W NUMERZE
TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych
P. Łukowski – Materiały i systemy do naprawy i ochrony konstrukcji betonowych – wdrażanie norm europejskich EN 1504 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . L. Courard, A. Garbacz, T. Piotrowski – Inżynieria Powierzchni Betonu. Część 3. Termodynamiczne uwarunkowania adhezji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Z. Mielczarek, M. Lange – Naprawa oraz wzmacnianie elementów i konstrukcji drewnianych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . W. Brylicki, A. Łagosz, M. Rembiś, A. Smoleńska – Nowe zaprawy naprawcze do rekonstrukcji cegieł i spoinowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . C. Madryas – Współczesne materiały konstrukcyjne w podziemnej infrastrukturze sieciowej miast . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Fleszar, A Królikowski – Zabezpieczanie konstrukcji żelbetowych za pomocą migrujących inhibitorów korozji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. H. Gerdes – Impregnacja betonu za pomocą silanów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . B. Chmielewska, J. Koper – Naprawa rys w konstrukcjach żelbetowych metodą iniekcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Kozkova, M. Rorke – Radcon # 7 – innowacyjna technologia hydroizolacji betonu . . M. Karpała – Sprężyste mocowanie szyn kolejowych i tramwajowych . . . . . . . . . . . M. Kałuża, T. Bartosik – Wzmacnianie konstrukcji materiałami na bazie włókien węglowych, szklanych i aramidowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Foremny – Kompozyty FRP do wzmacniania konstrukcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . J. Olesiak – Zasady stosowania farb krzemianowych w renowacji zabytków . . . . . . K. Danielewska, A. Pszczółkowska, T. Górecki – Nanotechnologia w budownictwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Z. Owsiak – Badanie efektywności hydrofobizacji powierzchni cegieł . . . . . . . . . . . . A. Fojutowski – Zabezpieczanie konstrukcji drewnianych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 6 8 12 15 21 24 26 29 32 36 39 42 46 49 52

ISSN 0137-2971 Nakład do 14 500 egz.

Cena 16,00 zł (w tym 0% VAT)

Adres redakcji 00-950 Warszawa, ul. Świętokrzyska 14 A skr. poczt. 1004 tel./fax (022) 827-52-55, 826-20-27 e-mail: materbud@sigma-not.pl www.materialybudowlane.info.pl Ogłoszenia przyjmuje redakcja tel./fax (022) 826-20-27, 827-52-55 oraz Dział Reklamy i Marketingu ul. Mazowiecka 12, 00-950 Warszawa, skr. 1004 tel./fax (022) 827-43-66, 826-80-16 e-mail: reklama@sigma-not.pl Redaguje zespół: Redaktor Naczelny mgr inż. Krystyna Wiśniewska Z-ca Redaktora Naczelnego mgr Danuta Kostrzewska-Matynia Sekretarz redakcji mgr inż. Ewelina Kowałko Kierownik Działu: prof. dr hab. inż. Lech Czarnecki Rada Programowa mgr Zbigniew Bachman, inż. Maria Bajszczak, mgr Mariola Berdysz, mgr inż. Andrzej Dobrucki (przewodniczący Rady), dr inż. Zbigniew Giergiczny, dr inż. Mariusz Jackiewicz, mgr inż. Przemysław Konopka, inż. Józef Kostrzewski, dr Alina Muzioł-Węcławowicz, prof. dr hab. inż. Adam Zbigniew Pawłowski, mgr inż. Andrzej Podobas, dr inż. Stanisław Zieleniewski Redakcja zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji artykułów oraz nie odpowiada za treść zamieszczonych reklam Wszystkie zamieszczone materiały są objęte prawem autorskim, a ich przedruk w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek języku jest zabroniony. Skład i łamanie: FOTOSKŁAD Pracownia Poligraficzna www.ksiega.com.pl Przygotowanie w technologii CTP, druk i oprawa LOTOS Poligrafia Sp. z o.o. www.drukarnia-lotos.pl SIGMA-NOT Sp. z o.o. Wydawnictwo Czasopism i Książek Technicznych 00-950 Warszawa, ul. Ratuszowa 11 skr. poczt. 1004, tel.: (022) 818-09-18 Internet: http://www.sigma-not.pl Prenumerata: e-mail: kolportaz@sigma-not.pl

ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE
J. A. Pogorzelski – Myślmy kompleksowo o mieszkaniach, energii i kredytach . . . . . . 56 A. Węglarz – Możliwości finansowania projektów z dziedziny efektywności energetycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 P. Cieślewicz – Termoizolacja typu PIR – materiał nowej generacji . . . . . . . . . . . . . 62

PRAKTYKA BUDOWLANA
Z. B. Kohutek – Trwa Kampania Znaku Jakości SPBT „Dobry Beton” . . . . . . . . . . . 68 Z. Szparkowski – Tendencje rozwoju budynków biurowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69

PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI
M. Kosiorek, A. Kolbrecki – Bezpieczeństwo pożarowe – część XVI. Środki ogniochronne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71

TARGI BUDMA 2007
K. Wiśniewska, E. Kowałko – Bogaty program BUDMY 2007 . . . . . . . . . . . . . . . . . Posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych Bautech . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kształtki wieńcowe – wygodne i łatwe w użyciu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej firmy Stolbud S.A. Włoszczowa . . . . . Nowości FAKRO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Gala Laureatów Konkursu Perły Ceramiki UE 2006 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 77 78 80 82 84

RYNEK BUDOWLANY
SOLBET zwiększa produkcję i umacnia markę – wywiad z Markiem Małeckim, Prezesem Grupy SOLBET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . M. Kowalska – Produkcja materiałów budowlanych w 2006 roku . . . . . . . . . . . . . . . J. Kobylarz – Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej i produkcja sprzedana budownictwa w 2006 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . M. Kowalska – Efekty budownictwa mieszkaniowego w 2006 roku . . . . . . . . . . . . . K. Fronczak – Drewno w internetowej sieci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 87 90 93 97

EKOBUDOWNICTWO
H. Piekut – Zanim zabraknie węgla . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98

VADEMECUM UNIJNE
J. Tworek – Ocena regulacji prawnych i funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100

PRAWO W BUDOWNICTWIE
P. Swaczyński – Odzyskanie należności na drodze sądowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103
Zapraszamy do odwiedzenia: www.materialybudowlane.info.pl oraz Portalu Informacji Technicznej: www.sigma-not.pl

2 ’2007 (nr 414)

1

Bardziej skomplikowana jest sytuacja w przypadku normy ENV 1504-9. Paweł Łukowski* Materiały i systemy do naprawy i ochrony konstrukcji betonowych – wdrażanie norm europejskich EN 1504 maczeniu na język polski podlega tylko tytuł dokumentu. W niniejszym artykule przedstawiono aktualny stan wdrożenia Norm Europejskich dotyczących materiałów do napraw i ochrony betonu do stosowania w Polsce. kiedy ten dokument utraci tymczasowy charakter. L. Termin ostatecznego zatwierdzenia do stosowania był już kilkakrotnie przekładany i obecnie trudno przewidzieć. Definitions. requirements. przyjęcie wersji polskiej przez odpowiedni Komitet Techniczny. jako Normy Europejskie o statusie Norm Polskich. Obecnie siedem norm z serii EN 1504 jest wdrożonych do stosowania w polskiej wersji językowej (w tym norma PN-EN 1504-1 doczekała się już wydania uzupełnionego i poprawionego). Definicje. Czarnecki. H. Wprowadzenie Normy Europejskiej metodą uznania (dawniej nazywaną też metodą „okładkową”) polega na jej opublikowaniu w języku oryginału. weryfikację merytoryczną i językową. Naprawy i ochrona konstrukcji betonowych w świetle normy EN 1504-10 („Materiały Budowlane” 7/1999). Normy eurpejskie z serii EN 1504 Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych. W 2007 r. najnowsze wydanie 2006 r. Czarnecki. mija 10 lat od chwili opublikowania normy ENV 1504-9 przez CEN jako normy przeznaczonej do tymczasowego stosowania. w tym zwłaszcza opracowanie polskiej wersji językowej dokumentu.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr inż. tłumaczenie przygotowane do publikacji w 2007 przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. ankietę wśród instytucji zainteresowanych tematyką normy i wprowadzenie ewentualnych poprawek. wprowadzanie Norm Europejskich do stosowania w Polsce odbywa się metodą uznania lub tłumaczenia. opublikowana przez Europejski Komitet Normalizacyjny CEN jako norma do tymczasowego stosowania (ENV). tłu* Politechnika Warszawska P Tabela 1. Systemy ochrony powierzchnowej przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. a następnie wprowadzane metodą tłumaczenia. sterowanie jakością i ocena zgodności Numer EN 1504-1 EN 1504-2 EN 1504-3 EN 1504-4 EN 1504-5 EN 1504-6 EN 1504-7 EN 1504-8 EN 1504-9 Definicje Tytuł Status normy w Polsce przetłumaczona i opublikowana. Naprawa konstrukcji betonowych w świetle norm europejskich („Materiały Budowlane” 9/2005). Czarneckiego z Politechniki Warszawskiej Problematyka napraw betonu w świetle Norm Europejskich była niejednokrotnie prezentowana na łamach czasopisma „Materiały Budowlane” – por. wymagania. L. Normy z serii EN 1504. nietłumaczona przetłumaczona i opublikowana w 2005 r. L. Norma ta zawiera ogólne zasady stosowania materiałów i systemów do napraw i ochrony betonu. a zatem przewidziane do wprowadzenia metodą tłumaczenia. przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. (tabela 1). Betonu. dlatego jej pozycja wobec pozostałych norm jest w pewnym sensie nadrzędna. Projekt europejskiej normy ENV 1504-9:1997 („Materiały Budowlane” 11/1998). wreszcie zatwierdzenie przez Prezesa Polskiego Komitetu Normalizacyjnego. o normalizacji. uzupełniona i poprawiona. a ich wersje polskie są obecnie w fazie ankietyzacji i powinny być opublikowane w 2007 r. Sasse. Opracowaniem polskich wersji norm zajmuje się zespół pod kierunkiem prof. tłumaczenie przygotowane do publikacji w 2007 r. dwie kolejne normy (EN 1504-6 i EN 1504-7) wprowadzono metodą uznania. Czarnecki. sterowanie jakością i ocena zgodności). i dlatego były one publikowane metodą uznania. Zgodnie z ustawą z 12 września 2002 r. EN 1504-10 2 2 ’2007 (nr 414) . Wprowadzenie Normy Europejskiej metodą tłumaczenia obejmuje szereg etapów. Definicje. ich wprowadzenie uznano także za pilne. np. dotyczące materiałów i systemów do napraw i ochrony betonu. L. Łukowski. na podstawie doświadczeń zebranych w różnych krajach. uznano z oczywistych powodów za przeznaczone do powszechnego stosowania. betonu Naprawy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne Łączenie konstrukcyjne Iniekcja betonu Kotwienie stalowych prętów zbrojeniowych Ochrona zbrojenia przed korozją Sterowanie jakością i ocena zgodności Ogólne zasady stosowania wyrobów i systemów Stosowanie wyrobów i systemów na placu budowy oraz sterowanie jakością prac przetłumaczona i opublikowana w 2006 r.R. Z drugiej strony. P. wprowadzona metodą uznania (bez tłumaczenia). quality control and evaluation of conformity (Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji z betonu. ostęp osiągnięty w ostatnich 15 latach w zakresie napraw konstrukcji z betonu znalazł wyraz w opracowaniu przez Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN) zbioru 10 norm pod ogólnym tytułem EN 1504: Products and systems for the protection and repair of concrete structure. wprowadzona metodą uznania (bez tłumaczenia). wymagania. W tym czasie miała ona zostać. przez Polski Komitet Normalizacyjny – Komitet Techniczny nr 274 ds. przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. Normy z serii EN 1504 są obecnie wprowadzane do stosowania w Polsce.

stosowane metody i odpowiadające im normy z serii EN 1504 Rys. mający na celu całkowite lub częściowe przywrócenie obiektowi wyjściowego lub wymaganego projektem stanu użytkowania. Struktura zbioru norm z serii EN 1504 przywracające geometrię powierzchni lub estetyczny wygląd konstrukcji. Operacje te wyznaczają funkcje używanych materiałów i są podstawą ich klasyfikacji wg PN-EN 1504-1: • wyroby i systemy do ochrony powierzchniowej betonu: wyroby i systemy.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Struktura zbioru norm z serii PN-EN 1504 Naprawa budowli to złożony sposób postępowania. 2 ’2007 (nr 414) 3 . których zastosowanie poprawia trwałość konstrukcji betonowych i żelbetowych. Etapy naprawy. Wyroby i systemy ochronne i naprawcze zajmują w strukturze norm PN-EN 1504 centralne miejsce (rysunek 1). przywracające ciągłość i/lub trwałość konstrukcji. które kotwią zbrojenie w betonie. wiele operacji naprawczych: iniekcję rys. Rys. 2. ochronę powierzchniową betonu (rysunek 2). oferowanych na rynku. gruntowanie podkładu betonowego. zapewniając odpowiednią współpracę obu materiałów lub przez wypełnianie pustek zapewniają współodkształcalność stali i betonu. Złożoność zagadnienia znajduje odzwierciedlenie w dużej liczbie różnorodnych rozwiązań materiałowych w zakresie napraw i ochrony betonu przed korozją. • wyroby i systemy do ochrony zbrojenia przed korozją: wyroby i systemy nakładane na niezabezpieczone zbrojenie w celu zapewnienia ochrony przed korozją. ochronę zbrojenia. 1. • wyroby i systemy do iniekcji betonu: wyroby i systemy wprowadzane do konstrukcji betonowej przez iniekcję. W każdej naprawie betonu lub żelbetu można wyróżnić. • wyroby i systemy do kotwienia: wyroby i systemy. • wyroby i systemy do łączenia konstrukcyjnego: wyroby i systemy stosowane w celu zapewnienia trwałej konstrukcyjnej przyczepności między betonem a dodatkowo stosowanym materiałem. • wyroby i systemy do napraw konstrukcyjnych: wyroby i systemy stosowane do napraw konstrukcji betonowych. • wyroby i systemy do napraw niekonstrukcyjnych: wyroby i systemy stosowane do napraw powierzchniowych. W dziesięciu częściach przedstawiono całość problematyki – od definicji do wykorzystania materiałów i systemów na placu budowy. skażonych (chlorki) lub zobojętnionych (karbonatyzacja). wypełnianie ubytków. po usunięciu fragmentów luźnych. Założeniem serii norm europejskich EN 1504 jest kompleksowe ujęcie tematyki napraw i ochrony konstrukcji betonowych. zastępujące uszkodzony beton i przywracające ciągłość i trwałość konstrukcji.

bez zmian w betonie 4 2 ’2007 (nr 414) . wyrobów iniekcyjnych – Przyczepność oznaczana za pomocą oceny wytrzymałości spoiny na rozciąganie PN-EN 12636:2001 Oznaczanie przyczepności betonu do betonu PN-EN 13412:2006 (U) Oznaczanie modułu sprężystości przy ściskaniu PN-EN 13733:2004 Oznaczanie trwałości konstrukcyjnych materiałów klejących PN-EN 1504-5 Iniekcja betonu PN-EN 1543:2000 Oznaczanie narastania wytrzymałości na rozciąganie polimerów PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1771:2005/AC:2005 (U) Oznaczanie iniekcyjności z zastosowaniem warstwy piasku PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 12617-2:2005 (U) Rysy skurczowe polimerowych wyrobów iniekcyjnych: skurcz objętościowy PN-EN 12618-1:2004 (U) Przyczepność i wydłużalność stosowanych do iniekcji wyrobów o ograniczonej plastyczności PN-EN 12618-2:2005 (U) Oznaczanie przyczepności. wypełnionych iniekcyjnie. z uwzględnieniem cyklu termicznego lub bez cyklu termicznego. z uwzględnieniem cyklu termicznego lub bez cyklu termicznego. wyrobów iniekcyjnych – Przyczepność oznaczana za pomocą oceny wytrzymałości spoiny na rozciąganie PN-EN 12637-1:2005 (U) Kompatybilność wyrobów iniekcyjnych – Część 1: Kompatybilność z betonem PN-EN 14068:2004 (U) Oznaczanie wodoszczelności spękań. wypełnionych iniekcyjnie. bez zmian w betonie PN-EN 14068:2004 (U) Oznaczanie wodoszczelności spękań. Normy Europejskie Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych – Metody badań i ich powiązanie z normami EN 1504.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 2.PN-EN 1799:2000 Badanie przydatności konstrukcyjnych materiałów klejących do stosowania na powierzchniach betonowych PN-EN 12188:2001 Oznaczanie połączenia stali ze stalą w celu określenia właściwości konstrukcyjnych materiałów klejących PN-EN 12189:2000 Oznaczanie czasu przydatności do użycia PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-2:2002 (U) Metoda badania wypełniaczy do spoiw polimerowych PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 12615:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ścinanie PN-EN 12617-1:2004 (U) Oznaczanie skurczu liniowego polimerów i systemów zabezpieczeń powierzchniowych (SPS) PN-EN 12617-3:2004 Oznaczanie wczesnego skurczu liniowego konstrukcyjnych materiałów klejących PN-EN 12618-2:2005 (U) Oznaczanie przyczepności. na str. cd. 5 PN-EN 1504-2 Systemy ochrony powierzchniowej betonu PN-EN 1542:2000 Pomiar przyczepności przez odrywanie PN-EN 1770:2000 Oznaczanie współczynnika rozszerzalności cieplnej PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-1:2004 Metoda badania suchych składników gotowych zapraw PN-EN 12617-1:2004 (U) Oznaczanie skurczu liniowego polimerów i systemów zabezpieczeń powierzchniowych (SPS) PN-EN 13057:2004 Oznaczanie odporności na absorpcję kapilarną PN-EN 13294:2004 Oznaczanie czasu tężenia PN-EN 13395-2:2004 Oznaczanie urabialności – Część 2: Badanie płynności zaczynu lub zaprawy PN-EN 13529:2005 Odporność na silną agresję chemiczną PN-EN 13578:2004 (U) Kompatybilność z betonem wilgotnym PN-EN 13579:2004 Badanie schnięcia przy impregnacji hydrofobizującej PN-EN 13581:2004 Oznaczanie ubytku masy betonu hydrofobizowanego przez impregnację po działaniu zamrażania-rozmrażania w obecności soli PN-EN 13687-1:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 1: Cykliczne zamrażanie-rozmrażanie przy zanurzeniu w soli odladzającej PN-EN 13687-2:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 2: Cykliczny efekt burzy (szok termiczny) PN-EN 13687-3:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 3: Cykle termiczne bez soli odladzającej PN-EN 13687-5:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 5: Odporność na szok termiczny PN-EN 1504-3 Naprawy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne PN-EN 1542:2000 Pomiar przyczepności przez odrywanie PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1770:2000 Oznaczanie współczynnika rozszerzalności cieplnej PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-1:2004 Metoda badania suchych składników gotowych zapraw PN-EN 12617-4:2004 Oznaczanie skurczu i wydłużenia PN-EN 12637-1:2005 (U) Kompatybilność wyrobów iniekcyjnych – Część 1: Kompatybilność z betonem PN-EN 13294:2004 Oznaczanie czasu tężenia PN-EN 13295:2005 Oznaczanie odporności na karbonatyzację PN-EN 13395-1:2004 Oznaczanie urabialności – Część 1: Badanie rozpływu zapraw tiksotropowych PN-EN 13395-2:2004 Oznaczanie urabialności – Część 2: Badanie płynności zaczynu lub zaprawy PN-EN 13395-3:2004 Oznaczanie urabialności – Część 3: Badanie płynności mieszanki betonowej stosowanej do napraw PN-EN 13412:2006 (U) Oznaczanie modułu sprężystości przy ściskaniu PN-EN 13687-1:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 1: Cykliczne zamrażanie-rozmrażanie przy zanurzeniu w soli odladzającej PN-EN 13687-2:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 2: Cykliczny efekt burzy (szok termiczny) PN-EN 13687-4:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 4: Cykle termiczne na sucho PN-EN 1504-4 Łączenie konstrukcyjne PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1770:2000 Oznaczanie współczynnika rozszerzalności cieplnej PN.

W 18 przypadkach metoda badania polega na wizualnym sprawdzeniu danej cechy. normy dotyczące badań. fikacja i przyczyny możliwości. 60 Norm Europejskich na badania wyrobów i systemów do ochrony i naprawy konstrukcji betonowych. prowadzenia prac wybór i zastosowanie materiałów i sprzętu. ze str.in. Zakres badań uzależniony jest od zasady. otoczenia oraz stosowanych materiałów. stosowanych materiałów i otoczenia. której przyporządkowana jest metoda naprawy lub ochrony. materiałów naprawczych. Na ogół są to proste próby przeprowadzane bezpośrednio na placu budowy. kontrola jakości. Badania sprawdzające obejmują łącznie 45 cech podłoża. metody zdefiniowanie sposobu użycia poszczególnych materiałów. zasady. dokumentacja. Normy Europejskie Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych – Metody badań i ich powiązanie z normami EN 1504 cd. aby zapewnić właściwy przebieg robót. W komentarzach do norm podkreśla się także znaczenie przyczepności do podłoża i międzywarstwowej jako warunku powodzenia naprawy. które powinny być sprawdzone. W normie EN 1504-10 zestawiono metody napraw i ochrony konstrukcji przed korozją. normy te są przywoływane w odpowiednich częściach normy EN 1504 (tabela 2).Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Tabela 2. Wykonanie prac naprawczych z wymaganiami. Jednym z podstawowych warunków powodzenia naprawy lub ochrony jest właściwe przeprowadzenie prac. pozostałe metodą uznania i są one na różnych etapach przygotowania do publikacji w wersji polskiej. z faktu. Określono także etapy naprawy oraz czynniki. Do każdej metody podano zestaw cech wraz Tabela 3. ich klasy. Wymagania dotyczące: podłoża. Do tego celu stosuje się m. zagadnienia BHP badania odbiorcze. Właściwości te dotyczą podłoża.in. 4 PN-EN 14117:2005 (U) Oznaczanie czasu wyciekania cementowych wyrobów iniekcyjnych PN-EN 14406:2005 (U) Oznaczanie współczynnika rozszerzalności i ocena rozszerzalności PN-EN 14497:2005/AC:2006 (U) Oznaczanie stabilności filtrowania PN-EN 14498:2005 (U) Zmiany objętości i masy wyrobów iniekcyjnych po cyklach suszenia w powietrzu i przechowywania w wodzie PN-EN 1504-6 Kotwienie stalowych prętów zbrojeniowych PN-EN 1544:2007 (U) Oznaczanie pełzania syntetycznych wyrobów żywicznych (PC) przy długotrwałym obciążeniu rozciągającym prętów zbrojeniowych kotwienia PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 1881:2007 (U) Badanie wyrobów kotwiących metodą wyrywania PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-1:2004 Metoda badania suchych składników gotowych zapraw PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 13294:2004 Oznaczanie czasu tężenia PN-EN 13395-2:2004 Oznaczanie urabialności – Część 2: Badanie płynności zaczynu lub zaprawy PN-EN 1504-7 Ochrona zbrojenia przed korozją PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 13062:2004 (U) Oznaczanie tiksotropii wyrobów do ochrony zbrojenia PN-EN 15183:2006 (U) Badanie ochrony przed korozją PN-EN 15184:2006 (U) Przyczepność otulonej stali do betonu przy ścinaniu (badanie wyrywania) PN-EN 1504-10 Stosowanie wyrobów i systemów na placu budowy oraz sterowanie jakością prac PN-EN 1542:2000 Pomiar przyczepności przez odrywanie PN-EN 1766:2001 Betony wzorcowe do badań PN-EN 1881:2007 (U) Badanie wyrobów kotwiących metodą wyrywania PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 14630:2007 (U) Oznaczanie głębokości karbonatyzacji w betonie metodą fenolftaleinową Część 8 normy EN 1504 Sterowanie jakością i ocena zgodności podaje procedury kontroli jakości wyrobów. Dotychczas opracowano ok. Etapy naprawy wg ENV 1504-9 Etapy naprawy Użytkowanie konstrukcji Elementy istotne na danym etapie naprawy warunki i przebieg użytkowania. Podobny pogląd był prezentowany również przed opublikowaniem tych norm. jakie powinny być brane pod uwagę w poszczególnych fazach realizacji przedsięwzięcia (tabela 3). Niemal połowa norm na metody badań jest wprowadzona do stosowania w Polsce metodą tłumaczenia. iż sformułowano w niej zasady dotyczące naprawy betonu i ochrony zbrojenia. sformułowanych w normie ENV 1504-9. sposoby kontroli jakości prac. prace zapobiegawcze.in. opracowanie dokumentacji Diagnostyka stanu konstrukcji Wstępne planowanie naprawy Projekt naprawy Postępowanie naprawcze w świetle norm europejskich Znaczenie normy ENV 1504-9 wynika m. którym przyporządkowano odpowiednie metody technicznej realizacji. odnosząc je do zasad naprawy i ochrony. konserwacja i utrzymanie konstrukcji uszkodzenia. W normie EN 1504-10 określono m. Praca została wykonana w ramach grantu rozwojowego MNiSW nr R04 020 01 2 ’2007 (nr 414) Odbiór prac naprawczych 5 .

nazywa się napięciem powierzchniowym. Wzór określający wagę kropli w ma postać: w = mg = k2π rγL [N] Innym sposobem pomiaru jest metoda odrywania płytek metalowych. W przypadku gdy swobodna energia powierzchniowa jest równa lub większa niż napięcie powierzchniowe cieczy następuje efekt pełnego zwilżenia i kąt zwilżania jest zerowy. natomiast w praktyce należy również uwzględnić empiryczny współczynnik k. Tomasz Piotrowski** Inżynieria Powierzchni Betonu. [J/m2 = N/m] ∆A gdzie: A – pole powierzchni [m2]. Polega ona na wyznaczeniu siły potrzebnej do oderwania płytki (o znanym obwodzie) od powierzchni cieczy. α – kąt między powierzchnią płytki i płaszczyzną styczną do powierzchni cieczy. objętości kropli i konstrukcji przyrządu. Praca. l . W przypadku cieczy zwilżającej płytkę. aby utworzyć jednostkową powierzchnię cieczy. wyrażonym wzorem: ∆W γL = . że ich wypadkowa równa się zeru. w tym napięcia powierzchniowego. cosα = 1.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr Luc Courard* dr inż. kąt zwilżania będzie stosunkowo duży (rysunek 2). Można ją podzielić na dwie składowe odpowiadające oddziaływaniom międzycząsteczkowym: polarną (dipolową) γp i dyspersyjną γd. 2. Przeniesienie cząsteczek z wnętrza na powierzchnię cieczy jest związane z wykonaniem pracy przeciw wypadkowej sił międzycząsteczkowych. Zgodnie z praRys. które można zmierzyć za pomocą wagi torsyjnej Wihelmy’ego. d – grubość płytki [m]. jaki tworzy styczna powierzchni cieczy i powierzchnia ciała stałego. zwany stałą stalagmometryczną danego przyrządu. Swobodna energia powierzchniowa jest więc tą częścią energii. W – praca potrzebna do utworzenia powierzchni A [J]. Ze względu na symetrię sferyczną siły te kompensują się tak. W celu uzyskania dobrej przyczepności ciekłego materiału naprawczego do mineralnego podłoża naprawianego (beton) stosuje się materiały dobrze zwilżające podłoże. jaką trzeba wykonać. Termodynamiczne uwarunkowania adhezji Pomiar napięcia powierzchniowego cieczy γL można przeprowadzić bezpośrednio na podstawie kształtu kropli tuż przed jej oderwaniem się od końcówki dozującej stalagmometru (rysunek 1). cząsteczki cieczy przylegają do metalu i wówczas α = 0.w stalagwierzchniowego γL oraz mometrze obwodu przewężenia.długość zanurzonej części płytki w momencie odrywania [m]. zależny od promienia kapilary. Rozkład sił działających na cząsteczkę na powierzchni cieczy jest inny. Opisany jest równaniem Younga-Dupre’a jako zależność między napięciem powierzch- [N/m] Rys. wem Tate’a waga kropli Schemat pomiaru w jest wprost proporcjonalna do siły napięcia po. Schemat stanu zwilżenia ciała stałego przez ciecz 6 2 ’2007 (nr 414) . Część 3. Natomiast jeżeli ciecz o dużym napięciu powierzchniowym (woda) znajdzie się na podłożu o niskiej energii powierzchniowej (teflon). obok struktury geometrycznej powierzchni podkładu („Materiały Budowlane” 9/2006) i stopnia jego mikrozarysowania („Materiały Budowlane” 12/2006). Przyjmując d << l można obliczyć napięcie powierzchniowe cieczy γL ze wzoru: γL = F −Q 2l skuteczności naprawy. która w wyniku zmian nie została zrównoważona. która jest skierowana do wnętrza cieczy wzdłuż normalnej do powierzchni cieczy. Definicję swobodnej energii powierzchniowej opisuje równanie Owensa i Wendta: p γ SL = γ S + γ L − 2 λdS ⋅ γ d − 2 λp ⋅ γ L [N/m] L S Kąt zwilżalności to kąt. Zjawisko zwilżania można opisać jako zmianę stanu energetycznego na skutek zmiany powierzchni rozdziału ciało stałe/gaz i ciecz/gaz na skutek powstania nowej ciało stałe/ciecz. Fn określa się ze wzoru: Fn = F – Q = 2γL (l + d)cos α [N] gdzie. Andrzej Garbacz** mgr inż. γL – napięcie powierzchniowe [N/m]. na skutek działania sił adhezji. Jej wartość można określić przez pomiar kąta zwilżania jednej lub kilku cieczy o dobrze znanych właściwościach. Napięcie powierzchniowe wynika z sił wzajemnego oddziaływania występujących między cząsteczkami cieczy. Siły przyciągania. tworzą wypadkową. ** Uniwersytet w Lie `gie ** Politechnika Warszawska O Międzyfazowa energia powierzchniowa γSL na granicy faz ciało stałe/ciecz jest miarą siły przyciągającej cząsteczki cieczy do podłoża. Na cząsteczkę znajdującą się wewnątrz cieczy działają siły przyciągania pochodzące od otaczających ją cząsteczek. Siła od napięcia powierzchniowego Fn równa jest różnicy między siłą F potrzebną do oderwania płytki od cieczy i ciężarem płytki Q.1. pochodzące od cząsteczek cieczy. decyduje fizykochemiczna kompatybilność podkładu betonowego i materiału naprawianego. Właściwość ta jest efektem współdziałania napięcia powierzchniowego (swobodnej energii powierzchniowej SFE – Surface Free Energy) cieczy i podłoża oraz międzyfazowej energii powierzchniowej.

Ciecz o wyższym napięciu powierzchniowych wypiera ciecz o niższym napięciu.2 79. rodzaj podłoża i cieczy oraz czas pomiaru. C – zaczyn bez domieszki. na skutek adsorpcji powierzchniowej i mikrochropowatości. pracę określa się ze wzoru: WA = γL + γS – γSL [N/m] a po wprowadzeniu γS = cosθγL + γSL z przekształcenia wzoru na kąt zawilgocenia otrzymuje się: WA1 = γL (1 + cosθ) [N/m] Wynika z tego.2 relacji między wartościami napięcia powierzchniowego wody i mieszanki materiału naprawczego. zaczyn z: C1– melaminą. co potwierdzają wyniki badań (tabela). że powierzchnia betonu nie jest jednorodna. Czynniki wpływające na pracę adhezji Stosując odpowiednią modyfikację materiału naprawczego lub obróbkę powierzchniową podkładu betonowego można kontrolować właściwości termodynamiczne w układzie naprawianym. γSL – międzyfazowa energia powierzchniowa ciało stałe-ciecz [N/m]. 4. W celu określenia rzeczywistej pracy adhezji należy jednak uwzględnić dipolowe i dyspersyjne oddziaływania międzycząsteczkowe.8 53 42.in. Hydrofobizacja podkładu betonowego zwiększając wartość kąta zwilżania. 2 ’2007 (nr 414) 7 . Objawia się to zmniejszeniem pracy adhezji. więc konieczne jest określenie pewnego optimum. Obliczona na ich podstawie wartość pracy adhezji za pomocą równań wyrażających WA1 i WA2 wskazuje na możliwość wykorzystania wyniku pomiaru kąta zwilżenia na podkładzie betonowym do celów porównawczych między mieszankami materiału naprawczego (rysunek 4).Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA niowym cieczy i ciała stałego oraz międzyfazową energią powierzchniową (rysunek 2): cos θ = γ S − γ SL γL Wyznaczenie składowych równania polega na pomiarze kata zwilżenia na podkładzie o zerowej składowej polarnej – γSp. gdzie: γS – napięcie powierzchniowe ciała stałego [N/m]. Praca adhezji określa stabilność powierzchni zespolenia. a także parowania.7 21. co upraszcza zjawisko zwilżania tylko do oddziaływań dyspersyjnych. γL – napięcie powierzchniowe cieczy [N/m]. C2 – kwasem maleinowym. iż siła adhezji jest tym większa. owocną dyskusję i opiekę merytoryczną.7 66. Na wartość kąta zwilżalności wpływają m. C6 – kopolimerem winylowym [N/m] mogą odpowiednio zmieniać napięcie powierzchniowe lub kąt zwilżania.4 56 – 22. Lechowi Czarneckiemu – Kierownikowi Katedry za inspirację. co może zwiększyć pracę adhezji.6 92. C4 – melaminą wielkocząsteczkową. przyjmuje się wartość zmierzoną po 1 lub 2 min od naniesienia cieczy na podłoże. C5 – lignosulfonianem sodowym. Czynniki te mają przeciwny wpływ na zwilżalność. Ze względu na zmienność kąta zwilżenia w czasie. Wyniki badań napięcia powierzchniowego w przypadku wody i zaczynów cementowych z domieszkami oraz kąta zwilżalności na zróżnicowanych podłożach: W – woda destylowana. Zależność między obliczonymi wartościami pracy adhezji WA1 i WA2 Pomiar kąta zwilżalności W związku z tym.1 80. Autorzy składają podziękowania prof. należy przeprowadzić oddzielne badanie zaprawy cementowej i kruszywa. Można ją opisać jako pracę konieczną do pokonania sił adhezji cieczy do ciała stałego. Obecnie w Katedrze Inżynierii Materiałów Budowlanych Politechniki Warszawskiej i na Uniwersytecie w Lie prowadzone są badania nad `ge ustaleniem tej zależności. znacznie obniża pracę adhezji. 3. Modyfikatory materiałów naprawczych Rys. Uwzględniając natomiast oddziaływania polarne i dyspersyjne wg równania opisującego swobodę otrzymuje się energię powierzchniową: p W A 2 = 2 λdS ⋅ γ d + 2 λp ⋅ γ L L S Rys. C3 – naftalenem. Pomiar kąta zwilżalności przeprowadza się bezpośrednio w goniometrze (fotografia). Na podstawie rozważań termodynamicznych można także wykazać niekorzystny wpływ obecności warstewki wody na powierzchni podkładu w przypadku stosowania kompozytów polimerowych. zależnie od Wartości pracy adhezji w przypadku podkładów suchych (WaV) i z warstewką wody na powierzchni (WaVL) UKŁAD NAPRAWIONY WaV WaVL materiał naprawczy/podkład [mJ/m2] [mJ/m2] Zaprawa cementowa/beton Akryl/beton Akryl/akryl Akryl/beton hydrofobizowany Żywica epoksydowa/beton Żywica epoksydowa/podkład epoksydowy Żywica epoksydowa/beton hydrofobizowany 87. Praca powstała w ramach pracy statutowej w Katedrze Inżynierii Materiałów Budowlanych WIL PW – 2007.8 74. W przypadku gdy adhezja jest wynikiem jedynie sił van der Waalsa. Na rysunku 3 przedstawiono wyniki pomiaru napięcia powierzchniowego γL wody (W) i zaczynów cementowych (C) z różnymi domieszkami obniżającymi lepkość oraz wyniki pomiaru kąta zwilżenia tych materiałów na różnych podkładach. im mniejszy jest kąt zwilżania i im większe napięcie powierzchniowe cieczy. przeprowadzone na Uniwersytecie w Lie `ge.4 52.7 53.

onstrukcje drewniane mogą być odporne na wpływy atmosferyczne pod warunkiem prawidłowej budowy i eksploatacji. Liczba i wymiary słupów zależą od rozpiętości i obciążenia konstrukcji i są obliczane. Zbigniew Mielczarek* dr inż. czy remont jest opłacalny.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych prof. Małgorzata Lange* Naprawa oraz wzmacnianie elementów i konstrukcji drewnianych Określenie stanu technicznego budowli Badania stanu technicznego budowli stanowią podstawę przyporządkowania konstrukcji do jednego z poziomów stanu technicznego. Pierwszym niezbędnym etapem prac wzmacniających jest odciążenie konstrukcji. posadowienie budynku. W wyniku niewielkiej wagi i podatności konstrukcje drewniane dobrze znoszą trzęsienia ziemi. próbkach wyciętych z nieobciążonych części konstrukcji. Wytrzymałość drewna wzmacnianych konstrukcji powinna być określona na 8 2 ’2007 (nr 414) . szczegóły wzmocnień i wytyczne robót. do oceny. Kratownice. odporność ogniowa (pod warunkiem zwartych przekrojów o dużych wymiarach). Wytrzymałość na ściskanie. stosuje się podnośniki śrubowe. w wyniku czego następują wgniecenia i poprzeczne pęknięcia. otwory wiercone. Dalszą zaletą drewna jest odporność na związki chemiczne. dachu. a następnie ustalić jeden poziom ogólny np. łuki i ramy zaleca się podpierać słupami dwugałęziowymi z przewiązkami. stropów. szczególnie w przypadku gdy konstrukcja jest poddana nietypowym obciążeniom. * Politechnika Szczecińska K Technologie wzmacniania i naprawy Przed przystąpieniem do napraw i wzmocnień należy opracować projekt. łuki i ramy powinny być podparte szeregiem słupów. Poziom stanu technicznego poszczególnych części budowli należy określić oddzielnie. zmiany kształtu i położenia: wygięcia. W przypadku gdy zachodzi potrzeba podniesienia konstrukcji na znaczną wysokość. W projekcie należy uwzględnić zalecenia dotyczące zabezpieczenia przed korozją biologiczną oraz eksploatacji i przepisów bhp. Przy wzmacnianiu części podporowych belek jednolitych można ograniczyć się do pojedynczych stempli umieszczonych pod belką w pobliżu podpory. Niektóre z zalet drewna to: korzystny stosunek wytrzymałości do gęstości pozornej. umieszczonymi po obu stronach konstrukcji. promieniowym i stycznym. Czasem do okresowego podtrzymania (podstemplowania) wysoko położonych konstrukcji można użyć dźwigów mostowych. specyficzne dla materiału oraz oddziaływania nadzwyczajne. przemieszczenia. Najlepiej do tego celu zastosować nowoczesną aparaturę do nieniszczących badań diagnostycznych (np. kratownice. konstrukcję i stan: ścian. poluzowania). chociaż ich zachowanie w dużym stopniu zależy od jakości łączników. dobre właściwości termoizolacyjne. takim jak trzęsienia ziemi i ekstremalne wiatry. Zwiększa to bezpieczeństwo ich wykonywania i ułatwia wprowadzenie nowych elementów wzmacniających. zawierać rysunki robocze. Słupy ustawia się najczęściej na szerokich klinach z twardego drewna. • stan łączników i złączy. biotyczne. Po zakończeniu prac wzmacniających należy stopniowo. zmiany w elementach metalowych (korozja. ubytki przekroju (duże otwory po sękach. rezystograf). inż. bez gwałtownych szarpnięć usunąć stemple. Decyzje dotyczące naprawy (od małej naprawy do wyburzenia) mogą być określone na podstawie zestawienia uszkodzeń i wyznaczonego poziomu stanu technicznego budowli. Wytrzymałość na ścinanie drewna równoległe do włókien jest niewielka i wiele węzłów kratownic połączonych na wręby czołowe i belek uległo zniszczeniu na skutek ścinania. skręcanie. Przyczyny uszkodzeń drewna można podzielić na: mechaniczne. wręby. których obustronne dobijanie pozwala na ich podniesienie wraz z konstrukcją. fizyczne. Projekt wzmocnienia powinien uwzględniać warunki eksploatacji konstrukcji. ugięcia. lekkie szkieletowe konstrukcje drewniane zachowują się dosyć dobrze nawet przy silnych huraganach. obtarcia). Istotne znaczenie ma przy tym kierunek działania obciążeń w stosunku do przebiegu włókien. W przypadku sztormów lekkość konstrukcji jest wadą. a szczególnie rozciąganie w kierunku prostopadłym do włókien również jest znacznie mniejsza niż wzdłuż włókien. pokrycia i poszycia dachowego. Odciążenie wykonuje się najczęściej przez podpieranie (lub podwieszanie) konstrukcji tymczasowymi podporami z krawędziaków lub żerdzi. Przy ustaleniach ostatecznych należy dokładniej oceniać główne elementy konstrukcyjne budynku. Ocenie podlegają: • stan drewnianych elementów budowli. załamania. które powodują korozję stali i niszczą beton. Belki złożone. na podstawie danych o uszkodzeniach uzyskanych podczas oględzin. Powoduje to problemy z łącznikami. dr hab. chemiczne. rodzaj gruntu (soczewki torfowe) itp. Wykonawstwo konstrukcji drewnianych jest stosunkowo łatwe. Przy ocenie stanu technicznego bierze się pod uwagę: wiek budynku. estetyczny wygląd i inne. za pomocą klinów lub podnośników. Obecnie można nabyć wiele rodzajów nowoczesnych łączników. • stan całej konstrukcji nośnej. na które przekazuje się całe obciążenie działające na konstrukcję wraz z ciężarem własnym. ale jeśli połączenia zostały wykonane prawidłowo. liczbę kondygnacji. Właściwości drewna zmieniają się w trzech wzajemnie prostopadłych kierunkach: podłużnym. a w kratownicach w pobliżu węzłów pasa górnego. kształt i wymiary. które podwyższają odporność konstrukcji na huragany i drgania sejsmiczne. a przyszłościowe modyfikacje nie są kosztowne.

zależy od kilku parametrów. N. Połączenie płyty betonowej z belką drewnianą: a) za pomocą wrębów i gwoździ.. Inne przykładowe sposoby wzmacniania końców belek pokazano na rysunku 2. Berlin 1980]: a) stalowymi ceownikami połączonymi za pomocą śrub. Po podparciu odcina się przegniły koniec belki i zastępuje nowym (stalowym lub drewnianym).Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Wzmacnianie przekryć belkowych w przypadku ich przeciążenia.: Holzbau. Wielkość naprężeń. a pomiędzy stalą i drewnem umieszcza się warstwę hydroizolacji. 2. Wykresy zależności pomiędzy naprężeniami normalnymi a długością: a) prętów z przekładką ciągłą. c) gwoździowanymi nakładkami drewnianymi. Wzmacnianie końców (główek) belek drewnianych [Mönck W. długości pręta. b) prętów z nakładkami: σg – naprężenia w prętach bezpośrednio obciążonych. Przykłady różnych metod połączeniowych płyty betonowej z belką drewnianą za pomocą prętów ze stali żebrowanej: a) przekrój poprzeczny. 2 – nakładka stalowa. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. Taki sam efekt daje zamiana ciężkiej warstwy ocieplającej lub zasypki na lżejszą. M. b) górna „proteza”: 1 – belka. dlatego trudno jest określić redystrybucję naprężeń w elementach o przekroju złożonym i w efekcie obliczyć. gdy nie występują żadne defekty. rodzaju i liczby łączników. które przymocowuje się do końca belki dwiema śrubami. Wzmocnienie końców belek [Zubariew G. jakie występują w przykładkach. Proteza metalowa składa się np. 3 – śruba Niekiedy zachodzi konieczność wzmocnienia drewnianych konstrukcji stropowych lub dachowych jako całości. Wydanie „Wysszaja Szkoła”. W tym celu można zastosować dodatkowe belki pod lub w przestrzeniach pomiędzy istniejącymi. W celu zilustrowania tego zagadnienia na rysunku 5 przedstawiono m. d) prefabrykowanymi „protezami” stalowymi. a długością prętów. 5. σn – naprężenia w przekładkach lub nakładkach 2 ’2007 (nr 414) 9 . dwukrotne zwiększenie przekroju (przy analogicznym obciążeniu) nie oznacza dwukrotnego zmniejszenia naprężeń. nazywanym niekiedy „protezą”. 3. bocznych przymocowanych za pomocą gwoździ lub innych łączników mechanicznych (podatnych). VEB Verlag für Bauwesen. Moskwa 1980]: a) dolna „proteza”. Teoria prętów o złączach podatnych jest stosunkowo skomplikowana. b) za pomocą kształtowników stalowych i lekkiego betonu. w których występują pęknięcia przebiegające równolegle lub skośnie w stosunku do podłużnej osi pręta (fotografia). z odcinków stalowego ceownika lub dwóch kątowników. Wpływ podatności złączy na pracę drewnianych elementów zespolonych jest bardzo duży. wykonuje się zwykle za pomocą nakładek lub przykładek Rys. W przypadku stropów stosowane są zazwyczaj wzmocnienia za pomocą płyty żelbetowej współpracującej z belkami w przenoszeniu obciążeń. Przykłady połączeń płyty żelbetowej z belką drewnianą podano na rysunku 3 i 4. i tak np. Konstrukcji iz dieriewa i płastmas. Lialin J. b) gwoździ Rys. zależności pomiędzy wielkością naprężeń normalnych w osiowo ściskanych prętach złożonych: dwugałęziowego pasa górnego kratownicy (a) i jednogałęziowego słupka lub krzyżulca kratownicy. jest najbardziej celowe przez zmniejszenie działających na nie obciążeń. Rozkład naprężeń normalnych i tnących w prętach o złączach podatnych jest odmienny niż w elementach jednolitych. 4. w jakim stopniu nakładki współpracują z elementem bezpośrednio obciążonym. Wzmacnianie elementów drewnianych.in. e) „ protezami” wykonanymi z żywicy poliestrowej Rys . Obliczenia Rys. Wzmacnianie podporowych części podciągów i belek opartych na ścianach zewnętrznych i przegrodach wykonuje się w sposób pokazany na rysunku 1. rodzaju obciążenia i konfiguracji przekroju poprzecznego pręta. b) przekrój podłużny Pęknięcia skurczowe w belkach drewnianych Rys. 1.

