrietoksysilanu lub izobutylotrietoksysilanu oraz izo-oktylotrietoksysilanu. Z porównania teoretycznych ilości uwolnionego etanolu z wynikami otrzymanymi na podstawie analizy chemicznej wynika, że prawie 100% propylotrietoksysilanu oraz izo-butylotrietoksysilanu i tylko ok. 50% izo-oktylotrietoksysilanu reaguje i formuje polisiloksan, znany również jako żywica krzemowa. Wskazuje to, że budowa chemiczna badanych silanów silnie wpływa na ich reakcje chemiczne. W celu wyjaśnienia mechanizmów chemicznych, które pojawiają się podczas reakcji chemicznych, wykonano badania dystrybucji polisiloksanów w kolumnie za pomocą metody spektroskopii w podczerwieni z transformacją Fouriera (FT-IR). Wyniki przedstawiono na rysunku 3. W przypadku propyltrietoksysilanu profil penetracji jest zupełnie inny niż profil izo-oktylosiloksysilanu. Oznacza to, że nie tylko współczynnik hydrolizy jest w znacznym stopniu uzależniony od struktury chemicznej, ale również interakcje pomiędzy makrocząsteczkami. W ostatnich latach do impregnowania betonów, przede wszystkim ze względów ekologicznych, zalecano i stosowano wodne emulsje silanowe o niskiej lepkości. Doświadczenia praktyczne i laboratoryjne wykazały, że głębokość pene-

• adsorpcja emulgatora – emulgator może być absorbowany na powierzchni przez pory kapilarne; stężenie pozostałego w roztworze emulgatora nie jest wystarczające do stabilizacji emulsji. W związku z tym nie powinno się zalecać stosowania emulsji do impregnowania materiałów zawierających cement.
Rys. 3. Dystrybucja siloksanu w kolumnie

Zastosowanie środków impregnujących w praktyce
W przeszłości uważano, że jednokrotne pokrycie powierzchni betonu środkiem impregnującym zapewnia wystarczające zabezpieczenie. Impregnaty nakładano za pomocą aparatów natryskujących aerozol bez powietrza. Maksymalna głębokość penetracji substancji aktywnej wynosiła 2 mm i dlatego stosowano różnorodne procedury i produkty zwiększające głębokość penetracji. Obecnie sposoby nakładania środków impregnujących dzieli się na dwie grupy: nakładanie środków impregnujących o znacznej lepkości, w postaci kremów, żelów i past, techniką natryskiwania lub nakładania wałkiem; kilkakrotne nakładanie środka impregnującego zawierającego 100% silanu, o niewielkiej lepkości, techniką natryskiwania. Wybór metody nanoszenia środka impregnującego zależy od indywidualnych cech obiektu oraz możliwości finansowych. Szybką i pewną metodą kontroli jakości jest spektroskopia w podczerwieni z transformacją Fouriera (FT-IR), co potwierdzają badania (rysunek 5). Profile penetracji otrzymane dla dwóch próbek pobranych w dwóch różnych miejscach ściany są bardzo zbliżone do linii wzorcowej, co oznacza, że osiągnięto zamierzony efekt.

tracji nie przekracza 0,5 – 1 mm przy czasie kontaktu 24 h. Profile penetracji ustalone metodą radiografii neutronowej w doświadczeniu ze ssaniem kapilarnym wskazują, że głębokość penetracji cieczy wynosi ok. 3 mm podczas kontaktu w czasie 4 h i 7 mm podczas kontaktu w czasie 24 h (rysunek 4).

Rys. 4. Profile penetracji cieczy betonu podczas stosowania emulsji obserwowane metodą radiografii neutronowej

Z danych doświadczalnych wynika, że podczas procesu podciągania zachodzi na powierzchni betonu proces demulsyfikacji, zapobiegający przenikaniu silanów do wewnętrznych struktur. W efekcie oddzielania stanów woda wsiąka tylko w zewnętrzną warstwę betonu, natomiast silan odparowuje na powierzchni betonu. Przyczyną oddzielania stanów są następujące zjawiska: • efekt filtra – materiały porowate, takie jak beton z porami średnicy 01 ÷ 10 µ mogą działać jak filtr oddzielający cząstki silanu w stanie uwodnionym; • efekt elektrolitu – kationy rozpuszczone w roztworze w porach mogą destabilizować emuslję przez redukcję sił odpychających pomiędzy cząsteczkami; • efekt składników organicznych – niektóre składniki, takie jak alkohole, działają jak demulgatory;

Rys. 5. Wyniki kontroli jakości w praktyce (dokończenie na str. 33)
2 ’2007 (nr 414)

25

TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych
dr Bogumiła Chmielewska* mgr inż. Jerzy Koper**

Naprawa rys w konstrukcjach żelbetowych metodą iniekcji
noszenia przebiegu rys. Każda rysa powinna być ponumerowana i opisana. Opis powinien zawierać informacje umożliwiające identyfikację elementu obiektu i przebiegu rysy. W przypadku gdy przyczyną spękań jest korozja zbrojenia, należy określić jego położenie przez usunięcie warstwy betonu i bezpośrednią obserwację stali oraz otaczającego ją betonu. Wykrywanie pustek w betonie przez lokalizację głuchego dźwięku podczas ostukiwania powierzchni młotkiem stosuje się w przypadku defektów usytuowanych płytko pod powierzchnią. Większe możliwości wykrycia rys i pustek w betonie, określenia głębokości przebiegu rys widocznych na powierzchni, dają metody nieniszczące, m.in. metoda ultradźwiękowa i badanie radiograficzne. Umożliwiają one zlokalizowanie obszarów betonu, które wymagają bardziej szczegółowej oceny, np. przez wykonanie otworu rdzeniowego i pobranie próbki do oględzin, co pozwoli bezpośrednio zmierzyć szerokość i głębokość rys. Oględziny i analiza materiału próbki umożliwiają identyfikację mechanizmu powstawania rys, przyczyn ewentualnie stwierdzonej korozji. Rdzenie, w których stwierdzono rysy, nie mogą być użyte do określenia wytrzymałości betonu na ściskanie, jednak można na ich podstawie ocenić skład betonu, stan powierzchni rys, rodzaj zalegających zanieczyszczeń i osadów. Wycinanie rdzeni osłabia jednak konstrukcję, co może być przyczyną zawężenia obszaru wykonywania odwiertów.

N

aprawa metodą iniekcji polega na wprowadzeniu materiału iniekcyjnego w miejsca nieciągłości materiałowej betonu i wypełnieniu pustek. W artykule jest kontynuowana tematyka zaprezentowana przez autorów w nr. 12/2006 „Materiałów Budowlanych” oraz na Warsztatach Pracy Projektanta Konstrukcji Ustroń 2006. Zalecenia dotyczące zastosowania iniekcji jako metody naprawy konstrukcji betonowych oraz wymagania dotyczące materiałów iniekcyjnych zawarte są w normach serii PN-EN 1504 Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych. Iniekcja jest także przedmiotem opracowań Amerykańskiego Instytutu Betonu (ACI).

Analiza stanu technicznego naprawianej konstrukcji betonowej
Przed przystąpieniem do naprawy konstrukcji betonowej niezbędne jest przeprowadzenie diagnostyki budowli i przygotowanie projektu naprawy. Ocena stanu technicznego konstrukcji wymaga analizy dokumentacji technicznej i oględzin obiektu. Sprawdza się jakość betonu i grubość otuliny zbrojenia oraz czy aktualne obciążenia, które oddziałują na konstrukcję, odpowiadają projektowanym. W przypadku braku dokumentacji przeprowadza się inwentaryzację w celu określenia rodzaju i rozkładu zbrojenia czy przebiegu kabli sprężających. Zarysowania konstrukcji naprawianej widoczne są z reguły na powierzchni (fotografia 1) i dlatego prace wstępne polegają na jej czyszczeniu przez odkucie lub umycie wodą. Pomocne w prowadzeniu prac, szczególnie na dużej powierzchni, jest przygotowanie siatki regularnych linii do na-

Wykonywanie iniekcji
Prace przygotowawcze. Ocena stanu konstrukcji, przyczyn uszkodzeń i inwentaryzacja rys jest podstawą do przygotowania projektu naprawy, który powinien uwzględniać rodzaj obiektu, jego kubaturę, funkcję, zalecenia dotyczące użytkowania, oraz określać m.in.: • harmonogram prac iniekcyjnych; • niezbędny personel; • zestawienie sprzętu do iniekcji; • rodzaj materiałów iniekcyjnych i pomocniczych; • rodzaj i rozmieszczenie końcówek iniekcyjnych (pakerów); • technikę naprawy, • bezpieczeństwo i higienę prac; • sposób przeprowadzenia kontroli jakości. Przed rozpoczęciem prac iniekcyjnych należy przygotować powierzchnię i wnętrze rys, ustalić rozstaw pakerów, sposób ich montażu i ocenić, czy trzeba zamknąć powierzchniowo rysy. Zanieczyszczenia rys usuwane są przez odessanie (nie zatyka się mikrorys) lub, jeżeli rysa przebiega na wskroś, za pomocą sprężonego powietrza. W przypadku gdy jest to konieczne (i po rozpoznaniu ograniczeń wykonania zabiegu), rysę można przepłukać wodą, alkoholem lub środkiem myjącym, a następnie usunąć roztwór sprężonym powietrzem i przesuszyć rysę. Przepłukanie rys wodą pod ciśnieniem jest zalecane, gdy materiałem iniekcyjnym jest zaczyn cementowy.

Fot. 1. Charakterystyka rys: a) oznaczenie położenia; b) pomiar szerokości; c) badanie głębokości i stanu rys w konstrukcji
** Politechnika Warszawska ** Polbet Sp. z o.o.

26

2 ’2007 (nr 414)

Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA
Przesklepienie rys zapobiega wyciekowi materiału iniekcyjnego przed związaniem. Czynność ta jest zalecana w celu uzyskania wymaganego ciśnienia w przypadku iniekcji monolityzującej konstrukcję, gdy powstałe połączenie ma przenosić naprężenia. Rysę można zostawić otwartą lub częściowo otwartą, jeżeli jest wilgotna lub zawodniona, a iniekcja prowadzona jest za pomocą szybkowiążącej żywicy poliuretanowej. W zależności od rodzaju rys oraz przyjętej technologii iniekcji do uszczelnienia stosowane są: gips, szpachlówki cementowe, polimerowo-cementowe lub szybkowiążące, wymagające suchego podłoża szpachlówki żywiczne. Powinny charakteryzować się dobrą przyczepnością do podłoża (>1,5 MPa). W niektórych przypadkach niezbędne jest poszerzenie, a nawet rozkucie rysy (w kształcie litery V) po obu jej krawędziach. W zależności od wybranej metody iniekcji jako końcówki iniekcyjne stosowane są pakery naklejane lub mocowane wgłębnie. Mogą one być jednorazowe lub wielokrotnego użycia, np. do iniekcji żeli akrylowych lub zaczynów mineralnych. Sposób ich mocowania przedstawiono na rysunku 1 i 2. W przypadku pakerów naklejanych w rysę wbity zostaje metalowy pręcik, a następnie nakładany jest paker, który przykleja się za pomocą kleju epoksydowego. Drożność końcówki zapewniona jest po związaniu kleju i wyjęciu drucika. Istotne jest odpowiednie przygotowanie powierzchni do przyklejenia pakera: oczyszczenie powierzchni i obrzeża rysy np. przez szlifowanie i jeżeli to konieczne odtłuszczenie oraz zagruntowanie podłoża betonowego. Odległość między pakerami powinna być mniejsza od grubości (d) iniektowanego elementu (ok. 0,9d) lub od głębokości iniektowanej rysy. Ze zmniejszaniem się rozwartości rys odstępy te powinny maleć: przy szerokości rys poniżej 0,2 mm orientacyjny odstęp miedzy pakerami wynosi ok. 15 cm, a gdy rozwartość rys wynosi powyżej 1 mm, rozstęp ten można zwiększyć do ok. 50 cm. W zależności od sposobu montażu wyróżnia się pakery wgłębne: udarowe (wbijane w rysę), najczęściej z tworzyw sztucznych; otworowe: stalowe lub aluminiowe, mocowane w wywierconych otworach za pomocą gumowych pierścieni; mocowane ręcznie (śrubowe) lub maszynowo („popnit”); po wywierceniu otworów konieczne jest ich oczyszczenie z pozostałych w nich zwiercin. Na fotografii 2 przedstawiono rodzaje pakerów iniekcyjnych. Połączenie końcówki iniekcyjnej z urządzeniem iniekcyjnym odbywa się przez kalamitki zaopatrzone w wentyle zwrotne, które zapobiegają wypływowi materiału. Rozmieszczenie i średnica otworów iniekcyjnych zależą od rodzaju naprawianego elementu, rodzaju stosowanych pakerów oraz od geometrii rys. Pakery rozmieszcza się zwykle naprzemiennie wzdłuż przebiegu rysy, w odstępach odpowiadających 1/2 grubości elementu. Powinny

Fot. 2. Pakery iniekcyjne: a) naklejany; b) otworowy wbijany; c) otworowy rozprężny; d) otworowy z przedłużką; e) pistolet iniekcyjny

Rys. 1. Sposób montowania pakerów naklejanych

Rys. 2. Sposób montowania pakerów wgłębnych

przecinać rysę najlepiej pod kątem 45°, w połowie grubości iniektowanego elementu konstrukcyjnego. W elementach znacznej grubości otwory iniekcyjne mogą być usytuowane w dwóch rzędach i pod różnymi kątami, dobranymi tak, aby maksymalnie zwiększyć możliwość penetracji. Dopuszczalne jest również przedłużanie otworów za pomocą wiertła o mniejszej średnicy. Należy zachowywać zasadę, aby odległość między dwiema końcówkami iniekcyjnymi była równa lub mniejsza od zasięgu penetracji materiału iniekcyjnego w naprawianym elemencie. Przed rozpoczęciem iniekcji badana jest drożność wykonanych otworów oraz szczelność miejsca zamontowania pakerów, np. za pomocą suchego powietrza lub wody. Przebieg iniekcji. Iniekcję rozpoczyna się od najniżej położonego pakera (w przypadku rys pionowych) lub od pakera skrajnego (w przypadku rys poziomych). Końcówka pakera jest zakręcana, gdy iniekt wypłynie z następnego otworu. Otwór taki staje się kolejnym punktem iniekcji. Iniekcja powinna być prowadzona w kolejnych otworach w miarę wypełniania się rysy materiałem iniekcyjnym. W przypadku braku iniektu w sąsiednim otworze należy iniekcję powtórzyć w otworze poprzednim lub wywiercić nowy otwór iniekcyjny. W celu uzyskania pełnej skuteczności konieczne jest przeprowadzenie reiniekcji, tzn. ponownego doiniektowa2 ’2007 (nr 414)

27

Ocena stabilności rozwartości rys oraz zmiany ich szerokości decyduje o skuteczności naprawy. Podstawą oceny jakości wykona- 28 2 ’2007 (nr 414) . pneumatyczne. Pakery naklejane są odbijane. oprzyrządowanie i środki pomocnicze. Pompy dwukomponentowe wyposażone są w dwa niezależne zbiorniki i dwie oddzielne instalacje tłoczące. Pompy ciśnieniowe mogą być tłokowe. które łączą się przed końcówką iniekcyjną w mieszalniku statycznym. temperaturowych) zmian rozwartości rysy może skutkować prowadzeniem prac naprawczych w czasie jej minimalnego rozwarcia. a więc właściwościach mechanicznych materiału. Czasami. wartość ciśnienia początkowego i końcowego. O potrzebie wykonania dokumentacji decyduje zleceniodawca. wypłukiwanie cementu i w efekcie niewłaściwe wiązanie. W zależności od rodzaju podawanego materiału wyróżnia się urządzenia jednokomponentowe i dwu. Nieuwzględnienie krótkookresowych (np. kolanowe i próżniowe. Innym sposobem jest wykonanie badań nieniszczących. Ręczne lub nożne pompy iniekcyjne stosowane są przy naprawie małej ilości rys lub w miejscach mało dostępnych. a następnie zasysany i tłoczony wężem wysokociśnieniowym do pistoletu iniekcyjnego. hydrauliczne. temperaturę otoczenia i warunki podczas prowadzenia prac. Innym rodzajem zbiorników są zbiorniki ciśnieniowe. metalowe usuwa się z konstrukcji. Wykonanie iniekcji monolityzującej materiałem epoksydowym w obecności wody może spowodować niezwiązanie kompozytu iniekcyjnego lub obniżenie jego właściwości mechanicznych i przyczepności do betonu. Konieczne jest wcześniejsze osuszenie rys lub zastosowanie specjalnych żywic epoksydowych do podłoży wilgotnych. ślimakowe. Zbiorniki iniekcyjne stosuje się do iniekcji grawitacyjnej. Nawet w przypadku zaczynów na bazie cementów nadmierna ilość wody w rysie może spowodować niekorzystną zmianę stosunku wodno-cementowego. ich rozmieszczenie i rodzaj. Dokumentacja obejmuje m. pompy iniekcyjne. Sprzęt powinien zapewniać bezawaryjną pracę i uzyskanie wymaganej efektywności i jakości robót. W przypadku pomp jednokomponentowych materiał iniekcyjny po wstępnym wymieszaniu jest wlewany do zasobnika pompy. Poza analizą dokumentacji najczęściej stosowanym sposobem kontroli skuteczności zabiegów iniekcyjnych jest wykonanie wierceń w miejscu iniekcji. spienienie materiału. tak aby nie korodowały. Duża wytrzymałość materiału iniekcyjnego na rozciąganie przy niewielkich Kontrola wykonania robót Firmy wykonujące prace iniekcyjne powinny posiadać odpowiednie certyfikaty i uprawnienia wydane przez producenta wyrobu iniekcyjnego i instytuty branżowe. Powinien być osobny zapis przebiegu iniekcji każdej iniektowanej rysy oraz szkic przedstawiający rysę i rozstaw wentyli iniekcyjnych. jednakże istotnym ograniczeniem pracy jest czas żelowania mieszanki.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych nia już zainiektowanych otworów. a pozostałe po nich otwory wypełnia uszczelniającą zaprawą szybkowiążącą. Obecność wody w rysach lub jej brak wpływają na sposób prowadzenia i skuteczność zabiegów iniekcyjnych. dysponować zespołami fachowców oraz niezbędnym sprzętem do prowadzenia skutecznych napraw. Materiały stosowane do iniekcji o ściśle określonej charakterystyce technicznej powinny być dopuszczone do obrotu i stosowania. aby w dokumentacji znalazła się informacja dotycząca osoby prowadzącej prace iniekcyjne oraz osoby nadzorującej je i kontrolującej. membranowe.in. Dopuszcza się wkręcenie pakerów głęboko. liczbę pakerów. Po zakończeniu robót pakery należy usunąć. a w przypadku iniektu cementowego w czasie co najwyżej do początku wiązania cementu. Pompy takie są bardzo proste w obsłudze i w konserwacji. inwentaryzację rys. Przyczyną jest skurcz chemiczny i cieplny wiążących materiałów lub jak w przypadku poliuretanów. czasie wiązania i stopniu usieciowania. a otwory i uszkodzenia naprawiane. Wskazane jest. Temperatura i skład mieszanki decydują o lepkości.lub więcej komponentowe z możliwością doboru ilościowego składu mieszanki. Zabieg ten należy przeprowadzić przed zakończeniem procesu żelowania żywic w rysie (z wyjątkiem szybkowiążących żywic spienialnych). w których zaczyn iniekcyjny jest tłoczony za pomocą sprężonego powietrza o ciśnieniu < 0. Prace kontrolne podczas wykonywania zabiegów iniekcyjnych pozwalają na prawidłową ocenę przebiegu robót oraz umożliwiają korygowanie na bieżąco występujących błędów lub zaniedbań. ich stan zawilgocenia. W przypadku zaczynów cementowych wypełniania szczeliny jest zakończone. Dostawca zobowiązany jest określić te warunki w karcie materiałowej.5 MPa. ilość wtłoczonego iniektu oraz uwagi o procesie iniekcji. gdy otwór nie wchłania mieszanki w ciągu ok. spalinowe. 20 min. korzystne jest również wprowadzenie wody w rysy przed rozpoczęciem prac iniekcyjnych w celu efektywnego wykorzystania zjawiska przyrostu objętości w czasie wiązania. Przy wykonywaniu iniekcji zaczynami cementowymi lub polimerowo-cementowymi wskazane jest przed rozpoczęciem prac nawilżenie suchych rys w celu zapobieżenia odciągania przez beton wody z zaczynu cementowego. w przypadku stosowania żywic poliuretanowych wysoko spienialnych. Powierzchniowe uszczelnienie rys jest usuwane. Błędy w praktyce napraw metodą iniekcji Częstym błędem podczas prowadzenia iniekcji jest nieprzestrzeganie zaleceń producenta dotyczących warunków stosowania i przechowywania materiałów. Ocenia się stopień wypełnienia rys oraz wytrzymałość betonu na rozciąganie przy rozłupywaniu. nych prac iniekcyjnych są dane zawarte w dokumentacji roboczej oraz wizualne sprawdzenie skuteczności wypełnienia. Urządzenia do prowadzenia prac iniekcyjnych można podzielić na zbiorniki iniekcyjne oraz pompy ręczne i mechaniczne: elektryczne. Kontroli podlega technika prac. Kontrola obecności wilgoci i wody w rysach ma duże znaczenie w przypadku doboru materiałów iniekcyjnych i efektywności przeprowadzonego zabiegu naprawczego. W takim przypadku skuteczność wykonanego zabiegu iniekcyjnego jest znikoma. Pakery z tworzyw sztucznych można odciąć przy powierzchni.

w którym występują liczne przejścia temperatury przez 0 °C. Zastosowanie zbyt wysokiego ciśnienia iniekcji może powodować propagację rys. jeżeli wystąpi w nich woda. dr. gdyż eliminuje on konieczność stosowania ekranów chroniących membranę. a w skrajnym wypadku odspajanie się niewielkich elementów konstrukcji.pl tel. Europie i Ameryce. A. W takim przypadku pomimo drożności rys iniekcja jest mało skuteczna ze względu na ograniczony zasięg migracji iniektu. Częstym zaniedbaniem wykonawczym jest przygotowywanie zaczynów mikrocementowych za pomocą tradycyjnych mieszadeł. ponieważ redukuje nasiąkliwość betonu. naprawa będzie nieskuteczna. Często się zdarza. Jest aktywny. Radcon # 7 jest szczególnie zalecany w środowisku. w celu ochrony czterdziestu mostów kolei norweskich i pasa startowego lotniska w Pittsburghu. Podsumowanie Naprawa konstrukcji żelbetowych metodą iniekcji jest skuteczną i wszechstronną techniką umożliwiającą wypełnianie rys i ubytków w wewnętrznej strukturze betonu. centra handlowe. W takich przypadkach ziarna mikrocementu tworzą konglomeraty. zbiorniki wody pitnej. Łatwo daje się aplikować. rozstaw i kąt nachylenia. wysokospenialnych. biochemicznie zmodyfikowany krzemian sodu.pl. otworów „ślepych”. a izolacja nie jest podatna na uszkodzenie przez podwykonawców. Jego głównym obszarem zastosowania są nadziemne części budynków i budowli. Kolejnym zjawiskiem. Smith w 1975 r. Powierzchnie mogą być użytkowane w kilka godzin po natrysku Radconu # 7. które należy uwzględnić. ich głębokość. a firma Radcrete Pacific uzyskała w 2000 r.beton@radcon. szczególnie w przypadku iniektów poliuretanowych. Podobne negatywne zjawiska wewnątrz rys mogą występować.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA zmianach wymiarów poprzecznych rys pozwoli na skuteczne połączenie ścianek rys. generalny dystrybutor preparatu w Polsce. Z uwagi na długi czas wiązania zaczynów cementowych iniekty nie są stosowane w obiektach. Radcon # 7 zastosowano m. zapewnia kompleksową usługę izolacji i naprawy powierzchni betonowych. Obecnie jest szeroko wykorzystywany w Azji. w którym mogą występować np. jest skurcz materiałów iniekcyjnych.beton. Doświadczenia ze stosowania Radconu # 7. mającej na celu wypełnienie powstałych nieszczelności. natryskiwany na powierzchnię penetruje w beton i tworzy podpowierzchniową membranę w zewnętrznej warstwie betonu. certyfikat ISO 9001. na które oddziałują obciążenia dynamiczne. Ed Byrne. gdy zespoły prowadzące prace iniekcyjne są odpowiednio przeszkolone i doświadczone.in. a nie za pomocą miksera koloidalnego. W takim przypadku konieczne jest przeprowadzenie dodatkowej iniekcji (reiniekcja) żywicą poliuretanową o niskim stopniu spienienia i wydłużonym czasie wiązania lub żywicą epoksydową (gdy rysa jest już osuszona w wyniku pierwotnej iniekcji żywicą poliuretanową). jest zbyt długi. Osiąga się to. Powoduje to powstawanie tzw. W porównaniu z innym hydroizolacjami wyróżnia się unikalnymi cechami zapewniającymi ochronę i uszczelnienie betonu zbrojonego przez cały okres eksploatacji konstrukcji. Specyfiką metody jest „niepoprawialność” zabiegu iniekcyjnego.beton 29 . Doskonale chroni zbrojenie przed korozją wywołaną przez jony chlorków i jest odporny na duże ciśnienie wody w przypadku budowli hydrotechnicznych. ma zdolność uszczelniania nowo powstałych rys. Radcon # 7. Andrea Kozkova i Michael Rorke tłumaczenie Agnieszka Filippovits-Szpila www. od czasu wynalezienia go przez dr. wskazuje na przewagę Radconu # 7 nad tradycyjnymi membranami. uszczelnianie struktury betonu i scalanie konstrukcji. natomiast zbyt wysokie ciśnienie początkowe – niepełne wypełnienie rys oraz segregację zaczynu iniekcyjnego. że przed rozpoczęciem prac iniekcyjnych nie została prawidłowo dobrana lub sprawdzona drożność otworów. Dyrektor Generalny Radcrete Pacific. światowego dystrybutora. skutecznie poprawiając odporność na uszkodzenia przez cykle zamrożeniowe. Praca została przygotowana w ramach grantu Politechniki Warszawskiej nr 504 G/1080/7007. cykliczne zmiany wymiarów rysy. Innowacyjna technologia hydroizolacji betonu Radcon # 7 stosowany jest od 30 lat w ponad 75 krajach świata. jest bezpieczny dla środowiska i ekonomiczny. powstawanie nowych zarysowań. Radcon # 7 zamyka rysy do 2 mm szerokości. 603 971 600 2 ’2007 (nr 414) dr. a materiały i sprzęt użyty do prac iniekcyjnych najwyższej jakości. Firma dr. W przypadku gdy wytrzymałość materiału jest niewielka. Podczas prowadzenia prac iniekcyjnych bardzo ważna jest kontrola czasu przydatności iniektu do tłoczenia. współpracując z doświadczonymi firmami wykonawczymi. Radcon # 7 został uznany przez projektantów jako skuteczna technologia ochrony betonu architektonicznego. zwiększa jego trwałość zamykając pęknięcia i umożliwia dyfuzję pary wodnej z betonu. instalacje uzdatniania wody.W. nieprzecinających rysy. potwierdziły skuteczność działania produktu. które nie mają właściwej zdolności penetracji.radcon. płyty parkingów i stropodachy. jeżeli czas wiązania kompozycji iniekcyjnej w stosunku do czasu. takie jak mosty. Niedopuszczalne jest rozcieńczanie zaczynów iniekcyjnych w celu uzyskania odpowiednio niskiej lepkości. Radcon # 7 jest skuteczny również w przypadku konstrukcji narażonych na duże naprężenia termiczne.. dzięki czemu eliminuje konieczność napraw i konserwacji.

naprawia obiekty budowlane w technologii torkretowania.6 – 1 MPa.pl www. Specjalistyczne Przedsiębiorstwo Budowlane „TORKRET” W. Torkretowanie polega na dynamicznym narzucaniu wcześniej przygotowanej mieszanki na odpowiednie podłoże lub deskowanie w przypadku wykonywania nowych konstrukcji. lecz docierają również do stali nieodsłoniętej. a w przypadku niewystarczającej otuliny uzupełnienie jej na całej konstrukcji lub jej fragmentach. Majchrzak sp. • zwiększenie przekroju poprzecznego w przypadku dodatkowego zbrojenia elementów. w obiektach zabytkowych (stare poręcze betonowe lub żelbetowe. pionowych (sufity wyrobisk korytarzowych w kopalniach. Podstawowe funkcje naprawcze torkretu: reprofilująca – polega na uzupełnieniu betonem większych ubytków. Przez osiemnaście lat działalności firma naprawiła kilkaset obiektów inżynierskich. wzmocnienia wyrobisk i korytarzy w górnictwie. W celu eliminacji ognisk korozji stali zbrojeniowej stosuje się mieszanki torkretowe zawierające migrują- Podpora naprawiona w technologii torkretowania ce inhibitory korozji typu MCI (Migrating Corrosion Inhibitor). a także w przemyśle metalurgicznym i budownictwie tunelowym.pl 30 2 ’2007 (nr 414) . przypominającym fakturą tynki strukturalne. Można stosować mieszanki typu SPCC. rzek).. wzmacniania skarp i głębokich wykopów.j. które powodują. j. S Składniki mieszanki wyrzucane są z dyszy wylotowej pod ciśnieniem roboczym 0. – stan po jednokierunkowym ścięciu „Cut”. kwalifikacje i specjalistyczna kadra w połączeniu z najwyższej klasy sprzętem powodują. Majchrzak sp. W zależności od uszkodzeń grubość wypełnień może sięgać nawet do 50 cm. działające na rynku polskim od 1989 r. silosy itp. Doświadczenie. – stan po wstępnym związaniu. Majchrzak sp. • wzmocnienie naprawianego obiektu. zbiorniki. • odtworzenie geometrii i architektury elementu/konstrukcji. muszle koncertowe itp. tunelach) spowodowały. nadbrzeża kanałów. Zabezpieczenie skarpy w technologii torkretowania wznoszenia nowych konstrukcji cienkościennych i skorupowych (kopuły.). 061 897-81-02. kominy. W przypadku ubytków większych niż 5 cm należy stosować zbrojenie z siatki o oczkach co najmniej 10 x 10 cm. • odtworzenie otuliny. gdzie wizualnie stwierdzono ognisko korozji.).. fax 061 897-81-01 e-mail: torkret@torkret. że Specjalistyczne Przedsiębiorstwo Budowlane „TORKRET” W. łuki. jest znaną i cenioną na rynku polskim firmą.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Zastosowanie torkretowania w naprawie obiektów pecjalistyczne Przedsiębiorstwo Budowlane „TORKRET” W. konstrukcyjna – przy naprawach. tel.j. fakturowa – w połączeniu z funkcją zabezpieczającą lub w przypadku odtwarzania faktury zewnętrznej elementów architektonicznych np.com.torkret.). sklepienia itp. zabezpieczająca – polega na odtworzeniu lub zwiększeniu otuliny betonowej. Celem torkretowania jest przywrócenie naprawianemu obiektowi pierwotnych właściwości użytkowych. Parametry fizykomechaniczne torkretu lepsze niż tradycyjnego betonu oraz możliwość układania na powierzchniach skośnych (np. Umożliwia ono: • wypełnienie ubytków po skorodowanym i odkutym betonie. prac konserwatorskich. W przypadku kompleksowej naprawy obiektu technologią torkretowania oprócz zalet technicznych i użytkowych torkret nadaje naprawianemu obiektowi również estetyczny wygląd.com. że cząsteczki MCI penetrują obszar nie tylko w miejscu. ponowne natryśnięcie w celu uzyskania faktury „Cut and flash”. w tym wiele zagrożonych awarią budowlaną. Naprawianą powierzchnię można wykończyć jedną z metod: – stan po wystrzeleniu z dyszy „As Shot”. chłodnie kominowe. w przypadku: naprawy i rekonstrukcji obiektów żelbetowych i betonowych (mosty. że technologia torkretowania jest powszechnie stosowana w budownictwie. często w powiązaniu z funkcją reprofilującą.

Ojca Beyzyma 10/3 53-204 Wrocław tel. Rzemieślnicza 1 62-081 Przeźmierowo tel. (022) 31 00 700 fax (022) 31 00 800 Biuro Gdynia ul. (058) 622 93 57 fax (058) 662 25 25 www. Marszałka Focha 1 81-403 Gdynia tel. Łowińskiego 40 31-752 Kraków tel.sika. Gdańska 125/7 85-022 Bydgoszcz tel.pl ./fax (052) 349 32 29 Biuro Szczecin ul. (061) 652 38 22 fax (061) 652 37 78 Biuro Bydgoszcz ul. (071) 363 39 61 fax (071) 363 25 99 Biuro Warszawa ul. trwałe. ciche nawierzchnie torowe Biuro Kraków ul. (091) 486 85 59 fax (091) 486 86 37 Biuro Wrocław ul. Karczunkowska 89 02-871 Warszawa tel. (012) 644 37 40 fax (012) 642 16 91 Biuro Poznań ul. Polskich Marynarzy 12/3 71-050 Szczecin tel.Nowoczesne.

W tej sytuacji jednym z warunków wyboru technologii remontu.in. które zrealizowano. Dworzec Warszawa Wileńska. sprężystymi. obok jakości i trwałości wybranego rozwiązania. jest czas zamknięcia ciągu komunikacyjnego dla ruchu. Górnośląską w Katowicach oraz obiekty realizowane w ramach zadania Drogowa Trasa Średnicowa w Katowicach. wiadukt w ciągu ul. że materiał praktycz- Fot. Zaskakujące okazały się także wyniki sprawdzających badań zmęczeniowych. Kościuszki nad ul. Okazało się. W Polsce pierwsze realizacje wykonano w połowie lat dziewięćdziesiątych. W wielu dziedzinach produkcji coraz powszechniej zastępowane są tradycyjne połączenia sztywne połączeniami elastycznymi. zielony tramwaj. Odcinki torów szynowych zamocowane za pomocą systemu Icosit KC w normowej temperaturze mogą być oddane do użytkowania po upływie 24 h.o. Ponadto mocowanie wykonane przy użyciu podlewów poliuretanowych systemu Icosit KC charakteryzuje się właściwościami dźwiękochłonnymi oraz tłumiącymi drgania i wibracje. były związane z warunkami realizacji remontu torowiska lub modernizacji lokalnego układu komunikacyjnego. kiedy cały układ komunikacyjny jest ciągle przeciążony i każde zakłócenie powoduje duże problemy dla całej lokalnej społeczności. Obecnie stosowanym powszechnie w budownictwie komunikacyjnym rozwiązaniem jest tzw. 110 projektów (remonty torowisk tramwajowych. Na podstawie prawie trzydziestu lat doświadczeń można mówić o co najmniej trzydziestoletniej trwałości torowisk wykonywanych w technologii sprężystego mocowania szyn Icosit KC. Obiekty. Armii Krajowej w Krakowie. linia E20. miejscowość Sieraków. znacznie ogranicza hałas oraz zapewnia długi okres bezawaryjnego użytkowania. Przykładem takiego rozwiązania może być modernizacja torowiska tramwajowego w ciągu ul. Warszawa Grochów – Dalekobieżna Stacja Postojowa. Taki system stosuje się w przy- 32 2 ’2007 (nr 414) . Pomiary porównawcze (przed remontem i po remoncie) wykonane na istniejących obiektach komunikacji zbiorowej potwierdziły. co pozwala na stosowanie tego typu materiałów w przypadku torowisk specjalistycznych – tac nalewaków oraz napraw przez sklejenie spękanych płyt lotniskowych lub drogowych. Badania praktyczne i laboratoryjne prowadzone przez uznane instytucje naukowe na kilku kontynentach potwierdziły też. obiekty komunikacji tramwajowej. kolejowych i podsuwnicowych) zostało zrealizowanych w oparciu o system Icosit KC. iż system wykazuje cechy redukujące hałas średnio o ok. wiadukt w ciągu ul. iż system wykazuje cechy izolatora elektrycznego. np. Równie ważną cechą jest odporność na paliwa.: linia kolejowa Poznań – Katowice. w którym tradycyjne kotwy i połączenia sztywne stanowią jedynie dodatkowy element stabilizujący. Balickiej nad ul. torowisko tacy nalewaków w Rafinerii Gdańskiej. Podstawowym elementem mocującym jest specjalna. Po 28 latach eksploatacji ubytek sprężystości określono na 6% w stosunku do wartości pierwotnej. Innym często stosowanym rozwiązaniem jest tzw. trwale elastyczna podlewka poliuretanowa. Podczas remontów i modernizacji torowisk kolejowych i tramwajowych w Polsce stosowane są coraz powszechniej nowoczesne rozwiązania konstrukcyjne z technologią sprężystego mocowania szyn systemem Icosit KC firmy Sika na czele. Balickiej i Bronowickiej w Krakowie (fotografia 2). Maciej Karpała* Sprężyste mocowanie szyn kolejowych i tramwajowych w Polsce nie nie wykazuje ubytku sprężystości. Szczególnie ważne jest to w sytuacji. węzeł „Żaba” w Warszawie. 10 dB. Linia kolejowa Poznań – Katowice montowana na podkładach żebrowych * Sika Poland Sp. na próbkach jednych z pierwszych torów mocowanych systemem Icosit KC. torowisko suwnicy bramowej w Stoczni Gdynia. linia E30. można dopasować rozwiązanie do przewidywanych ugięć szyny w zależności od założeń projektowych i lokalnych wymagań użytkowych. mocowanie na podkładkach żebrowych (fotografia 1). Kędzierzyn-Koźle – bocznica przy dworcu PKP. z o. szyna zatopiona lub podparcie ciągłe. Prawie wszystkie realizacje zastosowań technologii sprężystego mocowania szyn. 1. Polega ona na całkowitym zespoleniu szyn z podłożem. Do dziś na terenie Polski ok. Wybierając odpowiedni materiał z grupy produktów należących do systemu Icosit KC.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych inż. wykonane przez Politechnikę w Monachium. to m. które zaprezentuję w artykule. Każda ingerencja w system komunikacyjny związana jest z dużymi utrudnieniami dla wszystkich użytkowników. powstałymi przez wprowadzenie pomiędzy dwa elementy materiału łączącego o odpowiednich parametrach fizycznych i wytrzymałościowych. chemoutwardzalna. Obok walorów estetycznych i proekologicznych gwarantuje on redukcję drgań.

betonowej oraz w kostce brukowej. szynę zatopioną stosuje się w przypadku wykonywania nawierzchni torowej w powierzchni jezdni. nawierzchnie te nadają się również doskonale do budowy linii tramwajowych na mostach i wiaduktach. Gertrudy. a mianowicie: trwałość i stabilność nawierzchni drogowej oraz doskonałe warunki mocowania sprężystego szyny. sprężyste mocowanie szyn w nawierzchni bitumicznej. Rakowickiej. Lubicz. Przejazd tramwajowy z płyt prefabrykowanych przez ul. Ze względu na niewielką wysokość konstrukcji i stosunkowo mały ciężar. obciążonej normalnym ruchem kołowym. Gdańsku. nowo wybudowany wiadukt Izydora Stelli-Sawickiego w ciągu al. Kocmyrzowską w Krakowie Impregnacja betonu za pomocą silanów (dokończenie ze str. Jana Pawła w Krakowie tzw. Przykładem zastosowania tego rozwiązania są remonty torowisk we Wrocławiu. Nawierzchnia prefabyrkowana torowiska łączy zalety prefabrykowanych płyt wielkowymiarowych z podlewem ciągłym szyny. zależą od czasu kontaktu. Modernizacja torowiska tramwajoprzez Wisłę w Krako. W takim systemie wykonano przejazd tramwajowy przez ul. Stradom. 3. Stosowane materiały pozwalają na skuteczne. • przy planowaniu impregnacji należy uwzględnić „efektywną głębokość penetracji” oraz „minimalną zawartość substancji aktywnej”. Andreas H. Nawierzchnie prefabrykowane są stosowane przede wszystkim w przypadku torów tramwajowych zabudowanych w jezdni. Fot. jeżeli nie przekracza on 8 h i znany jest współczynnik absorpcji silanów AS. natomiast do uszczelnienia styku płyty wykorzystano materiał bitumiczny Icosit KC FM. W celu dobrania właściwych parametrów impregnacji zaleca się wykonywanie badań. Kocmyrzowską w Krakowie (fotografia 4). że: • absorpcję silanów można przewidzieć za pomocą pierwiastka kwadratowego czasu kontaktu. Krakowie. jak i interakcje pomiędzy makrocząsteczkami odgrywają istotną rolę w procesach zachodzących podczas impregnacji betonu.wego w ciągu ul. prawidłowe wykonawstwo prac i dokładną kontrolę jakości. 50 odcinków wyremontowanych linii tramwajowych w całej Polsce. Gerdes 2 ’2007 (nr 414) 33 . • właściwości fizyczne wpływające na proces przenikania. Równie często w Krakowie ul. św. prof. 2. Pawiej. Szyna zatopiona na nowo wybudowanym widukcie Izydora Stelli-Sawickiego w ciągu al. w Krakowie w ciągu Fot. co jest wynikiem reakcji chemicznych za- chodzących podczas przenikania do systemu porów. W związku z tym nie zaleca się stosować emulsji do impregnowania konstrukcji betonowych. co gwarantuje długotrwały efekt.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA padku obiektów mostowych o konstrukcji żelbetowej (np. • zarówno współczynnik hydrolizy. • emulsje nanoszone na powierzchnię betonu mogą ulegać rozbiciu na skutek procesów chemiczno-fizycznych w wyniku oddzielania fazowego do wewnętrznych struktur zewnętrznej powierzchni betonu. Toruniu. 4. remont torowiska na moście Powstańców Śląskich Fot. a także jako przejazdy na skrzyżowaniach jezdni z torami tramwajowymi. Łodzi. teren aglomeracji śląskiej oraz wiele innych miast Polski w których jest infrastruktura torowa. 25) Wnioski Z przeprowadzonych badań wynika. Balickiej i Bronowickiej wie). Grzegórzeckiej. Do mocowania szyn użyto żywicy Icosit KC 340/45. np. takie jak napięcie międzyfazowe σ oraz lepkość dynamiczna η. natomiast silany paru- ją z powierzchni betonu. dr inż. Przykładem może być ok. Jana Pawła w Krakowie – fotografia 3) lub stalowej (np.

.