Linią ciągłą zaznaczono naprężenia określone wzorami ścisłymi. dlatego też osoba wykonująca ekspertyzę czy opracowująca opinię techniczną powinna uwzględnić (w obliczeniach sprawdzających nośność i sztywność konstrukcji) specyfikę wymiarowania takich konstrukcji. i obliczenia przeprowadzać jak dla rozciągania ze zginaniem. W niektórych przypadkach stosuje się styki z dodatkowymi prętami ściągającymi (rysunek 8). której wskaźnik wytrzymałości i moment bezwładności są znacznie mniejsze niż dla przekroju jednolitego. Wpływ podatności łączników jest jeszcze bardziej widoczny w przypadku zginanych prętów złożonych. Wzmacnianie wrębów podporowych nakładkami gwoździowanymi: a) przybitymi do krokwi. Czasem przy wzmacnianiu konstrukcji stosuje się jednocześnie kilka metod. Montreux. Rżanicyna. Miejscowe wzmocnienie wykonuje się w postaci nakładek połączonych śrubami. Z wykresów tych wynika. ponieważ zbudowane zostały dla konkretnego rodzaju i liczby łączników oraz konfiguracji przekroju poprzecznego. należy np. Można nimi również wzmacniać złącza klinowe w belkach klejonych. a nawet obiekty przemysłowe. że im większa długość (smukłość) prętów. Wzmacnianie węzła podporowego kratownicy może być również wykonane w sposób pokazany na rysunku 9. Wykresy te mają charakter poglądowy. naprawę węzła można wykonać. 5th World Conference on Timber Engineering. Przy obliczeniach węzłów podporowych na wręby czołowe. gdy w pła- 10 2 ’2007 (nr 414) . których sumaryczny przekrój jest wprawdzie niezmieniony. albo środkowych (rysunek 5b). dlatego odległość od miejsca podcięcia do końca belki powinna być odpowiednio duża. ponieważ wykonywane są zwykle z drewna niedostatecznej jakości. Jest to spowodowane tym.: Practical use of comopsite Timber-Concrete Beam connected by Nail. Jeżeli pęknięcia są głębokie (przechodzą na wylot). stosując polimerobeton. Oddzielne części przekroju pękniętego (rozwarstwionego) będą współpracowały ze sobą. a linią przerywaną – uproszczonymi. wzmacnianie stropu przez przymocowanie (przybicie) do belek obustronnych przykładek i płyty żelbetowej współpracującej z belkami. Spotyka się również przypadki. Do wzmacniania stref elementów drewnianych. w których obciążenie przyłożone zostało albo do gałęzi skrajnych (rysunek 5a). które zapewniałyby przeniesienie sił rozwarstwiających. konstrukcje drewniane hal przemysłowych. Miejscowe osłabienia czy uszkodzenia mogą być również wzmacniane za pomocą laminatów włóknistych. 1998] wierzchnia przekroju nakładek powinna być nie mniejsza niż powierzchnia przekroju wzmacnianego elementu. co w efekcie powoduje ogromny wzrost naprężeń i zmniejszenie sztywności. np. jeśli zostaną wzmocnione łącznikami. że do wzmocnienia zastosowano obejmy stalowe. że w przypadku ściskania smukłość pręta składającego się z dwóch części jest znacznie większa niż jednolitego. ale jego nośność jest znacznie mniejsza. które są narażone na rozrywanie w poprzek włókien. Wykresy ilustrują zależność pomiędzy wielkością naprężeń normalnych występujących w przekrojach położonych w środku rozpiętości prętów. 7. które wykonuje się zwykle przez stosowanie przykładek węzłowych przymocowanych za pomocą gwoździ lub śrub (rysunek 6 i 7). Bardzo często czynnikiem decydującym o nośności węzła podporowego jest ścinanie. stosowane są często wklejane pręty stalowe. Szczególnie w budownictwie tradycyjnym stosowano wiele rozwiązań typu ciesielskiego. tym bardziej efektywne jest stosowanie nakładek lub przekładek łączonych na gwoździe. W przypadku gdy uszkodzeniu węzła podporowego towarzyszy zniszczenie głównych belek i końców krokwi. ale również mimośród spowodowany podcięciem. Szwajcaria. że te nadbitki praktycznie nie biorą udziału w pracy konstrukcji. Najczęściej wręby podporowe wymagają naprawy i wzmocnień.: Practical use of comopsite Timber-Concrete Beam connected by Nail.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych wykonano wg metody A. w których zastosowano górne i dolne nakładki ciągłe połączone gwoździami. nie tylko uwzględnić zmniejszenie przekroju pasa dolnego.R. a obejmy tego nie gwarantują. 1998] Rys. W niektórych przypadkach (elementach krępych z małą liczbą łączników) może się okazać. Wzmocnienie wrębu podporowego: a) śrubami ściągającymi. ale jednocześnie weryfikować zastosowane rozwiązanie konstrukcyjne. b) przybitymi do krokwi i belki [Stefanovic B. Po- Rys. wówczas pręt jednolity zamienia się w dwa niepołączone pręty o znacznie mniejszej grubości (zwykle o ok. Montreux. np. które z reguły bardzo znacznie osłabiały elementy w miejscach połączeń. b) ukośnie przybitymi nakładkami z desek [Stefanovic B. Przy wykonywaniu napraw elementów i konstrukcji dachowych nie należy ograniczać się do przywrócenia stanu pierwotnego. które bardzo często ulegają uszkodzeniom. Wymagają one wzmocnienia miejscowego lub na całej długości. np. połowę). taśm CFRP. Najczęściej wzmocniena wymagają pasy dolne wiązarów kratowych. Bardzo niekorzystna i niebezpieczna sytuacja jest wówczas. 6. Szwajcaria. a przy zginaniu schemat pręta odpowiada belce wielokrotnej. 5th World Conference on Timber Engineering.

pochodzenia skurczowego). że dodatkowe podparcie kratownicy w środku rozpiętości może (w wyniku zmiany schematu statystycznego) spowodować w skrajnym przypadku zmianę znaku sił. 5 – spaw szczyźnie ścinania węzła podporowego występują pęknięcia (np. aby nie dopuścić do wystąpienia rozciągania w poprzek włókien. Berlin 1980]: a) nakładkami i przekładkami połączonymi na śruby i pierścienie zębate. wzmocnionych cięgnami stalowymi. W tym przypadku wskazane byłoby profilaktyczne wzmocnienie rozpatrywanego węzła. 3 – kratownica. i pręt trzeba będzie zabezpieczyć przed wyboczeniem. Konstrukcji iz dieriewa i płastmas. Wydanie „Wysszaja Szkoła”. W każdym przypadku złącza elementów powinny być kształtowane w taki Rys.. 12.: Holzbau. 4 – śruby. które zapobiegłyby zginaniu pasa dolnego dodatkowej podpory (rysunek 11). Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. Mogą się one znajdować znacznie poniżej dolnej krawędzi konstrukcji. Wzdłuż całego pasa umieszcza się z boków dwa ściągi stalowe. Ponadto pokazane na rysunku 11b ukośne pręty dodatkowe będą powodowały zginanie pasa górnego. 2 – przepona. b) nakładkami i przekładkami drewnianymi połączonymi na gwoździe. zamocowane w węźle podporowym kratownicy. Najczęściej wystarczające jest założenie ściągów stalowych z nakrętkami na końcach. Ogólne wzmocnienia pasa dolnego stosuje się w przypadku.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA a) b) Rys.: Holzbau. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. Wzmocnienie węzła podporowego kratownicy stalowymi „protezami”: 1 – „proteza” stalowa z ceowników. d) nakładkami stalowymi połączonymi z końcami belek za pomocą blach stalowych. 2 – przepona. W przypadku większych sił w krzyżulcach. 8. W przypadku dużych ugięć wiązara dachowego można go podeprzeć dodatkowym słupem ustawionym w środku rozpiętości. Wzmocnienie nadmiernie ugiętego wiązara kratowego dodatkową podporą wewnętrzną: a) schemat ugiętego wiązara. b) prawidłowe 2 ’2007 (nr 414) 11 . VEB Verlag für Bauwesen. W przypadku zniszczenia konstrukcji dachowej łatwo ją zastąpić prostą konstrukcją złożoną z dwóch belek klejonych. Wysokość konstrukcji wówczas wzrasta i odpowiednio maleją siły w ściskanym pasie górnym. 13. M. VEB Verlag für Bauwesen. Prawidłową i wadliwą konstrukcję takiego węzła ilustruje rysunek 13. Moskwa 1980]: 1 – stalowa „proteza” z ceowników. połączonymi w kalenicy w układ krokwiowy ze ściągiem stalowym (rysunek 12). Konstrukcję wiązara należy wówczas wzmocnić za pomocą ukośnych prętów. która może wywołać przekroczenie smukłości. gdy na długości pasa występują liczne defekty i wykonanie miejscowych wzmocnień nie jest celowe (rysunek 10). b) wiązar po wzmocnieniu [Mönck W. Wzmacnianie całych wiązarów dachowych wykonuje się w przypadku wielu defektów i niedostatecznej ogólnej nośności. płytę węzłową należałoby umieścić bliżej krawędzi górnej pasa. Konstrukcja takich wzmocnień jest bardzo indywidualna. Naprawa rozerwanych prętów rozciąganych [Mönck W. tak aby dochodziły do węzłów pasa górnego. Berlin 1980] sposób. 10. N. Rys. Berlin 1980] chylenia. Lialin J. 9.: Holzbau. 11. Należy jednak pamiętać. W celu uniknięcia tego zjawiska należałoby zmienić kąt ich na- Rys. 3 – kratownica.4 – śruby. 5 – spaw Rys. VEB Verlag für Bauwesen. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. a co za tym idzie uszkodzeniem nawet całej konstrukcji. Wzmocnienie pasa dolnego kratownicy [Zubariew G. Zastąpienie zniszczonej drewnianej konstrukcji dachu szedowego konstrukcją trójkątną trójprzegubową z drewna klejonego [Mönck W. c) nakładkami z ceowników stalowych i drewnianej przekładki połączonymi na śruby i pierścienie zębate. Należy się wówczas liczyć ze zniszczeniem węzła. Połączenie krzyżulców z pasem górnym kratownicy: a) nieprawidłowe. śrub i pierścieni oraz stalowych śrub ściągających Rys.

– chłonne kruszywo diatomitowe o granulacji 0. • zbliżoną nasiąkliwością.5R. – piasek do zapraw budowlanych o uziarnieniu 0 – 2. Artur Łagosz* dr Marek Rembiś* dr inż.5 mm jako kruszywo. a jednocześnie nie uszczelniać rewaloryzowanych cegieł. Uwzględniając wymienione wymagania. Badania nad nowym rodzajem mas naprawczych do rekonstrukcji cegieł i spoinowania zostały zrealizowane w ramach grantu celowego KBN nr 285/CT 07-10/2000 pt. Obecnie użytkowane zaprawy uzupełniające do rekonstrukcji cegieł i spoinowania dobierane są na zasadzie podobieństwa zewnętrznego bez uwzględniania właściwości materiału poddanego naprawie.0 mm. że zastosowanie nieprofesjonalnie przygotowanych mas naprawczych powoduje wręcz skutek odwrotny i zamiast poprawy stanu obiektu prowadzi do jego dalszej destrukcji. Ponadto nie powinny zawierać rozpuszczalnych w wodzie soli i innych substancji mogących wywierać szkodliwe oddziaływanie na cegłę i spoinowanie. 12 2 ’2007 (nr 414) . wapno hydratyzowane.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr inż. • stopień białości umożliwiający odpowiednie ich wybarwienie. Dodatkowo preparatami uzupełniającymi mogą być impregnaty do wzmacniania strukturalnego osłabionej cegły oraz preparaty do wykonania izolacji hydrofobizującej odnowionej powierzchni. że rekonstrukcja cegieł i spoin należy do najtrudniejszych zadań konserwatorskich. Do przygotowania zapraw naprawczych do spoinowania zastosowano: – cement portlandzki biały CEM I 32. – wapno hydratyzowane. oraz odpowiednimi właściwościami stwardniałych mas mineralnych. W związku z tym w Polsce podejmowane są prace badawcze dotyczące opracowania różnych renowacyjnych zapraw mineralnych bazujących na krajowych surowcach i dostosowanych do poszczególnych materiałów budowlanych. • twardnieć w warstwach o dowolnej grubości i objętości i wykazywać dobrą przyczepność do podłoża. że w celu dużej skuteczności prac rewaloryzacyjnych cegieł i spoinowania masy mineralne stosowane do uzupełniania ubytków powinny charakteryzować się odpowiednimi właściwościami użytkowymi. co zapewni prawidłowy transport wilgoci z podłoża. • wykazywać zbliżoną rozszerzalność termiczną do rewaloryzowanego materiału (cegła lub spoina). takich jak mikrostruktura czy cechy fizykomechaniczne. Podczas ustalania składu obydwu rodzajów zapraw naprawczych zwrócono szczególną uwagę na kształtowanie właściwości oczekiwanych i żądanych przez konserwatorów. wskazanie metody wzmocnienia stref osłabionych oraz uzupełnienia istniejących ubytków. a więc mrozoodporność. Zakłada się. – domieszki chemiczne o takim samym charakterze jak w przypadku mas naprawczych do rekonstrukcji cegły. Często zdarza się. tzn. takimi jak dobra plastyczność i urabialność. redyspergowalna żywica proszkowa na bazie octanu winylu.1 – 0. „Wdrożenie do produkcji zapraw mineralnych do uzupełniania ubytków w cegle”.5R. • wykazywać dużą trwałość. etylenu i estrów kwasów akrylowych oraz domieszka napowietrzająco-hydrofobizująca. a także mieć niski skurcz lub nawet lekką ekspansję w celu zapewnienia dobrej współpracy z podłożem. uziarnienie. która służy do spoinowania muru). o najbardziej istotnych zadań konserwatorów zajmujących się rekonstrukcją murów ceglanych i spoinowania należy nie tylko określenie głębokości i charakteru zmian destrukcyjnych. – mielony granulowany żużel wielkopiecowy.0 mm. odporność na działanie czynników atmosferycznych. finansowanego przez Komitet Badań Naukowych. • być łatwe w użyciu oraz poddawać się obróbce mechanicznej. ale także określenie ich przyczyn. trzy rodzaje domieszek chemicznych: retentory na bazie eterów celulozy. Niejednokrotnie zaprawy uzupełniające wykonywane są „na poczekaniu” przez dowolny wybór przypadkowych składników. że system zapraw naprawczych do rekonstrukcji cegieł i spoinowania musi składać się z co najmniej dwóch rodzajów materiałów różniących się właściwościami materiałowymi (cegieł oraz zaprawy murarskiej.5 – 2. piasek kwarcowy o granulacji 0. mikrostrukturę i teksturę zbliżoną do rewaloryzowanych cegieł. * Akademia Górniczo-Hutnicza im. • być bezpieczne dla zdrowia użytkowników i niezbyt drogie. oraz odporność na procesy starzeniowe. Witold Brylicki* dr inż. mikroorganizmy. i naszym zdaniem nie bez racji. • charakteryzować się jak największym udziałem składników naturalnych i tradycyjnie stosowanych w sztuce budowlanej oraz zawierać jak najmniejszą ilość żywic syntetycznych i domieszek chemicznych. mączka kwarcowa jako dodatek schudzający. Anna Smoleńska* Nowe zaprawy naprawcze do rekonstrukcji cegieł i spoinowania • mieć wygląd. a stwardniała masa naprawcza do cegły i spoinowania powinna pełnić funkcję „kompresu” odciążającego mury obciążone solami rozpuszczalnymi podobnie jak tynki renowacyjne. takich jak woda. oczywiste jest. barwę. powinny odznaczać się: • zbliżoną lub niższą wytrzymałość niż elementy poddane renowacji. Stanisława Staszica w Krakowie D Surowce wyjściowe Do przygotowania zapraw naprawczych do cegieł zastosowano następujące surowce wyjściowe: cement portlandzki biały CEM I 32. Powszechnie uważa się. skażone środowisko. W tabeli 1 przedstawiono ogólne składy zapraw naprawczych do cegieł i spoinowania stanowiące przedmiot badań. dobra nakładalność i zachowanie właściwości roboczych w odpowiednio długim czasie.

.

że w ocenie ich jakości jako dokument odniesienia obowiązuje standard europejski na zaprawy budowlane powszechnego użytku.23 Tabela 2.9 0.1 Nasiąkliwość wg PN-85/B-04500 [% masowych] 17. 14 2 ’2007 (nr 414) .0 – 6. Wytrzymałość na ściskanie wg PN-85/B-04500 [MPa] 6. kapliczek i innych obiektów zabytkowych w Warszawie.).80 4. przeznaczony jest do wszystkich typów murów. Synagodze Wysokiej na Kazimierzu oraz rekonstrukcji zabytkowych pomników.] – odchylenie standardowe 3.65 – 3. Przykłady zastosowania zapraw naprawczych System zapraw mineralnych.0 Przyczepność do podłoża wg PN-85/B-04500 [MPa] 0. galanterii kamiennej i elementów małej architektury. Ich stosowanie regulowane jest przez krajowe wymagania techniczne.15 33. odporność na działanie soli. Szreniawie. a dokumentami odniesienia są w tym przypadku wymagania obowiązujące w poszczególnych krajach i/lub wymagania stawiane przez niemieckie instrukcje WTA.5 – 41.21 Opór dyfuzyjny względny wg PN-B-10106 [m] 0.20 – 1.5 16. Radziszowie.0 5. Skład badanych zapraw naprawczych Składniki wyjściowe Udziały masowe składników w stanie suchym [% masowe] zaprawa zaprawa naprawcza do naprawcza spoinowania do cegły 12.15 – 11. Michałowicach.5R Wapno hydratyzowane Mielony granulowany żużel wielkopiecowy Piasek do zapraw 0 – 2 mm Piasek do zapraw 0.70 – 0. EKO TYNK RT 400 działa jako powolny kompres odsalający. we wnętrzach kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu. Dominikanek. Dzięki dużej liczbie dużych porów nie następuje rozsadzenie tynku pomimo krystalizacji wewnętrznej. na Zamku Żupnym w Wieliczce oraz w katakumbach Teatru Wielkiego w Warszawie. Specyficzny charakter prac rewaloryzatorskich oraz dążenie do stworzenia jasnych i przejrzystych kryteriów oceny jakości zapraw naprawczych powoduje. Technologia zapraw naprawczych do rekonstrukcji cegieł i spoinowania została zgłoszona do opatentowania przez AGH w Krakowie (nr zgłoszenia patentowego 381 303 z okresem ochronnym od 15. Oleśnicy.25 1. takich jak porowatość.21 – 0. Kalwarii Zebrzydowskiej.3 [% obj.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 1. Floriana.3 Współczynnik wnikania wody wg WTA po 24 h 4.22 – odchylenie standardowe 0.02 – – 53. Więckowicach.049 – odchylenie standardowe 0.0 – odchylenie standardowe 0. Tynk cienko.4 – 5.003 0.8 19.056 – 0. Stosowany jest bez tynku podkładowego. test krystalizacyjny.6 2.3 46.4 – 20.i grubowarstwowy RT400 EKO-TYNK firmy RenoTech. w kościołach Mariackim i św. a ponadto weryfikuje się ich cechy szczególne.76 – 1. w klasztorze ss.003 Odporność na działanie soli brak śladów brak śladów soli wg WTA soli na na powierzchni powierzchni próbki po 10 próbki po dniach moczenia 10 dniach moczenia Test krystalizacyjny brak zmian nie stosuje się wg normy DIN 52111 po 10 dniach moczenia i suszenia Wnioski Zaprawy naprawcze do rekonstrukcji cegieł i spoinowania spełniają wymagania normy europejskiej dotyczącej zapraw budowlanych powszechnego użytku.42 0.1 – 3.0 1.2006 r.24 0. wykazały. W strukturze tynku jest strefa odparowania. Wyniki badań zapraw naprawczych Badana cecha i przyjęta metodyka badania Właściwości użytkowe zapraw naprawczych do cegły do spoinowania Cement biały CEM I 32. takie jak zdolność pochłaniania i magazynowania oraz odporność na działanie soli czy paroprzepuszczalność.5 mm Diatomit 0. Tychach. produkowany na bazie krajowych surowców mineralnych i odpadowych. co zapobiega pojawianiu się wykwitów i plam na powierzchni.0 – 4.76 67.0 – odchylenie standardowe 0. Poszerzone badania dotyczące niektórych cech użytkowych.31 Wytrzymałość na zginanie wg PN-85/B-04500 [MPa] 3.10 – 0.05 Gęstość objętościowa stwardniałych zapraw wg PN-85/B-04500 1.0 2.7 Podciąganie kapilarne wg PN-85/B-04500 po 24 h [mm] 5.72 0. Uzyskane wyniki badań weryfikujących w pełni upoważniają autorów technologii do podjęcia prób produkcyjnych i stosowania mas naprawczych w rekonstrukcji cegieł i spoinowania.1 – odchylenie standardowe 0. opór dyfuzyjny względny.5 – 2 mm Mączka kwarcowa Domieszki chemiczne Wyniki badań stwardniałych zapraw naprawczych do cegieł i spoinowania Zaprawy naprawcze stosowane do rewaloryzacji zabytków nie są w żadnym kraju przedmiotem standaryzacji na poziomie norm krajowych oraz standardów międzynarodowych.38 [g/cm3] – odchylenie standardowe 0. krajowe aprobaty techniczne i instrukcje wykonawcze. oferowany przez firmę RenoTech. że spełniają one także wymagania innych powołanych norm i instrukcji WTA.06 1.06 Mrozoodporność zapraw wg PN-85/B-04500 po 15 cyklach mrożenia bez zmian bez zmian Porowatość stwardniałych zapraw określona wg metodyki WTA 38.12.14 0.1 0. W tabeli 2 przedstawiono wyniki badań cech użytkowych zapraw naprawczych do cegieł i spoinowania będących przedmiotem badań autorów pracy.7 18. m.1 – 0. Zaprawy są stosowane również jako materiał rzeźbiarski w produkcji detali architektonicznych.0 – 13.in.068 0.7 4. zastosowano w przypadku konserwacji wielu obiektów zabytkowych.

poprawę odporności betonu na korozję siarczanową można uzyskać przez zastosowanie odpowiedniego kruszywa. co jest jego przewagą w porównaniu z innymi tworzywami. 245. co implikuje wzrost zainteresowania tym tworzywem. Kolonko A. z których wykonuje się praktycznie tylko konstrukcje prefabrykowane. Wrocław 2006. – polimerobeton. Szot A. stosowana jest sporadyczne. 287. odporności na korozję i ścieranie. – Madryas C.. powłoki grubowarstwowe.in. Kolonko A. W infrastrukturze sieciowej miast beton stosowany jest przede wszystkim do bu- * Politechnika Wrocławska dowy obiektów gospodarki wodno-ściekowej. gdy prędkość przepływu ścieków zapewnia samooczyszczanie. W przypadku konieczności wykonania izolacji w środowisku o silnej agresywności bardzo dobre rezultaty uzyskuje się przez kotwienie w konstrukcji przewodu okładzin z płyt polietylenowych łączonych przez spawanie. W artykule przedstawię wyłącznie podstawowe informacje o najczęściej stosowanych materiałach. – Madryas C. a przewód jest skutecznie wentylowany. nazywana dawniej kanalizacyjną. O Wytrzymałość na rozciąganie [MPa] 10 – 20 Specjalnej odmiany cegła. s 58. Dolnośląskie Wydawnictwo Edukacyjne. – materiały skalne (bazalt. szczelności. a przy wysokiej agresywności. Wrocław 2002.. stosuje się ochronę materiałowo-strukturalną. Kielce 1998. granit). Natomiast w przypadku zwiększonego zagrożenia ścieków. Więcej informacji na temat współczesnych rozwiązań materiałowych dotyczących tego obszaru budownictwa można znaleźć w publikacjach: – Kuliczkowski A. podając ich wybrane cechy oraz przykłady wykonywanych z nich produktów. Wysocki L. rury średnicy nawet do 1. poza ochroną materiałowostrukturalną. jest obecnie stosowana w przypadku rekonstrukcji studni. Wysocki L. żeliwo). Cezary Madryas* Współczesne materiały konstrukcyjne w podziemnej infrastrukturze sieciowej miast Materiały ceramiczne W grupie materiałów ceramicznych najdynamiczniej rozwija się produkcja wyrobów z kamionki do zastosowań w kanalizacji. s. Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej.. Do budowy nowych obiektów. m. Politechnika Świętokrzyska. Rozprawy 13.. konstrukcje warstwowe tworzone ze współpracujących materiałów oraz kompozyty materiałowe. m. Mikrotunelowanie.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA prof. W celu ochrony konstrukcji przewodów betonowych przed kokrozją. Można także wykonać okładziny z cegły i kształtek klinkierowych osadzanych na zaprawie chemoodpornej. Studia. Kolonko A. 377. np. Monografie. – Madryas C. Wydawnictwo Akademii Techniczno-Humanistycznaj.. Renowacja przewodów wodociągowych metodą cementowania. węglanowego. gdzie zachodzi rozkład osadów przy braku skutecznej wentylacji.. powłoki zbrojone (laminaty) oraz wykładziny. Problemy bezwykopowej odnowy przewodów kanalizacyjnych. Bielsko-Biała 2006. kamionka)..2 m oraz wykładziny stosowane do naprawy przewodów. s. jak i monolitycznych. W przypadku przewodów sanitarnych i ogólnospławnych beton może być narażony na lekką lub średnią agresywność środowiska. dużej trwałości.. głównie w przypadku realizacji nowych kanałów metodami tradycyjnymi (w wykopach) i bezwykopowymi. komór i przewodów kanalizacyjnych wykonanych z tego materiału. powłoki cienkowarstwowe (nakładane metodami malarskimi). – metale (stal. s. Przykładem takiego zastosowania betonu mogą być tubingi służące do montażu obudów segmentowych w tunelach o większej średnicy. poza ochroną materiałowo-strukturalną. Konstrukcje przewodów kanalizacyjnych. 2 ’2007 (nr 414) 15 . beton sprężony).in. dużej wytrzymałości oraz małej szorstkości i bezproblemowego recyclingu. Nowością jest wytwarzanie rur kamionkowych do mikrotunelowania. inż. W ramach wymienionych grup materiałów stosowane są ich liczne odmiany. Beton Dynamiczny rozwój technologii betonu w ostatnich latach doprowadził do produkcji betonów wysokowartościowych.2 becnie do budowy nowych lub odnawiania starych przewodów podziemnych na terenach zurbanizowanych stosuje się: – materiały ceramiczne (cegła. Podstawowe właściwości kamionki przedstawiono w tabeli. dr hab. Beton umożliwia wykonywanie konstrukcji zarówno prefabrykowanych. Podstawowe właściwości fizyczne kamionki Właściwości Ciężar objętościowy [KN/m3] Wytrzymałość na rozciąganie przy zginaniu [MPa] Wytrzymałość na ściskanie [MPa] Twardość w skali Mohsa Moduł sprężystości [MPa] Współczynnik rozszerzalności termicznej [1/K] Współczynnik przewodności termicznej [W/(m • K)] Wartość 22 15 – 40 100 – 200 ≅7 ≅ 50 000 5 • 10-6 ≅ 1. a w przypadku małych spadków. Coraz szersze zastosowanie kamionki wynika z jej zalet. podobnie jak materiały skalne. – tworzywa sztuczne (duroplasty i termoplasty). – betony (żelbet.. nawet na wysoką. Do ochrony powierzchniowej przy średniej agresywności środowiska należy stosować..

.

.

tak aby stos okruchowy wykazywał możliwie małą porowatość. Przykład tunelu wieloprzewodowego z tubingów betonowych przedstawiono na fotografii 1. poliolefiny: polietylen niskiej gęstości PELD (LD – Low Density). Na rynku dostępne są rury o przekroju: kołowym. typu V z wyprofilowaną kinetą oraz jajowym. b) Fot. Ideę tych technologii opracowano w Anglii na zlecenie koncernu British Gas.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Nasiąkliwość betonu nie może być większa niż 4%. Glasfaserverstärkte Kunststoff – GFK): utwardzane żywicą epoksydową GRP-EP lub żywicą poliestrową GRP-UP. i zawierać co najmniej 98% SiO2. 23 kN/m3 i wytrzymałość na ściskanie 60 – 150 MPa. 2. Są to konstrukcje wrażliwe i ich aplikacja wymaga wysokich kwalifikacji. jak i rozciąganie. Podstawowe zalety polimerobetonu to duża odporność na agresję chemiczną i biologiczną. b) prefabrykat do rekonstrukcji przewodów o niekołowym przekroju w technologii relining 18 2 ’2007 (nr 414) .2%. studni i zbiorników. które dodatkowo pozwalają uzyskać beton o wyższej szczelności. Podstawową zaletą tworzyw sztucznych jest ich duża odporność na działanie czynników chemicznych i biologicznych oraz mały ciężar objętościowy. Zaletą technologii z grupy close fit jest minimalizacja zmiejszenia przekroju poprzecznego odnawianego przewodu. przyłącza i przewody) do wykonywania kanalizacji. Konstrukcje z tworzyw sztucznych zaliczane są zazwyczaj do grupy podatnych i w związku z tym konieczne jest zapewnienie im współpracy z ośrodkiem gruntowym w przypadku nowych Fot. zarówno na etapie projektowym. polietylen średniej gęstości PEMD (MD – Middle Density). process phenix). homopolimer polipropylenu PP-H. że cement o zawartości C3A mniejszej od 8% charakteryzuje się średnią odpornością na korozję siarczanową. polietylen wysokiej gęstości PEHD (HD – High Density). co w przypadku. Kruszywo powinno składać się z frakcji 0. kopolimer polipropylenu PP-Co. duża odporność na ścieranie. uniemożliwiającą odpływ żywicy do wnętrza przewodu. Na fotografii 2 przedstawiono przykłady wyrobów z duroplastów. komór. Szczególnie istotna jest zawartość C3A w cemencie. Tunel wieloprzewodowy z tubingów betonowych Polimerobeton Polimerobeton. że gotowy produkt może pracować praktycznie w każdym środowisku. absorbujących żywice i pokrytych z jednej strony folią z tworzywa sztucznego. polibutylen PB.40 (beton obecnie stosowany do produkcji rur przez uznanych producentów) obniża się podatność betonu na ścieranie i przesiąkliwość o ok. Uzyskuje się go w wyniku spojenia żywicą poliestrową zazwyczaj kruszywa kwarcowego wysuszonego do wilgotności w ≤ 0. kompozyty – duroplasty wzmacniane włóknem szklanym (ang. Do produkcji betonów przeznaczonych do kanalizacyjnych należy stosować cementy o podwyższonej odporności na korozję. rekonstrukcji oraz wymiany obiektów eksploatowanych. takimi jak mikrotunelowanie lub metoda przeciskowa. Do produkcji przewodów używane są: tworzywa poliwinylowe: nieplastyfikowany polichlorek winylu PVC-U (oznaczenie krajowe PCW-U). 1.2 – 32 mm. jest jednym z najnowszych materiałów konstrukcyjnych stosowanych w budownictwie. jak i wykonawczym. niem. Tworzywa sztuczne są stosowane w przypadku budowy przewodów w technologii HDD oraz technologii rekonstrukcji z grupy close fit. W wyniku impregnacji otrzymuje się trójwymiarową siatkę włókien z wypełnionymi przestrzeniaa) Tworzywa sztuczne Tworzywa sztuczne wykorzystywane są zarówno do budowy nowych obiektów. budowli lub konstrukcją naprawianą w przypadku budowli odnawianych. swagelining. compact pipe czy U-liner). Glass Reinforced Plastic – GRP. a o zawartości mniejszej od 3% wysoką odpornością. a także wysoka wytrzymałość zarówno na ściskanie. chlorowany polichlorek winylu PCW-C. Dużą odpornością na korozję siarczanową charakteryzują się cementy hutnicze. Przyjmuje się. szczególnie CEM IIIB. jak i naprawy. Wykładziny w technologii insituforn i jej pochodnych (np. gdy obciążenie hydrauliczne jest graniczne. Odporność polimerobetonu na korozję (pH = 1 – 10) powoduje. Polimerobeton ma gęstość ok. ma podstawowe znaczenie. w literaturze angielskojęzycznej oznaczany najczęściej skrótem PRC (Polyester Resin Concrete). ułatwiający montaż. Przez zmniejszenie stosunku w/c z wartości 0. Udział żywicy poliestrowej stanowi zaledwie 10 – 12% masy polimerobetonu. że kolektorów kanalizacyjnych nie należy wykonywać z betonów o w/c większym od 0. do tradycyjnego układania w wykopach otwartych oraz do układania technologiami bezwykopowymi. Analiza tych założeń wskazuje. polietylen wysokiej gęstości sieciowany PE-X. wykonywane są z tkanin o strukturze filcowej. Technologia ta została nazwana insituforn i dała początek opracowaniom następnych technologii z zastosowaniem wykładzin (linerów) ściśle pasowanych (np.45. a wodoszczelność należy dostosować do przewidywanego zagrożenia korozyjnego. rolldown. W infrastrukturze podziemnej miast wykorzystuje się go do budowy przewodów kanalizacyjnych. polipropylen PP. Wyroby z duroplastów firmy Hobas Polska: a) system (studnie.50 (przeciętny beton) do 0. 50%.

Powłoki ochronne zewnętrzne to najczęściej systemy dwuwarstwowe. Linery z kompozytu Tworzywa sztuczne są dotychczas używane jedynie jako materiały konstrukcyjne w bezwykopowych wymianach przewodów infrastruktury podziemnej miast. Na fotografii 3 przedstawiono widok linera w technologii insituforn wprowadzanego techniką rewersji. w przypadku przepływów grawitacyjnych. zużytego przewodu i pozostawianiu jego fragmentów w gruncie. przewodowe rury spawane i zgrzewane do transportu mediów o ciśnieniu poniżej 16 MPa i temperaturze niższej od 300 °C. Wadą technologii jest pozostawianie w gruncie tzw. estrów winylowych lub żywice epoksydowe. Do transportu ścieków stosowane są stosunkowo rzadko. polietylenu lub żywicy epoksydowej. którą można zakwalifikować do wykładzin laminowanych. PEHD czy PCW albo być uciągloną konstrukcją z PEHD. Drugi rodzaj technologii z grupy close fit wykorzystuje jako konstrukcje nośne. W takim przypadku stosuje się najczęściej rury stalowe z wykładziną wewnętrzną z zaprawy cementowej z zewnętrzną powłoką antykorozyjną z tworzywa sztucznego. wykonuje się rury żeliwne z powłokami ochronnymi zewnętrznymi i wewnętrznymi. jest przyjazna dla środowiska. Za głowicą rozkruszającą stary przewód wciągany jest nowy przewód z PEHD. Berstlining statyczny lub dynamiczny polega na rozkruszaniu za pomocą głowicy.) oraz bez zastosowania najnowszych rozwiązań materiałowych. a po procesie utwardzenia niejednorodną konstrukcję. a drugą wykonuje się z masy bitumicznej lub z tworzyw sztucznych. W celu zwiększenia trwałości wyrobów z żeliwa. Rury produkuje się ze stali niestopowych i niskostopowych przez ich formowanie z blach lub taśm stalowych. Na rynku dostępne są także rury żeliwne. drobnoziarniste należą do grupy stali o podwyższonej wytrzymałości (SPW) o granicy plastyczności do 500 MPa. w których pierwszą warstwę ochronną stanowi zwykle powłoka cynkowa. wymianę przewodu bez zatrzymywania przepływu mediów. i usuwaniu rozkruszonych części przez system transportu hydraulicznego poza ośrodek gruntowy. 3. Uważane są za stale spawalne. Stale niestopowe przeznaczone są na rury konstrukcyjne. zabezpieczone antykorozyjnie. jak ceramika i betony najnowszych generacji czy tworzywa sztuczne i polimerobetony. Mogą być stosowane żywice z grupy poliestrów nienasyconych. na rozkruszaniu wymienianego przewodu głowicą podobną do stosowanych w mikrotunelowaniu. Fot. telewizyjne systemy kontroli stanu technicznego i postępu robót. Rury stalowe. skorup. których ostre krawędzie mogą rysować wprowadzane rury z PEHD. które jest skutkiem nieprzewidzianie dynamicznego rozwoju aglomeracji miejskich. że dzięki budowie strukturalnej żeliwo sferoidalne przy zginaniu i rozciąganiu może plastycznie odkształcać się po przekroczeniu granicy plastyczności (wydłużenie powyżej 0. ale również stosowane materiały dodatkowe. Nie było to możliwe bez wyposażenia budownictwa w najnowsze maszyny (zdalnie sterowane głowice do urabiania gruntu. Korzystną ich właściwością mechaniczną jest to. Technologia pipe eating jest bardziej uniwersalna i powstała jako pochodna technologii mikrotunelowania. Średnica przewodów nie przekracza 500 mm. waniu rur i rurociągów należy mieć na uwadze nie tylko równoważnik węgla CE. są stosowane najczęściej do budowy przewodów ciśnieniowych do przesyłania gazu.2%). które stają się technologiami dominującymi. wody zimnej i gorącej oraz instalacji przemysłowych w przemyśle chemicznym i petrochemicznym. technologie spawania oraz warunki odbioru. rury z polietylenu dużej gęstości (PEHD). Stale na rury powinny być w pełni uspokojone i wykonane w technice kontrolowanego walcowania jako stale drobnoziarniste. poliuretanu. laserowe systemy kontroli kierunku przewiertów. w tym technologii bezwykopowych. najczęściej jako ciśnieniowe przewody tranzytowe. w zależności od materiału konstrukcyjnego. Powłoki wewnętrzne są wykonywane z zaprawy cementowej. o napędzie pneumatycznym lub hydraulicznym. ropy naftowej. inicjując ich pękanie. Stale niskostopowe. W niektórych technologiach przekrój wciąganego przewodu z PEHD zostaje wstępnie zniekształcany do przekroju przypominającego literę U (U-liner) lub C (compact pipe). Wymieniana rura może być wówczas skonstruowana z krótkich modułów z GRP. Referat powstał dzięki środkom na badania przyznanym autorowi przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej w ramach subsydiów profesorskich. Polega 2 ’2007 (nr 414) 19 . Stosuje się wtedy technologię berstlining lub pipe eating. czyli rozkruszonych fragmentów rur.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA mi żywicą termoutwardzalną. Implikuje to zapotrzebowanie na nowe tereny wyposażone w media oraz konieczność dostosowania istniejącej infrastruktury sieciowej do potrzeb przyszłych miast. Połączenia rur stalowych wykonywane są najczęściej przez spawanie. Specjalny system wewnętrznych bypassów umożliwia. Technologia nie generuje wstrząsów. W efekcie nastąpił rozwój technologii wykonawstwa i odnowy podziemnych systemów sieciowych. Metale Wyroby metalowe (stalowe lub żeliwne) są używane wyłącznie do budowy nowych sieci infrastruktury podziemnej miast oraz armatury. ale przy spa- Podsumowanie Różnorodność nowych materiałów konstrukcyjnych stosowanych w infrastrukturze podziemnej miast wynika przede wszystkim z ogromnego zapotrzebowania na ten rodzaj budownictwa. gdyż nie pozostawia fragmentów niszczonej rury w gruncie i umożliwia powiększanie średnicy przewodów przez wprowadzenie w miejsce przewodów niszczonych rur o większej średnicy (takiej jak średnica głowicy). Nowe konstrukcje „wciągane” są do wnętrza przewodu bezpośrednio (nie techniką rewersji) przez zastosowanie obróbki mechanicznej (rolldown) lub mechaniczno-termicznej (swagelining). robotyzacja itp.

.

Schemat rozwoju procesu korozji stali w betonie • inhibitory korozji. tworzy się szczelna warstewka pasywna. Schemat rozwoju procesu korozji stali w betonie po zastosowaniu migrującego inhibitora korozji: 0 – bez inhibitora. Inhibitory korozji stali w betonie W celu ochrony konstrukcji żelbetowych przed korozją stosuje się m. które oddziałują nie tylko w rejonach nadmorskich. Ich źródłem są też środki odladzające (działające bezpośrednio na konstrukcje drogowe. Wydział Chemii J Rys. Na rysunku 1 przedstawiono schematycznie rozwój procesu korozji stali w betonie. gdy stężenie czynników korozyjnych przekroczy wartość krytyczną. 1. Proces korozji rozpoczyna się. Na rysunku 2 przedstawiono schematycznie rozwój procesu korozji stali po zastosowaniu migrujących inhibitorów korozji. mosty czy wiadukty).in. Stal jest chroniona przed korozją przez alkaliczne środowisko otaczającego ją betonu. Z upływem czasu beton podlega procesowi karbonatyzacji. Szybkość transportu czynników korozyjnych przez beton zależy od jego przenikalności. edną z podstawowych przyczyn destrukcji żelbetu jest korozja stali zbrojeniowej. Przyczyną korozji stali zbrojeniowej są również jony chlorkowe.in. Inhibitor został wprowadzony do betonu po przekroczeniu krytycznych wartości stężeń czynników korozyjnych i inicjacji procesu korozyjnego stali. tzw. Ten naturalny mechanizm ochronny może jednak w niesprzyjających warunkach zostać zakłócony i korozja stali zbrojeniowej spowoduje zniszczenie konstrukcji żelbetowej. Agnieszka Fleszar* dr inż. prowadzącemu do obniżenia jego wysokiej wartości pH i zaniku warstwy pasywnej na stali. Otulina betonowa działa jak powłoka ochronna i uniemożliwia wnikanie czynników korozyjnych z otoczenia. który nadaje betonowi odczyn wysokoalkaliczny. Inhibitory mogą być dodawane w procesie wytwarzania mieszanki betonowej. Jony chlorkowe powodują lokalne zniszczenie warstwy pasywnej i powstanie niewielkich powierzchniowo. Przy przekroczeniu krytycznych wartości stężenia jonów chlorkowych lub pH następuje zniszczenie warstwy pasywnej i rozpoczyna się intensywna korozja stali. Ze względu na niejednorodność betonu korozja stali zachodzi bardzo nierównomiernie. gdyż w nowych konstrukcjach żelbetowych stal jest pokryta warstwą pasywną i inhibitor jest niepotrzebny.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA dr inż. ↓ oznacza moment zastosowania inhibitora 2 ’2007 (nr 414) 21 .5. W ostatnich latach zaproponowano stosowanie migrujących inhibitorów korozji (MCI – migrating corrosion inhibitors). 1 – inhibitor MCI. W przypadku powierzchniowego wprowadzenia inhibitora (strzałka na rysunku) moment jego działania jest opóźniony ze względu na konieczność transportu inhibitora przez otulinę betonową i osiągnięcia odpowiedniego stężenia przy powierzchni stali. wżerów. Przenikają one przez otulinę betonową do prętów zbrojeniowych i powodują zahamowanie procesów korozji stali. 2. tworząc roztwór nasycony o pH ≈ 12. Andrzej Królikowski** Zabezpieczanie konstrukcji żelbetowych za pomocą migrujących inhibitorów korozji nieznacznym ubytku masy stali następuje poważne obniżenie jej wytrzymałości mechanicznej. W tych warunkach na powierzchni stali zbrojeniowej. W procesie wiązania cementu portlandzkiego powstaje wodorotlenek wapniowy. która silnie hamuje korozję. lecz głębokich uszkodzeń korozyjnych. ze stopniem zawilgocenia. Wydział Inżynierii Lądowej ** Politechnika Warszawska. • iniekcyjne. Po zastosowaniu inhibitora okres trwałości konstrukcji wydłuża się (wzrost czasu do awarii o ∆t). Związki te nanosi się na powierzchnie konstrukcji żelbetowych narażonych na korozję. a ich stężenie przy powierzchni stali rośnie. że zbrojenie przestaje być pasywowane już przy pH < 11. metody: • elektrochemiczne. Wodorotlenek ulega rozpuszczeniu w wodzie porowej. Wnikanie chlorków i karbonatyzacja betonu powodują zniszczenie warstwy pasywnej i stwarzają warunki do korozji stali (do rozwoju procesu korozyjnego niezbędny jest dostęp tlenu).5 i wówczas stal ulega korozji ogólnej. która jest powiązana m. Przy ** Politechnika Warszawska. Początkowo bezobjawowy charakter korozji wżerowej może mieć bardzo gwałtowny i niebezpieczny w skutkach przebieg. lecz nie naruszają jeszcze działania ochronnego warstwy pasywnej. • polegające na nakładaniu powłok ochronnych na konstrukcję lub bezpośrednio na pręty zbrojeniowe. Do betonu wnikają chlorki i dwutlenek węgla. Zakłada się. co może prowadzić do zniszczenia konstrukcji. Jest to działanie zapobiegawcze. Rys. składniki zanieczyszczeń przemysłowych. Powoduje ona zmniejszenie przekroju poprzecznego elementu. Początkowo – przy wysokim pH betonu i małym stężeniu jonów chlorkowych – stal jest w stanie pasywnym i korozja zachodzi bardzo powoli.