.

jako jedyne z wymienionych polimerów cechują się wysoką wytrzymałością w kierunku prostopadłym do kierunku włókien. strefy zagrożone wybuchami otwory wycinane w istniejących konstrukcjach Rodzaj stosowanego materiału FRP taśmy węglowe (CFRP). strefy zagrożone wybuchami skręcanie Ściany siły rozciągające Aplikacja materiałów FRP Kompozyty włókniste FRP stosowane w budownictwie do wzmacniania konstrukcji inżynierskich bazują na włóknach: szklanych (GFRP). szklanych i aramidowych. siły rozciągające (strefy wsporniki oddziaływania momentów dodatnich i ujemnych) siły ścinające (strefy przypodporowe oraz strefy przekazywania obciążeń skupionych) strefy oddziaływania obciążeń udarowych. Często też wykonanie tradycyjnego wzmocnienia jest bardzo trudne lub wręcz technologicznie niemożliwe. zmianie schematu statycznego (wprowadzenie dodatkowych podpór) lub wprowadzaniu dodatkowego zbrojenia w postaci elementów stalowych. Gliwice ** Euro-Projekt siły ścinające strefy oddziaływania obciążeń udarowych. zewnętrznego zbrojenia w postaci płaskowników stalowych. T Podciągi. Włókna węglowe ze względu na bardzo wysokie parame** Politechnika Śląska. ze względu na wysokie parametry wytrzymałościowe oraz niższy niż w przypadku włókien węglowych i stali moduł sprężystości. Niedopuszczalne jest wykorzystywanie materiałów FRP i klejów z różnych systemów wzmacniających. maty aramidowe (AFRP) maty aramidowe (AFRP) taśmy węglowe (CFRP) maty węglowe (CFRP) 36 2 ’2007 (nr 414) . taśmy aramidowe (AFRP) maty węglowe (CFRP). „L” kształtki (CFRP) maty aramidowe (AFRP) maty węglowe (CFRP) taśmy węglowe (CFRP). strefy zagrożone wybuchami Kratownice pręty rozciągane pręty ściskane i węzły taśmy węglowe (CFRP). Obecnie w Polsce systemy FRP dopuszczone są do stosowania w budownictwie na podstawie ważnych Aprobat Technicznych wydawanych przez Instytut Techniki Budowlanej lub Instytut Badawczy Dróg i Mostów oraz obowiązujących w Unii Europejskiej. Marta Kałuża* mgr inż. maty węglowe (CFRP) maty węglowe (CFRP) maty aramidowe (AFRP) radycyjne techniki wzmacniania konstrukcji polegają przede wszystkim na zwiększeniu wymiarów przekroju poprzecznego (dotyczyło to głównie przekrojów żelbetowych – dobetonowanie). do prac wzmacniających wykorzystuje się gotowe systemy FRP. W przypadku konstrukcji betonowych i żelbetowych stosuje się je wówczas. Włókna aramidowe. wykonanych na bazie polimerów węglowych. Metoda ta zastępuje popularne w ostatniej dekadzie XX w. Główne obszary zastosowania materiałów FRP w konstrukcjach żelbetowych Rodzaj konstrukcji Płyty. że doskonale sprawdzają się jako materiały wykorzystywane do wzmacniania konstrukcji narażonych na oddziaływania udarowe i wybuchy. maty węglowe (CFRP) maty węglowe (CFRP). węglowych (CFRP) oraz aramidowych (AFRP). Najczęściej wykorzystuje się je do zwiększenia nośności w konstrukTabela 1. Jedną z nowych metod wzmocnienia elementów konstrukcyjnych jest zastosowanie doklejanego zbrojenia zewnętrznego w postaci taśm lub mat z kompozytów włóknistych FRP – Fibre Reinforced Plastic (lub Fibre Reinforced Polymer). żebra. Włókna szklane. powłoki Rodzaj oddziaływania/ /przypadki szczególne siły rozciągające (strefy oddziaływania momentów dodatnich i ujemnych) strefy oddziaływania obciążeń udarowych.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych mgr inż. Materiały kompozytowe zalecane są do wzmacniania niemal każdego rodzaju konstrukcji (tabela 1). szklanych i aramidowych try wytrzymałościowe oraz bardzo wysokie moduły sprężystości stosowane są głównie do wzmacniania elementów betonowych i żelbetowych. w skład których wchodzą materiały FRP (taśmy. stosowane są głównie do wykonywania wzmocnień konstrukcji murowanych.taśmy węglowe (CFRP) jących konstrukcjach Słupy siły rozciągające. maty węglowe (CFRP) maty aramidowe (AFRP) taśmy węglowe (CFRP) taśmy węglowe (CFRP). kiedy beton podłoża charakteryzuje się małą wytrzymałością. aplikacje dodatkowego. Tomasz Bartosik** Wzmacnianie konstrukcji materiałami na bazie włókien węglowych. poza wysoką wytrzymałością na rozciąganie. strefy zagrożone wybuchami otwory wycinane w istnie. Należy stosować wyłącznie produkty z danego systemu. Cecha ta powoduje. maty) oraz specjalnie dobrane kleje na bazie żywic epoksydowych. Ze względu na specyfikę materiałów kompozytowych. maty szklane (GFRP). Wzmocnienia te wymagają wielu prac przygotowawczych i montażowych oraz zwykle długiego okresu pielęgnacji. ściskające siły poprzeczne strefy oddziaływania obciążeń udarowych.

szklane. W przypadku wzmocnień biernych stosuje się następujące sposoby aplikacji taśm i mat FRP: naklejanie taśm CFRP na powierzchnię wzmacnianego elementu (fotografia 1). 1.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA cjach żelbetowych i drewnianych. w zależności od potrzeb. B1. 3. Podczas określania stanu konstrukcji pod kątem planowanych robót remontowych związanych z aplikacją materiałów FRP. bardzo ważna jest ocena: • wymiarów wzmacnianych elementów. Fot. Naklejanie taśm CFRP na powierzchni elementu w strefie rozciąganej – wzmocnienie bierne a) b) Fot. usytuowania i rozwartości rys i pęknięć. naklejanie mat CFRP metodą na mokro (wet lay up) na powierzchni wzmacnianego elementu – maty o masie powierzchniowej 400 – 800 g/m2. wklejanie taśm CFRP we wzmacniany element w bruzdy nacięte piłą diamentową. 2. • grubości i stanu otuliny betonowej prętów zbrojeniowych. • występowania. aramidowe) w stanie suchym na powierzchni wzmacnianego elementu – maty o masie powierzchniowej do 400 g/m2. A3 – wzmocnienie na zginanie taśmą CFRP naklejoną na dolną bądź dolną i boczną powierzchnię belki. b) wstęgami AFRP – ściskane słupy Metody biernego wzmocnienia strefy zginanej i ścinanej w elementach zginanych: A1. A2. bądź inną przeszkodą. kominy. np. A4 – wzmocnienie na zginanie taśmami CFRP wklejonymi w bruzdy. rzadziej używane są do wzmacniania konstrukcji murowych oraz stalowych. płyty. W przypadku stwierdzenia uszkodzeń elementów konstrukcji (np. kratownice oraz konstrukcje obiektów specjalistycznych. naklejanie wstępnie naprężonych wstęg AFRP na powierzchnię wzmacnianego elementu (fotografia 2b). lub w sytuacji nagłego skrócenia taśmy ze względu na kolizję z otworem. • wilgotności betonu w miejscach przeznaczonych do aplikacji materiałów kompozytowych (w przypadku większości klejów wilgotność podłoża powinna być mniejsza niż 4% masowe). B4 – wzmocnienie na zginanie taśmą CFRP z jej zakotwieniem w strefie przypodporowej 2 ’2007 (nr 414) 37 . Fot. W przypadku wykonywania czynnego wzmocnienia wykorzystuje się: naklejanie wstępnie naprężonych taśm CFRP na powierzchnię wzmacnianego elementu (fotografia 2a). ściany. polegające na doklejeniu materiału wzmacniającego oraz czynne. rury i zbiorniki. polegające na wprowadzeniu dodatkowych wstępnych sił ściskających do układu. naklejanie mat FRP (węglowe. ale także spowodować powstanie kolejnych uszkodzeń. pęknięć) niezwykle ważna jest prawidłowa ocena przyczyn ich powstawania. wymagane ze względu na niewystarczającą długość zakotwienia taśmy (fotografia 3). Błędy w tej ocenie prowadzić mogą do przyjęcia niewłaściwej technologii naprawy. Jest to konieczne najczęściej w przypadku zastosowania dwóch warstw taśmy naklejonych na siebie. Przy wzmacnianiu konstrukcji materiałami kompozytowymi rozróżnia się dwa podstawowe typy wzmocnienia: bierne. w momencie bardzo szybkiego przyrostu momentu zginającego w pobliżu podpory. słupy. B2. Na rysunku przedstawiono metody wykonania rożnego rodzaju wzmocnień biernych i czynnych. • wytrzymałości betonu na odrywanie metodą „pull-off” (wymagania dotyczące wytrzymałości podłoża na odrywanie podano w tabeli 2). Ostatnio wprowadza się dodatkowe kotwienie końców biernie przyklejonych taśm. Czynne wzmocnienie: a) taśmami CFRP – elementy zginane. co może prowadzić nie tylko do braku oczekiwanych rezultatów. • równości podłoża (wymagane jest. Najczęściej wzmacniane są belki. rys. aby na odcinku długości 2 m nie wystąpiły nierówności przekraczające 5 mm). Dodatkowe kotwienie końców taśm CFRP: przy użyciu mat CFRP (po lewej). B3 – wzmocnienie na zginanie taśmą CFRP i na ścinanie matą CFRP (bez zakotwienia maty oraz z zakotwieniem maty w strefie ściskanej przekroju). Taśmy oraz maty mogą być naklejane na elementy konstrukcyjne jednokierunkowo lub krzyżowane w różnych kierunkach. za pomocą stalowych blach kotwiących (po prawej) Ocena stanu istniejącej konstrukcji i technologia realizacji robót wzmacniających Przyjęcie rodzaju i sposobu wzmocnienia powinno być każdorazowo poprzedzone wnikliwą analizą stanu technicznego istniejącej konstrukcji.

sprawdzić stan kleju: data dostawy. nr partii itp. Radcon # 7 do uszczelniania i ochrony betonu Radcon # 7 dostępny jest w Polsce od 2005 r. przygotować urządzenia niezbędne do kontroli temperatury powietrza i podłoża podczas klejenia i twardnienia kleju (temperatura powietrza w zależności od wymagań producenta kleju. co zapobiega powstaniu pęcherzy powietrza w spoinie pod taśmą). sprawdzić wilgotność podłoża (dopuszczalna wilgotność na głębokości do 20 mm w zależności od wymagań producenta kleju). Większa liczba warstw mat może być nakładana metodą mokre na mokre. przygotować instrumenty niezbędne do kontroli wilgotności względnej powietrza (dopuszczalna wilgotność względna powietrza w zależności od wymagań producenta kleju). natomiast główne prace wzmacniające są następujące: przygotowanie i precyzyjne docięcie mat (należy zwrócić uwagę na przebieg włókien). 23 °C. kielni lub specjalnego przyrządu (klej na taśmie powinien być ułożony w postaci daszka dwuspadowego. tynku. i ma zdolność pęcznienia w kontakcie z wodą.5 MPa minimum 1. oleje.. Im większy jest ten promień. Minimalny promień wyoblenia wynosi 10 mm.2 MPa • rodzaju i stężenia soli szkodliwych dla materiału budowlanego (w uzasadnionych przypadkach). W ramach przeprowadzenia prac przygotowawczych należy: oczyścić podłoże z materiałów utrudniających przyczepność (stwardniały zaczyn cementowy. tłuszcze itp. Nanoszenie powłok malarskich na taśmy bądź maty nie wymaga żadnych dodatkowych zabiegów. przy naprawach całopowierzchniowych materiały SPCC lub beton natryskowy). nanoszenie pędzlem żywicy laminującej na powierzchnię spoiny klejowej. aby nie napowietrzać mieszanki (należy uzyskać całkowicie jednorodną mieszankę). mających kontakt z wodą przeznaczoną do spożycia. wykonać ewentualne reprofilacje powierzchni wraz z wyrównaniem nierówności na obszarze aplikowania taśmy (przy mniejszych nierównościach stosuje się żywiczne szpachlówki systemowe. Sytuacja taka ma miejsce najczęściej w przypadku wzmacniania na ścinanie belek oraz przy wzmacnianiu słupów o przekroju prostokątnym. tak aby nastąpiło całkowite zalaminowanie włókien w żywicy epoksydowej). 24 stycznia br. Przyjmuje się. aby świeży jeszcze klej wyciskany był z obu stron taśmy. że może być stosowany do uszczelniania i ochrony konstrukcji betonowych. i od tego czasu ma aprobatę techniczną IBDiM. 38 2 ’2007 (nr 414) . 23 °C po 7 dniach. który środek tworzy w betonie po aplikacji. obejmują: • przygotowanie i precyzyjne docięcie taśm. tym wyższa będzie skuteczność wykonanego wzmocnienia. polegające na wzmocnieniu elementu konstrukcji przez naklejenie taśm CFRP na jego powierzchnię. stosując iniekcję ciśnieniową. kiedy w otoczeniu są wolne jony wapnia. np. Większość klejów żywicznych osiąga ok. frezowania lub inną gwarantującą właściwe przygotowanie powierzchni betonu. dzięki bardzo dobrej stabilności kleju nie trzeba stosować żadnych pomocniczych podpór. przydatność do użycia. • naniesienie kleju na taśmę za pomocą szpachelki. Uszczelnienia i izolacje wykonane Radconem # 7 w Stanach Zjednoczonych 30 lat temu działają skutecznie bez napraw i konserwacji. Nadmiar kleju usuwa się.0 MPa minimum 0. Długotrwała skuteczność działania preparatu wynika z aktywności żelu. W celu poprawy przyczepności kolejnej warstwy. 80% nośności po 24 h w temperaturze ok. wypełnić ewentualne rysy i pęknięcia w konstrukcji betonowej lub żelbetowej żywicą epoksydową. jak taśm węglowych. nanoszenie drugiej warstwy żywicy na wcześniej naklejoną matę i ponownie dociśnięcie jej wałkiem (żywica musi przesączyć warstwę włókien w macie. • oczyszczenie i odtłuszczenie taśm specjalnymi preparatami. zaleca się odkurzyć podłoże bezpośrednio przed klejeniem taśm. Prace technologiczne.) metodą piaskowania. przeprowadzić kontrolę wytrzymałości oczyszczonego podłoża metodą „pull-off” oraz kontrolę jego równości. Technologia stosowania materiałów kompozytowych FRP jest prosta i bardzo szybka. Przy wzmacnianiu matami elementów o ostrych krawędziach powinny one zostać wyoblone przed naklejeniem maty FRP. przy większych materiały PCC. Żel ten jest aktywny zawsze. • naklejenie taśmy na odkurzone podłoże. Radcon # 7 otrzymał atest Państwowego Zakładu Higieny stwierdzający. bardzo dokładne wymieszanie składników kleju (żywica laminująca). temperatura podłoża wyższa od temperatury punktu rosy o przynajmniej 3 °C). że pełną nośność kleje te osiągają w temperaturze ok. dociskając taśmę wałkiem z utwardzonej gumy w taki sposób. Prace przygotowawcze są identyczne. Wykonanie wzmocnienia za pomocą mat węglowych przebiega w podobny sposób./min). • bardzo dokładne wymieszanie składników kleju mieszadłem wolnoobrotowym (do 300 obr.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 2. prowadząc wałek wzdłuż włókien). Wymagana wytrzymałość podłoża przy stosowaniu materiałów FRP Rodzaj materiału Taśmy węglowe (CFRP) Maty węglowe (CFRP) Maty aramidowe (AFRP) Maty szklane (GFRP) Wytrzymałość na odrywanie minimum 1. a następnie jest on usuwany szpachelką. można świeżo ułożoną matę posypać piaskiem kwarcowym. ułożenie ręczne maty na warstwie żywicy (za pomocą specjalnego wałka należy docisnąć matę do podłoża.

Matryca przekazuje obciążenia zewnętrzne na włókna oraz ochrania je przed szkodliwym wpływem czynników zewnętrznych. nastąpił bardzo dynamiczny rozwój kompozytów włóknistych (FRP – Fibre Reinforced Polymers). Najpowszechniej stosowane są tkaniny z włóknami węglowymi i szklanymi. W połowie lat osiemdziesiątych XX w. płyty. wzdłuż taśmy. Tkaniny aramidowe znajdują specjalne zastosowanie ze względu na ekstremalnie wysoką wytrzymałość i odporność na uderzenia.4 380 0. najczęściej ortogonalnie. przejmujące naprężenia rozciągające lub ścinające. Oprócz zalet kompozyty FRP mają też wady. W budownictwie stosuje się głównie taśmy z włóknami węglowymi. na 3 grupy: • CFRP (Carbon Fibre Reinforced Polymers) – kompozyty polimerowe wzmacniane włóknami węglowymi. Taśmy można także przyklejać w głębi przekroju. jak i taśm. Jest to dobry materiał ze względu na dużą wytrzymałość na ciśnienie wewnętrzne oraz na odkształcenia spowodowane obciążeniem z zewnątrz. materiałami wybuchowymi. Uzyskano bardzo korzystne wyniki i w 1991 r. ale jeśli jest mało miejsca. Stosowane kleje wykazują zwykle zbyt małą wytrzymałość na ścinanie i oderwanie i nie może być w pełni wykorzystana nawet wytrzymałość włókien węglowych. Stanowią one dodatkowe zbrojenie. zawierających zawiesiny. Właściwości różnych rodzajów włókien Włókno Typ Średnica Gęstość [µm] [kg/m3] Szklane Węglowe Aramidowe E S PAN PITCH Kevlar 49 Twaron 10 10 7 10 11. kiedy to pod kierunkiem prof. Znajdują się one wtedy wewnątrz wzmacnianego przekroju. Taśmy wykorzystywane są do wzmacniania konstrukcji betonowych.54 2. Wojciecha Radomskiego dokonano wzmocnienia stropu w Lubinie. Dzięki temu może powstać indywidualny system naprawczy do danej konstrukcji. Tkaniny Tkaniny z FRP są jeszcze powszechniej stosowane niż taśmy. Miało to miejsce na moście w Ibach w Szwajcarii. stalowych.8 127 2. a tym bardziej aramidowych. • GFRP (Glass Fibre Reinforced Polymers) – kompozyty polimerowe wzmacniane włóknami szklanymi. sprężonych. w zależności od rodzaju włókien. Tkaninami wzmacnia się i naprawia zarówno zwykłe belki.5 XX w. szwajcarski instytut badawczy EMPA zaczął prowadzić badania pod kątem zastosowania taśm w budownictwie. wstrząsami sejsmicznymi oraz w podporach wiaduktów. lotniczej i stoczniowej. W 1996 r. Należą do nich: • brak fazy płynięcia plastycznego. Bardzo korzystne jest stosowanie wzmocnień.0 231 1.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Andrzej Foremny* Kompozyty FRP do wzmacniania konstrukcji ką Wiar (wykorzystano technologię Sika CarboDur).49 1. technologia ta dotarła do Polski. nastąpiło pierwsze w historii wzmocnienie budowli przy użyciu taśm węglowych. Taśmy w budownictwie występują w postaci prefabrykowanych produktów kompozytowych.8 87 5. słupy. ponieważ są najtańsze. Istnieje też możliwość wklejania taśm „na sztorc”. narażonych na uderzenia pojazdów ciężarowych. jak i elementy o skomplikowanych kształtach. Istnieje duża dowolność montażu – tkaniny można łączyć z innymi tkaninami oraz taśmami na zakład. Włókna są umieszczone jednokierunkowo. Składają się one z elementu nośnego (włókna w ilości 45 – 70% objętości kompozytu) oraz matrycy (spoiwa scalającego włókna). Zwykle taśmy są układane obok siebie. składających się zarówno z tkanin. natomiast spoiwem jest najczęściej klej na bazie żywicy epoksydowej. które mają praktycznie taką samą wytrzymałość w kierunku poprzecznym jak podłużnym. Zwiększają nośność konstrukcji i ograniczają odkształcenia. Kluczową rolę ma tu również odporność na działanie mediów agresywnych oraz mała ścieralność w momencie przepływu mediów. rzadziej aramidowe ze względu na wysoką cenę (ponad 200 zł/m2). Obecnie rolę elementu nośnego pełnią nowoczesne włókna (tabela). Ich ilość i grubość zależy od wymaganej nośności oraz wymiarów wzmacnianego przekroju. żelbetowych.00 1.45 W Sprężanie taśm Źródło: S&P Reinforcement Taśmy kompozytowe Taśmy kompozytowe zostały wymyślone na potrzeby techniki kosmicznej.9 12 2. zniszczenie materiału następuje 2 ’2007 (nr 414) 39 . a w roku następnym wzmocniony został most w Przemyślu nad rze* Politechnika Warszawska nać we wzmacnianym elemencie zagłębienie o szerokości i głębokości wklejanej taśmy. drewnianych oraz murowanych. Jest to związane z liniowym charakterem pracy. Materiały FRP możemy podzielić. Należy wówczas wykoWytrzymałość na rozciąganie [MPa] 3450 4300 3650 2400 3620 3600 Moduł Wydłużenie Younga przy zerwaniu [GPa] [%] 72 4. można je również naklejać warstwowo jedna na drugiej w ilości do 3 szt. zatopionych w matrycy z żywicy epoksydowej. Warto również zwrócić uwagę na zastosowanie tkanin szklanych do wzmacniania zbiorników oraz rur. Wyjątkiem są włókna aramidowe. Niewątpliwie zaletą tego rozwiązania jest dwustronne działanie kleju oraz brak możliwości odklejenia się taśmy. • AFRP (Aramid Fibre Reinforced Polymers) – kompozyty polimerowe wzmacniane włóknami aramidowymi (głównie Kevlar). takie jak kominy i zbiorniki. Stosuje się je w konstrukcjach zagrożonych zamachami terrorystycznymi. Tkanina składa się z włókien ułożonych dwukierunkowo.5 131 2.76 2. co ma miejsce w przypadku aplikacji powierzchniowej. Najczęściej przykleja się je na powierzchnię elementu. składających się z włókien węglowych.45 1.

bez ostrzeżnia. • wrażliwość na wysoką temperaturę. który jest jednym z najcenniejszych zabytków architektury barokowej w Polsce. Jej budowa. poznańskiej fary). zagłębienia należy wyrównywać). Wzmacnianie mostów czy wiaduktów taśmami i matami FRP nie wymaga zamknięcia ich dla ruchu oraz trwa stosunkowo krótko. rozpoczęta w 1649 r. Najsłabszym elementem kompozytów FRP jest strefa połączenia z materiałem naprawianym. co pozwoliło znacznie zmniejszyć koszty montażu. która zapewniła optymalne zaplecze materiałowe oraz wysoki profesjonalizm obsługi. 2. Warunkiem uzyskania żądanych właściwości jest jednak odpowiednia kultura wykonania i eksploatacji. Lecha Czarneckiego (Politechnika Warszawska) Podsumowanie Kompozyty FRP znajdują bardzo szerokie zastosowanie we współczesnym budownictwie. Wysokość świątyni wynosi 34 m. że nowoczesne materiały kompozytowe są drogie. żelbetu. przy użyciu rusztowań wypożyczonych od firmy JACKBUD.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych w sposób nagły. który w przypadku kompozytów FRP jest o wiele niższy niż tradycyjnych metod. 40 2 ’2007 (nr 414) . Rusztowania zmontowała firma Tomasza Kubińskiego ze Skoków. Wewnątrz fary ustawiono ok. ścią na korozję. trójnawowe i obszerne wnętrze. 30 t. mocniejszego spoiwa. poprawy wytrzymałości złącza. Kluczową rolę pełni odpowiednie przygotowanie podłoża i warunki atmosferyczne. Kościół ma bardzo bogate. Dalsze badania dotyczą m. Szybkość i łatwość montażu była możliwa dzięki zastosowaniu rozwiązań systemowych rusztowań ramowych typu Blitz firmy LAYHER. Często pojawiają się zarzuty. Lekkość elementów oraz duży wybór rozwiązań systemowych przyczyniły się do szybkiego montażu i skrócenia czasu realizacji. o łącznej wadze ok. 180 °C traci swoje właściwości. trwała z przerwami ponad 50 lat. Prace konserwatorskie rozpoczęto w grudniu 2006 r. m2 rusztowań. Specyfika miejsca wymagała wysokiej precyzji montażu. Mimo skomplikowanego wnętrza budowli nie było konieczności użycia rusztowań modułowych. tak jak to ma miejsce w przypadku np.. żywica epoksydowa przy temperaturze ok. dlatego też bardzo ważna jest ochrona przeciwogniowa konstrukcji. Cechują się bardzo dobrymi właściwościami mechanicznymi i odporno- Przykład zastosowania rusztowań Blitz Rusztowania typu Blitz firmy LAYHER są obecnie stosowane przy renowacji wnętrza poznańskiego kościoła św. • podatność na lokalne nierówności (taśmy muszą być przyklejane na równe podłoża.5 tys. Badania naukowe powinny iść w kierunku poprawy wytrzymałości kleju lub opracowania innego. Rzeczywiście włókna węglowe czy aramidowe są kilkakrotnie droższe od stali zbrojeniowej.in. a długość 55 m. W wyniku zastosowania systemu rusztowań Blitz uzyskano optymalne warunki prowadzenia prac konserwatorskich. Najważniejszy jest sumaryczny koszt wykonania całej naprawy lub wzmocnienia. co widać dobrze na przykładzie mostów. W czasie odbudowy poznańskiej katedry po II wojnie światowej fara pełniła rolę prokatedry. Fara została wybudowana przez jezuitów. ponieważ obiekt jest zabytkowy i wydzielona część cały czas służy wiernym. Bardzo ważne są również koszty społeczne. ale nie można brać pod uwagę tylko kosztu materiału. Stanisława Biskupa (tzw. Opracowanie powstało w ramach przedmiotu „Inżynieria materiałów budowlanych” – prof. Rusztowania zapewniły bezpieczeństwo oraz dostępność do wszystkich miejsc poddawanych renowacji.

.

Wytrzymałość podłoża mineralnego z podkładem malarskim przed (a) i po (b) naniesieniu farby krzemianowej. ze względu na rozpuszczalność w wodzie. Z tego powodu istnieje zalecenie z pierwszych lat malowania farbami na bazie szkła wodnego. a) b) zkło wodne zaliczane jest. Wytrzymałość podłoża mineralnego z podkładem malarskim w przypadku zbyt małej głębokości wnikania szkła wodnego jako spoiwa Rys. który jednak nie ma mineralnej natury! Naukowiec Nepomuk Fuchs odkrył ok. 1840 r. aby nakładać farby krzemianowe na specjalny „podkład malarski”. Szkło wodne można uzyskać przez stopienie mieszaniny piasku kwarcowego i soli alkalicznych (węglanu sodu lub potasu) w temperaturze ok. Szkło wodne jako spoiwo farb Warunkiem koniecznym „funkcjonowania” dwuskładnikowych farb krzemianowych jest mineralne. Takie roztwory zawierają nadmiar jonów OH– i dlatego reagują silnie alkalicznie. Szkło wodne żeluje w amorficzny żel krzemionkowy. tzw. W handlu dostępne są prawie wyłącznie „płynne szkła wodne”. z o. w przypadku stosowania systemów 42 2 ’2007 (nr 414) . w przypadku nakładania niewystarczających ilości spoiwa nie można wykluczyć powstawania „profili łuskowych” – znanych z opisów wietrzenia kamieni naturalnych (rysunek 2). A. np. tzw. 2. do lat sześćdziesiątych XX wieku można było oferować farby krzemianowe wyłącznie jako układy dwuskładnikowe. Keim zgłosił do opatentowania „farbę krzemianową” na bazie szkła wodnego. farb organicznolub dyspersyjno-krzemianowych. Rys. zawierający sól alkaliczną. należy dodać znaczne ilości dyspersji polimerów.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych mgr Jacek Olesiak* Zasady stosowania farb krzemianowych w renowacji zabytków kowy („krzemionkuje”). niepotrzebny i często szkodliwy wzrost wytrzymałości (rysunek 3). Szkło wodne wnika w wierzchnie warstwy ziaren podłoża i reaguje tam. możliwość stosowania szkła wodnego w budownictwie. do spoiw nieorganicznych. podejmowano pierwsze próby zastosowania szkła wodnego jako spoiwa farb. Do wzmacniania kamienia naturalnego i tynku było ono stosowane przez krótki okres. tworząc żel krzemion* Remmers Polska Sp. Rys. Założenie: optymalna ilość dostarczonego szkła wodnego jako spoiwa Dobre rezultaty można jednak uzyskać tylko wtedy. a w efekcie niewielką głębokość wnikania. S Wytwarzanie szkła wodnego Szkło wodne (alkalikrzemiany) to zbiorcze określenie dla szkliście twardniejących stopów alkalikrzemianów o zmiennym składzie oraz ich roztworów. Zachodzi wówczas reakcja: SiO2+2Na2CO3→Na4SiO4+2CO2. porowate i chłonne podłoże. Z kolei w przypadku zbyt dużej ilości szkła wodnego może ono dotrzeć aż do właściwego podłoża. tzn. na warstwę grubości jedynie kilku milimetrów. Podczas rozpuszczania krzemianu sodowego w wodzie uwalniane są: kwas krzemowy.o. Z roztworów szkła wodnego wytrąca się amorficzny żel krzemionkowy. podobnie jak cement lub wapno. 1. Po ostudzeniu i stwardnieniu stopu szkliste alkalikrzemiany określane są w języku potocznym. W 1878 r. jako „szkło wodne”. 1818 r. farby „czysto” krzemianowe. jony sodowe i hydroksylowe wg reakcji: Na4SiO4 + 3H2O → 4Na+ + 3OH– + H3SiO4–. gdy szkło wodne całkowicie przeniknie przez podkład malarski. Farbom krzemianowym przypisane zostało jednak określenie „farby mineralne”. Wytrzymałość podłoża mineralnego z podkładem malarskim w przypadku zbyt dużej głębokości wnikania szkła wodnego Zagrożenie tym zjawiskiem wzrasta wraz z nakładaniem kolejnych warstw renowacyjnych na istniejącej powłoce krzemianowej. np.W. 3. wykonaną z chudej zaprawy przygotowanej z piasku kwarcowego o ostrym ziarnie i wapna. Od ok. jednoskładnikowych farb krzemianowych. tak że zachodzi w nim niepożądany. które uzyskuje się przez rozpuszczenie „stałego szkła wodnego” w przegrzanej wodzie. Ze względu na niską stabilność tego spoiwa. Wzrost wytrzymałości podkładu malarskiego wynika z wcześniej opisanego tworzenia żelu krzemionkowego (rysunek 1). ponieważ z powodu swojej struktury cząsteczkowej i wielkości cząsteczek ma dosyć dużą lepkość. który przypomina produkt reakcji preparatów do wzmacniania kamienia. W celu uzyskania nadających się do magazynowania. 1300 °C. 150 °C przy ciśnieniu 5 atm.

odnoszą się tylko do powłoki nakładanej po raz pierwszy. Nie Rys. Lublin – 0602 458 237. Organizujemy szkolenia w dziedzinie hydroizolacji. Nasza oferta obejmuje: • preparaty do iniekcji przeciw wilgoci podciąganej kapilarnie • mineralne zaprawy uszczelniające • bitumiczno-polimerowe hydroizolacje grubowarstwowe • systemy tynków renowacyjnych • zaprawy do naprawy betonu • pasty czyszczące do kamienia i cegły • impregnaty wzmacniające i hydrofobizujące • zaprawy do uzupełniania ubytków i spoinowania • farby silikonowe.w ogóle. farb krzemianowych na bazie szkła wodnego. na kamieniu naturalnym i miękkich tynkach (np. Jelenia Góra – 0605 267 579. 0 663 758 060. Koszalin – 0604 414 858. Wrocław – 0603 633 779. Kielce – 0605 487 516. dwuskładnikowe farby krzemianowe. Legnica – 0602 156 361. Omówione zagrożenia i procesy oraz konkretne przykłady.zauważa się przy tym skiego po naniesieniu farby krze. Oferujemy pomoc w doborze technologii i bezpłatne doradztwo techniczne. są szczególnie cenione z punktu widzenia konserwacji zabytków.o. W zaskakujący sposób „krzemionkowanie” – pomimo zagrożeń związanych z nim w przypadku farb – często nadal oceniane jest jako „pozytywne”. Rzeszów – 0507 147 706. co łamie zasadę tynkarską. im bardziej miękkie jest podłoże. Łódź – 0660 428 412.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA powłokowych na bazie tego samego spoiwa krzemianowego (rysunek 4 i 5). Obecnie farby krzemianowe stosowane są na ogół bez podkładu malarskiego. W wyniku nakładania każdej kolejnej powłoki i uszczelnienia powierzchni spowodowanego przez wytrącanie się żelu krzemionkowego.remmers. faks (061) 816 81 34 http://www. Takich ograniczeń nie ma w przypadku stosowania farb wapiennych. warunki te wyraźnie się pogarszają. Zagrożenie tworzeniem łusek jest tym większe. niezależnie od tego. aby nakładać „miękkie na twarde”. Częstochowa – 0602 386 911. 0601 370 415. przypowierzchniowej strefy. Jednocześnie wzrasta wytrzymałość przesyconej. Rybnik – 0691 505 614. Funcosilu Historic Kalkfarbe (patrz „Zaprawy i farby wapienne do prac renowacyjnych”. Sowia 8 tel.pl. sprawiają. Wytrzymałość podłoża mineralnego bez podkładu malar. Poznań – 0601 777 301. Gdynia – 0501 391 313. z o. wapiennych) jest oceniane bardzo krytycznie. ważnego w konserwacji zabytków. Rys. Olsztyn – 0663 759 770. (061) 816 81 00. jak i liczne budowle inżynierskie. ze względu na „historyczny charakter” szkła wodnego jako spoiwa. Można więc uznać. których autentycznie mineralny skład i pełna odwracalność technologiczna nie stwarza jakiegokolwiek zagrożenia dla malowanego podłoża. W efekcie już przy nakładaniu pierwszej powłoki istnieje ryzyko tworzenia niekorzystnych profili wytrzymałości (rysunek 6). 4. 6. W ten sposób pory są zwężane i uszczelniane. Podczas stosowania farb krzemianowych na kamieniu naturalnym powstaje dodatkowe zagrożenie: związki żelaza obecne w podłożu mogą zostać uruchomione w wyniku alkalicznego odczynu farby. naprawy betonu i wykonywania posadzek żywicznych. udokumentowane i opisane w literaturze fachowej. 0600 826 131. Szczecin – 0663 759 092. Wytrzymałość podłoża po drugim naniesieniu farby krzemianowej na wcześniej wykonaną powłokę W przypadku obiektów zabytkowych tego typu zagrożenie stanowi szczególnie duże niebezpieczeństwo. gdyż wraz z utratą powierzchniowej warstwy traci się dużą część informacji dotyczącej pierwotnej stratygrafii. Na naszej liście referencyjnej znajdują się zarówno czołowe zabytki europejskie. nr 9/2005). e-mail:budowle@remmers. Przedstawicielstwa w Polsce: Białystok – 0663 750 842. kamień czy inne podłoże mineralne. gdzie już wcześniej je raz zastosowano. „Materiały Budowlane”. Żagań – 0691 505 619 2 ’2007 (nr 414) 43 . Wniosek: niezawierające tworzyw sztucznych. Bydgoszcz – 0609 877 888.pl Materiały i systemy firmy REMMERS są znane i stosowane od ponad 50 lat. czy jest nim tynk. Przy każdym kolejnym cyklu roboczym szkło wodne wnika w podłoże i w porach wytrąca się żel krzemionkowy. problemy i szkody. 5. Kraków – 0602 767 827. akrylowe i wapienne • żywiczne powłoki posadzkowe • chemoodporne powłoki ochronne. co bardzo często prowadzi do niekorzystnych zmian wizualnych (przenikania „rdzy”). Nadmiernie wzmocniona warstwa powierzchniowa może się w dłuższym czasie odspajać w postaci łusek. renowacji elewacji. np. gmachy urzędów i budynki mieszkalne. Warszawa – 0601 370 688. podane w instrukcjach technicznych. że wartości podawane w instrukcjach technicznych z reguły nie dotyczą kolejnych powłok i powłok renowacyjnych. 0663 750 162. że nie spełniają one warunku odwracalności. ul. Świdnica – 0663 750 594. Ze względu jednak na właściwości techniczne związane z „krzemionkowaniem” nie powinny być one nakładane tam. że parametry techniczno-wilgotnościowe mianowej REMMERS POLSKA Sp. Wytrzymałość podłoża po pierwszym naniesieniu farby krzemianowej na wcześniej wykonaną powłokę krzemianową Rys. że stosowanie farb krzemianowych np. kapilarność) charakterystycznymi dla dwuskładnikowych farb krzemianowych. Nieraz uzasadniane jest to dobrymi właściwościami techniczno-wilgotnościowymi (zdolność dyfuzji pary wodnej. 62-080 Tarnowo Podgórne. Inną niekorzystną cechą farb krzemianowych jest to. obiekty przemysłowe.

Jako dźwigary zastosowano profile stalowe IN400 bezpośrednio podpierające prefabrykowane belki WBS. 1. we współpracy z firmą Inox Instal. Kolumny rusztowań połączono dźwigarami kratowymi i wyłożono podestami na całej powierzchni. Wiadukt Jastrzębie 1 Fot. z dodatkowymi wieżami na całej długości stężonymi rurami stalowymi z rusztowaniem głównym. 3. W celu przekazania obciążeń z górnej części rusztowania na dolną dodatkowo podparto pomost wykorzystując rury stalowe i podstawy śrubowe w osiach pól rusztowania. Piłsudskiego (fotografia 4 i 5) zastosowano podpory mostowe trójjarzmowe H20 stężone odpowiednio ze sobą rurami stalowymi (dwa rzędy podpór pod przęsłem środkowym oraz po jednym rzędzie pod przęsłami skrajnymi). Wiadukt Jastrzębie 2 44 2 ’2007 (nr 414) . współpraca firmy Budosprzęt z firmami partnerskimi zaowocowała kilkoma ciekawymi realizacjami. Do wykonania sufitów podwieszonych zamontowano (za sceną. Rusztowania Layher Blitz 100 z platformami w Bazylice Królowej Jadwigi Fot. 2. W celu wykonania instalacji pod zbiornikiem nowej warzelni na terenie Browarów Tyskich firma Budosprzęt. Kolumny rusztowania połączono przerzutami podestów. W przypadku remontu filarów wiaduktu nad torami PKP w Jastrzębiu Zdroju przy al. 10 m. Zastosowano rusztowanie Layher Blitz 70. Do wykonania tynków na ścianach wewnętrznych w Centrum Kultury w Chorzowie firma Budosprzęt. Przy budowie filarów wiaduktu wykorzystano również deskowania dostarczone przez firmę Budosprzęt.5 m (fotografia 1). 100 m2 na wysokości 3. W celu maksymalnego zbliżenia rusztowania do ścian zastoso- wano rusztowanie Layher Blitz 100 i konsole. 4. zamontowała rusztowania Layher Blitz 70 o wysokości roboczej 22 m. Platforma robocza pod zbiornikiem nowej warzelni na terenie Browarów Tyskich wanie wolno stojące (gdyż nie można było zakotwić rusztowań do ścian zbiornika) o wysokości roboczej 16 m. W Bazylice Królowej Jadwigi w Dąbrowie Górniczej zmontowano platformę na wysokości roboczej 16 m (fotografia 3). które omówimy w tym artykule. natomiast przy budowie platformy dźwigary kratowe z wyłożeniem oraz przerzuty podestów. we współpracy z przedsiębiorstwem budowlanym DOMBUD. Prace montażowe utrudniał stalowy pomost komunikacyjny usytuowany na drodze rusztowania na wysokości ok. Rusztowanie Layher Blitz umożliwiające wykonanie izolacji termicznej zbiornika Fot. wykonała platformę roboczą o powierzchni ok. Natomiast w celu wykonania izolacji termicznej zbiorników (fotografia 2) zmontowano ruszto- W Fot. na wysokości 9 m) platformę roboczą o powierzchni 50 m2. umożliwiającą wykonanie polichromii na ścianach i sklepieniach. mimo okresu zimowego.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Zastosowanie rusztowań w pracach budowlanych ostatnim czasie. Fot. 5. Pozwoliło to na ustabilizowanie konstrukcji rusztowania.

.

elektronika. Ze względu na bardzo duży stosunek długości do średnicy i zbliżone rozmiary do CSH. robotyka.in. ACM Centre. RILEM CC197-NCM przygotowanym przez * Politechnika Warszawska zuje odporność na korozję.nas. została opracowana przy użyciu nanotechnologii przez profesora Garetha Thomasa z University of California (Berkeley). m. medycyna. W porównaniu ze zwykłą stalą węglową ma zupełnie inną strukturę w skali nano. produkowana przez firmę MMFX Steel Corp. na takie dziedziny techniki. Universtiy of Paisley. Tomasz Górecki* Nanotechnologia w budownictwie cję badań cech wytrzymałościowych nanorurek. japończyk Sumoi Iijima oglądając za pomocą mikroskopu elektronowego (w Laboratorium Badań Podstawowych Firmy NEC w Tsukubie w Japonii) próbkę rozmazanej sadzy. podobnie jak jej zastosowanie w produktach komercyjnych. Na fotografii 1 przedstawiono symula- Stal MMFX2 Stal MMFX2 (fotografia 2). Jej właściwości umożliwiają dłuższy okres użytkowania w środowisku agresywnym i w efekcie obniżają koszty konstrukcji. Nanometr (od greckiego słowa nanos. dostrzegł w niej dziwne nici o rozmiarach rzędu nanometrów. Symulacje badań cech wytrzymałościowych nanorurek (www. State-of-the-art report 2003. Z tego względu stal MMFX2 osiąga lepsze właściwości mechaniczne niż inne stale wysokowytrzymałościowe. 1. Laboratorium Materiałów Uniwersytetu w Helsinkach zaproponowało Katedrze Inżynierii Materiałów Budowlanych Poiltechniki Warszawskiej współpracę nad modyfikacją betonu nanorurkami węglowymi w celu otrzymania samozagęszczalnego betonu wysokiej wytrzymałości. materiałach ceramicznych. Dodanie 5% masy zawierającej nanorurki do matrycy polimeru znacznie zmniejsza przepuszczalność powstałych z niej kompozytów. 2.* Anna Pszczółkowska*. Celem nanotechnologii jest wykorzystanie właściwości materiałów na poziomie atomowym do uzyskania doskonalszych cech fizycznych. School of Engineering and Sciences. ciągliwość i wytrzymałość zmęczeniową. Nanorurki W 1991 r. czyli karzeł) to jednostka długości równa jednej miliardowej metra (10 –9 m). takie jak nanoporowe komponenty krzemianowe i aerożel. N Wenzhong Zhu. anotechnologia to nowa metoda podejścia do projektowania i wytwarzania materiałów przez modyfikację ich mikrostruktury na poziomie nanometrycznym. Federalnej Administracji Autostrad. metalach i betonach. zwiększa ich odporność ogniową i właściwości mechaniczne. nanorurki w hydratyzowanym zaczynie cementowym mogą utrudniać powstawanie i rozwój rys w betonie.nasa. Celem artykułu jest przedstawienie możliwości. Izolacje Ważnym obszarem rozwoju nanomateriałów są izolacje. Stal MMF2 Nanotechnologia naśladująca naturę Niektóre nanotechnologie mają na celu skopiowanie lub naśladowanie materiałów naturalnych.gov) 46 2 ’2007 (nr 414) .TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Katarzyna Danielewska. Marynarki Wojennej oraz Departamentów Transportu różnych stanów. które zachowują się do Fot. Rozwój nanotechnologii wpływa m. Dzięki nanorurkom można także wzmacniać ceramikę oraz metale. wyższą wytrzymałość na rozciąganie. Wykorzystanie nanotechnologii może prowadzić do rewolucyjnego ulepszenia wielu produktów i procesów oraz otwiera zupełnie nowe. przy czym jest znacznie tańsza. Prowadzi się wiele badań zastosowania nanotechnologii w polimerach. Stal ta wyka- Fot. elektryka. materiałoznawstwo. których struktury zostały zoptymalizowane przez wiele milionów lat ewolucji. tzw. np. natomiast dodanie 15% objętości nanorurek do tlenku glinowego zwiększa przewodność elektryczną o 13 rzędów wielkości.in. USA. zbliżoną do sklejki. niedostępne dotąd możliwości. jak informatyka. chemicznych i biologicznych. zaś nanotechnologia to technologia zajmująca się zagadnieniami na poziomie budowy atomu. Dzięki swoim właściwościom omawiana stal cieszy się dużym zainteresowaniem w USA. John C Gibbs and Peter JM Bartos. które mogą być przydatne w modyfikacji rozwiązań materiałowych. zbliżoną do odporności stali nierdzewnej. nanorurki (carbon nanotubes – CNTs). O przykładach naturalnych systemów możemy przeczytać w raporcie Application of Nanotechnology in Construction. Na świecie środki przeznaczone na badania i rozwój nanotechnologii rosną z roku na rok. Zalicza się do niej działania na elementach mniejszych niż 100 nm.

Dzięki właściwościom hydrofilowym powłoki woda deszczowa równomiernie spływa i zmywa brud. Jednym z produktów nowej generacji przeznaczonych do naprawy betonu jest Emaco Nanocrete firmy BASF Construction Chemicals Polska Sp. większą gęstość i lepPrzykłady istniejących impregnatów i powłok Rodzaj powłoki Powłoki na powierzchniach szklanych Powłoki na powierzchniach różnych Działanie powłoki – samoczyszczące – termoizolacyjne – antyrefleksyjne – łatwo czyszczące. używając nanocząsteczek albo formując warstwy metali i dielektryków. co jest niemożliwe w przypadku materiałów tradycyjnych. produkowana w średniowieczu. • klej do glazury o bardzo dużej wytrzymałości opracowany przez firmę Degussa. efektywność cieplna. które można będzie nanieść na dowolną powierzchnię. które wnikają w pory materiału (zbyt małe dla tradycyjnych wypełniaczy) i klinują się w nich. Do dziś materiały te wielokrotnie stosowano jako izolację. takie jak benzen. Bardzo dobre właściwości izolacyjne tych materiałów wynikają z unikalnego kształtu porów.88 mld euro na rozwój inteligentnych materiałów budowlanych. która działa dwuetapowo. zawdzięczała swoje właściwości nanorurkom. Inne mogą zmieniać kolor na komendę lub generować elektryczność w ciągu dnia. że poziom tlenków azotu na ścianie pokrytej zaprawą tynkarską na bazie cementu fotokatalitycznego był o 20 do 80% niższy niż na powierzchni ze zwykłego cementu. Powłoki i materiały do napraw Przez wprowadzanie nanocząsteczek lub nanowarstw w pokrycia można ulepszyć ich właściwości i rozszerzyć zastosowanie. 2 ’2007 (nr 414) 47 . które praktycznie eliminuje wymianę energii w gazie. większą wytrzymałość na rozciąganie i mniejsze skłonności do zarysowań. Powłoki tworzy się. Naukowcy z University of California pracują nad elastycznymi bateriami słonecznymi. Zachęcona tymi wynikami Unia Europejska przeznaczyła w 2004 r. prof. Szkło samoczyszczące Samoczyszczące szkło „Activ” firmy Pilkington zostało pokryte specjalną warstwą grubości 50 nm. 1. a wykorzystujące nanocząsteczkowe złoto mają właściwości dezodorujące.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA dziesięciu razy lepiej niż konwencjonalne izolacje. Zastosowane w nim materiały reagują na sygnały z otoczenia. Klej można stosować bez użycia podkładu. firma ITALCEMENTI pokryła 6750 m2 nawierzchni drogowej na przedmieściach Mediolanu mieszanką betonową na bazie cementu Podziękowania Artykuł powstał w ramach przedmiotu Inżynieria Materiałów Budowlanych. w tym antygraffiti – bakteriobójcze – utwardzające – ochronne – antykorozyjne – farby o zwiększonej trwałości Inne zastosowanie NANO-HOUSE to dom przyszłości – wykorzystujący nowoczesne materiały budowlane opracowane dzięki nanotechnologii. który można wykorzystać w tunelach. Autorzy dziękują Kierownikowi przedmiotu. Podobny eksperyment przeprowadzono we Francji. • baterie słoneczne zbudowane z nanokryształów dwutlenku tytanu pokrytych barwnikami organicznymi. Firma SKANSKA pracuje nad betonem niszczącym spaliny. Zastosowano również nanoproszki czyszczące powłoki oraz chroniące szyby przed promieniami UV. w oknach do odbijania promieniowania cieplnego lub w innych rozwiązaniach oszczędzających energię. szą kompatybilność z betonem oraz większą tiksotropię w porównaniu z innymi zaprawami naprawczymi. Badania wykazały spadek poziomu CO2 nawet o 60% w zależności od warunków pogodowych. Wykorzystane są np. Lechowi Czarneckiemu za cenne uwagi i sugestie podczas przygotowywania artykułu. minimalna grubość izolacji. Charakteryzują się one małą gęstością i dużą porowatością. która alarmuje o wycieku gazu lub przebiciu elektrycznym. Powłoki zawierające srebrny nanoproszek zapewniają ochronę antybakteryjną. Pracują one w sposób zbliżony do fotosyntezy. wykładanego na Wydziale Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej. Cząsteczki gazu wewnątrz porów doświadczają zjawiska znanego jako efekt Knudsena. ma mniejszy skurcz. Wykazuje on lepszą przyczepność. W 2003 r. stworzony przez Australian Commonwealth Scientific and Research Organization (CSIRO) i University of Technology w Sydney (UPS). Powłoki tworzone przy użyciu nanotechnologii (tabela) mogą być wykorzystane do selektywnego odbijania i przesyłania światła o różnej częstotliwości. czyniąc ją użyteczną w nocy. Są bardziej efektywne od baterii słonecznych starego typu oraz działają nawet w pochmurne dni.o. z o. W procesie fotokatalitycznym nanocząsteczki TiO2 reagują z promieniowaniem ultrafioletowym pochodzącym z naturalnego światła dziennego i rozkładają zanieczyszczenia organiczne. Jako przykład można podać farbę. znana z twardości. materiały budowlane o właściwościach oczyszczających powietrze pod wpływem słońca i deszczu. fotokatalitycznego. ich dużej liczby i małych wymiarów (10 – 100 nm). gdy istotne były bardzo dobre właściwości termiczne. Podczas wiązania powstają w nim drobne nanostruktury. likwidując konwekcję i obniżając całkowite przewodnictwo cieplne. jest nieprzepuszczalny. które rozkładają tlenki azotu i inne toksyczne substancje. gdzie okazało się. Inne przykłady zastosowania nanotechnologii: twarde i wytrzymałe powłoki nanokrystaliczne wytwarzane z aluminium i tytanu oraz pokrycia nanoceramiczne wykazujące od 4 do 6 razy większą odporność na zużycie i dwukrotny wzrost wytrzymałości w porównaniu z ceramiką konwencjonalną. • stal damasceńska.

przywraca środowisko wysokiego pH w celu aktywnej pasywacji stali oraz zawiera aktywne inhibitory korozji. z o. wałów nadmorskich i zbiorników retencyjnych wielkich budowli morskich i konstrukcji rezerwuarów wody. jednoskładnikowy zabezpieczający aktywny preparat gruntujący na bazie cementu do stali zbrojeniowej. 75 mm (ściany) Moduł elastyczności. tel. w tym: wytrzymałość na rozciąganie i ściskanie.. R4 przyczepność > 2 MPa po 50 cyklach zamrażania. Są to: • Emaco® Nanocrete R2.lekka konstrukcyjna wa naprawcza zaprawa naprawcza fc > 25 MPa fc > 35 MPa E > 15 GPa. Wprowadzenie do zaczynu cementowego modyfikatorów polimerowych oraz Cecha R2 Ogólna charakterystyka Wytrzymałość na ściskanie (po 28 dniach) technologia nowej generacji odpowiednio dobranych dodatków nieorganicznych powoduje zwiększenie gęstości i zmniejszenie ilości mikrodefektów w strukturze zhydratyzowanej oraz na powierzchni rozdziału stwardniały zaczyn cementowy/mikrokruszywo. z o. chłodni kominowych i kominów.o.EMACO® NANOCRETE BASF Construction Chemicals Polska Sp. rur.: elewacji i balkonów budynków mieszkalnych. po PCI Nanolight i PCI Nanofug do klejenia i spoinowania okładzin ceramicznych. max 50 mm (sufity). 100 mm (ściany) prefabrykowanych płyt elewacyjnych. spoin i pokryć wodoszczelnych konstrukcji mostów i wiaduktów.in. Zaprawy Emaco® Nanocrete można stosować do napraw m. Może być on również używany jako wysokowytrzymała zawiesina sczepna do zapraw naprawczych Emaco® Nanocrete. Emaco® Nanocrete R3 Rodzina produktów Emaco® Nanocrete Charakterystyka zapraw naprawczych Emaco® Nanocrete R4 ciężka konstrukcyjna zaprawa naprawcza fc > 60 MPa.basf-cc.pl Struktura stwardniałej zaprawy Emaco® Nanocrete Naprawa słupa za pomocą zaprawy Emaco® Nanocrete 48 2 ’2007 (nr 414) . 061/845 10 40 fax 061/845 10 36 www. kolektorów oraz wszystkich konstrukcji podziemnych. wprowadza na rynek kolejną. mrozoodporność. płyt nośnych jezdni. Emaco® Nanocrete zastosowano do naprawy konstrukcyjnej i reprofilowania belek i słupów w hotelu Grand w Warszawie. Charakterystykę zapraw naprawczych Emaco® Nanocrete przedstawiono w tabeli. Dodatkowe mikrozbrojenie włóknami o żebrowanej powierzchni i nerkowatym przekroju eliminuje ryzyko powstania rys w wyniku naprężeń skurczowych. R3 i R4 – jednoskładnikowe workowane zaprawy naprawcze do napraw konstrukcyjnych i niekonstrukcyjnych. R3 klasa wg PN-EN 1504-3 Inne grubość warstwy min 3 mm. wysoka odporność na karbonatyzację i siarczany reprofilacyjna zapra. przyczepność do podłoża. Efektem tej modyfikacji są bardzo dobre parametry techniczne. powstających podczas twardnienia zaprawy. fc > 18 MPa po 24h E > 20 GPa. stacji uzdatniania wody i obiektów kanalizacyjnych w agresywnym środowisku wysokosiarczanowym. max 80 mm (sufity). • Emaco® Nanocrete AP – jednoskładnikowy preparat gruntujący zabezpieczający na bazie cementu do stali zbrojeniowej i jednocześnie klejąca zaprawa sczepna stosowana przed nałożeniem Emaco® Nanocrete R2 i R3. filarów wsporczych i belek konstrukcji parkingów wielopoziomowych. Emaco® Nanocrete AP. linię produktów wykorzystującą nanotechnologię stosowaną – Emaco® Nanocrete do napraw betonu. tuneli. BASF Construction Chemicals Sp. filarów wsporczych i belek oraz barier.o. molo. zapewniając dalszą ochronę stali. E < 15 GPa. R3 grubość warstwy min 5 mm.

Mierzono czas potrzebny na całkowitą absorpcję kropli wody przez powierzchnię zhydrofobizowaną (tx) i przez powierzchnię bez hydrofobizacji (tn). Ze względu na ograniczone możliwości pobrania próbek z obiektu przeprowadzono porównawcze badania modelowe dotyczące wpływu sposobu nanoszenia preparatów do hydrofobizacji na powierzchnię cegły na efektywność ich działania. Zastosowano trzy sposoby nanoszenia preparatów: natrysk. W celu obliczenia wskaźnika absorpcji kropli wody przez badaną powierzchnię korzystano z następującego wzoru: WA(%) = tn 100% tx Materiały i metody badań Do badań efektywności preparatów do hydrofobizacji w odniesieniu do nasiąkliwości powierzchniowej * Politechnika Świętokrzyska gdzie: np – nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m2]. jest to nasiąkliwość materiału oznaczona jako podciąganie kapilarne wywołane przez przenikanie wody do powierzchni próbki stykającej się z wodą. Przed nałożeniem preparatu próbki zostały wysuszone do stałej masy w temperaturze 70 °C ± 5 °C w suszarce laboratoryjnej. czyli niezwilżalności. Efekt hydrofobizacji określa się m. mw – masa wilgotnej próbki [kg]. Jako wynik przyjęto średnią arytmetyczną z 20 pomiarów dla każdej metody nanoszenia preparatów do hydrofobizacji. Próbki wysuszono do stałej masy w temperaturze 70 ± 5 °C. tn – czas absorpcji przez powierzchnię próbki bez hydrofobizacji [min]. Po jednej dobie wykonano badania gdzie: WA – wskaźnik absorpcji kropli wody [%] tx – czas absorpcji przez powierzchnię zhydrofobizowaną próbki [min]. Wyniki badań W badaniach zastosowano cztery preparaty do hydrofobizacji oznaczone od 1 do 4 oraz preparat wzmacniający oznaczony 5. Preparatem do hydrofobizacji zabezpieczono po 3 próbki metodą natrysku.5 cm. natrysk i malowanie.02 g każda za pomocą mikropipety automatycznej z wysokości 0. Badania skuteczności działania preparatów do hydrofobizacji powierzchni cegieł ocenia się również na podstawie wskaźnika absorpcji kropli wody. Do badań nasiąkliwości powierzchniowej zabezpieczono tylko jedną powierzchnię próbki. Z wyników uzyskanych w przypadku próbek bez i po hydrofobizacji obliczono średnią arytmetyczną. Na powierzchnię próbek cegieł. Efekt hydrofobizacji oceniono na podstawie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA dr inż. Wyraża się ją w kg/m2 i oznacza po określonym czasie. Pomiar nasiąkliwości przeprowadzono po 6 i 24 h. Po 24 h zbadano nasiąkliwość powierzchniową próbki po hydrofobizacji. Nasiąkliwość powierzchniową próbki bez i po hydrofobizacji obliczono ze wzoru: np = mw − m s F ydrofobizacja powierzchni materiału polega na nadaniu jej właściwości odpychania wody. Badanie czasu wnikania kropli wody przez powierzchnię cegieł z naniesionym preparatem przedstawiono na fotografii.in. Badania skuteczności działania preparatów do hydrofobizacji powierzchni cegieł oceniono również na podstawie wskaźnika absorpcji kropli wody. w odległości co 1 cm kropla. Badania przeprowadzono na dwóch próbkach cegieł o powierzchni 24 cm2 i grubości 6 cm w przypadku każdej metody nanoszenia preparatu do hydrofobizacji. a następnie po 3 i 7 dniach. F – powierzchnia próbki stykająca się z wodą [m2]. a w tabeli 5 wyniki badań czasu wnikania kropli wody w powierzchnię cegły bez i po hydrofobizacji przez zanurzenie powierzchni w preparacie. porównując ją z nasiąkliwością takiej samej próbki bez hydrofobizacji.in. bez i po hydrofobizacji. która w dalszych badaniach stykała się z wodą. naniesiono po 20 kropli wody destylowanej o masie 0. malowania lub przez zanurzenie. 2 ’2007 (nr 414) 49 . masowej i czasu wnikania kropli wody w powierzchnię cegieł. na podstawie obserwacji zachowania się wody na zhydrofobizowanej powierzchni. Wyniki badań nasiąkliwości powierzchniowej próbek bez i po hydrofobizacji różnymi preparatami i różnymi metodami zestawiono w tabelach 1 do 3. H wnikania kropli wody w hydrofobizowaną powierzchnię. Nasiąkliwość powierzchniowa. zwana też kapilarną. na podstawie porównania nasiąkliwości powierzchniowej wodą powierzchni materiału bez i po hydrofobizacji. niepoddanych hydrofobizacji. Nasiąkliwość powierzchniową próbek po hydrofobizacji oceniono. Zbadano także nasiąkliwość powierzchniową kolejnych trzech próbek. Wyniki badań nasiąkliwości masowej próbek cegieł bez i po hydrofobizacji przez zanurzenie powierzchni próbek w preparacie. Badania efektywności hydrofobizacji dotyczyły bardzo zniszczonego obiektu konserwatorskiego. w którym największą grupę materiałów budowlanych stanowiły cegły. natrysk i malowanie zestawiono w tabeli 4. Zdzisława Owsiak* Badanie efektywności hydrofobizacji powierzchni cegieł zastosowano próbki sześcienne o boku 6 cm wycięte z cegieł klasy 15. ms – masa suchej próbki [kg]. który określa się na podstawie czasu wnikania kropli wody w powierzchnię materiału bez i po hydrofobizacji. Ocenia się go m. malowanie i zanurzenie powierzchni w preparacie.

Tabela 3.36 0.11 12.034 0.339 14. najmniej zwiększyła się nasiąkli- Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji Tabela 4.210 14.066 0.95 4.201 0.051 13.48 12. Obliczony wskaźnik absorpcji kropli wody przez powierzchnię cegły zhydrofobizowanej przez zanurzenie w preparacie.042 13.319 14.42 0.444 0.201 8.301 14.34 11.148 0.906 15.046 0.77 0.44 9.26 kg/m2).306 15. Czas wnikania kropli wody w powierzchnię cegły zhydrofobizowaną (różne metody nanoszenia preparatu) i bez hydrofobizacji Rodzaj preparatu Nasiąkliwość masowa [%] metoda nanoszenia preparatu zanurzenie natrysk malowanie powierzchni 235 185 330 270 2 225 155 220 210 1 1 188 165 215 220 1 Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji 50 2 ’2007 (nr 414) .30 – 14.117 0. Zmiany nasiąkliwości poszczególnych preparatów w czasie były podobne. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej bez i po hydrofobizacji – dwukrotny natrysk preparatu na powierzchnię próbki Rodzaj preparatu Ilość preparatu [kg/m2] 0.05 0 Nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m2] po 6h 0.768 13.081 0.23 0.05 4.726 1 dniu 13.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 1.395 14.646 Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji Badanie czasu wnikania kropli wody przez powierzchnię cegieł z naniesionym preparatem 3 Tabela 2.323 15. Nasiąkliwość powierzchniowa próbek.187 11.987 7 dniach 0.237 14.070 0. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości masowej próbek cegieł bez i po hydrofobizacji – różne metody nanoszenia preparatu Rodzaj preparatu Nasiąkliwość masowa [%] metoda nanoszenia preparatu zanurzenie natrysk malowanie powierzchni 6.079 11.21 2. 2 i 3 przedstawiono procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatów do hydrofobizacji.065 0.33 Tabela 5.868 8. a po 7 dniach kilkadziesiąt razy.306 14.806 3 dniach 7. jest bardzo zróżnicowana i wynosi 0.36 11.038 – 0. że nasiąkliwość powierzchniowa próbek po hydrofobizacji jest znacznie mniejsza od nasiąkliwości próbek bez tego zabezpieczenia i w dużym stopniu zależy od sposobu nanoszenia preparatu.987 7 dniach 14.206 0.726 1 dniu 0.138 0.957 8.421 0.036 5. Zanurzenie powierzchniowe próbek w preparatach do hydrofobizacji powoduje zmniejszenie nasiąkliwości odpowiednio po 6 h kilkaset razy.038 0.200 0. na których powierzchnię preparaty zostały naniesione metodą natrysku.262 11.773 11.986 14.038 0.258 0.249 0.124 14.646 Podsumowanie wyników badań Na podstawie laboratoryjnych badań modelowych zależności efektywności preparatów do hydrofobizacji od sposobu ich nanoszenia na powierzchnię próbek cegieł klasy 15 stwierdzono. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej bez i po hydrofobizacji – dwukrotne malowanie powierzchni próbki Rodzaj preparatu Ilość preparatu [kg/m2] 0.61 0.68 13.59 4.034 0.983 0.034 0.049 15.31 4.56 13.41 0.35 0. Po 6 h wynosi 0.26 0 Nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m ] po 2 Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji 6h 0.120 0.79 8.90 0.51 13. Najniższa jest w przypadku próbek powierzchniowo zanurzonych w preparatach.9 kg/m2 po 7 dniach.726 1 dniu 1.987 7 dniach 13.021 – 0.77 10.50 2.036 kg/m2 i zwiększa się z czasem (po 7 dniach wynosi 0. W tym przypadku zmiana nasiąkliwości w czasie jest bardzo zróżnicowana.264 15. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej bez i po hydrofobizacji – zanurzenie powierzchni próbki Rodzaj preparatu Ilość preparatu [kg/m2] 2.79 13.947 0.806 3 dniach 14.257 12.185 0. natrysk i malowanie zestawiono w tabeli 6.12 – 0.15 0.286 14.889 0.64 0 Nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m2] po 6h 0.021 0.99 10.646 Na rysunku 1.407 0.325 0.983 kg/m2 po 6 h oraz 0.678 14.073 14.646 0.806 3 dniach 0.073 13.072 0.

Nasiąkliwość pozostałych próbek była podobna i wynosiła 0. a najmniej skuteczne jest natryskiwanie.77 – 10. a wskaźnik absorpcji od 0.066 kg/m2. Próbki cegły. Procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatu przez dwukrotne malowanie powierzchni próbki (wg danych z tabeli 3) Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Nasiąkliwość masowa próbek cegieł po hydrofobizacji wykonanej przez zanurzenie powierzchni próbki wynosiła 0.58 kg/m2 w przypadku preparatu wzmacniającego. w porównaniu z próbką bez hydrofobizacji.41 kg/m2. • Na podstawie przeprowadzonych badań wpływu sposobu nanoszenia preparatu do hydrofobizacji na efektywność działania tych preparatów stwierdzono. natomiast zanurzenie próbek w preparacie spowodowało niewielkie zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej. Jedynie w przypadku preparatu wzmacniającego wynosi 2 min.034 – 0. 51 . Próbki cegieł po hydrofobizacji metodą dwukrotnego malowania powierzchni osiągnęły nasiąkliwość masową 8. wykazały duży spadek nasiąkliwości.44 0.40 50 0. Procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatu przez dwukrotny natrysk na powierzchnię próbki (wg danych z tabeli 2) Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Rys. Tabela 6. Jedynie w przypadku preparatu wzmacniającego wskaźnik ten wynosi 50%. 2 ’2007 (nr 414) wość w przypadku preparatu nr 3.47 100 0. Próbki pokryte preparatem mającym działanie wzmacniające.45 0.36%. następnie malowanie (mokre na mokre).42 0. natrysku lub malowania Rodzaj preparatu Nasiąkliwość masowa [%] metoda nanoszenia preparatu zanurzenie natrysk malowanie powierzchni 0.61 kg/m2 w przypadku preparatu nr 2. w zależności od stosowanego preparatu.21 kg/m2).26 – 0. których powierzchnia była hydrofobizowana przez dwukrot- Zużycie preparatu było największe w przypadku zanurzenia powierzchni próbki w preparacie (przez 0. że najefektywniejszym sposobem hydrofobizacji cegieł jest zanurzenie ich w preparacie. a wskaźnik absorpcji kropli wody od 0. Przy nanoszeniu preparatów metodą natrysku zużycie preparatów było bardzo zróżnicowane i wynosiło 0.30% do 0. Następnie obserwowano wzrost nasiąkliwości i po siedmiu dniach największą nasiąkliwość wykazały próbki pokryte preparatem nr 1 (13.51%.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA ne malowanie. obserwuje się po 6 h spadek nasiąkliwości od 230 razy w przypadku preparatu nr 3 do 9 razy w przypadku preparatu nr 1. Jedynie w przypadku preparatu wzmacniającego wynosi 100%.64 0. 2.04 kg/m2 preparatu wzmacniającego i 0. Procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatu przez zanurzenie powierzchni próbki (wg danych z tabeli 1) Rys. Wnioski • Skuteczność preparatów do hydrofobizacji wynika ze sposobu ich nanoszenia na powierzchnię cegieł. w zależności od rodzaju preparatu.54 0.30 0.23 kg/m2 w przypadku preparatu nr 1 i 2.46 0. Natomiast czas wnikania kropli wody w powierzchnię cegły zhydrofobizowanej metodą natrysku wynosi od 155 do 225 min. 1. W badaniach modelowych porównano także wpływ sposobu nanoszenia preparatu na jego zużycie na 1 m 2 w przypadku zastosowania trzech sposobów nanoszenia preparatów do hydrofobizacji i wzmacniających na powierzchnie próbek cegły. której nasiąkliwość masowa wynosi 13. Czas wnikania kropli wody w przypadku próbek bez hydrofobizacji wynosi 1 min.33% w zależności od rodzaju preparatu.64% w zależności od rodzaju użytego preparatu. miały nasiąkliwość podobną jak próbki bez hydrofobizacji.5 h na głębokość do 1 mm) i wynosiło od 2.99% – 13. w porównaniu z próbką bez hydrofobizacji.36%. Po 6 h wynosiła ona 0. dla której wartość ta wynosi 13. Z tego względu wybór preparatu do hydrofobizacji zależy od sposobu jego nanoszenia. a próbki bez hydrofobizacji – 13.53 0. natomiast po jednym dniu nasiąkliwość próbek po hydrofobizacji jest zbliżona do nasiąkliwości bez hydrofobizacji.51%. W przypadku próbek cegieł zhydrofobizowanych metodą dwukrotnego natrysku nasiąkliwość masowa wynosiła 9.34%.60 0. Wskaźnik absorpcji kropli wody przez powierzchnię cegły zhydrofobizowaną metodą zanurzenia powierzchni.36%. metodą natrysku czy malowania.59 kg/m2 w przypadku preparatu nr 1 do 4. Porównując nasiąkliwość powierzchniową próbek bez i po hydrofobizacji. 3.95 kg/m2 w przypadku preparatu nr 4.56 – 13. W zależności od rodzaju preparatu czas wnikania kropli w przypadku próbek zhydrofobizowanych przez zanurzenie wynosi od 185 do 330 min.45 100 Rys.44% do 0. Natomiast przy dwukrotnym malowaniu powierzchni (mokre na mokre) zużyto 0. W przypadku pozostałych preparatów następuje wzrost nasiąkliwości już po 1 dniu.

– promieniowanie (świetlne – światło widzialne. Grzyby mogą być szkodliwe nie tylko dla drewna. UV. P giczne (tabela 1). docent ITD Andrzej Fojutowski* Zabezpieczanie konstrukcji drewnianych kania i retencji środka ochrony drewna określono również wymagania dotyczące stopnia chemicznego zabezpieczenia drewna. obniżające wytrzymałość drewna. powiązane z klasą zagrożenia wg tej normy i naturalną trwałością drewna omówioną w normach PN-EN 460 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych –. Norma PN-EN 350-2 ustala m. ale przede wszystkim i najczęściej od stopnia narażenia drewna na zaatakowanie przez czynniki niszczące. śluzowce. wpływająca na zawartość wilgoci w drewnie. Klasy zagrożenia drewna niszczącym działaniem czynników biotycznych wg PN-EN 335-2 Klasa zagrożenia Warunki użytkowania drewna i klasy zagrożenia biologicznego Warunki ogólne Warunki dla drewna litego zakres stosowania opis sytuacji wilgotnościowej podczas użytkowania wilgotność drewna organizmy 1. która wprowadza zbliżony. częste nieprzykryte nawilżenie w kontakcie stale narażone z gruntem na nawilżenie lub wodą w kontakcie słodką z gruntem lub wodą słodką w wodzie stale narażone morskiej na nawilżenie wodą morską stale poniżej 18% okresowo ponad 20% często ponad 20% stale ponad 20% stale ponad 20% grzyby owady P Z S Ch1) T – – – U L świdraki – U – U U L – U U – U U U U U L L – – U U U U L U Legenda: P – podstawczaki. powodujące m. roztocze. Klasy zagrożenia Wymagania dotyczące zabezpieczenia drewna i jakości tego zabiegu (dobór środka ochronnego. 4 klasy nasycalności drewna (podatno- odczas eksploatacji konstrukcje drewniane są narażone na działanie abiotycznych i biotycznych czynników niszczących. Z – rozkładu szarego. 3. retencja. Czynniki biotyczne powodujące pogorszenie właściwości drewna to grzyby. w związku z rozwojem zarodników i wytwarzanych przez grzyby mykotoksyn. IR. inż. ale także dla ludzi przebywających w pomieszczeniach z zapleśnionymi elementami. powodujące zmiany barwy drewna. T – termity. pęcznienie i kurczenie drewna oraz jego pękanie na różną głębokość. raki. S – powodujące siniznę i/lub pleśnienie. stwarzające zagrożenie pożarowe. Wytyczne dotyczące wymagań w zakresie trwałości drewna stosowanego w klasach zagrożenia i PN-EN 350-2 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Naturalna trwałość drewna litego – Wytyczne dotyczące naturalnej trwałości i podatności na nasycanie wybranych gatunków drewna mających znaczenie w Europie. nicienie. ryzyko zagrożenia waha się od wysokiego do nieznacznego 52 2 ’2007 (nr 414) . bakterie. Instrukcja ta ustala żądaną klasę bioodporności oraz klasę zabezpieczenia drewna na powierzchni i w głębszych warstwach drewna. owady – techniczne szkodniki drewna. W normie PN-EN 335-1 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Definicja klas zagrożenia ataku biologicznego – Postanowienia ogólne zagrożenie drewna czynnikami niszczącymi podzielono na 5 głównych klas z narastającym ryzykiem zaatakowania drewna przez czynniki biolo* Instytut Technologii Drewna. głębokość wnikania) zależą od wielu czynników. jonizujące). Krajowe wymagania dotyczące zabezpieczania chemicznego drewna przedstawia „Instrukcja ITB nr 355/98 – „Ochrona drewna budowlanego przed korozją biologiczną środkami chemicznymi. ale także glony. ale inny podział klas zagrożeń: 5 klas zagrożeń powodowanych przez grzyby domowe. Ważniejsze czynniki fizyczno-chemiczne to: – zmienna wilgotność otoczenia. Poznań 2. Naturalna trwałość drewna litego. porosty. W normie PN-EN 351-1 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Drewno lite zabezpieczone środkiem ochrony – Klasyfikacja wni- Tabela 1. i zmienne warunki termiczne. – ciepło (ogień).TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr hab.in. 4. Wymagania i badania”. a przy długim i intensywnym działaniu zwiększenie chropowatości. sucho bez kontaktu czasem z gruntem. 3 klasy zagrożeń powodowanych przez grzyby pleśnie i 2 klasy zagrożeń powodowanych przez owady. Ch – chrząszcze. przykryte. L – zagrożenie regionalne/lokalne 1) chrząszcze występują w większej części Europy powszechnie. narażone na przykryte nawilżenie (ryzyko nawilżenia) bez kontaktu narażone na z gruntem. 5. – kwasy i zasady. bez kontaktu stale sucho z gruntem. małże. metody impregnacji. U – zagrożenie w Europie uniwersalne.in.

Inne rodzaje drewna powinny być stosowane w sytuacjach uzasadnionych technicznie. szczególnie niewentylowane. Powierzchnie czołowe belek stropowych i boki tych belek powinna dzielić od muru szczelina powietrzna szerokości minimalnej 30 mm. które w miejscu styku powinny być zaimpregnowane przeciwgrzybowo i odizolowane papą. grochodrzewu (lub innego o zbliżonych właściwościach) należy np. Zebrano w tej normie dane dla kilkudziesięciu gatunków drewna. W opracowanych w Instytucie Techniki Budowlanej „Warunkach technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych” wskazuje się. a także materiałów drewnopochodnych. Istotne z punktu widzenia ochrony i impregnacji drewna jest wskazanie. • odpowiadające wymaganiom PN-C-04906:2000 Środki ochrony drewna – Ogólne wymagania i badania. Kontrole i badania zabezpieczania konstrukcji drewnianych powinny być przeprowadzane w ramach odbiorów międzyoperacyjnych. oraz górne części ścian ostatniej kondygnacji. sortowanej wytrzymałościowo. w zależności od klasy zagrożenia ataku biologicznego. nr 75. szczególnie oczepy. • legary podpodłogowe i kratownice na murach piwnic. Do zabezpieczania drewna i materiałów drewnopochodnych przed czynnikami biologicznymi należy stosować preparaty: • posiadające pozwolenie Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych. W konstrukcjach podłóg takie same wymagania jak w przypadku belek stropowych stawiane są legarom stykającym się z murem lub murowanymi słupkami podpór. • słupki i podpory w pomieszczeniach poniżej poziomu terenu. a w konstrukcjach usytuowanych na otwartym powietrzu 23%. – podłogi w suterenach i na niepodpiwniczonym parterze.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA ści na impregnację). częściowych i w odbiorze końcowym. Rozwiązania konstrukcyjne wymagające zabezpieczenia. być zabezpieczone przed długotrwałym zawilgoceniem we wszystkich stadiach wykonywania elementów.WMiPB) na obrót produktami biobójczymi. krokwie koszowe. szczególnie podwaliny i konstrukcje szkieletowe. 2002. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. że konstrukcje z drewna litego należy wykonać z tarcicy iglastej lub topoli. • elementy ścianek działowych piwnic oraz inne elementy narażone na kontakt z betonem. żeby końce belek stropowych. drobne elementy konstrukcyjne. być odporne lub uodpornione na działanie korozji biologicznej. biologicznych oraz ognia powinny być podane w projekcie budowlanym (dokumentacji technicznej). W przypadku drewna liściastego górną granicę wilgotności określono na 15%. Najpowszechniejsze w Polsce drewno sosny zwyczajnej zaliczono pod względem nasycalności do klasy 1 dla drewna bielu (łatwe do nasycenia). – inne miejsca zagrożone nawilżaniem i utrudnionym odsychaniem. małą architekturę. były zabezpieczone środkami przeciwgrzybowymi oraz odizolowane od bezpośredniego styku z murem przez zastosowanie papy lub podobnego materiału. Poza tym elementy konstrukcji drewnianych powinny być izolowane od kontaktu z częściami konstrukcji z innych materiałów chłonących wilgoć. na ścianach fundamentowych oraz podwaliny stropu. Preparaty. Konstrukcje z drewna. • elementy drewniane zewnętrzne tworzące tzw. stropy nad piwnicami i strop ostatniej kondygnacji (zwłaszcza miejsca koło okapu i świetlików). elementy konstrukcji przy balkonach.U. że do elementów wymagających zabezpieczenia próżniowo-ciśnieniowego najczęściej zalicza się: • drewno podwaliny na płycie fundamentowej. a jednocześnie ułatwia wprowadzanie do drewna ciekłych środków ochronnych. klocki. powinny 53 . W tym samym celu wymagane jest ich składowanie w czasie budowy w warunkach zabezpieczających przed zawilgoceniem. 690. ze względu na większe narażenie na rozkład biologiczny. metody i technologie zabezpieczania elementów przed działaniem wilgoci. klasa 4 – prawie nieprzepuszczalne dla cieczy impregnacyjnej). że wilgotność drewna iglastego w konstrukcjach chronionych przed zawilgoceniem nie powinna przekraczać 18%. czynników chemicznych. a drewno twardzieli do klasy 3 – 4 (klasa 3: trudne do nasycenia. Przestrzeganie tych wymagań bardzo ogranicza rozwój grzybów (za minimalną wilgotność potrzebną do ich rozwoju przyjmuje się 20%). – murłaty. np.06/2005 Środki ochrony drewna przed korozją biologiczną wyrobów budowlanych z drewna. w konstrukcji stropów wymaga się. Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL. Stanowi ono. przy czym górne płaszczyzny desek nie powinny mieć flisów (oblin). drewniane elementy poniżej gruntu. to: – dolne części ścian parteru. W deskowaniach połaci dachowych wymaga się zabezpieczenia desek przed rozkładem biologicznym i ułożenia ich stroną dordzeniową ku dołowi. do których zalicza się środki ochrony drewna. wykonywać wkładki. Wymaganie zabiegów ochronnych dotyczy także elementów więźby dachowej stykających się z murem. Wskazane powinny być miejsca wykonania i wymagania dotyczące zabezpieczeń. – elementy drewniane stropodachów. aby wyeliminować możliwość wtórnego nawilżania elementów drewnianych. końcówki belek międzystropowych oraz miejsca przy instalacjach wodno-kanalizacyjnych. o klasie sortowniczej zgodnej z podaną w dokumentacji projektowej i trwale oznakowanej. końcówki dolne krokwi (całość drewna narażona na działanie owadów). § 322). Warto przy tym wziąć pod uwagę. Z drewna dębowego. poz. • zgodne z rekomendacjami technicznymi ITB i związanymi z nimi zaleceniami udzielania aprobat technicznych – ZUAT – 15/VI. płatwie stropowe. drewniane przegrody piwniczne. że elementy tych konstrukcji powinny. Zabiegi ochronne i zabezpieczenie przed czynnikami biologicznymi powinny także odpowiadać wymaganiom Instrukcji ITB nr 355/98. 2 ’2007 (nr 414) Wymagania budowlane dotyczące zabezpieczania konstrukcji Wymaganie dotyczące zabezpieczania konstrukcji drewnianych przed działaniem czynników biotycznych wynika z rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych. co najmniej na długości oparcia w murze.

zabezpieczaniu powierzchniowym są substancje stosowane do malowania drewna. a następnie środka zabezpieczającego i barwiącego drewno. Metody kąpieli i próżniowo-ciśnieniowe mają zastosowanie do zabezpieczania konstrukcji przed zamontowaniem. metody dyfuzyjne). na 4 grupy: S – solne. zwłaszcza przez użytkowników indywidualnych. ukośnych płaszczyzn. w miejscach trudno dostępnych. pod względem składu i formy użytkowej. Zalecane są okapy. Metody zabezpieczania drewna konstrukcji Metoda smarowania (malowania) to zazwyczaj kilkukrotne naniesienie na powierzchnię zabezpieczanej konstrukcji środka ochrony drewna w postaci roztworu wodnego (powszechnie stosowane stężenie ok. b. krótkotrwała kąpiel) i impregnacji wgłębnej (długotrwałe kąpiele zimne. Stosuje się bardzo różne czasy nasycania i temperaturę roztworów. Wśród nich do popularnych. zagrożenia toksyczne dla wykonawców (opary) oraz zagrożenie pożarowe w przypadku środków rozpuszczalnikowych. Metody specjalne to metody stosowane mniej powszechnie. metody próżniowo-ciśnieniowe. Występują większe straty środka (zużycie 25 – 30% większe niż przy smarowaniu).TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Środki zabezpieczające W celu zapewnienia estetyki i wytrzymałości drewna ważne jest stosowanie odpowiednich rozwiązań zmniejszających stopień naświetlenia drewna i narażenia na opady atmosferyczne. od kilku minut do kilkunastu godzin. 6a. Stosowanie środków w celach ochronno-dekoracyjno-impregnacyjnych Bardzo ważną grupą w często stosowanym. b – układy pigmentowane) 54 2 ’2007 (nr 414) . nawiercanie otworów i wprowadzanie przez nie w różny sposób środków zabezpieczających. O – oleiste (także o charakterze zbliżonym do oleju kreozotowego). wymagają całkowitego zanurzenia zabezpieczanego elementu w cieczy impregnacyjnej. stanowiącego główne zabezpieczenie przed czynnikami biotycznymi. choć nie najlepszych metod zabezpieczania powierzchni drewna eksponowanego w warunkach zewnętrznych należą wyroby lakierowe. z unikaniem zagłębień powierzchni. przy użyciu opryskiwacza. 5a. m. jak np. Często konieczne jest zabezpieczanie drewna środkami chemicznymi. 4c – jasny barwnik + lakier. tamponu lub szczotki w określonych odstępach czasu (od 2 do 24 h). Środki ochrony drewna są wprowadzane metodami powierzchniowymi (smarowanie – malowanie. dotycząca chemicznych środków stosowanych do zabezpieczania przed biotycznymi czynnikami ochrony drewna.in. sufitowych.in. Natrysk (lub opryskiwanie) polega na naniesieniu roztworu środka zabezpieczającego na powierzchnię drewna w postaci rozproszonych mikrokropel. zadaszenia. farby. natrysk. Efekty działania tego typu środków w ochronie drewna konstrukcji przed działaniem promieniowania świetlnego przedstawiono na rysunku. oznaczonych od P1 do P9 i opisanych w PN-EN 351-1. Klasa P4 i wyższe wymagają nasycenia bocznego na głębokość minimum 6 mm. Przy zabezpieczaniu powierzchniowym (bez zabiegów dyfuzyjnych) można zwykle osiągnąć wnikanie klasy P1 (brak wymagań dotyczących penetracji). 20 °C do 80 °C oraz różne przebiegi procesów obniżania ciśnienia („próżni”) w celu usunięcia powietrza z drewna i zastosowania ciśnienia w celu wtłoczenia impregnatów. środki ochrony drewna itp. Czasami jest stosowany tylko środek pigmentowany zabezpieczająco-dekoracyjny. R – rozpuszczalnikowe. emalie. Metoda jest zalecana do stosowania m. Jest to trudno osiągalne klasycznymi metodami powierzchniowymi i dlatego należy stosować metody wgłębnego nasycenia drewna. dzieli te środki. d – alkidowe lakiery przezroczyste. P2 (minimum 3 mm bocznie i 40 mm wzdłuż włókien w bielu) lub P3 (minimum 4 mm bocznie w biel). Polska norma PN-C-04906:2000 Środki ochrony drewna – Ogólne wymagania i badania. a nawet mgły (aerozole). stosowanie specjalnych powłok chroniących czoła elementów itp. lakiery. głęboko penetrującego w drewno. Wskutek różnic temperatury i efektów erozyjnych two- Efekt działania zabezpieczenia drewna konstrukcji przed zmianami barwy wywoływane działaniem promieniowania świetlnego (4b. Konstrukcje drewniane są zabezpieczane przez naniesienie najpierw środka bezbarwnego. 10 – 20%) lub gotowego preparatu rozpuszczalnikowego dekoracyjno-impregnacyjnego czy oleistego za pomocą pędzla. Sw – środki w roztworach wodnych gotowe do użycia lub gotowe do użycia po rozcieńczeniu. kąpiele gorąco-zimne. Efekty nasycania są podzielone pod względem głębokości penetracji środków zabezpieczających na 9 klas. tworzące przezroczyste powłoki o dość dużej grubości. do których można zaliczyć wyroby malarskie. w postaci proszku lub granulatu. Chronią one drewno przez tworzenie bariery mechanicznej niedopuszczającej w początkowym okresie eksploatacji do kontaktu drewna z opadami atmosferycznymi (swoista hydrofobizacja powierzchni). Jego wniknięcie jest często mniejsze i strefa ochronna płytsza. substancje aktywne są rozpuszczone w rozpuszczalnikach organicznych. 4a.

środków zabezpieczających drewno przed czynnikami atmosferycznymi i biotycznymi zaliczane są środki o charakterze pigmentowanych wyrobów lakierowych tworzących powłoki kryjące rysunek drewna. Na powierzchnię przekroju zabezpieczanego drewna nanosi się wówczas odpowiedni reagent. Głębokość przesycenia charakteryzuje się. zmniejszenie higroskopijności) i przed zmianami fotochemicznymi powierzchni dzięki ochronnemu działaniu pigmentów. Do często stosowanych. wybarwianie aktywnych składników preparatów na przekroju drewna przez przeprowadzenie odpowiednich reakcji chemicznych. metody impregnacji oraz jej parametrów. na kolor czerwony. Zabezpieczenie konstrukcji z drewna przeprowadzone w sposób zgodny z wymaganiami wydłuża okres jej użytkowania i przyczynia się do zmniejszenia zużycia drewna oraz zachowania estetyki wyrobu. standardowo do P3 (minimum 4 mm bocznie w biel). zwłaszcza solne środki ochronne zawierające jony np. Preparaty te nie tworzą nieprzepuszczalnej dla wody powłoki. pod przykryciem (ryzyko zawilgocenia) nad ziemią. Zabezpieczona (zawierająca dany składnik aktywny) część drewna barwi się na jeden kolor. Klasa zagrożenia Wilgotność drewna 1 max. które sorbują się na powierzchni zabezpieczanego elementu i nie określają wniknięcia składników aktywnych. woski. głębokości wniknięcia środka i jego rodzaju. Niektóre. uważanych za bardziej skuteczne. a także powierzchniowym szarzeniem drewna. nie kryją całkowicie rysunku drewna. Stosowane bywają w postaci dyspersji wodnych w celu ograniczenia zagrożeń związanych ze stosowaniem rozpuszczalników organicznych. Zależy ona również od stanu drewna przed nasycaniem (zwłaszcza wilgotności). w celu oznaczenia Ogólne warunki użytkowania nad ziemią. a w dalszej konsekwencji do łuszczenia powłok i szarzenia drewna. a nawet P1 (żadne wnikanie nie jest wymagane) wg PN-EN 351-1 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Drewno lite zabezpieczone środkiem ochrony – Klasyfikacja wnikania i retencji środka ochrony. dzięki czemu ułatwiają desorpcję wilgoci z drewna.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA rzą się w powłoce mikropęknięcia prowadzące do nawilżenia drewna. olej. W przypadku gdy ilość preparatu nie została oznaczona w toku zabezpieczania drewna. wietrzenie itp. fungicydy i insektycydy nowej generacji o stosunkowo niskiej toksyczności. Współczesne środki dekoracyjno-ochronne (dekoracyjno-impregnacyjne) zawierają wysoko zdyspergowane pigmenty. zaatakowania go przez niewidoczne gołym okiem grzyby. ługujące. tj. Nie odnosi się to jednak do barwników dodawanych do środków ochronnych. żółty. choć częste mogą być niższe klasy. a z drugiej postać charakterystyczną dla farb i lakierów. następuje wzrost wilgotności drewna. Środki te. 2 ’2007 (nr 414) 55 . np. trudniejsza w realizacji. przebiegu i wykonania impregnacji. W okresie początkowym gruba powłoka utrudnia wymianę wilgoci i w przypadku kondensacji pary wodnej pod powłoką. Do pewnego stopnia mieszczą się one w pojęciu środków grupy R – rozpuszczalnikowych. warunków składowania drewna po zabiegu. Norma na środki ochrony drewna nie wyodrębnia środków dekoracyjno-impregnacyjnych. Często środki ochronne nie zmieniają wyraźnie barwy drewna i do oznaczenia głębokości ich wniknięcia konieczne jest tzw. akrylowe itp. Rozwijająca się grzybnia tworzy utwory mogące powodować pękanie i niszczenie powłoki.) Przy stosowaniu wszystkich rodzajów środków ochrony drewna konieczne jest zwrócenie szczególnie dużej uwagi na przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony środowiska. 20% 2 sporadycznie > 20% 3 4 5 często > 20% stale > 20% stale > 20% jego roztworu) zużytego do zabezpieczania partii drewna i oznaczenie objętości lub powierzchni zabezpieczanego drewna. oznaczając na przekroju elementu głębokość penetracji preparatu w drewno lub powierzchnię przesyconej części przekroju. umożliwiający rozwój grzybów powodujących siniznę tzw. metoda chemicznej analizy ilościowej. żywice naturalne i syntetyczne. posiadające z jednej strony cechy właściwe dla środków ochrony drewna. przeznaczone są do stosowania najczęściej w warunkach 1 – 3 klasy zagrożenia (tabela 2). Jakość i kontrola zabezpieczenia Jakość zabezpieczenia konstrukcji oznacza się przez ustalenie jednostkowego nasycenia drewna. Jest to ogólnie biorąc grupa substancji przeznaczonych do zabezpieczania powierzchni drewna i materiałów drewnopochodnych. i choć są pigmentowane. że głębokość wniknięcia takich środków w drewno można orientacyjnie oznaczyć bezpośrednio na przekroju elementu. W klasach zagrożenia 1 – 3 należy się więc liczyć z możliwością zaatakowania drewna przez grzyby powodujące jego siniznę. nieprzykryte w kontakcie z ziemią lub wodą słodką w słonej wodzie Tabela 2. W przypadku środków renomowanych firm metody te są ustalone i podawane przez producentów. miedzi lub chromu zmieniają barwę drewna na kolor szarozielony na tyle wyraźnie. a niezabezpieczona część np. Klasy zagrożenia atakiem biologicznym wg PN-EN 335-1 i PN-EN 335-2 Przy powierzchniowym stosowaniu trzeba się liczyć z osiągnięciem co najwyżej klasy P5 wnikania (minimum 6 mm bocznie w biel i 50 mm osiowo w biel). pod przykryciem (sucho) nad ziemią. Nasycenie drewna najłatwiej oznaczać w toku realizacji zabezpieczania przez określenie masy preparatu (lub retencji środka w drewnie pozostaje. z zmianami powodowanymi przez czynniki atmosferyczne (działania fotolityczne. podpowłokową. Skuteczność ich działania związana jest z ochroną przed wodą (stabilizacja wymiarów. których istotnymi składnikami są żywice alkidowe. a także tiksotropowych żeli ograniczających kapanie preparatów podczas ich stosowania. Są wśród nich jednak także dekoracyjno-impregnacyjne środki wodorozcieńczalne.

odpowiednimi przepisami budowlanymi i systemami kredytowania modernizacji (w tym termomodernizacji) starych zasobów budowlanych oraz wznoszenia nowych budynków energooszczędnych. W związku z tym. a nawet już jest nowelizowana. a zarazem jakby oddzielnie: – nowelizacja rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. wymiennikami gruntowymi). w Niemczech przewiduje się kontynuację. rezygnując z określenia wartości współczynnika przenikania ciepła poszczególnych przegród. dr hab. przyjęta została Dyrektywa Rady 93/76/EEC w sprawie ograniczenia emisji CO2. ustawa o finansowym wsparciu rodzin w nabywaniu własnego mieszkania. pod warunkiem że zda egzamin. W efekcie został opracowany i wprowadzony „V Program środowiska zrównoważonego i rozwoju”. inż. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zmiana wymagań ochrony cieplnej budynków w krajach UE następuje stopniowo i wynika m. biernego wykorzystywania zysków ciepła od promieniowania słonecznego (odpowiednie rozmieszczenie okien i transparentne izolacje ścian). jedynym racjonalnym rozwiązaniem byłoby wymaganie od eksperta energetycznego odbycia (kursów lub studiów podyplomowych) i potwierdzenia znajomości zagadnień dotyczących fizyki budowli egzaminem państwowym. kredytowania termomodernizacji i wznoszenia budynków energooszczędnych (od 1 stycznia 2007 r. na bardzo atrakcyjnych warunkach. obniżania zapotrzebowania na ciepło do przygotowania ciepłej wody użytkowej (kolektory słoneczne). obniżania zapotrzebowania na ciepło do wentylacji (systemy wentylacji mechanicznej z rekuperacją ciepła i ew. Będzie to spójne z wymaganiami Dyrektywy 2002/91/WE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. Dyrektywa 2006/32/WE. nr 75. pozwoli na uniknięcie kłopotliwych zapisów o ścianach jednorodnych i warstwowych oraz zapewni faktyczną oszczędność energii w eksploatacji budynków. W tym przypadku ważne jest. – istnienie Dyrektywy 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych. o której wdrażaniu jeszcze nie myślimy. Wymagania zawarte w Dziale X były przygotowywane w latach 1996 – 1997. i wykorzystania w systemie oceny energetycznej izb architektów i inżynierów budownictwa. W planach jest również wprowadzenie ustawy o wsparciu remontów budynków mieszkalnych przez 40% refundację kosztów. Ekspertem może zostać inżynier z uprawnieniami. A może połączmy te wątki? Nowelizacja rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. ogłoszone w 1997 r. Sezonowe zapotrzebowanie na ciepło obliczono.in. nowe uregulowania kredytowe w ramach programu KfW CO2). Choć było już kilka zmian rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Zasadniczy problem to powracający wątek wymagania uprawnień budowlanych od eksperta. to nie objęły one zagadnień dotyczących oszczędności energii i izolacyjności cieplnej.U. pompy ciepła). np. Ma on obejmować budownictwo socjalne. 60 kWh/(m2·a). co podyktowane było głównie ewolucją zbioru Polskich Norm dotyczących klasyfikacji pożarowej. Jerzy A.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE prof. Polityka różnych krajów dotycząca rozwoju zrównoważonego w budownictwie i gospodarce komunalno-bytowej wyraża się m. Instytut Techniki Budowlanej K 56 2 ’2007 (nr 414) . Wdrażanie Dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. poz. a więc racjonalne jest budownictwo o małych kosztach eksploatacji. W 1993 r. Rządowy program rozwoju budownictwa mieszkaniowego. z: obniżania strat ciepła przez przenikanie (przegrody pełne i okna o niskiej wartości współczynnika przenikania ciepła). Obecnie wymagania te są przestarzałe i zapóźnione w stosunku do norm. Należałoby więc wprowadzić nowe wymagania dotyczące ochrony cieplnej budynków (szczególnie mieszkalnych) w postaci limitowania zapotrzebowania energii pierwotnej. Dorzućmy tu od razu hasło: termomodernizacja budynku! (dokończenie na str. który ma sporządzać charakterystykę energetyczną budynku. W ten sposób użytkownicy energii kierują się względami opłacalności i jednocześnie wpisują w proekologiczną politykę państwa. w tym o małych wydatkach na użytkowanie energii. Warunkiem uzyskania tego typu pomocy byłaby modernizacja instalacji grzewczej. stosowania wydajnych źródeł ciepła (piece gazowe kondensacyjne.in. przyjmując maksymalne wartości współczynnika przenikania ciepła przegród zewnętrznych wg PN-91/B-02020. zm. Ministerstwo Budownictwa przygotowało nowelizację rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. Dyrektywa 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii zastępuje Dyrektywę Rady 93/76/EEC i zakłada w ciągu najbliższych 9 lat spadek zużycia energii w krajach Unii średnio o 1% rocznie. energii i kredytach! odpowiedniej znajomości fizyki budowli i nie przygotowuje do prawidłowej oceny energetycznej budynków. W związku z tym np. – wdrażanie (od trzech lat!) Dyrektywy 2002/91/WE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. Pogorzelski* Myślmy kompleksowo o mieszkaniach. 70) ilka działań dotyczących budownictwa w Polsce rozgrywa się obecnie jednocześnie. że obecnie kształcenie architektów i inżynierów budownictwa nie gwarantuje absolwentom * Politechnika Białostocka. – przygotowywanie rządowego programu budownictwa mieszkaniowego. Wiele emocji budzą też inne wymagania dotyczące ścian zewnętrznych jednorodnych i warstwowych. W efekcie są tylko kosmetyczne zmiany w odniesieniu do Działu X „Oszczędność energii i izolacyjność cieplna” oraz załącznika nr 2. w sprawie warunków technicznych. systemem podatków ekologicznych na paliwa.r. Wiadomo.).. 690 z późn. aby użytkownik mieszkania płacił jak najniższy czynsz. i wprowadzone w życie w 1998 r. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. – istnieje od września ub. przetwarzania promieniowania słonecznego na energię elektryczną (systemy fotowoltaiczne).

Dodatkowo przewiduje się możliwość realizacji inwestycji w zakresie sieci elektroenergetycznych. Programy Operacyjne w Ramach Narodowej Strategii Spójności Narodowa Strategia Spójności (NSS) jest dokumentem strategicznym określającym priorytety.3). umożliwiającego finansowanie.2). 11.86 mld euro z krajowych środków publicznych (w tym ok. 5% produktu krajowego brutto. XI – Bezpieczeństwo energetyczne. średniego i niskiego napięcia.3 mld euro z budżetu UE.A. Przy określaniu wielkości dotacji z funduszy europejskich brane będę pod uwagę limity i zasady pomocy publicznej oraz korzyści finansowe dla beneficjenta. mające na celu ograniczenie strat sieciowych i czasu trwania przerw w zasilaniu odbiorców. Politechnika Warszawska 57 . W ramach programu operacyjnego „Infrastruktura i Środowisko” finansowane będą duże inwestycje. Z tytułu realizacji NSRO corocznie (do 2015 r.. 6. Wręcz przeciwnie. • efektywna dystrybucja energii (działanie 10. • wysokosprawne wytwarzanie energii (działanie 10. Z funduszy europejskich przewiduje się finansowanie do 85% kwalifikowanych kosztów projektu. Nie oznacza to. które można wykorzystać. obszary wykorzystania oraz system wdrażania funduszy unijnych: Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR).1) – w ramach działania wspierane będą inwestycje w zakresie modernizacji i budowy jednostek wytwarzania energii elektrycznej oraz ciepła. umożliwiających przyłączanie rozproszonych źródeł energii. • Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka – EFRR. 85. • Programy Operacyjne Europejskiej Współpracy Terytorialnej – EFRR.3). Suma środków przeznaczonych na realizację NSS w latach 2007 – 2013 wyniesie ok.93 mld euro z budżetu państwa). wynikające z realizacji danego projektu.1). że każdy projekt otrzyma maksymalne dofinansowanie. czyli ok.5 mld euro. ze szczególnym uwzględnieniem kogeneracji. * KAPE S. 5.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE dr inż.2) – w ramach działania realizowane będą kompleksowe projekty z zakresu rozbudowy lub modernizacji sieci dystrybucyjnych wysokiego. X – Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku.) będzie wydatkowane ok. • Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej – EFRR. Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) oraz Funduszu Spójności w ramach budżetu Wspólnoty na lata 2007 – 2013. Działania związane z poprawą efektywności końcowego użytkowania energii mogą być w największym stopniu finansowane w ramach PO Infrastruktura i Środowisko w osi priorytetowej: IV – Przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony środowiska. • termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej (działanie 10. W ramach Regionalnych Programów Operacyjnych dofinansowywane mogą być działania dotyczące efektywności energetycznej. Do Programów Operacyjnych wchodzących w skład NSS należą: • Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko – EFRR i FS. w tym zmiany wyposażenia obiektów w urządzenia o najwyższej klasie efektywności energetycznej. o wartości przekraczającej 5 mln euro. • Program Operacyjny Kapitał Ludzki – EFS. natomiast mniejsze – w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych.56 mld euro: 67. W województwie dolnośląskim w ramach priorytetu „Poprawa stanu środowiska naturalnego oraz zachowanie różnorodności biologicznej i ochrona przyrody na Dolnym Śląsku” realizowane będą działania przyczy2 ’2007 (nr 414) W Polsce nie ma funduszu efektywności energetycznej. takich jak wzrost konkurencyjności i promowanie zrównoważonego rozwoju. w tym kogeneracji z odnawialnych źródeł energii. ze szczególnym uwzględnieniem wtórnego wykorzystania ciepła odpadowego (w ramach działania 4. Istnieją jednak pewne inicjatywy i rozwiązania prawne. 9. • 16 Regionalnych Programów Operacyjnych – EFRR.4 mld euro z podmiotów prywatnych. Arkadiusz Węglarz* Możliwości finansowania projektów z dziedziny efektywności energetycznej • zmiany technologii w celu zmniejszenia zapotrzebowania na energię. Przykładowe rodzaje projektów: • związane z wprowadzeniem ekoetykiet (w ramach działania 4. W artykule przeanalizuję możliwości finansowania projektów z dziedziny efektywności energetycznej w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO). które umożliwiają likwidację źródeł niskiej emisji. które zapewnią osiągnięcie celów podstawowych. Wspierane będą również inwestycje dotyczące modernizacji i rozbudowy sieci dystrybucji energii elektrycznej lub ciepła o największym potencjale obniżenia strat energii oraz projekty. tylko nieliczne mogą na to liczyć. Chodzi przede wszystkim o fundusze z Unii Europejskiej. ok. • ograniczenie zużycia surowców naturalnych oraz energii (w ramach działania 4. • Program Operacyjny Pomoc Techniczna – EFRR.