Różnią się one zdolnością penetracji betonu i wykazują odmienne mechanizmy hamowania korozji stali. że dodatek inhibitora opóźni moment zapoczątkowania korozji lub zatrzyma rozpoczęty już proces korozyjny (jest to więc działanie naprawcze). które utrudniają ich odparowywanie z konstrukcji. a coraz częściej bardziej wyrafinowanych technik. wytrzymałość czy mikrostrukturę. blokujące pory betonu i uniemożliwiające odparowanie inhibitora. Literatura podaje również rozbieżne informacje na temat mechanizmu działania ochronnego oraz szybkości dyfuzji migrujących inhibitorów korozji w betonie. Wprowadzenie inhibitorów nie powinno niekorzystnie wpływać na fizykochemiczne właściwości betonu. w jakich warunkach zasadne jest użycie migrujących inhibitorów korozji. zanim stężenie czynników korozyjnych przekroczy kryUwagi aplikacyjne związki trujące i bardzo lotne – ryzyko odparowania związki trujące. a w efekcie zwiększenia skuteczności zabiegu. W celu uniknięcia takiego zjaStan stali szybkość korozji zniszczenia korozyjne brak Stosowanie inhibitorów Zasady stosowania W tabeli 2 wskazano. W związku z tym istnieje konieczność monitorowania procesów korozyjnych stali zbrojenioStan betonu Stężenie chlorków i/lub postęp karbonatyzacji Znacznie poniżej wartości krytycznych Bliskie wartościom krytycznym Przekraczające wartości krytyczne przez krótki czas Przekraczające wartości krytyczne przez dłuższy czas Charakterystyka migrujących inhibitorów korozji Jako migrujące inhibitory korozji stali w betonie stosuje się m. można oczekiwać wyższej skuteczności ich działania. W tabeli 3 zestawiono czynniki wpływające na skuteczność działania migrujących inhibitorów korozji. w których proces korozyjny już się rozpoczął lub dopiero może się rozpocząć. Efekt ochronny powinien być wyraźny przy niewielkim stężeniu inhibitora i znacznym stężeniu czynników korozyjnych i utrzymywać się przez długi czas. Przypuszczano. Inhibitory zmniejszają szybkość korozji stali przez wzmacnianie tlenkowych warstw pasywnych.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Migrujące inhibitory korozji to prosta i tania technika ochrony konstrukcji żelbetowych przed korozją. Migrujące inhibitory korozji mogą być nanoszone na elementy żelbetowe jako składniki zapraw naprawczych lub w postaci zawiesin wodnych (rysunek 3). inhibitory MCI zawsze powinny docierać do prętów zbrojeniowych. lecz także ograniczają odparowanie lub wymywanie innych inhibitorów. niż pomiar potencjału korozyjnego stali. a także azotany (III) (obowiązująca obecnie nazwa azotynów). Wzbudza duże zainteresowanie praktyków. postępu karbonatyzacji). jeśli zostaną wprowadzone we wczesnej fazie procesu korozyjnego. związki uszczelniające beton nie tylko utrudniają wnikanie czynników korozyjnych. Stosuje się również dodatki. jaka dostała się do betonu i powierzchni stali zbrojeniowej. drofobowe) i agresywnych jonów z powierzchni stali. że lotne związki organiczne (aminy i aminoalkohole) będą szybko wnikać do betonu w fazie gazowej. Działanie ochronne migrujących inhibitorów jest związane ze spowalnianiem reakcji korozyjnych na powierzchni stali i obniżeniem przepuszczalności otuliny betonowej. jego ilość. jak i sprzeczna. Ważne są m. aminoalkohole. gdy zniszczenie stali zbrojeniowej jest jeszcze niewielkie. możliwość wymywania z betonu Tabela 1.in. Oczekuje się. Wykorzystuje się w ten sposób synergię działania różnych związków. górną powierzchnię konstrukcji żelbetowych pokrywa się woskami syntetycznymi. W tabeli 1 scharakteryzowano działanie tych związków. aminy. Stosuje się je w przypadku istniejących konstrukcji żelbetowych. np. Przeważa jednak pogląd. po nałożeniu zaprawy naprawczej lub zawiesiny wodnej zawierającej inhibitory korozji. Zasadność stosowania migrujących inhibitorów korozji znikoma – stal pokryta warstwa pasywną znikoma – stal pokryta brak warstwą pasywną początek intensywnej korozji – niewielkie warstwa pasywna zniszczona zaawansowana korozja stali znaczne pozbawionej warstwy pasywnej niepotrzebne wskazane wskazane nieskuteczne wej za pomocą powszechnych metod elektrochemicznych. Jednym z problemów jest lotność stosowanych związków oraz możliwość ich odparowania z powierzchni betonu. tyczną wartość. Niezależnie od sposobu nanoszenia. tj. Charakterystyka podstawowych grup migrujących inhibitorów korozji Mechanizm działania ochronnego tworzenie warstwy adsorpcyjnej na powierzchni stali ograniczającej dostęp czynników korozyjnych wzmacnianie tlenkowej warstwy pasywnej. odbudowanie zniszczonych warstw pasywnych (repasywacja). kwasy karboksylowe. Potrzebne jest też monitorowanie stopnia skażenia betonu (stężenia chlorków. Informacje o dużej szybkości wnikania migrujących inhibitorów okazały się 22 2 ’2007 (nr 414) . Preparaty handlowe dostępne na rynku zawierają zwykle mieszaniny inhibitorów. że transport tych związków odbywa się głównie przez dyfuzję ich rozpuszczonych form w fazie wodnej. Ich stosowanie może przynieść oczekiwane efekty. dawki inhibitora. W przypadku gdy aplikacja inhibitorów korozji nastąpi. fluorofosforany. odbudowanie uszkodzonej warstwy pasywnej uszczelniane betonu przez tworzenie trudno rozpuszczalnych związków w porach uszczelniane betonu przez tworzenie trudno rozpuszczalnych związków w porach znaczna mała Kwasy karboksylowe mała wiska. tworzenie warstw adsorpcyjnych i wypieranie wody (warstwy hyGrupa inhibitorów Aminy i aminoalkohole Azotany (III) – azotyny Fluorofosforany Zdolność penetracji betonu znaczna Tabela 2.in. Ocena skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji może być zarówno rozbieżna. tworzące trudno rozpuszczalne produkty.

tj. gdy korozja została już zapoczątkowana Stężenie chlorków w betonie spadek skuteczności przy większym stężeniu chlorków. w tym w Politechnice Warszawskiej pod kierunkiem prof. Pomimo sprzecznych opinii o skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji są one stosowane w Polsce Podziękowania Autorzy wyrażają wdzięczność prof. Rys. przy których inhibitory są skuteczne. przepuszczalności.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA i na świecie. wymywania lub zużywania się inhibitora. w ramach którego prowadzone są badania modelowe wybranych migrujących inhibitorów korozji. Innym kierunkiem badań powinno być określenie minimalnego stężenia inhibitorów. Autorzy biorą udział w realizacji projektu finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Informatyzacji. przesadzone. Ważne jest też określenie trwałości efektu ochronnego. inni zaś stwierdzają nieznaczny wpływ lub wręcz brak efektu ochronnego (przyspieszanie korozji) po wprowadzeniu inhibitorów. Określane są podstawowe czynniki decydujące o działaniu ochronnym inhibitorów. jest wyższa niż w badaniach polowych. W szczególności badania te powinny być ukierunkowane na określenie skuteczności działania inhibitorów w warunkach odwzorowujących ich praktyczne zastosowanie. Schemat migracji inhibitorów – jako składników zapraw naprawczych lub zawiesin wodnych – do elementu żelbetowego Tabela 3. są obecnie nazywane inhibitorami stosowanymi powierzchniowo lub systemami powłokowo-inhibitującymi. Lechowi Czarneckiemu za inspirację i merytoryczną opiekę. 3. co utrudnia miarodajną ocenę samego efektu inhibicji. gdy proces korozji stali został już zapoczątkowany. takie jak szybkość transportu inhibitora w betonie. Bez tych informacji trudno jest oszacować skuteczność stosowania inhibitorów w warunkach. konieczność powtarzania aplikacji inhibitora Podsumowanie Ze względu na problemy podczas eksploatacji wielu obiektów budowlanych prace badawcze związane z migrującymi inhibitorami korozji są potrzebne i uzasadnione. przy różnych narażeniach korozyjnych. pomijających fazę transportu inhibitora przez beton. Podawane są bardzo różniące się wartości maksymalnego stężenia chlorków (od 0. Lecha Czarneckiego. skuteczność inhibitowania procesu korozyjnego i wpływ na właściwości betonu. iż skuteczność inhibitorów określana na podstawie badań laboratoryjnych w roztworach symulujących. Czynniki wpływające na skuteczność migrujących inhibitorów korozji stali zbrojeniowej (wpływ danego czynnika określony jest przy założeniu stałości pozostałych czynników) Czynnik Moment dodania inhibitora Wpływ wyższa skuteczność. natomiast szybkość transportu takich inhibitorów przez beton – od kilkudziesięciu mm/dzień do mniej niż 1mm/dzień. nie są miarodajne. Wyniki badań wskazują. że preparaty handlowe określane do niedawna jako migrujące inhibitory korozji. Zaprezentowane rozbieżności dotyczące skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji stali w betonie tłumaczy się przede wszystkim różnicami w stosowanej metodyce badawczej (badania betonów różnej jakości. zabezpieczenia powierzchniowe – woski syntetyczne). Praca finansowana ze środków na naukę w latach 2005 – 2008 jako projekt badawczy nr 4 TO7 E 04829. w celu ochrony mostów. Podawane w nielicznych pracach okresy (dni – lata). ograniczona skuteczność. gdy inhibitor zostanie dodany przed inicjacją korozji. Ponadto istnieją dość znaczne różnice w ocenie skuteczności działania inhibitorów w modelowych badaniach prowadzonych w laboratoriach badawczych oraz w rzeczywistych warunkach. Skuteczność działania inhibitora zależy od stężenia jonów chlorkowych i stopnia karbonatyzacji otuliny (tabela 3). Działanie migrujących inhibitorów korozji jest przedmiotem intensywnych badań prowadzonych w wielu laboratoriach.4 do 3% w stosunku do masy cementu). zapewniającego skuteczną i trwałą naprawę elementów żelbetowych. w których migrujące inhibitory korozji są często stosowane wraz z innymi metodami ochrony (np. wiaduktów i budynków publicznych. różne dawki i sposoby aplikacji inhibitorów oraz odmienne metody określania skuteczności inhibicji). Podobnie skuteczność inhibicji w betonie szacowana jest przez niektórych naukowców na ok. ważny jest stosunek stężeń jonów chlorkowych i inhibitora Postęp karbonatyzacji spadek skuteczności przy obniżeniu pH betonu wskutek karbonatyzacji Przepuszczalność betonu wyższa skuteczność dla szczelnych betonów Trwałość inhibitora w betonie stopniowy spadek skuteczności wskutek odparowania. zależnego od stopnia skażenia chlorkami i karbonatyzacji betonu. po których stwierdzono pojawienie się inhibitora na określonej głębokości otuliny. Wątpliwości co do mechanizmu działania inhibitorów spowodowały. co utrudnia porównanie. W tym przypadku dane literaturowe są również bardzo rozbieżne. 80% (spadek szybkości korozji o taką wartość po dodaniu inhibitora). Współczynnik dyfuzji aminoalkoholi w betonie wg różnych danych wynosi 10–12 – 10–8 cm2/s i nie jest większy niż współczynnik dyfuzji jonów chlorkowych. w przypadku zaawansowanej korozji stali. bo efekt inhibicji występuje dopiero po osiągnięciu określonego stężenia inhibitora przy powierzchni stali. Wobec wielu sprzeczności na temat skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji i wciąż niepełnego poznania mechanizmu ich działania wskazane jest zachowanie ostrożności przy podejmowaniu decyzji o ich zastosowaniu. 2 ’2007 (nr 414) 23 .

Właściwości testowanych impregnatów Produkt Napięcie Lepkość powierzch. Wybrane produkty i ich właściwości zestawiono w tabeli 1. Reakcje chemiczne zachodzące w porach betonu mogą być podzielone na dwie grupy: hydroliza trialkoksilanów do silantrioli i etanolu. 2. cementu portlandzkiego CEM I 42. współczynnik hydrolizy w przypadku grup metoksylowych jest ok. 2) oczyścić powierzchnię i nanieść warstwę wzmacniającą. reakcja zachodzi najwolniej przy pH 7. Al – współczynnik absorpcji cieczy [kg/m2s]. co można wytłumaczyć reakcjami chemicznymi silanów. • struktura grupy alkilowej – wraz ze zwiększającą się liczbą atomów C 24 2 ’2007 (nr 414) . W kolejnym stadium następuje kondensacja silantrioli do siloksylanów.08 kuteczną metodą zapobiegającą przedostawaniu się do betonu wodnych roztworów soli drogą podciągania kapilarnego są organiczne komponenty krzemianowe. reaktywności chemicznej użytych silanów.40. 5 razy większy niż grup etoksylowych.45 i 0. 1. Napięcie międzyfazowe nie jest wartością stałą. maleje podczas przesiąkania silanu do porów.50. ηl – lepkość dynamiczna cieczy [mPas].7 23 25. Stopień występowania odchyleń zależy od typu silanu. Badano próbki betonu z mieszanki betonowej o w/c odpowiednio 0. a następnie wartości poboru roztworu wodnego impregnatu w g/m2 i oznaczono je jako funkcję pierwiastka kwadratowego długości kontaktu wg wzoru: x= gdzie: x – głębokość penetracji [m]. W rzeczywistości w równaniu na głębokość penetracji należy zastąpić napięcie powierzchniowe γL napięciem międzyfazowym γSL. Absorpcja wody odpowiada stosunkowi pierwiastka kwadratowego czasu w ciągu 24 h. Kształt profili penetracji zależy od: czasu kontaktu silanu z powierzchnią betonu. dr inż. a nie ciało stałe/ciecz (stwardniały zaczyn cementowy/silan).TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych prof.95 – 2. które można scharakteryzować za pomocą profili penetracji. 0. Andreas H. Wyniki badań Na rysunku 1 pokazano wyniki doświadczeń w przypadku stosowania różnych silanów. 0. wykonanej na bazie kruszywa o maksymalnej frakcji 16 mm. S Propylotrietoksysilan Izo-butylotrietoksysilan n-oktylotrietoksysilan n-oktylotrietoksysilan – emulsja wodna 27. W celu przywrócenia uszkodzonej struktury betonu do stanu pierwotnego należy: 1) usunąć warstwę zewnętrzną metodą oczyszczania wysokociśnieniowego za pomocą wody. Po kilku go- Rys. typu zastosowanego rozpuszczalnika. silany. Każda zmiana pH o 1 w skali pH w którymkolwiek kierunku powoduje dziesięciokrotne zwiększenie współczynnika hydrolizy.dynamiczniowe na [mP*s] [mN/m] 22. tzw. Silan wsiąka w beton na skutek podciągania kapilarnego i formuje granicę międzyfazową: ciecz/ciecz (silan/woda). Boczne powierzchnie próbek uszczelniono klejem na bazie żywicy epoksydowej i wysuszono do stałej masy. • struktura grup alkoksylowych – duże grupy alkoksylowe wolniej ulegają hydrolizie niż małe. natomiast absorpcja silanu po 6 – 8 h znacznie odbiega od idealnej krzywej absorpcji. 3) nałożyć nową warstwę zewnętrzną w celu odbudowy betonu.35. Współczynnik hydrolizy zależy od: • wartości pH – hydroliza może być katalizowana przez współczynnik pH. Zmniejszenie napięcia międzyfazowego (rysunek 2) powoduje nawet niewielka ilość alkoholu (> 5% ciężaru). Zanurzano je w różnych impregnatach na 24 h i wyznaczano poziom poboru płynu. γL – napięcie powierzchniowe cieczy [mN/m]. Niemcy Rys. Na skutek zmniejszenia współczynnika Badania W celu scharakteryzowania przenikania impregnatów w wewnętrzną strukturę kapilarną betonu przeprowadzono doświadczenia z różnymi silanami. t – długość kontaktu [s]. Na rysunku 1 przedstawiono przebieg doświadczenia z reagentem. Pobór kapilarny różnych cieczy absorpcji cieczy następuje odchylenie absorpcji silanów od idealnej linii absorpcji w zależności od reaktywności chemicznej silanów.5 (zawartość 350 kg/m3).9 15 dzinach ulega hydrolizie i rozkłada się na rozpuszczalne w wodzie silanole oraz etanol. Stadium decydującym o polimeryzacji silanów jest reakcja hydrolizy.5 0. Napięcie międzyfazowe mieszaniny etanolu i wody γ L ⋅ reff ⋅ t lub x = Ai ⋅ t 2η l * Uniwersytet Nauk Stosowanych. Gerdes* Impregnacja betonu za pomocą silanów Tabela 1. reff – efektywny promień poru [m]. Karlsruhe. O długoterminowym ich działaniu decyduje głębokość penetracji i zawartość substancji aktywnej. które są związane z żelami CSH.

Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA
zmniejsza się współczynnik hydrolizy; przeszkoda przestrzenna krzemu w rozgałęzionych cząsteczkach, takich jak grupy izobutylowe, prowadzi do zmniejszenia reaktywności. Współczynnik hydrolizy wzrasta w następującej kolejności: izo-butyl >> n-octyl >> propyl; w takiej samej kolejności zmniejsza się wpływ czasu dla badanych silanów w przypadku odchyleń od idealnej linii absorpcji w zależności od reaktywności chemicznej silanów. W celu scharakteryzowania kinetyki procesu hydrolizy przeprowadzono różne doświadczenia za pomocą tzw. urządzenia reakcyjnego. Ustalono, że nie występuje ulatnianie się silanów, wykryto wyłącznie etanol. Maksymalne wartości uwalnianego etanolu zaobserwowano po 8 h w przypadku propylotrietoksysilanu, po 16 h w przypadku izo-butylotrietoksysilanu i po 7,5 dniach w przypadku oktylotrietoksysilanu. Wyniki te są niezgodne z założeniem sformułowanym dla współczynnika hydrolizy. Istnieją również znaczne różnice w ilości etanolu uwalnianego podczas hydrolizy propylotrietoksysilanu lub izobutylotrietoksysilanu oraz izo-oktylotrietoksysilanu. Z porównania teoretycznych ilości uwolnionego etanolu z wynikami otrzymanymi na podstawie analizy chemicznej wynika, że prawie 100% propylotrietoksysilanu oraz izo-butylotrietoksysilanu i tylko ok. 50% izo-oktylotrietoksysilanu reaguje i formuje polisiloksan, znany również jako żywica krzemowa. Wskazuje to, że budowa chemiczna badanych silanów silnie wpływa na ich reakcje chemiczne. W celu wyjaśnienia mechanizmów chemicznych, które pojawiają się podczas reakcji chemicznych, wykonano badania dystrybucji polisiloksanów w kolumnie za pomocą metody spektroskopii w podczerwieni z transformacją Fouriera (FT-IR). Wyniki przedstawiono na rysunku 3. W przypadku propyltrietoksysilanu profil penetracji jest zupełnie inny niż profil izo-oktylosiloksysilanu. Oznacza to, że nie tylko współczynnik hydrolizy jest w znacznym stopniu uzależniony od struktury chemicznej, ale również interakcje pomiędzy makrocząsteczkami. W ostatnich latach do impregnowania betonów, przede wszystkim ze względów ekologicznych, zalecano i stosowano wodne emulsje silanowe o niskiej lepkości. Doświadczenia praktyczne i laboratoryjne wykazały, że głębokość pene-

• adsorpcja emulgatora – emulgator może być absorbowany na powierzchni przez pory kapilarne; stężenie pozostałego w roztworze emulgatora nie jest wystarczające do stabilizacji emulsji. W związku z tym nie powinno się zalecać stosowania emulsji do impregnowania materiałów zawierających cement.
Rys. 3. Dystrybucja siloksanu w kolumnie

Zastosowanie środków impregnujących w praktyce
W przeszłości uważano, że jednokrotne pokrycie powierzchni betonu środkiem impregnującym zapewnia wystarczające zabezpieczenie. Impregnaty nakładano za pomocą aparatów natryskujących aerozol bez powietrza. Maksymalna głębokość penetracji substancji aktywnej wynosiła 2 mm i dlatego stosowano różnorodne procedury i produkty zwiększające głębokość penetracji. Obecnie sposoby nakładania środków impregnujących dzieli się na dwie grupy: nakładanie środków impregnujących o znacznej lepkości, w postaci kremów, żelów i past, techniką natryskiwania lub nakładania wałkiem; kilkakrotne nakładanie środka impregnującego zawierającego 100% silanu, o niewielkiej lepkości, techniką natryskiwania. Wybór metody nanoszenia środka impregnującego zależy od indywidualnych cech obiektu oraz możliwości finansowych. Szybką i pewną metodą kontroli jakości jest spektroskopia w podczerwieni z transformacją Fouriera (FT-IR), co potwierdzają badania (rysunek 5). Profile penetracji otrzymane dla dwóch próbek pobranych w dwóch różnych miejscach ściany są bardzo zbliżone do linii wzorcowej, co oznacza, że osiągnięto zamierzony efekt.

tracji nie przekracza 0,5 – 1 mm przy czasie kontaktu 24 h. Profile penetracji ustalone metodą radiografii neutronowej w doświadczeniu ze ssaniem kapilarnym wskazują, że głębokość penetracji cieczy wynosi ok. 3 mm podczas kontaktu w czasie 4 h i 7 mm podczas kontaktu w czasie 24 h (rysunek 4).

Rys. 4. Profile penetracji cieczy betonu podczas stosowania emulsji obserwowane metodą radiografii neutronowej

Z danych doświadczalnych wynika, że podczas procesu podciągania zachodzi na powierzchni betonu proces demulsyfikacji, zapobiegający przenikaniu silanów do wewnętrznych struktur. W efekcie oddzielania stanów woda wsiąka tylko w zewnętrzną warstwę betonu, natomiast silan odparowuje na powierzchni betonu. Przyczyną oddzielania stanów są następujące zjawiska: • efekt filtra – materiały porowate, takie jak beton z porami średnicy 01 ÷ 10 µ mogą działać jak filtr oddzielający cząstki silanu w stanie uwodnionym; • efekt elektrolitu – kationy rozpuszczone w roztworze w porach mogą destabilizować emuslję przez redukcję sił odpychających pomiędzy cząsteczkami; • efekt składników organicznych – niektóre składniki, takie jak alkohole, działają jak demulgatory;

Rys. 5. Wyniki kontroli jakości w praktyce (dokończenie na str. 33)
2 ’2007 (nr 414)

25

TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych
dr Bogumiła Chmielewska* mgr inż. Jerzy Koper**

Naprawa rys w konstrukcjach żelbetowych metodą iniekcji
noszenia przebiegu rys. Każda rysa powinna być ponumerowana i opisana. Opis powinien zawierać informacje umożliwiające identyfikację elementu obiektu i przebiegu rysy. W przypadku gdy przyczyną spękań jest korozja zbrojenia, należy określić jego położenie przez usunięcie warstwy betonu i bezpośrednią obserwację stali oraz otaczającego ją betonu. Wykrywanie pustek w betonie przez lokalizację głuchego dźwięku podczas ostukiwania powierzchni młotkiem stosuje się w przypadku defektów usytuowanych płytko pod powierzchnią. Większe możliwości wykrycia rys i pustek w betonie, określenia głębokości przebiegu rys widocznych na powierzchni, dają metody nieniszczące, m.in. metoda ultradźwiękowa i badanie radiograficzne. Umożliwiają one zlokalizowanie obszarów betonu, które wymagają bardziej szczegółowej oceny, np. przez wykonanie otworu rdzeniowego i pobranie próbki do oględzin, co pozwoli bezpośrednio zmierzyć szerokość i głębokość rys. Oględziny i analiza materiału próbki umożliwiają identyfikację mechanizmu powstawania rys, przyczyn ewentualnie stwierdzonej korozji. Rdzenie, w których stwierdzono rysy, nie mogą być użyte do określenia wytrzymałości betonu na ściskanie, jednak można na ich podstawie ocenić skład betonu, stan powierzchni rys, rodzaj zalegających zanieczyszczeń i osadów. Wycinanie rdzeni osłabia jednak konstrukcję, co może być przyczyną zawężenia obszaru wykonywania odwiertów.

N

aprawa metodą iniekcji polega na wprowadzeniu materiału iniekcyjnego w miejsca nieciągłości materiałowej betonu i wypełnieniu pustek. W artykule jest kontynuowana tematyka zaprezentowana przez autorów w nr. 12/2006 „Materiałów Budowlanych” oraz na Warsztatach Pracy Projektanta Konstrukcji Ustroń 2006. Zalecenia dotyczące zastosowania iniekcji jako metody naprawy konstrukcji betonowych oraz wymagania dotyczące materiałów iniekcyjnych zawarte są w normach serii PN-EN 1504 Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych. Iniekcja jest także przedmiotem opracowań Amerykańskiego Instytutu Betonu (ACI).

Analiza stanu technicznego naprawianej konstrukcji betonowej
Przed przystąpieniem do naprawy konstrukcji betonowej niezbędne jest przeprowadzenie diagnostyki budowli i przygotowanie projektu naprawy. Ocena stanu technicznego konstrukcji wymaga analizy dokumentacji technicznej i oględzin obiektu. Sprawdza się jakość betonu i grubość otuliny zbrojenia oraz czy aktualne obciążenia, które oddziałują na konstrukcję, odpowiadają projektowanym. W przypadku braku dokumentacji przeprowadza się inwentaryzację w celu określenia rodzaju i rozkładu zbrojenia czy przebiegu kabli sprężających. Zarysowania konstrukcji naprawianej widoczne są z reguły na powierzchni (fotografia 1) i dlatego prace wstępne polegają na jej czyszczeniu przez odkucie lub umycie wodą. Pomocne w prowadzeniu prac, szczególnie na dużej powierzchni, jest przygotowanie siatki regularnych linii do na-

Wykonywanie iniekcji
Prace przygotowawcze. Ocena stanu konstrukcji, przyczyn uszkodzeń i inwentaryzacja rys jest podstawą do przygotowania projektu naprawy, który powinien uwzględniać rodzaj obiektu, jego kubaturę, funkcję, zalecenia dotyczące użytkowania, oraz określać m.in.: • harmonogram prac iniekcyjnych; • niezbędny personel; • zestawienie sprzętu do iniekcji; • rodzaj materiałów iniekcyjnych i pomocniczych; • rodzaj i rozmieszczenie końcówek iniekcyjnych (pakerów); • technikę naprawy, • bezpieczeństwo i higienę prac; • sposób przeprowadzenia kontroli jakości. Przed rozpoczęciem prac iniekcyjnych należy przygotować powierzchnię i wnętrze rys, ustalić rozstaw pakerów, sposób ich montażu i ocenić, czy trzeba zamknąć powierzchniowo rysy. Zanieczyszczenia rys usuwane są przez odessanie (nie zatyka się mikrorys) lub, jeżeli rysa przebiega na wskroś, za pomocą sprężonego powietrza. W przypadku gdy jest to konieczne (i po rozpoznaniu ograniczeń wykonania zabiegu), rysę można przepłukać wodą, alkoholem lub środkiem myjącym, a następnie usunąć roztwór sprężonym powietrzem i przesuszyć rysę. Przepłukanie rys wodą pod ciśnieniem jest zalecane, gdy materiałem iniekcyjnym jest zaczyn cementowy.

Fot. 1. Charakterystyka rys: a) oznaczenie położenia; b) pomiar szerokości; c) badanie głębokości i stanu rys w konstrukcji
** Politechnika Warszawska ** Polbet Sp. z o.o.

26

2 ’2007 (nr 414)

Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA
Przesklepienie rys zapobiega wyciekowi materiału iniekcyjnego przed związaniem. Czynność ta jest zalecana w celu uzyskania wymaganego ciśnienia w przypadku iniekcji monolityzującej konstrukcję, gdy powstałe połączenie ma przenosić naprężenia. Rysę można zostawić otwartą lub częściowo otwartą, jeżeli jest wilgotna lub zawodniona, a iniekcja prowadzona jest za pomocą szybkowiążącej żywicy poliuretanowej. W zależności od rodzaju rys oraz przyjętej technologii iniekcji do uszczelnienia stosowane są: gips, szpachlówki cementowe, polimerowo-cementowe lub szybkowiążące, wymagające suchego podłoża szpachlówki żywiczne. Powinny charakteryzować się dobrą przyczepnością do podłoża (>1,5 MPa). W niektórych przypadkach niezbędne jest poszerzenie, a nawet rozkucie rysy (w kształcie litery V) po obu jej krawędziach. W zależności od wybranej metody iniekcji jako końcówki iniekcyjne stosowane są pakery naklejane lub mocowane wgłębnie. Mogą one być jednorazowe lub wielokrotnego użycia, np. do iniekcji żeli akrylowych lub zaczynów mineralnych. Sposób ich mocowania przedstawiono na rysunku 1 i 2. W przypadku pakerów naklejanych w rysę wbity zostaje metalowy pręcik, a następnie nakładany jest paker, który przykleja się za pomocą kleju epoksydowego. Drożność końcówki zapewniona jest po związaniu kleju i wyjęciu drucika. Istotne jest odpowiednie przygotowanie powierzchni do przyklejenia pakera: oczyszczenie powierzchni i obrzeża rysy np. przez szlifowanie i jeżeli to konieczne odtłuszczenie oraz zagruntowanie podłoża betonowego. Odległość między pakerami powinna być mniejsza od grubości (d) iniektowanego elementu (ok. 0,9d) lub od głębokości iniektowanej rysy. Ze zmniejszaniem się rozwartości rys odstępy te powinny maleć: przy szerokości rys poniżej 0,2 mm orientacyjny odstęp miedzy pakerami wynosi ok. 15 cm, a gdy rozwartość rys wynosi powyżej 1 mm, rozstęp ten można zwiększyć do ok. 50 cm. W zależności od sposobu montażu wyróżnia się pakery wgłębne: udarowe (wbijane w rysę), najczęściej z tworzyw sztucznych; otworowe: stalowe lub aluminiowe, mocowane w wywierconych otworach za pomocą gumowych pierścieni; mocowane ręcznie (śrubowe) lub maszynowo („popnit”); po wywierceniu otworów konieczne jest ich oczyszczenie z pozostałych w nich zwiercin. Na fotografii 2 przedstawiono rodzaje pakerów iniekcyjnych. Połączenie końcówki iniekcyjnej z urządzeniem iniekcyjnym odbywa się przez kalamitki zaopatrzone w wentyle zwrotne, które zapobiegają wypływowi materiału. Rozmieszczenie i średnica otworów iniekcyjnych zależą od rodzaju naprawianego elementu, rodzaju stosowanych pakerów oraz od geometrii rys. Pakery rozmieszcza się zwykle naprzemiennie wzdłuż przebiegu rysy, w odstępach odpowiadających 1/2 grubości elementu. Powinny

Fot. 2. Pakery iniekcyjne: a) naklejany; b) otworowy wbijany; c) otworowy rozprężny; d) otworowy z przedłużką; e) pistolet iniekcyjny

Rys. 1. Sposób montowania pakerów naklejanych

Rys. 2. Sposób montowania pakerów wgłębnych

przecinać rysę najlepiej pod kątem 45°, w połowie grubości iniektowanego elementu konstrukcyjnego. W elementach znacznej grubości otwory iniekcyjne mogą być usytuowane w dwóch rzędach i pod różnymi kątami, dobranymi tak, aby maksymalnie zwiększyć możliwość penetracji. Dopuszczalne jest również przedłużanie otworów za pomocą wiertła o mniejszej średnicy. Należy zachowywać zasadę, aby odległość między dwiema końcówkami iniekcyjnymi była równa lub mniejsza od zasięgu penetracji materiału iniekcyjnego w naprawianym elemencie. Przed rozpoczęciem iniekcji badana jest drożność wykonanych otworów oraz szczelność miejsca zamontowania pakerów, np. za pomocą suchego powietrza lub wody. Przebieg iniekcji. Iniekcję rozpoczyna się od najniżej położonego pakera (w przypadku rys pionowych) lub od pakera skrajnego (w przypadku rys poziomych). Końcówka pakera jest zakręcana, gdy iniekt wypłynie z następnego otworu. Otwór taki staje się kolejnym punktem iniekcji. Iniekcja powinna być prowadzona w kolejnych otworach w miarę wypełniania się rysy materiałem iniekcyjnym. W przypadku braku iniektu w sąsiednim otworze należy iniekcję powtórzyć w otworze poprzednim lub wywiercić nowy otwór iniekcyjny. W celu uzyskania pełnej skuteczności konieczne jest przeprowadzenie reiniekcji, tzn. ponownego doiniektowa2 ’2007 (nr 414)

27

gdy otwór nie wchłania mieszanki w ciągu ok. korzystne jest również wprowadzenie wody w rysy przed rozpoczęciem prac iniekcyjnych w celu efektywnego wykorzystania zjawiska przyrostu objętości w czasie wiązania. Temperatura i skład mieszanki decydują o lepkości. wartość ciśnienia początkowego i końcowego. temperaturę otoczenia i warunki podczas prowadzenia prac. Przy wykonywaniu iniekcji zaczynami cementowymi lub polimerowo-cementowymi wskazane jest przed rozpoczęciem prac nawilżenie suchych rys w celu zapobieżenia odciągania przez beton wody z zaczynu cementowego. Powierzchniowe uszczelnienie rys jest usuwane. Pakery naklejane są odbijane. Przyczyną jest skurcz chemiczny i cieplny wiążących materiałów lub jak w przypadku poliuretanów. ich rozmieszczenie i rodzaj. ich stan zawilgocenia. a więc właściwościach mechanicznych materiału. Zabieg ten należy przeprowadzić przed zakończeniem procesu żelowania żywic w rysie (z wyjątkiem szybkowiążących żywic spienialnych). W przypadku zaczynów cementowych wypełniania szczeliny jest zakończone. W zależności od rodzaju podawanego materiału wyróżnia się urządzenia jednokomponentowe i dwu. Poza analizą dokumentacji najczęściej stosowanym sposobem kontroli skuteczności zabiegów iniekcyjnych jest wykonanie wierceń w miejscu iniekcji.lub więcej komponentowe z możliwością doboru ilościowego składu mieszanki. Ocena stabilności rozwartości rys oraz zmiany ich szerokości decyduje o skuteczności naprawy. Wskazane jest. Prace kontrolne podczas wykonywania zabiegów iniekcyjnych pozwalają na prawidłową ocenę przebiegu robót oraz umożliwiają korygowanie na bieżąco występujących błędów lub zaniedbań. Podstawą oceny jakości wykona- 28 2 ’2007 (nr 414) . pompy iniekcyjne. liczbę pakerów.in. Innym sposobem jest wykonanie badań nieniszczących. Obecność wody w rysach lub jej brak wpływają na sposób prowadzenia i skuteczność zabiegów iniekcyjnych. ilość wtłoczonego iniektu oraz uwagi o procesie iniekcji. metalowe usuwa się z konstrukcji. Materiały stosowane do iniekcji o ściśle określonej charakterystyce technicznej powinny być dopuszczone do obrotu i stosowania. Zbiorniki iniekcyjne stosuje się do iniekcji grawitacyjnej. a pozostałe po nich otwory wypełnia uszczelniającą zaprawą szybkowiążącą. Wykonanie iniekcji monolityzującej materiałem epoksydowym w obecności wody może spowodować niezwiązanie kompozytu iniekcyjnego lub obniżenie jego właściwości mechanicznych i przyczepności do betonu. Nieuwzględnienie krótkookresowych (np. Błędy w praktyce napraw metodą iniekcji Częstym błędem podczas prowadzenia iniekcji jest nieprzestrzeganie zaleceń producenta dotyczących warunków stosowania i przechowywania materiałów. O potrzebie wykonania dokumentacji decyduje zleceniodawca. Kontroli podlega technika prac. Nawet w przypadku zaczynów na bazie cementów nadmierna ilość wody w rysie może spowodować niekorzystną zmianę stosunku wodno-cementowego. hydrauliczne. Urządzenia do prowadzenia prac iniekcyjnych można podzielić na zbiorniki iniekcyjne oraz pompy ręczne i mechaniczne: elektryczne. Dostawca zobowiązany jest określić te warunki w karcie materiałowej. Sprzęt powinien zapewniać bezawaryjną pracę i uzyskanie wymaganej efektywności i jakości robót. inwentaryzację rys. Czasami. Kontrola obecności wilgoci i wody w rysach ma duże znaczenie w przypadku doboru materiałów iniekcyjnych i efektywności przeprowadzonego zabiegu naprawczego. dysponować zespołami fachowców oraz niezbędnym sprzętem do prowadzenia skutecznych napraw. Pompy ciśnieniowe mogą być tłokowe. wypłukiwanie cementu i w efekcie niewłaściwe wiązanie. 20 min. aby w dokumentacji znalazła się informacja dotycząca osoby prowadzącej prace iniekcyjne oraz osoby nadzorującej je i kontrolującej. Po zakończeniu robót pakery należy usunąć. jednakże istotnym ograniczeniem pracy jest czas żelowania mieszanki. Innym rodzajem zbiorników są zbiorniki ciśnieniowe. Dokumentacja obejmuje m. Dopuszcza się wkręcenie pakerów głęboko. spienienie materiału. nych prac iniekcyjnych są dane zawarte w dokumentacji roboczej oraz wizualne sprawdzenie skuteczności wypełnienia.5 MPa. a otwory i uszkodzenia naprawiane. a następnie zasysany i tłoczony wężem wysokociśnieniowym do pistoletu iniekcyjnego. membranowe. Powinien być osobny zapis przebiegu iniekcji każdej iniektowanej rysy oraz szkic przedstawiający rysę i rozstaw wentyli iniekcyjnych. w których zaczyn iniekcyjny jest tłoczony za pomocą sprężonego powietrza o ciśnieniu < 0. W takim przypadku skuteczność wykonanego zabiegu iniekcyjnego jest znikoma. Pakery z tworzyw sztucznych można odciąć przy powierzchni. oprzyrządowanie i środki pomocnicze. Ocenia się stopień wypełnienia rys oraz wytrzymałość betonu na rozciąganie przy rozłupywaniu. w przypadku stosowania żywic poliuretanowych wysoko spienialnych. spalinowe. Duża wytrzymałość materiału iniekcyjnego na rozciąganie przy niewielkich Kontrola wykonania robót Firmy wykonujące prace iniekcyjne powinny posiadać odpowiednie certyfikaty i uprawnienia wydane przez producenta wyrobu iniekcyjnego i instytuty branżowe. tak aby nie korodowały.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych nia już zainiektowanych otworów. temperaturowych) zmian rozwartości rysy może skutkować prowadzeniem prac naprawczych w czasie jej minimalnego rozwarcia. W przypadku pomp jednokomponentowych materiał iniekcyjny po wstępnym wymieszaniu jest wlewany do zasobnika pompy. Pompy dwukomponentowe wyposażone są w dwa niezależne zbiorniki i dwie oddzielne instalacje tłoczące. a w przypadku iniektu cementowego w czasie co najwyżej do początku wiązania cementu. Konieczne jest wcześniejsze osuszenie rys lub zastosowanie specjalnych żywic epoksydowych do podłoży wilgotnych. Pompy takie są bardzo proste w obsłudze i w konserwacji. ślimakowe. czasie wiązania i stopniu usieciowania. Ręczne lub nożne pompy iniekcyjne stosowane są przy naprawie małej ilości rys lub w miejscach mało dostępnych. pneumatyczne. które łączą się przed końcówką iniekcyjną w mieszalniku statycznym. kolanowe i próżniowe.

W porównaniu z innym hydroizolacjami wyróżnia się unikalnymi cechami zapewniającymi ochronę i uszczelnienie betonu zbrojonego przez cały okres eksploatacji konstrukcji. jeżeli czas wiązania kompozycji iniekcyjnej w stosunku do czasu. zbiorniki wody pitnej. natryskiwany na powierzchnię penetruje w beton i tworzy podpowierzchniową membranę w zewnętrznej warstwie betonu. gdy zespoły prowadzące prace iniekcyjne są odpowiednio przeszkolone i doświadczone. w celu ochrony czterdziestu mostów kolei norweskich i pasa startowego lotniska w Pittsburghu. w którym występują liczne przejścia temperatury przez 0 °C. dr. zapewnia kompleksową usługę izolacji i naprawy powierzchni betonowych. powstawanie nowych zarysowań. Z uwagi na długi czas wiązania zaczynów cementowych iniekty nie są stosowane w obiektach. certyfikat ISO 9001. zwiększa jego trwałość zamykając pęknięcia i umożliwia dyfuzję pary wodnej z betonu. jest zbyt długi. W takim przypadku pomimo drożności rys iniekcja jest mało skuteczna ze względu na ograniczony zasięg migracji iniektu.beton@radcon. które należy uwzględnić. które nie mają właściwej zdolności penetracji. ich głębokość. generalny dystrybutor preparatu w Polsce.pl. takie jak mosty. Łatwo daje się aplikować.beton 29 . biochemicznie zmodyfikowany krzemian sodu. szczególnie w przypadku iniektów poliuretanowych. Doświadczenia ze stosowania Radconu # 7. a nie za pomocą miksera koloidalnego. skutecznie poprawiając odporność na uszkodzenia przez cykle zamrożeniowe. dzięki czemu eliminuje konieczność napraw i konserwacji. ponieważ redukuje nasiąkliwość betonu. Ed Byrne. Obecnie jest szeroko wykorzystywany w Azji. Radcon # 7 jest szczególnie zalecany w środowisku. nieprzecinających rysy. w którym mogą występować np. Praca została przygotowana w ramach grantu Politechniki Warszawskiej nr 504 G/1080/7007. Niedopuszczalne jest rozcieńczanie zaczynów iniekcyjnych w celu uzyskania odpowiednio niskiej lepkości. Specyfiką metody jest „niepoprawialność” zabiegu iniekcyjnego. centra handlowe.pl tel. ma zdolność uszczelniania nowo powstałych rys. Radcon # 7 został uznany przez projektantów jako skuteczna technologia ochrony betonu architektonicznego. 603 971 600 2 ’2007 (nr 414) dr. mającej na celu wypełnienie powstałych nieszczelności. od czasu wynalezienia go przez dr. a w skrajnym wypadku odspajanie się niewielkich elementów konstrukcji. Dyrektor Generalny Radcrete Pacific. naprawa będzie nieskuteczna. Powierzchnie mogą być użytkowane w kilka godzin po natrysku Radconu # 7. Częstym zaniedbaniem wykonawczym jest przygotowywanie zaczynów mikrocementowych za pomocą tradycyjnych mieszadeł.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA zmianach wymiarów poprzecznych rys pozwoli na skuteczne połączenie ścianek rys. W takich przypadkach ziarna mikrocementu tworzą konglomeraty. a firma Radcrete Pacific uzyskała w 2000 r. Firma dr.. cykliczne zmiany wymiarów rysy. wskazuje na przewagę Radconu # 7 nad tradycyjnymi membranami. uszczelnianie struktury betonu i scalanie konstrukcji. Powoduje to powstawanie tzw. W przypadku gdy wytrzymałość materiału jest niewielka.in. Podobne negatywne zjawiska wewnątrz rys mogą występować. Europie i Ameryce. potwierdziły skuteczność działania produktu. Andrea Kozkova i Michael Rorke tłumaczenie Agnieszka Filippovits-Szpila www. Radcon # 7 zamyka rysy do 2 mm szerokości. rozstaw i kąt nachylenia. jeżeli wystąpi w nich woda. Radcon # 7. Często się zdarza. Podczas prowadzenia prac iniekcyjnych bardzo ważna jest kontrola czasu przydatności iniektu do tłoczenia. Zastosowanie zbyt wysokiego ciśnienia iniekcji może powodować propagację rys. Kolejnym zjawiskiem. otworów „ślepych”. Smith w 1975 r.W.beton. gdyż eliminuje on konieczność stosowania ekranów chroniących membranę. Podsumowanie Naprawa konstrukcji żelbetowych metodą iniekcji jest skuteczną i wszechstronną techniką umożliwiającą wypełnianie rys i ubytków w wewnętrznej strukturze betonu. że przed rozpoczęciem prac iniekcyjnych nie została prawidłowo dobrana lub sprawdzona drożność otworów. jest bezpieczny dla środowiska i ekonomiczny. wysokospenialnych. płyty parkingów i stropodachy. współpracując z doświadczonymi firmami wykonawczymi. Innowacyjna technologia hydroizolacji betonu Radcon # 7 stosowany jest od 30 lat w ponad 75 krajach świata. a izolacja nie jest podatna na uszkodzenie przez podwykonawców. Jego głównym obszarem zastosowania są nadziemne części budynków i budowli. natomiast zbyt wysokie ciśnienie początkowe – niepełne wypełnienie rys oraz segregację zaczynu iniekcyjnego. na które oddziałują obciążenia dynamiczne. Doskonale chroni zbrojenie przed korozją wywołaną przez jony chlorków i jest odporny na duże ciśnienie wody w przypadku budowli hydrotechnicznych. A. jest skurcz materiałów iniekcyjnych. Radcon # 7 zastosowano m. Jest aktywny.radcon. W takim przypadku konieczne jest przeprowadzenie dodatkowej iniekcji (reiniekcja) żywicą poliuretanową o niskim stopniu spienienia i wydłużonym czasie wiązania lub żywicą epoksydową (gdy rysa jest już osuszona w wyniku pierwotnej iniekcji żywicą poliuretanową). a materiały i sprzęt użyty do prac iniekcyjnych najwyższej jakości. instalacje uzdatniania wody. Radcon # 7 jest skuteczny również w przypadku konstrukcji narażonych na duże naprężenia termiczne. światowego dystrybutora. Osiąga się to.