że możliwe jest finansowanie projektów dotyczących efektywności energetycznej zawierającej komponent OZE. Zgodnie z Regionalnym Programem Operacyjnym planowana jest systematyczna poprawa czystości powietrza w województwie opolskim. rozbudowa i modernizacja źródeł wytwarzania i przesyłu energii w celu minimalizacji emisji zanieczyszczeń. zastosowanie biomasy lub gazu 58 2 ’2007 (nr 414) . • rozbudowie i modernizacji wiejskich sieci średniego i niskiego napięcia (reelektryfikacja wsi). – zlokalizowane na terenach turystycznych czy uzdrowiskowych. urządzeń i obiektów służących do produkcji i przesyłu skojarzonego wytwarzania energii. Jednym z celów Regionalnego Programu Operacyjnego dla województwa podkarpackiego jest równomierny rozwój infrastruktury energetycznej. Wspierany będzie również rozwój i modernizacja systemów (źródła i sieci) infrastruktury cieplnej wykorzystujących nowoczesne. • realizacji inwestycji. szczególnie na obszarach wiejskich i małych miast.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE niające się do poprawy jakości powietrza. sieci ciepłowniczych. Zakłada się zmniejszenie udziału paliw stałych oraz uwzględnienie wymagań ochrony środowiska w procesie uzyskania energii. prowadzące do ograniczenia emisji gazów i pyłów do atmosfery. W województwie lubuskim finansowane będą następujące rodzaje projektów: • rozbudowa i modernizacja miejskich systemów ciepłowniczych wraz z infrastrukturą towarzyszącą. w tym budowa źródeł energii z wykorzystaniem biomasy. których efektem będzie pozyskanie i wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych. dotyczące rozbudowy i modernizacji infrastruktury energetycznej. rozbudowę i przekształcanie komunalnych systemów ciepłowniczych oraz rozwój odnawialnych źródeł energii. • budowa. • budowie systemów dystrybucji gazu ziemnego na terenach niezgazyfikowanych oraz modernizacji istniejących sieci dystrybucji. gazowniczej oraz ciepłowniczej. • działania dotyczące poprawy funkcjonowania oraz modernizacji lokalnej infrastruktury elektroenergetycznej. • budowa. Preferowane będą przedsięwzięcia: – realizowane na obszarach o dużej gęstości zaludnienia. energooszczędne urządzenia i technologie. W województwie łódzkim będzie wspierany rozwój efektywnego systemu energetycznego. Wydaje się jednak. W ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Dolnego Śląska celem priorytetu „Regionalna infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku” będzie podniesienie bezpieczeństwa energetycznego regionu przez zwiększenie udziału gazu i odnawialnych źródeł w wytwarzaniu energii oraz poprawę dystrybucji i obrotu energii. a także umożliwiające przyłączanie OZE do sieci elektroenergetycznej. zwiększenia jakości dostarczanej energii i bezpieczeństwa energetycznego. przebudowa i remont instalacji. rozbudowa i modernizacja lokalnej infrastruktury służącej do wytwarzania i przesyłu energii odnawialnej. związanych z wytwarzaniem energii cieplnej na cele bytowe i gospodarcze. • istniejących sieci ciepłowniczych i węzłów cieplnych oraz urządzeń do produkcji i przesyłu energii z odnawialnych źródeł energii. W województwie pomorskim wsparcie obejmować będzie projekty polegające na rozbudowie. w szczególności geotermii. Dofinansowanie uzyskają kompleksowe projekty dotyczące sieci ciepłowniczych oraz modernizacji źródeł ciepła. • tworzenie strategii energetycznych przez samorządy. • termomodernizacji budynków publicznych. służące ograniczeniu nadmiernego zużycia paliw. • jednostek skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła. jak również modernizacji w obiektach publicznych. W Regionalnym Programie Operacyjnym dla województwa lubelskiego przewidywane są inwestycje związane z poprawą efektywności energetycznej robót budowlanych (z wyjątkiem budowy) lub modernizacji: • obiektów spalania paliw wraz z zakupem urządzeń (z wyjątkiem zakresu wymienionego w załączniku XII do Traktatu o przystąpieniu Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej). w tym rozwoju sieci wysokiego napięcia. Działania koncentrować się będą przede wszystkim na: • rozbudowie infrastruktury związanej z zapewnieniem bezpieczeństwa energetycznego regionu. W województwie podlaskim skoncentrowano się na rozwoju odnawialnych źródeł energii. • budowa. przebudowie i wymianie urządzeń wytwarzających energię w celu zmniejszenia energochłonności i negatywnego oddziaływania na środowisko (np. co pozwoli na zwiększenie atrakcyjności regionu. urządzeń i obiektów (w tym infrastruktury mieszkaniowej i lokalowej). sprzyjającej prowadzeniu działalności gospodarczej i zamieszkaniu. który przyczyni się do optymalnego wykorzystania istniejących w regionie źródeł energii. • budowa. W województwie mazowieckim realizowane będą inwestycje w technologie wykorzystujące energię pochodzącą ze źródeł odnawialnych i kogeneracyjnych o wysokiej sprawności. mające na celu ograniczenie energochłonności. zharmonizowanych z planami rozwoju przedsiębiorstw energetycznych. szczególnie na obszarach wiejskich. słonecznej i innych zasobów odnawialnych. przebudowa i remont instalacji. energii geotermalnej. jak również oszczędne i racjonalne gospodarowanie energią cieplną na lokalnym rynku. – mające wpływ na tereny objęte siecią Natura 2000. W województwie małopolskim wsparcie w ramach RPO będzie ukierunkowane na modernizację. • modernizacji obiektów spalania paliw z wyjątkiem zakresu wymienionego w załączniku XII do Traktatu o przystąpieniu Rzeczpospolitej Polskiej do UE. • budowie nowych i przebudowie istniejących sieci ciepłowniczych i węzłów cieplnych. dzięki obniżeniu wielkości emisji z obiektów użyteczności publicznej przez modernizację zlokalizowanych w nich źródeł ciepła. W województwie kujawsko-pomorskim przewidziana jest realizacja projektów mających na celu ograniczenie emisji zanieczyszczeń gazowych i pyłowych do atmosfery.

W 7. • inteligentne sieci energetyczne. bazujący na różnorodnych źródłach i dostawcach energii w połączeniu ze wzmacnianiem wydajności energetycznej. PR proponuje się następujące instrumenty: • projekty badań stosowanych (collaborative projects). Tworzona jest Europejska Rada Badań (European Research Council).ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE w źródłach ciepła). O grant indywidualny będzie mógł się ubiegać pojedynczy zespół badawczy bądź też konsorcjum składające wniosek bezpośrednio do ERC. chociaż jest on zakamuflowany pod nazwą „Research Potential". W województwie śląskim poprawa jakości powietrza będzie osiągana przez przedsięwzięcia na rzecz systemów ciepłowniczych. Indykatywny budżet projektu powinien wynosić 4 – 50 mln euro. że na ochronę przed zanieczyszczeniami powietrza decydujący wpływ będzie miała realizacja projektów dotyczących odnawialnych źródeł energii. • technologie wychwytywania i sekwestracji CO2 w celu bezemisyjnego wytwarzania energii. w odpowiedzi na pilne wy1) Wniosek w sprawie decyzji Rady. • Projekty CRAFT dla MŚP – wzorem 6. Bruksela. programu wsparcia polityki dotyczącej ICT (technologii informacyjnych i komunikacyjnych) oraz programu Inteligentna Energia – Europa. przy jednoczesnym wzmocnieniu konkurencyjności sektorów europejskiego przemysłu energetycznego. które mogą otrzymać dofinansowanie projektów w ramach RPO. • granty indywidualne (Frontier/Basic research – „Ideas") – UE wprowadziła system grantów indywidualnych podobny do systemu grantów oferowanych przez KBN (Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego). Przewidywane działania priorytetu energia obejmować będą takie kierunki. • odnawialne źródła energii wykorzystywane do ogrzewania i chłodzenia. 2 ’2007 (nr 414) 59 . Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (The Competitiveness and Innovation Framework Programme – CIP) będzie składał się z: programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji. • czyste technologie węgla. efektywności energetycznej istnieje w programie Inteligentna Energia – Europa (IE-E). zwania w zakresie bezpieczeństwa dostaw i zmian klimatycznych. O finansowanie mogą się ubiegać podmioty ze sfery finansów publicznych. • Stypendia Marie Curie (program „People") – znaczna część środków 7. W województwie zachodniopomorskim wsparcie uzyskają inwestycje z zakresu ochrony powietrza i odnawialnych źródeł energii. zamierza włączyć IE-E do programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji2) w 2007 r. poza obiektami administracji publicznej. instalacji urządzeń filtrujących gazy (np. • wytwarzanie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii. Program ten jest aktualizowany co cztery lata i obecnie powinna nastąpić jego aktualizacja na lata 2007 – 2010. Wniosek powinno złożyć międzynarodowe konsorcjum. jedynie zaznaczono. • wydajność energetyczna i oszczędność energii. W planie operacyjnym dla województwa świętokrzyskiego przewidziano wspieranie projektów mających wpływ na zmniejszenie emisji zanieczyszczeń do powietrza oraz poprawę stanu technicznego infrastruktury energetycznej. „niskiej emisji” na skutek zmiany systemów ogrzewania obiektów użyteczności publicznej oraz wykorzystania odnawialnych źródeł energii. • wytwarzanie paliw z odnawialnych źródeł energii. • Centra Doskonałości – Komisja Europejska powtórzy konkurs na Centra Doskonałości. Bruksela. • wiedza na rzecz polityki energetycznej.in. związki celowe i stowarzyszenia. Nie podano szczegółowego zakresu inwestycji. co doprowadzi także do wzrostu jej udziału w bilansie energetycznym regionu. Przewidziano więc wsparcie głównie inwestycji w infrastrukturę wytwarzania i przesyłu energii odnawialnej. Umożliwiona będzie również kompleksowa termomodernizacja budynków użyteczności publicznej. PR utrzymany będzie schemat pomocy dla MŚP w postaci projektów CRAFT (co najmniej trzy MŚP wynajmują jednostki naukowe do wykonania badań i prac rozwojowych). Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady. odsiarczanie) i urządzeń odpylających itp. 2) Udział w międzynarodowych programach badań i rozwoju W 7. Możliwość uczestniczenia podmiotów polskich w nietechnologicznych projektach dotyczących m. organizacje społeczne. ustanawiająca program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007 – 2013). W województwie warmińsko-mazurskim przyjęto. rozwoju technologicznego i demonstracji (2007 – 2013). dotyczącej programu szczegółowego „Współpraca”. PR badań i rozwoju technologicznego w latach 2007 – 2013 przewiduje się wiele działań zmierzających do1) przekształcenia obecnego systemu energetycznego opartego na paliwach kopalnych na bardziej zrównoważony system. COM(005) 440 wersja ostateczna. wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań. przedsiębiorstwa. że KE chcąc jak najściślej powiązać zagadnienia efektywności energetycznej z mechanizmami rynkowymi. Lista beneficjentów i podmiotów. jest duża. termomodernizacji. PR zostanie przeznaczona na program stypendialny i wsparcie mobilności naukowców. że wszystkie projekty powinny wynikać z Programu Ochrony Środowiska województwa zachodniopomorskiego. Dofinansowanie znajdą również projekty z zakresu termomodernizacji i zastosowania OZE. Warto zauważyć. W Wielkopolsce prowadzone będą działania zmierzające do ograniczenia emisji szkodliwych gazów i pyłów do atmosfery przez realizację projektów dotyczących instalacji nowoczesnych systemów grzewczych z elementami odnawialnych źródeł energii oraz systemów przesyłowych energii cieplnej. 12 października 2006 r. 28 września 2005 r. jak: • wodór i ogniwa paliwowe.

spółdzielnie oraz przedsiębiorstwa działające w formule ESCO. • komponent pomocy technicznej.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE Na mocy art. redukcji emisji gazów oraz oświetlenia przestrzeni publicznej.o. która weszła w życie 17 maja 2006 r. tam gdzie dostarczana energia jest przynajmniej w 50% wykorzystywana do zapewnienia komfortu cieplnego w pomieszczeniach i podgrzewania wody w budynkach. udzielonych przez współpracujące z BGK banki komercyjne na określone inwestycje realizowane na terenie całej Polski. Środki na realizację projektu pochodzą z Funduszu na rzecz Globalnego Środowiska. jako mechanizm finansowy zarządzany przez trzy agendy ONZ: Bank Światowy. jak i wykorzystanie zasobów energii. tendencję wzrostową. W polskiej gospodarce wartość zużycia energii finalnej ma od 2000 r. dzięki nowym rozwijającym się i odnawialnym źródłom energii. przeznaczony na wsparcie inwestycji energooszczędnych o długim (10-letnim) okresie zwrotu. lokat bankowych. osoby fizyczne. polegające na inwestycji bądź modernizacji. bezpieczeństwa dostaw i konkurencyjności. przeznaczony na zabezpieczenie poręczeń spłaty kredytów Podsumowanie Przedstawione mechanizmy finansowe wspierające efektywność energetyczną budzą pewną nadzieję na osiągnięcie przez Polskę większych sukcesów w tej dziedzinie niż dotychczas. • finansowanie kosztów audytu energetycznego z komponentu pomocy technicznej.7 mln USD. Celem projektu jest finansowe wsparcie (do 30 czerwca 2011 r. gwarancji na działania powodujące wzrost efektywności energetycznej. W ramach komponentu poręczeń. Projekt Efektywności Energetycznej GEF Bank Gospodarstwa Krajowego w ramach podpisanej w marcu 2005 r. United Nations Environment Programme oraz United Nations Development Programme.. tj. przede wszystkim w sektorze budowlanym i przemysłowym („SAVE”).) wszystkich podmiotów realizujących inwestycje energooszczędne. mające na celu zmniejszenie strat bądź poprawę efektywności wykorzystania energii w budynkach. miejskich systemach grzewczych. co oznacza. osoby prawne. w Krakowie. Wypływy do funduszu pochodziłyby z podatku od użytkowania energii (jeśliby taki został wprowadzony). przeznaczony na wsparcie oraz monitoring Projektu. wpłat Zakładów Energetycznych i innych dystrybutorów energii oraz wpływów z systemu białych certyfikatów. celem programu Inteligentna Energia – Europa jest wspieranie stałego rozwoju w powiązaniu z energią i przyczynianie się do realizacji ogólnych celów ochrony środowiska. • komponent grantu. 60 2 ’2007 (nr 414) . • aspekty energetyczne w transporcie. Na realizację programu „Inteligentna Energia – Europa w latach 2007 – 2013 przewidziano 780 mln euro. BGK wspiera działania rządu w obszarach obejmujących zarówno ochronę środowiska. • nowe i odnawialne źródła energii dla scentralizowanej i zdecentralizowanej produkcji elektryczności i ciepła oraz ich integracja ze środowiskiem lokalnym i systemami energii („ALTENER”). • łatwe i tanie zabezpieczenie kredytu. • wspieranie finansowania procesu inwestycyjnego mającego na celu ochronę środowiska. Dyrektywa 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych. Program Inteligentna Energia – Europa koncentruje się na usunięciu pozatechnicznych barier. począwszy od 1 stycznia 2008 r. na podstawie których będzie udzielać poręczeń do 70% kwoty kredytów na przedsięwzięcia energooszczędne. tworzeniu możliwości rynkowych i zwiększaniu świadomości. Fundusz powinien być ulokowany w Banku Gospodarstwa Krajowego i wchłonąć Fundusz Termomodernizacji. że osiągnięcie celu indykatywnego wymagać będzie wzmożonych działań rządu prowadzących do zwiększenia efektywności wykorzystania energii finalnej przy dbałości o zachowanie wzrostu gospodarczego. o budżecie 5. • zwiększenie dostępności kredytów i wzbogacenie oferty banków kredytujących. Projekt obejmuje: • komponent poręczeń.3 mln USD. 175 ust. umowy z Ministerstwem Gospodarki i Pracy zarządza Projektem Efektywności Energetycznej GEF o budżecie 11 mln USD. z o. dysponującego możliwością przyznawania dofinansowania. nakłada na Polskę obowiązek podjęcia intensywnych działań prowadzących do ograniczenia zużycia energii finalnej przez odbiorców końcowych. w kolejnych dziewięciu latach jej obowiązywania. BGK zawrze z bankami komercyjnymi ramowe umowy współpracy. realizowanych w woj. Realizując Projekt Efektywności Energetycznej GEF. którego administratorem jest Bank Światowy. np. Fundusz GEF (Global Enviroment Facility) powstał w 1991 r. o budżecie 2 mln USD. dywersyfikacja paliw. Wyrównanie poziomu efektywności energetycznej polskiej gospodarki do poziomów starych krajów członkowskich Unii Europejskiej (UE15) wymagać będzie jednak znacznie większych nakładów finansowych. sieciach cieplnych. Konieczne wydaje się powołanie Krajowego Funduszu Efektywności Energetycznej. Program będzie składał się z trzech następujących dziedzin: • wydajność energetyczna i racjonalne wykorzystanie energii. oraz paliwa odnawialne i wydajność energetyczna w transporcie („STEER”). przez: • zwiększenie grupy dopuszczalnych inwestycji o inwestycje realizowane w obszarze oświetlenia ulic i przestrzeni publicznej i tym samym poszerzenie zakresu finansowania przedsięwzięć niekwalifikujących się do uzyskania premii termoodernizacyjnej z Funduszu Termomodernizacji. Celem dyrektywy jest ograniczenie zużycia energii finalnej przez użytkowników końcowych o 9% w okresie dziewięciu lat. samorządy. małopolskim przez Przedsiębiorstwo Oszczędzania Energii ESCO sp. dotacji budżetowych. 1 Traktatu. pożyczek. o budżecie 3.

Podczas procesu degradacji erozja zachodzi w różnym tempie. Pytanie. temperatury. w komorze umieszczono powłoki Dryvit oraz inne powłoki polimerowe. Próbki zostały umieszczone na 5000 h w komorze do badań klimatycznych Weather-Ometer®. W przypadku stosowania wyrobów firmy Dryvit inwestor ma zapewnioną dłuższą ochronę obiektu. Twierdzenie. Nośnik wystawiony na działanie słońca. Test został przeprowadzony metodą porównawczą. materiały wypełniające.dryvit. Podczas dalszej degradacji powłoki występują spękania i odsłonięcie kruszywa. określającego zachowanie powłok wystawionych na działanie warunków zewnętrznych. W trakcie jej działania widać zmiany w wyglądzie. w której spoiwo nie będzie w stanie spełniać swojej roli. promieniowania UV oraz pozwala na ich cykliczne zmiany. Proces erozji rozpoczyna się od kredowania. Standardowo przyjmowanym czasem ekspozycji w przypadku powłok zewnętrznych w komorze Weather-Ometer jest 2000 h. że w niektórych próbkach nastąpiła znaczna erozja nośnika. Są one osiągane przez dobranie odpowiedniej kompozycji powłok.pl 2 ’2007 (nr 414) 61 . Każda para zdjęć przedstawia powłokę. która wiąże wszystkie składniki powłoki i wpływa na trwałość tynku. W końcu właściciel zauważa. pigmenty. Dryvit Systems USA (Europe) Sp. Jego wyniki zostały udokumentowane serią zdjęć. Syreny 26 Zerodowany tynk akrylowy na budynku w Warszawie Powierzchnia tynku akrylowego Dryvit po 15 latach eksploatacji budynku przy ul. odczynniki zwilżające itp. z o. brzmi: „Jakie to wszystko ma dla mnie znaczenie?”. spowodowanego dezintegracją spoiwa. tzn. aż dojdzie do sytuacji. że każde ziarno zaprawy jest dokładnie otoczone mieszaniną składającą się z żywicy. W celu udowodnienia jakości rozwiązań Dryvit przeprowadzono długoterminowe badania przyspieszonego starzenia. wypełniacza i pigmentów (tzw. że zastosowanie jakichkolwiek żywic akrylowych da powłoce bardzo dobrą jakość. Pro- ces kredowania postępuje tak długo. polegającej na łączeniu pigmentów i wypełniaczy w powłoce. nośnik). czyli wystąpienia formy pyłu na powierzchni powłoki. zagęszczacze. Kolor zmienia się tym bardziej. jest daleko idącym uproszczeniem. zawierające 100% kopolimery akrylu. Urządzenie to symuluje działanie warunków zewnętrznych: wilgotności. im dłużej tynk wystawiony jest na działanie czynników zewnętrznych. 022 453 39 50 do 53 www. na którą składają się: żywice. 0 801 37 98 48. Erozja jest procesem dynamicznym. Syreny 26 w Warszawie nego i reprezentatywnego wskaźnika. na które powinien odpowiedzieć sobie inwestor po obejrzeniu tych próbek. takie jak niespójność powierzchni większych obszarów pokrycia (zanik nośnika). śniegu i ekstremalnej temperatury ulega stopniowemu niszczeniu. jak wyglądała w stanie przed testem i po ekspozycji przez 5000 h. Firma Dryvit produkuje tynki akrylowe. wiatru. Przed badaniem widać było. Tajemnica jakości tych rozwiązań to odpowiednia kompozycja surowców oraz reżim technologiczny i kontrola jakości. deszczu.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE Tynki akrylowe Dryvit – zauważ różnicę ajważniejsze cechy wykończenia powierzchni zewnętrznych to: trwałość. a w przypadku powłoki Dryvit niewielka. wg nowoczesnych formuł DPR. Z łatwością można zauważyć. że tynk nie spełnia już swojej roli. wygląd i łatwość nakładania.o. tel. Metoda umożliwia otrzymanie w krótkim czasie powtarzal- N Budynek mieszkalny w Warszawie przy ul.

• łatwość i bezpieczeństwo obróbki. m. Oddział EcoTherm w Polsce dostarczył na krajowe budowy ponad 1 mln m2 płyt typu PUR i PIR w ciągu ok. Płyty z pianki PIR produkowane przez firmę EcoTherm dostępne są w całej Skuteczna izolacja ścian Płyty Vapotherm z powodzeniem są stosowane jako termoizolacja przegród. • wysoką trwałość i stabilność wymiarową. Izolacja dachu Przykład: izolacja o U = 0. natomiast z innych powszechnie stosowanych materiałów izolacyjnych jest kilka ra- • klasy ogniowe S2 i d0. szkołach. Płyty Vapotherm w okładzinie z włókna szklanego można również stosować w ścianach dwuwarstwowych w układzie z systemowym klejem i siatką. 10 lat. o rosnącym udziale płyt Vapotherm w rynku izolacji ściennych w krajach. gdzie jakość izolacji decyduje o skuteczności ogrzewania. Szczególną rolę odgrywają w procesie termorenowacji. posadzek i ścian. wytwórni frytek k. jako izolacje dachów. mgr inż. i szybko podbiła rynek w USA. wysokość istniejących otworów drzwiowych. • niską nasiąkliwość – minimmum 90% zamkniętych porów. Płyty Vapotherm nie rozprzestrzeniają ognia i uzyskują klasę E30. teatrze w Katowicach – 1800 m2. Posadzka z góry i z dołu Płyty Vapotherm coraz częściej doceniane są jako izolacje posadzek ogrzewanych. W efekcie nie zachodzi ryzyko oberwania się ocieplenia.in. W Polsce płyty Vapotherm zastosowano m. Fenomen tego materiału polega na tym. Różnorodność okładzin wynika z różnych zastosowań płyt Vapotherm. Europie pod nazwą Vapotherm. gdzie grubość izolacji ogranicza np. świadczące o braku zagrożenia w postaci szkodliwych gazów i płonących kropli.in. czyli Maksymalny Rezultat zy cięższa. włókno szklane czy wreszcie folia aluminiowa.Termoizolacja typu PIR materiał nowej generacji Izolacji z 1 m2. Ich odporność na nacisk przy 10% odkształceniu (standardowy test termoizolacji) wynosi 150 kPa i w związku z tym można bezpiecznie konserwować i odśnieżać dach bez ryzyka uszkodzenia pokrycia. w Polsce znanej jako MR Izolacja. • klasę ogniowa Broft1 (dawniej NRO) oraz REI 30. należąca do światowej grupy CRH. gdzie stanowi już 25% stosowanych izolacji. Materiał raz wbudowany nigdy nie będzie wymieniany. Płyty Vapohterm przyklejone do stropu nad piwnicą nie ograniczają wysokości podpiwniczenia. • niewielką masę – 32 kg/m2. • aprobatę ITB i świadectwo PZH. Dowodem na rosnące zainteresowanie płytami Vapotherm jest magazyn kwiatów w Holandii. Te zalety pianki zdecydowały o utworzeniu w Europie nowej grupy termoizolacji. Piotr Cieślewicz 62 2 ’2007 (nr 414) . gdzie mury szczelinowe stanowią podstawowe rozwiązanie. szpitalach. Decyduje to Pianka PIR została wynaleziona pod koniec XX w. Pionierem tej technologii w Europie jest holenderska firma EcoTherm.023 W/mK. Produkowane są jako panele z rdzeniem PIR w okładzinach elastycznych typu papier ekranowany aluminium. wyposażonych w przewody grzejne. Wrocławia – 10 000 m2. • odporność na nacisk minimum 15 t/m2. że płyty mają: • rekordową wartość współczynnika λ = 0.2 t. Ich stabilny montaż w murze szczelinowym umożliwiają kotwy i klipsy. Kolejnym istotnym argumentem przemawiającym za stosowaniem płyt Vapotherm jest korzystna cena materiału termoizolacyjnego.23 W/m2K i powierzchni 1000 m2 wykonana z płyt Vapotherm grubości 10 cm waży tylko 3. określonej jako HR Insulation (High Result Insulation). jednostce straży pożarnej w Katowicach – 1000 m2. w: hali produkcyjnej w Kobierzycach – 38 000 m2. na którego dachu zastosowano 990 000 m2 płyt. a po sprowadzeniu jej przez firmę EcoTherm do Europy także rynki krajów Beneluksu czy Wielkiej Brytanii.

pl TWR 014 TWF 014 .VELUX.Naturalne światło w przedpokoju. łazience? Świetlik tunelowy VELUX dostarcza naturalne światło do pomieszczeń Dwa rozwiązania do każdego rodzaju dachu: TWF z tunelem elastycznym i TWR z tunelem sztywnym Więcej informacji: www. garderobie.

Rys. Przykład zastosowania łącznika ES 60 w konstrukcji sufitu pokazano na rysunku 1. Jest on droższy i bardziej pracochłonny od systemu wykorzystującego wieszaki obrotowe ze sprężyną i pręty. 3. Element NIDA ES może. Zaletą tego rozwiązania Rys. w skład których wchodzą następujące elementy: profile i akcesoria metalowe.PRAKTYKA BUDOWLANA Akcesoria systemu suchej zabudowy NIDA irma Lafarge Gips oprócz płyt gipsowych oferuje systemy suchej zabudowy. pozwalających na uzyskanie pomiędzy konstrukcją a płytą odległości 40. Przykład poddasza wykończonego z użyciem tego rodzaju wieszaków 64 2 ’2007 (nr 414) . W związku z tym wykonawcy coraz częściej decydują się na wybór tego rozwiązania. jak i ściennych oraz poddaszy. W przypadku potrzeby system ten może być uzupełniony o przedłużacze noniusza wraz z łącznikami. Używa się ich zarówno w konstrukcjach okładzin sufitowych. Elementy NIDA EL w porównaniu z typowymi łącznikami ES. 1. nawet gdy nie są stawiane wymagania ogniowe. Do wykonywania sufitów podwieszanych powszechnie stosuje się wieszaki obrotowe ze sprężyną w komplecie z prętem. 1000. W razie potrzeby można zamówić pręty dłuższe lub wykonać przedłużenie przez połączenie dwóch prętów za pomocą sprężynki NIDA. a niekiedy powinien być zastąpiony przez łączniki elastyczne NIDA EL (fotografia 1). 4 – płyta gipsowa jest możliwość bezstopniowej regulacji wysokości podwieszenia. mają większą wytrzymałość konstrukcyjną i w związku z tym zaleca się je stosować zwłaszcza w przypadku grubości opłytowania co najmniej 25 mm. taśmy i elementy mocujące. 500. Sufit podwieszany: 1 – profil NIDA CD 60. System mocowany za pomocą F Fot. 2 – profil przyścienny UD 27. Jednym z najczęściej stosowanych elementów systemu NIDA jest wieszak do poddaszy. Wieszak górny noniusza NIDA WGN 20 lub NIDA WGN 30 (umożliwiają regulację wysokości podwieszenia o 160 – 380 mm) + dwie przetyczki + wieszak obrotowy dolny z noniuszem NIDA WON 60 Rys. Elementy te pozwalają na szybki i tani montaż konstrukcji sufitów podwieszanych. masy szpachlowe. lecz zapewnia zdecydowanie większe bezpieczeństwo. 2 – łącznik NIDA ES 60 łączników NIDA ES 60 pełni funkcję ogniochronną pod warunkiem użycia jako okładziny płyty gipsowej typu F wg PN-EN 520. Łączniki NIDA EL. przeznaczony do podwieszenia konstrukcji poddasza do krokwi. Zastosowanie łączników ES 60 w konstrukcji sufitu: 1 – profil nośny NIDA CD 60. 1500 mm. 1. Są one dostępne w 3 wymiarach. Sufit z płyty gipsowej pełni funkcję ogniochronną w przypadku kiedy wieszaki obrotowe ze sprężynką i prętem zastąpione są przez system noniuszowy (rysunek 3). 2. Parametry akustyczne sufitu wykonanego przy użyciu łącznika EL również są lepsze niż podobnego sufitu. Przykład takiego sufitu pokazano na rysunku 2. w którym zastosowano łączniki ES. 3 – wieszak obrotowy ze sprężyną. Powszechnie stosowanymi akcesoriami metalowymi są łączniki ES. 70 lub 100 mm. Pręty stanowiące część rozwiązania są dostępne w standardowej długości: 250.

Zakresy obciążeń w przypadku poszczególnych odmian wieszaków akustycznych są następujące: • 15 – 25 daN (Phonilight). jego prawidłowe działanie w zakresie odporności ogniowej oraz izolacyjności akustycznej. Przykład sufitu wykonanego przy użyciu wieszaków akustycznych pokazano na rysunku 5. 2 – profil NIDA CD 60. W ofercie firmy Lafarge znajdują się trzy odmiany wieszaka akustycznego: Phonilight. jest ograniczenie przenoszenia dźwięków przez stropy. parametrów akustycznych oraz odporności na uderzenia. Phonistar. których zastosowanie w pewnych przypadkach jest niezbędne. Szczegółowych informacji dotyczących sufitów akustycznych udzielają Doradcy Techniczni Lafarge Gips (kontakt dostępny na stronie www. 3 – wełna mineralna. • 30 – 50 daN (Phonissimo).PRAKTYKA BUDOWLANA Optymalnego doboru wieszaków i ich rozmieszczenia dokonuje się przez analizę ciężaru sufitu. Każdy element z gamy akcesoriów NIDA jest testowany indywidualnie i jako integralna część systemu. Przykład zastosowania wieszaka do poddaszy: 1 – wieszak do poddaszy NIDA WP 60.pl). +48 (41) 357 82 00 www.lafargegips. Rys. • 50 – 140 daN (Phonistar). obok funkcji nośnej. płyt gipsowych i akcesoriów nie jest w stanie dokładnie odtworzyć systemu NIDA w zakresie odporności na ogień.lafargegips. 5 – płyta gipsowa. tel. W ofercie firmy Lafarge Gips znajdują się również bardzo specjalistyczne akcesoria. 6 – blachowkręty Rys. 5. w którym jest zastosowany. Inna kombinacja profili. 4. Celem ich stosowania. Szczegóły dotyczące rozwiązań dostępne są w dokumentacji technicznej Lafarge Gips. Phonissimo. którzy uczestniczą w rozwiązywaniu bardzo szczegółowych problemów i przygotowują gotowe rozwiązania systemowe. Optymalny dobór poszczególnych akcesoriów do konkretnej aplikacji zapewniają Doradcy Techniczni Lafarge. Dzięki temu firma udziela gwarancji na cały system. 4 – paroizolacja. Redukcja drgań przenoszonych przez sufity zawieszone na wieszakach akustycznych przy optymalnym obciążeniu wynosi 99%.pl 2 ’2007 (nr 414) 65 . Stopień tłumienia drgań elementów zależy od wielkości obciążenia. Akustyczny sufit podwieszany Lafarge Gips przedstawiono na rysunku 4. Na szczegól- ną uwagę zasługują łączniki i wieszaki akustyczne. Gwarancja na system NIDA obejmuje elementy wyszczególnione w instrukcji montażu systemów suchej zabudowy NIDA.

.

5 mm. Płyty GW. • Odpowiadają europejskim standardom w zakresie ekologii – zarówno na etapie eksploatacji.xella. Badania ogniowe wykonywane wg norm EN i bazujące na nich europejskie klasyfikacje ogniowe potwierdzają wysoką ja- rozwiązania osiąga się. Xella systemy suchej zabudowy tel. 300 cm – dostosowano do potrzeb rynku.Płyty gipsowo-włóknowe dlaczego warto je stosować? ERMACELL to płyty gipsowo-włóknowe (GW). a jednocześnie nie blokują strumienia pary wodnej i reagują na zmiany poziomu wilgotności w pomieszczeniu. Wymiary płyt – od 100 x 150 cm do 120 x 200. krawędzie płyt na narożnikach nie wymagają zabezpieczenia kątownikami ani siatkami wzmacniającymi. płyty mocuje się w ustalonej kolejności. Właściwości płyt gipsowo-włóknowych FERMACELL zostały przebadane.pl. małe koszty robocizny. i wody. Dzięki takim parametrom mają znacznie szersze zastosowanie niż płyty GK. stosując tanie wypełnienie o niskiej gęstości i małej grubości.pl 2 ’2007 (nr 414) 67 . że warto je stosować. Właściwości płyt gipsowo-włóknowych. włókien celulozy uzyskanych z rozdrobnionego papieru. stanowiące alternatywę dla powszechnie znanych płyt gipsowo-kartonowych (GK). nadają się do poszycia przegród budowlanych od zewnątrz oraz w budynkach nieogrzewanych w zimie. które wstrzeliwuje się za pomocą pistoletu pneumatycznego. do mocowania płyt do konstrukcji stalowej (wyłącznie do profili CW) należy stosować wkręty samogwintujące. Stabilność mechaniczna płyt oraz metoda klejenia spoin zapewniają przegrodom budowlanym klasy odporności ogniowej w zakresie R – nośności. w celu uzyskania żądanej klasy odporności ogniowej i izolacyjności akustycznej nie jest niezbędne wypełnienie pustki ściany wełną mineralną pomiędzy elementami szkieletu. www. po obu stronach ściany. ale do zabudowy wnętrz najczęściej wystarczają 10 oraz 12. o stożkowych łebkach skuteczne zagłębiających się na odpowiednią głębokość i eliminujących szpachlowanie. lub klamry długości 30 mm lub 35 mm. sztywnych połączeń. www. niepalne. Nadają się także do recyklingu. przed malowaniem. na podstawie której uzyskały znak CE. Ten sam materiał można wykorzystać jako konstrukcyjne poszycie drewnianych ścian szkieletowych zarówno od strony wewnętrznej. zapewniają wysoki wskaźnik izolacyjności akustycznej i charakteryzują się wytrzymałością mechaniczną zbliżoną do drewna. 250. jak i w procesie produkcji. nakładaniem tapety lub glazury można pominąć gruntowanie podłoża.5. fax: 022-645 15 59 fermacell-pl@xella. sprawdzone i są potwierdzone Europejską Aprobatą Techniczną ETA-03/0050. poza typowym obszarem suchej zabudowy. • Są niepalne (klasa materiału A2). wszędzie tam. gdzie gromadzi się duża liczba osób. jak i od zewnątrz. Uniwersalne cechy płyt gipsowo-włóknowych oraz ich wyjątkowy sposób łączenia pozwalają w 96% wykorzystać materiał na budowie. F kość materiału. w pomieszczeniach suchych i o podwyższonej wilgotności. Optymalne Charakterystyka płyt gipsowo-włóknowych FERMACELL • Mają one jednorodną strukturę – powstają ze sprasowanej mieszanki gipsu. a jako podkład pod glazurę wystarcza pojedyncze poszycie z płyt 12. zwłaszcza o niskiej częstotliwości w paśmie ≤100 Hz.fermacell. Zastosowanie płyt GW do budowy ścian działowych wymaga uwzględnienia różnic pomiędzy metodami montażu płyt GK i GW. bez dodatkowych profili. E – szczelności oraz I – izolacyjności ogniowej od 30 do 120 min. ukośne można wykonać jako klejone nawet poza konstrukcją. Spełniają wysokie wymagania bezpieczeństwa. zazwyczaj od lewa do prawa. o ile nie zaleca tego producent warstwy wykończeniowej. 12. Spoiny.com. Połączenia pionowe. • Są odporne na wilgoć – w stanie nasycenia nie puchną i nie rozwarstwiają się. • Zapewniają przegrodom budowlanym dobre właściwości akustyczne – materiał o dużej gęstości ogranicza emisję fal dźwiękowych. Klejenie krawędzi na styk zapewnia dokładność i gwarantowaną wytrzymałość połączeń bez użycia taśm wzmacniających oraz redukuje zużycie masy szpachlowej do powierzchniowego wygładzenia. 260. mogą być naprzeciw siebie.: 022-645 13 38 (9). • Charakteryzują się dużą gęstością i wytrzymałością mechaniczną. Producent oferuje płyty grubości 10. pod kątem mechanicznym i ogniowym. Oto one: węzły elementów konstrukcji ze stalowych zimnogiętych profili poziomych UW i pionowych CW nie mogą mieć stałych. w obiektach sportowych czy widowiskowych.5 mm. pod obciążenia użytkowe zbędne są dodatkowe wsporniki czy wzmocnienia (pojedynczy wkręt z kołkiem rozporowym do pustej przestrzeni przenosi obciążenia użytkowe do 50 kG). Płyty FERMACELL są odporne na wilgoć. oszczędności na materiałach pomocniczych powodują. Zastosowanie Jeden rodzaj płyt może być wykorzystany do poszycia przegród o określonych klasach odporności ogniowej i właściwościach akustycznych. 15 i 18 mm. poziome. np.

Wszystkie kandydujące wytwórnie zostały już ocenione przez audytora. Łodzi.A. organizatorem Kampanii „Dobry Beton” jest Stowarzyszenie Producentów Betonu Towarowego w Polsce (SPBT). którym zależy na dobrej jakości betonu dostarczanego na budowę. Uroczystość odbędzie się 22 marca 2007 r. a następnie zweryfikowane przez Komisje SPBT ds.. a także materiały i systemy do napraw konstrukcji oraz wykonywania izolacji wodoszczelnych – reprezentujące markę Deitermann. spółki maxit i Deitermann Polska działają na rynku polskim pod nazwą maxit sp. W Polsce maxit zatrudnia obecnie 244 osoby i ma trzy zakłady produkcyjne: wytwórnię keramzytu oraz dwie fabryki gotowych mieszanek chemii budowlanej.o. 68 2 ’2007 (nr 414) . prof. dr inż. poziom kompetencji personelu. w tym: cztery z Aglomeracji Górnośląskiej. Optiroc. Serpo. pracowników. wg którego beton towarowy nie jest wyrobem budowlanym. w sali wystawowej oraz pomieszczeniach recepcyjnych Pałacu Zamoyskich w Warszawie. Przedsięwzięcie to jest kontynuacją zachodzącego w całej Europie procesu konsolidacji lokalnych podmiotów należących do maxit Group – znanego w Europie producenta materiałów budowlanych. przy ul. które po raz pierwszy poddają się procedurze kwalifikacyjnej. jak m. Bogata oferta firmy zawiera ponad 300 produktów i systemów bardzo dobrej jakości. W obecnej edycji bierze się pod uwagę przede wszystkim poziom wdrożenia europejskiej normy PN-EN 206-1 „Beton . Laureaci zostaną zaprezentowani w specjalnym „Katalogu wyróżnionych Znakiem Jakości – Liderzy betonu towarowego”. Lech Czarnecki (Politechnka Warszawska). Stowarzyszenie Producentów Betonu Towarowego w Polsce zaprasza wszystkich. maxit Group działa w 29 krajach europejskich oraz w Rosji i Chinach. Słupska. Strategia firmy zakłada dalszy rozwój marek maxit i Deitermann oraz utrzymania dotychczasowych kanałów dystrybucji. inż.2 mld euro. Zdzisław B. Foksal 2 (siedziba Stowarzyszenia Architektów Polskich). maszyn i urządzeń budowlanych). polegającą na zaniżaniu jakości betonu. dr hab. wyniosła ponad 111 mln PLN. W ubiegłych latach Grupa maxit była reprezentowana na rynku przez takie europejskie marki. Jeleniej Góry. godne naśladowania. Kohutek Stowarzyszenie Producentów Betonu Towarowego w Polsce Patronat medialny Połączenie spółek maxit i Deitermann Polska Od stycznia 2007 r. Osiemnaście wytwórni spośród 26 zainteresowanych wyróżnieniem to laureaci II edycji Kampanii „Dobry Beton”. prezes Ryszard Pazdan („Atmoterm” S. Deitermann. natomiast pozostałych ośmiu to zakłady. jej rezultaty w stosunku do oczekiwań klientów oraz spełnienie wymagań kryteriów ochrony środowiska. Często pojawiają się też Patronat honorowy zaniedbania w sferze ochrony środowiska. nieuczciwej konkurencji czy braku poszanowania podstawowych zasad kupieckich. Na etapie finału włączają się do niej także partnerzy spoza środowiska betonu towarowego. dla których bardzo dobra jakość jest wartością uniwersalną. wieńczącą IV edycję Kampanii „Dobry Beton”. która po przeanalizowaniu wyników dotychczasowych zmagań rozstrzygnie o przyznaniu wyróżnienia lub też nie. Beamix. Wskazując pozytywne wzorce. Znaku Jakości oraz przez Zarząd SPBT. keramzytu.in. Zgromadzeni będą świadkami wręczenia atrybutów wyróżnienia (certyfikat oraz pieczęć jakości) reprezentantom nagrodzonych wytwórni. Walki nie ułatwia urzędowe stanowisko Ministerstwa Budownictwa i Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. inż.”. Arlita. Krakowa. kleje do płytek i kremazyt – oferowane pod marką maxit (dawniej Optiroc). Opola i Rzeszowa oraz po jednej ze Szczecina. dr hab. Kampanię „Dobry Beton” wspiera swym autorytetem Europejska Organizacja Betonu Towarowego ERMCO. Kahi. Roczny obrót firmy przekracza 1.. Wykorzystanie dotychczasowych doświadczeń oraz potencjału obu zespołów pozwoli na jeszcze lepszą obsługę klientów. Lublina i Nowego Targu.). Jan Małolepszy (Akademia Górniczo-Hutnicza). wyrobów z kremzytu. SPBT walczy w ten sposób z pojawiającą się zbyt często patologią na krajowym rynku betonu towarowego. zawsze godną poparcia. Lubina. z o. podkłady podłogowe. Fibo. Bezcenny jest także patronat Stowarzyszenia Architektów Polskich SARP. Jak co roku. a w jej skład wchodzą: prezes Andrzej Balcerek (Stowarzyszenie Producentów Cementu).in. Kontrolowany jest też stan przygotowania produkcji. Gorzowa Wielkopolskiego. Skierniewic. Wrocławia. prezes Jerzy Grochulski (Stowarzyszenie Architektów Polskich SARP).: maxit. wzmocni pozycję maxit wśród rodzimych producentów materiałów budowlanych. Skonsolidowana sprzedaż w 2006 r. Jesienią 2006 r. Kapitule przewodniczy prof. ABS DuroSystem. sprawność urządzeń. Vetonit. Marmoran. a także ignorowaniu nowoczesnych standardów normalizacji europejskiej. wiarygodność bazy surowcowej. którzy obecnie z dwuletnim stażem starają się o prolongatę ważności certyfikatu. Polyment. wchodzącego w skład HeidelbergCement Group. na galę. produkty elewacyjne. Kielc. Do zamknięcia procedury potrzebna jest jeszcze rekomendacja Kapituły Znaku Jakości. po dwie z Warszawy. 5 tys.PRAKTYKA BUDOWLANA Trwa Kampania Znaku Jakości SPBT „Dobry Beton” Dobiega końca regulaminowa kwalifikacja kandydatów do wyróżnienia Znakiem Jakości „Dobry Beton” w ramach IV edycji (2006/2007). Heidelberger Bauchmie. m. ma 109 zakładów produkcyjnych (chemii budowlanej. a także przyniesie wymierne oszczędności. m-tech. Leca. zatrudnia ok. do eliminacji przystąpiło 26 wytwórni betonu towarowego.

jak i w pionie. która ma podłączenia kablowe zarówno w poziomie. Centrale biurowe w Tokio (fot. autor) * Politechnika Warszawska Wymagania środowiska świetlnego (Źródło „Green Vitruvius”) 2 ’2007 (nr 414) 69 . wolą pracować w środowisku bardziej spokojnym na przedmieściach miast lub w parkach przemysłowych. Wraz z wprowadzeniem komputerów w biurach warunki pracy uległy pogorszeniu.in. Obserwuje się również zmiany W w rozplanowaniu indywidualnych miejsc pracy w otwartej przestrzeni biurowej. że komputery zabierają wolną przestrzeń. która zmieniła oblicze wielu dużych miast. Rozprowadzanie kabli odbywa się ze specjalnych miejsc. Natomiast centrale (fotografia 1). autor) Fot. np. szczególnie programiści. podpodłogowych. Zygmunt Szparkowski* Tendencje rozwoju budynków biurowych ostatnich latach nastąpił gwałtowny rozwój architektury budynków biurowych. inż. arch. Jest to spowodowane tym. a także stosowania raczej wentylacji naturalnej niż okna klimatyzacji (rysunek). Rozwój elektroniki wpływa na budownictwo biurowe w sposob nieoczekiwany. dr hab. Pojawiają się problemy związane ze środowiskiem pracy. Na każdym pię- Fot. Obecnie następuje decentralizacja biur. które zwykle zatrudniają mniejszą liczbę pracowników. Pracownicy. lokalizuje się nadal w centrach miast. wyposażenie elektroniczne trzydziestopiętrowego budynku biurowego NTT Shinjuku Headquarters Building w Tokio jest droższe niż sam budynek (fotografia 2). Lokalizacja w śródmieściu poszczególnych oddziałów biur staje się coraz bardziej kosztowna i trudno dostępna ze względu na komunikację. 1. do których doprowadza się świeże powietrze. a także mogą wytwarzać niekorzystne środowisko fizyczne (jonizacja powietrza. emisja ciepła i hałasu).PRAKTYKA BUDOWLANA prof. Dzięki odpowiedniej formie budynku wszyscy pracownicy mają zapewniony dostęp do widoków na zewnątrz i do światła dziennego. Znajduje się w nim więcej przestrzeni na pracownika niż w jakimkolwiek budynku w Japonii. ze względów reklamowo-prestiżowych. rozmieszczonych w przestrzeniach międzysufitowych. Pracownicy domagają się dostępu do światła dziennego i umożliwienia widoku na zewnątrz. kanałów w ściankach działowych itp. m. Budynek NTT Tokio (fot. Nowoczesny projekt budynku biurowego zawiera trójwymiarową sieć połączeń. 2.