Zabezpieczenie skarpy w technologii torkretowania wznoszenia nowych konstrukcji cienkościennych i skorupowych (kopuły.pl www. ponowne natryśnięcie w celu uzyskania faktury „Cut and flash”. kominy. rzek). – stan po wstępnym związaniu. W zależności od uszkodzeń grubość wypełnień może sięgać nawet do 50 cm. S Składniki mieszanki wyrzucane są z dyszy wylotowej pod ciśnieniem roboczym 0. tel. w obiektach zabytkowych (stare poręcze betonowe lub żelbetowe. fax 061 897-81-01 e-mail: torkret@torkret.). kwalifikacje i specjalistyczna kadra w połączeniu z najwyższej klasy sprzętem powodują. gdzie wizualnie stwierdzono ognisko korozji.com. które powodują. łuki.6 – 1 MPa. Można stosować mieszanki typu SPCC. Parametry fizykomechaniczne torkretu lepsze niż tradycyjnego betonu oraz możliwość układania na powierzchniach skośnych (np. W celu eliminacji ognisk korozji stali zbrojeniowej stosuje się mieszanki torkretowe zawierające migrują- Podpora naprawiona w technologii torkretowania ce inhibitory korozji typu MCI (Migrating Corrosion Inhibitor).. Majchrzak sp. zabezpieczająca – polega na odtworzeniu lub zwiększeniu otuliny betonowej. jest znaną i cenioną na rynku polskim firmą.torkret.com. Majchrzak sp. a także w przemyśle metalurgicznym i budownictwie tunelowym. Celem torkretowania jest przywrócenie naprawianemu obiektowi pierwotnych właściwości użytkowych. tunelach) spowodowały. W przypadku ubytków większych niż 5 cm należy stosować zbrojenie z siatki o oczkach co najmniej 10 x 10 cm. • odtworzenie otuliny. przypominającym fakturą tynki strukturalne. a w przypadku niewystarczającej otuliny uzupełnienie jej na całej konstrukcji lub jej fragmentach. silosy itp. Torkretowanie polega na dynamicznym narzucaniu wcześniej przygotowanej mieszanki na odpowiednie podłoże lub deskowanie w przypadku wykonywania nowych konstrukcji. że technologia torkretowania jest powszechnie stosowana w budownictwie. że Specjalistyczne Przedsiębiorstwo Budowlane „TORKRET” W. w przypadku: naprawy i rekonstrukcji obiektów żelbetowych i betonowych (mosty. nadbrzeża kanałów. Naprawianą powierzchnię można wykończyć jedną z metod: – stan po wystrzeleniu z dyszy „As Shot”. konstrukcyjna – przy naprawach. fakturowa – w połączeniu z funkcją zabezpieczającą lub w przypadku odtwarzania faktury zewnętrznej elementów architektonicznych np. Specjalistyczne Przedsiębiorstwo Budowlane „TORKRET” W. prac konserwatorskich. Umożliwia ono: • wypełnienie ubytków po skorodowanym i odkutym betonie. Doświadczenie.j. • wzmocnienie naprawianego obiektu. • odtworzenie geometrii i architektury elementu/konstrukcji. wzmacniania skarp i głębokich wykopów. j.pl 30 2 ’2007 (nr 414) . pionowych (sufity wyrobisk korytarzowych w kopalniach. że cząsteczki MCI penetrują obszar nie tylko w miejscu. 061 897-81-02. wzmocnienia wyrobisk i korytarzy w górnictwie. muszle koncertowe itp.. sklepienia itp. chłodnie kominowe. Majchrzak sp. w tym wiele zagrożonych awarią budowlaną. naprawia obiekty budowlane w technologii torkretowania.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Zastosowanie torkretowania w naprawie obiektów pecjalistyczne Przedsiębiorstwo Budowlane „TORKRET” W.). Podstawowe funkcje naprawcze torkretu: reprofilująca – polega na uzupełnieniu betonem większych ubytków. często w powiązaniu z funkcją reprofilującą. W przypadku kompleksowej naprawy obiektu technologią torkretowania oprócz zalet technicznych i użytkowych torkret nadaje naprawianemu obiektowi również estetyczny wygląd. Przez osiemnaście lat działalności firma naprawiła kilkaset obiektów inżynierskich.). • zwiększenie przekroju poprzecznego w przypadku dodatkowego zbrojenia elementów.j. – stan po jednokierunkowym ścięciu „Cut”. lecz docierają również do stali nieodsłoniętej. zbiorniki. działające na rynku polskim od 1989 r.

Łowińskiego 40 31-752 Kraków tel./fax (052) 349 32 29 Biuro Szczecin ul. Polskich Marynarzy 12/3 71-050 Szczecin tel. (071) 363 39 61 fax (071) 363 25 99 Biuro Warszawa ul. (022) 31 00 700 fax (022) 31 00 800 Biuro Gdynia ul. trwałe. ciche nawierzchnie torowe Biuro Kraków ul.sika. Karczunkowska 89 02-871 Warszawa tel. (058) 622 93 57 fax (058) 662 25 25 www. Ojca Beyzyma 10/3 53-204 Wrocław tel. (061) 652 38 22 fax (061) 652 37 78 Biuro Bydgoszcz ul. (091) 486 85 59 fax (091) 486 86 37 Biuro Wrocław ul. Gdańska 125/7 85-022 Bydgoszcz tel.Nowoczesne. (012) 644 37 40 fax (012) 642 16 91 Biuro Poznań ul. Marszałka Focha 1 81-403 Gdynia tel. Rzemieślnicza 1 62-081 Przeźmierowo tel.pl .

Pomiary porównawcze (przed remontem i po remoncie) wykonane na istniejących obiektach komunikacji zbiorowej potwierdziły. Równie ważną cechą jest odporność na paliwa. co pozwala na stosowanie tego typu materiałów w przypadku torowisk specjalistycznych – tac nalewaków oraz napraw przez sklejenie spękanych płyt lotniskowych lub drogowych. Górnośląską w Katowicach oraz obiekty realizowane w ramach zadania Drogowa Trasa Średnicowa w Katowicach. miejscowość Sieraków. Polega ona na całkowitym zespoleniu szyn z podłożem. 110 projektów (remonty torowisk tramwajowych. z o. powstałymi przez wprowadzenie pomiędzy dwa elementy materiału łączącego o odpowiednich parametrach fizycznych i wytrzymałościowych. obok jakości i trwałości wybranego rozwiązania. Na podstawie prawie trzydziestu lat doświadczeń można mówić o co najmniej trzydziestoletniej trwałości torowisk wykonywanych w technologii sprężystego mocowania szyn Icosit KC. Po 28 latach eksploatacji ubytek sprężystości określono na 6% w stosunku do wartości pierwotnej. chemoutwardzalna. Dworzec Warszawa Wileńska. sprężystymi. torowisko tacy nalewaków w Rafinerii Gdańskiej. obiekty komunikacji tramwajowej.o. Obiekty.in. Przykładem takiego rozwiązania może być modernizacja torowiska tramwajowego w ciągu ul. Armii Krajowej w Krakowie. Podczas remontów i modernizacji torowisk kolejowych i tramwajowych w Polsce stosowane są coraz powszechniej nowoczesne rozwiązania konstrukcyjne z technologią sprężystego mocowania szyn systemem Icosit KC firmy Sika na czele. 10 dB. linia E30. szyna zatopiona lub podparcie ciągłe. Podstawowym elementem mocującym jest specjalna. Innym często stosowanym rozwiązaniem jest tzw. Maciej Karpała* Sprężyste mocowanie szyn kolejowych i tramwajowych w Polsce nie nie wykazuje ubytku sprężystości. Linia kolejowa Poznań – Katowice montowana na podkładach żebrowych * Sika Poland Sp. Każda ingerencja w system komunikacyjny związana jest z dużymi utrudnieniami dla wszystkich użytkowników. Warszawa Grochów – Dalekobieżna Stacja Postojowa. znacznie ogranicza hałas oraz zapewnia długi okres bezawaryjnego użytkowania. kolejowych i podsuwnicowych) zostało zrealizowanych w oparciu o system Icosit KC. mocowanie na podkładkach żebrowych (fotografia 1). trwale elastyczna podlewka poliuretanowa. wiadukt w ciągu ul.: linia kolejowa Poznań – Katowice. Okazało się. 1.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych inż. Zaskakujące okazały się także wyniki sprawdzających badań zmęczeniowych. linia E20. jest czas zamknięcia ciągu komunikacyjnego dla ruchu. to m. iż system wykazuje cechy izolatora elektrycznego. Taki system stosuje się w przy- 32 2 ’2007 (nr 414) . Obecnie stosowanym powszechnie w budownictwie komunikacyjnym rozwiązaniem jest tzw. były związane z warunkami realizacji remontu torowiska lub modernizacji lokalnego układu komunikacyjnego. torowisko suwnicy bramowej w Stoczni Gdynia. w którym tradycyjne kotwy i połączenia sztywne stanowią jedynie dodatkowy element stabilizujący. wiadukt w ciągu ul. Kędzierzyn-Koźle – bocznica przy dworcu PKP. Prawie wszystkie realizacje zastosowań technologii sprężystego mocowania szyn. np. które zrealizowano. Szczególnie ważne jest to w sytuacji. węzeł „Żaba” w Warszawie. zielony tramwaj. wykonane przez Politechnikę w Monachium. Wybierając odpowiedni materiał z grupy produktów należących do systemu Icosit KC. Odcinki torów szynowych zamocowane za pomocą systemu Icosit KC w normowej temperaturze mogą być oddane do użytkowania po upływie 24 h. można dopasować rozwiązanie do przewidywanych ugięć szyny w zależności od założeń projektowych i lokalnych wymagań użytkowych. Balickiej i Bronowickiej w Krakowie (fotografia 2). kiedy cały układ komunikacyjny jest ciągle przeciążony i każde zakłócenie powoduje duże problemy dla całej lokalnej społeczności. W tej sytuacji jednym z warunków wyboru technologii remontu. Obok walorów estetycznych i proekologicznych gwarantuje on redukcję drgań. iż system wykazuje cechy redukujące hałas średnio o ok. które zaprezentuję w artykule. Kościuszki nad ul. na próbkach jednych z pierwszych torów mocowanych systemem Icosit KC. W wielu dziedzinach produkcji coraz powszechniej zastępowane są tradycyjne połączenia sztywne połączeniami elastycznymi. Badania praktyczne i laboratoryjne prowadzone przez uznane instytucje naukowe na kilku kontynentach potwierdziły też. Do dziś na terenie Polski ok. że materiał praktycz- Fot. Ponadto mocowanie wykonane przy użyciu podlewów poliuretanowych systemu Icosit KC charakteryzuje się właściwościami dźwiękochłonnymi oraz tłumiącymi drgania i wibracje. W Polsce pierwsze realizacje wykonano w połowie lat dziewięćdziesiątych. Balickiej nad ul.

Do mocowania szyn użyto żywicy Icosit KC 340/45. 3.wego w ciągu ul. betonowej oraz w kostce brukowej. Pawiej. Kocmyrzowską w Krakowie (fotografia 4). natomiast silany paru- ją z powierzchni betonu. remont torowiska na moście Powstańców Śląskich Fot. jak i interakcje pomiędzy makrocząsteczkami odgrywają istotną rolę w procesach zachodzących podczas impregnacji betonu. w Krakowie w ciągu Fot. jeżeli nie przekracza on 8 h i znany jest współczynnik absorpcji silanów AS.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA padku obiektów mostowych o konstrukcji żelbetowej (np. Stosowane materiały pozwalają na skuteczne. obciążonej normalnym ruchem kołowym. Gerdes 2 ’2007 (nr 414) 33 . Gdańsku. Stradom. nawierzchnie te nadają się również doskonale do budowy linii tramwajowych na mostach i wiaduktach. Krakowie. Rakowickiej. 2. teren aglomeracji śląskiej oraz wiele innych miast Polski w których jest infrastruktura torowa. Łodzi. Przykładem zastosowania tego rozwiązania są remonty torowisk we Wrocławiu. sprężyste mocowanie szyn w nawierzchni bitumicznej. szynę zatopioną stosuje się w przypadku wykonywania nawierzchni torowej w powierzchni jezdni. Modernizacja torowiska tramwajoprzez Wisłę w Krako. Nawierzchnie prefabrykowane są stosowane przede wszystkim w przypadku torów tramwajowych zabudowanych w jezdni. zależą od czasu kontaktu. takie jak napięcie międzyfazowe σ oraz lepkość dynamiczna η. św. dr inż. 25) Wnioski Z przeprowadzonych badań wynika. prof. Szyna zatopiona na nowo wybudowanym widukcie Izydora Stelli-Sawickiego w ciągu al. Ze względu na niewielką wysokość konstrukcji i stosunkowo mały ciężar. • właściwości fizyczne wpływające na proces przenikania. a także jako przejazdy na skrzyżowaniach jezdni z torami tramwajowymi. Kocmyrzowską w Krakowie Impregnacja betonu za pomocą silanów (dokończenie ze str. natomiast do uszczelnienia styku płyty wykorzystano materiał bitumiczny Icosit KC FM. Toruniu. Równie często w Krakowie ul. • zarówno współczynnik hydrolizy. • emulsje nanoszone na powierzchnię betonu mogą ulegać rozbiciu na skutek procesów chemiczno-fizycznych w wyniku oddzielania fazowego do wewnętrznych struktur zewnętrznej powierzchni betonu. Nawierzchnia prefabyrkowana torowiska łączy zalety prefabrykowanych płyt wielkowymiarowych z podlewem ciągłym szyny. W takim systemie wykonano przejazd tramwajowy przez ul. że: • absorpcję silanów można przewidzieć za pomocą pierwiastka kwadratowego czasu kontaktu. Lubicz. Jana Pawła w Krakowie tzw. Jana Pawła w Krakowie – fotografia 3) lub stalowej (np. Grzegórzeckiej. W celu dobrania właściwych parametrów impregnacji zaleca się wykonywanie badań. Andreas H. Przejazd tramwajowy z płyt prefabrykowanych przez ul. • przy planowaniu impregnacji należy uwzględnić „efektywną głębokość penetracji” oraz „minimalną zawartość substancji aktywnej”. nowo wybudowany wiadukt Izydora Stelli-Sawickiego w ciągu al. Gertrudy. a mianowicie: trwałość i stabilność nawierzchni drogowej oraz doskonałe warunki mocowania sprężystego szyny. np. Fot. co jest wynikiem reakcji chemicznych za- chodzących podczas przenikania do systemu porów. co gwarantuje długotrwały efekt. Przykładem może być ok. 50 odcinków wyremontowanych linii tramwajowych w całej Polsce. 4. W związku z tym nie zaleca się stosować emulsji do impregnowania konstrukcji betonowych. prawidłowe wykonawstwo prac i dokładną kontrolę jakości. Balickiej i Bronowickiej wie).

.

.

taśmy aramidowe (AFRP) maty węglowe (CFRP). maty węglowe (CFRP) maty węglowe (CFRP). stosowane są głównie do wykonywania wzmocnień konstrukcji murowanych. Niedopuszczalne jest wykorzystywanie materiałów FRP i klejów z różnych systemów wzmacniających. Włókna szklane. Należy stosować wyłącznie produkty z danego systemu. ściskające siły poprzeczne strefy oddziaływania obciążeń udarowych. szklanych i aramidowych try wytrzymałościowe oraz bardzo wysokie moduły sprężystości stosowane są głównie do wzmacniania elementów betonowych i żelbetowych.taśmy węglowe (CFRP) jących konstrukcjach Słupy siły rozciągające. siły rozciągające (strefy wsporniki oddziaływania momentów dodatnich i ujemnych) siły ścinające (strefy przypodporowe oraz strefy przekazywania obciążeń skupionych) strefy oddziaływania obciążeń udarowych. W przypadku konstrukcji betonowych i żelbetowych stosuje się je wówczas. Ze względu na specyfikę materiałów kompozytowych. T Podciągi. Gliwice ** Euro-Projekt siły ścinające strefy oddziaływania obciążeń udarowych. w skład których wchodzą materiały FRP (taśmy. maty węglowe (CFRP) maty aramidowe (AFRP) taśmy węglowe (CFRP) taśmy węglowe (CFRP). zewnętrznego zbrojenia w postaci płaskowników stalowych. kiedy beton podłoża charakteryzuje się małą wytrzymałością. strefy zagrożone wybuchami Kratownice pręty rozciągane pręty ściskane i węzły taśmy węglowe (CFRP). wykonanych na bazie polimerów węglowych. Wzmocnienia te wymagają wielu prac przygotowawczych i montażowych oraz zwykle długiego okresu pielęgnacji. poza wysoką wytrzymałością na rozciąganie. strefy zagrożone wybuchami otwory wycinane w istnie. jako jedyne z wymienionych polimerów cechują się wysoką wytrzymałością w kierunku prostopadłym do kierunku włókien. węglowych (CFRP) oraz aramidowych (AFRP). Marta Kałuża* mgr inż. strefy zagrożone wybuchami skręcanie Ściany siły rozciągające Aplikacja materiałów FRP Kompozyty włókniste FRP stosowane w budownictwie do wzmacniania konstrukcji inżynierskich bazują na włóknach: szklanych (GFRP). Włókna węglowe ze względu na bardzo wysokie parame** Politechnika Śląska. Tomasz Bartosik** Wzmacnianie konstrukcji materiałami na bazie włókien węglowych. Najczęściej wykorzystuje się je do zwiększenia nośności w konstrukTabela 1.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych mgr inż. zmianie schematu statycznego (wprowadzenie dodatkowych podpór) lub wprowadzaniu dodatkowego zbrojenia w postaci elementów stalowych. Jedną z nowych metod wzmocnienia elementów konstrukcyjnych jest zastosowanie doklejanego zbrojenia zewnętrznego w postaci taśm lub mat z kompozytów włóknistych FRP – Fibre Reinforced Plastic (lub Fibre Reinforced Polymer). maty węglowe (CFRP) maty węglowe (CFRP) maty aramidowe (AFRP) radycyjne techniki wzmacniania konstrukcji polegają przede wszystkim na zwiększeniu wymiarów przekroju poprzecznego (dotyczyło to głównie przekrojów żelbetowych – dobetonowanie). Włókna aramidowe. „L” kształtki (CFRP) maty aramidowe (AFRP) maty węglowe (CFRP) taśmy węglowe (CFRP). maty aramidowe (AFRP) maty aramidowe (AFRP) taśmy węglowe (CFRP) maty węglowe (CFRP) 36 2 ’2007 (nr 414) . powłoki Rodzaj oddziaływania/ /przypadki szczególne siły rozciągające (strefy oddziaływania momentów dodatnich i ujemnych) strefy oddziaływania obciążeń udarowych. Metoda ta zastępuje popularne w ostatniej dekadzie XX w. Materiały kompozytowe zalecane są do wzmacniania niemal każdego rodzaju konstrukcji (tabela 1). do prac wzmacniających wykorzystuje się gotowe systemy FRP. żebra. strefy zagrożone wybuchami otwory wycinane w istniejących konstrukcjach Rodzaj stosowanego materiału FRP taśmy węglowe (CFRP). Główne obszary zastosowania materiałów FRP w konstrukcjach żelbetowych Rodzaj konstrukcji Płyty. że doskonale sprawdzają się jako materiały wykorzystywane do wzmacniania konstrukcji narażonych na oddziaływania udarowe i wybuchy. maty szklane (GFRP). aplikacje dodatkowego. szklanych i aramidowych. Obecnie w Polsce systemy FRP dopuszczone są do stosowania w budownictwie na podstawie ważnych Aprobat Technicznych wydawanych przez Instytut Techniki Budowlanej lub Instytut Badawczy Dróg i Mostów oraz obowiązujących w Unii Europejskiej. ze względu na wysokie parametry wytrzymałościowe oraz niższy niż w przypadku włókien węglowych i stali moduł sprężystości. maty) oraz specjalnie dobrane kleje na bazie żywic epoksydowych. Często też wykonanie tradycyjnego wzmocnienia jest bardzo trudne lub wręcz technologicznie niemożliwe. Cecha ta powoduje.

bądź inną przeszkodą. co może prowadzić nie tylko do braku oczekiwanych rezultatów. szklane. B3 – wzmocnienie na zginanie taśmą CFRP i na ścinanie matą CFRP (bez zakotwienia maty oraz z zakotwieniem maty w strefie ściskanej przekroju). w momencie bardzo szybkiego przyrostu momentu zginającego w pobliżu podpory. kominy. B4 – wzmocnienie na zginanie taśmą CFRP z jej zakotwieniem w strefie przypodporowej 2 ’2007 (nr 414) 37 . A4 – wzmocnienie na zginanie taśmami CFRP wklejonymi w bruzdy. wymagane ze względu na niewystarczającą długość zakotwienia taśmy (fotografia 3). W przypadku stwierdzenia uszkodzeń elementów konstrukcji (np. naklejanie wstępnie naprężonych wstęg AFRP na powierzchnię wzmacnianego elementu (fotografia 2b). pęknięć) niezwykle ważna jest prawidłowa ocena przyczyn ich powstawania. Na rysunku przedstawiono metody wykonania rożnego rodzaju wzmocnień biernych i czynnych. ściany. Czynne wzmocnienie: a) taśmami CFRP – elementy zginane. W przypadku wykonywania czynnego wzmocnienia wykorzystuje się: naklejanie wstępnie naprężonych taśm CFRP na powierzchnię wzmacnianego elementu (fotografia 2a). Jest to konieczne najczęściej w przypadku zastosowania dwóch warstw taśmy naklejonych na siebie. Taśmy oraz maty mogą być naklejane na elementy konstrukcyjne jednokierunkowo lub krzyżowane w różnych kierunkach. 2. Przy wzmacnianiu konstrukcji materiałami kompozytowymi rozróżnia się dwa podstawowe typy wzmocnienia: bierne. B1. Fot. kratownice oraz konstrukcje obiektów specjalistycznych. Podczas określania stanu konstrukcji pod kątem planowanych robót remontowych związanych z aplikacją materiałów FRP. usytuowania i rozwartości rys i pęknięć. B2. płyty. w zależności od potrzeb. rury i zbiorniki. 1. A2. • wilgotności betonu w miejscach przeznaczonych do aplikacji materiałów kompozytowych (w przypadku większości klejów wilgotność podłoża powinna być mniejsza niż 4% masowe). b) wstęgami AFRP – ściskane słupy Metody biernego wzmocnienia strefy zginanej i ścinanej w elementach zginanych: A1. Naklejanie taśm CFRP na powierzchni elementu w strefie rozciąganej – wzmocnienie bierne a) b) Fot. 3. naklejanie mat FRP (węglowe. A3 – wzmocnienie na zginanie taśmą CFRP naklejoną na dolną bądź dolną i boczną powierzchnię belki. • wytrzymałości betonu na odrywanie metodą „pull-off” (wymagania dotyczące wytrzymałości podłoża na odrywanie podano w tabeli 2). W przypadku wzmocnień biernych stosuje się następujące sposoby aplikacji taśm i mat FRP: naklejanie taśm CFRP na powierzchnię wzmacnianego elementu (fotografia 1). polegające na doklejeniu materiału wzmacniającego oraz czynne. naklejanie mat CFRP metodą na mokro (wet lay up) na powierzchni wzmacnianego elementu – maty o masie powierzchniowej 400 – 800 g/m2. wklejanie taśm CFRP we wzmacniany element w bruzdy nacięte piłą diamentową. • występowania. aramidowe) w stanie suchym na powierzchni wzmacnianego elementu – maty o masie powierzchniowej do 400 g/m2. rzadziej używane są do wzmacniania konstrukcji murowych oraz stalowych. • grubości i stanu otuliny betonowej prętów zbrojeniowych. Fot. np. bardzo ważna jest ocena: • wymiarów wzmacnianych elementów. ale także spowodować powstanie kolejnych uszkodzeń. za pomocą stalowych blach kotwiących (po prawej) Ocena stanu istniejącej konstrukcji i technologia realizacji robót wzmacniających Przyjęcie rodzaju i sposobu wzmocnienia powinno być każdorazowo poprzedzone wnikliwą analizą stanu technicznego istniejącej konstrukcji. • równości podłoża (wymagane jest. aby na odcinku długości 2 m nie wystąpiły nierówności przekraczające 5 mm). Błędy w tej ocenie prowadzić mogą do przyjęcia niewłaściwej technologii naprawy. słupy. polegające na wprowadzeniu dodatkowych wstępnych sił ściskających do układu.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA cjach żelbetowych i drewnianych. rys. lub w sytuacji nagłego skrócenia taśmy ze względu na kolizję z otworem. Ostatnio wprowadza się dodatkowe kotwienie końców biernie przyklejonych taśm. Dodatkowe kotwienie końców taśm CFRP: przy użyciu mat CFRP (po lewej). Najczęściej wzmacniane są belki.

dociskając taśmę wałkiem z utwardzonej gumy w taki sposób. przygotować urządzenia niezbędne do kontroli temperatury powietrza i podłoża podczas klejenia i twardnienia kleju (temperatura powietrza w zależności od wymagań producenta kleju. temperatura podłoża wyższa od temperatury punktu rosy o przynajmniej 3 °C). Żel ten jest aktywny zawsze. aby nie napowietrzać mieszanki (należy uzyskać całkowicie jednorodną mieszankę). Przyjmuje się. i ma zdolność pęcznienia w kontakcie z wodą. wykonać ewentualne reprofilacje powierzchni wraz z wyrównaniem nierówności na obszarze aplikowania taśmy (przy mniejszych nierównościach stosuje się żywiczne szpachlówki systemowe. tłuszcze itp. nanoszenie pędzlem żywicy laminującej na powierzchnię spoiny klejowej. sprawdzić stan kleju: data dostawy. • naniesienie kleju na taśmę za pomocą szpachelki. W celu poprawy przyczepności kolejnej warstwy. stosując iniekcję ciśnieniową. polegające na wzmocnieniu elementu konstrukcji przez naklejenie taśm CFRP na jego powierzchnię. • naklejenie taśmy na odkurzone podłoże. oleje. przy większych materiały PCC. kielni lub specjalnego przyrządu (klej na taśmie powinien być ułożony w postaci daszka dwuspadowego. • oczyszczenie i odtłuszczenie taśm specjalnymi preparatami. Im większy jest ten promień. Radcon # 7 otrzymał atest Państwowego Zakładu Higieny stwierdzający. wypełnić ewentualne rysy i pęknięcia w konstrukcji betonowej lub żelbetowej żywicą epoksydową. Sytuacja taka ma miejsce najczęściej w przypadku wzmacniania na ścinanie belek oraz przy wzmacnianiu słupów o przekroju prostokątnym. kiedy w otoczeniu są wolne jony wapnia. obejmują: • przygotowanie i precyzyjne docięcie taśm. frezowania lub inną gwarantującą właściwe przygotowanie powierzchni betonu. dzięki bardzo dobrej stabilności kleju nie trzeba stosować żadnych pomocniczych podpór. Minimalny promień wyoblenia wynosi 10 mm. aby świeży jeszcze klej wyciskany był z obu stron taśmy. tak aby nastąpiło całkowite zalaminowanie włókien w żywicy epoksydowej). np. przygotować instrumenty niezbędne do kontroli wilgotności względnej powietrza (dopuszczalna wilgotność względna powietrza w zależności od wymagań producenta kleju). przy naprawach całopowierzchniowych materiały SPCC lub beton natryskowy). że pełną nośność kleje te osiągają w temperaturze ok. mających kontakt z wodą przeznaczoną do spożycia. 38 2 ’2007 (nr 414) . Wykonanie wzmocnienia za pomocą mat węglowych przebiega w podobny sposób. 23 °C po 7 dniach.0 MPa minimum 0. Długotrwała skuteczność działania preparatu wynika z aktywności żelu. jak taśm węglowych.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 2. Przy wzmacnianiu matami elementów o ostrych krawędziach powinny one zostać wyoblone przed naklejeniem maty FRP. co zapobiega powstaniu pęcherzy powietrza w spoinie pod taśmą). nanoszenie drugiej warstwy żywicy na wcześniej naklejoną matę i ponownie dociśnięcie jej wałkiem (żywica musi przesączyć warstwę włókien w macie. i od tego czasu ma aprobatę techniczną IBDiM. bardzo dokładne wymieszanie składników kleju (żywica laminująca). Wymagana wytrzymałość podłoża przy stosowaniu materiałów FRP Rodzaj materiału Taśmy węglowe (CFRP) Maty węglowe (CFRP) Maty aramidowe (AFRP) Maty szklane (GFRP) Wytrzymałość na odrywanie minimum 1./min). Technologia stosowania materiałów kompozytowych FRP jest prosta i bardzo szybka. Większość klejów żywicznych osiąga ok. zaleca się odkurzyć podłoże bezpośrednio przed klejeniem taśm. ułożenie ręczne maty na warstwie żywicy (za pomocą specjalnego wałka należy docisnąć matę do podłoża. można świeżo ułożoną matę posypać piaskiem kwarcowym. prowadząc wałek wzdłuż włókien). Prace przygotowawcze są identyczne. przeprowadzić kontrolę wytrzymałości oczyszczonego podłoża metodą „pull-off” oraz kontrolę jego równości. a następnie jest on usuwany szpachelką. przydatność do użycia. tym wyższa będzie skuteczność wykonanego wzmocnienia. Nadmiar kleju usuwa się. który środek tworzy w betonie po aplikacji. Radcon # 7 do uszczelniania i ochrony betonu Radcon # 7 dostępny jest w Polsce od 2005 r. Nanoszenie powłok malarskich na taśmy bądź maty nie wymaga żadnych dodatkowych zabiegów. 80% nośności po 24 h w temperaturze ok. Prace technologiczne. natomiast główne prace wzmacniające są następujące: przygotowanie i precyzyjne docięcie mat (należy zwrócić uwagę na przebieg włókien). W ramach przeprowadzenia prac przygotowawczych należy: oczyścić podłoże z materiałów utrudniających przyczepność (stwardniały zaczyn cementowy. nr partii itp.. że może być stosowany do uszczelniania i ochrony konstrukcji betonowych. tynku. • bardzo dokładne wymieszanie składników kleju mieszadłem wolnoobrotowym (do 300 obr. 23 °C. Większa liczba warstw mat może być nakładana metodą mokre na mokre.2 MPa • rodzaju i stężenia soli szkodliwych dla materiału budowlanego (w uzasadnionych przypadkach). 24 stycznia br. Uszczelnienia i izolacje wykonane Radconem # 7 w Stanach Zjednoczonych 30 lat temu działają skutecznie bez napraw i konserwacji.) metodą piaskowania.5 MPa minimum 1. sprawdzić wilgotność podłoża (dopuszczalna wilgotność na głębokości do 20 mm w zależności od wymagań producenta kleju).

Stanowią one dodatkowe zbrojenie. żelbetowych. na 3 grupy: • CFRP (Carbon Fibre Reinforced Polymers) – kompozyty polimerowe wzmacniane włóknami węglowymi.00 1. Matryca przekazuje obciążenia zewnętrzne na włókna oraz ochrania je przed szkodliwym wpływem czynników zewnętrznych.76 2. drewnianych oraz murowanych. ale jeśli jest mało miejsca. składających się z włókien węglowych. • GFRP (Glass Fibre Reinforced Polymers) – kompozyty polimerowe wzmacniane włóknami szklanymi.49 1. Zwiększają nośność konstrukcji i ograniczają odkształcenia. wzdłuż taśmy.8 127 2. Tkaniny Tkaniny z FRP są jeszcze powszechniej stosowane niż taśmy. Kluczową rolę ma tu również odporność na działanie mediów agresywnych oraz mała ścieralność w momencie przepływu mediów. Uzyskano bardzo korzystne wyniki i w 1991 r. w zależności od rodzaju włókien. wstrząsami sejsmicznymi oraz w podporach wiaduktów. Miało to miejsce na moście w Ibach w Szwajcarii. takie jak kominy i zbiorniki.9 12 2. ponieważ są najtańsze. jak i taśm. Tkaniny aramidowe znajdują specjalne zastosowanie ze względu na ekstremalnie wysoką wytrzymałość i odporność na uderzenia. Bardzo korzystne jest stosowanie wzmocnień. co ma miejsce w przypadku aplikacji powierzchniowej. Dzięki temu może powstać indywidualny system naprawczy do danej konstrukcji. W budownictwie stosuje się głównie taśmy z włóknami węglowymi. rzadziej aramidowe ze względu na wysoką cenę (ponad 200 zł/m2). kiedy to pod kierunkiem prof. zatopionych w matrycy z żywicy epoksydowej. słupy. Należą do nich: • brak fazy płynięcia plastycznego. narażonych na uderzenia pojazdów ciężarowych. lotniczej i stoczniowej. W 1996 r. Składają się one z elementu nośnego (włókna w ilości 45 – 70% objętości kompozytu) oraz matrycy (spoiwa scalającego włókna). Istnieje duża dowolność montażu – tkaniny można łączyć z innymi tkaninami oraz taśmami na zakład. Włókna są umieszczone jednokierunkowo. Taśmy wykorzystywane są do wzmacniania konstrukcji betonowych. Taśmy w budownictwie występują w postaci prefabrykowanych produktów kompozytowych. Jest to związane z liniowym charakterem pracy. Należy wówczas wykoWytrzymałość na rozciąganie [MPa] 3450 4300 3650 2400 3620 3600 Moduł Wydłużenie Younga przy zerwaniu [GPa] [%] 72 4.54 2.45 W Sprężanie taśm Źródło: S&P Reinforcement Taśmy kompozytowe Taśmy kompozytowe zostały wymyślone na potrzeby techniki kosmicznej. płyty. przejmujące naprężenia rozciągające lub ścinające. sprężonych. można je również naklejać warstwowo jedna na drugiej w ilości do 3 szt. Ich ilość i grubość zależy od wymaganej nośności oraz wymiarów wzmacnianego przekroju. Stosowane kleje wykazują zwykle zbyt małą wytrzymałość na ścinanie i oderwanie i nie może być w pełni wykorzystana nawet wytrzymałość włókien węglowych. Tkaninami wzmacnia się i naprawia zarówno zwykłe belki. szwajcarski instytut badawczy EMPA zaczął prowadzić badania pod kątem zastosowania taśm w budownictwie. Obecnie rolę elementu nośnego pełnią nowoczesne włókna (tabela). jak i elementy o skomplikowanych kształtach.5 XX w.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Andrzej Foremny* Kompozyty FRP do wzmacniania konstrukcji ką Wiar (wykorzystano technologię Sika CarboDur). Najpowszechniej stosowane są tkaniny z włóknami węglowymi i szklanymi. Jest to dobry materiał ze względu na dużą wytrzymałość na ciśnienie wewnętrzne oraz na odkształcenia spowodowane obciążeniem z zewnątrz. Tkanina składa się z włókien ułożonych dwukierunkowo. nastąpił bardzo dynamiczny rozwój kompozytów włóknistych (FRP – Fibre Reinforced Polymers). Warto również zwrócić uwagę na zastosowanie tkanin szklanych do wzmacniania zbiorników oraz rur. nastąpiło pierwsze w historii wzmocnienie budowli przy użyciu taśm węglowych. Istnieje też możliwość wklejania taśm „na sztorc”. zawierających zawiesiny. składających się zarówno z tkanin. a w roku następnym wzmocniony został most w Przemyślu nad rze* Politechnika Warszawska nać we wzmacnianym elemencie zagłębienie o szerokości i głębokości wklejanej taśmy. Niewątpliwie zaletą tego rozwiązania jest dwustronne działanie kleju oraz brak możliwości odklejenia się taśmy.8 87 5. • AFRP (Aramid Fibre Reinforced Polymers) – kompozyty polimerowe wzmacniane włóknami aramidowymi (głównie Kevlar). W połowie lat osiemdziesiątych XX w.45 1. które mają praktycznie taką samą wytrzymałość w kierunku poprzecznym jak podłużnym. zniszczenie materiału następuje 2 ’2007 (nr 414) 39 .4 380 0. materiałami wybuchowymi. Wojciecha Radomskiego dokonano wzmocnienia stropu w Lubinie.0 231 1. najczęściej ortogonalnie. technologia ta dotarła do Polski. stalowych. Materiały FRP możemy podzielić. Stosuje się je w konstrukcjach zagrożonych zamachami terrorystycznymi.5 131 2. Znajdują się one wtedy wewnątrz wzmacnianego przekroju. Właściwości różnych rodzajów włókien Włókno Typ Średnica Gęstość [µm] [kg/m3] Szklane Węglowe Aramidowe E S PAN PITCH Kevlar 49 Twaron 10 10 7 10 11. Taśmy można także przyklejać w głębi przekroju. Najczęściej przykleja się je na powierzchnię elementu. Wyjątkiem są włókna aramidowe. a tym bardziej aramidowych. Oprócz zalet kompozyty FRP mają też wady. Zwykle taśmy są układane obok siebie. natomiast spoiwem jest najczęściej klej na bazie żywicy epoksydowej.

Wysokość świątyni wynosi 34 m. który w przypadku kompozytów FRP jest o wiele niższy niż tradycyjnych metod. Mimo skomplikowanego wnętrza budowli nie było konieczności użycia rusztowań modułowych. ponieważ obiekt jest zabytkowy i wydzielona część cały czas służy wiernym. m2 rusztowań. Szybkość i łatwość montażu była możliwa dzięki zastosowaniu rozwiązań systemowych rusztowań ramowych typu Blitz firmy LAYHER. a długość 55 m. Kluczową rolę pełni odpowiednie przygotowanie podłoża i warunki atmosferyczne.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych w sposób nagły. Fara została wybudowana przez jezuitów. Warunkiem uzyskania żądanych właściwości jest jednak odpowiednia kultura wykonania i eksploatacji. Często pojawiają się zarzuty. dlatego też bardzo ważna jest ochrona przeciwogniowa konstrukcji. W czasie odbudowy poznańskiej katedry po II wojnie światowej fara pełniła rolę prokatedry. Najważniejszy jest sumaryczny koszt wykonania całej naprawy lub wzmocnienia. poprawy wytrzymałości złącza. Bardzo ważne są również koszty społeczne. poznańskiej fary).. Najsłabszym elementem kompozytów FRP jest strefa połączenia z materiałem naprawianym. 40 2 ’2007 (nr 414) . która zapewniła optymalne zaplecze materiałowe oraz wysoki profesjonalizm obsługi. Wewnątrz fary ustawiono ok. Badania naukowe powinny iść w kierunku poprawy wytrzymałości kleju lub opracowania innego. że nowoczesne materiały kompozytowe są drogie. Lecha Czarneckiego (Politechnika Warszawska) Podsumowanie Kompozyty FRP znajdują bardzo szerokie zastosowanie we współczesnym budownictwie. • wrażliwość na wysoką temperaturę. Specyfika miejsca wymagała wysokiej precyzji montażu. żywica epoksydowa przy temperaturze ok. przy użyciu rusztowań wypożyczonych od firmy JACKBUD. o łącznej wadze ok. Rzeczywiście włókna węglowe czy aramidowe są kilkakrotnie droższe od stali zbrojeniowej. ale nie można brać pod uwagę tylko kosztu materiału. tak jak to ma miejsce w przypadku np. Wzmacnianie mostów czy wiaduktów taśmami i matami FRP nie wymaga zamknięcia ich dla ruchu oraz trwa stosunkowo krótko. mocniejszego spoiwa. 30 t. co widać dobrze na przykładzie mostów. 180 °C traci swoje właściwości. • podatność na lokalne nierówności (taśmy muszą być przyklejane na równe podłoża. Rusztowania zapewniły bezpieczeństwo oraz dostępność do wszystkich miejsc poddawanych renowacji. co pozwoliło znacznie zmniejszyć koszty montażu. Stanisława Biskupa (tzw. żelbetu. bez ostrzeżnia. który jest jednym z najcenniejszych zabytków architektury barokowej w Polsce. W wyniku zastosowania systemu rusztowań Blitz uzyskano optymalne warunki prowadzenia prac konserwatorskich. rozpoczęta w 1649 r. Jej budowa. Lekkość elementów oraz duży wybór rozwiązań systemowych przyczyniły się do szybkiego montażu i skrócenia czasu realizacji. Cechują się bardzo dobrymi właściwościami mechanicznymi i odporno- Przykład zastosowania rusztowań Blitz Rusztowania typu Blitz firmy LAYHER są obecnie stosowane przy renowacji wnętrza poznańskiego kościoła św.5 tys. trwała z przerwami ponad 50 lat. trójnawowe i obszerne wnętrze. Kościół ma bardzo bogate. Rusztowania zmontowała firma Tomasza Kubińskiego ze Skoków. Opracowanie powstało w ramach przedmiotu „Inżynieria materiałów budowlanych” – prof. Dalsze badania dotyczą m.in. Prace konserwatorskie rozpoczęto w grudniu 2006 r. 2. zagłębienia należy wyrównywać). ścią na korozję.

.

farb organicznolub dyspersyjno-krzemianowych. Keim zgłosił do opatentowania „farbę krzemianową” na bazie szkła wodnego. W 1878 r. na warstwę grubości jedynie kilku milimetrów. 1. Szkło wodne żeluje w amorficzny żel krzemionkowy. Farbom krzemianowym przypisane zostało jednak określenie „farby mineralne”. Zachodzi wówczas reakcja: SiO2+2Na2CO3→Na4SiO4+2CO2. gdy szkło wodne całkowicie przeniknie przez podkład malarski. jako „szkło wodne”. Z kolei w przypadku zbyt dużej ilości szkła wodnego może ono dotrzeć aż do właściwego podłoża. 150 °C przy ciśnieniu 5 atm. 1840 r. np. Takie roztwory zawierają nadmiar jonów OH– i dlatego reagują silnie alkalicznie. aby nakładać farby krzemianowe na specjalny „podkład malarski”. a) b) zkło wodne zaliczane jest. w przypadku stosowania systemów 42 2 ’2007 (nr 414) . tzn. które uzyskuje się przez rozpuszczenie „stałego szkła wodnego” w przegrzanej wodzie. Ze względu na niską stabilność tego spoiwa. podejmowano pierwsze próby zastosowania szkła wodnego jako spoiwa farb. Szkło wodne jako spoiwo farb Warunkiem koniecznym „funkcjonowania” dwuskładnikowych farb krzemianowych jest mineralne. w przypadku nakładania niewystarczających ilości spoiwa nie można wykluczyć powstawania „profili łuskowych” – znanych z opisów wietrzenia kamieni naturalnych (rysunek 2). 1300 °C. tzw. do lat sześćdziesiątych XX wieku można było oferować farby krzemianowe wyłącznie jako układy dwuskładnikowe. a w efekcie niewielką głębokość wnikania. który jednak nie ma mineralnej natury! Naukowiec Nepomuk Fuchs odkrył ok. W celu uzyskania nadających się do magazynowania. Szkło wodne wnika w wierzchnie warstwy ziaren podłoża i reaguje tam. podobnie jak cement lub wapno. Od ok. jednoskładnikowych farb krzemianowych. Rys. Wytrzymałość podłoża mineralnego z podkładem malarskim przed (a) i po (b) naniesieniu farby krzemianowej. tworząc żel krzemion* Remmers Polska Sp. Z roztworów szkła wodnego wytrąca się amorficzny żel krzemionkowy. Wytrzymałość podłoża mineralnego z podkładem malarskim w przypadku zbyt dużej głębokości wnikania szkła wodnego Zagrożenie tym zjawiskiem wzrasta wraz z nakładaniem kolejnych warstw renowacyjnych na istniejącej powłoce krzemianowej.o. Założenie: optymalna ilość dostarczonego szkła wodnego jako spoiwa Dobre rezultaty można jednak uzyskać tylko wtedy. 3. Wytrzymałość podłoża mineralnego z podkładem malarskim w przypadku zbyt małej głębokości wnikania szkła wodnego jako spoiwa Rys. np. Podczas rozpuszczania krzemianu sodowego w wodzie uwalniane są: kwas krzemowy. możliwość stosowania szkła wodnego w budownictwie. zawierający sól alkaliczną. tzw. Z tego powodu istnieje zalecenie z pierwszych lat malowania farbami na bazie szkła wodnego. 1818 r. Po ostudzeniu i stwardnieniu stopu szkliste alkalikrzemiany określane są w języku potocznym.W. W handlu dostępne są prawie wyłącznie „płynne szkła wodne”. wykonaną z chudej zaprawy przygotowanej z piasku kwarcowego o ostrym ziarnie i wapna. farby „czysto” krzemianowe. ponieważ z powodu swojej struktury cząsteczkowej i wielkości cząsteczek ma dosyć dużą lepkość. A. jony sodowe i hydroksylowe wg reakcji: Na4SiO4 + 3H2O → 4Na+ + 3OH– + H3SiO4–. Do wzmacniania kamienia naturalnego i tynku było ono stosowane przez krótki okres. który przypomina produkt reakcji preparatów do wzmacniania kamienia. niepotrzebny i często szkodliwy wzrost wytrzymałości (rysunek 3). S Wytwarzanie szkła wodnego Szkło wodne (alkalikrzemiany) to zbiorcze określenie dla szkliście twardniejących stopów alkalikrzemianów o zmiennym składzie oraz ich roztworów. tak że zachodzi w nim niepożądany. należy dodać znaczne ilości dyspersji polimerów. Szkło wodne można uzyskać przez stopienie mieszaniny piasku kwarcowego i soli alkalicznych (węglanu sodu lub potasu) w temperaturze ok. porowate i chłonne podłoże. z o.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych mgr Jacek Olesiak* Zasady stosowania farb krzemianowych w renowacji zabytków kowy („krzemionkuje”). ze względu na rozpuszczalność w wodzie. Rys. Wzrost wytrzymałości podkładu malarskiego wynika z wcześniej opisanego tworzenia żelu krzemionkowego (rysunek 1). 2. do spoiw nieorganicznych.

gdyż wraz z utratą powierzchniowej warstwy traci się dużą część informacji dotyczącej pierwotnej stratygrafii. kapilarność) charakterystycznymi dla dwuskładnikowych farb krzemianowych. aby nakładać „miękkie na twarde”. przypowierzchniowej strefy. e-mail:budowle@remmers. Sowia 8 tel. że stosowanie farb krzemianowych np.pl Materiały i systemy firmy REMMERS są znane i stosowane od ponad 50 lat. Łódź – 0660 428 412. 0600 826 131. Lublin – 0602 458 237. Rys. Na naszej liście referencyjnej znajdują się zarówno czołowe zabytki europejskie.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA powłokowych na bazie tego samego spoiwa krzemianowego (rysunek 4 i 5). Nadmiernie wzmocniona warstwa powierzchniowa może się w dłuższym czasie odspajać w postaci łusek. naprawy betonu i wykonywania posadzek żywicznych. „Materiały Budowlane”. że wartości podawane w instrukcjach technicznych z reguły nie dotyczą kolejnych powłok i powłok renowacyjnych. gdzie już wcześniej je raz zastosowano.w ogóle.o. których autentycznie mineralny skład i pełna odwracalność technologiczna nie stwarza jakiegokolwiek zagrożenia dla malowanego podłoża. Legnica – 0602 156 361. z o. Nieraz uzasadniane jest to dobrymi właściwościami techniczno-wilgotnościowymi (zdolność dyfuzji pary wodnej. Częstochowa – 0602 386 911. Rybnik – 0691 505 614. obiekty przemysłowe. farb krzemianowych na bazie szkła wodnego. wapiennych) jest oceniane bardzo krytycznie. 0663 750 162. Kielce – 0605 487 516. czy jest nim tynk. Inną niekorzystną cechą farb krzemianowych jest to. Omówione zagrożenia i procesy oraz konkretne przykłady. Organizujemy szkolenia w dziedzinie hydroizolacji. ważnego w konserwacji zabytków. (061) 816 81 00. W wyniku nakładania każdej kolejnej powłoki i uszczelnienia powierzchni spowodowanego przez wytrącanie się żelu krzemionkowego. akrylowe i wapienne • żywiczne powłoki posadzkowe • chemoodporne powłoki ochronne. Olsztyn – 0663 759 770. są szczególnie cenione z punktu widzenia konserwacji zabytków. Poznań – 0601 777 301. 0 663 758 060. na kamieniu naturalnym i miękkich tynkach (np. Świdnica – 0663 750 594. Rzeszów – 0507 147 706. ul. Żagań – 0691 505 619 2 ’2007 (nr 414) 43 . nr 9/2005). podane w instrukcjach technicznych. Nie Rys. W efekcie już przy nakładaniu pierwszej powłoki istnieje ryzyko tworzenia niekorzystnych profili wytrzymałości (rysunek 6). np. 4. problemy i szkody. jak i liczne budowle inżynierskie. Oferujemy pomoc w doborze technologii i bezpłatne doradztwo techniczne. kamień czy inne podłoże mineralne. niezależnie od tego. 0601 370 415. Można więc uznać. warunki te wyraźnie się pogarszają. W ten sposób pory są zwężane i uszczelniane. dwuskładnikowe farby krzemianowe. Obecnie farby krzemianowe stosowane są na ogół bez podkładu malarskiego. Zagrożenie tworzeniem łusek jest tym większe.remmers. Jelenia Góra – 0605 267 579. Wytrzymałość podłoża po drugim naniesieniu farby krzemianowej na wcześniej wykonaną powłokę W przypadku obiektów zabytkowych tego typu zagrożenie stanowi szczególnie duże niebezpieczeństwo. faks (061) 816 81 34 http://www. Przy każdym kolejnym cyklu roboczym szkło wodne wnika w podłoże i w porach wytrąca się żel krzemionkowy. im bardziej miękkie jest podłoże. 6. że nie spełniają one warunku odwracalności. Wniosek: niezawierające tworzyw sztucznych. Jednocześnie wzrasta wytrzymałość przesyconej. odnoszą się tylko do powłoki nakładanej po raz pierwszy. ze względu na „historyczny charakter” szkła wodnego jako spoiwa. Podczas stosowania farb krzemianowych na kamieniu naturalnym powstaje dodatkowe zagrożenie: związki żelaza obecne w podłożu mogą zostać uruchomione w wyniku alkalicznego odczynu farby. Takich ograniczeń nie ma w przypadku stosowania farb wapiennych. Ze względu jednak na właściwości techniczne związane z „krzemionkowaniem” nie powinny być one nakładane tam. Wytrzymałość podłoża mineralnego bez podkładu malar. udokumentowane i opisane w literaturze fachowej. Wrocław – 0603 633 779. Bydgoszcz – 0609 877 888. 5. gmachy urzędów i budynki mieszkalne. renowacji elewacji. Koszalin – 0604 414 858. Kraków – 0602 767 827. 62-080 Tarnowo Podgórne.zauważa się przy tym skiego po naniesieniu farby krze. sprawiają. Gdynia – 0501 391 313. co bardzo często prowadzi do niekorzystnych zmian wizualnych (przenikania „rdzy”). Funcosilu Historic Kalkfarbe (patrz „Zaprawy i farby wapienne do prac renowacyjnych”.pl. Nasza oferta obejmuje: • preparaty do iniekcji przeciw wilgoci podciąganej kapilarnie • mineralne zaprawy uszczelniające • bitumiczno-polimerowe hydroizolacje grubowarstwowe • systemy tynków renowacyjnych • zaprawy do naprawy betonu • pasty czyszczące do kamienia i cegły • impregnaty wzmacniające i hydrofobizujące • zaprawy do uzupełniania ubytków i spoinowania • farby silikonowe. Wytrzymałość podłoża po pierwszym naniesieniu farby krzemianowej na wcześniej wykonaną powłokę krzemianową Rys. Szczecin – 0663 759 092. W zaskakujący sposób „krzemionkowanie” – pomimo zagrożeń związanych z nim w przypadku farb – często nadal oceniane jest jako „pozytywne”. Warszawa – 0601 370 688. co łamie zasadę tynkarską. że parametry techniczno-wilgotnościowe mianowej REMMERS POLSKA Sp. Przedstawicielstwa w Polsce: Białystok – 0663 750 842.

z dodatkowymi wieżami na całej długości stężonymi rurami stalowymi z rusztowaniem głównym. wykonała platformę roboczą o powierzchni ok. zamontowała rusztowania Layher Blitz 70 o wysokości roboczej 22 m.5 m (fotografia 1). Przy budowie filarów wiaduktu wykorzystano również deskowania dostarczone przez firmę Budosprzęt. Kolumny rusztowania połączono przerzutami podestów. na wysokości 9 m) platformę roboczą o powierzchni 50 m2. Platforma robocza pod zbiornikiem nowej warzelni na terenie Browarów Tyskich wanie wolno stojące (gdyż nie można było zakotwić rusztowań do ścian zbiornika) o wysokości roboczej 16 m. umożliwiającą wykonanie polichromii na ścianach i sklepieniach. we współpracy z firmą Inox Instal. Wiadukt Jastrzębie 1 Fot. 2. W celu wykonania instalacji pod zbiornikiem nowej warzelni na terenie Browarów Tyskich firma Budosprzęt. 100 m2 na wysokości 3. Rusztowania Layher Blitz 100 z platformami w Bazylice Królowej Jadwigi Fot. 5. Pozwoliło to na ustabilizowanie konstrukcji rusztowania. 1. Natomiast w celu wykonania izolacji termicznej zbiorników (fotografia 2) zmontowano ruszto- W Fot. współpraca firmy Budosprzęt z firmami partnerskimi zaowocowała kilkoma ciekawymi realizacjami. W celu maksymalnego zbliżenia rusztowania do ścian zastoso- wano rusztowanie Layher Blitz 100 i konsole. natomiast przy budowie platformy dźwigary kratowe z wyłożeniem oraz przerzuty podestów. które omówimy w tym artykule. W przypadku remontu filarów wiaduktu nad torami PKP w Jastrzębiu Zdroju przy al. W Bazylice Królowej Jadwigi w Dąbrowie Górniczej zmontowano platformę na wysokości roboczej 16 m (fotografia 3). Piłsudskiego (fotografia 4 i 5) zastosowano podpory mostowe trójjarzmowe H20 stężone odpowiednio ze sobą rurami stalowymi (dwa rzędy podpór pod przęsłem środkowym oraz po jednym rzędzie pod przęsłami skrajnymi). Rusztowanie Layher Blitz umożliwiające wykonanie izolacji termicznej zbiornika Fot. 4. Do wykonania sufitów podwieszonych zamontowano (za sceną. Do wykonania tynków na ścianach wewnętrznych w Centrum Kultury w Chorzowie firma Budosprzęt. mimo okresu zimowego. Jako dźwigary zastosowano profile stalowe IN400 bezpośrednio podpierające prefabrykowane belki WBS. W celu przekazania obciążeń z górnej części rusztowania na dolną dodatkowo podparto pomost wykorzystując rury stalowe i podstawy śrubowe w osiach pól rusztowania.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Zastosowanie rusztowań w pracach budowlanych ostatnim czasie. Prace montażowe utrudniał stalowy pomost komunikacyjny usytuowany na drodze rusztowania na wysokości ok. 10 m. Fot. we współpracy z przedsiębiorstwem budowlanym DOMBUD. 3. Zastosowano rusztowanie Layher Blitz 70. Wiadukt Jastrzębie 2 44 2 ’2007 (nr 414) . Kolumny rusztowań połączono dźwigarami kratowymi i wyłożono podestami na całej powierzchni.

.

np. chemicznych i biologicznych. Z tego względu stal MMFX2 osiąga lepsze właściwości mechaniczne niż inne stale wysokowytrzymałościowe. Dzięki nanorurkom można także wzmacniać ceramikę oraz metale.in. 1. Prowadzi się wiele badań zastosowania nanotechnologii w polimerach. ACM Centre. 2. anotechnologia to nowa metoda podejścia do projektowania i wytwarzania materiałów przez modyfikację ich mikrostruktury na poziomie nanometrycznym. ciągliwość i wytrzymałość zmęczeniową. takie jak nanoporowe komponenty krzemianowe i aerożel. materiałoznawstwo. USA. Jej właściwości umożliwiają dłuższy okres użytkowania w środowisku agresywnym i w efekcie obniżają koszty konstrukcji. Celem nanotechnologii jest wykorzystanie właściwości materiałów na poziomie atomowym do uzyskania doskonalszych cech fizycznych. W porównaniu ze zwykłą stalą węglową ma zupełnie inną strukturę w skali nano. elektronika. Celem artykułu jest przedstawienie możliwości. metalach i betonach. zbliżoną do odporności stali nierdzewnej. natomiast dodanie 15% objętości nanorurek do tlenku glinowego zwiększa przewodność elektryczną o 13 rzędów wielkości. Tomasz Górecki* Nanotechnologia w budownictwie cję badań cech wytrzymałościowych nanorurek. Wykorzystanie nanotechnologii może prowadzić do rewolucyjnego ulepszenia wielu produktów i procesów oraz otwiera zupełnie nowe.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Katarzyna Danielewska.gov) 46 2 ’2007 (nr 414) . N Wenzhong Zhu. Stal ta wyka- Fot. School of Engineering and Sciences.* Anna Pszczółkowska*.nas. Universtiy of Paisley. Izolacje Ważnym obszarem rozwoju nanomateriałów są izolacje. Stal MMF2 Nanotechnologia naśladująca naturę Niektóre nanotechnologie mają na celu skopiowanie lub naśladowanie materiałów naturalnych. Marynarki Wojennej oraz Departamentów Transportu różnych stanów. robotyka. japończyk Sumoi Iijima oglądając za pomocą mikroskopu elektronowego (w Laboratorium Badań Podstawowych Firmy NEC w Tsukubie w Japonii) próbkę rozmazanej sadzy. nanorurki (carbon nanotubes – CNTs). medycyna. m. które mogą być przydatne w modyfikacji rozwiązań materiałowych. Rozwój nanotechnologii wpływa m. RILEM CC197-NCM przygotowanym przez * Politechnika Warszawska zuje odporność na korozję. Zalicza się do niej działania na elementach mniejszych niż 100 nm. Na fotografii 1 przedstawiono symula- Stal MMFX2 Stal MMFX2 (fotografia 2). O przykładach naturalnych systemów możemy przeczytać w raporcie Application of Nanotechnology in Construction.in. Ze względu na bardzo duży stosunek długości do średnicy i zbliżone rozmiary do CSH. Symulacje badań cech wytrzymałościowych nanorurek (www. materiałach ceramicznych. podobnie jak jej zastosowanie w produktach komercyjnych. jak informatyka. Laboratorium Materiałów Uniwersytetu w Helsinkach zaproponowało Katedrze Inżynierii Materiałów Budowlanych Poiltechniki Warszawskiej współpracę nad modyfikacją betonu nanorurkami węglowymi w celu otrzymania samozagęszczalnego betonu wysokiej wytrzymałości. zaś nanotechnologia to technologia zajmująca się zagadnieniami na poziomie budowy atomu. zbliżoną do sklejki. Dzięki swoim właściwościom omawiana stal cieszy się dużym zainteresowaniem w USA. których struktury zostały zoptymalizowane przez wiele milionów lat ewolucji. produkowana przez firmę MMFX Steel Corp. wyższą wytrzymałość na rozciąganie. została opracowana przy użyciu nanotechnologii przez profesora Garetha Thomasa z University of California (Berkeley). czyli karzeł) to jednostka długości równa jednej miliardowej metra (10 –9 m). przy czym jest znacznie tańsza. Dodanie 5% masy zawierającej nanorurki do matrycy polimeru znacznie zmniejsza przepuszczalność powstałych z niej kompozytów. na takie dziedziny techniki. tzw. Nanorurki W 1991 r.nasa. John C Gibbs and Peter JM Bartos. niedostępne dotąd możliwości. Na świecie środki przeznaczone na badania i rozwój nanotechnologii rosną z roku na rok. elektryka. Nanometr (od greckiego słowa nanos. State-of-the-art report 2003. nanorurki w hydratyzowanym zaczynie cementowym mogą utrudniać powstawanie i rozwój rys w betonie. Federalnej Administracji Autostrad. które zachowują się do Fot. zwiększa ich odporność ogniową i właściwości mechaniczne. dostrzegł w niej dziwne nici o rozmiarach rzędu nanometrów.

Bardzo dobre właściwości izolacyjne tych materiałów wynikają z unikalnego kształtu porów. Inne przykłady zastosowania nanotechnologii: twarde i wytrzymałe powłoki nanokrystaliczne wytwarzane z aluminium i tytanu oraz pokrycia nanoceramiczne wykazujące od 4 do 6 razy większą odporność na zużycie i dwukrotny wzrost wytrzymałości w porównaniu z ceramiką konwencjonalną. prof. fotokatalitycznego. Klej można stosować bez użycia podkładu.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA dziesięciu razy lepiej niż konwencjonalne izolacje. Charakteryzują się one małą gęstością i dużą porowatością. Podobny eksperyment przeprowadzono we Francji. • stal damasceńska. zawdzięczała swoje właściwości nanorurkom. ma mniejszy skurcz. firma ITALCEMENTI pokryła 6750 m2 nawierzchni drogowej na przedmieściach Mediolanu mieszanką betonową na bazie cementu Podziękowania Artykuł powstał w ramach przedmiotu Inżynieria Materiałów Budowlanych.o. Firma SKANSKA pracuje nad betonem niszczącym spaliny.88 mld euro na rozwój inteligentnych materiałów budowlanych. Jako przykład można podać farbę. które wnikają w pory materiału (zbyt małe dla tradycyjnych wypełniaczy) i klinują się w nich. w oknach do odbijania promieniowania cieplnego lub w innych rozwiązaniach oszczędzających energię. • klej do glazury o bardzo dużej wytrzymałości opracowany przez firmę Degussa. że poziom tlenków azotu na ścianie pokrytej zaprawą tynkarską na bazie cementu fotokatalitycznego był o 20 do 80% niższy niż na powierzchni ze zwykłego cementu. Badania wykazały spadek poziomu CO2 nawet o 60% w zależności od warunków pogodowych. Zastosowano również nanoproszki czyszczące powłoki oraz chroniące szyby przed promieniami UV. który można wykorzystać w tunelach. gdy istotne były bardzo dobre właściwości termiczne. ich dużej liczby i małych wymiarów (10 – 100 nm). Powłoki tworzy się. Zastosowane w nim materiały reagują na sygnały z otoczenia. które rozkładają tlenki azotu i inne toksyczne substancje. jest nieprzepuszczalny. • baterie słoneczne zbudowane z nanokryształów dwutlenku tytanu pokrytych barwnikami organicznymi. Powłoki i materiały do napraw Przez wprowadzanie nanocząsteczek lub nanowarstw w pokrycia można ulepszyć ich właściwości i rozszerzyć zastosowanie. w tym antygraffiti – bakteriobójcze – utwardzające – ochronne – antykorozyjne – farby o zwiększonej trwałości Inne zastosowanie NANO-HOUSE to dom przyszłości – wykorzystujący nowoczesne materiały budowlane opracowane dzięki nanotechnologii. Pracują one w sposób zbliżony do fotosyntezy. efektywność cieplna. wykładanego na Wydziale Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej. z o. Inne mogą zmieniać kolor na komendę lub generować elektryczność w ciągu dnia. minimalna grubość izolacji. które można będzie nanieść na dowolną powierzchnię. takie jak benzen. gdzie okazało się. stworzony przez Australian Commonwealth Scientific and Research Organization (CSIRO) i University of Technology w Sydney (UPS). Lechowi Czarneckiemu za cenne uwagi i sugestie podczas przygotowywania artykułu. Autorzy dziękują Kierownikowi przedmiotu. a wykorzystujące nanocząsteczkowe złoto mają właściwości dezodorujące. Do dziś materiały te wielokrotnie stosowano jako izolację. Wykorzystane są np. używając nanocząsteczek albo formując warstwy metali i dielektryków. likwidując konwekcję i obniżając całkowite przewodnictwo cieplne. Wykazuje on lepszą przyczepność. Podczas wiązania powstają w nim drobne nanostruktury. materiały budowlane o właściwościach oczyszczających powietrze pod wpływem słońca i deszczu. W procesie fotokatalitycznym nanocząsteczki TiO2 reagują z promieniowaniem ultrafioletowym pochodzącym z naturalnego światła dziennego i rozkładają zanieczyszczenia organiczne. Są bardziej efektywne od baterii słonecznych starego typu oraz działają nawet w pochmurne dni. Zachęcona tymi wynikami Unia Europejska przeznaczyła w 2004 r. Szkło samoczyszczące Samoczyszczące szkło „Activ” firmy Pilkington zostało pokryte specjalną warstwą grubości 50 nm. Powłoki tworzone przy użyciu nanotechnologii (tabela) mogą być wykorzystane do selektywnego odbijania i przesyłania światła o różnej częstotliwości. większą wytrzymałość na rozciąganie i mniejsze skłonności do zarysowań. Dzięki właściwościom hydrofilowym powłoki woda deszczowa równomiernie spływa i zmywa brud. znana z twardości. Cząsteczki gazu wewnątrz porów doświadczają zjawiska znanego jako efekt Knudsena. Powłoki zawierające srebrny nanoproszek zapewniają ochronę antybakteryjną. co jest niemożliwe w przypadku materiałów tradycyjnych. które praktycznie eliminuje wymianę energii w gazie. szą kompatybilność z betonem oraz większą tiksotropię w porównaniu z innymi zaprawami naprawczymi. 2 ’2007 (nr 414) 47 . 1. czyniąc ją użyteczną w nocy. która alarmuje o wycieku gazu lub przebiciu elektrycznym. W 2003 r. produkowana w średniowieczu. większą gęstość i lepPrzykłady istniejących impregnatów i powłok Rodzaj powłoki Powłoki na powierzchniach szklanych Powłoki na powierzchniach różnych Działanie powłoki – samoczyszczące – termoizolacyjne – antyrefleksyjne – łatwo czyszczące. która działa dwuetapowo. Jednym z produktów nowej generacji przeznaczonych do naprawy betonu jest Emaco Nanocrete firmy BASF Construction Chemicals Polska Sp. Naukowcy z University of California pracują nad elastycznymi bateriami słonecznymi.

tel. spoin i pokryć wodoszczelnych konstrukcji mostów i wiaduktów. kolektorów oraz wszystkich konstrukcji podziemnych. 100 mm (ściany) prefabrykowanych płyt elewacyjnych. • Emaco® Nanocrete AP – jednoskładnikowy preparat gruntujący zabezpieczający na bazie cementu do stali zbrojeniowej i jednocześnie klejąca zaprawa sczepna stosowana przed nałożeniem Emaco® Nanocrete R2 i R3. Charakterystykę zapraw naprawczych Emaco® Nanocrete przedstawiono w tabeli. zapewniając dalszą ochronę stali. stacji uzdatniania wody i obiektów kanalizacyjnych w agresywnym środowisku wysokosiarczanowym. Emaco® Nanocrete R3 Rodzina produktów Emaco® Nanocrete Charakterystyka zapraw naprawczych Emaco® Nanocrete R4 ciężka konstrukcyjna zaprawa naprawcza fc > 60 MPa. wałów nadmorskich i zbiorników retencyjnych wielkich budowli morskich i konstrukcji rezerwuarów wody. przyczepność do podłoża. powstających podczas twardnienia zaprawy. Dodatkowe mikrozbrojenie włóknami o żebrowanej powierzchni i nerkowatym przekroju eliminuje ryzyko powstania rys w wyniku naprężeń skurczowych. molo. 061/845 10 40 fax 061/845 10 36 www. R4 przyczepność > 2 MPa po 50 cyklach zamrażania. linię produktów wykorzystującą nanotechnologię stosowaną – Emaco® Nanocrete do napraw betonu.o.. po PCI Nanolight i PCI Nanofug do klejenia i spoinowania okładzin ceramicznych. Są to: • Emaco® Nanocrete R2. Zaprawy Emaco® Nanocrete można stosować do napraw m. max 50 mm (sufity). z o.o.EMACO® NANOCRETE BASF Construction Chemicals Polska Sp. Emaco® Nanocrete AP. mrozoodporność. płyt nośnych jezdni.: elewacji i balkonów budynków mieszkalnych. Może być on również używany jako wysokowytrzymała zawiesina sczepna do zapraw naprawczych Emaco® Nanocrete. chłodni kominowych i kominów. R3 i R4 – jednoskładnikowe workowane zaprawy naprawcze do napraw konstrukcyjnych i niekonstrukcyjnych. R3 grubość warstwy min 5 mm. R3 klasa wg PN-EN 1504-3 Inne grubość warstwy min 3 mm.in. jednoskładnikowy zabezpieczający aktywny preparat gruntujący na bazie cementu do stali zbrojeniowej. 75 mm (ściany) Moduł elastyczności.pl Struktura stwardniałej zaprawy Emaco® Nanocrete Naprawa słupa za pomocą zaprawy Emaco® Nanocrete 48 2 ’2007 (nr 414) . max 80 mm (sufity). rur. wprowadza na rynek kolejną. BASF Construction Chemicals Sp. filarów wsporczych i belek oraz barier. Efektem tej modyfikacji są bardzo dobre parametry techniczne. w tym: wytrzymałość na rozciąganie i ściskanie.lekka konstrukcyjna wa naprawcza zaprawa naprawcza fc > 25 MPa fc > 35 MPa E > 15 GPa. wysoka odporność na karbonatyzację i siarczany reprofilacyjna zapra. przywraca środowisko wysokiego pH w celu aktywnej pasywacji stali oraz zawiera aktywne inhibitory korozji. filarów wsporczych i belek konstrukcji parkingów wielopoziomowych. E < 15 GPa. fc > 18 MPa po 24h E > 20 GPa. z o. tuneli. Wprowadzenie do zaczynu cementowego modyfikatorów polimerowych oraz Cecha R2 Ogólna charakterystyka Wytrzymałość na ściskanie (po 28 dniach) technologia nowej generacji odpowiednio dobranych dodatków nieorganicznych powoduje zwiększenie gęstości i zmniejszenie ilości mikrodefektów w strukturze zhydratyzowanej oraz na powierzchni rozdziału stwardniały zaczyn cementowy/mikrokruszywo. Emaco® Nanocrete zastosowano do naprawy konstrukcyjnej i reprofilowania belek i słupów w hotelu Grand w Warszawie.basf-cc.

Badania efektywności hydrofobizacji dotyczyły bardzo zniszczonego obiektu konserwatorskiego. Zastosowano trzy sposoby nanoszenia preparatów: natrysk. tn – czas absorpcji przez powierzchnię próbki bez hydrofobizacji [min]. a w tabeli 5 wyniki badań czasu wnikania kropli wody w powierzchnię cegły bez i po hydrofobizacji przez zanurzenie powierzchni w preparacie. W celu obliczenia wskaźnika absorpcji kropli wody przez badaną powierzchnię korzystano z następującego wzoru: WA(%) = tn 100% tx Materiały i metody badań Do badań efektywności preparatów do hydrofobizacji w odniesieniu do nasiąkliwości powierzchniowej * Politechnika Świętokrzyska gdzie: np – nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m2]. jest to nasiąkliwość materiału oznaczona jako podciąganie kapilarne wywołane przez przenikanie wody do powierzchni próbki stykającej się z wodą. Ze względu na ograniczone możliwości pobrania próbek z obiektu przeprowadzono porównawcze badania modelowe dotyczące wpływu sposobu nanoszenia preparatów do hydrofobizacji na powierzchnię cegły na efektywność ich działania. Preparatem do hydrofobizacji zabezpieczono po 3 próbki metodą natrysku. Próbki wysuszono do stałej masy w temperaturze 70 ± 5 °C. w odległości co 1 cm kropla. Efekt hydrofobizacji określa się m. czyli niezwilżalności. Na powierzchnię próbek cegieł. Do badań nasiąkliwości powierzchniowej zabezpieczono tylko jedną powierzchnię próbki. ms – masa suchej próbki [kg]. zwana też kapilarną. w którym największą grupę materiałów budowlanych stanowiły cegły.5 cm. Zdzisława Owsiak* Badanie efektywności hydrofobizacji powierzchni cegieł zastosowano próbki sześcienne o boku 6 cm wycięte z cegieł klasy 15. Nasiąkliwość powierzchniową próbek po hydrofobizacji oceniono. natrysk i malowanie. Efekt hydrofobizacji oceniono na podstawie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej. niepoddanych hydrofobizacji. 2 ’2007 (nr 414) 49 . Badania przeprowadzono na dwóch próbkach cegieł o powierzchni 24 cm2 i grubości 6 cm w przypadku każdej metody nanoszenia preparatu do hydrofobizacji. H wnikania kropli wody w hydrofobizowaną powierzchnię. Przed nałożeniem preparatu próbki zostały wysuszone do stałej masy w temperaturze 70 °C ± 5 °C w suszarce laboratoryjnej. Z wyników uzyskanych w przypadku próbek bez i po hydrofobizacji obliczono średnią arytmetyczną. malowania lub przez zanurzenie. Jako wynik przyjęto średnią arytmetyczną z 20 pomiarów dla każdej metody nanoszenia preparatów do hydrofobizacji. naniesiono po 20 kropli wody destylowanej o masie 0. na podstawie obserwacji zachowania się wody na zhydrofobizowanej powierzchni. Badania skuteczności działania preparatów do hydrofobizacji powierzchni cegieł ocenia się również na podstawie wskaźnika absorpcji kropli wody.02 g każda za pomocą mikropipety automatycznej z wysokości 0. Ocenia się go m. porównując ją z nasiąkliwością takiej samej próbki bez hydrofobizacji. Po 24 h zbadano nasiąkliwość powierzchniową próbki po hydrofobizacji. malowanie i zanurzenie powierzchni w preparacie.in. Zbadano także nasiąkliwość powierzchniową kolejnych trzech próbek. bez i po hydrofobizacji. a następnie po 3 i 7 dniach. mw – masa wilgotnej próbki [kg]. Po jednej dobie wykonano badania gdzie: WA – wskaźnik absorpcji kropli wody [%] tx – czas absorpcji przez powierzchnię zhydrofobizowaną próbki [min]. która w dalszych badaniach stykała się z wodą. Pomiar nasiąkliwości przeprowadzono po 6 i 24 h. F – powierzchnia próbki stykająca się z wodą [m2]. Wyniki badań nasiąkliwości masowej próbek cegieł bez i po hydrofobizacji przez zanurzenie powierzchni próbek w preparacie. który określa się na podstawie czasu wnikania kropli wody w powierzchnię materiału bez i po hydrofobizacji. Wyniki badań nasiąkliwości powierzchniowej próbek bez i po hydrofobizacji różnymi preparatami i różnymi metodami zestawiono w tabelach 1 do 3. masowej i czasu wnikania kropli wody w powierzchnię cegieł. na podstawie porównania nasiąkliwości powierzchniowej wodą powierzchni materiału bez i po hydrofobizacji.in. Nasiąkliwość powierzchniowa. Badanie czasu wnikania kropli wody przez powierzchnię cegieł z naniesionym preparatem przedstawiono na fotografii. Wyniki badań W badaniach zastosowano cztery preparaty do hydrofobizacji oznaczone od 1 do 4 oraz preparat wzmacniający oznaczony 5. Mierzono czas potrzebny na całkowitą absorpcję kropli wody przez powierzchnię zhydrofobizowaną (tx) i przez powierzchnię bez hydrofobizacji (tn). Wyraża się ją w kg/m2 i oznacza po określonym czasie. Badania skuteczności działania preparatów do hydrofobizacji powierzchni cegieł oceniono również na podstawie wskaźnika absorpcji kropli wody. Nasiąkliwość powierzchniową próbki bez i po hydrofobizacji obliczono ze wzoru: np = mw − m s F ydrofobizacja powierzchni materiału polega na nadaniu jej właściwości odpychania wody. natrysk i malowanie zestawiono w tabeli 4.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA dr inż.

021 – 0.306 14.264 15.35 0.773 11.258 0.806 3 dniach 7.59 4.148 0.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 1.987 7 dniach 0.395 14. Tabela 3.319 14.726 1 dniu 0.36 11.986 14.323 15. Czas wnikania kropli wody w powierzchnię cegły zhydrofobizowaną (różne metody nanoszenia preparatu) i bez hydrofobizacji Rodzaj preparatu Nasiąkliwość masowa [%] metoda nanoszenia preparatu zanurzenie natrysk malowanie powierzchni 235 185 330 270 2 225 155 220 210 1 1 188 165 215 220 1 Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji 50 2 ’2007 (nr 414) .038 – 0.237 14. Najniższa jest w przypadku próbek powierzchniowo zanurzonych w preparatach.124 14.070 0. Zanurzenie powierzchniowe próbek w preparatach do hydrofobizacji powoduje zmniejszenie nasiąkliwości odpowiednio po 6 h kilkaset razy. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej bez i po hydrofobizacji – dwukrotne malowanie powierzchni próbki Rodzaj preparatu Ilość preparatu [kg/m2] 0.23 0. na których powierzchnię preparaty zostały naniesione metodą natrysku.081 0.034 0.210 14.983 kg/m2 po 6 h oraz 0.120 0.11 12. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości masowej próbek cegieł bez i po hydrofobizacji – różne metody nanoszenia preparatu Rodzaj preparatu Nasiąkliwość masowa [%] metoda nanoszenia preparatu zanurzenie natrysk malowanie powierzchni 6.51 13.957 8.038 0.26 0 Nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m ] po 2 Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji 6h 0.26 kg/m2).947 0.206 0. natrysk i malowanie zestawiono w tabeli 6. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej bez i po hydrofobizacji – dwukrotny natrysk preparatu na powierzchnię próbki Rodzaj preparatu Ilość preparatu [kg/m2] 0.68 13. jest bardzo zróżnicowana i wynosi 0.983 0.77 10.407 0.79 13.906 15.034 0.30 – 14.046 0.868 8.41 0.306 15.05 0 Nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m2] po 6h 0.646 0.726 1 dniu 1. że nasiąkliwość powierzchniowa próbek po hydrofobizacji jest znacznie mniejsza od nasiąkliwości próbek bez tego zabezpieczenia i w dużym stopniu zależy od sposobu nanoszenia preparatu.646 Podsumowanie wyników badań Na podstawie laboratoryjnych badań modelowych zależności efektywności preparatów do hydrofobizacji od sposobu ich nanoszenia na powierzchnię próbek cegieł klasy 15 stwierdzono. Obliczony wskaźnik absorpcji kropli wody przez powierzchnię cegły zhydrofobizowanej przez zanurzenie w preparacie. Nasiąkliwość powierzchniowa próbek.038 0.48 12.36 0.201 0. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej bez i po hydrofobizacji – zanurzenie powierzchni próbki Rodzaj preparatu Ilość preparatu [kg/m2] 2.806 3 dniach 0.79 8. najmniej zwiększyła się nasiąkli- Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji Tabela 4.21 2.066 0.44 9.444 0.95 4.678 14.34 11.646 Na rysunku 1.90 0.42 0.036 5. Zmiany nasiąkliwości poszczególnych preparatów w czasie były podobne.257 12.036 kg/m2 i zwiększa się z czasem (po 7 dniach wynosi 0. 2 i 3 przedstawiono procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatów do hydrofobizacji.185 0.286 14.325 0.339 14.64 0 Nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m2] po 6h 0.073 14. Po 6 h wynosi 0.806 3 dniach 14.073 13.187 11.249 0.201 8.99 10.77 0.042 13.051 13.889 0.50 2.61 0.987 7 dniach 14. a po 7 dniach kilkadziesiąt razy.049 15.262 11.301 14.726 1 dniu 13.421 0.021 0.987 7 dniach 13.768 13.065 0.138 0.072 0.079 11.034 0.200 0.56 13.33 Tabela 5.12 – 0.05 4.15 0.9 kg/m2 po 7 dniach.646 Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji Badanie czasu wnikania kropli wody przez powierzchnię cegieł z naniesionym preparatem 3 Tabela 2.31 4.117 0. W tym przypadku zmiana nasiąkliwości w czasie jest bardzo zróżnicowana.

47 100 0.64 0. Nasiąkliwość pozostałych próbek była podobna i wynosiła 0.99% – 13. Próbki pokryte preparatem mającym działanie wzmacniające. W przypadku próbek cegieł zhydrofobizowanych metodą dwukrotnego natrysku nasiąkliwość masowa wynosiła 9.58 kg/m2 w przypadku preparatu wzmacniającego. 51 .33% w zależności od rodzaju preparatu. Po 6 h wynosiła ona 0.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA ne malowanie. a wskaźnik absorpcji kropli wody od 0. Przy nanoszeniu preparatów metodą natrysku zużycie preparatów było bardzo zróżnicowane i wynosiło 0. Wskaźnik absorpcji kropli wody przez powierzchnię cegły zhydrofobizowaną metodą zanurzenia powierzchni. Procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatu przez dwukrotne malowanie powierzchni próbki (wg danych z tabeli 3) Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Nasiąkliwość masowa próbek cegieł po hydrofobizacji wykonanej przez zanurzenie powierzchni próbki wynosiła 0. których powierzchnia była hydrofobizowana przez dwukrot- Zużycie preparatu było największe w przypadku zanurzenia powierzchni próbki w preparacie (przez 0. Następnie obserwowano wzrost nasiąkliwości i po siedmiu dniach największą nasiąkliwość wykazały próbki pokryte preparatem nr 1 (13. W przypadku pozostałych preparatów następuje wzrost nasiąkliwości już po 1 dniu. w porównaniu z próbką bez hydrofobizacji.51%. Jedynie w przypadku preparatu wzmacniającego wskaźnik ten wynosi 50%.51%. W badaniach modelowych porównano także wpływ sposobu nanoszenia preparatu na jego zużycie na 1 m 2 w przypadku zastosowania trzech sposobów nanoszenia preparatów do hydrofobizacji i wzmacniających na powierzchnie próbek cegły.59 kg/m2 w przypadku preparatu nr 1 do 4.30% do 0.41 kg/m2. 3.64% w zależności od rodzaju użytego preparatu.44 0. Próbki cegieł po hydrofobizacji metodą dwukrotnego malowania powierzchni osiągnęły nasiąkliwość masową 8. • Na podstawie przeprowadzonych badań wpływu sposobu nanoszenia preparatu do hydrofobizacji na efektywność działania tych preparatów stwierdzono. a próbki bez hydrofobizacji – 13.77 – 10.60 0. Czas wnikania kropli wody w przypadku próbek bez hydrofobizacji wynosi 1 min. Tabela 6.42 0. dla której wartość ta wynosi 13. że najefektywniejszym sposobem hydrofobizacji cegieł jest zanurzenie ich w preparacie. Natomiast czas wnikania kropli wody w powierzchnię cegły zhydrofobizowanej metodą natrysku wynosi od 155 do 225 min. Jedynie w przypadku preparatu wzmacniającego wynosi 2 min. następnie malowanie (mokre na mokre).56 – 13. miały nasiąkliwość podobną jak próbki bez hydrofobizacji.034 – 0.30 0. Próbki cegły.45 0.61 kg/m2 w przypadku preparatu nr 2.21 kg/m2). Porównując nasiąkliwość powierzchniową próbek bez i po hydrofobizacji.5 h na głębokość do 1 mm) i wynosiło od 2. w zależności od stosowanego preparatu. Jedynie w przypadku preparatu wzmacniającego wynosi 100%.95 kg/m2 w przypadku preparatu nr 4. natrysku lub malowania Rodzaj preparatu Nasiąkliwość masowa [%] metoda nanoszenia preparatu zanurzenie natrysk malowanie powierzchni 0.066 kg/m2. 2.36%.40 50 0.54 0.26 – 0.53 0. 2 ’2007 (nr 414) wość w przypadku preparatu nr 3.04 kg/m2 preparatu wzmacniającego i 0. W zależności od rodzaju preparatu czas wnikania kropli w przypadku próbek zhydrofobizowanych przez zanurzenie wynosi od 185 do 330 min.36%.46 0. natomiast po jednym dniu nasiąkliwość próbek po hydrofobizacji jest zbliżona do nasiąkliwości bez hydrofobizacji. wykazały duży spadek nasiąkliwości. a najmniej skuteczne jest natryskiwanie.23 kg/m2 w przypadku preparatu nr 1 i 2.44% do 0. natomiast zanurzenie próbek w preparacie spowodowało niewielkie zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej. Wnioski • Skuteczność preparatów do hydrofobizacji wynika ze sposobu ich nanoszenia na powierzchnię cegieł. Z tego względu wybór preparatu do hydrofobizacji zależy od sposobu jego nanoszenia. a wskaźnik absorpcji od 0. której nasiąkliwość masowa wynosi 13.34%. Natomiast przy dwukrotnym malowaniu powierzchni (mokre na mokre) zużyto 0. Procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatu przez dwukrotny natrysk na powierzchnię próbki (wg danych z tabeli 2) Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Rys. metodą natrysku czy malowania. obserwuje się po 6 h spadek nasiąkliwości od 230 razy w przypadku preparatu nr 3 do 9 razy w przypadku preparatu nr 1. Procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatu przez zanurzenie powierzchni próbki (wg danych z tabeli 1) Rys. w porównaniu z próbką bez hydrofobizacji. 1. w zależności od rodzaju preparatu.36%.45 100 Rys.

w związku z rozwojem zarodników i wytwarzanych przez grzyby mykotoksyn. narażone na przykryte nawilżenie (ryzyko nawilżenia) bez kontaktu narażone na z gruntem. ryzyko zagrożenia waha się od wysokiego do nieznacznego 52 2 ’2007 (nr 414) . powodujące m. i zmienne warunki termiczne. ale przede wszystkim i najczęściej od stopnia narażenia drewna na zaatakowanie przez czynniki niszczące.in. jonizujące). powiązane z klasą zagrożenia wg tej normy i naturalną trwałością drewna omówioną w normach PN-EN 460 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych –. T – termity. U – zagrożenie w Europie uniwersalne. P giczne (tabela 1). Norma PN-EN 350-2 ustala m. powodujące zmiany barwy drewna. IR. raki. ale inny podział klas zagrożeń: 5 klas zagrożeń powodowanych przez grzyby domowe. częste nieprzykryte nawilżenie w kontakcie stale narażone z gruntem na nawilżenie lub wodą w kontakcie słodką z gruntem lub wodą słodką w wodzie stale narażone morskiej na nawilżenie wodą morską stale poniżej 18% okresowo ponad 20% często ponad 20% stale ponad 20% stale ponad 20% grzyby owady P Z S Ch1) T – – – U L świdraki – U – U U L – U U – U U U U U L L – – U U U U L U Legenda: P – podstawczaki. Ch – chrząszcze. 4 klasy nasycalności drewna (podatno- odczas eksploatacji konstrukcje drewniane są narażone na działanie abiotycznych i biotycznych czynników niszczących. Grzyby mogą być szkodliwe nie tylko dla drewna. a przy długim i intensywnym działaniu zwiększenie chropowatości. L – zagrożenie regionalne/lokalne 1) chrząszcze występują w większej części Europy powszechnie. S – powodujące siniznę i/lub pleśnienie. – kwasy i zasady. owady – techniczne szkodniki drewna. stwarzające zagrożenie pożarowe. pęcznienie i kurczenie drewna oraz jego pękanie na różną głębokość. metody impregnacji. Klasy zagrożenia Wymagania dotyczące zabezpieczenia drewna i jakości tego zabiegu (dobór środka ochronnego. 3 klasy zagrożeń powodowanych przez grzyby pleśnie i 2 klasy zagrożeń powodowanych przez owady. nicienie. ale także glony. sucho bez kontaktu czasem z gruntem. Czynniki biotyczne powodujące pogorszenie właściwości drewna to grzyby. śluzowce. wpływająca na zawartość wilgoci w drewnie. Wymagania i badania”. – promieniowanie (świetlne – światło widzialne. porosty. Wytyczne dotyczące wymagań w zakresie trwałości drewna stosowanego w klasach zagrożenia i PN-EN 350-2 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Naturalna trwałość drewna litego – Wytyczne dotyczące naturalnej trwałości i podatności na nasycanie wybranych gatunków drewna mających znaczenie w Europie. W normie PN-EN 351-1 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Drewno lite zabezpieczone środkiem ochrony – Klasyfikacja wni- Tabela 1. UV. 5. Klasy zagrożenia drewna niszczącym działaniem czynników biotycznych wg PN-EN 335-2 Klasa zagrożenia Warunki użytkowania drewna i klasy zagrożenia biologicznego Warunki ogólne Warunki dla drewna litego zakres stosowania opis sytuacji wilgotnościowej podczas użytkowania wilgotność drewna organizmy 1. ale także dla ludzi przebywających w pomieszczeniach z zapleśnionymi elementami. głębokość wnikania) zależą od wielu czynników. bakterie. małże. retencja. przykryte. inż. 3.in.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr hab. – ciepło (ogień). docent ITD Andrzej Fojutowski* Zabezpieczanie konstrukcji drewnianych kania i retencji środka ochrony drewna określono również wymagania dotyczące stopnia chemicznego zabezpieczenia drewna. Z – rozkładu szarego. Poznań 2. roztocze. Naturalna trwałość drewna litego. 4. obniżające wytrzymałość drewna. Instrukcja ta ustala żądaną klasę bioodporności oraz klasę zabezpieczenia drewna na powierzchni i w głębszych warstwach drewna. Ważniejsze czynniki fizyczno-chemiczne to: – zmienna wilgotność otoczenia. która wprowadza zbliżony. W normie PN-EN 335-1 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Definicja klas zagrożenia ataku biologicznego – Postanowienia ogólne zagrożenie drewna czynnikami niszczącymi podzielono na 5 głównych klas z narastającym ryzykiem zaatakowania drewna przez czynniki biolo* Instytut Technologii Drewna. Krajowe wymagania dotyczące zabezpieczania chemicznego drewna przedstawia „Instrukcja ITB nr 355/98 – „Ochrona drewna budowlanego przed korozją biologiczną środkami chemicznymi. bez kontaktu stale sucho z gruntem.