prawidłowo ocenionych przez wykwalifikowanego eksperta! prof. Pogorzelski 70 2 ’2007 (nr 414) . a także do Internetu. Należy wspomnieć. można zaoszczędzić rocznie 9000 – 12 000 kWh energii w porównaniu z budynkiem standardowym. 1800 zł. z „ciepłym kredytem” Fortis Banku. zdolności kredytowej kredytobiorcy i ceny/wartości kredytowanej nieruchomości. Ze względu na szerokość trzonu nie leży on w centrum budynku. zagrażająca otaczającej przestrzeni powietrznej ze strony instalacji budynku. energooszczędne żarówki. stosownymi oknami. w zależności od nośnika energii i taryfy: energia elektryczna: taryfa całodobowa – ok. taryfa nocna – ok. z odpowiednio grubą warstwą izolacji termicznej. Projekty tzw. dr hab. jego ogrzania i naturalnej wentylacji. Obiekt został zlokalizowany przy skrzyżowaniu bardzo ruchliwych miejskich autostrad. w którym zastosuje się wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła. Można też zaobserwować przykłady zintegrowanego projektowania. Na każdym piętrze trzonu instalacyjnego znajdują się przestronne pokoje wypoczynkowe. oprawy z soczewek parabolicznych. 3000 zł. ale jest przesunięty do jednego z narożników. inż. Konieczna była także eliminacja emisji fal radiowych. 5200 zł. oświetlenia i wentylacji. W jednorodzinnym budynku energooszczędnym o powierzchni 150 – 200 m2. poniesione dodatkowe koszty na inwestycję zwrócą się po 7 – 20 latach. Ze względu na to. a w dłuższym okresie przyniosą właścicielowi wymierny zysk. Można to uzyskać w wyniku obniżenia strat ciepła przez przenikanie i wentylację oraz polepszenia wykorzystania zysków ciepła. biura inteligentnego. energii. że podwójna wentylowana fasada została po raz pierwszy zastosowana w Polsce w 1999 r. zmniejsza konieczność klimatyzacji. gaz ziemny – ok. inteligentnych budynków biurowych przewidują wykorzystanie komputerów do sterowania instalacjami w całym budynku. Ważne jest więc zmniejszenie zużycia energii do ogrzewania budynku. cieplejsza i mniej błyszcząca niż większość metalowych ścian na innych budynkach wieżowych w Japonii. Fot. Wnioski Można rozwiązać wiele problemów. Jest ona ciemniejsza.. Atrium Centrum Biurowo-Kongresowego w Tokio (fot. 2700 zł. powstał program wznoszenia takich budynków z inicjatywy BASF Polska i TERMOORGANIKI. W przypadku budowy budynku energooszczędnego koszt inwestycji i wysokość kredytu są większe do 10% w stosunku do standardowego. Grzegorczyk). 3. Jerzy A. Wśród wydatków ważną pozycję stanowią rachunki za ogrzewanie. podłączonej do Internetu. autor) Nowe możliwości pojawiają się w produkcji szkła o dużej przewodności. M. Jeżeli chodzi o zastosowanie komputerów na stanowiskach pracy. podłączonymi do ogólnej sieci komputerowej. jego forma musiała uzyskać odpowiedni kształt. odpowiedniego do zapewnienia światła dziennego. Ściana osłonowa budynku została wykonana z fluoropolimerów. że cień budynku mógł padać na pobliskie budynki mieszkalne. Można w ten sposób wydatnie zmniejszyć zużycie energii lub też wykorzystywać źródła pasywnej energii słonecznej do ogrzewania. W Polsce mamy doświadczenia eksploatacyjne z budynków energooszczędnych. Akcja ta wymaga tylko upowszechnienia. zapyleniem. Wsparcie polega na częściowym pokrywaniu przez państwo odsetek od kredytu. Powstają budynki atrialne o dużej wolnej kubaturze wewnętrznej (fotografia 3). 2300 zł. Wysokość kredytu udzielanego przez bank jest zwykle uzależniona od tzw. które zmierzają do stworzenia tzw. na budynku biurowym Saski Buisness Park w Warszawie (arch. W zależności od używanego nośnika energii. Dotychczasowe główne pomieszczenia komputerowe zostały od pewnego czasu zastąpione komputerami PC na każdym stanowisku pracy. 56) Finansowe wsparcie rodzin w nabywaniu własnego mieszkania. Przestrzeń biurowa jest otwarta na wielu kondygnacjach. biurowej przestrzeni wirtualnej. większej zdolności kredytowej inwestora i obniżeniu nakładów eksploatacyjnych w wyniku uzyskania rzeczywistych oszczędności energetycznych. jeśli będziemy myśleć o nich łącznie.. różnego rodzaju oświetlenie miejscowe itp. W związku z tym jego architektura podlegała ograniczeniom zarówno jeżeli chodzi o wieżę biurową. (dokończenie ze str. Stąd rozciąga się panoramiczny widok Tokio. olej opałowy – ok. a więc przed zakończeniem czasu spłaty kredytu. Klimatyzacja ulega ograniczeniu do tych obszarów. jak i towarzyszące jej trzypiętrowe muzeum. która tworzy zarazem zbiornik do wymiany zużytego powietrza. Obecne jej ceny gwarantują oszczędności rzędu 1800 – 5200 zł/r. zmniejsza ich rozmiary i wielkość powierzchni przeszklonych. Elewacja podwójna chroni przed zewnętrznym hałasem. Zdolność kredytowa zależy od przewidywanych dochodów i wydatków kredytobiorcy. Być może zaistnieje wkrótce również możliwość utworzenia tzw. Jest to związane również z trendami proekologicznymi. W związku z oszczędnością energii wznosi się budynki bardzo szczelne. Myślmy o energooszczędnym budownictwie mieszkaniowym. które powinny być odizolowane od zewnętrznych warunków środowiskowych. to obserwowana jest daleko posunięta decentralizacja. umożliwia wentylację naturalną przez otwieranie okien od strony wewnętrznej fasady. a zarazem dobrej izolacji cieplnej. Myślmy kompleksowo o mieszkaniach.PRAKTYKA BUDOWLANA trze znajdują się indywidualnie sterowane wentylatornie. W przypadku oświetlenia znane są już i wprowadzane tzw. Podłogi rusztowe pozwalają na podłączenie stanowisk pracy do najnowszego wyposażenia elektronicznego. gaz płynny – ok.

który rozpoczął się w październiku 2005 r. stopów aluminium. zmniejszać intensywność spalania się materiałów. zagadnienia dotyczące projektowania dachowej wentylacji oddymiającej. PW. spoiwa mineralne. – powłoki barierowe. siarczany organiczne. które w procesie produkcji są dostosowywane do wymagań. w zależności od miejsca ich zastosowania w budynku. F). zmniejszać szybkość powierzchniowego rozprzestrzeniania się płomienia. reguluje PN-EN 13501-1 Klasyfikacja ogniowa wyrobów budowlanych i elementów budynków. Ze względu na mechanizm działania wyróżnia się następujące środki ogniochronne: wytwarzające w podwyższonej temperaturze gazowe powłoki ochronne z gazów niepalnych. zmieniać właściwości oraz barwy zaimpregnowanego materiału. Andrzej Kolbrecki* Bezpieczeństwo pożarowe – część XVI Środki ogniochronne Po raz szesnasty zapraszamy do lektury artykułu z cyklu „bezpieczeństwo pożarowe”. żelbetowych i murowych. betonu i elementów murowych w podwyższonej temperaturze. Po części Podręcznika fizyki budowli poświęconej bezpieczeństwu pożarowemu ukaże się cykl artykułów dotyczących izolacyjności akustycznej w budownictwie. tj. w ramach Podręcznika fizyki budowli. odpowiadającemu początkowej fazie pożaru. Dotyczy to dużej grupy wykładzin podłogowych. polifosforany amonu. rozkładowi oraz zdolności przechodzenia w temperaturze płomienia w niepalne formy ciekłe. tlenki molibdenu. kwas wolframowy. wydzielać substancji nadmiernie toksycznych podczas rozkładu termicznego w wysokiej temperaturze. biuretem itp. głównie drewno i materiały drewnopochodne poddane oddziaływaniu termicznemu o niewielkiej intensywności. odcinające dopływ tlenu. w celu zwiększenia efektu halogenowego łączy się chlorowce z tlenkiem metalu. a po wysuszeniu lub przereagowaniu nadają zabezpieczonemu elementowi określoną klasę reakcji na ogień. a w dalszej kolejności klimatu miasta i oświetlenia. które pod wpływem ciepła pęcznieją i tworzą grubą. Cl. które po zastosowaniu na zabezpie* Instytut Techniki Budowlanej czanym elemencie poprawiają jedną lub kilka charakterystyk reakcji na ogień zabezpieczanego wyrobu. Przykładowo okładziny z drewna o gęstości powyżej 800 kg/m3 i grubości nie mniejszej niż 12 mm są trudno zapalne. klasyfikację wyrobów budowlanych z uwagi na ich udział w rozwoju pożaru. Wszystkie wymienione środki chronią przed spalaniem płomieniowym. polifosforany. borany amonu. retardantów. Obejmuje ona nie tylko materiały . np.PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI dr hab. metody projektowania budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. klasyfikację wyrobów budowlanych z uwagi na odporność ogniową. są to: związki boru (kwas borowy. połączenia). Niektóre materiały i wyroby uzyskują odpowiednią klasę bez konieczności stosowania specjalnych środków zabezpieczających. dzięki pochłanianiu energii na przemiany fazowe. funkcje elementów budynku w warunkach pożaru. Klasyfikację materiałów budowlanych (także wyposażenie wnętrz) z uwagi na reakcję na ogień. pochodne fosforowe. która nadaje określoną klasę reakcji na ogień (na skutek ochrony warstw pod okładziną przed ogniem). że wskutek działania ognia i promieniowania cieplnego pęcznieją i nadają wyrobom określoną klasę reakcji na ogień (na skutek ochrony warstw pod powłoką przed ogniem). powodować korozji stali (gwoździe. • impregnaty – preparaty w postaci cieczy lub past. halogenowe (Br. połączenia fosforanów z mocznikiem. klasyfikację ogniową ścian kurtynowych. łączące cechy obu wymienionych grup. a także odporność ogniową przegród przeszklonych. Inne wyroby uzyskują odpowiednią klasę w wyniku dodania w procesie produkcji tzw. wydzielać toksycznych substancji w normalnych warunkach eks- ploatacji. pasty lub sypkiej. podobnie duża grupa wyrobów z PVC. hamujące wzrost temperatury cząstek lignocelulozowych. efekty oddziaływania termicznego na beton. prof. małych źródeł 2 ’2007 (nr 414) 71 . szkło granulowane. • okładziny ogniochronne – pokrycie powierzchni zabezpieczanego wyrobu okładziną grubości co najmniej 1 mm. trójtlenkiem antymonu. mają działanie inhibitujące palenie. Preparaty stosowane w celu ochrony przed ogniem powinny: opóźnić moment zapalenia się materiału. wytwarzają węglowe warstwy ochronne oraz piany izolacyjne. w tym: – środki aktywizowane termicznie. Jako zabezpieczenie ogniochronne stosuje się: • środki ogniochronne (retardanty) – wyroby w postaci cieczy. zawierające włókna mineralne. Zalicza się do nich związki amonowe. które po naniesieniu na wyrób zabezpieczany penetrują pod jego powierzchnię. Część 1: Klasyfikacja na podstawie badań reakcji na ogień. poziomom chwilowym. melaminą.. takie jak: fosforany amonu. np. są zdolne do związania się ze strukturą polimeru i przekształcenia jej w trudno zapalną. Dotychczas omówiono: oddziaływanie pożaru. funkcje ścian zewnętrznych w warunkach pożaru. kaolin lub inne materiały nieorganiczne. właściwości stali. a także okładzin ściennych. Mirosław Kosiorek* dr inż. • ogniochronne powłoki pęczniejące – wykonane ze środka ogniochronnego o takiej budowie. inż. boraks). izolujące. zwęgloną warstwę ochronną. Niekiedy zachodzi potrzeba zapewnienia odpowiedniej klasy wyrobom gotowym. klasyfikację i zastosowanie urządzeń wentylacyjnych z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. badania odporności ogniowej tych ścian. zabezpieczenia ogniochronne konstrukcji stalowych. obniżające strumień ciepła dopływający do powierzchni ochronnej. natomiast nie powinny: być szkodliwe dla ludzi i zwierząt. zasłonom i różnego rodzaju okładzinom (boazerii) z drewna i materiałów drewnopochodnych. W tym numerze omówimy środki ogniochronne. np.

W przypadku gdy nie jest konieczne zachowanie faktury i wyglądu drewna. gdy wchłoną (zależnie od rodzaju oraz gramatury) od 5 do 15% suchego preparatu lub co najmniej 50 g środka na 1 m2 tkaniny. • Y – zabezpieczenia ogniochronne przewidziane do warunków wewnętrznych i zewnętrznych z częściową ekspozycją. Środki zawierające np. nie stwierdzono zmętnienia czy zmatowania (bezpośrednio po malowaniu. że w celu odpowiedniego zabezpieczenia elementu drewnianego przed ogniem należy nałożyć na jego powierzchnię następującą ilość środka ogniochronnego: • 800 ÷ 1500 g/m2 w przypadku powłok uniwersalnych (wapno. związki fosforowe. resztki zaprawy. Odrębną grupę stanowią izolacje ogniochronne z wełny skalnej. pod warunkiem że: – istniejące powłoki są w dobrym stanie (nie łuszczyły się). łyko. Środki te nie zapobiegają destrukcji drewna i materiałów drewnopochodnych. zwiększając czas kąpieli lub krotność nanoszenia). – drewno o wilgotności powyżej 30% można nasycać tylko niektórymi roztworami o wysokim stężeniu. nie można stosować zabezpieczenia na istniejące warstwy (należy je bezwzględnie usunąć przed zastosowaniem środka ogniochronnego). Uwaga: Drewno przed wbudowaniem powinno być doprowadzone do stanu powietrznosuchego. mogą ją nawet przyspieszać. Uwagi: a) wyroby. które spełniają wymagania kategorii X. Farby oraz inne powłoki ogniochronne nanosi się pędzlem lub metodą natrysku.12/2006: 1) trwałość zabezpieczeń ogniochronnych z uwagi na oddziaływanie środowiska określa się przez porównanie wyników badań w zakresie reakcji na ogień. co sprzyja jego degradacji biologicznej. Nasycanie polega na nanoszeniu impregnatu pędzlem. O skuteczności powlekania decyduje głównie grubość nałożonej warstwy. Taki efekt uzyskuje się po wykonaniu 3 ÷ 5 zabiegów w odstępach kilkugodzinnych. glina). W przypadku gdy nie wystąpią wymienione objawy. Materiały zabezpieczone pędzlem lub natryskowo powinny wchłonąć 150 ÷ 200 g suchej masy na 1 m2 powierzchni. W takich przypadkach stosuje się następujące technologie: • nasycanie drewna specjalnymi roztworami. lecz jeszcze niewbudowanych. b) poddanych oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych i promieniowania ultrafioletowego w komorze klimatyzacyjnej. Ograniczają strumień ciepła docierającego do palnej powierzchni. spełniają także wymagania kategorii Y oraz Z1 i Z2. tynki na siatce okładziny z płyt gipsowo-kartonowych lub z wełny mineralnej. po kilku godzinach i po kilku dniach). cementu itp. 72 2 ’2007 (nr 414) . Niejednokrotnie jednak zabezpieczenia wymagają wyroby już gotowe lub wbudowane w obiekt. • 500 ÷ 800 g/m2 w przypadku farb na bazie szkła wodnego i wypełniaczy mineralnych. że mogą one powodować kondensację pary wodnej na powierzchni drewna. • 200 ÷ 300 g/m2 w przypadku powłok z żywic syntetycznych. • pokrywanie wyrobu farbą lub lakierem. Natomiast w przypadku stosowania tynków i okładzin zewnętrznych należy zwrócić uwagę. zabezpieczenie uzyskuje się przez pokrycie powierzchni drewna warstwą materiału niepalnego – natryskiwane masy ogniochronne. gdy wyniki badań próbek 1b) spełniają kryteria podane w tabeli 1. zewnętrznych z częściową ekspozycją i zewnętrznych z pełną ekspozycją). Metody kąpieli oraz ciśnieniowo-próżniowe są stosowane do zabezpieczania elementów i konstrukcji gotowych. serii próbek: a) niepoddanych działaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych i promieniowania ultrafioletowego w komorze klimatyzacyjnej. Nasycane tkaniny będą skutecznie zabezpieczone przed działaniem ognia. jeżeli oddziaływania odpowiadają rozwiniętej fazie pożaru. • 250 ÷ 400 g/m2 w przypadku farb na bazie fosforanu amonowego. Drewno i materiały drewnopochodne należy odpowiednio przygotować do wykonania zabezpieczeń ogniochronnych przez: oczyszczenie powierzchni drewna z wszelkiego rodzaju zanieczyszczeń (kora.PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI ognia bądź pojedynczych płonących przedmiotów. Z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe są one stosowane w celu zwiększenia nośności konstrukcji podczas pożaru. • Z1 – zabezpieczenia ogniochronne wewnętrzne o wilgotności klasy 5 wg normy PN-EN ISO 13788:2003. Wystarczające zabezpieczenie zapewnia wchłonięcie co najmniej 17 kg suchego preparatu na 1 m3 nasycanego drewna. Przy ustalaniu stopnia wilgotności drewna należy uwzględnić. szklanej. • pokrywanie wyrobu warstwą materiału niepalnego. Poświadczenie trwałości zabezpieczenia ogniochronnego wydaje się wówczas. sprawdzenie stopnia wilgotności drewna. Najskuteczniejszym sposobem zabezpieczenia elementów i konstrukcji drewnianych przed ogniem jest impregnacja wyrobu w trakcie procesu produkcyjnego. Niektóre farby i lakiery ogniochronne mogą być stosowane na istniejące powłoki. że: – drewno do nasycania w roztworze środków solnych powinno być (bez względu na stosowaną metodę) powietrznosuche (w szczególnych przypadkach dopuszcza się impregnację drewna do 30% wilgotności. metodami: natryskiwania.). • Z2 – zabezpieczenia ogniochronne wewnętrzne o wilgotności klas mniejszych niż 5 wg normy PN-EN ISO 13788:2003. • 300 ÷ 500 g/m2 w przypadku farb olejnych. Trwałość zabezpieczeń ogniochronnych w czasie określa się na podstawie Ustaleń Aprobacyjnych UA GW VII. a w razie potrzeby doprowadzenie jej do wymaganego zakresu. przed malowaniem należy każdorazowo przeprowadzić odtłuszczenie i zmatowanie istniejących powłok. – potwierdzono szczelność i trwałość ich przylegania. płyt gipsowo-kartonowych i wapienno-piaskowych itp. natomiast gdy pojawi się którykolwiek z wymienionych objawów. Wieloletnie próby i doświadczenie praktyczne wykazały. W przypadku zabezpieczania drewna wbudowanego preparatami solnymi należy je starannie oczyścić (również ze starych powłok malarskich) i odtłuścić. kąpieli lub ciśnieniowo-próżniową. 2) wprowadza się cztery kategorie zastosowania zabezpieczeń ogniochronnych z uwagi na oddziaływania środowisk: • X – zabezpieczenia ogniochronne przewidziane do wszystkich warunków (wewnętrznych.

R – oddziaływanie deszczu. przy czym każdy obejmuje: • 5-godzinną fazę bez deszczu w temperaturze otoczenia 40 ± 3 °C. 40% wilgotności względnej 40 °C. • 1-godzinną fazę z deszczem w temperaturze otoczenia 20 ± 3 °C. Próbki do analizy termograwimetrycznej powinny być nagrzewane w atmosferze azotu. Cykliczne warunki oddziaływania temperatury i wilgotności dla zabezpieczeń kategorii X i Y Dzień I–6h 20 °C. Analizę wykonuje się w zakresie 4000 ÷ 600 cm-1 i przy rozdzielczości < 4 cm-1. 20% wilgotności względnej 30 °C. które spełniają wymagania kategorii Z1. – pięć poddaje się oddziaływaniu warunków środowiskowych określonych w dalszej części. okładzina lub impregnacja Kategoria zastosowania X Y Z1 Z2 T R UV H T H T H T T – oddziaływanie temperatury. spełniają także wymagania kategorii Z2. 95% wilgotności względnej 3 i 4 20 °C. ale bez działania deszczu i promieniowania UV. Podobieństwo wykresów i widm wskazuje na identyczność próbek. sucho 1i2 Cykle oddziaływania temperatury i wilgotności II – 6 h III – 6 h 70 °C. Oddziaływania środowiskowe dla poszczególnych kategorii zastosowania: a) kategoria X – próbki eksponuje się przez cztery tygodnie w komorze klimatycznej uwzględniającej oddziaływanie: – promieniowania UV – wg normy PN-EN ISO 11507:2000 (lampa typu 2) przez cały okres cyklu. 95% wilgotności względnej 20 °C. 2 ’2007 (nr 414) 73 . Natomiast próbki do analizy IR powinny mieć postać pa- Tabela 3. c) wyroby. wg Procedury Badawczej ITB LP-28/06. UV – oddziaływanie promieniowania słonecznego. c) kategoria Z1 – próbki badawcze poddaje się działaniu następujących warunków cieplno-wilgotnościowych: – 8 h przechowywania w temperaturze 40 ± 3 °C i wilgotności względnej powietrza 98 ÷ 100%. 3) oddziaływania środowiskowe dla poszczególnych kategorii zastosowania zabezpieczeń ogniochronnych podano w tabeli 2. powłoka pęczniejąca. d) kategoria Z2 – próbki badawcze poddaje się kolejno działaniu następujących warunków cieplno-wilgotnościowych: – 4 h przechowywania w temperaturze 5 ± 3 °C. H – oddziaływanie wilgotności stylki z bromku potasu. 95% wilgotności względnej 40 °C. Warunki oddziaływań środowiskowych.PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI Tabela 1. Oddziaływaniu warunków środowiskowych poddaje się tylko powierzchnie zabezpieczone ogniochronnie. sucho IV – 6 h 70 °C. próbki poddawane są 6-godzinnym cyklom. e) pełna ekspozycja obejmuje działanie temperatury poniżej zera. Następnie próbki poddaje się cyklicznemu oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych zgodnie z tabelą 3. Badanie powinno trwać 22 min. Identyfikacja polega na porównaniu wykresów termograwimetrycznych i widm IR próbki badanej i próbki odniesienia. Kryteria badania próbek poddanych oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych i promieniowania ultrafioletowego Właściwości Szybkość wydzielania ciepła – RHR Całkowita ilość wydzielonego ciepła – THR1200s Zabezpieczenia Zabezpieczenia posadzek inne niż posadzek kryteria przy strumieniu ciepła 30 kW/m2 50 kW/m2 ≤ 60 kW/m2 większa nie więcej niż o 20% od wyniku uzyskanego na próbkach niepoddanych oddziaływaniom cykli środowiskowych b) wyroby. Próbki badawcze poddaje się oddziaływaniu środowiska. – 18 h przechowywania w otwartej lub wentylowanej szafce badawczej w warunkach wilgotności i temperatury otoczenia wg normy PN-ISO 11503:2001. osłaniając jednocześnie inne powierzchnie. deszczu i promieniowania UV. a próbki spryskuje wodą destylowaną i zdemineralizowaną. 95% wilgotności względnej -20 °C. – 4 h przechowywania w temperaturze 5 ± 3 °C i wilgotności względnej powietrza 50 ± 5%. 40% wilgotności względnej 40 °C. z szybkością 10 K/min do temperatury 800 °C. a badania próbek zabezpieczeń innych niż posadzki – przy strumieniu ciepła o mocy 50 kW/m2. 6 i 7 -20 °C. a wartości średnie powinny być obliczane dla 20 min. 95% wilgotności względnej Tabela 2. Oddziaływanie środowiskowe dla poszczególnych kategorii zastosowania zabezpieczeń ogniochronnych Rodzaj zabezpieczenia ogniochronnego Powłoka z farb lub lakierów. – 4 h przechowywania w temperaturze 23 ± 3 °C i wilgotności względnej powietrza 80 ± 5%. W przypadku FTIR można stosować technikę ATR. Warunki badania reakcji na ogień: Z dziesięciu próbek przygotowanych do badań: – pięć nie poddaje się oddziaływaniu warunków środowiskowych. spełniają także wymagania kategorii Z1 i Z2. które spełniają wymagania kategorii Y. d) częściowa ekspozycja obejmuje działanie temperatury poniżej zera. zgodnie z normą PN-ISO 11507:2000. b) kategoria Y – próbki poddaje się cyklicznemu oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych zgodnie z tabelą 1. powtarzanym 112 razy bez przerw. stosując stożkowy grzejnik wg normy ISO 5660-1. w ramie w pozycji pionowej. – deszczu – powietrze o kontrolowanej temperaturze wdmuchuje się przez osłonę komory. 95% wilgotności względnej 5. 20% wilgotności względnej 30 °C. przy czym wprowadzanie nowych warunków powinno nastąpić w ciągu 30 min po ustaniu warunków poprzednich. przy czym wprowadzanie nowych warunków powinno nastąpić w ciągu 30 min po ustaniu warunków poprzednich. Identyfikacji zastosowanego środka ogniochronnego można dokonać przez: – analizę termograwimetryczną i/lub – analizę w podczerwieni IR (wskazane zastosowanie techniki FTIR) np. Badania próbek zabezpieczeń posadzek wykonuje się przy strumieniu ciepła o mocy 30 kW/m2.

odbyła się też uroczystość wręczenia Certyfikatów Środowiskowych spółce SAINT-GOBAIN ISOVER Polska. m2. Jej zastosowanie w przegrodach zewnętrznych obiektu budowlanego daje wymierne efekty ekologiczne w całym cyklu użytkowania. W br. Certyfikaty Środowiskowe przyznawane są przez Instytut Techniki Budowlanej. odebrał Nicolas Suret. Legrand. Salon Wykończenia. Dużo widzów przyciągnęły Pokazy Sztuki Dekarskiej. Aluplast. Ukrainy. Salon Usług Budowlanych. co (oprócz niewątpliwych korzyści finansowych) przyczynia się do ograniczenia emisji szkodliwych związków (m. Steico. betonu towarowego i kruszyw. zorganizowane przez Polskie Stowarzyszenie Dekarzy i Międzynarodowe Tragi Poznańskie (MTP). Zgodnie z opinią Zakładu Ochrony Środowiska Instytutu Techniki Budowlanej wełna mineralna Isover jest wyrobem przyjaznym dla środowiska. i planach na 2007 r. eksponująca najnowsze produkty wystawców. Rockwool. Więcej informacji o laureatach na str. Zwiedzający mieli również okazję uzyskać informacje i zasięgnąć porad na temat prezentowanych produktów i technologii. Wystroju i Małej Architektury. Prowadzi do zmniejszenia zużycia energii grzewczej podczas eksploatacji budynku. Litwy i Łotwy. Firma Cemex Polska Sp. która jest obecna na polskim rynku od marca 2005 r. Ceramika Paradyż.in. rynny oraz montować okna dachowe. Obowiązuje do momentu zmiany przez producenta deklaracji środowiskowej.o. Połączono je ze zwiedzaniem wykończonej części budynku i poradami dotyczącymi wykonawstwa. 100). Imprezy towarzyszące Profesjonalny charakter targów potwierdził interesujący i bogaty program imprez towarzyszących.. W drugim dniu targów (24. usystematyzowanych badań i za pomocą metody LCA (ang. oprócz tytułu Perły Ceramiki UE 2006 po raz pierwszy w historii konkursu przyznano Perły Ceramiki Dystrybutorów 2006. poinformowała podczas konferencji prasowej o wynikach 2006 r. Life Cycle Assessment – cykl życia produktu) określenie wpływu wyrobów na środowisko. Plannja. zorganizowany przez Ardo-Studio i MTP. gości z 34 państw). powierzchnia wystawiennicza targów zwiększyła się o 15% i wyniosła ok. Celem konkursu jest promowanie kolekcji płytek ceramicznych dostępnych na polskim rynku. Solbet.01. Targi odwiedziły również delegacje z Uzbekistanu.). SO2). finansowania rewitalizacji. na przykładach już zrealizowanych obiektów. Salon Stolarki Otworowej. którzy wzięli udział w Międzynarodowych Targach Budownictwa BUDMA 2007 (23 – 26 stycznia 2007 r. planowania. projektowania. Hoermann. potwierdziła. a liczba wystawców o 18%. Wśród zwiedzających nie zabrakło gości z zagranicy.. finansowania i realizacji obiektów sportowych i rekreacyjnych. Centrum Budownictwa Drogowego i Inżynieryjnego. Niemiec. że nadal jest to największa w Polsce i najbardziej prestiżowa impreza targowa branży budowlanej. SAINT-GOBAIN ISOVER Polska od dawna pracuje nad takimi rozwiązaniami technologii produkcji. Po raz drugi w historii targów BUDMA odbył się BudShow – Dom dla każdego. z o. 24 stycznia br. Viessmann i Xella. aby w maksymalnym stopniu wykorzystać surowce wtórne. Cemex Polska należy do krajowej czołówki producentów cementu.2007 r. Omówiono również uwarunkowania prawne i społeczne budowy dróg i autostrad. Instytut Techniki Budowlanej zorganizował konferencję poświęconą ocenie regulacji prawnych i funkcjonowaniu rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów UE (artykuł Jadwigi Tworek na str. Podstawą do przyznania certyfikatu jest przeprowadzenie dokładnych. Z myślą o przedstawicielach samorządów lokalnych zaprezentowano dwa programy rządowe: jeden dotyczący socjalnego budownictwa mieszkaniowego.in. Ekspozycja targów BUDMA 2007 została podzielona na: Salon Materiałów Budowlanych – Ściany i Dachy. Certyfikat środowiskowy jest przyznawany bezterminowo. m. Rosji. 74 2 ’2007 (nr 414) . Wielkiej Brytanii. 1300 z 28 państw w tym 327 firm zagranicznych) i zwiedzających (ponad 50 tys. W porównaniu z 2006 r. podczas których prezentowano jak prawidłowo układać dachówkę. Dokumenty te z rąk Ministra Budownictwa Andrzeja Aumillera. Bułgarii.TARGI BUDMA 2007 Bogaty program BUDMY 2007 L iczba wystawców (ok. Jednym z narzędzi mających prowadzić do tego celu jest ocena cyklu życia produktów przeprowadzona przez Zakład Ochrony Środowiska Instytutu Techniki Budowlanej. a także zagadnienia dotyczące zarządzania i odnowy dużych osiedli mieszkaniowych. a drugi budowy dróg ekspresowych i autostrad w latach 2007 – 2013. odbywających się pod patronatem Ministra Budownictwa Andrzeja Aumillera i Ministra Transportu Jerzego Polaczka. Rintal. wyróżniających się parametrami technicznymi i walorami estetycznymi oraz wpisujących się w światowe trendy wzornicze. Fakro. Centrum Budownictwa Sportowego oraz Salon Nieruchomości i Inwestycji INVESTFIELD. CO2. kiedy przejęła grupę RMC. Mołdawii i Rumunii. 40 tys. W przedsięwzięciu tym wzięły udział następujące firmy: Alpol. skierowany do inwestorów indywidualnych. Ma 2 cementownie. 84.) odbyła się uroczystość ogłoszenia wyników i wręczenia nagród w konkursie Perły Ceramiki UE 2006 zorganizowanym przez kwartalnik „Wokół Płytek Cramicznych” pod patronatem Ministerstwa Budownictwa. Roca. CAD Projekt. Ich uzupełnieniem była Wyspa Nowości. Codziennie prezentowano wybrane etapy budowy jednorodzinnego domu modelowego wykonanego z nowoczesnych i energooszczędnych materiałów. skierowanych do różnych grup zwiedzających. 10 kopalni kruszyw oraz sieć 40 wytwórni betonu towarowego. nowy prezes zarządu SAINT-GOBAIN ISOVER Polska. Stowarzyszenia Architektów oraz Sekcji Architektury Wnętrz Związku Polskich Artystów Plastyków. mocować obróbki blacharskie. Firma ISOVER Polska otrzymała je za wyroby z wełny mineralnej: skalnej i szklanej.

Obecnie. zmodernizowane będą młyny cementu oraz rozbudowana instalacja magazynowa i dozowania paliw alternatywnych. zamknięty. 200 mln zł. Politechnika Poznańska. pochodzącego z energii słonecznej. zgodnie z którą od 1 lutego br. której celem jest dotarcie bezpośrednio do klienta końcowego. materiały oparte na wiedzy”. Grupa kapitałowa Solbet – największy producent betonu komórkowego w Polsce – zaprezentowała dwie grupy produktów: Solbet Ideal do wznoszenia ścian jednowarstwowych oraz Solbet Optimal do wykonywania tradycyjnych ścian warstwowych. W cementowni Rudniki również zbudowany zostanie nowy hermetyczny magazyn klinkieru. 2 ’2007 (nr 414) 75 . ale w związku z prognozowanym wzrostem popytu na beton towarowy planuje też inwestować w rozwój sieci betoniarni. Natomiast z 10 kopalni należących do Cemex Polska można wydobyć ok. przy braku siły roboczej na polskim rynku. Dla Cemexu był szczególny również z innego powodu. Politechnika Warszawska i Politechnika Wrocławska oraz cztery ośrodki badawcze: Instytut Badawczy Dróg i Mostów.in. dzięki czemu Cemex może lepiej i szybciej dostosowywać swoją ofertę rynkową do potrzeb odbiorców. Firma wprowadziła pionierską w polskim przemyśle cementowym strategię sprzedaży. a obecnie również kolektor słoneczny. Budowanie jest więc szybkie i łatwe. Sześć wyższych uczelni: Akademia Górniczo-Hutnicza. do układania rurociągów. wypełniania nieużywanych podziemnych zbiorników oraz do wykonywania skomplikowanych detali architektonicznych. że był to bardzo dobry rok dla całej branży. Roczna wielkość produkcji to ponad 2 mln m3 betonu. pochłoną ok.TARGI BUDMA 2007 Spółka jest czwartym co do wielkości producentem cementu w naszym kraju. a ponadto występuje niewielkie prawdopodobieństwo popełnienia błędów wykonawczych. Ponadto dzięki jednomilimetrowej tolerancji wymiarów i wyprofilowaniu powierzchni czołowych na pióro i wpust bloczki Solbet Ideal muruje się na cienką spoinę bez wypełniania spoin pionowych. jest to ogromnym atutem ścian jednowarstwowych. Podczas targów Budma 2007 prezesi firm: Lafarge Dachy – Wojciech Gątkiewicz oraz Viessmann – Roland Krause. Spółka zamierza przede wszystkim zwiększyć o ok. którzy zakupią dachówki cementowe Braas i akcesoria dachowe. elementy uszczelniające kalenice i grzbiety. zabezpieczenia przeciwśnieżne oraz elementy komunikacji na dachu. W jego skład. Zrezygnowano z udziału pośredników. do podgrzewania wody użytkowej. że Braas to kompletny system dachowy. za co najmniej 8 tys. a nawet wspomagania centralnego ogrzewania. Politechnika Krakowska. Politechnika Łódzka. Tak ciepła ściana gwarantuje zmniejszenie zużycia energii na ogrzewanie budynku. zł brutto. oprócz siedmiu modeli dachówek cementowych w bogatej gamie kolorystycznej. które umożliwiają uzyskanie ściany jednowarstwowej o współczynniku przenikania ciepła U = 0. wszyscy klienci indywidualni. W Chełmie powstanie m. Firma przejęła spółkę Unicon.. podpisali umowę o współpracy. W odpowiedzi na zwiększające się potrzeby krajowego rynku budowlanego Cemex zapowiada kolejne inwestycje w Polsce. Zastosowanie systemu elementów pochodzących od jednego producenta daje gwarancję. sprawił. inwestycje w cementowniach w Rudnikach i Chełmie. że zostały one optymalnie dopasowane. Może dostarczyć na rynek ponad 3 mln t cementu rocznie z cementowni w Rudnikach i Chełmie.23 W/m2K (w przypadku bloczków grubości 36 cm U = 0. system rynnowy. Cemex wprowadzi na rynek nowe mieszanki betonowe do specjalnego zastosowania. Solbet Ideal to bloczki o gęstości 400 kg/m3 i grubości 36 cm – dotychczas produkowane oraz po raz pierwszy zaprezentowane na BUDMIE 2007 – grubości 42 cm. obróki ścian i kominów. oferowane przez Lafarge Dachy. Po raz pierwszy z inicjatywy Sekcji Materiałów Budowlanych Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej Polskiej Akademii Nauk została przedstawiona ekspozycja „Nauka dla materiałów budowlanych. Poza efektami finansowymi bardzo ważne jest to. Dach z systemem solarnym Braas – Viessmann umożliwia otrzymywanie taniego ciepła. W 2007 r. odpylany skład klinkieru. Cemex zainwestował w rozwój technologii produkcji cementu i ochronę środowiska w cementowniach w Chełmie i Rudnikach. Nowości na Budmie Targi Budma 2007 były opatrzone podtytułem „Targi wiedzy i zastosowań”. W 2007 r. unowocześnione będą piece obrotowe oraz zwiększona wydajność załadunku cementu. mające na celu zwiększenie wydajności oraz ochronę środowiska. mają prawo do jednego kolektora słonecznego Vitosol100 firmy Viessmann w cenie 1 zł. W przypadku betonu towarowego jest największym krajowym producentem.27 W/m2K). 10% produkcję cementu. m. Instytut Techniki Budowlanej i Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej prezentowały swoje najnowsze osiągnięcia i ofertę partnerskiej współpracy z przemysłem. Nowy model sprzedaży spowodował trzykrotny wzrost liczby klientów – przedsiębiorców i hurtowni budowlanych – kupujących cement bezpośrednio u producenta.in. Koszt inwestycji szacowany jest na 64 mln zł. a także produkcję kruszyw. wchodzą: membrany i folie dachowe. dzięki czemu jej potencjał wytwórczy zwiększył się o 9 wytwórni betonu towarowego i jedną kopalnię kruszywa. Ponadto w 2006 r. a w tym przypadku nie bez znaczenia jest również znana i ceniona marka Braas. dostępny z „jednej ręki”. Instytut Mineralnych Materiałów Budowlanych. 4 mln t kruszyw rocznie. przewyższający wszystkie dotychczasowe prognozy rynkowe. Gwałtowny wzrost popytu na cement w 2006 r.

Niemcy i HARALD BŐHL GmbH. Knauf. Niemcy. Górażdże Cement. Dąbrowa Górnicza. firma zgłaszająca produkt: INOX DESIGN Sp. Wskaźniki oceny izolacyjności akustycznej właściwej obliczone wg PN-B-02151-3:1999. uhonorowane zostały najbardziej rozpoznawane marki oraz najczęściej wybierane przez klientów w 2006 r. • gruntowy wymiennik ciepła AWADUKT THERMO (w wersji antybakteryjnej). W najbliższym czasie przewiduje się nowelizację normy PN-B-0215-3 i wprowadzenie do niej. • teleskopowe zadaszenie basenu „OPERA”. Mapei Polska Sp. Jarosław Kupidura. producent: DuPont de Nemours. Zgodnie z PN-B-02151-3:1999 wyniki badań laboratoryjnych wykorzystywane przy projektowaniu należy pomniejszyć o 2 dB (tzw. producent: BAUTECH Sp. Dariusz Kupidura. producent: REHAU AG + Co. producent: DORMA GMBH.o. RA2R = 53 dB. Dodatek TECH pozwala na przygotowanie lekkich zapraw o podwyższonych właściwościach termicznych i akustycznych. Lubartów.. producent: STOLBUD SA.. • okno jednoramowe systemu WS-6000 z drewna klejonego warstwowo o zwiększonej izolacyjności akustycznej AKUSTIK. Poznań. wypełnienie gzymsów. Luksemburg. Grupa Silikaty zaprezentowała nowe bloczki wapienno-piaskowe SILIKAT A o bardzo dobrych właściwościach akustycznych.: Lafarge Dachy Sp. Częstochowa. z o. zewnętrznymi). z o..in. zaostrzonego wymagania dla ścian międzymieszkaniowych na poziomie R’A1 ≥ 53 dB.o. wybudowanych zgodnie z wymaganiami normowymi (wg PN-B-02151-3:1999 wymagana minimalna wartość izolacyjności akustycznej ścian międzymieszkaniowych wynosi R’A1 ≥ 50 dB). • wentylacja COMFORT MAX. Pruszyński Sp. Firma Fakro. międzymieszkaniowej) ze ścianami bocznymi (np. co jest szczególnie zalecane przez przecięcie warstwy konstrukcyjnej ściany zewnętrznej ścianą międzymieszkaniową.c.o. Poznań.o. na podstawie tych danych. • geowłóknina TYPAR SF. Fakro. firma zgłaszająca produkt: PHU „GLOBAL-TECH”.in.. Radom. z o. Ewelina Kowałko 76 2 ’2007 (nr 414) .o. Przy określaniu izolacyjności akustycznej przegrody w budynku wartość tę należy pomniejszyć o poprawkę K uwzględniającą wpływ bocznego przenoszenia dźwięków. przeprowadzonym przez ASM – Centrum Badań i Analiz Rynku. z o. Ściany wykonane z bloczków SILIKAT A łączy się ze ścianami bocznymi za pomocą wiązania murarskiego lub. który powinien zapewnić redukcję bocznego przenoszenia dźwięków. W rankingu Budowlana Marka Roku 2006.o. producent: HABOE EDELSTAHL-SYSTEME GmbH. producent: Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe „ERGOBUD” Sp. termoizolacja stropów. • system balustrad ze stali nierdzewnej HABOE. Wienerberger. Cemex Polska Sp. z o. Piaseczno... • maszyna do produkcji betonowych elementów wibroprasowanych TECHMATIK WIB 1411. że izolacyjność akustyczna ściany międzymieszkaniowej grubości 25 cm wykonanej z SILIKAT-ów A spełnia wymaganie obowiązujące w większości krajów europejskich R’A1 ≥ 53 dB. Lubartów. z o. tarasów. m. dachów/stropodachów..o.o.. Tytuł „Budowlanej Marki Roku 2006” otrzymały m. kanałów. Nagrody ACANTHUS AUREUS za najciekawsze stoiska przyznano szesnastu firmom. producent: SOFTBUD – Biuro Oprogramowania Mikrokomputerowego. Poznań. z o.TARGI BUDMA 2007 Firma Tech Service Polska sp. Medaliści targów Tradycyjnie podczas targów BUDMA przyznano Złote Medale MTP za wyroby i technologie wyróżniające się innowacyjnością i jakością. z o. z o. Więcej informacji w artykule „Nowości Fakro” na str.. z o. Konstancin Jeziorna. Niemcy. Sopro Polska Sp. Zakłady Tworzyw Sztucznych Gamrat SA.. • system kosztorysowania (oprogramowanie i bazy danych) pt. z o. Zgodnie z raportem z badań laboratoryjnych. Krystyna Wiśniewska. z o. -5) dB.. przeznaczone do wznoszenia ścian międzymieszkaniowych. firma zgłaszająca produkt: ROTO FRANK Okna Dachowe Sp. pokazała na BUDMIE 2007 aż piętnaście nowych wyrobów.5R. znany producent okien dachowych. wzorem innych krajów. charakterystyka izolacyjności akustycznej właściwej w postaci wskaźników jednoliczbowych (wg PN-EN ISO 717-1:1999) ścian z bloczków Silikat A grubości 25 cm wynosi Rw = 60 (-2. Wynika to z niezbyt rygorystycznych polskich wymagań. producent: JADAR TECHMATIK s. z o. m. przeprowadzonych w Zakładzie Akustyki ITB. Poznań. producent: ROTO FRANK Sp. • wysokoosiowe okno dachowe 735. • kształtki wieńcowe do wykonywania wieńców stropowych KZE i KWE. z o. Warszawa.o. • system posadzek przemysłowych BAUTECH (jednowarstwowe monolityczne utwardzone powierzchniowo posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych). producent: DOSPEL Sp.o.o. skarży się na nieodstateczną izolacyjność akustyczną przegród. firma zgłaszająca produkt: DORMA Polska Sp. Jest to bardzo cenne rozwiązanie. O dobrej izolacyjności akustycznej przegrody decyduje również sposób połączenia ściany oddzielającej pomieszczenie (np.in. ponieważ ponad 30% osób mieszkających w budynkach wielorodzinnych. firma zgłaszająca: GRILTEX Polska Sp.o. firmy: Atlas. wynoszą: RA1 = 58 dB dla ścian wewnętrznych i RA2 = 55 dB dla ścian zewnętrznych. Niemcy. Samolicz Kosztorysowy SYKAL. Zaprawa POLYTECH może być stosowana wewnątrz i na zewnątrz budynków mieszkalnych oraz przemysłowych jako podkłady podłogowe... promowała technologię polegającą na wykorzystaniu odpadów styropianu w produkcji zapraw budowlanych oraz maszyny i urządzenie do produkcji betonów lekkich. Otrzymały je następujące wyroby: • samozamykacze krzywkowe z szyną ślizgową z funkcją „EASY OPEN”. Opoczno.o. Włoszczowa. Projektant może bez obaw przyjąć. 82. Sucha zaprawa cementowo-styropianowa POLYTECH produkowana jest na bazie bardzo lekkiego granulatu styropianowego połączonego w fazie produkcji z dodatkiem TECH i cementu portlandzkiego 32. akustyczny współczynnik bezpieczeństwa) i wówczas RA1R = 56 dB. producent: ALUNA ARTUR NOWAK.o..

ze względu na swoje specyficzne właściwości. • konsultacje i szkolenia – współpraca zespołów polskich i zagranicznych specjalistów o bogatej wiedzy teoretycznej i praktycznej pozwala na przekazywanie pełnych i rzetelnych informacji. System BAUTECH – jednowarstwowe monolityczne utwardzone powierzchniowo posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych. smary.pl 2 ’2007 (nr 414) 77 . materiałów do pielęgnacji i impregnacji nawierzchni betonowych. łatwość w utrzymaniu czystości. oleje itp.o. browarach.pl. odporność na substancje agresywne. wszystkie produkty systemu BAUTECH® mają odpowiednie atesty i certyfikaty: ITB i PZH. oleje. bogata kolorystyka. Bogusław Zalewski – Prezes Zarządu MTP Fot. magazynach. w którym jako dane wyjściowe przyjmuje się m.). System BAUTECH opracowano na podstawie 15-letnich doświadczeń firmy zdobytych w wyniku współpracy z krajowymi i zagranicznymi jednostkami. Inne zalety posadzek Bautech to: odporność na duże obciążenia statyczne i dynamiczne. nagrodzone Złotym Medalem Międzynarodowych Targów Budownictwa BUDMA 2007. przeznaczony jest do stosowania w zakładach produkcyjnych. wyróżniają się innowacyjną recepturą i bardzo dobrą jakością dorównującą produktom wytwarzanym przez najlepszych światowych producentów. czasie i sposobie ich wykonania. inż. „eksperymentowanie” podczas wykonywania posadzek. przeznaczenie nawierzchni. rozstawie szczelin dylatacyjnych. odporność na ścieranie i udary. co umożliwia kompleksowe zastosowanie systemu tak szybko. dzięki rozpatrywaniu indywidualnych wymagań i lokalnych warunków posadzki wykonywane są „na miarę”. wizyty na placach budów i w betoniarniach mają na celu dopilnowanie bezwzględnego przestrzegania reżimów technologicznych i udzielenie pomocy technicznej w przypadku problemów podczas wykonywania posadzek. Od lewej: prof. Ireneusz Lickiewicz – Dyrektor firmy BAUTECH. ich dozowaniu i obróbce mechanicznej. a w efekcie trwałością. materiałach do utwardzania powierzchni w technologii DST (MULTITOP. który należy wypełnić i odesłać do firmy. utwardzaczy posadzkowych. preparatach powłokotwórczych i impregnujących. W efekcie eksport stanowi ponad 30% obrotów firmy. firma stale powiększa profesjonalny potencjał wykonawczy i w związku z tym jest w stanie sprostać rosnącemu i coraz bardziej wymagającemu rynkowi inwestycyjnemu. z o. przewidywane obciążenia statyczne i dynamiczne oraz wymagania dotyczące nawierzchni (ścieralność. • wykonawstwo – dzięki wysoko wyspecjalizowanej autoryzowanej sieci wykonawczej inwestor otrzymuje gwarancję najwyższej jakości wykonywanych posadzek. oraz maszyn do układania i wykańczania nawierzchni.in. ponaddwudziestoletnia żywotność bez stosowania specjalnych zabiegów konserwacyjnych. BAUTECH sp. Zainteresowany otrzymuje kompleksowe opracowanie techniczno-technologiczne. • produkcję i dystrybucję – włókien zbrojeniowych (stalowych i polipropylenowych). ilości i rodzaju zbrojenia rozproszonego (stalowego BAUMIX i ewentualnie polipropylenowego BAUCON). Józef Jasiczak – Przewodniczący Kapituły Konkursu. tel. arch. Nieustająca aktywność firmy w promowaniu technologii oraz bardzo dobra jakość posadzek przyczyniły się do zainteresowania tym produktem rynków zagranicznych. chłodniach. bezpośrednie kontakty z inwestorem. rozbudowana sieć wykonawcza umożliwia szybką realizację inwestycji.bautech. wypełnień dylatacyjnych.Posadzki przemysłowe z betonów Posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych Bautech kompozytowych Bautech Jednowarstwowe monolityczne utwardzane powierzchniowo posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych BAUTECH. zawierające informacje o: podłożu w zależności od istniejących warunków gruntowych. BAUTECH Firma udostępnia również na swojej stronie internetowej specjalny formularz „Dane wyjściowe do wykonania opracowania projektu powierzchniowo utwardzanej monolitycznej posadzki przemysłowej z betonu kompozytowego w technologii BAUTECH”. fax 022 716 77 90 e-mail: bau@bautech. dr hab. takich jak: smary. stanowią barierę dla gęstych substancji. garażach. Andrzej Aumiller – Minister Budownictwa. 022 716 77 91. Specjalistyczne szkolenia teoretyczne i praktyczne prowadzone dla firm wykonawczych eliminują tzw. Uroczystość wręczenia Złotego Medalu Międzynarodowych Targów Budownictwa BUDMA 2007. BAUTOP. www. EXTRATOP). jak jest to wymagane. przemyśle spożywczym i farmaceutycznym oraz strefach zagrożenia wybuchem. supermarketach. własnymi autoryzowanymi wykonawcami oraz spójnej polityki działów badawczo-wdrożeniowych i handlowo-marketingowych. wymaganej klasie i recepturze betonu płyty nośnej oraz jej grubości. System BAUTECH obejmuje: • projektowanie – rozwiązania technologiczne nawierzchni projektowane są za pomocą specjalistycznego oprogramowania komputerowego. warunki gruntowe.