drewniane elementy poniżej gruntu. Przestrzeganie tych wymagań bardzo ogranicza rozwój grzybów (za minimalną wilgotność potrzebną do ich rozwoju przyjmuje się 20%). – murłaty. żeby końce belek stropowych. oraz górne części ścian ostatniej kondygnacji. 690. np. Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL. że elementy tych konstrukcji powinny. drobne elementy konstrukcyjne. że wilgotność drewna iglastego w konstrukcjach chronionych przed zawilgoceniem nie powinna przekraczać 18%. szczególnie oczepy. 2 ’2007 (nr 414) Wymagania budowlane dotyczące zabezpieczania konstrukcji Wymaganie dotyczące zabezpieczania konstrukcji drewnianych przed działaniem czynników biotycznych wynika z rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych. Stanowi ono.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA ści na impregnację). biologicznych oraz ognia powinny być podane w projekcie budowlanym (dokumentacji technicznej). Rozwiązania konstrukcyjne wymagające zabezpieczenia. że konstrukcje z drewna litego należy wykonać z tarcicy iglastej lub topoli. na ścianach fundamentowych oraz podwaliny stropu. powinny 53 . W przypadku drewna liściastego górną granicę wilgotności określono na 15%. końcówki dolne krokwi (całość drewna narażona na działanie owadów). Inne rodzaje drewna powinny być stosowane w sytuacjach uzasadnionych technicznie. elementy konstrukcji przy balkonach. małą architekturę.WMiPB) na obrót produktami biobójczymi. krokwie koszowe. – elementy drewniane stropodachów. • zgodne z rekomendacjami technicznymi ITB i związanymi z nimi zaleceniami udzielania aprobat technicznych – ZUAT – 15/VI. które w miejscu styku powinny być zaimpregnowane przeciwgrzybowo i odizolowane papą. a w konstrukcjach usytuowanych na otwartym powietrzu 23%. czynników chemicznych.U. płatwie stropowe. a drewno twardzieli do klasy 3 – 4 (klasa 3: trudne do nasycenia. aby wyeliminować możliwość wtórnego nawilżania elementów drewnianych. szczególnie podwaliny i konstrukcje szkieletowe. nr 75. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. to: – dolne części ścian parteru. być zabezpieczone przed długotrwałym zawilgoceniem we wszystkich stadiach wykonywania elementów. Do zabezpieczania drewna i materiałów drewnopochodnych przed czynnikami biologicznymi należy stosować preparaty: • posiadające pozwolenie Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych. a jednocześnie ułatwia wprowadzanie do drewna ciekłych środków ochronnych. – inne miejsca zagrożone nawilżaniem i utrudnionym odsychaniem. w konstrukcji stropów wymaga się. § 322).06/2005 Środki ochrony drewna przed korozją biologiczną wyrobów budowlanych z drewna. Powierzchnie czołowe belek stropowych i boki tych belek powinna dzielić od muru szczelina powietrzna szerokości minimalnej 30 mm. Najpowszechniejsze w Polsce drewno sosny zwyczajnej zaliczono pod względem nasycalności do klasy 1 dla drewna bielu (łatwe do nasycenia). ze względu na większe narażenie na rozkład biologiczny. klocki. • elementy drewniane zewnętrzne tworzące tzw. były zabezpieczone środkami przeciwgrzybowymi oraz odizolowane od bezpośredniego styku z murem przez zastosowanie papy lub podobnego materiału. Z drewna dębowego. • słupki i podpory w pomieszczeniach poniżej poziomu terenu. Poza tym elementy konstrukcji drewnianych powinny być izolowane od kontaktu z częściami konstrukcji z innych materiałów chłonących wilgoć. grochodrzewu (lub innego o zbliżonych właściwościach) należy np. Istotne z punktu widzenia ochrony i impregnacji drewna jest wskazanie. W deskowaniach połaci dachowych wymaga się zabezpieczenia desek przed rozkładem biologicznym i ułożenia ich stroną dordzeniową ku dołowi. wykonywać wkładki. 2002. szczególnie niewentylowane. końcówki belek międzystropowych oraz miejsca przy instalacjach wodno-kanalizacyjnych. Konstrukcje z drewna. poz. Kontrole i badania zabezpieczania konstrukcji drewnianych powinny być przeprowadzane w ramach odbiorów międzyoperacyjnych. • elementy ścianek działowych piwnic oraz inne elementy narażone na kontakt z betonem. W tym samym celu wymagane jest ich składowanie w czasie budowy w warunkach zabezpieczających przed zawilgoceniem. a także materiałów drewnopochodnych. przy czym górne płaszczyzny desek nie powinny mieć flisów (oblin). Zabiegi ochronne i zabezpieczenie przed czynnikami biologicznymi powinny także odpowiadać wymaganiom Instrukcji ITB nr 355/98. do których zalicza się środki ochrony drewna. W konstrukcjach podłóg takie same wymagania jak w przypadku belek stropowych stawiane są legarom stykającym się z murem lub murowanymi słupkami podpór. że do elementów wymagających zabezpieczenia próżniowo-ciśnieniowego najczęściej zalicza się: • drewno podwaliny na płycie fundamentowej. częściowych i w odbiorze końcowym. • odpowiadające wymaganiom PN-C-04906:2000 Środki ochrony drewna – Ogólne wymagania i badania. o klasie sortowniczej zgodnej z podaną w dokumentacji projektowej i trwale oznakowanej. Wymaganie zabiegów ochronnych dotyczy także elementów więźby dachowej stykających się z murem. metody i technologie zabezpieczania elementów przed działaniem wilgoci. Preparaty. być odporne lub uodpornione na działanie korozji biologicznej. Warto przy tym wziąć pod uwagę. co najmniej na długości oparcia w murze. stropy nad piwnicami i strop ostatniej kondygnacji (zwłaszcza miejsca koło okapu i świetlików). drewniane przegrody piwniczne. • legary podpodłogowe i kratownice na murach piwnic. w zależności od klasy zagrożenia ataku biologicznego. W opracowanych w Instytucie Techniki Budowlanej „Warunkach technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych” wskazuje się. – podłogi w suterenach i na niepodpiwniczonym parterze. Wskazane powinny być miejsca wykonania i wymagania dotyczące zabezpieczeń. klasa 4 – prawie nieprzepuszczalne dla cieczy impregnacyjnej). Zebrano w tej normie dane dla kilkudziesięciu gatunków drewna. sortowanej wytrzymałościowo.

6a. P2 (minimum 3 mm bocznie i 40 mm wzdłuż włókien w bielu) lub P3 (minimum 4 mm bocznie w biel). dotycząca chemicznych środków stosowanych do zabezpieczania przed biotycznymi czynnikami ochrony drewna. przy użyciu opryskiwacza. pod względem składu i formy użytkowej. Konstrukcje drewniane są zabezpieczane przez naniesienie najpierw środka bezbarwnego. Wśród nich do popularnych. 20 °C do 80 °C oraz różne przebiegi procesów obniżania ciśnienia („próżni”) w celu usunięcia powietrza z drewna i zastosowania ciśnienia w celu wtłoczenia impregnatów. od kilku minut do kilkunastu godzin.in. Przy zabezpieczaniu powierzchniowym (bez zabiegów dyfuzyjnych) można zwykle osiągnąć wnikanie klasy P1 (brak wymagań dotyczących penetracji). tworzące przezroczyste powłoki o dość dużej grubości. O – oleiste (także o charakterze zbliżonym do oleju kreozotowego). wymagają całkowitego zanurzenia zabezpieczanego elementu w cieczy impregnacyjnej. Występują większe straty środka (zużycie 25 – 30% większe niż przy smarowaniu). Jego wniknięcie jest często mniejsze i strefa ochronna płytsza. b – układy pigmentowane) 54 2 ’2007 (nr 414) . Często konieczne jest zabezpieczanie drewna środkami chemicznymi. metody próżniowo-ciśnieniowe. a następnie środka zabezpieczającego i barwiącego drewno. emalie. Stosuje się bardzo różne czasy nasycania i temperaturę roztworów. natrysk. Metoda jest zalecana do stosowania m. Efekty nasycania są podzielone pod względem głębokości penetracji środków zabezpieczających na 9 klas. do których można zaliczyć wyroby malarskie. m. R – rozpuszczalnikowe. substancje aktywne są rozpuszczone w rozpuszczalnikach organicznych. 4a. Polska norma PN-C-04906:2000 Środki ochrony drewna – Ogólne wymagania i badania. zagrożenia toksyczne dla wykonawców (opary) oraz zagrożenie pożarowe w przypadku środków rozpuszczalnikowych. zabezpieczaniu powierzchniowym są substancje stosowane do malowania drewna. stanowiącego główne zabezpieczenie przed czynnikami biotycznymi. zadaszenia. Wskutek różnic temperatury i efektów erozyjnych two- Efekt działania zabezpieczenia drewna konstrukcji przed zmianami barwy wywoływane działaniem promieniowania świetlnego (4b. metody dyfuzyjne). Zalecane są okapy. Metody zabezpieczania drewna konstrukcji Metoda smarowania (malowania) to zazwyczaj kilkukrotne naniesienie na powierzchnię zabezpieczanej konstrukcji środka ochrony drewna w postaci roztworu wodnego (powszechnie stosowane stężenie ok.in. 10 – 20%) lub gotowego preparatu rozpuszczalnikowego dekoracyjno-impregnacyjnego czy oleistego za pomocą pędzla. choć nie najlepszych metod zabezpieczania powierzchni drewna eksponowanego w warunkach zewnętrznych należą wyroby lakierowe. Klasa P4 i wyższe wymagają nasycenia bocznego na głębokość minimum 6 mm.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Środki zabezpieczające W celu zapewnienia estetyki i wytrzymałości drewna ważne jest stosowanie odpowiednich rozwiązań zmniejszających stopień naświetlenia drewna i narażenia na opady atmosferyczne. środki ochrony drewna itp. Metody specjalne to metody stosowane mniej powszechnie. na 4 grupy: S – solne. sufitowych. 5a. farby. Środki ochrony drewna są wprowadzane metodami powierzchniowymi (smarowanie – malowanie. Stosowanie środków w celach ochronno-dekoracyjno-impregnacyjnych Bardzo ważną grupą w często stosowanym. 4c – jasny barwnik + lakier. b. kąpiele gorąco-zimne. Efekty działania tego typu środków w ochronie drewna konstrukcji przed działaniem promieniowania świetlnego przedstawiono na rysunku. tamponu lub szczotki w określonych odstępach czasu (od 2 do 24 h). z unikaniem zagłębień powierzchni. a nawet mgły (aerozole). Czasami jest stosowany tylko środek pigmentowany zabezpieczająco-dekoracyjny. jak np. w miejscach trudno dostępnych. Chronią one drewno przez tworzenie bariery mechanicznej niedopuszczającej w początkowym okresie eksploatacji do kontaktu drewna z opadami atmosferycznymi (swoista hydrofobizacja powierzchni). w postaci proszku lub granulatu. lakiery. głęboko penetrującego w drewno. dzieli te środki. krótkotrwała kąpiel) i impregnacji wgłębnej (długotrwałe kąpiele zimne. oznaczonych od P1 do P9 i opisanych w PN-EN 351-1. nawiercanie otworów i wprowadzanie przez nie w różny sposób środków zabezpieczających. stosowanie specjalnych powłok chroniących czoła elementów itp. Metody kąpieli i próżniowo-ciśnieniowe mają zastosowanie do zabezpieczania konstrukcji przed zamontowaniem. zwłaszcza przez użytkowników indywidualnych. Natrysk (lub opryskiwanie) polega na naniesieniu roztworu środka zabezpieczającego na powierzchnię drewna w postaci rozproszonych mikrokropel. Sw – środki w roztworach wodnych gotowe do użycia lub gotowe do użycia po rozcieńczeniu. Jest to trudno osiągalne klasycznymi metodami powierzchniowymi i dlatego należy stosować metody wgłębnego nasycenia drewna. ukośnych płaszczyzn. d – alkidowe lakiery przezroczyste.

uważanych za bardziej skuteczne. W okresie początkowym gruba powłoka utrudnia wymianę wilgoci i w przypadku kondensacji pary wodnej pod powłoką. ługujące. tj. Nasycenie drewna najłatwiej oznaczać w toku realizacji zabezpieczania przez określenie masy preparatu (lub retencji środka w drewnie pozostaje. przebiegu i wykonania impregnacji. wybarwianie aktywnych składników preparatów na przekroju drewna przez przeprowadzenie odpowiednich reakcji chemicznych. następuje wzrost wilgotności drewna. środków zabezpieczających drewno przed czynnikami atmosferycznymi i biotycznymi zaliczane są środki o charakterze pigmentowanych wyrobów lakierowych tworzących powłoki kryjące rysunek drewna. warunków składowania drewna po zabiegu. z zmianami powodowanymi przez czynniki atmosferyczne (działania fotolityczne. pod przykryciem (sucho) nad ziemią. Do często stosowanych. a także powierzchniowym szarzeniem drewna. które sorbują się na powierzchni zabezpieczanego elementu i nie określają wniknięcia składników aktywnych. dzięki czemu ułatwiają desorpcję wilgoci z drewna. na kolor czerwony. Współczesne środki dekoracyjno-ochronne (dekoracyjno-impregnacyjne) zawierają wysoko zdyspergowane pigmenty. zwłaszcza solne środki ochronne zawierające jony np. których istotnymi składnikami są żywice alkidowe. głębokości wniknięcia środka i jego rodzaju. umożliwiający rozwój grzybów powodujących siniznę tzw. podpowłokową. Preparaty te nie tworzą nieprzepuszczalnej dla wody powłoki. a w dalszej konsekwencji do łuszczenia powłok i szarzenia drewna. np. nieprzykryte w kontakcie z ziemią lub wodą słodką w słonej wodzie Tabela 2. i choć są pigmentowane. Nie odnosi się to jednak do barwników dodawanych do środków ochronnych. standardowo do P3 (minimum 4 mm bocznie w biel). Rozwijająca się grzybnia tworzy utwory mogące powodować pękanie i niszczenie powłoki. 20% 2 sporadycznie > 20% 3 4 5 często > 20% stale > 20% stale > 20% jego roztworu) zużytego do zabezpieczania partii drewna i oznaczenie objętości lub powierzchni zabezpieczanego drewna. żywice naturalne i syntetyczne. miedzi lub chromu zmieniają barwę drewna na kolor szarozielony na tyle wyraźnie. olej. Zabezpieczona (zawierająca dany składnik aktywny) część drewna barwi się na jeden kolor. Na powierzchnię przekroju zabezpieczanego drewna nanosi się wówczas odpowiedni reagent. Niektóre. Jest to ogólnie biorąc grupa substancji przeznaczonych do zabezpieczania powierzchni drewna i materiałów drewnopochodnych. a nawet P1 (żadne wnikanie nie jest wymagane) wg PN-EN 351-1 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Drewno lite zabezpieczone środkiem ochrony – Klasyfikacja wnikania i retencji środka ochrony. Zależy ona również od stanu drewna przed nasycaniem (zwłaszcza wilgotności). że głębokość wniknięcia takich środków w drewno można orientacyjnie oznaczyć bezpośrednio na przekroju elementu. W przypadku gdy ilość preparatu nie została oznaczona w toku zabezpieczania drewna. żółty. W przypadku środków renomowanych firm metody te są ustalone i podawane przez producentów. a także tiksotropowych żeli ograniczających kapanie preparatów podczas ich stosowania. 2 ’2007 (nr 414) 55 . Są wśród nich jednak także dekoracyjno-impregnacyjne środki wodorozcieńczalne. oznaczając na przekroju elementu głębokość penetracji preparatu w drewno lub powierzchnię przesyconej części przekroju. zmniejszenie higroskopijności) i przed zmianami fotochemicznymi powierzchni dzięki ochronnemu działaniu pigmentów. Stosowane bywają w postaci dyspersji wodnych w celu ograniczenia zagrożeń związanych ze stosowaniem rozpuszczalników organicznych.) Przy stosowaniu wszystkich rodzajów środków ochrony drewna konieczne jest zwrócenie szczególnie dużej uwagi na przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony środowiska. trudniejsza w realizacji. Norma na środki ochrony drewna nie wyodrębnia środków dekoracyjno-impregnacyjnych. Zabezpieczenie konstrukcji z drewna przeprowadzone w sposób zgodny z wymaganiami wydłuża okres jej użytkowania i przyczynia się do zmniejszenia zużycia drewna oraz zachowania estetyki wyrobu. posiadające z jednej strony cechy właściwe dla środków ochrony drewna. Klasa zagrożenia Wilgotność drewna 1 max. choć częste mogą być niższe klasy. a niezabezpieczona część np. Środki te. w celu oznaczenia Ogólne warunki użytkowania nad ziemią. pod przykryciem (ryzyko zawilgocenia) nad ziemią. zaatakowania go przez niewidoczne gołym okiem grzyby. Do pewnego stopnia mieszczą się one w pojęciu środków grupy R – rozpuszczalnikowych. Skuteczność ich działania związana jest z ochroną przed wodą (stabilizacja wymiarów. przeznaczone są do stosowania najczęściej w warunkach 1 – 3 klasy zagrożenia (tabela 2). nie kryją całkowicie rysunku drewna. akrylowe itp. metoda chemicznej analizy ilościowej. Jakość i kontrola zabezpieczenia Jakość zabezpieczenia konstrukcji oznacza się przez ustalenie jednostkowego nasycenia drewna. a z drugiej postać charakterystyczną dla farb i lakierów. Klasy zagrożenia atakiem biologicznym wg PN-EN 335-1 i PN-EN 335-2 Przy powierzchniowym stosowaniu trzeba się liczyć z osiągnięciem co najwyżej klasy P5 wnikania (minimum 6 mm bocznie w biel i 50 mm osiowo w biel). Głębokość przesycenia charakteryzuje się. wietrzenie itp.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA rzą się w powłoce mikropęknięcia prowadzące do nawilżenia drewna. fungicydy i insektycydy nowej generacji o stosunkowo niskiej toksyczności. W klasach zagrożenia 1 – 3 należy się więc liczyć z możliwością zaatakowania drewna przez grzyby powodujące jego siniznę. Często środki ochronne nie zmieniają wyraźnie barwy drewna i do oznaczenia głębokości ich wniknięcia konieczne jest tzw. woski. metody impregnacji oraz jej parametrów.

Dorzućmy tu od razu hasło: termomodernizacja budynku! (dokończenie na str. przyjęta została Dyrektywa Rady 93/76/EEC w sprawie ograniczenia emisji CO2. a zarazem jakby oddzielnie: – nowelizacja rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. jedynym racjonalnym rozwiązaniem byłoby wymaganie od eksperta energetycznego odbycia (kursów lub studiów podyplomowych) i potwierdzenia znajomości zagadnień dotyczących fizyki budowli egzaminem państwowym. Rządowy program rozwoju budownictwa mieszkaniowego. W planach jest również wprowadzenie ustawy o wsparciu remontów budynków mieszkalnych przez 40% refundację kosztów. Pogorzelski* Myślmy kompleksowo o mieszkaniach. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Sezonowe zapotrzebowanie na ciepło obliczono. biernego wykorzystywania zysków ciepła od promieniowania słonecznego (odpowiednie rozmieszczenie okien i transparentne izolacje ścian). to nie objęły one zagadnień dotyczących oszczędności energii i izolacyjności cieplnej. W efekcie został opracowany i wprowadzony „V Program środowiska zrównoważonego i rozwoju”. i wprowadzone w życie w 1998 r. Zmiana wymagań ochrony cieplnej budynków w krajach UE następuje stopniowo i wynika m. stosowania wydajnych źródeł ciepła (piece gazowe kondensacyjne.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE prof. np. ustawa o finansowym wsparciu rodzin w nabywaniu własnego mieszkania. 690 z późn. Dyrektywa 2006/32/WE.. inż.U. a nawet już jest nowelizowana. w Niemczech przewiduje się kontynuację. o której wdrażaniu jeszcze nie myślimy. nr 75. Dyrektywa 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii zastępuje Dyrektywę Rady 93/76/EEC i zakłada w ciągu najbliższych 9 lat spadek zużycia energii w krajach Unii średnio o 1% rocznie. co podyktowane było głównie ewolucją zbioru Polskich Norm dotyczących klasyfikacji pożarowej. W związku z tym np. Instytut Techniki Budowlanej K 56 2 ’2007 (nr 414) . W związku z tym. – istnieje od września ub. obniżania zapotrzebowania na ciepło do przygotowania ciepłej wody użytkowej (kolektory słoneczne). Wdrażanie Dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. systemem podatków ekologicznych na paliwa. w sprawie warunków technicznych.in. W ten sposób użytkownicy energii kierują się względami opłacalności i jednocześnie wpisują w proekologiczną politykę państwa.in. Choć było już kilka zmian rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. na bardzo atrakcyjnych warunkach. który ma sporządzać charakterystykę energetyczną budynku. wymiennikami gruntowymi). Ekspertem może zostać inżynier z uprawnieniami. kredytowania termomodernizacji i wznoszenia budynków energooszczędnych (od 1 stycznia 2007 r. Zasadniczy problem to powracający wątek wymagania uprawnień budowlanych od eksperta. Wiadomo. W 1993 r. Wymagania zawarte w Dziale X były przygotowywane w latach 1996 – 1997. nowe uregulowania kredytowe w ramach programu KfW CO2). Będzie to spójne z wymaganiami Dyrektywy 2002/91/WE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. z: obniżania strat ciepła przez przenikanie (przegrody pełne i okna o niskiej wartości współczynnika przenikania ciepła). i wykorzystania w systemie oceny energetycznej izb architektów i inżynierów budownictwa. W tym przypadku ważne jest. 70) ilka działań dotyczących budownictwa w Polsce rozgrywa się obecnie jednocześnie. Polityka różnych krajów dotycząca rozwoju zrównoważonego w budownictwie i gospodarce komunalno-bytowej wyraża się m. przyjmując maksymalne wartości współczynnika przenikania ciepła przegród zewnętrznych wg PN-91/B-02020. a więc racjonalne jest budownictwo o małych kosztach eksploatacji. Ministerstwo Budownictwa przygotowało nowelizację rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r.). Ma on obejmować budownictwo socjalne. Należałoby więc wprowadzić nowe wymagania dotyczące ochrony cieplnej budynków (szczególnie mieszkalnych) w postaci limitowania zapotrzebowania energii pierwotnej. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. przetwarzania promieniowania słonecznego na energię elektryczną (systemy fotowoltaiczne). obniżania zapotrzebowania na ciepło do wentylacji (systemy wentylacji mechanicznej z rekuperacją ciepła i ew. rezygnując z określenia wartości współczynnika przenikania ciepła poszczególnych przegród. pompy ciepła). aby użytkownik mieszkania płacił jak najniższy czynsz. – przygotowywanie rządowego programu budownictwa mieszkaniowego. w tym o małych wydatkach na użytkowanie energii.r. Warunkiem uzyskania tego typu pomocy byłaby modernizacja instalacji grzewczej. pod warunkiem że zda egzamin. że obecnie kształcenie architektów i inżynierów budownictwa nie gwarantuje absolwentom * Politechnika Białostocka. ogłoszone w 1997 r. dr hab. 60 kWh/(m2·a). energii i kredytach! odpowiedniej znajomości fizyki budowli i nie przygotowuje do prawidłowej oceny energetycznej budynków. W efekcie są tylko kosmetyczne zmiany w odniesieniu do Działu X „Oszczędność energii i izolacyjność cieplna” oraz załącznika nr 2. odpowiednimi przepisami budowlanymi i systemami kredytowania modernizacji (w tym termomodernizacji) starych zasobów budowlanych oraz wznoszenia nowych budynków energooszczędnych. pozwoli na uniknięcie kłopotliwych zapisów o ścianach jednorodnych i warstwowych oraz zapewni faktyczną oszczędność energii w eksploatacji budynków. Jerzy A. – wdrażanie (od trzech lat!) Dyrektywy 2002/91/WE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. A może połączmy te wątki? Nowelizacja rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Obecnie wymagania te są przestarzałe i zapóźnione w stosunku do norm. zm. poz. Wiele emocji budzą też inne wymagania dotyczące ścian zewnętrznych jednorodnych i warstwowych. – istnienie Dyrektywy 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych.

• Program Operacyjny Pomoc Techniczna – EFRR. • Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka – EFRR. • termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej (działanie 10. Istnieją jednak pewne inicjatywy i rozwiązania prawne. W ramach programu operacyjnego „Infrastruktura i Środowisko” finansowane będą duże inwestycje.1) – w ramach działania wspierane będą inwestycje w zakresie modernizacji i budowy jednostek wytwarzania energii elektrycznej oraz ciepła. w tym zmiany wyposażenia obiektów w urządzenia o najwyższej klasie efektywności energetycznej. Przykładowe rodzaje projektów: • związane z wprowadzeniem ekoetykiet (w ramach działania 4.3).) będzie wydatkowane ok. • efektywna dystrybucja energii (działanie 10. tylko nieliczne mogą na to liczyć. Wręcz przeciwnie. Działania związane z poprawą efektywności końcowego użytkowania energii mogą być w największym stopniu finansowane w ramach PO Infrastruktura i Środowisko w osi priorytetowej: IV – Przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony środowiska. umożliwiających przyłączanie rozproszonych źródeł energii. • wysokosprawne wytwarzanie energii (działanie 10. wynikające z realizacji danego projektu. • Programy Operacyjne Europejskiej Współpracy Terytorialnej – EFRR. • Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej – EFRR. 6.A. obszary wykorzystania oraz system wdrażania funduszy unijnych: Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR). Wspierane będą również inwestycje dotyczące modernizacji i rozbudowy sieci dystrybucji energii elektrycznej lub ciepła o największym potencjale obniżenia strat energii oraz projekty. Przy określaniu wielkości dotacji z funduszy europejskich brane będę pod uwagę limity i zasady pomocy publicznej oraz korzyści finansowe dla beneficjenta. Programy Operacyjne w Ramach Narodowej Strategii Spójności Narodowa Strategia Spójności (NSS) jest dokumentem strategicznym określającym priorytety. że każdy projekt otrzyma maksymalne dofinansowanie.93 mld euro z budżetu państwa). średniego i niskiego napięcia.3 mld euro z budżetu UE. Dodatkowo przewiduje się możliwość realizacji inwestycji w zakresie sieci elektroenergetycznych. • Program Operacyjny Kapitał Ludzki – EFS. * KAPE S. mające na celu ograniczenie strat sieciowych i czasu trwania przerw w zasilaniu odbiorców.86 mld euro z krajowych środków publicznych (w tym ok. Z funduszy europejskich przewiduje się finansowanie do 85% kwalifikowanych kosztów projektu.56 mld euro: 67.2) – w ramach działania realizowane będą kompleksowe projekty z zakresu rozbudowy lub modernizacji sieci dystrybucyjnych wysokiego.. 9. • ograniczenie zużycia surowców naturalnych oraz energii (w ramach działania 4. W ramach Regionalnych Programów Operacyjnych dofinansowywane mogą być działania dotyczące efektywności energetycznej. Do Programów Operacyjnych wchodzących w skład NSS należą: • Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko – EFRR i FS. natomiast mniejsze – w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych. 5% produktu krajowego brutto. 85. • 16 Regionalnych Programów Operacyjnych – EFRR. które umożliwiają likwidację źródeł niskiej emisji.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE dr inż.1).5 mld euro. W województwie dolnośląskim w ramach priorytetu „Poprawa stanu środowiska naturalnego oraz zachowanie różnorodności biologicznej i ochrona przyrody na Dolnym Śląsku” realizowane będą działania przyczy2 ’2007 (nr 414) W Polsce nie ma funduszu efektywności energetycznej.3). ze szczególnym uwzględnieniem kogeneracji. Suma środków przeznaczonych na realizację NSS w latach 2007 – 2013 wyniesie ok.4 mld euro z podmiotów prywatnych. Z tytułu realizacji NSRO corocznie (do 2015 r. w tym kogeneracji z odnawialnych źródeł energii. czyli ok. ze szczególnym uwzględnieniem wtórnego wykorzystania ciepła odpadowego (w ramach działania 4. Arkadiusz Węglarz* Możliwości finansowania projektów z dziedziny efektywności energetycznej • zmiany technologii w celu zmniejszenia zapotrzebowania na energię. Chodzi przede wszystkim o fundusze z Unii Europejskiej. umożliwiającego finansowanie. Politechnika Warszawska 57 . W artykule przeanalizuję możliwości finansowania projektów z dziedziny efektywności energetycznej w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO). które można wykorzystać. Nie oznacza to. ok. X – Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku. Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) oraz Funduszu Spójności w ramach budżetu Wspólnoty na lata 2007 – 2013. które zapewnią osiągnięcie celów podstawowych. 5. o wartości przekraczającej 5 mln euro. XI – Bezpieczeństwo energetyczne.2). takich jak wzrost konkurencyjności i promowanie zrównoważonego rozwoju. 11.

• budowa. W województwie podlaskim skoncentrowano się na rozwoju odnawialnych źródeł energii. przebudowie i wymianie urządzeń wytwarzających energię w celu zmniejszenia energochłonności i negatywnego oddziaływania na środowisko (np. jak również oszczędne i racjonalne gospodarowanie energią cieplną na lokalnym rynku. zwiększenia jakości dostarczanej energii i bezpieczeństwa energetycznego. rozbudowa i modernizacja lokalnej infrastruktury służącej do wytwarzania i przesyłu energii odnawialnej. W województwie pomorskim wsparcie obejmować będzie projekty polegające na rozbudowie. • budowie systemów dystrybucji gazu ziemnego na terenach niezgazyfikowanych oraz modernizacji istniejących sieci dystrybucji. • tworzenie strategii energetycznych przez samorządy. • budowa. Działania koncentrować się będą przede wszystkim na: • rozbudowie infrastruktury związanej z zapewnieniem bezpieczeństwa energetycznego regionu. służące ograniczeniu nadmiernego zużycia paliw. zharmonizowanych z planami rozwoju przedsiębiorstw energetycznych. W województwie kujawsko-pomorskim przewidziana jest realizacja projektów mających na celu ograniczenie emisji zanieczyszczeń gazowych i pyłowych do atmosfery. W województwie małopolskim wsparcie w ramach RPO będzie ukierunkowane na modernizację. – mające wpływ na tereny objęte siecią Natura 2000. słonecznej i innych zasobów odnawialnych. • budowie nowych i przebudowie istniejących sieci ciepłowniczych i węzłów cieplnych. związanych z wytwarzaniem energii cieplnej na cele bytowe i gospodarcze. dotyczące rozbudowy i modernizacji infrastruktury energetycznej. urządzeń i obiektów (w tym infrastruktury mieszkaniowej i lokalowej).ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE niające się do poprawy jakości powietrza. mające na celu ograniczenie energochłonności. a także umożliwiające przyłączanie OZE do sieci elektroenergetycznej. urządzeń i obiektów służących do produkcji i przesyłu skojarzonego wytwarzania energii. sprzyjającej prowadzeniu działalności gospodarczej i zamieszkaniu. rozbudowę i przekształcanie komunalnych systemów ciepłowniczych oraz rozwój odnawialnych źródeł energii. zastosowanie biomasy lub gazu 58 2 ’2007 (nr 414) . rozbudowa i modernizacja źródeł wytwarzania i przesyłu energii w celu minimalizacji emisji zanieczyszczeń. • rozbudowie i modernizacji wiejskich sieci średniego i niskiego napięcia (reelektryfikacja wsi). że możliwe jest finansowanie projektów dotyczących efektywności energetycznej zawierającej komponent OZE. Zgodnie z Regionalnym Programem Operacyjnym planowana jest systematyczna poprawa czystości powietrza w województwie opolskim. w tym rozwoju sieci wysokiego napięcia. W ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Dolnego Śląska celem priorytetu „Regionalna infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku” będzie podniesienie bezpieczeństwa energetycznego regionu przez zwiększenie udziału gazu i odnawialnych źródeł w wytwarzaniu energii oraz poprawę dystrybucji i obrotu energii. w tym budowa źródeł energii z wykorzystaniem biomasy. w szczególności geotermii. W województwie mazowieckim realizowane będą inwestycje w technologie wykorzystujące energię pochodzącą ze źródeł odnawialnych i kogeneracyjnych o wysokiej sprawności. Preferowane będą przedsięwzięcia: – realizowane na obszarach o dużej gęstości zaludnienia. energii geotermalnej. których efektem będzie pozyskanie i wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych. • budowa. jak również modernizacji w obiektach publicznych. Jednym z celów Regionalnego Programu Operacyjnego dla województwa podkarpackiego jest równomierny rozwój infrastruktury energetycznej. – zlokalizowane na terenach turystycznych czy uzdrowiskowych. gazowniczej oraz ciepłowniczej. • budowa. co pozwoli na zwiększenie atrakcyjności regionu. W Regionalnym Programie Operacyjnym dla województwa lubelskiego przewidywane są inwestycje związane z poprawą efektywności energetycznej robót budowlanych (z wyjątkiem budowy) lub modernizacji: • obiektów spalania paliw wraz z zakupem urządzeń (z wyjątkiem zakresu wymienionego w załączniku XII do Traktatu o przystąpieniu Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej). • modernizacji obiektów spalania paliw z wyjątkiem zakresu wymienionego w załączniku XII do Traktatu o przystąpieniu Rzeczpospolitej Polskiej do UE. • istniejących sieci ciepłowniczych i węzłów cieplnych oraz urządzeń do produkcji i przesyłu energii z odnawialnych źródeł energii. sieci ciepłowniczych. przebudowa i remont instalacji. szczególnie na obszarach wiejskich. prowadzące do ograniczenia emisji gazów i pyłów do atmosfery. Zakłada się zmniejszenie udziału paliw stałych oraz uwzględnienie wymagań ochrony środowiska w procesie uzyskania energii. szczególnie na obszarach wiejskich i małych miast. W województwie lubuskim finansowane będą następujące rodzaje projektów: • rozbudowa i modernizacja miejskich systemów ciepłowniczych wraz z infrastrukturą towarzyszącą. energooszczędne urządzenia i technologie. przebudowa i remont instalacji. • realizacji inwestycji. Dofinansowanie uzyskają kompleksowe projekty dotyczące sieci ciepłowniczych oraz modernizacji źródeł ciepła. dzięki obniżeniu wielkości emisji z obiektów użyteczności publicznej przez modernizację zlokalizowanych w nich źródeł ciepła. • termomodernizacji budynków publicznych. Wspierany będzie również rozwój i modernizacja systemów (źródła i sieci) infrastruktury cieplnej wykorzystujących nowoczesne. • działania dotyczące poprawy funkcjonowania oraz modernizacji lokalnej infrastruktury elektroenergetycznej. Wydaje się jednak. W województwie łódzkim będzie wspierany rozwój efektywnego systemu energetycznego. który przyczyni się do optymalnego wykorzystania istniejących w regionie źródeł energii. • jednostek skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła.

że wszystkie projekty powinny wynikać z Programu Ochrony Środowiska województwa zachodniopomorskiego. • Stypendia Marie Curie (program „People") – znaczna część środków 7. Tworzona jest Europejska Rada Badań (European Research Council). PR proponuje się następujące instrumenty: • projekty badań stosowanych (collaborative projects). PR utrzymany będzie schemat pomocy dla MŚP w postaci projektów CRAFT (co najmniej trzy MŚP wynajmują jednostki naukowe do wykonania badań i prac rozwojowych). • wytwarzanie paliw z odnawialnych źródeł energii. Bruksela. odsiarczanie) i urządzeń odpylających itp. Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady. które mogą otrzymać dofinansowanie projektów w ramach RPO. Indykatywny budżet projektu powinien wynosić 4 – 50 mln euro. wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań. Możliwość uczestniczenia podmiotów polskich w nietechnologicznych projektach dotyczących m. przedsiębiorstwa. jedynie zaznaczono. W województwie zachodniopomorskim wsparcie uzyskają inwestycje z zakresu ochrony powietrza i odnawialnych źródeł energii. • granty indywidualne (Frontier/Basic research – „Ideas") – UE wprowadziła system grantów indywidualnych podobny do systemu grantów oferowanych przez KBN (Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego). COM(005) 440 wersja ostateczna. • technologie wychwytywania i sekwestracji CO2 w celu bezemisyjnego wytwarzania energii. • wytwarzanie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii. Bruksela. PR badań i rozwoju technologicznego w latach 2007 – 2013 przewiduje się wiele działań zmierzających do1) przekształcenia obecnego systemu energetycznego opartego na paliwach kopalnych na bardziej zrównoważony system. Nie podano szczegółowego zakresu inwestycji. O finansowanie mogą się ubiegać podmioty ze sfery finansów publicznych. zamierza włączyć IE-E do programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji2) w 2007 r. Lista beneficjentów i podmiotów. co doprowadzi także do wzrostu jej udziału w bilansie energetycznym regionu. „niskiej emisji” na skutek zmiany systemów ogrzewania obiektów użyteczności publicznej oraz wykorzystania odnawialnych źródeł energii. rozwoju technologicznego i demonstracji (2007 – 2013). Program ten jest aktualizowany co cztery lata i obecnie powinna nastąpić jego aktualizacja na lata 2007 – 2010. • odnawialne źródła energii wykorzystywane do ogrzewania i chłodzenia. efektywności energetycznej istnieje w programie Inteligentna Energia – Europa (IE-E). • czyste technologie węgla. W 7. Warto zauważyć. przy jednoczesnym wzmocnieniu konkurencyjności sektorów europejskiego przemysłu energetycznego. w odpowiedzi na pilne wy1) Wniosek w sprawie decyzji Rady. związki celowe i stowarzyszenia. ustanawiająca program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007 – 2013). Wniosek powinno złożyć międzynarodowe konsorcjum. • inteligentne sieci energetyczne. W województwie warmińsko-mazurskim przyjęto. Dofinansowanie znajdą również projekty z zakresu termomodernizacji i zastosowania OZE. 12 października 2006 r. instalacji urządzeń filtrujących gazy (np. O grant indywidualny będzie mógł się ubiegać pojedynczy zespół badawczy bądź też konsorcjum składające wniosek bezpośrednio do ERC. W Wielkopolsce prowadzone będą działania zmierzające do ograniczenia emisji szkodliwych gazów i pyłów do atmosfery przez realizację projektów dotyczących instalacji nowoczesnych systemów grzewczych z elementami odnawialnych źródeł energii oraz systemów przesyłowych energii cieplnej. jak: • wodór i ogniwa paliwowe. chociaż jest on zakamuflowany pod nazwą „Research Potential". 2 ’2007 (nr 414) 59 . • wydajność energetyczna i oszczędność energii. poza obiektami administracji publicznej. że na ochronę przed zanieczyszczeniami powietrza decydujący wpływ będzie miała realizacja projektów dotyczących odnawialnych źródeł energii. że KE chcąc jak najściślej powiązać zagadnienia efektywności energetycznej z mechanizmami rynkowymi. Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (The Competitiveness and Innovation Framework Programme – CIP) będzie składał się z: programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji. PR zostanie przeznaczona na program stypendialny i wsparcie mobilności naukowców. zwania w zakresie bezpieczeństwa dostaw i zmian klimatycznych. termomodernizacji. organizacje społeczne. • Projekty CRAFT dla MŚP – wzorem 6.in. • wiedza na rzecz polityki energetycznej. Przewidziano więc wsparcie głównie inwestycji w infrastrukturę wytwarzania i przesyłu energii odnawialnej. W województwie śląskim poprawa jakości powietrza będzie osiągana przez przedsięwzięcia na rzecz systemów ciepłowniczych. W planie operacyjnym dla województwa świętokrzyskiego przewidziano wspieranie projektów mających wpływ na zmniejszenie emisji zanieczyszczeń do powietrza oraz poprawę stanu technicznego infrastruktury energetycznej. bazujący na różnorodnych źródłach i dostawcach energii w połączeniu ze wzmacnianiem wydajności energetycznej. programu wsparcia polityki dotyczącej ICT (technologii informacyjnych i komunikacyjnych) oraz programu Inteligentna Energia – Europa. dotyczącej programu szczegółowego „Współpraca”. Przewidywane działania priorytetu energia obejmować będą takie kierunki. 28 września 2005 r. 2) Udział w międzynarodowych programach badań i rozwoju W 7.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE w źródłach ciepła). Umożliwiona będzie również kompleksowa termomodernizacja budynków użyteczności publicznej. jest duża. • Centra Doskonałości – Komisja Europejska powtórzy konkurs na Centra Doskonałości.

tam gdzie dostarczana energia jest przynajmniej w 50% wykorzystywana do zapewnienia komfortu cieplnego w pomieszczeniach i podgrzewania wody w budynkach. United Nations Environment Programme oraz United Nations Development Programme. przede wszystkim w sektorze budowlanym i przemysłowym („SAVE”). Program będzie składał się z trzech następujących dziedzin: • wydajność energetyczna i racjonalne wykorzystanie energii. o budżecie 2 mln USD. redukcji emisji gazów oraz oświetlenia przestrzeni publicznej.3 mln USD. dotacji budżetowych. • komponent grantu. miejskich systemach grzewczych. celem programu Inteligentna Energia – Europa jest wspieranie stałego rozwoju w powiązaniu z energią i przyczynianie się do realizacji ogólnych celów ochrony środowiska. Realizując Projekt Efektywności Energetycznej GEF.o. W ramach komponentu poręczeń. jako mechanizm finansowy zarządzany przez trzy agendy ONZ: Bank Światowy. Konieczne wydaje się powołanie Krajowego Funduszu Efektywności Energetycznej.) wszystkich podmiotów realizujących inwestycje energooszczędne. Projekt Efektywności Energetycznej GEF Bank Gospodarstwa Krajowego w ramach podpisanej w marcu 2005 r. • zwiększenie dostępności kredytów i wzbogacenie oferty banków kredytujących. Program Inteligentna Energia – Europa koncentruje się na usunięciu pozatechnicznych barier.7 mln USD. • wspieranie finansowania procesu inwestycyjnego mającego na celu ochronę środowiska. o budżecie 5. Projekt obejmuje: • komponent poręczeń.. którego administratorem jest Bank Światowy. tj. • finansowanie kosztów audytu energetycznego z komponentu pomocy technicznej. udzielonych przez współpracujące z BGK banki komercyjne na określone inwestycje realizowane na terenie całej Polski. np. Wyrównanie poziomu efektywności energetycznej polskiej gospodarki do poziomów starych krajów członkowskich Unii Europejskiej (UE15) wymagać będzie jednak znacznie większych nakładów finansowych. Wypływy do funduszu pochodziłyby z podatku od użytkowania energii (jeśliby taki został wprowadzony). nakłada na Polskę obowiązek podjęcia intensywnych działań prowadzących do ograniczenia zużycia energii finalnej przez odbiorców końcowych. tendencję wzrostową. która weszła w życie 17 maja 2006 r. wpłat Zakładów Energetycznych i innych dystrybutorów energii oraz wpływów z systemu białych certyfikatów. tworzeniu możliwości rynkowych i zwiększaniu świadomości. mające na celu zmniejszenie strat bądź poprawę efektywności wykorzystania energii w budynkach. pożyczek. • komponent pomocy technicznej. Celem dyrektywy jest ograniczenie zużycia energii finalnej przez użytkowników końcowych o 9% w okresie dziewięciu lat. że osiągnięcie celu indykatywnego wymagać będzie wzmożonych działań rządu prowadzących do zwiększenia efektywności wykorzystania energii finalnej przy dbałości o zachowanie wzrostu gospodarczego. BGK zawrze z bankami komercyjnymi ramowe umowy współpracy. BGK wspiera działania rządu w obszarach obejmujących zarówno ochronę środowiska. samorządy. o budżecie 3. Dyrektywa 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych. dywersyfikacja paliw. dysponującego możliwością przyznawania dofinansowania. w Krakowie. osoby fizyczne. sieciach cieplnych. przeznaczony na wsparcie inwestycji energooszczędnych o długim (10-letnim) okresie zwrotu. przeznaczony na zabezpieczenie poręczeń spłaty kredytów Podsumowanie Przedstawione mechanizmy finansowe wspierające efektywność energetyczną budzą pewną nadzieję na osiągnięcie przez Polskę większych sukcesów w tej dziedzinie niż dotychczas. osoby prawne. • aspekty energetyczne w transporcie. co oznacza. realizowanych w woj. Fundusz GEF (Global Enviroment Facility) powstał w 1991 r. 60 2 ’2007 (nr 414) . Celem projektu jest finansowe wsparcie (do 30 czerwca 2011 r. oraz paliwa odnawialne i wydajność energetyczna w transporcie („STEER”). 1 Traktatu. począwszy od 1 stycznia 2008 r. W polskiej gospodarce wartość zużycia energii finalnej ma od 2000 r. jak i wykorzystanie zasobów energii. Fundusz powinien być ulokowany w Banku Gospodarstwa Krajowego i wchłonąć Fundusz Termomodernizacji. z o. małopolskim przez Przedsiębiorstwo Oszczędzania Energii ESCO sp.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE Na mocy art. w kolejnych dziewięciu latach jej obowiązywania. dzięki nowym rozwijającym się i odnawialnym źródłom energii. gwarancji na działania powodujące wzrost efektywności energetycznej. • łatwe i tanie zabezpieczenie kredytu. umowy z Ministerstwem Gospodarki i Pracy zarządza Projektem Efektywności Energetycznej GEF o budżecie 11 mln USD. • nowe i odnawialne źródła energii dla scentralizowanej i zdecentralizowanej produkcji elektryczności i ciepła oraz ich integracja ze środowiskiem lokalnym i systemami energii („ALTENER”). lokat bankowych. na podstawie których będzie udzielać poręczeń do 70% kwoty kredytów na przedsięwzięcia energooszczędne. Środki na realizację projektu pochodzą z Funduszu na rzecz Globalnego Środowiska. przeznaczony na wsparcie oraz monitoring Projektu. polegające na inwestycji bądź modernizacji. bezpieczeństwa dostaw i konkurencyjności. spółdzielnie oraz przedsiębiorstwa działające w formule ESCO. Na realizację programu „Inteligentna Energia – Europa w latach 2007 – 2013 przewidziano 780 mln euro. przez: • zwiększenie grupy dopuszczalnych inwestycji o inwestycje realizowane w obszarze oświetlenia ulic i przestrzeni publicznej i tym samym poszerzenie zakresu finansowania przedsięwzięć niekwalifikujących się do uzyskania premii termoodernizacyjnej z Funduszu Termomodernizacji. 175 ust.

że tynk nie spełnia już swojej roli. Dryvit Systems USA (Europe) Sp. w komorze umieszczono powłoki Dryvit oraz inne powłoki polimerowe. czyli wystąpienia formy pyłu na powierzchni powłoki. polegającej na łączeniu pigmentów i wypełniaczy w powłoce.dryvit.pl 2 ’2007 (nr 414) 61 . że w niektórych próbkach nastąpiła znaczna erozja nośnika. spowodowanego dezintegracją spoiwa. pigmenty. 0 801 37 98 48. jak wyglądała w stanie przed testem i po ekspozycji przez 5000 h. Pro- ces kredowania postępuje tak długo. wiatru. z o. takie jak niespójność powierzchni większych obszarów pokrycia (zanik nośnika). Proces erozji rozpoczyna się od kredowania. Podczas procesu degradacji erozja zachodzi w różnym tempie. śniegu i ekstremalnej temperatury ulega stopniowemu niszczeniu. tzn. deszczu. Pytanie. w której spoiwo nie będzie w stanie spełniać swojej roli. 022 453 39 50 do 53 www.o. wypełniacza i pigmentów (tzw. Z łatwością można zauważyć. nośnik). Metoda umożliwia otrzymanie w krótkim czasie powtarzal- N Budynek mieszkalny w Warszawie przy ul. Każda para zdjęć przedstawia powłokę. brzmi: „Jakie to wszystko ma dla mnie znaczenie?”. zawierające 100% kopolimery akrylu. na które powinien odpowiedzieć sobie inwestor po obejrzeniu tych próbek. że zastosowanie jakichkolwiek żywic akrylowych da powłoce bardzo dobrą jakość. aż dojdzie do sytuacji. W trakcie jej działania widać zmiany w wyglądzie. zagęszczacze. Jego wyniki zostały udokumentowane serią zdjęć. Nośnik wystawiony na działanie słońca. promieniowania UV oraz pozwala na ich cykliczne zmiany. Firma Dryvit produkuje tynki akrylowe. określającego zachowanie powłok wystawionych na działanie warunków zewnętrznych. Tajemnica jakości tych rozwiązań to odpowiednia kompozycja surowców oraz reżim technologiczny i kontrola jakości. W końcu właściciel zauważa. Kolor zmienia się tym bardziej. Erozja jest procesem dynamicznym. odczynniki zwilżające itp. W przypadku stosowania wyrobów firmy Dryvit inwestor ma zapewnioną dłuższą ochronę obiektu. wg nowoczesnych formuł DPR. Standardowo przyjmowanym czasem ekspozycji w przypadku powłok zewnętrznych w komorze Weather-Ometer jest 2000 h.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE Tynki akrylowe Dryvit – zauważ różnicę ajważniejsze cechy wykończenia powierzchni zewnętrznych to: trwałość. na którą składają się: żywice. materiały wypełniające. temperatury. Przed badaniem widać było. że każde ziarno zaprawy jest dokładnie otoczone mieszaniną składającą się z żywicy. jest daleko idącym uproszczeniem. Próbki zostały umieszczone na 5000 h w komorze do badań klimatycznych Weather-Ometer®. Twierdzenie. Są one osiągane przez dobranie odpowiedniej kompozycji powłok. Syreny 26 Zerodowany tynk akrylowy na budynku w Warszawie Powierzchnia tynku akrylowego Dryvit po 15 latach eksploatacji budynku przy ul. im dłużej tynk wystawiony jest na działanie czynników zewnętrznych. Urządzenie to symuluje działanie warunków zewnętrznych: wilgotności. W celu udowodnienia jakości rozwiązań Dryvit przeprowadzono długoterminowe badania przyspieszonego starzenia. Syreny 26 w Warszawie nego i reprezentatywnego wskaźnika. a w przypadku powłoki Dryvit niewielka. która wiąże wszystkie składniki powłoki i wpływa na trwałość tynku. Test został przeprowadzony metodą porównawczą. tel. wygląd i łatwość nakładania. Podczas dalszej degradacji powłoki występują spękania i odsłonięcie kruszywa.

• wysoką trwałość i stabilność wymiarową. Posadzka z góry i z dołu Płyty Vapotherm coraz częściej doceniane są jako izolacje posadzek ogrzewanych. • niską nasiąkliwość – minimmum 90% zamkniętych porów. m. że płyty mają: • rekordową wartość współczynnika λ = 0. określonej jako HR Insulation (High Result Insulation). Fenomen tego materiału polega na tym. Różnorodność okładzin wynika z różnych zastosowań płyt Vapotherm. • odporność na nacisk minimum 15 t/m2. wytwórni frytek k. posadzek i ścian. Dowodem na rosnące zainteresowanie płytami Vapotherm jest magazyn kwiatów w Holandii. Piotr Cieślewicz 62 2 ’2007 (nr 414) . włókno szklane czy wreszcie folia aluminiowa.in. Szczególną rolę odgrywają w procesie termorenowacji. gdzie mury szczelinowe stanowią podstawowe rozwiązanie. Kolejnym istotnym argumentem przemawiającym za stosowaniem płyt Vapotherm jest korzystna cena materiału termoizolacyjnego. Europie pod nazwą Vapotherm. szpitalach. • klasę ogniowa Broft1 (dawniej NRO) oraz REI 30.Termoizolacja typu PIR materiał nowej generacji Izolacji z 1 m2. w Polsce znanej jako MR Izolacja. Płyty z pianki PIR produkowane przez firmę EcoTherm dostępne są w całej Skuteczna izolacja ścian Płyty Vapotherm z powodzeniem są stosowane jako termoizolacja przegród. Izolacja dachu Przykład: izolacja o U = 0. Decyduje to Pianka PIR została wynaleziona pod koniec XX w. • niewielką masę – 32 kg/m2. Płyty Vapohterm przyklejone do stropu nad piwnicą nie ograniczają wysokości podpiwniczenia. • łatwość i bezpieczeństwo obróbki. 10 lat. w: hali produkcyjnej w Kobierzycach – 38 000 m2. W efekcie nie zachodzi ryzyko oberwania się ocieplenia. gdzie stanowi już 25% stosowanych izolacji. wysokość istniejących otworów drzwiowych. wyposażonych w przewody grzejne. świadczące o braku zagrożenia w postaci szkodliwych gazów i płonących kropli.23 W/m2K i powierzchni 1000 m2 wykonana z płyt Vapotherm grubości 10 cm waży tylko 3. Ich odporność na nacisk przy 10% odkształceniu (standardowy test termoizolacji) wynosi 150 kPa i w związku z tym można bezpiecznie konserwować i odśnieżać dach bez ryzyka uszkodzenia pokrycia.2 t. należąca do światowej grupy CRH. szkołach. Te zalety pianki zdecydowały o utworzeniu w Europie nowej grupy termoizolacji. Produkowane są jako panele z rdzeniem PIR w okładzinach elastycznych typu papier ekranowany aluminium. • aprobatę ITB i świadectwo PZH. teatrze w Katowicach – 1800 m2. natomiast z innych powszechnie stosowanych materiałów izolacyjnych jest kilka ra- • klasy ogniowe S2 i d0. a po sprowadzeniu jej przez firmę EcoTherm do Europy także rynki krajów Beneluksu czy Wielkiej Brytanii.in. o rosnącym udziale płyt Vapotherm w rynku izolacji ściennych w krajach. Materiał raz wbudowany nigdy nie będzie wymieniany. W Polsce płyty Vapotherm zastosowano m. Pionierem tej technologii w Europie jest holenderska firma EcoTherm. Płyty Vapotherm nie rozprzestrzeniają ognia i uzyskują klasę E30. Ich stabilny montaż w murze szczelinowym umożliwiają kotwy i klipsy. czyli Maksymalny Rezultat zy cięższa. mgr inż. Płyty Vapotherm w okładzinie z włókna szklanego można również stosować w ścianach dwuwarstwowych w układzie z systemowym klejem i siatką. i szybko podbiła rynek w USA.023 W/mK. jednostce straży pożarnej w Katowicach – 1000 m2. Wrocławia – 10 000 m2. gdzie jakość izolacji decyduje o skuteczności ogrzewania. gdzie grubość izolacji ogranicza np. jako izolacje dachów. Oddział EcoTherm w Polsce dostarczył na krajowe budowy ponad 1 mln m2 płyt typu PUR i PIR w ciągu ok. na którego dachu zastosowano 990 000 m2 płyt.

pl TWR 014 TWF 014 . garderobie.VELUX.Naturalne światło w przedpokoju. łazience? Świetlik tunelowy VELUX dostarcza naturalne światło do pomieszczeń Dwa rozwiązania do każdego rodzaju dachu: TWF z tunelem elastycznym i TWR z tunelem sztywnym Więcej informacji: www.

2. Element NIDA ES może. Do wykonywania sufitów podwieszanych powszechnie stosuje się wieszaki obrotowe ze sprężyną w komplecie z prętem. System mocowany za pomocą F Fot. Zastosowanie łączników ES 60 w konstrukcji sufitu: 1 – profil nośny NIDA CD 60. 1. W razie potrzeby można zamówić pręty dłuższe lub wykonać przedłużenie przez połączenie dwóch prętów za pomocą sprężynki NIDA. Przykład zastosowania łącznika ES 60 w konstrukcji sufitu pokazano na rysunku 1. 1000. Używa się ich zarówno w konstrukcjach okładzin sufitowych. w którym zastosowano łączniki ES. masy szpachlowe. jak i ściennych oraz poddaszy. 70 lub 100 mm. Są one dostępne w 3 wymiarach. Sufit z płyty gipsowej pełni funkcję ogniochronną w przypadku kiedy wieszaki obrotowe ze sprężynką i prętem zastąpione są przez system noniuszowy (rysunek 3). Sufit podwieszany: 1 – profil NIDA CD 60. Powszechnie stosowanymi akcesoriami metalowymi są łączniki ES. Przykład takiego sufitu pokazano na rysunku 2. 2 – profil przyścienny UD 27. W przypadku potrzeby system ten może być uzupełniony o przedłużacze noniusza wraz z łącznikami. przeznaczony do podwieszenia konstrukcji poddasza do krokwi. w skład których wchodzą następujące elementy: profile i akcesoria metalowe. Wieszak górny noniusza NIDA WGN 20 lub NIDA WGN 30 (umożliwiają regulację wysokości podwieszenia o 160 – 380 mm) + dwie przetyczki + wieszak obrotowy dolny z noniuszem NIDA WON 60 Rys. pozwalających na uzyskanie pomiędzy konstrukcją a płytą odległości 40. taśmy i elementy mocujące. 3 – wieszak obrotowy ze sprężyną. nawet gdy nie są stawiane wymagania ogniowe. Przykład poddasza wykończonego z użyciem tego rodzaju wieszaków 64 2 ’2007 (nr 414) . Rys. Pręty stanowiące część rozwiązania są dostępne w standardowej długości: 250. Jest on droższy i bardziej pracochłonny od systemu wykorzystującego wieszaki obrotowe ze sprężyną i pręty. lecz zapewnia zdecydowanie większe bezpieczeństwo. 1500 mm. 1. Zaletą tego rozwiązania Rys. a niekiedy powinien być zastąpiony przez łączniki elastyczne NIDA EL (fotografia 1). mają większą wytrzymałość konstrukcyjną i w związku z tym zaleca się je stosować zwłaszcza w przypadku grubości opłytowania co najmniej 25 mm. Jednym z najczęściej stosowanych elementów systemu NIDA jest wieszak do poddaszy. Elementy te pozwalają na szybki i tani montaż konstrukcji sufitów podwieszanych. Parametry akustyczne sufitu wykonanego przy użyciu łącznika EL również są lepsze niż podobnego sufitu. 2 – łącznik NIDA ES 60 łączników NIDA ES 60 pełni funkcję ogniochronną pod warunkiem użycia jako okładziny płyty gipsowej typu F wg PN-EN 520. Elementy NIDA EL w porównaniu z typowymi łącznikami ES. Łączniki NIDA EL. 3. W związku z tym wykonawcy coraz częściej decydują się na wybór tego rozwiązania. 4 – płyta gipsowa jest możliwość bezstopniowej regulacji wysokości podwieszenia.PRAKTYKA BUDOWLANA Akcesoria systemu suchej zabudowy NIDA irma Lafarge Gips oprócz płyt gipsowych oferuje systemy suchej zabudowy. 500.

Phonissimo.PRAKTYKA BUDOWLANA Optymalnego doboru wieszaków i ich rozmieszczenia dokonuje się przez analizę ciężaru sufitu. Celem ich stosowania.pl 2 ’2007 (nr 414) 65 . +48 (41) 357 82 00 www. jego prawidłowe działanie w zakresie odporności ogniowej oraz izolacyjności akustycznej. W ofercie firmy Lafarge Gips znajdują się również bardzo specjalistyczne akcesoria. W ofercie firmy Lafarge znajdują się trzy odmiany wieszaka akustycznego: Phonilight. Przykład zastosowania wieszaka do poddaszy: 1 – wieszak do poddaszy NIDA WP 60. • 30 – 50 daN (Phonissimo). Dzięki temu firma udziela gwarancji na cały system. Optymalny dobór poszczególnych akcesoriów do konkretnej aplikacji zapewniają Doradcy Techniczni Lafarge. Akustyczny sufit podwieszany Lafarge Gips przedstawiono na rysunku 4. Inna kombinacja profili. obok funkcji nośnej. 5. Stopień tłumienia drgań elementów zależy od wielkości obciążenia. • 50 – 140 daN (Phonistar). jest ograniczenie przenoszenia dźwięków przez stropy. 4 – paroizolacja.pl). płyt gipsowych i akcesoriów nie jest w stanie dokładnie odtworzyć systemu NIDA w zakresie odporności na ogień. Szczegóły dotyczące rozwiązań dostępne są w dokumentacji technicznej Lafarge Gips. Phonistar. w którym jest zastosowany. Zakresy obciążeń w przypadku poszczególnych odmian wieszaków akustycznych są następujące: • 15 – 25 daN (Phonilight). 4. Na szczegól- ną uwagę zasługują łączniki i wieszaki akustyczne. Gwarancja na system NIDA obejmuje elementy wyszczególnione w instrukcji montażu systemów suchej zabudowy NIDA. tel. Każdy element z gamy akcesoriów NIDA jest testowany indywidualnie i jako integralna część systemu. 2 – profil NIDA CD 60. Rys.lafargegips. 6 – blachowkręty Rys. Przykład sufitu wykonanego przy użyciu wieszaków akustycznych pokazano na rysunku 5. 5 – płyta gipsowa. którzy uczestniczą w rozwiązywaniu bardzo szczegółowych problemów i przygotowują gotowe rozwiązania systemowe. których zastosowanie w pewnych przypadkach jest niezbędne.lafargegips. Redukcja drgań przenoszonych przez sufity zawieszone na wieszakach akustycznych przy optymalnym obciążeniu wynosi 99%. parametrów akustycznych oraz odporności na uderzenia. Szczegółowych informacji dotyczących sufitów akustycznych udzielają Doradcy Techniczni Lafarge Gips (kontakt dostępny na stronie www. 3 – wełna mineralna.

.

15 i 18 mm. a jako podkład pod glazurę wystarcza pojedyncze poszycie z płyt 12.: 022-645 13 38 (9). np. www. Uniwersalne cechy płyt gipsowo-włóknowych oraz ich wyjątkowy sposób łączenia pozwalają w 96% wykorzystać materiał na budowie. i wody. niepalne. bez dodatkowych profili. jak i od zewnątrz. 300 cm – dostosowano do potrzeb rynku. Właściwości płyt gipsowo-włóknowych. Optymalne Charakterystyka płyt gipsowo-włóknowych FERMACELL • Mają one jednorodną strukturę – powstają ze sprasowanej mieszanki gipsu. Xella systemy suchej zabudowy tel. stosując tanie wypełnienie o niskiej gęstości i małej grubości. oszczędności na materiałach pomocniczych powodują. Zastosowanie Jeden rodzaj płyt może być wykorzystany do poszycia przegród o określonych klasach odporności ogniowej i właściwościach akustycznych. Ten sam materiał można wykorzystać jako konstrukcyjne poszycie drewnianych ścian szkieletowych zarówno od strony wewnętrznej. ale do zabudowy wnętrz najczęściej wystarczają 10 oraz 12. Nadają się także do recyklingu. o stożkowych łebkach skuteczne zagłębiających się na odpowiednią głębokość i eliminujących szpachlowanie. Badania ogniowe wykonywane wg norm EN i bazujące na nich europejskie klasyfikacje ogniowe potwierdzają wysoką ja- rozwiązania osiąga się. pod obciążenia użytkowe zbędne są dodatkowe wsporniki czy wzmocnienia (pojedynczy wkręt z kołkiem rozporowym do pustej przestrzeni przenosi obciążenia użytkowe do 50 kG). Klejenie krawędzi na styk zapewnia dokładność i gwarantowaną wytrzymałość połączeń bez użycia taśm wzmacniających oraz redukuje zużycie masy szpachlowej do powierzchniowego wygładzenia.xella. stanowiące alternatywę dla powszechnie znanych płyt gipsowo-kartonowych (GK). Spełniają wysokie wymagania bezpieczeństwa. w obiektach sportowych czy widowiskowych. zazwyczaj od lewa do prawa. o ile nie zaleca tego producent warstwy wykończeniowej. a jednocześnie nie blokują strumienia pary wodnej i reagują na zmiany poziomu wilgotności w pomieszczeniu. F kość materiału. które wstrzeliwuje się za pomocą pistoletu pneumatycznego. Spoiny.pl 2 ’2007 (nr 414) 67 . Zastosowanie płyt GW do budowy ścian działowych wymaga uwzględnienia różnic pomiędzy metodami montażu płyt GK i GW. w pomieszczeniach suchych i o podwyższonej wilgotności. że warto je stosować.5 mm. Płyty GW. 250. płyty mocuje się w ustalonej kolejności.pl. Wymiary płyt – od 100 x 150 cm do 120 x 200. fax: 022-645 15 59 fermacell-pl@xella. Właściwości płyt gipsowo-włóknowych FERMACELL zostały przebadane.fermacell.5. na podstawie której uzyskały znak CE. nadają się do poszycia przegród budowlanych od zewnątrz oraz w budynkach nieogrzewanych w zimie. poza typowym obszarem suchej zabudowy. E – szczelności oraz I – izolacyjności ogniowej od 30 do 120 min. 260. przed malowaniem. Producent oferuje płyty grubości 10. lub klamry długości 30 mm lub 35 mm. ukośne można wykonać jako klejone nawet poza konstrukcją. w celu uzyskania żądanej klasy odporności ogniowej i izolacyjności akustycznej nie jest niezbędne wypełnienie pustki ściany wełną mineralną pomiędzy elementami szkieletu. po obu stronach ściany. 12. krawędzie płyt na narożnikach nie wymagają zabezpieczenia kątownikami ani siatkami wzmacniającymi. Dzięki takim parametrom mają znacznie szersze zastosowanie niż płyty GK. zwłaszcza o niskiej częstotliwości w paśmie ≤100 Hz. Płyty FERMACELL są odporne na wilgoć. Połączenia pionowe. poziome. jak i w procesie produkcji. • Są niepalne (klasa materiału A2). • Charakteryzują się dużą gęstością i wytrzymałością mechaniczną. mogą być naprzeciw siebie.Płyty gipsowo-włóknowe dlaczego warto je stosować? ERMACELL to płyty gipsowo-włóknowe (GW). www. Stabilność mechaniczna płyt oraz metoda klejenia spoin zapewniają przegrodom budowlanym klasy odporności ogniowej w zakresie R – nośności. włókien celulozy uzyskanych z rozdrobnionego papieru. do mocowania płyt do konstrukcji stalowej (wyłącznie do profili CW) należy stosować wkręty samogwintujące.com. małe koszty robocizny. sztywnych połączeń. Oto one: węzły elementów konstrukcji ze stalowych zimnogiętych profili poziomych UW i pionowych CW nie mogą mieć stałych. • Zapewniają przegrodom budowlanym dobre właściwości akustyczne – materiał o dużej gęstości ogranicza emisję fal dźwiękowych. gdzie gromadzi się duża liczba osób. • Odpowiadają europejskim standardom w zakresie ekologii – zarówno na etapie eksploatacji. sprawdzone i są potwierdzone Europejską Aprobatą Techniczną ETA-03/0050.5 mm. wszędzie tam. zapewniają wysoki wskaźnik izolacyjności akustycznej i charakteryzują się wytrzymałością mechaniczną zbliżoną do drewna. nakładaniem tapety lub glazury można pominąć gruntowanie podłoża. • Są odporne na wilgoć – w stanie nasycenia nie puchną i nie rozwarstwiają się. pod kątem mechanicznym i ogniowym.

o. a następnie zweryfikowane przez Komisje SPBT ds. Leca. przy ul.. natomiast pozostałych ośmiu to zakłady. Roczny obrót firmy przekracza 1. Osiemnaście wytwórni spośród 26 zainteresowanych wyróżnieniem to laureaci II edycji Kampanii „Dobry Beton”. prezes Ryszard Pazdan („Atmoterm” S. które po raz pierwszy poddają się procedurze kwalifikacyjnej. Łodzi. inż. sprawność urządzeń. w tym: cztery z Aglomeracji Górnośląskiej. Opola i Rzeszowa oraz po jednej ze Szczecina. z o. Wszystkie kandydujące wytwórnie zostały już ocenione przez audytora. nieuczciwej konkurencji czy braku poszanowania podstawowych zasad kupieckich. którym zależy na dobrej jakości betonu dostarczanego na budowę.in.A. Walki nie ułatwia urzędowe stanowisko Ministerstwa Budownictwa i Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. zatrudnia ok.PRAKTYKA BUDOWLANA Trwa Kampania Znaku Jakości SPBT „Dobry Beton” Dobiega końca regulaminowa kwalifikacja kandydatów do wyróżnienia Znakiem Jakości „Dobry Beton” w ramach IV edycji (2006/2007). a także przyniesie wymierne oszczędności. wg którego beton towarowy nie jest wyrobem budowlanym. Stowarzyszenie Producentów Betonu Towarowego w Polsce zaprasza wszystkich.). Bezcenny jest także patronat Stowarzyszenia Architektów Polskich SARP. dr hab. Foksal 2 (siedziba Stowarzyszenia Architektów Polskich). Skierniewic. Kontrolowany jest też stan przygotowania produkcji. na galę. Przedsięwzięcie to jest kontynuacją zachodzącego w całej Europie procesu konsolidacji lokalnych podmiotów należących do maxit Group – znanego w Europie producenta materiałów budowlanych.2 mld euro. maszyn i urządzeń budowlanych). Na etapie finału włączają się do niej także partnerzy spoza środowiska betonu towarowego. Słupska. W ubiegłych latach Grupa maxit była reprezentowana na rynku przez takie europejskie marki. poziom kompetencji personelu. polegającą na zaniżaniu jakości betonu. po dwie z Warszawy. Wykorzystanie dotychczasowych doświadczeń oraz potencjału obu zespołów pozwoli na jeszcze lepszą obsługę klientów. wiarygodność bazy surowcowej. która po przeanalizowaniu wyników dotychczasowych zmagań rozstrzygnie o przyznaniu wyróżnienia lub też nie. 68 2 ’2007 (nr 414) . Kapitule przewodniczy prof. Serpo. którzy obecnie z dwuletnim stażem starają się o prolongatę ważności certyfikatu. Zgromadzeni będą świadkami wręczenia atrybutów wyróżnienia (certyfikat oraz pieczęć jakości) reprezentantom nagrodzonych wytwórni. w sali wystawowej oraz pomieszczeniach recepcyjnych Pałacu Zamoyskich w Warszawie. godne naśladowania. inż. Laureaci zostaną zaprezentowani w specjalnym „Katalogu wyróżnionych Znakiem Jakości – Liderzy betonu towarowego”. podkłady podłogowe. W Polsce maxit zatrudnia obecnie 244 osoby i ma trzy zakłady produkcyjne: wytwórnię keramzytu oraz dwie fabryki gotowych mieszanek chemii budowlanej. Polyment. Jeleniej Góry. Arlita. Bogata oferta firmy zawiera ponad 300 produktów i systemów bardzo dobrej jakości. wchodzącego w skład HeidelbergCement Group.in. Skonsolidowana sprzedaż w 2006 r. jak m. Beamix. Deitermann. do eliminacji przystąpiło 26 wytwórni betonu towarowego. Kampanię „Dobry Beton” wspiera swym autorytetem Europejska Organizacja Betonu Towarowego ERMCO. Vetonit.”. Gorzowa Wielkopolskiego. Heidelberger Bauchmie. Do zamknięcia procedury potrzebna jest jeszcze rekomendacja Kapituły Znaku Jakości. kleje do płytek i kremazyt – oferowane pod marką maxit (dawniej Optiroc). Jan Małolepszy (Akademia Górniczo-Hutnicza). m. prezes Jerzy Grochulski (Stowarzyszenie Architektów Polskich SARP). Lublina i Nowego Targu. dr hab. Kielc. jej rezultaty w stosunku do oczekiwań klientów oraz spełnienie wymagań kryteriów ochrony środowiska. W obecnej edycji bierze się pod uwagę przede wszystkim poziom wdrożenia europejskiej normy PN-EN 206-1 „Beton . a także materiały i systemy do napraw konstrukcji oraz wykonywania izolacji wodoszczelnych – reprezentujące markę Deitermann. wieńczącą IV edycję Kampanii „Dobry Beton”. Fibo. a także ignorowaniu nowoczesnych standardów normalizacji europejskiej. organizatorem Kampanii „Dobry Beton” jest Stowarzyszenie Producentów Betonu Towarowego w Polsce (SPBT). Krakowa. Uroczystość odbędzie się 22 marca 2007 r. wyrobów z kremzytu. Wrocławia. prof. zawsze godną poparcia. spółki maxit i Deitermann Polska działają na rynku polskim pod nazwą maxit sp. Znaku Jakości oraz przez Zarząd SPBT. Często pojawiają się też Patronat honorowy zaniedbania w sferze ochrony środowiska.: maxit. ABS DuroSystem. Marmoran. 5 tys. Kahi. Wskazując pozytywne wzorce. wzmocni pozycję maxit wśród rodzimych producentów materiałów budowlanych.. Strategia firmy zakłada dalszy rozwój marek maxit i Deitermann oraz utrzymania dotychczasowych kanałów dystrybucji. Lubina. SPBT walczy w ten sposób z pojawiającą się zbyt często patologią na krajowym rynku betonu towarowego. Jesienią 2006 r. a w jej skład wchodzą: prezes Andrzej Balcerek (Stowarzyszenie Producentów Cementu). Zdzisław B. wyniosła ponad 111 mln PLN. m-tech. Jak co roku. produkty elewacyjne. dla których bardzo dobra jakość jest wartością uniwersalną. ma 109 zakładów produkcyjnych (chemii budowlanej. dr inż. Optiroc. keramzytu. maxit Group działa w 29 krajach europejskich oraz w Rosji i Chinach. pracowników. Lech Czarnecki (Politechnka Warszawska). Kohutek Stowarzyszenie Producentów Betonu Towarowego w Polsce Patronat medialny Połączenie spółek maxit i Deitermann Polska Od stycznia 2007 r.

która ma podłączenia kablowe zarówno w poziomie. kanałów w ściankach działowych itp. Centrale biurowe w Tokio (fot. jak i w pionie. emisja ciepła i hałasu). Jest to spowodowane tym. wolą pracować w środowisku bardziej spokojnym na przedmieściach miast lub w parkach przemysłowych.PRAKTYKA BUDOWLANA prof. Znajduje się w nim więcej przestrzeni na pracownika niż w jakimkolwiek budynku w Japonii. autor) * Politechnika Warszawska Wymagania środowiska świetlnego (Źródło „Green Vitruvius”) 2 ’2007 (nr 414) 69 . lokalizuje się nadal w centrach miast. rozmieszczonych w przestrzeniach międzysufitowych. arch. Rozwój elektroniki wpływa na budownictwo biurowe w sposob nieoczekiwany. inż. które zwykle zatrudniają mniejszą liczbę pracowników. szczególnie programiści. Wraz z wprowadzeniem komputerów w biurach warunki pracy uległy pogorszeniu. Lokalizacja w śródmieściu poszczególnych oddziałów biur staje się coraz bardziej kosztowna i trudno dostępna ze względu na komunikację. a także mogą wytwarzać niekorzystne środowisko fizyczne (jonizacja powietrza. 2. Pojawiają się problemy związane ze środowiskiem pracy. np. Na każdym pię- Fot. do których doprowadza się świeże powietrze. 1. podpodłogowych. Zygmunt Szparkowski* Tendencje rozwoju budynków biurowych ostatnich latach nastąpił gwałtowny rozwój architektury budynków biurowych. wyposażenie elektroniczne trzydziestopiętrowego budynku biurowego NTT Shinjuku Headquarters Building w Tokio jest droższe niż sam budynek (fotografia 2). Dzięki odpowiedniej formie budynku wszyscy pracownicy mają zapewniony dostęp do widoków na zewnątrz i do światła dziennego. Budynek NTT Tokio (fot. autor) Fot. że komputery zabierają wolną przestrzeń. Rozprowadzanie kabli odbywa się ze specjalnych miejsc.in. Natomiast centrale (fotografia 1). Pracownicy. Obserwuje się również zmiany W w rozplanowaniu indywidualnych miejsc pracy w otwartej przestrzeni biurowej. Obecnie następuje decentralizacja biur. m. a także stosowania raczej wentylacji naturalnej niż okna klimatyzacji (rysunek). dr hab. ze względów reklamowo-prestiżowych. która zmieniła oblicze wielu dużych miast. Pracownicy domagają się dostępu do światła dziennego i umożliwienia widoku na zewnątrz. Nowoczesny projekt budynku biurowego zawiera trójwymiarową sieć połączeń.

Wysokość kredytu udzielanego przez bank jest zwykle uzależniona od tzw. Atrium Centrum Biurowo-Kongresowego w Tokio (fot. z odpowiednio grubą warstwą izolacji termicznej. zmniejsza ich rozmiary i wielkość powierzchni przeszklonych. Klimatyzacja ulega ograniczeniu do tych obszarów. z „ciepłym kredytem” Fortis Banku. zmniejsza konieczność klimatyzacji. to obserwowana jest daleko posunięta decentralizacja. 5200 zł. Można to uzyskać w wyniku obniżenia strat ciepła przez przenikanie i wentylację oraz polepszenia wykorzystania zysków ciepła. ale jest przesunięty do jednego z narożników. (dokończenie ze str. 1800 zł. dr hab. biura inteligentnego. Fot. które powinny być odizolowane od zewnętrznych warunków środowiskowych. Dotychczasowe główne pomieszczenia komputerowe zostały od pewnego czasu zastąpione komputerami PC na każdym stanowisku pracy. podłączonej do Internetu. jak i towarzyszące jej trzypiętrowe muzeum. gaz płynny – ok. Pogorzelski 70 2 ’2007 (nr 414) . stosownymi oknami. Można też zaobserwować przykłady zintegrowanego projektowania. 3. Wśród wydatków ważną pozycję stanowią rachunki za ogrzewanie. inż. oprawy z soczewek parabolicznych. Ważne jest więc zmniejszenie zużycia energii do ogrzewania budynku. gaz ziemny – ok. W Polsce mamy doświadczenia eksploatacyjne z budynków energooszczędnych. oświetlenia i wentylacji. Być może zaistnieje wkrótce również możliwość utworzenia tzw. Ze względu na to. umożliwia wentylację naturalną przez otwieranie okien od strony wewnętrznej fasady. W związku z tym jego architektura podlegała ograniczeniom zarówno jeżeli chodzi o wieżę biurową. jego forma musiała uzyskać odpowiedni kształt. W jednorodzinnym budynku energooszczędnym o powierzchni 150 – 200 m2. Zdolność kredytowa zależy od przewidywanych dochodów i wydatków kredytobiorcy. W zależności od używanego nośnika energii. która tworzy zarazem zbiornik do wymiany zużytego powietrza. Elewacja podwójna chroni przed zewnętrznym hałasem. różnego rodzaju oświetlenie miejscowe itp. zdolności kredytowej kredytobiorcy i ceny/wartości kredytowanej nieruchomości. można zaoszczędzić rocznie 9000 – 12 000 kWh energii w porównaniu z budynkiem standardowym. Można w ten sposób wydatnie zmniejszyć zużycie energii lub też wykorzystywać źródła pasywnej energii słonecznej do ogrzewania. Wsparcie polega na częściowym pokrywaniu przez państwo odsetek od kredytu. Obecne jej ceny gwarantują oszczędności rzędu 1800 – 5200 zł/r. Należy wspomnieć. W przypadku budowy budynku energooszczędnego koszt inwestycji i wysokość kredytu są większe do 10% w stosunku do standardowego. Obiekt został zlokalizowany przy skrzyżowaniu bardzo ruchliwych miejskich autostrad. zagrażająca otaczającej przestrzeni powietrznej ze strony instalacji budynku. Przestrzeń biurowa jest otwarta na wielu kondygnacjach. które zmierzają do stworzenia tzw.. Podłogi rusztowe pozwalają na podłączenie stanowisk pracy do najnowszego wyposażenia elektronicznego. a w dłuższym okresie przyniosą właścicielowi wymierny zysk. Stąd rozciąga się panoramiczny widok Tokio. poniesione dodatkowe koszty na inwestycję zwrócą się po 7 – 20 latach. na budynku biurowym Saski Buisness Park w Warszawie (arch. 56) Finansowe wsparcie rodzin w nabywaniu własnego mieszkania. Jest ona ciemniejsza. Jerzy A. M. podłączonymi do ogólnej sieci komputerowej. Jest to związane również z trendami proekologicznymi. biurowej przestrzeni wirtualnej. 3000 zł. Powstają budynki atrialne o dużej wolnej kubaturze wewnętrznej (fotografia 3). jego ogrzania i naturalnej wentylacji. w zależności od nośnika energii i taryfy: energia elektryczna: taryfa całodobowa – ok. a więc przed zakończeniem czasu spłaty kredytu. Projekty tzw. inteligentnych budynków biurowych przewidują wykorzystanie komputerów do sterowania instalacjami w całym budynku. W przypadku oświetlenia znane są już i wprowadzane tzw. cieplejsza i mniej błyszcząca niż większość metalowych ścian na innych budynkach wieżowych w Japonii.PRAKTYKA BUDOWLANA trze znajdują się indywidualnie sterowane wentylatornie. Myślmy kompleksowo o mieszkaniach. Ze względu na szerokość trzonu nie leży on w centrum budynku. Wnioski Można rozwiązać wiele problemów. energii. Konieczna była także eliminacja emisji fal radiowych. Grzegorczyk). że podwójna wentylowana fasada została po raz pierwszy zastosowana w Polsce w 1999 r. zapyleniem. prawidłowo ocenionych przez wykwalifikowanego eksperta! prof. że cień budynku mógł padać na pobliskie budynki mieszkalne. taryfa nocna – ok. 2700 zł. odpowiedniego do zapewnienia światła dziennego. a zarazem dobrej izolacji cieplnej. Myślmy o energooszczędnym budownictwie mieszkaniowym. Jeżeli chodzi o zastosowanie komputerów na stanowiskach pracy. olej opałowy – ok.. w którym zastosuje się wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła. autor) Nowe możliwości pojawiają się w produkcji szkła o dużej przewodności. powstał program wznoszenia takich budynków z inicjatywy BASF Polska i TERMOORGANIKI. energooszczędne żarówki. większej zdolności kredytowej inwestora i obniżeniu nakładów eksploatacyjnych w wyniku uzyskania rzeczywistych oszczędności energetycznych. a także do Internetu. Akcja ta wymaga tylko upowszechnienia. 2300 zł. Na każdym piętrze trzonu instalacyjnego znajdują się przestronne pokoje wypoczynkowe. jeśli będziemy myśleć o nich łącznie. Ściana osłonowa budynku została wykonana z fluoropolimerów. W związku z oszczędnością energii wznosi się budynki bardzo szczelne.

• okładziny ogniochronne – pokrycie powierzchni zabezpieczanego wyrobu okładziną grubości co najmniej 1 mm. natomiast nie powinny: być szkodliwe dla ludzi i zwierząt. trójtlenkiem antymonu. – powłoki barierowe. Obejmuje ona nie tylko materiały . melaminą. są zdolne do związania się ze strukturą polimeru i przekształcenia jej w trudno zapalną. zagadnienia dotyczące projektowania dachowej wentylacji oddymiającej. pochodne fosforowe. prof. PW. spoiwa mineralne. polifosforany amonu. są to: związki boru (kwas borowy. stopów aluminium. • impregnaty – preparaty w postaci cieczy lub past. F). które w procesie produkcji są dostosowywane do wymagań. w zależności od miejsca ich zastosowania w budynku. podobnie duża grupa wyrobów z PVC. dzięki pochłanianiu energii na przemiany fazowe. w tym: – środki aktywizowane termicznie. połączenia). zmniejszać intensywność spalania się materiałów. kaolin lub inne materiały nieorganiczne. funkcje elementów budynku w warunkach pożaru. łączące cechy obu wymienionych grup. Preparaty stosowane w celu ochrony przed ogniem powinny: opóźnić moment zapalenia się materiału. np. Część 1: Klasyfikacja na podstawie badań reakcji na ogień. żelbetowych i murowych. Dotyczy to dużej grupy wykładzin podłogowych. a także odporność ogniową przegród przeszklonych. powodować korozji stali (gwoździe.. w ramach Podręcznika fizyki budowli. W tym numerze omówimy środki ogniochronne. Cl. klasyfikację ogniową ścian kurtynowych. siarczany organiczne. halogenowe (Br. wydzielać toksycznych substancji w normalnych warunkach eks- ploatacji. a także okładzin ściennych. boraks). borany amonu. Mirosław Kosiorek* dr inż. a w dalszej kolejności klimatu miasta i oświetlenia. zmieniać właściwości oraz barwy zaimpregnowanego materiału. właściwości stali. Ze względu na mechanizm działania wyróżnia się następujące środki ogniochronne: wytwarzające w podwyższonej temperaturze gazowe powłoki ochronne z gazów niepalnych. Andrzej Kolbrecki* Bezpieczeństwo pożarowe – część XVI Środki ogniochronne Po raz szesnasty zapraszamy do lektury artykułu z cyklu „bezpieczeństwo pożarowe”. Wszystkie wymienione środki chronią przed spalaniem płomieniowym. odpowiadającemu początkowej fazie pożaru. klasyfikację wyrobów budowlanych z uwagi na ich udział w rozwoju pożaru. małych źródeł 2 ’2007 (nr 414) 71 . rozkładowi oraz zdolności przechodzenia w temperaturze płomienia w niepalne formy ciekłe. inż. retardantów. mają działanie inhibitujące palenie. badania odporności ogniowej tych ścian. zwęgloną warstwę ochronną. głównie drewno i materiały drewnopochodne poddane oddziaływaniu termicznemu o niewielkiej intensywności. • ogniochronne powłoki pęczniejące – wykonane ze środka ogniochronnego o takiej budowie. a po wysuszeniu lub przereagowaniu nadają zabezpieczonemu elementowi określoną klasę reakcji na ogień. Niekiedy zachodzi potrzeba zapewnienia odpowiedniej klasy wyrobom gotowym. że wskutek działania ognia i promieniowania cieplnego pęcznieją i nadają wyrobom określoną klasę reakcji na ogień (na skutek ochrony warstw pod powłoką przed ogniem). wytwarzają węglowe warstwy ochronne oraz piany izolacyjne. pasty lub sypkiej. poziomom chwilowym. hamujące wzrost temperatury cząstek lignocelulozowych. polifosforany. Dotychczas omówiono: oddziaływanie pożaru. kwas wolframowy. np. tlenki molibdenu. funkcje ścian zewnętrznych w warunkach pożaru. izolujące. Jako zabezpieczenie ogniochronne stosuje się: • środki ogniochronne (retardanty) – wyroby w postaci cieczy. Przykładowo okładziny z drewna o gęstości powyżej 800 kg/m3 i grubości nie mniejszej niż 12 mm są trudno zapalne. zasłonom i różnego rodzaju okładzinom (boazerii) z drewna i materiałów drewnopochodnych. które po zastosowaniu na zabezpie* Instytut Techniki Budowlanej czanym elemencie poprawiają jedną lub kilka charakterystyk reakcji na ogień zabezpieczanego wyrobu. połączenia fosforanów z mocznikiem. zmniejszać szybkość powierzchniowego rozprzestrzeniania się płomienia. obniżające strumień ciepła dopływający do powierzchni ochronnej. Inne wyroby uzyskują odpowiednią klasę w wyniku dodania w procesie produkcji tzw. biuretem itp. zawierające włókna mineralne. tj. wydzielać substancji nadmiernie toksycznych podczas rozkładu termicznego w wysokiej temperaturze. Po części Podręcznika fizyki budowli poświęconej bezpieczeństwu pożarowemu ukaże się cykl artykułów dotyczących izolacyjności akustycznej w budownictwie. efekty oddziaływania termicznego na beton. metody projektowania budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. odcinające dopływ tlenu. betonu i elementów murowych w podwyższonej temperaturze. klasyfikację i zastosowanie urządzeń wentylacyjnych z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. które pod wpływem ciepła pęcznieją i tworzą grubą. klasyfikację wyrobów budowlanych z uwagi na odporność ogniową. Zalicza się do nich związki amonowe. który rozpoczął się w październiku 2005 r. reguluje PN-EN 13501-1 Klasyfikacja ogniowa wyrobów budowlanych i elementów budynków. w celu zwiększenia efektu halogenowego łączy się chlorowce z tlenkiem metalu. Klasyfikację materiałów budowlanych (także wyposażenie wnętrz) z uwagi na reakcję na ogień. np. która nadaje określoną klasę reakcji na ogień (na skutek ochrony warstw pod okładziną przed ogniem). szkło granulowane. takie jak: fosforany amonu. Niektóre materiały i wyroby uzyskują odpowiednią klasę bez konieczności stosowania specjalnych środków zabezpieczających. zabezpieczenia ogniochronne konstrukcji stalowych. które po naniesieniu na wyrób zabezpieczany penetrują pod jego powierzchnię.PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI dr hab.