Potwierdza to rekomendacja Instytutu Techniki Budowlanej (RT ITB-1058/2006 Wieńce stropowe KZE i KWE). na których spoczywa wieniec. Ceram. Filigran. Bogusław ZalewFot. zbrojone kształtki wieńcowe firmy Ergobud Sp. dr hab. PSKJ itp.) oraz żelbetowych płyt kanałowych. Od lewej prof. Mają one długość 600 mm. co jest ważne przede wszystkim w przypadku mu- 78 2 ’2007 (nr 414) . Przy układaniu dolnego zbrojenia wieńca poniżej stropu nie ma konieczności używania stempli (wieniec opuszczony proponowany jest przez wielu producentów elementów ściennych). Wręczenie Złotego Medalu MTP za kształtki wieńcowe. Kształtki przeznaczone do wykonywania wieńców na ścianach zewnętrznych mają przekrój zbliżony do litery „L”. Oba rodzaje kształtek są od wewnątrz profilowane w celu uzyskania dystansów zbrojeniowych. Andrzej Aumiller – Minister Budownictwa. Kształtki można stosować w gęstożebrowych stropach belkowych (np. Ich zastosowanie powoduje.. Z. pozwalający na sprawne i bezpieczne wykończenie wieńca. 2K. która poza nowatorskim podejściem do budownictwa gwarantuje trwałość i ekonomię przedsięwzięcia budowlanego. Kształtki rozwiązują także problem ryglowania całego stropu podczas wykonywania opuszczonego wieńca stropowego. Kształtki wieńcowe zapewniają równomierny rozkład obciążeń przekazywanych ze stropu na mur zastępując podkłady betonowe lub ceglane. pozostawiając miejsce na izolację termiczną. Teriva. Nowicki ski – Prezes Zarządu MTP Betonowo-keramzytowe. 300 lub 360 mm) zależy od grubości ściany. Fert itp. co przyspiesza tempo robót budowlanych. za nowatorskie rozwiązanie.TARGI BUDMA 2007 Kształtki wieńcowe – wygodne i łatwe w użyciu Betonowo-keramzytowe. Betonowo-keramzytowe.o. Józef Jasiczak – Przewodniczący Kapituły Konkursu. zbrojone kształtki to racjonalna inwestycja. z o. rów wykonywanych z pustaków ceramicznych wysokodrążonych oraz bloczków z betonu komórkowego.). że krawędź stropu jest zamknięta ścianą o wysokości dobranej do zastosowanego stropu i waha się od 225 mm (w przypadku stropów wysokości 160 mm) do 405 mm (w przypadku stropów wysokości 340 mm). Kształtki do wykonywania wieńców na wewnętrznych ścianach nośnych mają korytkowy kształt. Do wieńca na ścianie jednowarstwowej wykorzystuje się kształtki węższe niż szerokość muru. Dostępne są dwa rodzaje kształtek: zewnętrzne i wewnętrzne. z o. zespolonych stropach żelbetowych wykonywanych z zastosowaniem prefabrykowanych płyt żelbetowych (np. na której zostaną oparte. z Warszawy zostały uhonorowane Złotym Medalem Międzynarodowych Targów Poznańskich BUDMA 2007. charakteryzujące się wysokim poziomem technologicznym oraz jakością na najwyższym poziomie. W efekcie ułożone na nich pręty zbrojenia mają zagwarantowaną prawidłową otulinę betonową. zbrojone kształtki wieńcowe to dopasowany do wymiarów ściany oraz wysokości stropu szalunek tracony. Stosowanie kształtek wieńcowych eliminuje drogie i czasochłonne deskowanie. inż. Krzysztof Bruzi – współwłaściciel firmy Ergobud Sp. pozwalający na wygodne ułożenie zbrojenia i oparcie stropu z obu stron ściany.o. a ich szerokość (240.

tel./fax (0-22) 646-20-40 e-mail: ergobud@ergobud. wymierne korzyści finansowe i estetykę wieńca. • możliwość wyprowadzenia ze ściany rdzenia bez naruszania konstrukcji kształtki.pl 2 ’2007 (nr 414) 79 . ERGOBUD Sp. P. • eliminację czasochłonnego i kosztownego deskowania lub obmurówki wieńca. z o. • równomierny rozkład obciążeń przenoszonych przez strop na ścianę.TARGI BUDMA 2007 Kształtki wieńcowe umożliwiają: • zabudowę wieńca stropowego na ścianach jedno. oraz zapewniają: bezpieczeństwo podczas montażu i zalewania stropu.P. Harmonizacji Rynku Wewnętrznego OHIM w Alicante i są zastrzeżone w całej Unii Europejskiej. bez względu na materiał.U. Żelbetowe. prefabrykowane kształtki wieńcowe są zastrzeżone w Urzędzie Patentowym RP oraz zostały zarejestrowane jako Wspólnotowy Znak Towarowy (TM) w Urzędzie ds. • skrócenie czasu montażu stropu i wieńca. z którego wykonane są elementy ścienne. • eliminację skrajnych podpór montażowych.o.pl www. • eliminację dystansu zbrojenia wieńca.i wielowarstwowych.ergobud.H. • możliwość każdorazowego wykonania wieńca opuszczonego bez konieczności ryglowania.

pl www. • osadzenie pakietu szkła we wrębie szybowym za pomocą hermetycznego kleju Instaweld 6613. uchylno-rozwieralne (UR). międzyszybowe). brąz RAL 8017. białym. Są one impregnowane (w odrębnym procesie) i malowane w dowolnych kolorach wg palety RAL. Włoszczowa. Stolbud S. Nowe elementy zastosowane w konstrukcji to: • zestaw szybowy złożony z szyb niskoemisyjnych i dźwiękochłonnych (44. srebrnym. okładzinę aluminiową. prof. Nowe okno powstało na bazie konstrukcji okna jednoramowego WS-6000 z drewna klejonego warstwowo. rozwieralne (R).2/16A/6). charakteryzujące się nowoczesnym rozwiązaniem technologicznym i bardzo dobrą jakością.A. z wkładką termiczną i ukształtowaniem profilu skutecznie chroniącym przed działaniem czynników atmosferycznych. szprosy (nakładane. dr hab. gdyż hałas w pomieszczeniu podlega następującej zasadzie: jeżeli zmniejszy się o ok.A.A.1 W/m2K). Włoszczowa z zespołem pracowników Zakładu Akustyki Instytutu Techniki Budowlanej. Można w nim zastosować: moskitierę. Okno jest dwudzielne R+ UR. Bogusław Zalewski – Prezes Zarządu MTP Fot. • osłonki na zawiasy w kolorze: stare złoto. Włoszczowa otrzymał ten certyfikat jako jedyny producent stolarki okienej w Polsce. złotym.pl 80 2 ’2007 (nr 414) . Włoszczowa produkuje okna o zwiększonej izolacyjności akustycznej z drewna dębowego. naklejane. • uszczelka na obwodzie skrzydła okiennego. Z.A. brąz RAL 8022. Józef Jasiczak – Przewodniczący Kapituły Konkursu. aby spełnić oczekiwania klientów narażonych na nadmierny hałas spowodowany przede wszystkim samochodowym ruchem ulicznym o dużym natężeniu.A.TARGI BUDMA 2007 Okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej firmy Stolbud S. z możliwością wykonania jako: stałe (S). Okno drewniane o zwiększonej izolacyjności akustycznej 40 dB uzyskało Aprobatę Techniczną AT 15-2496/2006 oraz Certyfikat na Znak Jakości Akustycznej AQ-ITB. klejonego warstwowo na grubość. Od lewej: Augustyn Zioło – Stolbud S. 10 dB osiągnięto bez gruntownych zmian w konstrukcji oraz zastosowaniu materiałów powszechnie dostępnych na rynku. okiennice. Szczególną uwagę zwrócono na sposób szklenia okna i użytych do niego materiałów. inż. • przekładka z gumy neoprenowej (Interhelam Antracyt 008). Nowicki Profil okna o zwiększonej izolacyjności akustycznej Dzięki tym zmianom udało się w prosty i niezbyt kosztowny sposób osiągnąć okno o izolacyjności akustycznej Rw = 40 dB. mająca na celu elastyczne zamocowanie szyby i wyeliminowanie rezonansu akustycznego. konstrukcyjne. elementy ozdobne. samozamykacz. tel. 10 dB w stosunku do tego. NCS lub lakierami transparentnymi z uwzględnieniem indywidualnych życzeń klienta (możliwość wykonania okien dwukolorowych). Ponadto w nowym oknie zastosowano: • okucia obwiedniowe o nośności 130 kG dla każdego skrzydła. Wynik korzystniejszy o ok. że jest on o połowę mniejszy. Włoszczowa O kno drewniane o zwiększonej izolacyjności akustycznej 40 dB. uchylne (U). to odnosi się wrażenie.stolbud. Marek Szczęsny – Prezes Zarządu Stolbudu S. 041 38 82 100. jaki jest na zewnątrz. Stolbud S. • okapnik aluminiowy soft w kolorze złotym. powstało we współpracy Stolbudu S. Wręczenie Złotego Medalu MTP za okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej. przyklejona przed osadzeniem pakietu szkła do wrębu. Andrzej Aumiller – Minister Budownictwa. skutecznie chroniąca pod względem termicznym i akustycznym. oddzielonych ciepłymi ramkami i przestrzenią wypełnioną argonem (współczynnik przenikania ciepła zestawu szybowego wynosi 1. z funkcją mikrouchylania na skrzydle UR. w celu zapewnienia stabilności kształtu.A. możliwość zastosowania okapników w dowolnym kolorze wg palety RAL lub anodowanym. fax 041 38 82 211 e-mail: wloszczowa@stolbud. a efekt jest imponujący. Włoszczowa. sosno- wego lub meranti. podczas gdy standardowe okno WS-6000 ma Rw = 30 dB.

.

skonstruowany i produkowany na indywidualne zamówienie klienta. Łuk wygięcia okna kolebkowego dopasowany jest do promienia łuku dachu i idealnie komponuje się z połacią dachową. umieszczona w dolnej części skrzydła. BXL Okna kolankowe przeznaczone są do montażu w ścianie pionowej (kolankowej) na poddaszu i stanowią dodatkowy element „przedłużający” okno dachowe. Mogą to być zarówno okna rozwierne. BVL. – profile trapezowe tłoczone z blachy aluminiowej grubości 1. Uokna = 1. roleta ARP. Wykonane zostało z wielokomorowych profili PVC w kolorze białym. norma badań PN-EN 1026).94 W/m2K. drewnianej ramie skrzydła.TARGI BUDMA 2007 Nowości FAKRO 2006 r. Biorąc pod uwagę liczbę patentów zgłaszanych rocznie.1T z zewnętrzną szybą hartowaną i wewnętrzną ze szkła laminowanego. Stoisko firmy Fakro na targach Budma 2007 Fot. Wyposażone jest w specjalnie wyprofilowany jednokomorowy pakiet szybowy z dwiema szybami hartowanymi 4H-16-4HT. np. Okno można stosować również w pomieszczeniach. okno termo. innowacyjnymi okuciami oraz nowo zaprojektowaną klamką. Charakteryzuje się współczynnikiem przenikania ciepła Uokna = 0. i aż 15 nowości. schody ognioodporne. W nowych oknach kolankowych zastosowano podwójny system uszczelnienia. Charakteryzuje się wygiętą w kształcie łuku ościeżnicą. skrzydłem i pakietem szybowym. świetlik dachowy. w których szczególny nacisk położony jest na zminimalizowanie strat ciepła. okno oddymiające. schody nożycowe z klapą. Okno PTP ma konstrukcję obrotową. Nowości to: okno aluminiowo-tworzywowe. Nowe okna kolankowe wyposażone są w jednokomorowy pakiet szybowy 4H-14-33. Okno PTP wyposażone jest w: – jednokomorowy pakiet szybowy 4H-16-4T z zewnętrzną szybą hartowaną i wewnętrzną z warstwą niskoemisyjną. co umożliwia stosowanie w budynkach. co wpływa na sztywność profilu oraz zwiększa odporność na uszkodzenia mechaniczne. uchylne. drzwi kolankowe. Okno kolankowe BDL otwierane jest uchylnie i rozwiernie. Okno FTT Termo Jest to okno dachowe o specjalistycznej i nowatorskiej konstrukcji. schody segmentowe z metalową drabiną. okno kolankowe BVL – uchylnie.3 W/m2K. firma FAKRO zajmuje pierwsze miejsce wśród najbardziej innowacyjnych polskich firm. nieotwierane). szyba witrażowa. Okno FTT Termo montowane jest z wykorzystaniem specjalnie do tego przeznaczonych akcesoriów montażowych FAKRO. Uszyby = 1. Okno PTP montuje się w dachu o kącie nachylenia 15 – 90° wraz z kołnierzem uszczelniającym identycznym jak do okien drewnianych FAKRO. wyłaz dachowy. Oblachowanie jest również dopasowane do kształtu okna. Nowa seria okien kolankowych charakteryzuje się nową konstrukcją ościeżnicy i skrzydła. dla firmy FAKRO był okresem dynamicznego rozwoju. kołnierza paroprzepuszczalnego XDP i kołnierza paroszczelnego XDS. arch. – fabrycznie zamontowane dolne kątowniki do montażu okna na łatach w konstrukcji dachu. Zanotowano ponad 10% wzrost sprzedaży i firma może pochwalić się pracowniami badawczymi. Uszyby = 1. zapewniające dużą oszczędność energii cieplnej. w łazienkach czy w kuchniach. FAKRO parametry termoizolacyjności i najwyższą 4 klasę szczelności w zakresie przepuszczalności powietrza (klasyfikacja PN-EN 12207. superenergooszczędny pakiet szybowy. Okno kolebkowe otwiera się obrotowo i ma klamkę zamontowaną w dolnej części skrzydła. umieszczony w grubszej. okno kolankowe (uchylno-rozwierne. umożliwiająca łatwą obsługę okna oraz dwustopniowe mikrouchylenie. zaprezentowanych podczas tegorocznych targów BUDMA w Poznaniu. Dzięki zastosowaniu tego typu okien zwiększa się doświetlenie pomieszczenia i pole widzenia. Okno FTT ma konstrukcję obrotową. – potrójny system uszczelnienia (uszczelka przylgowa ościeżnicy. a okno BXL – nieotwierane. 82 2 ’2007 (nr 414) . uszczelka obwodowa i uszczelka w profilach kryjących bok ościeżnicy). Uszyby = 1. Okna kolankowe BDL.0 W/m2K wg EN 674. uszczelkę obwodową i uszczelkę przylgową. Odpowiednio zaprojektowane i wykonane okno dachowe FTT Termo oraz system montażu zapewniają bardzo dobre Okno kolebkowe FCS Jest to produkt nietypowy. łatwe do utrzymania w czystości okno dachowe. co dodatkowo zwiększa bezpieczeństwo użytkowania. które wewnątrz wzmocnione są ocynkowanymi profilami stalowymi.0 mm.5 W/m2K wg EN 12567-2. okno kolebkowe. Okno aluminiowo-tworzywowe PTP Okno idealnie nadaje się do stosowania w pomieszczeniach na poddaszu. – nowa klamka w kolorze białym. w których zgodnie z życzeniem klienta ma znajdować się białe. wyposażone jest w dwukomorowy. w których panuje okresowo zwiększona wilgotność. których efektem jest 10 patentów zgłoszonych w 2006 r.1 W/m2K. jak i uchylne – identyczne jak pionowe.

Duże wymiary zapewniają wygodne użytkowanie wyłazu oraz umożliwiają doświetlenie wnętrza. Drabinka schodów ma konstrukcję nożycową. Oferowana jest w dwóch wersjach: – roleta ARP obsługiwana ręcznie. dwukrotnie malowanego lakierem akrylowym. Schody LWF posiadają odporność ogniową EI 30 min. Uszczelka obwodowa znajdująca się w dolnej części skrzynki zapewnia schodom najwyższą klasę szczelności. Wymiary 50 x 80 cm uzyskane dzięki specjalnemu systemowi składania drabinki pozwalają na zamontowanie schodów w otworach o niewielkich rozmiarach. nie może znajdować się nad kalenicą dachu. jest umieszczenie zawiasów na dolnej jego krawędzi. Klapa schodów wykonana jest z materiałów ognioodpornych oraz wyposażona na obwodzie w uszczelkę pęczniejącą. Standardowo drzwi kolankowe wyposażone są w skrzydło termoizolacyjne grubości 36 mm.1 W/m2K) oraz wysoka szczelność maksymalnie ograniczają straty ciepła. Doskonałe parametry termoizolacyjne (U = 1. a nawet piwnice. – roleta ARP-E sterowana elektrycznie po podłączeniu do jednego z urządzeń sterujących Fakro. Zastosowany ogranicznik obrotu stabilnie utrzymuje otwarte skrzydło oraz chroni przed przypadkowym zatrzaśnięciem klapy. refleksyjnej rury i kierowane są ku dołowi na rozpraszacz. Wyłaz WLI przeznaczony jest do pomieszczeń nieogrzewanych. Świetliki rurowe mogą być montowane na dachach o nachyleniu 15 – 60° lub na dachach płaskich (na zamówienie). Schody nożycowe z klapą termoizolacyjną LST służą do wyjścia na poddasze (strych). Policzki w kształcie litery „S” nadają schodom nowoczesny wygląd i pełnią rolę poręczy. ponieważ zostało fabrycznie wyposażone w kątowniki. 2 ’2007 (nr 414) Roleta ARP Stanowi ona ochronę przed światłem i zapewnia przyjemne zacienienie wnętrza podczas słonecznych dni. Prosty montaż na łatach nie wymaga wykonania wymianów czy nadbitek. Wówczas należy zainstalować w nim oprawę oświetleniową spełniającą funkcję lampy.1 W/m2K znacznie ogranicza straty ciepła. mieszczeniami mogą być łazienki. W dolnej części wyłazu znajduje się specjalnie ukształtowany profil. Drzwi kolankowe DWK przeznaczone są do zabudowy w ścianie kolankowej. Świetlik rurowy SLT Główną jego funkcją jest dostarczanie naturalnego światła do wnętrza budynku. Zalecane do stosowania w dachach o kącie nachylenia 20 – 60°. Takimi po- 83 . Umożliwiają one dostęp do pomieszczenia nieużytkowego znajdującego się za ścianą kolankową. odróżniającą je od innych okien dachowych. Zamontowany w suficie rozpraszacz równomiernie rozprowadza promienie światła i doświetla pomieszczenie. Schody strychowe LWM zbudowane są z metalowej drabiny i energooszczędnej klapy o współczynniku przenikania ciepła 1. biała klapa termoizolacyjna grubości 36 mm o współczynniku przenikania ciepła 1. Mogą być montowane w wersji otwieranej na prawą lub lewą stronę. Umożliwia również przesuwanie wyłazu w czasie montażu w poziomie w celu lepszego dopasowania do profilu pokrycia dachowego. który osłania ościeżnicę oraz zapobiega poślizgowi w momencie wychodzenia na dach. Okno oddymiające FSP wykonane jest z drewna sosnowego. Roleta ARP to również dodatkowa dekoracja wnętrza na poddaszu. Wyłaz może być montowany w dachu o kącie nachylenia 15 – 60°. klatki schodowe. jako klapa oddymiająca. które automatycznie otwierają skrzydło. garderoby. wykonane z drewna sosnowego. nawet tych. na jednej głębokości. Są to pierwsze w Polsce schody o rozmiarze odpowiadającym warunkom technicznym zabudowy (86 x 130 cm). Wolna przestrzeń wypełniona jest styropianem grubości 3 cm. Schody Schody strychowe ognioodporne LWF służą do wyjścia na poddasze (strych) oraz stanowią zaporę ogniową podczas pożaru wewnątrz budynku. Żadna z krawędzi okna. Zastosowanie siłowników elektrycznych w oknie oddymiającym umożliwia wentylację pomieszczeń. łatwe i bezpieczne wyjście na dach w celu przeprowadzenia prac konserwacyjnych. z dwóch stron oklejone płytą HDF w kolorze białym. dzięki czemu przypomina odwrócone okno klapowe. najczęściej stosowane jest w klatkach schodowych. Ma konstrukcję klapową i otwierany jest na bok na prawą lub lewa stronę. Zastosowanie tego rodzaju świetlików pozwala na doświetlenie wszystkich pomieszczeń w budynku. impregnowanego próżniowo. Świetlik rurowy SLT przenosi światło dzienne wpadające do rury światłonośnej przez kopułę zamontowaną na dachu. Następnie promienie słoneczne odbijają się od ścian giętkiej. Jest wyposażony w uniwersalny kołnierz uszczelniający. Segmentowy system składania drabiny schodów oraz blokada klapy w pozycji pełnego otwarcia zapewniają prostą obsługę schodów. Okno dachowe. Energooszczędna. która zapewnia szczelność podczas pożaru. Dostępne dwa rodzaje kołnierzy: do pokryć płaskich i profilowanych. Okno FSP wyposażone jest w dwa siłowniki elektryczne. Wyłaz dachowy WLI Wyłaz pozwala na szybkie.TARGI BUDMA 2007 Okno oddymiające FSP Najważniejszą cechą okna FSP. W standardowej wersji działanie rolety ARP-E możliwe jest tylko przy zamkniętym oknie. Segmentowy system składania drabiny schodów oraz blokada klapy w pozycji pełnego otwarcia zapewniają prostą obsługę schodów. Ze względu na dużą wagę okna oddymiającego powinny je montować dwie osoby. po otwarciu skrzydła. który umożliwia dopasowanie go do każdego rodzaju pokrycia dachowego. Wymiary wewnętrzne wyłazu 86 x 87 cm spełniają wymagania warunków technicznych zabudowy. Do obsługi wysoko zamontowanej rolety ARP służy uniwersalny drążek ZST. w których nie ma możliwości zamontowania okien dachowych czy pionowych. Świetlik rurowy może być wykorzystywany również wieczorami oraz w nocy. korytarze. Montowane jest na łatach.1 W/m2K w kolorze beżowym. Uszczelka obwodowa znajdująca się w podfrezowanej części skrzynki zapewnia schodom najwyższą klasę szczelności. Bezpieczeństwo użytkowania zapewniają zaokrąglone kształty wsporników bocznych oraz pozostałych okuć.

Stowarzyszenia Architektów Polskich oraz Sekcji Architektury Wnętrz Związku Polskich Artystów Plastyków. Towarzyszyła jej wystawa nagrodzonych kolekcji. producent: Ceramika Marconi Sp.L.A. Texas.A.A.A. producent: Ceramika Nowa Gala S. Carnaby.L. Maxima/Maxim. Tibet. Sophistic i Sugar. Krystyna Wiśniewska . Jerzy Grochulski – Prezes Stowarzyszenia Architektów Polskich. Foresta/Forest. Z. Przewodniczący Jury Dystrybutorów. producent: Tau Ceramica (Hiszpania) Cabaret. Krystyna Wiśniewska – Redaktor Naczelna kwartalnika „Wokół Płytek Ceramicznych”. podczas Międzynarodowych Targów Budownictwa Budma 2007 w Poznaniu. Nowicki Prezes firmy Ceramika Paradyż – Stanisław Tępiński (pierwszy z lewej) dziękuje za przyznane wyróżnienia. Calle. Wielką Perłą Ceramiki UE 2006 nagrodzono firmę Ceramika Paradyż Nagrodę Ministra Budownictwa otrzymała firma Polcolorit S. Maxima/Maxim. Nagrody w postaci statuetek i certyfikatów wręczyli laureatom: Andrzej K. Andrzej K. producent: Ceramika Tubądzin Antares. Madera. Tytuł Perła Ceramiki Dystrybutorów 2006 nadano kolekcjom: Travertino. Aumiller – Minister Budownictwa. Foresta/Forest oraz Mustang. producent: Ceramika Tubądzin. producent Ceramika Gres S. Janusz Wójcik – Prezes firmy ARCER. producent: Venus Ceramica S. Pozostałe osoby (od lewej): Jerzy Grochulski. odbyła się 24 stycznia 2007 r.A.A. producent: Cooperativa Ceramica d’ Imola (Włochy) Etnica oraz Gres Real Cotto.A.o. organizowanym przez redakcję kwartalnika „Wokół Płytek Ceramicznych”. producent: Ceramika Paradyż. z o. Minister Budownictwa Andrzej Aumiller wręcza Barbarze Marconi – członkowi Rady Nadzorczej 84 Fot. Tibet. producent: Venus Ceramica S. producent: Ceramika Nowa Gala S. Wyróżnienie: Cabaret. Sophistic oraz Sugar. Nagrodę przyznaną firmie Polcorolit SA. Homme. producent: Villeroy & Boch Fliesen GmbH (Niemcy).. Tytuły Perła Ceramiki UE 2006 i Perła Ceramiki Dystrybutorów 2006 zostały przyznane najciekawszym kolekcjom płytek ceramicznych. Organizator konkursu KWARTALNIK Tytuł Perła Ceramiki UE 2006 zdobyły kolekcje: Corda oraz Flavia. (Hiszpania) Geom. wybranym przez jurorów z nominowanych kolekcji w trzech równorzędnych edycjach konkursu. producent: Zakłady Płytek i Wyrobów Sanitarnych Jacek Pilch. producent: Pamesa Ceramica S.(Hiszpania). producent: Ceramika Paradyż. producent: Pamesa Ceramica S. producent Opoczno S. pod patronatem Ministerstwa Budownictwa.Gala Laureatów Konkursu Perły Ceramiki UE 2006 Uroczysta gala wręczenia nagród w prestiżowym konkursie Perły Ceramiki UE 2006. Aumiller. Janusz Wójcik. Travertino.

ponieważ są one zupełnie odmienne. m3 betonu komórkowego. Naszym celem jest podanie klientowi obiektywnej informacji na temat wad 2 ’2007 (nr 414) 85 . z tego względu. strukturę i profil produkcji. gęstości 400 kg/m3. którą Pan zarządza. Natomiast rynek polski jest zupełnie inny. poziom sprzedaży może przekroczyć 1. Markiem Małeckim – Prezesem Grupy SOLBET rozmawia red. Węgry oraz do Rosji. tzn. oprócz wielkości produkcji. dysponujący wykwalifikowaną kadrą konstruktorów i technologów. KW: Co. poza poziomem sprzedaży i jakością produktów. Efektem tego jest eksport maszyn tej firmy do Czech. na Słowację. 27% udziału w krajowej produkcji betonu komórkowego. SOLBET ZREMB – zakład mechaniczny o dużych możliwościach produkcyjnych. 95% rynku w Polsce stanowi beton komórkowy gęstości 600 – 650 kg/m3. Kolejni członkowie grupy to: SOLBET STALOWA WOLA – beton komórkowy. jak i z ociepleniem będą istniały równolegle na rynku. wielkość sprzedaży i udział w krajowym rynku betonu komórkowego? MM: Grupa SOLBET w 2006 r.5 mln m3. Współczesny SOLBET to Grupa Kapitałowa skupiająca przede wszystkim zakłady wytwarzające beton komórkowy. SOLBET KOLBUSZOWA – beton komórkowy.RYNEK BUDOWLANY SOLBET zwiększa produkcję i umacnia markę Z mgr. posiadający również oddziały zamiejscowe – zakład w Podnieśnie. Jednostką macierzystą grupy jest SOLBET – SOLEC KUJAWSKI. Potwierdzają to konkretne dane: ok. Marek Małecki: Historia firmy SOLBET to już ponad pięćdziesiąt lat doświadczeń w produkcji ściennych materiałów budowlanych. a także zakłady mechaniczne wytwarzające maszyny i urządzenia na potrzeby przemysłu materiałów budowlanych i nie tylko. stropy TERIVA. a może raczej z braku nakładów na wypromowanie niewątpliwych zalet tego typu rozwiązania. KW: SOLBET jest liderem w produkcji betonu komórkowego w Polsce. Jednostka ta to samodzielny zakład badawczo-rozwojowy. Krystyna Wiśniewska Krystyna Wiśniewska: W ostatnich latach na bazie zakładu produkcji betonu komórkowego SOLBET i zakładu produkcji maszyn budowlanych SOLBET-ZREMB w Solcu Kujawskim powstała Grupa Kapitałowa SOLBET. którzy są w stanie zrealizować najbardziej skomplikowane zamówienia na urządzenia do produkcji materiałów budowlanych. Jego specyfika wynika z braku tradycji budowania ścian jednowarstwowych. które doceniają również zagraniczni producenci. stropy TERIVA. W strukturze sprzedaży na rynek niemiecki czy skandynawski 66% stanowią odmiany lekkie. że o silnej pozycji Solbetu na rynku. że w 2006 r. Proszę przybliżyć historię jej tworzenia. aby zwiększyć sprzedaż odmian lekkich w Polsce. pozostałe 34% stanowią odmiany cięższe. aczkolwiek udział w rynku może utrzymać się na dotychczasowym poziomie. zdecydowało posiadanie w swojej grupie zakładu mechanicznego SOLBET-ZREMB. wytwarzający beton komórkowy oraz zakład w Aleksandrowie Kujawskim. SOLBET LUBARTÓW – beton komórkowy. zdecydowało o silnej pozycji SOLBETU na rynku? MM: Uważam. W 2007 r. inż. betony ciężkie. profesjonalny. ale i inne materiały niezbędne do wznoszenia obiektów. że jest jeszcze wiele do zrobienia w dziedzinie marketingu. gęstości 600 kg/m3. styropian. produkujący doskonałe linie technologiczne do wytwarzania betonu komórkowego. zakład mechaniczny. na których działamy. KW: Jak jest struktura asortymentowa betonu komórkowego w SOLBECIE? Które odmiany są najpopularniejsze i jaki jest obecnie kierunek rozwoju tego wyrobu w Polsce i na świecie? MM: W tym momencie należy powiedzieć o specyfice rynków. Jakie są możliwości produkcyjne. produkujący wyroby chemii budowlanej. pozostali krajowi producenci również nie wykorzystali w pełni swoich zdolności produkcyjnych. sprzedała 1229 tys. Co do kierunków rozwoju myślę. że zarówno technologia ścian jednowarstwowych. co stanowiło ok. Widać zatem. nowoczesny zakład dysponujący światowymi technologiami produkcji betonu komórkowego oraz stropów TERIVA.

ale możliwości ich realizacji zawsze zależą od kondycji całej gospodarki. z pozycji Grupy Kapitałowej SOLBET i jakie są prognozy na 2007 r. Ich doskonała izolacyjność akustyczna powinna decydować o zastosowaniu szczególnie do wzoszenia ścian wewnętrznych. O jego popularności w dużej mierze decyduje cena. aby utrzymać pozycję lidera na rynku betonu komórkowego? MM: Będziemy się skupiać przede wszystkim na promocji lekkich odmian betonu komórkowego przeznaczonych na ściany jednowarstwowe.23 W/m2K. że zwiększają się ceny surowców. Niewielu inwestorów zdaje sobie sprawę. jak i przemysłowym są bardzo duże. że inni producenci betonu komórkowego też pójdą tą drogą i wspólnie przekonamy potencjalnych odbiorców do tego materiału. a więc chemii budowlanej. Nasze wyroby trafiają przede wszystkim na rynek niemiecki. KW: Które wyroby firma eksportuje i do jakich krajów? Jaką część produkcji SOLBETU stanowi eksport i jakie są plany jego rozwoju? Czy w grę wchodzą również inwestycje na rynkach zagranicznych? MM: W spółce SOLBET-ZREMB. Skuteczna promocja naszych systemów. W Polsce beton komórkowy utożsamiany jest jeszcze z bloczkami z lat siedemdziesiątych. Z pewnością potrzeby zarówno w budownictwie mieszkaniowym. jak i OPTIMAL. że minione „chude” lata spowolniły procesy modernizacyjne. zarówno w wersji IDEAL. że z betonu komórkowego można wymurować ścianę jednorodną o współczynniku przenikania ciepła U < 0. na pewno zwiększymy na nich naszą obecność o kolejnych kilkadziesiąt procent. są równie obiecujące.30 W/m2K. stąd wydłuża się czas oczekiwania na realizację zamówienia. Dowodzi tego fakt. stąd na bazie bardzo jeszcze krótkiego okresu koniunktury trudno wyrokować. KW: Czy potencjał produkcyjny betonu komórkowego w Polsce jest wystarczający w stosunku do potrzeb? MM: Trudno to jednoznacznie ocenić. Pamiętać jednak należy. Jeszcze w tym roku planujemy inwestycje. Oczywiście logicznym krokiem jest wzrost nakładów na promocję klejów marki Gabit. Na pewno będziemy robić wszystko. ale inwestorzy dostrzegają również inne zalety. szczególnie kiedy trzeba w ścianie wykonać bruzdy i otwory. że przez prawie 10 ostatnich lat potencjał produkcyjny całej branży był wykorzystywany w ok. litewski i łotewski. Mogę powiedzieć. eksport w 2006 r. i ma małą masę. Planujemy budowę lub przejęcie zakładu na jednym z rynków zagranicznych. 70 %. ale również niezbyt wysoko ocenianymi pod względem jakości. osiągnął 70% obrotów. że jeden standardowy bloczek to tyle samo powierzchni ściany. że w budownictwie dominuje model ściany warstwowej z dociepleniem. wiedza inwestorów jest bowiem bardzo ograniczona. Pamiętać również należy. ponieważ dobra koniunktura powoduje.RYNEK BUDOWLANY i zalet obu technologii.? Czy przy bardzo dobrej obecnej koniunkturze w budownictwie jesteście w stanie rytmicznie. Dziękuję za rozmowę 86 2 ’2007 (nr 414) . był dobry dla Grupy SOLBET i prognozy na 2007 r. wyeksportowaliśmy 123 000 m3. łatwość obróbki. Będzie miało tylko skutki pozytywne. KW: Jaki jest obecnie udział betonu komórkowego w rynku materiałów ściennych w Polsce i co decyduje o jego popularności? Jak zmienia się rynek materiałów ściennych i jak Pana zdaniem będzie się zmieniała pozycja betonu komórkowego? MM: Udział betonu komórkowego w rynku materiałów ściennych w Polsce oscyluje na poziomie ok. takie jak: dobra izolacyjność termiczna przy relatywnie dużej wytrzymałości. co przy produkcji 1 229 000 m3 betonu komórkowego stanowi 10%. Mamy świadomość. skandynawski. styropianu. bez oczekiwania odbiorców. powinna ten wizerunek zmienić. KW: Życzę dalszych sukcesów na krajowym i zagranicznych rynkach. które są niezbędne w każdej branży. niskie nakłady pracy wynikające z faktu. KW: Jakie przedsięwzięcia planuje SOLBET. a wyboru niech dokona sam. Jak już wspominałem. że szykujemy spore zmiany już w tym roku. KW: Jakie są plany rozwoju pozostałych działów produkcji w SOLBECIE. aby dostawy naszych produktów dla naszych stałych odbiorców były rytmiczne. maszyn? MM: Niewątpliwie drugim strategicznym produktem dla Grupy SOLBET będzie chemia budowlana. która na razie znana jest tylko regionalnie. Nie zaniedbamy też produkcji niezbędnych w budownictwie odmian ciężkich. Co do zmian na rynku materiałów ściennych. że beton komórkowy zapewnia bardzo dobrą termoizolacyjność. że jest on zbyt mały. Dajemy klientowi dwa najlepsze produkty w swoich klasach: SOLBET IDEAL – do wznoszenia ścian jednowarstwowych. W 2006 r. Na pewno nie spowoduje to organiczenia produkcji. realizować zamówienia na poszczególne wyroby? MM: 2006 r. doskonałą akumulację ciepła. łatwość obróbki. których celem jest zwiększenie mocy produkcyjnych. a z bloczków SOLBET IDEAL można uzyskać ścianę zewnętrzną o U = 0. że w Polsce nie jest dostatecznie powszechna wiedza na temat zalet betonu komórkowego. co kilkanaście cegieł. KW: Jak ocenia Pan 2006 r. 42%. ułatwiającą proces budowy. słowacki i czeski. SOLBET OPTIMAL do budowy ścian z ociepleniem. a w dodatku ich podaż jest ograniczona. gdyż obecna bardzo dobra koniunktura w budownictwie powoduje. Mam nadzieję. czyli ścian warstwowych. to głównym naszym zadaniem jest utrzymanie obecnej pozycji betonu komórkowego przez promowanie jego bezspornych zalet. Są to jednak rynki bardzo perspektywiczne i w 2007 r. Obecnie trzeba będzie szybko nadrobić te zaległości. ponieważ przy obecnym boomie budowlanym w Polsce bardzo trudno jest zaspokoić zapotrzebowanie naszych zagranicznych kontrahentów. należącej do Grupy Kapitałowej SOLBET. Nie będzie to łatwe. betonów ciężkich. w mniejszym stopniu na ukraiński. szybkość prowadzenia prac budowlanych. Konieczne jest przypominanie inwestorom na każdym kroku. Drugim ważnym produktem eksportowym obok maszyn do wytwórni materiałów ściennych jest oczywiście beton komórkowy. tańszymi od innych materiałów ściennych. a więc gęstości 700 kg/m3 czy w przyszłości 800 kg/m3. ponieważ spowoduje dalszy wzrost jakości bloczków naszej produkcji. że bieżąca produkcja jest niższa niż zapotrzebowanie na bloczki z betonu komórkowego.

sklejki (o 4.0%).4% . ceramicznych gąsiorów dachowych (o 5.6%.5%.4 99.2 109. cementu – – o 70.5%).5 80. 3.4 79.6 86 263 1 854 872 93.6%.7 90. o liczbie pracujących 50 i więcej osób.4 83. w środowisku wodnym [hl] Farby i pokosty (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie poliestrów o masie rozpuszczalnika organicznego większej niż 50% masy roztworu [hl] Farby i pokosy (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie poliestrów. z porcelany [t] 171 141 8 339 383 33 490 798 164 1 914 2 427 2 036 108 930 4 188 408 252 10 575 2 613 31 880 I–XII XII 2005 = 100 XII XI 2005 = 100 2006 = 100 97. roku.6%).7%).2 116. pozostałe [hl] Farby i pokosty (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie polimerów akrylowych lub winylowych.0%.8%. cementu (o 8. m2] Płyty parkietowe z drewna.7%. do podłóg mozaikowych [tys.. elementów ściennych silikatowych (o 0.4%. w których masa rozpuszczlanika organicznego przekracza 50% masy roztworu [hl] Rury.3%. Znaczny wzrost. m2] Płyty parkietowe z drewna.3%. epoksydowe oraz poliuretanowe.0%. ościeżnice i progi drewniane [tys. m2] Filce. w 2006 r.4%.1 63. m2] Szyby zespolone jednokomorowe [tys.5 99. a w 24 wyższą niż w grudniu ub. Spośród 39 obserwowanych grup wyrobów rozmiary produkcji aż 30 grup były wyższe niż przed rokiem (w 2005 r.5 82..1 82. 3.1%). 9.7%. – tylko 20 grup). uzyskano w branży materiałów budowlanych znacznie lepsze wyniki produkcyjne. 61. ścienne lub sufitowe z tworzyw sztucznych [tys.6%).4 65. W grudniu 2006 r. 17. m2] Wykładziny podłogowe z polimerów chlorku winylu [tys. – o 2.5%.6 102.5 79.7%. wyrobów izolacji termicznej z wełny mineralnej – – o 32.RYNEK BUDOWLANY Produkcja materiałów budowlanych w 2006 roku W stępne wyniki badań GUS przeprowadzonych w dużych przedsiębiorstwach przemysłowych. W grudniu 2006 r. 2. 8.6 118. 22.7%. rur stalowych (o 21. 1.4 63.6%. Wzrost produkcji wyrobów przez kolejne trzy lata odnotowali producenci rur.4%). Najwyższy wzrost.2%. wykazały że w 2006 r. bardzo dobrego obrazu całej branży w skali roku. zanotowano w produkcji elementów ściennych silikatowych – o 132. betoniarek (odpowiednio o 34. 37. na str.5%. 5.8 96.6 68. (cd.0%) oraz tarcicy (o 9.3%. chemoutwardzalne. Roczna dynamika produkcji była bowiem w 22 grupach wyższa od notowanej za 11 miesięcy br. 1.2% i 29. m2] Szyby zespolone wielokomorowe [tys. – o 97. w porównaniu z grudniem 2005 r. 32. masy betonowej (o 33. wzrost produkcji osiągnęli producenci 24 grup wyrobów. wyrobów izolacji termicznej z wełny mineralnej (o 22.7 99.9 76. dachówek ceramicznych (o 6.8 1 790 33 439 118. o ponad 50%.4%.. 89) XII Wyroby liczby bezwzględne Tarcica [dam3] w tym: tarcica iglasta [dam3] Sklejka składająca się wyłącznie z arkuszy drewna [m3] Płyty wiórowe i podobne płyty drewnopodobne [dam3] Płyty pilśniowe z drewna lub innych materiałów drewnopodobnych [tys.0 77.3 98.3 2 ’2007 (nr 414) 87 . materace i płyty z włókna szklanego [t] Wyroby sanitarne. m2] Okna i drzwi.3%. 15. aż w 32 grupach wyrobów odnotowano produkcję niższą niż w listopadzie br.6%. 14.5 7 581 6 067 1 085 661 725 9 2 686 4 299 111 859 107 903 15 785 10 096 10 521 124 32 289 49 242 131. – 20.8%).6 128. Słabsze niż w poprzednich miesiącach wyniki notowane w grudniu nie zmieniły ogólnego.6 120. 7.4%.6 82.5% oraz masy betonowej – – o 57. 5.5%.8 90.5 104.4%).4 80. pozostałe [tys.6 83.4 68. w których masa rozpuszczalnika organicznego przekracza 50% masy roztworu [hl] Farby i pokosty (łącznie z emaliami i lakierami) chlorokauczukowe.9 56. wyrobów sanitarnych z porcelany (o 24.0 97. 12. odnotowali producenci bloków ściennych z betonu lekkiego – o 47. o 30 – 50%.3 104..6% oraz farb i pokostów chloro- Produkcja ważniejszych wyrobów przemysłowych używanych w budownictwie w 2006 r. 8.5%).5 2 218 18 341 33 892 349 549 – – 81. w porównaniu z 2005 r. 80. m2] Farby i lakiery (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie polimerów akrylowych lub winylowych..5%.3%. w 2005 r. gazomierzy – o 38. przewody i węże sztywne z polimerów chlorku winylu [t] Wykładziny podłogowe. 8.5%). przewodów i węży sztywnych z PVC (w 2004 r.

88 2 ’2007 (nr 414) .RYNEK BUDOWLANY Produkcja ważniejszych wyrobów przemysłowych używanych w budownictwie w 2006 r.

6%.5%.1 89.9 94.1 79.0%.4%.6%.2 134. papa – o 4.5% więcej.6%.8 122. wodomierzy – o 30. ceramicznych pustaków stropowych – o 29.4 95. największy wzrost produkcji.4%. betoniarek – o 61.0 104. a ze szwem spadła o 2.RYNEK BUDOWLANY Produkcja ważniejszych wyrobów przemysłowych używanych w budownictwie w 2006 r. wodorozpuszczalnych – o 9.5 97. betoniarek – o 23. wzrost o 20 – 30%. a o 7.4% mniej.5 138.9 83.7%.4%.6 232. odnotowali producenci cegły ceramicznej i elementów stosowanych do licowania – – o 4. gazomierzy – o 25. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – o 31. Bardzo dobre wyniki. węży sztywnych z PVC – o 20. szt. wypalane z gliny.1%. wypalanych z gliny. o 20 – 30% wyższymi niż w grudniu 2005 r. Bardzo dobrymi wynikami. ościeżnic i progów drewnianych – – o 10.9 kauczukowych.] Dachówki ceramiczne [tys.] Wodomierze [tys.7 85.2 84. a ze szwem tylko o 0. ale szyb jednokomorowych wyprodukowano o 17. cegły i elementów budowlanych.7%. O 10 – 20% więcej wyprodukowano farb i pokostów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych. wyrobów izolacji termicznej z wełny mineralnej – o 14.0 147. 87) XII Wyroby liczby bezwzględne Cegły i elementy budowlane. płyt pilśniowych – o 2. chemoutwardzalnych.3% więcej. ceramicznych. Mniej niż w 2005 r..2%. drzwi.3 98.8 96. t] Masa betonowa [tys.0%. t] Betoniarki z wyłączeniem drogowych [szt. cementu – o 15.9 157.8%. a do podłóg niemozaikowych spadek o 3.4%. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – o 0. (cd.4 98. W ciągu całego 2006 r.] Gąsiory dachowe. wyprodukowano tylko farb i pokostów chlorokauczukowych.5%.6%.] Gazomierze [tys.1 120.] I–XII XII 2005 = 100 XII XI 2005 = 100 2006 = 100 259 243 33 467 14 905 316 1 140 163 63 253 86 1 611 4 943 44 33 18 15 63 1 804 46 75 2 822 2 614 361 7 911 145 338 3 597 14 372 1 956 668 3 158 1 142 19 106 65 075 434 417 211 206 921 41 923 494 1 051 117. t] Elementy ścienne silikatowe [dam3] Bloki ścienne z betonu lekkiego [tys.6%.6%.9%. szt.2 121.5%. stosowanych pod oblicowaniem – – o 17. płyt wiórowych – o 7.8 95.0 100. cegły ceramicznej i elementów stosowanych do li- cowania – o 15. ceramicznych. t] Papa [tys. Spadek przekraczający 10% poziomu produkcji w grudniu ub.0%.8% oraz okien.2 115.8%.7 104. mgr Małgorzata Kowalska Główny Urząd Statystyczny 2 ’2007 (nr 414) 89 .1%. osiągnęli również producenci masy betonowej – o 29.2%.2 77. rur stalowych – o 17.2% i sklejki – o 7.4%. natomiast bloki i płyty ścienne gipsowe – spadek o 2.0%.0%. O 10 – 20% więcej wyprodukowano wykładzin podłogowych. wypalanych z gliny.5% oraz bloków ściennych z betonu lekkiego – – o 19.5% i farb i pokostów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych. ceramicznych gąsiorów dachowych – o 2. papy – o 7. blachy walcowanej na zimno – o 16. epoksydowych i poliuretanowych.3 100. t] Wapno [tys. przewodów. m2] Wyroby izolacji termicznej z wełny mineralnej [tys.9%.6%.3%. O 5 – 10% w skali roku wzrosła produkcja rur stalowych – – o 9. ceramicznych gąsiorów dachowych – o 14. węży sztywnych z PVC o 20.8%. przewodów. Znacznie mniejszy wzrost. nieprzekraczający 5% produkcji ubiegłorocznej.2% mniej. farb i lakierów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych.] Cement [tys. t] Bloki i płyty ścienne gipsowe [tys.2%.7% oraz rur. ceramiczne. w przypadku których odnotowano dynamikę produkcji ±5% poziomu ubiegłorocznego znalazły się sklejka – wzrost o 4.7%.5 128.6 117.2 123.7%.3 86.0%. ścienne lub sufitowe z tworzyw sztucznych – o 4.7%.2 132. tarcicy – o 3. płyty pilśniowe – o 2. t] Blachy walcowane na zimno [tys. szyb zespolonych wielokomorowych – o 28.7%.7 120.5%. w tym bez szwu – o 25. t] rury bez szwu [tys.7 86. stosowane pod oblicowaniem [dam3] w tym: pustaki ścienne.6%. ściennych lub sufitowych z tworzyw sztucznych – o 17. drzwi.7 98. wyrobów sanitarnych z porcelany – o 16. tarcica – o 2.8%. chemoutwardzalnych. w tym rur bez szwu – o 34. stosowanych pod oblicowaniem – o 9.2%.1% oraz okien.0%. a do podłóg niemozaikowych aż o 34. filców i płyt z włókna szklanego – o 0. ze str. legitymowali się producenci wapna – o 28.3 81. wodorozpuszczalnych.3%. epoksydowych i poliuretanowych. płyt wiórowych – o 18.8%.0% mniej wyprodukowano farb i lakierów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych.6 170. szt.5%.9%. dachówek ceramicznych – – o 22. osiągnęli producenci elementów ściennych silikatowych – o 80.0 91. wyrobów sanitarnych z porcelany – o 8. t] rury ze szwem [tys.9%. wodomierzy – o 11. ceramiczne [tys. wapna – – o 15. bloków i płyt ściennych gipsowych – o 15.8%.6% oraz szyb zespolonych wielokomorowych – o 57. płyt parkietowych do podłóg mozaikowych – o 3. rur.9%. ościeżnic i progów drewnianych – o 20.1%. W grupie wyrobów.2 74. szt. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – o 18.5%. wykładziny podłogowe.2%.5 89. o ponad 50%. roku wystąpił w produkcji płyt parkietowych do podłóg mozaikowych – o 9. ceramicznych pustaków stropowych – o 10. filce i płyty z włókna szklanego – o 2.3 104. cegły i elementów budowlanych. szt. blachy walcowanej na zimno – o 13. ceramiczne [dam3] Ceramiczne cegły i elementy stosowane do licowania [dam3] Pustaki stropowe ceramiczne [tys. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – aż o 50.0 79.0%. t] Rury stalowe [tys. dachówki ceramicznej – o 12. przy czym w produkcji szyb jednokomorowych odnotowano wzrost tylko o 6.

produkcja budowlano-montażowa zwiększyła się o 17.5 114. a przedsiębiorstw zaklasyfikowanych do własności mieszanej W w sektorze prywatnym utrzymał się na prawie niezmienionym poziomie – 2%.7 110.5 107.6 181.8 99.1 107.6 152. a w przygotowaniu terenu pod budowę – 14. Znaczne zwiększenie sprzedaży odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw budowlanych poza jednostkami zajmującymi się głównie Dynamika (w cenach stałych) i struktura (w cenach bieżących) sprzedaży produkcji budowlano-montażowej w jednostkach budowlanych o liczbie pracujących powyżej 9 osób Wyszczególnienie 2005 r. inżynieria lądowa i wodna wykonywanie instalacji budowlanych wykonywanie robót budowlanych wykończeniowych 105. W efekcie. w I kwartale wzrost sprzedaży produkcji budowlano-montażowej wyniósł 4.8 165.7 98. zrealizowana systemem zleceniowym przez wszystkie przedsiębiorstwa budowlane.0 107. 7%. I – XII struktura [%] 117. wobec 7.4 29. w całym 2006 r. Szybciej rosła sprzedaż robót o charakterze remontowym (wzrost o 23.3 103.5 117. w porównaniu z analogicznym okresem 2005 r. wobec 7.0 112.4 84. W styczniu i w lutym odnotowano spadek sprzedaży produkcji budowlano-montażowej (zrealizowanej na terenie kraju przez przedsiębiorstwa budowlane o liczbie pracujących powyżej 9 osób). wzrost odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw.3 106.8 28. sprzedaż produkcji budowlano-montażowej.1 103.2 2.0 112.3%. a w efekcie.1 111.8%.6 107. w realizacji robót wykończeniowych – 25.0%. W strukturze produkcji budowlano-montażowej podobnie jak w latach poprzednich największy udział stanowiły roboty wykonane przez przedsiębiorstwa będące własnością krajowych osób fizycznych (ponad 66% przy ponad 1 pkt spadku) oraz wykonywane przez prywatne spółki krajowe (ok.8 98.6 99. była o ok.. obserwowano już jej wzrost (w ujęciu rocznym) – szczególnie wysoki od września. I – XII XII 2005 r. w specjalizujących się we wznoszeniu obiektów budowlanych. W grudniu 2006 r.6 118. Udział robót inwestycyjnych w ogólnej produkcji budowlano-montażowej zmniejszył się o 1. w III – 21.0%.4 104. 8%.7 108. a w sektorze publicznym – o ok.2 114.0 100.8%.0 92. wzrost produkcji odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw budowlanych.6% przed rokiem). 23% – przy nieznacznym spadku).8%.RYNEK BUDOWLANY Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej i produkcja sprzedana budownictwa w 2006 roku 2006 r. – 5. (wzrost o 8.8 70.5 108.2%.2 111.3 115. do 70.0 102.0 analogiczny okres poprzedniego roku = 100 Ogółem z tego roboty budowlane o charakterze: inwestycyjnym remontowym Z ogółem – grupy przedsiębiorstw: przygotowanie terenu pod budowę wznoszenie obiektów budowlanych.5%.9 117.7 1.9 122.7 84. których podstawowym rodzajem działalności jest wykonywanie instalacji budowlanych. – o 44. 12% wyższa niż w 2005 r.7 93.1 108.5 109.2 123.2 154.0 125.3 104. natomiast w porównaniu z listopadem 2006 r.9 100. 98% i był zbliżony do notowanego przed rokiem.4 143. w IV – 23.9 1. W stosunku do listopada 2006 r. – 17.8 109.4 96.0% przed rokiem) niż inwestycyjnym (o 15. Po wyeliminowaniu wpływu czynników o charakterze sezonowym wzrost w skali roku wyniósł 26.5%.1 112.2 93.9 126. inżynierii lądowej i wodnej – 44.5%.4 109.3%.8 110.9% w stosunku do grudnia 2005 r.7 108.4 108.4 116.6 148.8 118.4%.0%.. a w porównaniu z listopadem 2006 r.8 1.8 108.8 107.4 12.6 71.0 163. 12%. przy czym w jednostkach. w II – 11. poza jednostkami zajmującymi się głównie realizacją robót wykończeniowych. W porównaniu z grudniem 2005 r. Udział produkcji zrealizowanej przez przedsiębiorstwa z przewagą własności zagranicznej zwiększył się o ponad 1 pkt – do ok.2 184. W sektorze prywatnym sprzedaż produkcji zwiększyła się o ok.0 108.5 108.4 pkt. Udział sektora prywatnego w ogólnej wartości produkcji budowlano-montażowej wyniósł ok. I – III I – VI I – IX I – XII I – III I – VI I – IX Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej 2006 r.4%. natomiast w kolejnych miesiącach 2006 r.4 115.0%).1 98.6 11.2 144. wyniósł on 56. w których produkcja była niższa niż przed rokiem.0 90 2 ’2007 (nr 414) .5 108.9%.

9%).6 6.7 11. a zbiorowego zamieszkania o 0. Duży wzrost sprzedaży w ujęciu rocznym obserwowano również w podmiotach.9 4. budynków szpitali i zakładów opieki medycznej. w których produkcja była niższa niż przed rokiem. a z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej – o 20. inżynierią lądową i wodną – 3. budynków o charakterze edukacyjnym. których podstawowym rodzajem działalności jest wykonywanie głównie robót budowlanych wykończeniowych. 16% oraz w jednostkach specjalizujących się w wykonywaniu instalacji cieplnych. drogi kolei napowietrznych lub podwieszanych mosty. których podstawowym rodzajem działalności jest wznoszenie budynków i budowli.7 6.7 Dużemu wzrostowi sprzedaży produkcji budowlano-montażowej towarzyszył wzrost przeciętnego zatrudnienia o 3.4 pkt) i budynków pozostałych (gospodarstw rolnych i budyn2 ’2007 (nr 414) 91 .4 pkt. W przedsiębiorstwach.5%.0 6. przez przedsiębiorstwa o liczbie pracujących powyżej 9 osób) o 17. budynki o charakterze edukacyjnym. wiadukty i estakady.4 13. 20%.7%.4%). Struktura (w cenach bieżących) sprzedaży produkcji budowlano-montażowej wg rodzajów obiektów budowlanych Rodzaje obiektów Struktura [%] 2005 r. przy czym w podmiotach specjalizujących się w robotach budowlanych drogowych – o ok. 16%.2 2. jak i mieszkalnych (z 13. Wzrost sprzedaży produkcji odnotowano w firmach zajmujących się głównie malowaniem i szkleniem (o ponad 14%) oraz tynkowaniem (o ok.1%. niż przed rokiem.4 10. budynki szpitali i zakładów opieki medycznej oraz budynki kultury fizycznej Obiekty inżynierii lądowej i wodnej w tym: autostrady.1 4. przy czym w firmach. odnotowano natomiast w przedsiębiorstwach zajmujących się pozostałymi instalacjami budowlanymi. – udział robót dotyczących realizacji budynków (z 46. 27%. o ok.8%.0 12. Spadek produkcji. w zajmujących się głównie wznoszeniem obiektów budowlanych. wodnych.0 2.3 13.4 54.9 4. Spadek udziału robót zrealizowanych na budynkach niemieszkalnych dotyczył budynków biurowych (o 0. 7%.4% do 45. w jednostkach wykonujących specjalistyczne roboty budowlane – o ponad 23%.7 11.2 12. Wzrost odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw.4 6. ulice i drogi pozostałe drogi szynowe.7 2.5 1. roboty związane z realizacją budynków rzwiększyły się o 14.6 9.5 5.7 2.5% do 31.0 45.0 46. a w podmiotach zajmujących się głównie budownictwem ogólnym i inżynierią lądową – o ok. zadecydowały gorsze efekty jednostek specjalizujących się w montażu stolarki budowlanej (spadek o ponad 13%).2%.5%. sprzedaży robót w przedsiębiorstwach.4 pkt). a w specjalizujących się w robotach wykończeniowych – 8.9% do 13. wykonywaniem instalacji budowlanych – 2.0 3. realizujących obiekty inżynierii wodnej – o ok.8 1.6%.9 1. wzrost produkcji wystąpił we wszystkich klasach. budynków kultury fizycznej (o 0. W podmiotach specjalizujących się w wykonywaniu podłóg i ścian oraz pozostałych robót wykończeniowych poziom zrealizowanych robót nie uległ zmianie. wentylacyjnych i gazowych – o ok.6 6. inżynieria lądowa i wodna.3%). w zajmujących się głównie wykonywaniem konstrukcji i pokryć dachowych – o ponad 25%. gdzie indziej niesklasyfikowane 20. których podstawowym rodzajem działalności jest przygotowanie terenu pod budowę. wyniósł on 0. 26%.1 32. Spadek ten był wynikiem zmniejszenia udziału produkcji związanej zarówno ze wznoszeniem budynków niemieszkalnych (z 32. Udział robót wykonywanych przy realizacji budynków mieszkalnych wielomieszkaniowych zmniejszył się o 0.8%.RYNEK BUDOWLANY realizacją robót wykończeniowych. Ogółem Budynki razem budynki mieszkalne w tym: mieszkalne jednorodzinne o dwóch mieszkaniach i wielomieszkaniowe budynki niemieszkalne w tym: biurowe handlowo-usługowe przemysłowe i magazynowe ogólnodostępne obiekty kulturalne. których podstawowym rodzajem działalności jest przygotowanie terenu pod budowę.2 1.7 24.9 100. O niższej.8 53.2 pkt.9 2006 r.5 2. Przy ogólnym wzroście sprzedaży produkcji budowlano-montażowej (zrealizowanej w 2006 r. wykonujących roboty budowlane izolacyjne – o ok.7 31.3 pkt. jednomieszkaniowych o 0. tunele i przejścia nadziemne i podziemne budowle wodne rurociągi i linie telekomunikacyjne oraz linie energetyczne przesyłowe rurociągi sieci rozdzielczej i linie kablowe rozdzielcze oczyszczalnie wód i ścieków kompleksowe budowle na terenach przemysłowych obiekty pozostałe.8 1. Wzrost produkcji w grupie przedsiębiorstw wykonujących głównie instalacje budowlane spowodowany był zwiększeniem sprzedaży wśród podmiotów zajmujących się głównie instalacjami elektrycznymi – o ok. przy czym udział tej grupy w strukturze produkcji budowlano-montażowej jest niewielki.9 2. 100. ogólnodostępnych obiektów kulturalnych.11%). W ogólnej wartości sprzedaży produkcji budowlano-montażowej zmniejszył się – w porównaniu z 2005 r. 9%.4 2. drogi ekspresowe.

9 942.8 104.1 pkt).4% (spadek o 2. ulic i dróg pozostałych (o 4. wiaduktów i estakad. wyższa o 11.6 pkt) oraz kompleksowych budowli na terenach przemysłowych i budowli wodnych (po 0.in. wielkopolskiego – o 4.4 103. Produkcja sprzedana budownictwa.8% (przed rokiem wzrost o 4.0 673. ze sprzedaży wyrobów produkcji własnej.3% (wzrost o 18.8 123. produkcji budowlano-montażowej i sytuacji finansowej. wykorzystanie mocy produkcyjnych w budownictwie w styczniu br.6 101. Podobnie jak w grudniu i styczniu 2006 r. rurociągów i linii telekomunikacyjnych oraz linii energetycznych przesyłowych (o 1. Zwiększył się natomiast udział produkcji związanej z realizacją budynków handlowo-usługowych oraz budynków przemysłowych i magazynowych (po 0.4 053.4 223.0% (przed rokiem spadek o 4.2 123.9% wyższa niż przed rokiem (w 2005 r. roku. Zwiększające się od kwietnia 2006 r. jako najbardziej znaczące bariery w prowadzeniu działalności budowlanej przedsiębiorstwa nadal wskazują m. (w tym znacznie wyższy od notowanego w styczniu 2006 r.0 367.4%). koszty zatrudnienia.in.8 pkt (przy spadku udziału robót związanych z budową oczyszczalni wód i ścieków – o 1.2 pkt). ale nadal korzystnymi.6%). spadło w porównaniu z grudniem 2006 r.2%).4% (wzrost o 11.2 112.4 109. była (w cenach bieżących) o 20.0 101. w porównaniu ze styczniem ub.5%). ocenami bieżącego portfela zamówień. robót i usług. odnotowany we wszystkich województwach (przed rokiem w sześciu).).5 113.7% (wzrost o 5.8%).1 116. a w przypadku budowy mostów.8%).9 107.0 104.9% (spadek o 0.4 132. zrealizowana w 2006 r.9 818. wobec spadku w 2005 r.2 127.2 747. 83%. hoteli i budynków zakwaterowania turystycznego oraz budynków transportu i łączności (po 0.8%).4% (wzrost o 1.0 pkt).7 101. Wzrostowi przychodów ze sprzedaży wyrobów i usług towarzyszył także wzrost przeciętnego zatrudnienia w przedsiębiorstwach budowlanych (o 3.7 103. przez przedsiębiorstwa budowlane o liczbie pracujących powyżej 9 osób.6 240.6 469.RYNEK BUDOWLANY ków magazynowych rolniczych) – o 0.2%). do 54. największe wykorzystanie mocy produkcyjnych notuje się w przedsiębiorstwach. lubuskiego – o 9.2 750. dróg ekspresowych.9 103.7 109.8 115.7%). Wzrost sprzedaży odnotowano we wszystkich województwach (przed rokiem w czternastu).2 pkt) oraz dróg lotniskowych (o 0.0 I – XII 2005 = 100 120.6 Przeciętne zatrudnienie [tys.3%). Znacznie zmniejszyła się natomiast. Wzrósł także udział produkcji związanej z budową dróg szynowych.7%).6%).4 pkt.9 123.4 116.3 107.2 059. dróg kolei napowietrznych lub podwieszanych.0 102. W styczniu 2006 r. obejmująca przychody z działalności budowlanej i niebudowlanej.3 114. z ok. chociaż ostrożniejsze od tych z grudnia 2006 r. Największy wzrost przeciętnego zatrudnienia wystąpił w firmach z siedzibą na terenie województwa: pomorskiego – o 9.5%). W strukturze produkcji budowlano-montażowej zrealizowanej w 2006 r.5% (przed rokiem wzrost o 19.1 pkt). uciążliwość barier związanych m.2 101. warmińsko-mazurskiego – o 7.1 293.1 470. tuneli i przejść nadziemnych i podziemnych – nie uległ zmianie (2. których podstawowym rodzajem działalności jest wykonywanie instalacji budowlanych.5 125.2% (wzrost o 0.0 100.2 796. o 0. mgr Janusz Kobylarz Główny Urząd Statystyczny 92 2 ’2007 (nr 414) . świętokrzyskiego – o 24.2 122.8%). W styczniu br. lubelskiego – o 7. o czym zadecydował wzrost udziału robót związanych z budową autostrad. W najbliższych miesiącach oczekuje się poprawy portfela zamówień i produkcji budowlano-montażowej i ich prognozy są ko- rzystne. lubuskiego – o 24.3 121. budowli sportowych i rekreacyjnych (po 0.3 909. przy czym największy w przedsiębiorstwach z siedzibą na terenie województwa: podkarpackiego – o 32. lubelskiego – o 27.6%. podlaskiego – o 7. przy czym dotkliwość tej ostatniej bariery zwiększyła się w skali roku najbardziej spośród wszystkich utrudnień wymienianych przez przedsiębiorstwa. 88% do ok. Zmniejszył się natomiast udział produkcji związanej z budową rurociągów sieci rozdzielczej i linii kablowych rozdzielczych – o 1.1 pkt).6%) i mazowieckiego o 4. obiektów pozostałych (o 0. nieco niższy niż przed miesiącem.6% w 2005 r. konkurencję ze strony innych firm oraz niedobór wykwalifikowanych pracowników.9 288.3 121. lepsze od przewidywań z grudnia 2006 r. Spowodowane jest to ostrożniejszymi niż przed miesiącem. Formułowane prognozy związane z sytuacją finansową są nadal pozytywne. z warunkami atmosferycznymi i niedostatecznym popytem.5 pkt). tj.0%) i maProdukcja sprzedana i przeciętne zatrudnienie w budownictwie w 2006 roku Województwa Produkcja sprzedana [mln zł] Polska dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 90 5 3 2 1 3 6 30 1 2 2 4 9 1 2 9 2 102.7 124. zwiększył się udział robót związanych z realizacją obiektów inżynierii lądowej i wodnej (z 53.2% (spadek o 42.2 pkt).6 zowieckiego – o 23. lecz lepszy niż w analogicznym miesiącu od 1994 r.] 329 21 15 13 6 17 29 65 6 14 7 19 53 8 12 34 11 I – XII 2005 = 100 103.7% (spadek o 5.1 107. wskaźnik ogólnego klimatu koniunktury w budownictwie nadal jest optymistyczny.

4 568 081 115. 94) Mieszkania Województwa liczby bezwzględne I–XII 2005 = = 100 PrzeciętPowierzchnia użytkowa na pomieszkań wierzchnia użytkoI–XII kowa 2005 = miesz[m2] = 100 kania [m2] Liczba mieszkań rozpoczętych Ogółem POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 114 8 5 4 2 4 12 26 1 4 3 10 8 1 4 10 5 164 469 055 776 914 767 390 521 340 630 047 250 321 626 472 529 057 100.1 112.7%).3 340 553 104.5 97.5 pkt.6 87. We wszystkich formach budownictwa (z wyjątkiem budownictwa komunalnego) wznoszono mieszkania większe niż przed rokiem.2 % (wobec 0.0 50. wynikające z bardzo dużego popytu na nowe mieszkania.6% niższa niż przed rokiem. W 2006 r.3 124.2 tys.5 293 044 104.5 1 068 531 76. roku – 29. że liczba nowo wybudowanych mieszkań w 2006 r.4 1 178 742 94.0 100.9% (w ub.1 11 701 976 123.9 106.1 7.3 106.9 Ogółem Indywidualne Przeznaczone na sprzedaż lub wynajem Spółdzielcze Społeczne czynszowe Komunalne Zakładów pracy deweloperzy.5 398 241 88. roku – 7. rokiem udział ten zmniejszył się o 5.r. roku – 3.1 97. o 35.5 m2 (w ub.9% więcej niż przed rokiem.2 128. tj. o 30. chociaż w porównaniu z ub.3 100.5 105.1 102.8 1 206 980 93.7% wszystkich mieszkań (w ub.4 95. których udział wyniósł 33. tj.3 m2). a zakładowe – zaledwie 0. Największy udział (50%) w przyroście nowych mieszkań mieli nadal inwestorzy indywidualni. a spadek przeciętnej powierzchni użytkowej mieszkania (o 2.3 122.0 137 962 9 794 6 250 5 522 2 700 5 338 17 255 33 388 1 274 5 122 3 796 15 050 8 062 2 361 5 832 11 296 4 922 Dane mogą ulec zmianie po opracowaniu danych ze sprawozdawczości rocznej.5 51. m 2 i była o 2. I–XII 2006 r. (cd. wybudowano zaledwie 100 mieszkań więcej niż przed rokiem.2 41.4 111.4 112.8 m 2) wynikał ze zmiany struktury inwestorów – spadek udziału inwestorów indywidualnych.1%). wyniosła 11 702 tys.8 102.3 114.4 95.0 43. Ponad połowę wszystkich mieszkań wybudowano na terenie 4 województw: mazowieckiego – 23.7 507 711 88. którzy budują mieszkania na ogół 2. Najmniejszy dział w przyroście ogólnej liczby mieszkań miały województwa: opolskie Budownictwo mieszkaniowe w okresie styczeń – grudzień 2006 r. Spółdzielnie mieszkaniowe wybudowały 7. Na rynku mieszkaniowym panuje jednak znaczne ożywienie. i wyniosła 114.6 484 761 90.2 I–XII przeciętna 2005 = 100 powierzchnia mieszkania [m2] 100.4 tys.5 144.6 117.0 97.6 119.0 33..8 90.4 118. rozpoczęto budowę 138 tys.2%).6 102.2% (10 529).9% (12 390).5-krotnie większe niż pozostali inwestorzy. Łączna powierzchnia użytkowa wszystkich mieszkań oddanych do użytku w 2006 r.2 782 817 112. TBS-y 5.6 59. oraz wydano pozwolenia na budowę 168.5%).9 0.2 97. mieszkań. wielkopolskiego – 9.4 87.7 192 632 100.9 2 528 167 115.9 107.4 78.2 924 573 97. Wzrost liczby mieszkań oddanych do użytkowania odnotowano we wszystkich formach budownictwa.5 109.1 90. mieszkań.4% więcej niż w 2005 r.0%). 2 ’2007 (nr 414) 93 .8 163 797 113. z wyjątkiem budownictwa indywidualnego i zakładowego.7 5. a przeciętna powierzchnia jednego mieszkania wyniosła 102. oraz 1) Z Wyniki budownictwa mieszkaniowego w okresie styczeń – grudzień 2006 r.6 89. na str.6 95.2 64. małopolskiego – 10.1% (wobec 4. – 105.2 90.RYNEK BUDOWLANY Efekty budownictwa mieszkaniowego w 2006 roku wstępnych danych GUS 1) wynika.2 91. tzn. ukształtowała się na poziomie 2005 r.0% (10 250).1% (w ub. mieszkania komunalne stanowiły 3.1 3.1 505 764 97.0 95.5 557 582 96. pomorskiego – 9.5 89.2% (26 521 mieszkań).2 120.4 98. Bardzo dobrą koniunkturę na rynku mieszkaniowym potwierdzają wskaźniki określające wzrost liczby rozpoczętych budów i udzielonych pozwoleń na budowę nowych mieszkań.. Formy budownictwa mieszkaniowego liczby struktura bezwzględ[%] ne 114 164 57 134 37 8 5 4 783 788 807 418 234 100.5 92.

5 60.7 83.2 64. 75. 2.9 66.3 51.6% i małopolskiego – 5753. o 10 – 20% mniej w lubuskim – o 16.0 64. Najmniej mieszkań inwestorzy indywidualni wybudowali w województwie opolskim – 953.5 69 4 3 3 1 3 7 12 1 3 1 4 6 2 2 7 2 365 354 381 368 741 933 518 779 162 965 620 689 366 085 507 485 412 Budownictwo spółdzielcze POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 8 788 758 367 409 142 253 1 219 2 812 32 801 519 124 187 140 471 200 354 106.4 142.4 68.6 93.6 136.3 49.7 139.5 168.9% więcej (953 mieszkania.5 48.0 65. 17. tj. tj.6 8 238 455 353 410 217 476 820 1 451 143 495 257 534 911 166 278 929 335 624 100 048 247 591 963 757 091 892 906 655 335 766 804 607 769 093 91. 2.2 173.2 86.6 64. ze str.8 75.8 197.2 72. tj.6 – 68.8% i podlaskim – 1574.6 92.5 77.5 67. tj.7 136.0 64.5 104.4% (1626).5 163.6 61.2%.5 56.7 93.2% wszystkich mieszkań oddanych do użytkowania przez tę grupę inwestorów.7 147.3 55.3% więcej (3499 mieszkań.3 58.7 286.2 74.8% (2159).8 53.4 953 775 788 631 560 928 7 754 17 627 87 319 1 134 8 621 1 128 276 2 112 2 111 2 102 52 4 1 1 4 12 5 1 1 3 1 – 1. którzy wybudowali 9822 mieszkania.4 55.7 63.2 110.3 228. wielkopolskim – o 13.5 62.9 131.5 287. Największą aktywność budowlaną. spadek liczby mieszkań indywidualnych. a w pozostałych województwach spadek nie przekroczył 10%. śląskiego – 6083.2 91.7 87.7 61.4 85..2 2 441 205 59 59 56 41 252 838 9 8 45 350 109 12 69 200 121 880 778 033 370 594 865 109 547 938 381 838 470 603 876 546 067 865 118.9 87. (cd.1 76.7 346.2 45.8%.2 147. największy w województwie zachodniopomorskim – o 24.4 85.2 97.4%.3 149.2 111.4 94.6 63.0 168.3 92. tj.8 69. 2. 10. tylko 1.0 120.RYNEK BUDOWLANY Budownictwo mieszkaniowe w okresie styczeń – grudzień 2006 r. W pozostałych województwach odnotowano. którzy wybudowali w 2006 r.2%.7 151.4 93.1% wszystkich mieszkań wybudowanych na tym terenie) i podkarpackim – o 3. Łączna powierzchnia użytkowa tych mieszkań wynosiła 8239 tys.1 129. w porównaniu z 2005 r.9 87.2 92.3 53.9 129. dolnośląskim – o 15.1 81. a przeciętna powierzchnia mieszkania – 144. lubuskie – 2.2 m2 (o 1.7 238.9 522 55 22 21 7 19 69 171 2 45 25 6 13 9 23 11 18 457 372 096 790 543 351 171 567 076 265 266 900 165 567 308 855 165 112.1 157.0 90.6 50.6% (2914) i podlaskie – 2.8 195.0 93.3 155. lubuskim – 1599. 11.1 90.3 197.0 86.5 59. 10.8 63.7 92.7 87.1 113.7 110.1 144.0 93.6 43. że tylko w dwóch województwach wybudowano więcej mieszkań indywidualnych.1%.5 68. Największą aktywność wykazali inwestorzy indywidualni z województwa mazowieckiego.7 m2 więcej niż przed rokiem).6% ogółu w województwie).6 – 74.3 152. tj.5 97. m2.7 88. 93) Mieszkania Województwa liczby bezwzględne I – XII 2005 = = 100 PrzeciętPowierzchnia użytkowa na pomieszkań wierzchnia użytkoI – XII kowa [m2] 2005 = miesz= 100 kania [m2] Liczba mieszkań rozpoczętych Budownictwo indywidualne POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 57 3 2 3 1 3 5 9 3 1 3 6 1 2 6 2 134 081 524 003 599 259 753 822 953 499 574 920 083 265 159 442 198 90.2 93.1 146.3 8 292 212 654 314 38 132 793 2 199 – 784 589 1 222 117 – 711 243 284 Budownictwo przeznaczone na sprzedaż lub wynajem POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 37 3 1 1 783 352 068 023 947 602 167 271 179 125 710 558 346 150 297 124 864 114.9 103. tj.6 70.7 262.0 141.9 136.3 84.3 43.6 241.3%.7 126. wynika.2% (1340 mieszkań).5 73.7 123.1 44. wyrażającą się liczbą oddanych mieszkań.0 144. wykazali inwestorzy indywidualni.1%.4% (2198 mieszkań) i warmińsko-mazurskim – 22. świętokrzyskim – 1265.2 53. tj.5 102.0 114.9 110. to nadal zachowali pozycję lidera w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. w opolskim – o 11.1 83. tj.7 55.7% wszystkich mieszkań indywidualnych w kraju. co stanowiło 71.1 122.5 143.0 59.9 152.5 75.3 141.7% (3047). z wynikami osiągniętymi w 2005 r.6 82.6% mniej niż w 2005 r. 57 134 mieszkania.5 81.0 90.2 59. łódzkim – o 12. o 8..0 64.2 92. z wielkopolskiego – 6442. Efekty budownictwa indywidualnego stanowiły po- 94 2 ’2007 (nr 414) .7 163.7 140.9 59.9 56.2 92. tj.6 86.1 60.9 170.8 92.6 285.5%.7 90. i chociaż było to mniej niż w ubiegłym roku aż o 9.4 195.7%.8 137.9 160. świętokrzyskie – 1.6 93. Z porównania wojewódzkich efektów budownictwa mieszkaniowego w 2006 r.4 90. tj.

6% (ale są to tylko 253 mieszkania).1 m2. Z ogólnej liczby mieszkań spółdzielczych najwięcej wybudowano w województwie mazowieckim – 32. tj. mieszkań których budowę rozpoczęto oraz mieszkań.6% (1068) i dolnośląskim – o 55. w warmińsko-mazurskim – 53. W pozostałych formach budownictwa mieszkaniowego (społeczne czynszowe.2%.6 m2.5 m2 i opolskim – 151.5 m2.1% więcej).5% (1023). opolskim – 71.2% (187) i opolskim – 2.9% więcej niż w 2005 r. m2 (o 18. inwestorzy indywidualni budowali w województwie podlaskim – 163. powyżej 150 m2.2 m2 większa i wyniosła 59.9%.4% (124). poniżej 60 m2. zakładowe) wybudowano w 2006 r.2% (1864).1% w 2006 r. deweloperzy wybudowali w województwie świętokrzyskim – o 54. mazowieckim – 46.9% (3352). warmińsko-mazurskim – o 97. tj.6% (2812).9 m2. a najmniej w pomorskim – 1. łącznie 10 459 mieszkań.0 m2. na których budowę wydano pozwolenia * – dane wstępne mazowieckim – o 9.0% (2812). łódzkim – 68. kujawsko-pomorskim – o 60.. Liczba mieszkań oddanych do użytkowania.2% wszystkich mieszkań deweloperskich.4% (ale było to 12 271 mieszkań) i wielkopolskim – o 6.6% (140) i lubuskim – 1. a przeciętna powierzchnia mieszkania była nieco większa niż w 2005 r.6% (947). łódzkim – 12. w warmińsko-mazurskim – 129. Łączna powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 522. podkarpackim – o 31.2 m2 wobec 50.6%. Największy udział w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych w województwie mieli deweloperzy w pomorskim – 54.0 m2. co w porównaniu z 2005 r. o 14. a najmniejszą lokalną aktywność wykazali deweloperzy w województwie podkarpackim – tylko 2. podkarpackim – 75. powyżej 80 m2. o ponad 100%.8% więcej niż przed rokiem.9%. 11. o 7. Najmniejszy udział w przyroście nowych mieszkań mieli deweloperzy z województwa podkarpackiego – tylko 125.2%.8%.7% nowych mieszkań to lokale wybudowane przez deweloperów.RYNEK BUDOWLANY nad 50% wszystkich mieszkań wybudowanych na terenie województw w następujących 9 województwach: świętokrzyskim – 77. Powierzchnia użytkowa mieszkań społecznych czynszowych wyniosła 297. śląskim – 73.9% (1219) i podkarpackim – 9. a najmniejszy udział odnotowano w województwie pomorskim – 1. Powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 2442 tys.4 m2. o 12. – 51. stanowiło wzrost o 9.6% (142). Udział tej formy budownictwa wzrósł z 29.1%. świętokrzyskim – 9. zachodniopomorskim – o 49. mazowieckim – 10. tj.5 tys. Największe mieszkania. śląskim – 2.3% wszystkich nowych mieszkań w województwie (801).9% (200). a najmniejsze.1%.7%. a powierzchnia użytkowa mieszkania była o 3.2% wszystkich mieszkań wybudowanych na tym terenie. lubuskim – 54.9% (1219). Największą ak2 ’2007 (nr 414) 95 . świętokrzyskiego – 150 i opolskiego 179. lubelskim – o 13.1% (3124).3% więcej niż przed rokiem. odnotowano w województwie łódzkim – o 185. 14. zachodniopomorskim – 152.7% (tylko 150) .2% (367). lubelskim – 62. Na drugim miejscu w rankingu inwestorów budownictwa mieszkaniowego uplasowali się deweloperzy. 130 m2. pomorskim – 5558.1% (801). Ponad połowę tych mieszkań wybudowały Towarzystwa Budownictwa Społecznego – 5807. a przeciętna powierzchnia mieszkania zwiększyła się o 2 m2 i wyniosła 64. Mniej mieszkań niż w 2005 r. budowano w województwie świętokrzyskim – 85. a udział w ogólnej liczbie mieszkań oddanych do użytkowania w kraju wyniósł 5. do 33. którzy wybudowali 37 783 mieszkania. Największy przyrost nowych mieszkań na sprzedaż lub wynajem.6 m2. i był to największy wzrost wśród wszystkich inwestorów.3% więcej niż w 2005 r.4%. lubuskim – o 63.7% i małopolskim – 4167. małopolskim – o 141.1 m2 w 2005 r.6%. o 6. W przypadku dynamiki spółdzielczych efektów budowlanych uwagę zwraca ożywienie. wielkopolskim – 1.2% (124 mieszkania).3 m2 i opolskim – 55.3%. co łącznie stanowiło zaledwie 1.0% w 2005 r. m2. kujawsko-pomorskim – 55. zachodniopomorskim – o 70.7 m2.5 tys. świętokrzyskim – 1. lubuskim – 136. o ponad 50%. dolnośląskim – 39. podkarpackim – o 128. Najwięcej mieszkań na sprzedaż lub wynajem oddano do użytkowania w województwie mazowieckim – 12 271. tj.0% (519).6%.0%. m2. Mieszkania wybudowane przez spółdzielnie stanowiły 7. małopolskim – 13.9% (124 mieszkania). ok. co stanowiło 32.4% (32). zachodniopomorskim – 36.4% (1297).2% (801). a najmniejsze. świętokrzyskim – 131.9%.5 m2. podlaskim – 17.7% wszystkich efektów budownictwa mieszkaniowego w 2006 r.3% (ale są to tylko 602 mieszkania). w województwie łódzkim – o 246. Największy udział w zaspokajaniu lokalnych potrzeb mieszkaniowych miały spółdzielnie w województwie podkarpackim – 17.1%. komunalne.1% (354) i kujawsko-pomorskim – o 40. wielkopolskim – 61.3% (125). Małe zainteresowanie budownictwem spółdzielczym wykazano w województwie pomorskim – spadek o 56. Wybudowały one 8788 mieszkań.9% i podlaskim – 51. tj.8 m2 i śląskim – 81. Największe mieszkania na sprzedaż lub wynajem.5% wszystkich mieszkań oddanych przez deweloperów w skali kraju. tj.

). wybudowanych zostanie w województwie mazowieckim – 13 066. o 20.0%.7% więcej).0% więcej niż w 2005 r. wielkopolskim – 11 296. a najmniej w województwie lubuskim – tylko 42.8% więcej. wszyscy inwestorzy otrzymali łącznie pozwolenia na budowę 168. 9.3%.9%. tj. a w zachodniopomorskim o 55% mniej (na 189 mieszkań).4 m2 w opolskim. a prawie 40% przeznaczono na sprzedaż lub wynajem – 52 953. dolnośląskiego – 449. o 12. mieszkań. 17.4 tys.1% wiecej. o 40% mniej niż w 2005 r.4% więcej).8 tys. podlaskiego – o 120. Wzrost liczby wydanych pozwoleń odnotowano we wszystkich województwach.9% mniej niż w 2005 r. podejmując działania przygotowawcze do rozpoczęcia nowych budów. a średnia powierzchnia mieszkania była o 2.5% (2361 mieszkań). dolnośląskim – na 9187 (o 38. największą dynamikę nowo rozpoczętych budów zanotowali deweloperzy – wzrost o 66. świętokrzyskim – 68 i podlaskim – 81.2%.0% więcej. które rozpoczną budowę 4703 mieszkań. Łączna powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 18. budownictwo komunalne – o 17. przy czym najbardziej w mazowieckim – 33 388 mieszkań.8% mniej.5%. tj. Więcej pozwoleń niż przed rokiem otrzymały również spółdzielnie mieszkaniowe – na budowę 7. o 15.7% mieszkań w województwie. a najmniejszy w świętokrzyskim – o 2. których budowę rozpoczęto w 2006 r.5% wszystkich mieszkań społecznych czynszowych i 8.6 m2).3% (2905 mieszkań). małopolskim – 7939 i śląskim – 6950. mieszkań. W dolnośląskim TBS-y oddały 822 mieszkania. ok. mieszkań.9 m2 i było to o 14. tj.2% (4922 mieszkania) i świętokrzyskim – o 9. o 56. przy czym w świętokrzyskim nie oddano żadnego mieszkania. mieszkań.1%. łódzkim. w podkarpackim – tylko 48. podkarpackim – o 7. dolnośląskim – o 33. tj. 10.8%. tj.9% więcej niż w 2005 r. W porównaniu z 2005 r. śląskim – 548 (ale jest to o 45.8% więcej). O prawie 8% mniej pozwoleń otrzymały TBS-y.0 tys.4 m2 wobec 43.5 tys. a opolskim – 92.6 m2 w województwie lubuskim. 17. o 5. roku było to aż o 69.1%. Największą dynamikę wykazali jednak deweloperzy. nieprzekraczający 10%.1% (2054).5 tys.2 m2 mniejsza niż przed rokiem (41. przy czym największy spadek odnotowano w lubuskim – o 67. kujawsko-pomorskim – 508. tj. spółdzielnie – o 7. Jedynie w ramach budownictwa społecznego czynszowego odnotowano spadek aktywności – rozpoczęto budowę 4106 mieszkań. a przeciętna powierzchnia mieszkania wynosiła 78..4% więcej niż w 2005 r. mazowieckim – 23 i lubuskim – 22. pomorskim – 624 (o 99. tj. o 62.7 m2 w warmińsko-mazurskim.7% więcej) i pomorskim – na 9076 (o 43.1 m2 w pomorskim i 46.2%. Na mocy pozwoleń uzyskanych w latach 2005 – 2006 rozpoczęto budowę 138 tys. małopolskim – 17 255. a największy wzrost osiągnęli inwestorzy z województwa pomorskiego – o 172. tj. tylko 234 mieszkania. tj. podkarpackim. opolskim – 54. wielkopolskim – 769 (2-krotnie więcej). o 30. tj.5% więcej). na którego terenie wybudowano 1014 mieszkań. tj. Najwięcej mieszkań indywidualnych. nowych mieszkań. tj. W 2006 r. do 47.RYNEK BUDOWLANY tywność wykazały TBS-y w województwie małopolskim. Najwięcej nowych lokalizacji uzyskali deweloperzy w województwie mazowieckim – na budowę 25 588 mieszkań (o 71. Powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 183. o 56. a w porównaniu do ub. otrzymali pozwolenia na budowę 74. Połowa tych mieszkań przypada na budownictwo indywidualne – 69 365.4%. świętokrzyskim i wielkopolskim.3% i zachodniopomorskim – o 65. tj. kujawsko-pomorskiego – 574. a w mazowieckim 598.0% (4593). m2. tj.. lubelskim – 88. W pozostałych województwach liczba nowych mieszkań społecznych czynszowych nie przekroczyła 500. gdyż ci inwestorzy otrzymali pozwolenia na budowę 77 tys. śląskiego – 379.5% mniej niż w 2005 r. 32. odnotowano w ramach budownictwa komunalnego – 4418 mieszkań. W województwie mazowieckim spółdzielnie otrzymały pozwolenia na budowę tylko 633 mieszkań. W ramach budownictwa komunalnego zamierza się rozpocząć budowę 4. o 49. podkarpackim – 976 (ponad 6-krotnie więcej niż przed rokiem).6% (ale są to tylko 1403 mieszkania). W pozostałych województwach wydano więcej pozwoleń na budownictwo komunalne.4% więcej). inwestorzy indywidualni – o 17. najwięcej w województwie wielkopolskim – 1155 (o 230% więcej pozwoleń niż przed rokiem). We wszystkich województwach liczba nowo rozpoczętych budów wzrosła. Najwięcej mieszkań zakłady pracy wybudowały w województwie warmińsko-mazurskim – 90. mieszkań. którzy w 2006 r. wielkopolskim – 8202. stanowiło wzrost o 35. zanotowano w województwie zachodniopomorskim – o 7. mgr Małgorzata Kowalska Główny Urząd Statystyczny 96 2 ’2007 (nr 414) .2% wszystkich mieszkań oddanych do użytkowania w województwie. 40%.1 tys. opolskim – o 59. a ich udział w przyroście nowych zasobów mieszkaniowych stanowił zaledwie 0. małopolskim – na 9396 (o 72.1%.3% wszystkich mieszkań. Były to mieszkania o najmniejszej powierzchni użytkowej: od 31.4% więcej. o 24. natomiast liczba 5 nie została przekroczona w lubelskim. przy czym największy w zachodniopomorskim – o 72. m2. chociaż intensywność działań poszczególnych grup inwestorów jest zróżnicowana. Ponad połowę mieszkań komunalnych wybudowano na terenie 4 województw: mazowieckiego – 995. Największy wzrost liczby nowych mieszkań oddanych do użytkowania w 2006 r.2% (na 4046 mieszkań). co w skali województwa stanowiło tylko 2. pomorskim – 15 050.. Zakłady pracy wybudowały w 2006 r. Ponad 45% tych mieszkań będzie budowanych w ramach budownictwa indywidualnego.2 m2 więcej niż przed rokiem.1% (5505). co w porównaniu z 2005 r. opolskim – 30. małopolskim – 725 (4-krotnie więcej). przy czym najwięcej zamierzają wybudować w województwie warmińsko-mazurskim – 991 mieszkań (o 42. tj.5% (8292). łódzkiego – o 94. podlaskim. Prognoza dla rynku mieszkaniowego Na rosnące potrzeby mieszkaniowe społeczeństwa aktywnie reagują inwestorzy. śląskim.9% (4020) i łódzkim – o 8.7%. W 8 województwach wydano mniej pozwoleń niż przed rokiem. Najmniejszy wzrost liczby mieszkań.

którzy zwracali uwagę na nadmierną uznaniowość i brak przejrzystości procesu negocjacyjnego i podważali przyjmowane w jednostkach organizacyjnych kryteria oraz wagę stosowanych ocen warunków sprzedaży drewna. Wśród nowych zasad sprzedaży drewna na internetowej platformie portalu leśno-drzewnego znalazła się również formuła tzw. Lasom Państwowym daje to stabilizację zbytu surowca i łagodzi skutki wahań koniunkturalnych na rynku. W komisji znaleźli się reprezentanci Lasów Państwowych. Jak wiadomo. że również w przyszłości będą mogli liczyć na sprzedaż surowca (co pozwala planować rozwój produkcji. średniowymiarowego do przerobu mechanicznego. Chcąc uniknąć takiej sytuacji na rynku drzewnym. w prosty sposób. jak też w przyjęte kryteria oceny ofert składanych przez nabywców drewna. że w czerwcu 2006 r. gdyż rynkowa oferta drewna ma uwarunkowania przyrodniczo-leśne. Budziło to zastrzeżenia odbiorców drewna. Na niej to. Bezstronność gwarantuje jej skład. Krytykowano zwłaszcza regułę „kto pierwszy. Komisja ma wgląd zarówno w zasady kształtowania ofert sprzedaży drewna przez Lasy Państwowe. jakie drewno i w jakiej ilości będzie oferowane oraz jaka jest cena wywoławcza. W odróżnieniu od portalu. przemysłu drzewnego. Wychwyciły to również analizy wewnętrzne prowadzone przez DGLP: w różnych dyrekcjach regionalnych LP (a jest ich w kraju siedemnaście) wypracowano różne modele relacji z odbiorcami. To właśnie Komisja Leśno-Drzewna zatwierdza kryteria i ich wagi. Taka formuła sprzedaży już od marca 2005 r.99) 2 ’2007 (nr 414) Portal prawdę powie Lasy Państwowe są obecnie praktycznie jedynym dostawcą drewna na krajowym rynku. powołana w zgodzie z § 10 statutu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. ten lepszy”. świata nauki. zasady sprzedaży drewna. ostatecznym czynnikiem wyłaniającym zwycięzcę aukcji jest już tylko cena. premiującą wcześniejszych odbiorców drewna i dyskryminującą oferty kupna składane w późniejszym terminie. klęsk żywiołowych na obszarach leśnych.). przyrzeczeń surowcowych.RYNEK BUDOWLANY Drewno w internetowej sieci Z początkiem 2007 r. z biegiem lat podlegały stopniowej regionalizacji. choć w swoim czasie zdefiniowane w stosownym zarządzeniu dyrektora generalnego LP. Obiektywizowaniu odbioru handlowego oraz optymalizacji jego kosztów znakomicie może pomóc informatyka i zdecydowano się ją wykorzystać i zdyskontować niemałe już doświadczenia we wdrażaniu informatyzacji gospodarki leśnej w ramach SILP (Systemu Informatycznego Lasów Państwowych). Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych (DGLP) wprowadziła nowe zasady sprzedaży drewna z wykorzystaniem narzędzi informatycznych. W jej rękach spoczął mechanizm regulacji cen drewna. i „przy otwartej kurtynie” rozpatrywane jest zgłaszane zapotrzebowanie na surowiec. widełek cenowych. na ograniczenia podaży giełda reaguje po prostu zwyżką cen. np. Z istotnym jednak zastrzeżeniem: charakterystyczna dla klasycznej giełdy swobodna gra podaży i popytu jest w tym wypadku ograniczona. np. z powodzeniem stosowana była na terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu. udostępnia nabywcom aplikacja informatyczna e-drewno. ofertowym trybie za pośrednictwem portalu leśno-drzewnego oraz pojawiające się w ofercie LP doraźnie. Dotychczasowy model sprzedaży drewna zastąpiono systemem rokowań jednoczesnych on-line. Zebrane tam doświadczenia sprawiły. niezbędne inwestycje itd. Informatyczny portal leśno-drzewny pozwala prowadzić rokowania w formie zbliżonej do mechanizmu giełdowego. organ doradczy dyrektora generalnego LP. obsługuje wszystkie nadleśnictwa i dyrekcje regionalne. To rodzaj gwarancji udzielanej nabywcom. wiarygodność finansowa itd. internetowej platformy portalu leśno-drzewnego. (dokończenie na str . W tej materii obowiązuje zasada „koszyka” trzech grup kryteriów (oceniana jest nie tylko cena zaoferowana przez klienta. Komisja Leśno-Drzewna przy dyrektorze generalnym LP. godzi interesy dostawcy i nabywcy drewna. Stosowane jeszcze w 2006 r. Na swym inauguracyjnym posiedzeniu 26 października 2006 r.). Lasy Państwowe nie mogą pozyskiwać więcej drewna. przedstawiciele izb gospodarczych oraz stowarzyszeń drobnych producentów branży drzewnej. e-drewno Drewno niesprzedane w podstawowym. W skrajnych wypadkach własnymi zasadami zaczęły się też kierować nadleśnictwa. Dzięki aplikacji e-drewno każdy klient może dowiedzieć się. jakie przetargi będą organizowane w najbliższym czasie. z którą mogą się 97 . zapoznać wszyscy zainteresowani. a leśnicy utworzyli klub sprzedawców surowca drzewnego. średniowymiarowego do przerobu chemicznego oraz klub nabywców drobnych). Lasy Państwowe przedstawiają ofertę sprzedaży. dyrektor generalny LP zlecił tej właśnie dyrekcji opracowanie aplikacji do zastosowania we wszystkich dyrekcjach regionalnych. niż to wynika z etatów cięć zawarowanych w dziesięcioletnich planach urządzenia lasu. to dość liczne gremium (obecnie 94 członków) powołało do życia cztery kluby nabywców drewna (wielkowymiarowego. utworzono specjalną instytucję – Komisję Leśno-Drzewną. ustalenie ich dolnej i górnej granicy w ramach tzw. ale także historia jego działalności na rynku. z wykorzystaniem specjalnej. Z powodzeniem działa on od dłuższego czasu. a każdej grupie przypisana jest stosowna waga. operującym ogromną ilością tego surowca. W jej kompetencjach znalazło się również określenie procedur zbywania drewna w sytuacjach nadzwyczajnych. gdzie obowiązuje „koszyk” kryteriów wyboru oferty i nabywcy. na skutek konieczności wykonania cięć sanitarnych lub też w wyniku rezygnacji innych nabywców z kupna.

dalej włoski zakład produkujący części do samochodów. lecz napływu różnych specjalistów z całego kraju. To nie marzenia. w której kolejną kadencję sprawuje urząd pani Kazimiera Tarkowska. Inwestorzy z innych branż szybko dostrzegli atuty Kleszczowa. jest bogata – od wysoko kwalifikowanych specjalistów z dziedziny energetyki i górnictwa. po drugiej funkcjonuje już holenderska firma Kersten z branży konstrukcji stalowych. 180 ha). że największa w Europie Elektrownia „Bełchatów” też przez lata nie stwarzała mieszkańcom nalepszych warunków. A więc przybywa miejsc pracy także dla kobiet. funkcjonuje obecnie ok. ale też nieprzypadkowo wygrywa krajowe rankingi gospodarności. Tworzą ją niezamieszkałe wioski Bogumiłów i Karolów. gdy powstanie zakład wytwarzania gazu procesowego z odpadów. która powstaje w miejscu. Władze gminy dbają także o menedżerów i chcą zapewnić warunki wypoczynku dla wszystkich mieszkańców. Jest już projekt nowoczesnego centrum zagospodarowania odpadów. Wiązało się to z wydobywaniem z kopalnianego wyrobiska wielu atrakcyjnych surowców oraz z wykorzystaniem gipsu z odsiarczania Wielkie centrum recyklingu Słuchając prezesa Fundacji A. jak i Warszawa – Wrocław. przez spawaczy. zaczął być przetwarzany na płyty gipsowo-kartonowe i inne wyroby gipsowe. żeby obok mógł powstać nawet tor kolejowy. Uchodzi ona za najbogatszą w Polsce. Szczepockiego zbliżamy się do przyszłego wielkiego placu budowy. Paleta zawodów. który zajmuje się zagospodarowaniem świetlówek. Więcej będzie się też dziać. 4 tys. ma funkcjonować nawet kilkadziesiąt firm – większość z nich będzie zagospodarowywać odpady lub miejscowe materiały. 50 zakładów pracy. w najstarszej Strefie Przemysłowej nr 1. że pierwszymi inwestorami w gminie byli przedstawiciele budownictwa. a w trzeciej i czwartej rozpoczynają inwestowanie nowe firmy.EKOBUDOWNICTWO Zanim zabraknie węgla ielu wójtów i burmistrzów zazdrości włodarzom gminy Kleszczów. jest projekt basenu i akwenu wodnego – służącego także wędkarzom. a w pobliżu palarnia kawy i rozlewnia zagranicznych win. na których brak cierpi gmina Kleszczów. że warto Niedługo firmy produkujące wyroby budowlane były jedynymi na tym terenie. Polscy inwesto- 98 2 ’2007 (nr 414) . Zgłosili się już inwestorzy z branży biopaliw. Warto przypomnieć. wytrzymujący brak wód gruntowych. osób i nie są to wyłącznie pracownicy elektrowni i kopalni. a na zboczu sztucznej góry Kamieńsk zimą funkcjonuje wyciąg narciarski należący do KWB „Bełchatów”. że Kleszczów oraz okoliczne sołectwa miały się – zgodnie z czarnymi prognozami – osunąć do największej europejskiej dziury w ziemi. W drogę od początku – jak na polskie warunki – niezwykłą. Te najważniejsze to tańsza o 10% niż w kraju energia elektryczna. Najbliżej Urzędu Gminy. jest Strefa Przemysłowa nr 2. montażystów. Obecnie robi to aż 6 firm na czele z Knauffem. W gminie ma powstać duże centrum edukacyjne. Tymczasem obecnie na na terenie gminy Kleszczów zameldowanych jest ok. natomiast zatrudnienie znajduje tu prawie 20 tys. Wsiadamy do samochodu i ruszamy. W spalin. Szeroki pas gładkiego asfaltu może w przyszłości być dwupasmówką łączącą strefy przemysłowe zarówno z trasą Warszawa – Katowice. Na początku było budownictwo Na obszarze gminy. Jeśli dodać. a konkretne projekty. Będzie lotnisko i pole golfowe. Z wydzielonych czterech stref przemysłowych dwie już są prawie całkowicie wypełnione. do chemików i pracowników przemysłu spożywczego. prezes Fundacji Rozwoju Gminy Kleszczów. obiekty sportowe. Obok będzie fabryka tektury. kształcące zarówno młodzież w różnych specjalnościach.Tak informuje Andrzej Szczepocki. W ostatnich latach liczba mieszkańców gminy zwiększyła się o ok. które ma powstać na 160 ha wydzielonej Strefy Przemysłowej nr 4. Obok Finowie zbudowali zakład wytwarzający rury z polietylenu. gaz. Fabrykę chemii budowlanej wybudowała firma Caparol. kanalizacja i w każdej ze stref oddzielna oczyszczalnia ścieków. oprócz wspomnianych kopalni i elektrowni. położona w samym Kleszczowie. mieszkańców i ciągle ich przybywa. zajmującej aż 1000 ha. Obecnie budowany jest zakład wytwarzający „wszystko do kuchni”. jak i tych. Wzdłuż nowoczesnych dróg budowane są ścieżki rowerowe. gdzie pierwotnie planowano hałdy z elektrownianym gipsem. W tej czwartej strefie. Chodzi o to. Po jednej stronie powstaje zakład Opla. Działają one w pobliżu elektrowni. Dziś mało kto pamięta jednak. jaką jest odkrywka Kopalni Węgla Brunatnego „Bełchatów”. ale bardziej konkretne plany wiążą się jednak z powstaniem kolejnych firm dostarczających materiały budowlane. 1000 osób. Nieprzypadkowo na drogę wydzielono pas szerokości 40 m. Fiat i nie tylko) czy silników lokują tu swoich kooperantów. pracowników budowlanych. Nie jest to efekt przyrostu naturalnego. Gips syntetyczny już na poczatku lat dziewięćdziesiątych zamiast blokować tereny inwestycyjne. woda. a w najbliższych latach ma powstać kolejne 50 firm. miała to być pustynia lub – w najlepszym przypadku – „suchy las”. Kiedy wjeżdża się w Strefę Przemysłową nr 3 (ok. a następnie widać funkcjonującą już portugalską fabrykę kosmetyków i przygotowany teren pod wytwórnię butelek typu PET. centralne położenie i doprowadzenie wszystkich niezbędnych mediów – prąd. którzy chcą zmienić zawód. Z tego też powodu szybko rozwijające się w Polsce fabryki samochodów (Opel. Funkcjonuje już na tym pustkowiu pierwszy zakład. widać powstające i funkcjonujące kolejne zakłady. Powstaje montownia naczep samochodowych. Inni też uznali. ślusarzy. Tu się po prostu bardzo dużo dzieje.

Ponadto kopalnia i elektrownia muszą ograniczać zatrudnienie. o ile nie przeszkodzi mu w tym kolejna reorganizacja (BOT ma wejść do Polskiej Grupy Energetycznej). placówek oświatowych kupujących drewno opałowe itp. może zaproponować skrócenie tego terminu. Są już wydzielone tereny pod to budownictwo. Ta ostatnia kategoria ma niemałe znaczenie. Przy dobrym tempie inwestowania na zwolnionych będą czekać miejsca pracy wręcz za płotem. pomniejszonej o liczbę dni. Mają przywozić wyeksploatowane wraki do przemysłowego złomowania w kilku zakładach recyklingowych. szczególnie te wspierające ochronę środowiska. gdyż stopniowo rosną zasoby rębne naszych lasów. Zachowano też sprzedaż drewna dla podmiotów obowiązanych do stosowania procedur zamówień publicznych.EKOBUDOWNICTWO rzy korzystający z hiszpańskiej technologii zgłosili już zapotrzebowanie na 5 ha gruntów pod zakład produkujący pustaki szczelinowe (MAX 220 wymiary 288 x 188 x 220).). wówczas zwycięży ten. opiewających łącznie na 34 mln m3. że najbliższe lata przyniosą poprawę zaopatrzenia w drewno. oraz deklarowany termin płatności. stworzone dzięki dotychczasowym opłatom ekologicznym i innym oraz myśleniu władz o przyszłości. 5 mln m3 więcej niż obecnie. Wdrażając nowe zasady sprzedaży drewna. czyli ok. nie zlikwidowano tradycyjnego systemu aukcji i submisji na sprzedaż pewnej ilości cennego drewna wybranych gatunków. Oferta LP podlegająca trybowi jednoczesnych rokowań internetowych wyniosła tymczasem 25 mln m3 (dalsze 5 mln m3 skierowano do sprzedaży w innym trybie). im wcześniej zgodzi się zapłacić za zakupione drewno. Pani wójt Tarkowska wierzy. o które klient gotów jest skrócić standardową płatność. ofert zakupu drewna poszczególnych grup handlowych. Jeszcze bardziej ambitny charakter ma zakład produkcji włókien i wyrobów bazaltowych. Krzysztof Fronczak 2 ’2007 (nr 414) 99 . dla osób okazjonalnie nabywających drewno okrągłe wielkoi średniowymiarowe przeznaczone do przerobu na potrzeby własne itp. Zakładana zdolność produkcyjna 12 mln szt. że w realizację projektów dotyczących czwartej strefy przemysłowej uda się włączyć środki unijne. ceną skorygowaną. że nowoczesny system jednoczesnych rokowań internetowych sprawdził się w praktyce i wykazał pełną funkcjonalność techniczną (dostęp. Ich mieszkańcami nie będą już prawdopodobnie pracownicy KWB „Bełchatów”. 35 mln m3. Niewykluczone jest np. Mówiąc krótko. np. Ma tu się podobno zrodzić nawet nowa technologia budowy domów. który zaoferuje krótszy termin płatności. Kanadyjski inwestor – korzystając z odpadowych popiołów. które złożyły ponad 50 tys. a klientowi pozostaje jedynie zarejestrować się w systemie. lawety nie będą puste. Natomiast jeśli kilku klientów zaoferuje identyczną cenę – decyduje kolejność przystąpienia do aukcji. Część górników znajdzie zapewne zatrudnienie na powstającej w sąsiedniej gminie odkrywce Szczerców. Powstaje pytanie: gdzie mają mieszkać nowo zatrudniane osoby? Na razie taką wielką sypialnią jest dla nich Bełchatów. Energetykom i górnikom powinno przecież zależeć na zagospodarowaniu. że w urzeczywistnienie niektórych planów włączy się holding BOT Górnictwo i Energetyka. Wydzielono też pulę surowca dla klientów kupujących drewno na zasadach detalicznych (na opał dla gospodarstw domowych i rolnych. cenę. W najbliższych latach władze gminy Kleszczów planują rozwój budownictwa mieszkaniowego u siebie. by rozwieźć je po kraju. jak i przedstawiciele przemysłu drzewnego. można będzie skierować na rynek ok. Głównym punktem niezadowolenia odbiorców drewna stał się jednak niedostatek surowca oferowanego przez Lasy Państwowe./r. Z niego aż 6 światowych firm motoryzacyjnych odbiera nowe auta. ustalaną na podstawie rocznej stopy procentowej funduszu leśnego. 8 lat. Pozostaną jednak miejsca pracy i nowoczesna infrastruktura. Dzięki zasobom piasku na składowisku bełchatowskim i energii powstającej z przetwarzania odpadów komunalnych (mają one być zwożone z centralnej części Polski) ma funkcjonować zakład suszonych piasków. Już pierwsze tygodnie obowiązywania nowych zasad sprzedaży drewna dowiodły. piasków oraz cementu – chce tu wybudować zakład produkcji paneli ściennych i stropowych o nazwie Ekodom Kleszczów. co premiowane jest tzw. Problemu niedostatecznej podaży surowca nie rozwiąże jednak nawet najlepszy system informatyczny. W przypadku gdy klient zechce jednak dodatkowo uatrakcyjnić swoją ofertę. którą gotów jest zapłacić. prostota obsługi. Do kasy gminy Kleszczów przestaną wówczas płynąć opłaty od kopalni. Standardowo przyjęto 30-dniowy termin płatności. o szczególnych cechach użytkowych. Henryk Piekut Drewno w internetowej sieci (dokończenie ze str . firm. bez szkody dla pozaprodukcyjnych funkcji lasu. a niebawem powstaną pierwsze nowoczesne osiedla mieszkaniowe. niezawodność. wynoszącej 5%.). W przyszłości jadąc do tej największej hurtowni. wskaźnik ten będzie dla niego tym korzystniejszy. Jeśli więc dwóch klientów wylicytuje jednakową cenę. a w efekcie redukcja ofert. jaką masą danego surowca jest zainteresowany. podać. W 2012 r.97) W wypadku aplikacji e-drewno nadleśnictwo przedstawia ofertę. jednostek samorządowych prowadzących działalność gospodarczą. a nie na gromadzeniu popiołów. Wykorzystają do tego naturalne surowce (gliny i piasek) ze złóż towarzyszących odkrywce KWB „Bełchatów”. bezpieczeństwo itd. Po prostu eksploatacja węgla brunatnego ma się w tej odkrywce zakończyć za ok. Z przedstawianych przez Lasy Państwowe szacunków wynika jednak. powstanie huty aluminium wykorzystującej ten cenny metal odzyskiwany z aut. W pobiżu czwartej strefy przemysłowej jest wielki plac z samochodami przywożonymi tu pociągami. W portalu leśno-drzewnym zarejestrowało się ponad 7 tys. Podzielają dziś tę opinię zarówno leśnicy. Prezes Fundacji Andrzej Szczepocki liczy.

Pani Dreger postawiła tezę. czyli norm opracowanych bez własnego udziału. Jest to szczególnie na czasie. Polskiej Izby Przemysłowo-Handlowej Budownictwa (PIPHB). Wręczenie dokumentów miało szczególnie uroczystą oprawę. na których prezentowano referaty ekspertów ITB o nowo wprowadzanych krajowych i unijnych regulacjach dotyczących wyrobów budowlanych. że obecnie nie można jeszcze ocenić dyrektywy. określające ramy związane z funkcjonowaniem europejskiego rynku wyrobów budowlanych. Podstawą jest uczestniczenie w procedurze opracowywania norm. którzy nie funkcjonują w skali Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Mieli oni istotny udział w kształtowaniu programu forum. Wśród postulatów zmian znalazły się: – doprowadzenie do jednolitego funkcjonowania wszystkich jednostek uczestniczących w zadaniach wynikających z dyrektywy w skali całej UE. Postulaty przemysłu dotyczące specyfikacji technicznych zaprezentowała mgr inż. wg których można wprowadzać na rynek wyroby budowlane. związanych z możliwością oznakowania znakiem jakości akustycznej ITB. Warunkiem dobrej jakości norm. „System regulacji prawnych decydujących o kształcie rynku wyrobów budowlanych”. że ustawa o wyrobach budowlanych. W wystąpieniu tym wydzielone zostały wyraźnie poszczególne elementy systemu: • specyfikacje techniczne wyrobów. którymi w „systemie europejskim” są zharmonizowane Normy Europejskie i Europejskie Aprobaty Techniczne. a drogą może być zarówno posiadanie własnej reprezentacji w strukturach Grup Roboczych i Komitetów Technicznych CEN. Marek Kaproń wystąpieniem pt. Podkreślił. W związku z tym. potem ocenić i wprowadzić ewentualne zmiany dyrektywy. jak i specyficzne krajowe rozwiązania. „Potrzeby przemysłu w zakresie aprobat technicznych”. że czas ocenić wyniki jej wpływu na funkcjonowanie naszego rynku. • ocena zgodności wyrobów dokonywana przez producenta z ewentualnym udziałem niezależnej strony trzeciej. że ustawa z 16 kwietnia 2004 r. Przez kilka ostatnich lat miały one formę spotkań szkoleniowych. gdyż uczestniczył w nim Minister Budownictwa Andrzej Aumiller. zapewniających właściwe wyważenie niekiedy rozbieżnych interesów. Maria Dreger (Stowarzyszenie Producentów Wełny Mineralnej: Szklanej i Skalnej – MIWO) w wystąpieniu pt. Forum dyskusyjne rozpoczął zastępca Dyrektora ITB ds. a także certyfikatów dobrowolnych np. Od 15 lat corocznie podczas targów BUDMA odbywają się seminaria organizowane przez Instytut Techniki Budowlanej. Na zaproszenie do udziału w forum dyskusyjnym „Ocena regulacji prawnych i funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów Unii Europejskiej” pozytywnie odpowiedzieli przedstawiciele: Stowarzyszenia Producentów Wełny Mineralnej: Szklanej i Skalnej (MIWO). • właściwe oznakowanie wyrobów umożliwiające ich wprowadzanie na rynek. jak i aktywne uczestniczenie w ankietyzacji projektów Norm Europejskich prowadzonych przez PKN od czasu uzyskania członkowstwa w CEN. Maria Dreger – w dużej mierze na podstawie własnych doświadczeń z pracy w Komitetach Technicznych Polskiego Komitetu Normalizacyjnego (PKN) i Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN) – przedstawiła warunki efektywnego wpływu przemysłu na postanowienia norm. złożonej już z 27 państw. na które 24 stycznia br. – wzmocnienie funkcjonowania nadzoru nad rynkiem. „Wpływ przemysłu na powstawanie i postanowienia norm europejskich” oraz mgr inż. Zaprezentowane stanowisko można streścić: najpierw należy dokończyć wdrożenie. obowiązujące na rynku w odniesieniu do wyrobów jeszcze nieobjętych harmonizacją europejską i obejmujące tych producentów. Stowarzyszenia na rzecz Systemów Ociepleń (SSO). o wyrobach budowlanych zawiera zarówno postanowienia związane z wdrożeniem do polskich przepisów dyrektywy Rady nr 89/106/EWG. Jednocześnie praca na forum europejskim CEN jest znakomitą szkołą skutecznego funkcjonowania w Unii Europejskiej. Spotkanie rozpoczęła część oficjalna. podczas której nastąpiło uroczyste wręczenie przedsiębiorcom ostatnio wydanych przez ITB: Europejskich Aprobat Technicznych. oznakowania znakiem budowlanym. wdrażająca dyrektywę 89/106/EWG i określająca specyficzne polskie zasady. ponieważ trwa w Unii Europejskiej dyskusja nad kierunkami zmian w dyrektywach nowego podejścia oraz nowelizacją dyrektywy dotyczącej wyrobów budowlanych. Jadwiga Tworek* Ocena regulacji prawnych i funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów UE a w „systemie polskim” – Polskie Normy i krajowe Aprobaty Techniczne. przybyło do Poznania prawie 400 osób. określające ich cechy techniczne. Marian Popinigis (Ogólnopolskie Stowarzyszenie Producentów Zabezpieczeń Przeciwpożarowych i Sprzętu Ratowniczego – OSPZPiSR) w referacie pt. Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Producentów Zabezpieczeń Przeciwpożarowych i Sprzętu Ratowniczego (OSPZPiSR). Współpracy z Gospodarką mgr inż. na którą składają się zadania związane z zadeklarowaniem właściwości użytkowych wyrobu na podstawie badań typu oraz prowadzenie i dokumentowanie zakładowej kontroli produkcji umożliwiającej stałe osiąganie deklarowanych cech. obowiązuje już prawie trzy lata zdecydowano. Włączając się w trwającą dyskusję na temat kierunków nowelizacji dyrektywy 89/106/EWG dotyczącej wyrobów budowlanych. gdyż nie wszystkie wyroby budowlane objęte są możliwością oznakowania CE a ponadto nie we wszystkich państwach członkowskich dokonano jej pełnego wdrożenia. prowadzącą do zapewnienia ich zgodności ze specyfikacjami technicznymi. stanowiących istotne z punktu widzenia przemysłu decyzje na całe lata jest udział w ich stanowieniu ekspertów z różnych środowisk. Maria Dreger wskazała.VADEMECUM UNIJNE mgr inż. dobrowolnych Rekomendacji Technicznych ITB oraz Certyfikatów ITB związanych z wymaganiami oznakowania CE. * Instytut Techniki Budowlanej 100 2 ’2007 (nr 414) . że dla przemysłu korzystniejsze jest uczestniczenie w procesie normalizacji niż krytykowanie i kontestowanie jej wyników. • nadzór nad wprowadzaniem wyrobów budowlanych na rynek.

VADEMECUM UNIJNE
– celowość podwyższenia wymagań dotyczących stosowanych systemów oceny zgodności, gdyż certyfikacja daje większą pewność odbiorcom wyrobów budowlanych i zapewnia warunki uczciwej konkurencji między producentami. Wystąpienie członka Zarządu OSPZPiSR Mariana Popinigisa poświęcone było aprobatom technicznym, związanym z indywidualną oceną przydatności do stosowania nowych, innowacyjnych wyrobów nieobjętych normami. Zwracając uwagę na status aprobaty technicznej jako drugiego obok normy dokumentu odniesienia w procedurze oceny zgodności wyrobów budowlanych, pan Popinigis podkreślił potrzebę szerszego udziału przemysłu w opracowywaniu zasad tej oceny dokonywanej przez jednostki aprobujące. W przypadku krajowych aprobat technicznych zasady te ujęte są w dokumentach Zaleceń Udzielania Aprobat Technicznych (ZUAT). Udział przemysłu może przyczynić się do aktualizacji dokumentów ZUAT, które powinny być powszechnie stosowane przez wszystkie jednostki aprobujące i ogólnie dostępne dla wszystkich uczestników procesu budowlanego. Dla producentów innowacyjnych wyrobów budowlanych istotne znaczenie ma czas, decydujący niekiedy o uzyskaniu pozycji na rynku, dlatego też bardzo ważna jest terminowość procedur aprobacyjnych i skrócenie terminów wydawania aprobat. Marian Popinigis zaproponował, aby – wzorem Europejskich Aprobat Technicznych – również w przypadku aprobat krajowych jednostki wydające miały możliwość kontroli prawidłowości stosowania postanowień tych dokumentów. W referacie zwrócono uwagę, że warunkiem prawidłowego stosowania wyrobów innowacyjnych jest odpowiednia wiedza wbudowujących i stosujących na temat właściwego doboru, montażu, odbioru robót i eksploatacji wyrobów. Ogólnopolskie Stowarzyszenie Producentów Zabezpieczeń Przeciwpożarowych i Sprzętu Ratowniczego wraz ze Stowarzyszeniem Inżynierów i Techników Pożarnictwa zainicjowało już wydawanie poradników dotyczących właściwego stosowania zabezpieczeń przeciwpożarowych w praktyce. Przedstawiciele przemysłu powinni włączać się w opracowywanie podobnych dokumentów, pomocnych dla inwestorów, firm montażowych czy zarządców nieruchomości. Zarówno w przepisach kształtujących „system europejski”, jak i „system krajowy” wprowadzania wyrobów na rynek podmiotem odpowiedzialnym za wszystkie deklarowane cechy wyrobu i za prawidłowe jego oznakowanie pozostaje zawsze producent, niezależnie od ewentualnego udziału jednostki certyfikującej lub laboratorium badawczego w procedurze oceny zgodności. W wystąpieniu dra inż. Mariusza Gareckiego (Stowarzyszenie na rzecz Systemów Ociepleń – SSO) pt. „Zadania producenta w ocenie zgodności wyrobów i zakładowej kontroli produkcji” przedstawiono definicję zakresu aktywności producenta w zależności od systemu oceny zgodności przewidzianego dla danej grupy wyrobów. W każdym przypadku producent musi zapewnić funkcjonowanie udokumentowanych procedur i zapisów z prowadzonej zakładowej kontroli produkcji, w ramach której dokonuje sprawdzania surowców, półwyrobów, parametrów procesu produkcyjnego i wyrobów gotowych w ramach badań bieżących i okresowych. Zawsze też producent odpowiada za ustalenie typu wyrobu, czyli zadeklarowanie właściwości użytkowych na podstawie wstępnych badań typu. Pan Garecki zwrócił w swym wystąpieniu uwagę, że ramy formalne polskich przepisów, wynikających z ustawy o wyrobach budowlanych, powodują zawężenie możliwości znakowania znakiem budowlanym niektórych wyrobów, mających istotny wpływ na spełnienie wymagań podstawowych w obiektach budowlanych. Przy braku Norm Europejskich lub Polskich Norm powinno być możliwe udzielanie krajowych aprobat, ale ich zakres ograniczono do wyrobów objętych mandatami Komisji Europejskiej. Skutkiem tego producenci kilku grup wyrobów do napraw betonów poddani są rygorom systemu i oznakowania, ale nie ma takiej możliwości w przypadku wyrobów do iniekcyjnego uszczelniania przegród budowlanych. Cementy powszechnego użytku mieszczą się w ramach systemu, ale szybkosprawne cementy naprawcze nie mogą być oznakowane znakiem budowlanym. Sytuacja taka, zdaniem Mariusza Gareckiego, stanowi naruszenie zasad równej konkurencji na rynku, gdyż przepisy różnie kształtują obowiązki producentów wyrobów konkurencyjnych, które można zamiennie stosować. Jednocześnie stwierdził, że wiele norm europejskich pozwalających na wprowadzanie wyrobów na rynek nie spełnia oczekiwań producentów. Dotyczy to bardzo niskich poziomów minimalnych wymagań, zróżnicowania klas i poziomów wymagań nie zawsze jasnych dla użytkownika oraz niespójności postanowień pewnych grup norm. Zdaniem pana Gareckiego system oceny zgodności wyrobów wymusza znaczne zwiększenie kosztów producentów rzetelnie wypełniających wszystkie obowiązki, a jednocześnie nie zapewnia żadnej kontroli, pozwalającej na wyeliminowanie nieuczciwej konkurencji. Odczuwalną przeszkodą w funkcjonowaniu obecnych przepisów jest także brak jednoznaczności w ich interpretacji. Ramy funkcjonowania organów nadzoru nad rynkiem wyrobów budowlanych przedstawiła dr Magdalena Rytwińska (Prezes Sądu Arbitrażowego przy Polskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej Budownictwa – PIPHB) w wystąpieniu pt. „Postulaty przemysłu pod adresem nadzoru nad rynkiem”. Do sprawowania nadzoru nad wprowadzaniem wyrobów budowlanych na rynek powołane są organy nadzoru budowlanego, czyli Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego i wojewódzcy inspektorzy nadzoru budowlanego. Formuła nadzoru nad wprowadzaniem wyrobów budowlanych na rynek obejmuje: – postępowanie kontrolne u producenta/upoważnionego przedstawiciela oraz u sprzedawcy; – postępowanie administracyjne, wszczynane z urzędu na podstawie wyników kontroli. O ile przedmiotem kontroli u sprzedawcy wyrobów budowlanych są przede wszystkim takie dokumenty, jak deklaracje zgodności, dane producenta, specyfikacje techniczne, to w przypadku kontroli u producenta sprawdzane są także raporty z badań typu i dokumentacja zakładowej kontroli produkcji. Zgodnie z przepisami kontrolujący ma możliwość: wglądu do dokumentów; dokonywania oględzin; prowadzenia przesłuchań; zasięgania opinii biegłych; zabezpieczania dowodów; nieodpłatnego pobierania próbek do badań. Z obserwacji rynku przedstawionych przez panią Rytwińską wynika jednak, że przeważnie organy nadzoru ograniczają się do kontroli dokumentów. Jeśli są one sporządzone poprawnie, z formalnego punku widzenia, to rzadko wszczynane jest postępowanie administracyjne w celu wyjaśnienia rozbieżności między wynikami kontroli a sygnałami o nieprawidłowościach uzyskiwanymi z rynku. Przemysł uważa takie podejście za zbyt formalistyczne, ponieważ na rynku znajdują się wyroby, dla których została sporządzona prawidłowa dokumentacja, ale nie spełniają parametrów w niej zadeklarowanych. Postulaty przemysłu pod adresem organów nadzoru budowlanego można streścić następująco: • celowe byłoby traktowanie kontroli dokumentów jako pierwszego – bardzo istotnego – elementu kontroli, lecz nie ograniczać jej tylko do tego zakresu; • w razie otrzymania sygnałów rynkowych wskazujących na uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistej zgodności wyrobów
2 ’2007 (nr 414)

101

VADEMECUM UNIJNE
z dokumentami odniesienia należałoby wszczynać postępowanie administracyjne; • w toczącym się postępowaniu administracyjnym dopuszczać jako dowody wyniki badań przeprowadzone przez uprawnione laboratoria, nawet poza tym postępowaniem; • należy znacznie częściej pobierać próbki kwestionowanych wyrobów budowlanych. Zdaniem pani Rytwińskiej uchybienia formalne w dokumentacji wyrobu są mniej szkodliwe, zarówno dla potencjalnego użytkownika, jak i zasad uczciwej konkurencji, niż faktyczne niedotrzymywanie parametrów wyrobu, zadeklarowanych przez nieuczciwego producenta w formalnie prawidłowej dokumentacji. Z przedstawionych wypowiedzi przedstawicieli przemysłu wynika wiele postulatów, dotyczących zmian w istniejących przepisach, ukierunkowanych na usprawnienie funkcjonowania systemu oceny zgodności wyrobów. Ramy całego systemu w skali europejskiej są obecnie przedmiotem dyskusji na forum Komisji Europejskiej i wszystkich organizacji biorących udział w działaniach wynikających z postanowień dyrektywy 89/106/EWG. Informacje o tym, w jaki sposób w ogólnoeuropejskiej dyskusji uczestniczą przedstawiciele przemysłu przedstawiłam w referacie pt. „Postulaty przemysłu UE w sprawie zakresu nowelizacji dyrektywy dotyczącej wyrobów budowlanych i stan prac Komisji Europejskiej”. Punktem wyjścia było stwierdzenie podstawowej roli przemysłu, jako trzeciego obok Komisji Europejskiej i państw członkowskich partnera w kształtowaniu regulacji europejskich, których zadaniem jest ułatwienie swobodnego przepływu wyrobów budowlanych i zniesienie barier technicznych. Największą rolę ma do spełnienia Europejskie Stowarzyszenie Producentów Wyrobów dla Budownictwa – CEPMC, które aktywnie uczestniczy w pracach Stałego Komitetu Budownictwa i reprezentuje stowarzyszenia krajowe producentów z wszystkich państw członkowskich. Zawsze uwzględniane są przez Komisję Europejską wnioski CEPMC o przedłużenie okresów przejściowych dla norm, jeżeli zdaniem członków tej organizacji wymagany jest dodatkowy czas na dostosowanie się przemysłu do ich postanowień. CEPMC zainicjowało możliwość klasyfikacji ogniowej określonych grup wyrobów na podstawie znanego i udokumentowanego ich zachowania się w warunkach pożaru – bez potrzeby dalszych badań, na podstawie decyzji Komisji Europejskiej (klasyfikacja CWFT). Za pośrednictwem europejskiego stowarzyszenia CEPMC prowadzone są analizy przemysłu służące ocenie efektywności działania dyrektywy 89/106/EWG oraz konkurencyjności budownictwa. Istotna rola przypada przemysłowi również w prowadzonej ostatnio przez Komisję Europejską polityce przeglądu regulacji prawnych UE wpływających na funkcjonowanie przedsiębiorstw. W ramach tych działań prowadzone są prace zmierzające do nowelizacji wszystkich dyrektyw nowego podejścia. Przewiduje się, że jednym aktem prawnym objęte będą wspólne dla nich wszystkich ogólne wymagania, w tym: – uściślone definicje stosowanych terminów i określeń, takich jak producent, upoważniony przedstawiciel, importer, dostawca, dystrybutor, udostępnienie wyrobu na rynku itd.; – nowe wymagania dotyczące obowiązków importerów, dystrybutorów, sprzedawców i innych pośredników w łańcuchu dostaw w celu zapewnienia właściwej jakości oferowanych wyrobów; – wykorzystanie europejskiej infrastruktury akredytacji na potrzeby notyfikacji jednostek uczestniczących w ocenie zgodności wyrobów, mające na celu wyrównanie poziomu świadczonych przez nie usług. Prace nad nowelizacją dyrektywy 89/106/EWG szczegółowo opisywałam w Vademecum Unijnym na łamach „Materiałów Budowlanych” w 2006 r., dlatego też przedstawione na targach BUDMA 2007 informacje o stanowisku przemysłu europejskiego przedstawię w sposób bardzo syntetyczny: • na konferencjach regionalnych dla przemysłu organizowanych przez CEPMC stwierdzono, że źródłem problemów nie jest sama dyrektywa, ale różne sposoby wprowadzenia jej wymagań w życie; • dla producentów wyrobów budowlanych warunki stosowania wyrobów zawarte w przepisach państw członkowskich nie są wystarczająco przejrzyste i dostępne; • zdaniem przemysłu istotną wartością jest stabilność prawa i wciąż jeszcze potrzeba czasu na pełne wdrożenie dyrektywy, zanim przystąpi się do projektowania radykalnych zmian jej postanowień; • istnieją możliwości poprawy sytuacji w ramach obowiązujących przepisów przez wydawanie jednoznacznych interpretacji niektórych zapisów czy też zwiększenie nadzoru nad funkcjonowaniem jednostek notyfikowanych. Bardzo podobne postulaty pojawiły się w odpowiedzi na ankietę Komisji Europejskiej, której wyniki opublikowane w 2006 r. wskazują na potrzebę harmonizacji sposobu formułowania i większą przejrzystość przepisów budowlanych, ustanawianych przez państwa członkowskie. Ponadto wyniki ankiety wskazują na potrzebę uproszczenia systemów oceny zgodności, procedur prowadzących do uzyskania Europejskich Aprobat Technicznych oraz na konieczność specjalnych rozwiązań adresowanych do małych i średnich przedsiębiorstw. W prowadzonym na zlecenie Komisji Europejskiej studium efektywności dyrektywy wskazano m.in. na: – potrzebę opracowania i wdrożenia programów szkoleniowych i informacyjnych, koordynowanych i finansowanych przez Komisję Europejską, gdyż znajomość zasad systemu wprowadzonego przez dyrektywę 89/106/EWG wciąż jeszcze jest niewielka; – konieczność opracowania ogólnodostępnych europejskich baz danych o przepisach państw członkowskich i krajowych warunkach stosowania wyrobów budowlanych w konkretnych obiektach; – celowość zastosowania specjalnych rozwiązań dla sektora MŚP w zharmonizowanych Normach Europejskich. Głos reprezentacji polskiego przemysłu powinien być słyszalny w tej ogólnoeuropejskiej dyskusji, dlatego też Instytut Techniki Budowlanej zainicjował, podczas forum na targach BUDMA 2007, krajową dyskusję nad oceną dotychczasowego funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce. Marek Naglewski – Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że wiele zarzutów formułowanych w trakcie forum wynika z braku zrozumienia, że ustawa o wyrobach budowlanych upoważnia jedynie do kontroli etapu wprowadzania wyrobu na rynek i nie ma charakteru prewencyjnego. Z drugiej strony przytoczone przez Głównego Inspektora dane liczbowe wskazują na bardzo dużą rolę jednostek nadzoru budowlanego w zapobieganiu nieprawidłowego umieszczania wyrobów na polskim rynku. Tylko w 2006 r kontrole wykazały ponad 2000 nieprawidłowości, z czego ponad 200 stwierdzonych przypadków dotyczyło wyrobów z oznakowaniem CE, blisko 1300 wyrobów oznakowanych znakiem budowlanym i blisko 500 wyrobów budowlanych bez wymaganego oznakowania. Forum zapoczątkowało dyskusję środowiska budowlanego na temat zmian potrzebnych z punktu widzenia krajowych producentów wyrobów budowlanych i nieuchronnych wobec postępu prac Komisji Europejskiej nad nowelizacją przepisów UE dotyczących wyrobów budowlanych.

102

2 ’2007 (nr 414)

PRAWO W BUDOWNICTWIE

Odzyskanie należności na drodze sądowej
praktyki wiem, że często obawiają się Państwo dochodzenia należności na drodze sądowej. Spowodowane jest to błędnym przeświadczeniem, że wiąże się to z ogromnymi kosztami, wieloma formalnościami i długim terminem oczekiwania na zakończenie sprawy. W przypadku gdy istnieje ryzyko, że dłużnik nie zapłaci polubownie kwoty wierzytelności, należy jednak zastanowić się nad skierowaniem pozwu do sądu. Wymagane dokumenty trzeba zweryfikować pod względem formalnym, np. sprawdzić, czy faktury są podpisane, a jeżeli tak, to czy przez osobę uprawnioną. To samo dotyczy protokołów odbioru. Jeśli są, to czy są odebrane, a jeśli nie, to dlaczego. Trzeba również zatroszczyć się o aktualne dokumenty rejestrowe dłużnika oraz ustalić wartość przedmiotu sporu. W przypadku gdy należność wynika z faktur, wystarczy zsumować kwoty wierzytelności głównej (nie wliczając odsetek). W innych wypadkach trzeba określić wartość przedmiotu sporu. Jeżeli dochodzimy kwoty do 10 tys. zł, to roszczenie o zapłatę będzie rozpatrzone w postępowaniu uproszczonym, a więc z wykorzystaniem formularza, co bardzo ułatwia sporządzenie i złożenie pozwu, natomiast gdy będzie przekraczać 75 tys. zł, sprawę należy kierować do sądu okręgowego, a nie rejonowego. Nakaz zapłaty uzyskamy wówczas, gdy odpowiednio udokumentujemy wymagalność roszczenia i dłużnik nie będzie podważał jego zasadności w toku postępowania. Taki dokument opatrzony przez sąd klauzulą wykonalności stanowi podstawę do dochodzenia długu na drodze egzekucji. W celu dochodzenia długu na drodze egzekucji należy złożyć wniosek do właściwego miejscowo komornika (wykaz rewirów oraz obszar, jaki obejmują, łatwo znajdziemy w Internecie). Będzie to komornik działający przy sądzie rejonowym, w którego obszarze zamieszkuje dłużnik. W przypadku egzekucji z nieruchomości (w myśl kodeksu postępowania cywilnego), za właściwego miejscowo komornika uznaje się działającego przy sądzie, w którego okręgu jest położona nieruchomość. Natomiast gdy nieruchomość jest położona w okręgu kilku sądów, wybór należy do wierzyciela. Z postępowaniem wszczętym na wniosek jednego wierzyciela połączone będą jednak postępowania wszczęte na wniosek innych wierzycieli. W tym celu komornik, który rozpoczął egzekucję, zawiadomi o wszczęciu, a następnie ukończeniu egzekucji komornika, do którego mogłaby należeć egzekucja. W przypadku gdy egzekucja z nieruchomości nie ma miejsca, wierzyciel ma większą możliwość wyboru komornika, któremu chce powierzyć sprawę. Zgodnie z przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych wierzyciel ma prawo wyboru komornika w granicach właściwości sądu apelacyjnego. Komornik może, na pisemny wniosek wierzyciela, prowadzić egzekucję na obszarze właściwości sądu apelacyjnego, jeżeli w zakresie prowadzonych przez komornika egzekucji zaległość nie przekracza sześciu miesięcy. Zaległość (o której mowa w ustawie) wylicza się, dzieląc liczbę

Z

spraw niezałatwionych w roku poprzednim przez średni miesięczny wpływ spraw w roku poprzednim – z wyłączeniem spraw o egzekucję świadczeń powtarzalnych. Komornik prowadzący egzekucję wg wyboru wierzyciela ma obowiązek zawiadomienia o wszczęciu i zakończeniu egzekucji komornika, któremu sprawa przypadałaby zgodnie z właściwością lub podziałem czynności. Dzięki wprowadzeniu elementu konkurencyjności między komornikami, mamy większą szansę, że sprawa będzie poprowadzona dobrze i z należytą starannością. Mimo tego nie można się oszukiwać i żyć w przeświadczeniu, że komornik ściągnie pieniądze bez naszego udziału. Takie przypadki zdarzają się, jeżeli dłużnik wyraża chęć spłaty albo nie kryje majątku, natomiast najczęściej wierzyciel musi współpracować z komornikiem i udzielać mu informacji na temat dłużnika oraz wskazywać, w miarę możliwości, majątek, z jakiego może być przeprowadzona egzekucja. W przypadku gdy nie mamy czasu na poszukiwanie informacji na temat dłużnika, możemy to zlecić komornikowi za wynagrodzeniem z majątku dłużnika zgodnie z art. 7971. Wiąże się to z kosztami zaliczek na poczet czynności przeprowadzanych przez komornika, jednak w sytuacjach, w których komornik ma większe pole manewru niż wierzyciel, zlecenie poszukiwania majątku jest jak najbardziej wskazane. W celu zapewnienia większej kontroli nad czynnościami przeprowadzanymi przez komornika, w myśl art. 763 możemy żądać od niego udzielenia informacji o przebiegu egzekucji. Jeżeli komornik odnajdzie majątek, to zajmie go na naszą rzecz. Dłużnik zapłaci nie tylko za wierzytelność łącznie z odsetkami, ale również koszty zastępstwa procesowego oraz niemałe koszty egzekucji komorniczej.

Piotr Swaczyński
Kancelaria Corpus Iuris tel. (022) 622-73-60, (022) 622-73-61 p.swaczynski@gci.pl, tel. kom. 504-770-860

Sąd Arbitrażowy przy PIPHB
Przy Polskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej Budownictwa działa Sąd Arbitrażowy. Na liście arbitrów, poza prawnikami, znaleźli się najlepsi specjaliści z różnych dziedzin. Poddanie sporu Sądowi Arbitrażowemu pozwoli na znaczne oszczędności, ponieważ przewidziane w regulaminie i taryfikatorze opłaty są niższe niż w postępowaniu przed sądem powszechnym, a ponadto postępowanie jest znacznie krótsze. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd Arbitrażowy mogą być spory o prawa majątkowe (za wyjątkiem spraw o alimenty) oraz takie prawa niemajątkowe, które mogą być przedmiotem ugody. W celu poddania sporu rozstrzygnięciu Sądu Arbitrażowego konieczne jest zawarcie umowy w tej kwestii lub przynajmniej zamieszczenie w umowie łączącej strony tzw. zapisu na sąd polubowny.
2 ’2007 (nr 414)

103

tel. • przez Internet: www. spoiwa i zaprawy do wykonywania jastrychów... systemy renowacji betonu. Podstawowe produkty firmy to wełna mineralna URSA i polistyren ekstrudowany URSA XPS.o.materialybudowlane. • listownie: Zakład Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp.info. Oferta handlowa Sopro Polska obejmuje: kleje i zaprawy do spoinowania okładzin z płytek ceramicznych i kamienia naturalnego. Członkowie stowarzyszeń naukowo-technicznych zrzeszonych w FSNT-NOT oraz uczniowie szkół i studenci wydziałów o kierunku budowlanym mają prawo do zaprenumerowania 1 egz. • prenumerata w pakiecie (pakiet zawiera całoroczną prenumeratę wersji papierowej + rocznik czasopisma na płycie CD. miesięcznik „Materiały Budowlane” będzie docierał do średnich szkół budowlanych w całej Polsce dzięki firmom URSA Polska oraz Sopro Polska. z o. Na życzenie klienta wystawiamy faktury VAT. Uwaga! Druk zamówienia na www. URSA Polska Sp. WYDAWNICTWO SIGMA-NOT Prenumeratorzy. Sprzedaż zeszytów archiwalnych prowadzą: • Redakcja „Materiały Budowlane”. Ku Wiśle 7.pl.o. • przez Internet: www. otrzymają 10% bonifikaty od ceny czasopisma. 00-950 Warszawa.o.PL Prenumeratę można zamówić: za pośrednictwem redakcji „Materiały Budowlane”: • faxem: (22) 827 52 55.Prenumerata dla szkół W 2007 r.pl. Pojedyncze zeszyty archiwalne dostępne są w wersji papierowej. to firma chemii budowlanej działająca na polskim rynku od 1994 r. Obecnie należy do hiszpańskiego koncernu URALITA GROUP i korzysta z jego siły i doświadczenia. poczt.materialybudowlane. 104 2 ’2007 (nr 414) . URSA Polska dba również o środowisko naturalne. troszczącą się o klientów i pracowników. wysyłany po zakończeniu roku wydawniczego). szybko wiążące zaprawy montażowe. Warunki prenumeraty na 2007 r. z o.info. a ponadto z lat 2004 – 2006 w wersji elektronicznej (cena 1 egz. (dawniej Pfleiderer Technika Izolacyjna) działa na polskim rynku od 1997 r. Sopro Polska Sp. otrzymują bezpłatny kod dostępu do archiwum elektronicznego z lat 2004 – 2006 na Portalu Informacji Technicznej WWW. z o. z o. stabilnością i bezpieczeństwem. szpachle do naprawy ścian i podłóg. Warszawa. ul.pl za pośrednictwem Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. Redakcja serdecznie dziękuje firmom w imieniu nauczycieli i uczniów za umożliwienie dostępu do najnowszej wiedzy z dziedziny wyrobów i technologii budowlanych oraz rozwoju rynku. szpachle samopoziomujące. • e-mailem: kolportaz@sigma-not. • listownie: Redakcja „Materiały Budowlane”.. 826 20 27. * W przypadku zmiany ceny w okresie objętym prenumeratą lub zmiany stawki VAT. • Klub Prasy Technicznej Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. Ideą przewodnią Sopro jest bardzo dobra jakość produktów i profesjonalizm działania. ul. Prenumerata roczna miesięcznika „Materiały Budowlane” jest możliwa w dwóch wariantach: • prenumerata wersji papierowej. URSA to po łacinie niedźwiedzica – słowo kojarzące się z siłą. środki do czyszczenia i pielęgnacji okładzin. którzy podpiszą z Wydawnictwem umowę prenumeraty ciągłej (odnawianej automatycznie co roku).sigma-not. 840 35 89.* Cena 1 egzemplarza 16 PLN Cena prenumeraty rocznej w wersji papierowej 192 PLN Cena prenumeraty rocznej w pakiecie 216.: • faxem: (22) 891 13 74. • e-mailem: materbud@sigma-not. netto wg aktualnego cennika). URSA Polska oferuje bogatą gamę materiałów izolacyjnych.SIGMA-NOT. basenów i innych pomieszczeń wilgotnych. ul. preparaty gruntujące. Odbiorcy zagraniczni: cena rocznej prenumeraty 114 EURO dla prenumeratorów z Europy oraz 126 USD spoza Europy.pl. Wydawnictwo zastrzega sobie prawo do wystąpienia o dopłatę różnicy cen oraz prawo do realizowania prenumeraty tylko w pełni opłaconej. zaprawy do murowania. po cenie ulgowej – pod warunkiem przesłania zamówienia ostemplowanego pieczęcią koła SNT lub szkoły. dodatki do zapraw.o. URSA Polska jest firmą: silną. • Zakład Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp.pl. Świętokrzyska 14A. Dzięki nim proponuje wiele rozwiązań dotyczących izolacji termicznej i akustycznej. skr. stabilną.o. systemy uszczelnień tarasów. Produkty URSA zostały zastosowane w obiektach o różnej wielkości i przeznaczeniu. nowoczesną. 104. (22) 827 43 65.40 PLN Prenumerata ulgowa – rabat 50% od ceny wersji papierowej (rabat dotyczy tylko tej wersji). Mazowiecka 12.o. z o. z o. UWAGA! Wszyscy prenumeratorzy miesięcznika „Materiały Budowlane” na 2007 r. 00-707 Warszawa. Po otrzymaniu zamówienia wystawiamy fakturę VAT. Wyroby ze znakiem URSA pomagają oszczędzać energię i redukować emisję zanieczyszczeń. Dla tych prenumeratorów Wydawnictwo oferuje dodatkowo roczniki archiwalne miesięcznika „Materiały Budowlane” z lat 2004-2006 na płytach CD w cenie 20 PLN netto (+ 22% VAT) za każdy rocznik. konsekwentną w działaniu. wytrwałością. Cena (brutto) prenumeraty miesięcznika „Materiały Budowlane” na 2007 r. 840 59 49.