). • pokrywanie wyrobu warstwą materiału niepalnego. gdy wyniki badań próbek 1b) spełniają kryteria podane w tabeli 1. W przypadku gdy nie wystąpią wymienione objawy. cementu itp. 72 2 ’2007 (nr 414) . O skuteczności powlekania decyduje głównie grubość nałożonej warstwy. zewnętrznych z częściową ekspozycją i zewnętrznych z pełną ekspozycją). jeżeli oddziaływania odpowiadają rozwiniętej fazie pożaru. łyko. • Z1 – zabezpieczenia ogniochronne wewnętrzne o wilgotności klasy 5 wg normy PN-EN ISO 13788:2003. Materiały zabezpieczone pędzlem lub natryskowo powinny wchłonąć 150 ÷ 200 g suchej masy na 1 m2 powierzchni. co sprzyja jego degradacji biologicznej. Środki zawierające np. gdy wchłoną (zależnie od rodzaju oraz gramatury) od 5 do 15% suchego preparatu lub co najmniej 50 g środka na 1 m2 tkaniny. lecz jeszcze niewbudowanych. nie stwierdzono zmętnienia czy zmatowania (bezpośrednio po malowaniu. • Z2 – zabezpieczenia ogniochronne wewnętrzne o wilgotności klas mniejszych niż 5 wg normy PN-EN ISO 13788:2003. Nasycanie polega na nanoszeniu impregnatu pędzlem. Uwaga: Drewno przed wbudowaniem powinno być doprowadzone do stanu powietrznosuchego. płyt gipsowo-kartonowych i wapienno-piaskowych itp. Drewno i materiały drewnopochodne należy odpowiednio przygotować do wykonania zabezpieczeń ogniochronnych przez: oczyszczenie powierzchni drewna z wszelkiego rodzaju zanieczyszczeń (kora. W przypadku gdy nie jest konieczne zachowanie faktury i wyglądu drewna. mogą ją nawet przyspieszać. Przy ustalaniu stopnia wilgotności drewna należy uwzględnić. W przypadku zabezpieczania drewna wbudowanego preparatami solnymi należy je starannie oczyścić (również ze starych powłok malarskich) i odtłuścić. Niektóre farby i lakiery ogniochronne mogą być stosowane na istniejące powłoki. b) poddanych oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych i promieniowania ultrafioletowego w komorze klimatyzacyjnej. Nasycane tkaniny będą skutecznie zabezpieczone przed działaniem ognia. po kilku godzinach i po kilku dniach). • pokrywanie wyrobu farbą lub lakierem. Natomiast w przypadku stosowania tynków i okładzin zewnętrznych należy zwrócić uwagę. zabezpieczenie uzyskuje się przez pokrycie powierzchni drewna warstwą materiału niepalnego – natryskiwane masy ogniochronne. natomiast gdy pojawi się którykolwiek z wymienionych objawów. związki fosforowe.PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI ognia bądź pojedynczych płonących przedmiotów. Poświadczenie trwałości zabezpieczenia ogniochronnego wydaje się wówczas. W takich przypadkach stosuje się następujące technologie: • nasycanie drewna specjalnymi roztworami. przed malowaniem należy każdorazowo przeprowadzić odtłuszczenie i zmatowanie istniejących powłok. Ograniczają strumień ciepła docierającego do palnej powierzchni. Niejednokrotnie jednak zabezpieczenia wymagają wyroby już gotowe lub wbudowane w obiekt. które spełniają wymagania kategorii X. że mogą one powodować kondensację pary wodnej na powierzchni drewna. sprawdzenie stopnia wilgotności drewna. że w celu odpowiedniego zabezpieczenia elementu drewnianego przed ogniem należy nałożyć na jego powierzchnię następującą ilość środka ogniochronnego: • 800 ÷ 1500 g/m2 w przypadku powłok uniwersalnych (wapno. resztki zaprawy. nie można stosować zabezpieczenia na istniejące warstwy (należy je bezwzględnie usunąć przed zastosowaniem środka ogniochronnego). Najskuteczniejszym sposobem zabezpieczenia elementów i konstrukcji drewnianych przed ogniem jest impregnacja wyrobu w trakcie procesu produkcyjnego. Uwagi: a) wyroby. tynki na siatce okładziny z płyt gipsowo-kartonowych lub z wełny mineralnej. metodami: natryskiwania. – drewno o wilgotności powyżej 30% można nasycać tylko niektórymi roztworami o wysokim stężeniu. Taki efekt uzyskuje się po wykonaniu 3 ÷ 5 zabiegów w odstępach kilkugodzinnych. Metody kąpieli oraz ciśnieniowo-próżniowe są stosowane do zabezpieczania elementów i konstrukcji gotowych. • 250 ÷ 400 g/m2 w przypadku farb na bazie fosforanu amonowego. • 300 ÷ 500 g/m2 w przypadku farb olejnych. Odrębną grupę stanowią izolacje ogniochronne z wełny skalnej. Środki te nie zapobiegają destrukcji drewna i materiałów drewnopochodnych. spełniają także wymagania kategorii Y oraz Z1 i Z2. • 200 ÷ 300 g/m2 w przypadku powłok z żywic syntetycznych. Wieloletnie próby i doświadczenie praktyczne wykazały. glina). że: – drewno do nasycania w roztworze środków solnych powinno być (bez względu na stosowaną metodę) powietrznosuche (w szczególnych przypadkach dopuszcza się impregnację drewna do 30% wilgotności. serii próbek: a) niepoddanych działaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych i promieniowania ultrafioletowego w komorze klimatyzacyjnej. Z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe są one stosowane w celu zwiększenia nośności konstrukcji podczas pożaru.12/2006: 1) trwałość zabezpieczeń ogniochronnych z uwagi na oddziaływanie środowiska określa się przez porównanie wyników badań w zakresie reakcji na ogień. Farby oraz inne powłoki ogniochronne nanosi się pędzlem lub metodą natrysku. zwiększając czas kąpieli lub krotność nanoszenia). pod warunkiem że: – istniejące powłoki są w dobrym stanie (nie łuszczyły się). Wystarczające zabezpieczenie zapewnia wchłonięcie co najmniej 17 kg suchego preparatu na 1 m3 nasycanego drewna. • Y – zabezpieczenia ogniochronne przewidziane do warunków wewnętrznych i zewnętrznych z częściową ekspozycją. • 500 ÷ 800 g/m2 w przypadku farb na bazie szkła wodnego i wypełniaczy mineralnych. szklanej. Trwałość zabezpieczeń ogniochronnych w czasie określa się na podstawie Ustaleń Aprobacyjnych UA GW VII. 2) wprowadza się cztery kategorie zastosowania zabezpieczeń ogniochronnych z uwagi na oddziaływania środowisk: • X – zabezpieczenia ogniochronne przewidziane do wszystkich warunków (wewnętrznych. a w razie potrzeby doprowadzenie jej do wymaganego zakresu. – potwierdzono szczelność i trwałość ich przylegania. kąpieli lub ciśnieniowo-próżniową.

2 ’2007 (nr 414) 73 . które spełniają wymagania kategorii Z1. c) wyroby. Następnie próbki poddaje się cyklicznemu oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych zgodnie z tabelą 3. sucho 1i2 Cykle oddziaływania temperatury i wilgotności II – 6 h III – 6 h 70 °C. W przypadku FTIR można stosować technikę ATR. H – oddziaływanie wilgotności stylki z bromku potasu. a próbki spryskuje wodą destylowaną i zdemineralizowaną. Warunki oddziaływań środowiskowych. • 1-godzinną fazę z deszczem w temperaturze otoczenia 20 ± 3 °C. 95% wilgotności względnej 20 °C. powłoka pęczniejąca. Oddziaływanie środowiskowe dla poszczególnych kategorii zastosowania zabezpieczeń ogniochronnych Rodzaj zabezpieczenia ogniochronnego Powłoka z farb lub lakierów. Podobieństwo wykresów i widm wskazuje na identyczność próbek. Identyfikacja polega na porównaniu wykresów termograwimetrycznych i widm IR próbki badanej i próbki odniesienia. a wartości średnie powinny być obliczane dla 20 min. R – oddziaływanie deszczu. Cykliczne warunki oddziaływania temperatury i wilgotności dla zabezpieczeń kategorii X i Y Dzień I–6h 20 °C. d) częściowa ekspozycja obejmuje działanie temperatury poniżej zera. ale bez działania deszczu i promieniowania UV. 95% wilgotności względnej Tabela 2. 40% wilgotności względnej 40 °C. 95% wilgotności względnej -20 °C. e) pełna ekspozycja obejmuje działanie temperatury poniżej zera. – 4 h przechowywania w temperaturze 5 ± 3 °C i wilgotności względnej powietrza 50 ± 5%. Badanie powinno trwać 22 min. z szybkością 10 K/min do temperatury 800 °C. a badania próbek zabezpieczeń innych niż posadzki – przy strumieniu ciepła o mocy 50 kW/m2. w ramie w pozycji pionowej. 6 i 7 -20 °C. sucho IV – 6 h 70 °C. 95% wilgotności względnej 40 °C. 95% wilgotności względnej 3 i 4 20 °C.PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI Tabela 1. – 4 h przechowywania w temperaturze 23 ± 3 °C i wilgotności względnej powietrza 80 ± 5%. przy czym każdy obejmuje: • 5-godzinną fazę bez deszczu w temperaturze otoczenia 40 ± 3 °C. 40% wilgotności względnej 40 °C. przy czym wprowadzanie nowych warunków powinno nastąpić w ciągu 30 min po ustaniu warunków poprzednich. spełniają także wymagania kategorii Z2. – 18 h przechowywania w otwartej lub wentylowanej szafce badawczej w warunkach wilgotności i temperatury otoczenia wg normy PN-ISO 11503:2001. deszczu i promieniowania UV. Próbki badawcze poddaje się oddziaływaniu środowiska. 95% wilgotności względnej 5. zgodnie z normą PN-ISO 11507:2000. stosując stożkowy grzejnik wg normy ISO 5660-1. 20% wilgotności względnej 30 °C. d) kategoria Z2 – próbki badawcze poddaje się kolejno działaniu następujących warunków cieplno-wilgotnościowych: – 4 h przechowywania w temperaturze 5 ± 3 °C. Oddziaływaniu warunków środowiskowych poddaje się tylko powierzchnie zabezpieczone ogniochronnie. 20% wilgotności względnej 30 °C. Warunki badania reakcji na ogień: Z dziesięciu próbek przygotowanych do badań: – pięć nie poddaje się oddziaływaniu warunków środowiskowych. które spełniają wymagania kategorii Y. Próbki do analizy termograwimetrycznej powinny być nagrzewane w atmosferze azotu. – deszczu – powietrze o kontrolowanej temperaturze wdmuchuje się przez osłonę komory. 3) oddziaływania środowiskowe dla poszczególnych kategorii zastosowania zabezpieczeń ogniochronnych podano w tabeli 2. Kryteria badania próbek poddanych oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych i promieniowania ultrafioletowego Właściwości Szybkość wydzielania ciepła – RHR Całkowita ilość wydzielonego ciepła – THR1200s Zabezpieczenia Zabezpieczenia posadzek inne niż posadzek kryteria przy strumieniu ciepła 30 kW/m2 50 kW/m2 ≤ 60 kW/m2 większa nie więcej niż o 20% od wyniku uzyskanego na próbkach niepoddanych oddziaływaniom cykli środowiskowych b) wyroby. UV – oddziaływanie promieniowania słonecznego. powtarzanym 112 razy bez przerw. próbki poddawane są 6-godzinnym cyklom. – pięć poddaje się oddziaływaniu warunków środowiskowych określonych w dalszej części. c) kategoria Z1 – próbki badawcze poddaje się działaniu następujących warunków cieplno-wilgotnościowych: – 8 h przechowywania w temperaturze 40 ± 3 °C i wilgotności względnej powietrza 98 ÷ 100%. Badania próbek zabezpieczeń posadzek wykonuje się przy strumieniu ciepła o mocy 30 kW/m2. Analizę wykonuje się w zakresie 4000 ÷ 600 cm-1 i przy rozdzielczości < 4 cm-1. osłaniając jednocześnie inne powierzchnie. Natomiast próbki do analizy IR powinny mieć postać pa- Tabela 3. Oddziaływania środowiskowe dla poszczególnych kategorii zastosowania: a) kategoria X – próbki eksponuje się przez cztery tygodnie w komorze klimatycznej uwzględniającej oddziaływanie: – promieniowania UV – wg normy PN-EN ISO 11507:2000 (lampa typu 2) przez cały okres cyklu. b) kategoria Y – próbki poddaje się cyklicznemu oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych zgodnie z tabelą 1. wg Procedury Badawczej ITB LP-28/06. spełniają także wymagania kategorii Z1 i Z2. Identyfikacji zastosowanego środka ogniochronnego można dokonać przez: – analizę termograwimetryczną i/lub – analizę w podczerwieni IR (wskazane zastosowanie techniki FTIR) np. okładzina lub impregnacja Kategoria zastosowania X Y Z1 Z2 T R UV H T H T H T T – oddziaływanie temperatury. przy czym wprowadzanie nowych warunków powinno nastąpić w ciągu 30 min po ustaniu warunków poprzednich.

nowy prezes zarządu SAINT-GOBAIN ISOVER Polska. Solbet. 40 tys. Hoermann. Po raz drugi w historii targów BUDMA odbył się BudShow – Dom dla każdego. mocować obróbki blacharskie. Dużo widzów przyciągnęły Pokazy Sztuki Dekarskiej. Ich uzupełnieniem była Wyspa Nowości. Firma ISOVER Polska otrzymała je za wyroby z wełny mineralnej: skalnej i szklanej. Mołdawii i Rumunii. Plannja. odebrał Nicolas Suret. 100). Litwy i Łotwy.TARGI BUDMA 2007 Bogaty program BUDMY 2007 L iczba wystawców (ok. 74 2 ’2007 (nr 414) . aby w maksymalnym stopniu wykorzystać surowce wtórne. zorganizowany przez Ardo-Studio i MTP. poinformowała podczas konferencji prasowej o wynikach 2006 r. Niemiec. SO2). W drugim dniu targów (24. Imprezy towarzyszące Profesjonalny charakter targów potwierdził interesujący i bogaty program imprez towarzyszących. potwierdziła. że nadal jest to największa w Polsce i najbardziej prestiżowa impreza targowa branży budowlanej. finansowania i realizacji obiektów sportowych i rekreacyjnych. Rintal. Salon Usług Budowlanych. 10 kopalni kruszyw oraz sieć 40 wytwórni betonu towarowego. Roca. która jest obecna na polskim rynku od marca 2005 r. co (oprócz niewątpliwych korzyści finansowych) przyczynia się do ograniczenia emisji szkodliwych związków (m. Aluplast. Rosji. wyróżniających się parametrami technicznymi i walorami estetycznymi oraz wpisujących się w światowe trendy wzornicze. podczas których prezentowano jak prawidłowo układać dachówkę. rynny oraz montować okna dachowe. skierowany do inwestorów indywidualnych. Zwiedzający mieli również okazję uzyskać informacje i zasięgnąć porad na temat prezentowanych produktów i technologii. Więcej informacji o laureatach na str. oprócz tytułu Perły Ceramiki UE 2006 po raz pierwszy w historii konkursu przyznano Perły Ceramiki Dystrybutorów 2006. Podstawą do przyznania certyfikatu jest przeprowadzenie dokładnych. gości z 34 państw). Steico.in. CAD Projekt. Fakro. Zgodnie z opinią Zakładu Ochrony Środowiska Instytutu Techniki Budowlanej wełna mineralna Isover jest wyrobem przyjaznym dla środowiska. kiedy przejęła grupę RMC. którzy wzięli udział w Międzynarodowych Targach Budownictwa BUDMA 2007 (23 – 26 stycznia 2007 r. a liczba wystawców o 18%. Certyfikat środowiskowy jest przyznawany bezterminowo. Instytut Techniki Budowlanej zorganizował konferencję poświęconą ocenie regulacji prawnych i funkcjonowaniu rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów UE (artykuł Jadwigi Tworek na str.. Ma 2 cementownie. Viessmann i Xella. Firma Cemex Polska Sp. Dokumenty te z rąk Ministra Budownictwa Andrzeja Aumillera. W przedsięwzięciu tym wzięły udział następujące firmy: Alpol. Celem konkursu jest promowanie kolekcji płytek ceramicznych dostępnych na polskim rynku. na przykładach już zrealizowanych obiektów. Centrum Budownictwa Sportowego oraz Salon Nieruchomości i Inwestycji INVESTFIELD. 1300 z 28 państw w tym 327 firm zagranicznych) i zwiedzających (ponad 50 tys. Ekspozycja targów BUDMA 2007 została podzielona na: Salon Materiałów Budowlanych – Ściany i Dachy.01. projektowania. Obowiązuje do momentu zmiany przez producenta deklaracji środowiskowej. Cemex Polska należy do krajowej czołówki producentów cementu.o.) odbyła się uroczystość ogłoszenia wyników i wręczenia nagród w konkursie Perły Ceramiki UE 2006 zorganizowanym przez kwartalnik „Wokół Płytek Cramicznych” pod patronatem Ministerstwa Budownictwa. i planach na 2007 r. skierowanych do różnych grup zwiedzających. Legrand. Wystroju i Małej Architektury. 84. Omówiono również uwarunkowania prawne i społeczne budowy dróg i autostrad. Certyfikaty Środowiskowe przyznawane są przez Instytut Techniki Budowlanej. m2. Codziennie prezentowano wybrane etapy budowy jednorodzinnego domu modelowego wykonanego z nowoczesnych i energooszczędnych materiałów. m. a także zagadnienia dotyczące zarządzania i odnowy dużych osiedli mieszkaniowych. eksponująca najnowsze produkty wystawców. Z myślą o przedstawicielach samorządów lokalnych zaprezentowano dwa programy rządowe: jeden dotyczący socjalnego budownictwa mieszkaniowego. a drugi budowy dróg ekspresowych i autostrad w latach 2007 – 2013. Targi odwiedziły również delegacje z Uzbekistanu. Centrum Budownictwa Drogowego i Inżynieryjnego. odbywających się pod patronatem Ministra Budownictwa Andrzeja Aumillera i Ministra Transportu Jerzego Polaczka. Rockwool. betonu towarowego i kruszyw. Ceramika Paradyż. usystematyzowanych badań i za pomocą metody LCA (ang. Połączono je ze zwiedzaniem wykończonej części budynku i poradami dotyczącymi wykonawstwa. Stowarzyszenia Architektów oraz Sekcji Architektury Wnętrz Związku Polskich Artystów Plastyków. Ukrainy. Salon Wykończenia. Salon Stolarki Otworowej. W porównaniu z 2006 r. finansowania rewitalizacji. odbyła się też uroczystość wręczenia Certyfikatów Środowiskowych spółce SAINT-GOBAIN ISOVER Polska.).2007 r. Life Cycle Assessment – cykl życia produktu) określenie wpływu wyrobów na środowisko. z o. Wśród zwiedzających nie zabrakło gości z zagranicy. SAINT-GOBAIN ISOVER Polska od dawna pracuje nad takimi rozwiązaniami technologii produkcji. planowania. Prowadzi do zmniejszenia zużycia energii grzewczej podczas eksploatacji budynku. W br. Wielkiej Brytanii. Jej zastosowanie w przegrodach zewnętrznych obiektu budowlanego daje wymierne efekty ekologiczne w całym cyklu użytkowania.. CO2. Jednym z narzędzi mających prowadzić do tego celu jest ocena cyklu życia produktów przeprowadzona przez Zakład Ochrony Środowiska Instytutu Techniki Budowlanej. powierzchnia wystawiennicza targów zwiększyła się o 15% i wyniosła ok.in. 24 stycznia br. zorganizowane przez Polskie Stowarzyszenie Dekarzy i Międzynarodowe Tragi Poznańskie (MTP). Bułgarii.

pochodzącego z energii słonecznej. 4 mln t kruszyw rocznie. a obecnie również kolektor słoneczny. że Braas to kompletny system dachowy. a w tym przypadku nie bez znaczenia jest również znana i ceniona marka Braas. Grupa kapitałowa Solbet – największy producent betonu komórkowego w Polsce – zaprezentowała dwie grupy produktów: Solbet Ideal do wznoszenia ścian jednowarstwowych oraz Solbet Optimal do wykonywania tradycyjnych ścian warstwowych. Firma wprowadziła pionierską w polskim przemyśle cementowym strategię sprzedaży. Natomiast z 10 kopalni należących do Cemex Polska można wydobyć ok. Koszt inwestycji szacowany jest na 64 mln zł. Politechnika Łódzka. Politechnika Krakowska. W cementowni Rudniki również zbudowany zostanie nowy hermetyczny magazyn klinkieru. Zrezygnowano z udziału pośredników. do układania rurociągów. W jego skład. zabezpieczenia przeciwśnieżne oraz elementy komunikacji na dachu. Ponadto dzięki jednomilimetrowej tolerancji wymiarów i wyprofilowaniu powierzchni czołowych na pióro i wpust bloczki Solbet Ideal muruje się na cienką spoinę bez wypełniania spoin pionowych. wszyscy klienci indywidualni.23 W/m2K (w przypadku bloczków grubości 36 cm U = 0. obróki ścian i kominów. sprawił. jest to ogromnym atutem ścian jednowarstwowych. zamknięty. Solbet Ideal to bloczki o gęstości 400 kg/m3 i grubości 36 cm – dotychczas produkowane oraz po raz pierwszy zaprezentowane na BUDMIE 2007 – grubości 42 cm. a także produkcję kruszyw. do podgrzewania wody użytkowej. które umożliwiają uzyskanie ściany jednowarstwowej o współczynniku przenikania ciepła U = 0. mają prawo do jednego kolektora słonecznego Vitosol100 firmy Viessmann w cenie 1 zł. W przypadku betonu towarowego jest największym krajowym producentem. Po raz pierwszy z inicjatywy Sekcji Materiałów Budowlanych Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej Polskiej Akademii Nauk została przedstawiona ekspozycja „Nauka dla materiałów budowlanych. a ponadto występuje niewielkie prawdopodobieństwo popełnienia błędów wykonawczych. W 2007 r. a nawet wspomagania centralnego ogrzewania. W 2007 r. dzięki czemu jej potencjał wytwórczy zwiększył się o 9 wytwórni betonu towarowego i jedną kopalnię kruszywa. unowocześnione będą piece obrotowe oraz zwiększona wydajność załadunku cementu. Obecnie.27 W/m2K). zł brutto. Może dostarczyć na rynek ponad 3 mln t cementu rocznie z cementowni w Rudnikach i Chełmie. mające na celu zwiększenie wydajności oraz ochronę środowiska. inwestycje w cementowniach w Rudnikach i Chełmie. przy braku siły roboczej na polskim rynku. Ponadto w 2006 r. podpisali umowę o współpracy. Gwałtowny wzrost popytu na cement w 2006 r. Cemex zainwestował w rozwój technologii produkcji cementu i ochronę środowiska w cementowniach w Chełmie i Rudnikach. Cemex wprowadzi na rynek nowe mieszanki betonowe do specjalnego zastosowania. Politechnika Warszawska i Politechnika Wrocławska oraz cztery ośrodki badawcze: Instytut Badawczy Dróg i Mostów. Roczna wielkość produkcji to ponad 2 mln m3 betonu. Poza efektami finansowymi bardzo ważne jest to. którzy zakupią dachówki cementowe Braas i akcesoria dachowe.in. Tak ciepła ściana gwarantuje zmniejszenie zużycia energii na ogrzewanie budynku.. Instytut Mineralnych Materiałów Budowlanych. Nowości na Budmie Targi Budma 2007 były opatrzone podtytułem „Targi wiedzy i zastosowań”. elementy uszczelniające kalenice i grzbiety. Budowanie jest więc szybkie i łatwe. pochłoną ok. W odpowiedzi na zwiększające się potrzeby krajowego rynku budowlanego Cemex zapowiada kolejne inwestycje w Polsce. zgodnie z którą od 1 lutego br. zmodernizowane będą młyny cementu oraz rozbudowana instalacja magazynowa i dozowania paliw alternatywnych. Firma przejęła spółkę Unicon. Dach z systemem solarnym Braas – Viessmann umożliwia otrzymywanie taniego ciepła. że był to bardzo dobry rok dla całej branży. że zostały one optymalnie dopasowane. której celem jest dotarcie bezpośrednio do klienta końcowego. Spółka zamierza przede wszystkim zwiększyć o ok. wypełniania nieużywanych podziemnych zbiorników oraz do wykonywania skomplikowanych detali architektonicznych. 10% produkcję cementu. wchodzą: membrany i folie dachowe. za co najmniej 8 tys. Politechnika Poznańska.TARGI BUDMA 2007 Spółka jest czwartym co do wielkości producentem cementu w naszym kraju. oferowane przez Lafarge Dachy. Instytut Techniki Budowlanej i Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej prezentowały swoje najnowsze osiągnięcia i ofertę partnerskiej współpracy z przemysłem. Sześć wyższych uczelni: Akademia Górniczo-Hutnicza. Nowy model sprzedaży spowodował trzykrotny wzrost liczby klientów – przedsiębiorców i hurtowni budowlanych – kupujących cement bezpośrednio u producenta. system rynnowy. 2 ’2007 (nr 414) 75 . 200 mln zł. Dla Cemexu był szczególny również z innego powodu. dostępny z „jednej ręki”. Podczas targów Budma 2007 prezesi firm: Lafarge Dachy – Wojciech Gątkiewicz oraz Viessmann – Roland Krause. odpylany skład klinkieru. ale w związku z prognozowanym wzrostem popytu na beton towarowy planuje też inwestować w rozwój sieci betoniarni. m. dzięki czemu Cemex może lepiej i szybciej dostosowywać swoją ofertę rynkową do potrzeb odbiorców. materiały oparte na wiedzy”.in. Zastosowanie systemu elementów pochodzących od jednego producenta daje gwarancję. oprócz siedmiu modeli dachówek cementowych w bogatej gamie kolorystycznej. W Chełmie powstanie m. przewyższający wszystkie dotychczasowe prognozy rynkowe.

z o. Niemcy i HARALD BŐHL GmbH. Poznań. z o. z o.o. zewnętrznymi). Niemcy. Jarosław Kupidura. z o. Lubartów. producent: JADAR TECHMATIK s. Krystyna Wiśniewska. że izolacyjność akustyczna ściany międzymieszkaniowej grubości 25 cm wykonanej z SILIKAT-ów A spełnia wymaganie obowiązujące w większości krajów europejskich R’A1 ≥ 53 dB. producent: DuPont de Nemours.o. Wienerberger. • okno jednoramowe systemu WS-6000 z drewna klejonego warstwowo o zwiększonej izolacyjności akustycznej AKUSTIK.. Niemcy. • kształtki wieńcowe do wykonywania wieńców stropowych KZE i KWE. Niemcy. Radom. producent: HABOE EDELSTAHL-SYSTEME GmbH. z o. wynoszą: RA1 = 58 dB dla ścian wewnętrznych i RA2 = 55 dB dla ścian zewnętrznych. Cemex Polska Sp. Grupa Silikaty zaprezentowała nowe bloczki wapienno-piaskowe SILIKAT A o bardzo dobrych właściwościach akustycznych.o. Poznań. międzymieszkaniowej) ze ścianami bocznymi (np. Dąbrowa Górnicza. termoizolacja stropów.o. wypełnienie gzymsów. producent: ALUNA ARTUR NOWAK. Zakłady Tworzyw Sztucznych Gamrat SA.o. z o. charakterystyka izolacyjności akustycznej właściwej w postaci wskaźników jednoliczbowych (wg PN-EN ISO 717-1:1999) ścian z bloczków Silikat A grubości 25 cm wynosi Rw = 60 (-2. Poznań. Knauf. Piaseczno. który powinien zapewnić redukcję bocznego przenoszenia dźwięków. • system balustrad ze stali nierdzewnej HABOE. Wynika to z niezbyt rygorystycznych polskich wymagań. • wysokoosiowe okno dachowe 735. Tytuł „Budowlanej Marki Roku 2006” otrzymały m. wybudowanych zgodnie z wymaganiami normowymi (wg PN-B-02151-3:1999 wymagana minimalna wartość izolacyjności akustycznej ścian międzymieszkaniowych wynosi R’A1 ≥ 50 dB). Sopro Polska Sp.. producent: BAUTECH Sp.. Włoszczowa. • system kosztorysowania (oprogramowanie i bazy danych) pt. z o. dachów/stropodachów. Otrzymały je następujące wyroby: • samozamykacze krzywkowe z szyną ślizgową z funkcją „EASY OPEN”. W najbliższym czasie przewiduje się nowelizację normy PN-B-0215-3 i wprowadzenie do niej. z o. Pruszyński Sp. firma zgłaszająca produkt: DORMA Polska Sp. firma zgłaszająca produkt: PHU „GLOBAL-TECH”. Sucha zaprawa cementowo-styropianowa POLYTECH produkowana jest na bazie bardzo lekkiego granulatu styropianowego połączonego w fazie produkcji z dodatkiem TECH i cementu portlandzkiego 32. m. wzorem innych krajów. co jest szczególnie zalecane przez przecięcie warstwy konstrukcyjnej ściany zewnętrznej ścianą międzymieszkaniową.c. Konstancin Jeziorna. Ściany wykonane z bloczków SILIKAT A łączy się ze ścianami bocznymi za pomocą wiązania murarskiego lub. producent: ROTO FRANK Sp. z o. Dariusz Kupidura. uhonorowane zostały najbardziej rozpoznawane marki oraz najczęściej wybierane przez klientów w 2006 r.o. • geowłóknina TYPAR SF. firma zgłaszająca produkt: INOX DESIGN Sp.o. Zaprawa POLYTECH może być stosowana wewnątrz i na zewnątrz budynków mieszkalnych oraz przemysłowych jako podkłady podłogowe. z o. Projektant może bez obaw przyjąć. akustyczny współczynnik bezpieczeństwa) i wówczas RA1R = 56 dB. • gruntowy wymiennik ciepła AWADUKT THERMO (w wersji antybakteryjnej).. producent: REHAU AG + Co. znany producent okien dachowych.o. Luksemburg. Wskaźniki oceny izolacyjności akustycznej właściwej obliczone wg PN-B-02151-3:1999. Jest to bardzo cenne rozwiązanie. Firma Fakro..o.o.: Lafarge Dachy Sp.o. z o.in.. producent: Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe „ERGOBUD” Sp. skarży się na nieodstateczną izolacyjność akustyczną przegród.in. • teleskopowe zadaszenie basenu „OPERA”. • system posadzek przemysłowych BAUTECH (jednowarstwowe monolityczne utwardzone powierzchniowo posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych). tarasów.. z o. Lubartów. przeprowadzonym przez ASM – Centrum Badań i Analiz Rynku. firma zgłaszająca produkt: ROTO FRANK Okna Dachowe Sp. O dobrej izolacyjności akustycznej przegrody decyduje również sposób połączenia ściany oddzielającej pomieszczenie (np. producent: SOFTBUD – Biuro Oprogramowania Mikrokomputerowego. producent: STOLBUD SA.. przeznaczone do wznoszenia ścian międzymieszkaniowych. 82. ponieważ ponad 30% osób mieszkających w budynkach wielorodzinnych.o. z o. Opoczno. zaostrzonego wymagania dla ścian międzymieszkaniowych na poziomie R’A1 ≥ 53 dB. kanałów. • wentylacja COMFORT MAX. Samolicz Kosztorysowy SYKAL.. Częstochowa.. • maszyna do produkcji betonowych elementów wibroprasowanych TECHMATIK WIB 1411. pokazała na BUDMIE 2007 aż piętnaście nowych wyrobów. Dodatek TECH pozwala na przygotowanie lekkich zapraw o podwyższonych właściwościach termicznych i akustycznych. przeprowadzonych w Zakładzie Akustyki ITB. Medaliści targów Tradycyjnie podczas targów BUDMA przyznano Złote Medale MTP za wyroby i technologie wyróżniające się innowacyjnością i jakością..TARGI BUDMA 2007 Firma Tech Service Polska sp. promowała technologię polegającą na wykorzystaniu odpadów styropianu w produkcji zapraw budowlanych oraz maszyny i urządzenie do produkcji betonów lekkich. Przy określaniu izolacyjności akustycznej przegrody w budynku wartość tę należy pomniejszyć o poprawkę K uwzględniającą wpływ bocznego przenoszenia dźwięków. Zgodnie z PN-B-02151-3:1999 wyniki badań laboratoryjnych wykorzystywane przy projektowaniu należy pomniejszyć o 2 dB (tzw.5R. producent: DORMA GMBH. Fakro.o. m. firma zgłaszająca: GRILTEX Polska Sp. z o. Zgodnie z raportem z badań laboratoryjnych. firmy: Atlas.. RA2R = 53 dB. W rankingu Budowlana Marka Roku 2006. Poznań. Mapei Polska Sp. producent: DOSPEL Sp. -5) dB.in. Warszawa.. Górażdże Cement.o.. Ewelina Kowałko 76 2 ’2007 (nr 414) . Więcej informacji w artykule „Nowości Fakro” na str. Nagrody ACANTHUS AUREUS za najciekawsze stoiska przyznano szesnastu firmom. na podstawie tych danych.

odporność na ścieranie i udary. Od lewej: prof. wyróżniają się innowacyjną recepturą i bardzo dobrą jakością dorównującą produktom wytwarzanym przez najlepszych światowych producentów.in. wszystkie produkty systemu BAUTECH® mają odpowiednie atesty i certyfikaty: ITB i PZH. Specjalistyczne szkolenia teoretyczne i praktyczne prowadzone dla firm wykonawczych eliminują tzw. chłodniach. „eksperymentowanie” podczas wykonywania posadzek.).o. bogata kolorystyka. materiałów do pielęgnacji i impregnacji nawierzchni betonowych. Ireneusz Lickiewicz – Dyrektor firmy BAUTECH.Posadzki przemysłowe z betonów Posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych Bautech kompozytowych Bautech Jednowarstwowe monolityczne utwardzane powierzchniowo posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych BAUTECH. dzięki rozpatrywaniu indywidualnych wymagań i lokalnych warunków posadzki wykonywane są „na miarę”. Uroczystość wręczenia Złotego Medalu Międzynarodowych Targów Budownictwa BUDMA 2007. oraz maszyn do układania i wykańczania nawierzchni. w którym jako dane wyjściowe przyjmuje się m. firma stale powiększa profesjonalny potencjał wykonawczy i w związku z tym jest w stanie sprostać rosnącemu i coraz bardziej wymagającemu rynkowi inwestycyjnemu. utwardzaczy posadzkowych. tel. • produkcję i dystrybucję – włókien zbrojeniowych (stalowych i polipropylenowych). łatwość w utrzymaniu czystości. co umożliwia kompleksowe zastosowanie systemu tak szybko. Bogusław Zalewski – Prezes Zarządu MTP Fot. BAUTECH sp. garażach. inż. ilości i rodzaju zbrojenia rozproszonego (stalowego BAUMIX i ewentualnie polipropylenowego BAUCON). dr hab. preparatach powłokotwórczych i impregnujących. fax 022 716 77 90 e-mail: bau@bautech. przeznaczenie nawierzchni. supermarketach. własnymi autoryzowanymi wykonawcami oraz spójnej polityki działów badawczo-wdrożeniowych i handlowo-marketingowych.pl. ich dozowaniu i obróbce mechanicznej. czasie i sposobie ich wykonania. Nieustająca aktywność firmy w promowaniu technologii oraz bardzo dobra jakość posadzek przyczyniły się do zainteresowania tym produktem rynków zagranicznych. ponaddwudziestoletnia żywotność bez stosowania specjalnych zabiegów konserwacyjnych. wizyty na placach budów i w betoniarniach mają na celu dopilnowanie bezwzględnego przestrzegania reżimów technologicznych i udzielenie pomocy technicznej w przypadku problemów podczas wykonywania posadzek.bautech. przemyśle spożywczym i farmaceutycznym oraz strefach zagrożenia wybuchem. odporność na substancje agresywne. takich jak: smary. rozstawie szczelin dylatacyjnych. System BAUTECH opracowano na podstawie 15-letnich doświadczeń firmy zdobytych w wyniku współpracy z krajowymi i zagranicznymi jednostkami. W efekcie eksport stanowi ponad 30% obrotów firmy. www. • konsultacje i szkolenia – współpraca zespołów polskich i zagranicznych specjalistów o bogatej wiedzy teoretycznej i praktycznej pozwala na przekazywanie pełnych i rzetelnych informacji. BAUTOP. System BAUTECH obejmuje: • projektowanie – rozwiązania technologiczne nawierzchni projektowane są za pomocą specjalistycznego oprogramowania komputerowego. System BAUTECH – jednowarstwowe monolityczne utwardzone powierzchniowo posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych. z o.pl 2 ’2007 (nr 414) 77 . • wykonawstwo – dzięki wysoko wyspecjalizowanej autoryzowanej sieci wykonawczej inwestor otrzymuje gwarancję najwyższej jakości wykonywanych posadzek. który należy wypełnić i odesłać do firmy. stanowią barierę dla gęstych substancji. EXTRATOP). nagrodzone Złotym Medalem Międzynarodowych Targów Budownictwa BUDMA 2007. browarach. 022 716 77 91. ze względu na swoje specyficzne właściwości. oleje. Zainteresowany otrzymuje kompleksowe opracowanie techniczno-technologiczne. Andrzej Aumiller – Minister Budownictwa. BAUTECH Firma udostępnia również na swojej stronie internetowej specjalny formularz „Dane wyjściowe do wykonania opracowania projektu powierzchniowo utwardzanej monolitycznej posadzki przemysłowej z betonu kompozytowego w technologii BAUTECH”. warunki gruntowe. zawierające informacje o: podłożu w zależności od istniejących warunków gruntowych. magazynach. Inne zalety posadzek Bautech to: odporność na duże obciążenia statyczne i dynamiczne. wymaganej klasie i recepturze betonu płyty nośnej oraz jej grubości. bezpośrednie kontakty z inwestorem. arch. smary. jak jest to wymagane. przeznaczony jest do stosowania w zakładach produkcyjnych. materiałach do utwardzania powierzchni w technologii DST (MULTITOP. oleje itp. przewidywane obciążenia statyczne i dynamiczne oraz wymagania dotyczące nawierzchni (ścieralność. wypełnień dylatacyjnych. a w efekcie trwałością. Józef Jasiczak – Przewodniczący Kapituły Konkursu. rozbudowana sieć wykonawcza umożliwia szybką realizację inwestycji.

PSKJ itp.. a ich szerokość (240. Bogusław ZalewFot. która poza nowatorskim podejściem do budownictwa gwarantuje trwałość i ekonomię przedsięwzięcia budowlanego. Kształtki można stosować w gęstożebrowych stropach belkowych (np. inż. Ceram. pozwalający na wygodne ułożenie zbrojenia i oparcie stropu z obu stron ściany. W efekcie ułożone na nich pręty zbrojenia mają zagwarantowaną prawidłową otulinę betonową. Andrzej Aumiller – Minister Budownictwa. zbrojone kształtki wieńcowe firmy Ergobud Sp. Kształtki rozwiązują także problem ryglowania całego stropu podczas wykonywania opuszczonego wieńca stropowego. Betonowo-keramzytowe. Kształtki do wykonywania wieńców na wewnętrznych ścianach nośnych mają korytkowy kształt. Fert itp. rów wykonywanych z pustaków ceramicznych wysokodrążonych oraz bloczków z betonu komórkowego.TARGI BUDMA 2007 Kształtki wieńcowe – wygodne i łatwe w użyciu Betonowo-keramzytowe. pozostawiając miejsce na izolację termiczną. Krzysztof Bruzi – współwłaściciel firmy Ergobud Sp. że krawędź stropu jest zamknięta ścianą o wysokości dobranej do zastosowanego stropu i waha się od 225 mm (w przypadku stropów wysokości 160 mm) do 405 mm (w przypadku stropów wysokości 340 mm). z o. 2K. 300 lub 360 mm) zależy od grubości ściany. Kształtki przeznaczone do wykonywania wieńców na ścianach zewnętrznych mają przekrój zbliżony do litery „L”. Dostępne są dwa rodzaje kształtek: zewnętrzne i wewnętrzne. z Warszawy zostały uhonorowane Złotym Medalem Międzynarodowych Targów Poznańskich BUDMA 2007. Z. Przy układaniu dolnego zbrojenia wieńca poniżej stropu nie ma konieczności używania stempli (wieniec opuszczony proponowany jest przez wielu producentów elementów ściennych). co przyspiesza tempo robót budowlanych. pozwalający na sprawne i bezpieczne wykończenie wieńca. Wręczenie Złotego Medalu MTP za kształtki wieńcowe. Od lewej prof.) oraz żelbetowych płyt kanałowych.o. Józef Jasiczak – Przewodniczący Kapituły Konkursu. Stosowanie kształtek wieńcowych eliminuje drogie i czasochłonne deskowanie. z o. Potwierdza to rekomendacja Instytutu Techniki Budowlanej (RT ITB-1058/2006 Wieńce stropowe KZE i KWE). zbrojone kształtki to racjonalna inwestycja. Do wieńca na ścianie jednowarstwowej wykorzystuje się kształtki węższe niż szerokość muru. zbrojone kształtki wieńcowe to dopasowany do wymiarów ściany oraz wysokości stropu szalunek tracony.o. Nowicki ski – Prezes Zarządu MTP Betonowo-keramzytowe. Teriva. Filigran. zespolonych stropach żelbetowych wykonywanych z zastosowaniem prefabrykowanych płyt żelbetowych (np. Kształtki wieńcowe zapewniają równomierny rozkład obciążeń przekazywanych ze stropu na mur zastępując podkłady betonowe lub ceglane. Mają one długość 600 mm. na której zostaną oparte. dr hab. na których spoczywa wieniec. co jest ważne przede wszystkim w przypadku mu- 78 2 ’2007 (nr 414) . charakteryzujące się wysokim poziomem technologicznym oraz jakością na najwyższym poziomie. za nowatorskie rozwiązanie. Ich zastosowanie powoduje.). Oba rodzaje kształtek są od wewnątrz profilowane w celu uzyskania dystansów zbrojeniowych.

tel. • możliwość wyprowadzenia ze ściany rdzenia bez naruszania konstrukcji kształtki. bez względu na materiał.TARGI BUDMA 2007 Kształtki wieńcowe umożliwiają: • zabudowę wieńca stropowego na ścianach jedno. • eliminację dystansu zbrojenia wieńca. z o. wymierne korzyści finansowe i estetykę wieńca. • eliminację czasochłonnego i kosztownego deskowania lub obmurówki wieńca.pl 2 ’2007 (nr 414) 79 . • możliwość każdorazowego wykonania wieńca opuszczonego bez konieczności ryglowania.P. • skrócenie czasu montażu stropu i wieńca. z którego wykonane są elementy ścienne.i wielowarstwowych./fax (0-22) 646-20-40 e-mail: ergobud@ergobud.ergobud.H. P. Żelbetowe. Harmonizacji Rynku Wewnętrznego OHIM w Alicante i są zastrzeżone w całej Unii Europejskiej.U.pl www. ERGOBUD Sp. oraz zapewniają: bezpieczeństwo podczas montażu i zalewania stropu. • równomierny rozkład obciążeń przenoszonych przez strop na ścianę.o. prefabrykowane kształtki wieńcowe są zastrzeżone w Urzędzie Patentowym RP oraz zostały zarejestrowane jako Wspólnotowy Znak Towarowy (TM) w Urzędzie ds. • eliminację skrajnych podpór montażowych.

srebrnym. fax 041 38 82 211 e-mail: wloszczowa@stolbud. • osłonki na zawiasy w kolorze: stare złoto. Wynik korzystniejszy o ok. charakteryzujące się nowoczesnym rozwiązaniem technologicznym i bardzo dobrą jakością.2/16A/6). skutecznie chroniąca pod względem termicznym i akustycznym. Ponadto w nowym oknie zastosowano: • okucia obwiedniowe o nośności 130 kG dla każdego skrzydła. Włoszczowa. międzyszybowe).A. okładzinę aluminiową. że jest on o połowę mniejszy. rozwieralne (R). Włoszczowa z zespołem pracowników Zakładu Akustyki Instytutu Techniki Budowlanej. Wręczenie Złotego Medalu MTP za okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej. • przekładka z gumy neoprenowej (Interhelam Antracyt 008). Włoszczowa O kno drewniane o zwiększonej izolacyjności akustycznej 40 dB. samozamykacz. prof. oddzielonych ciepłymi ramkami i przestrzenią wypełnioną argonem (współczynnik przenikania ciepła zestawu szybowego wynosi 1. gdyż hałas w pomieszczeniu podlega następującej zasadzie: jeżeli zmniejszy się o ok. aby spełnić oczekiwania klientów narażonych na nadmierny hałas spowodowany przede wszystkim samochodowym ruchem ulicznym o dużym natężeniu. Są one impregnowane (w odrębnym procesie) i malowane w dowolnych kolorach wg palety RAL. Z. to odnosi się wrażenie. mająca na celu elastyczne zamocowanie szyby i wyeliminowanie rezonansu akustycznego. konstrukcyjne.pl 80 2 ’2007 (nr 414) . jaki jest na zewnątrz. Marek Szczęsny – Prezes Zarządu Stolbudu S. w celu zapewnienia stabilności kształtu. Stolbud S.A. 10 dB osiągnięto bez gruntownych zmian w konstrukcji oraz zastosowaniu materiałów powszechnie dostępnych na rynku. przyklejona przed osadzeniem pakietu szkła do wrębu. z możliwością wykonania jako: stałe (S). • uszczelka na obwodzie skrzydła okiennego. Okno jest dwudzielne R+ UR. Bogusław Zalewski – Prezes Zarządu MTP Fot. okiennice. Andrzej Aumiller – Minister Budownictwa. Okno drewniane o zwiększonej izolacyjności akustycznej 40 dB uzyskało Aprobatę Techniczną AT 15-2496/2006 oraz Certyfikat na Znak Jakości Akustycznej AQ-ITB. białym. Stolbud S. szprosy (nakładane. sosno- wego lub meranti. naklejane. • osadzenie pakietu szkła we wrębie szybowym za pomocą hermetycznego kleju Instaweld 6613. Włoszczowa otrzymał ten certyfikat jako jedyny producent stolarki okienej w Polsce. Nowe okno powstało na bazie konstrukcji okna jednoramowego WS-6000 z drewna klejonego warstwowo. brąz RAL 8022. elementy ozdobne. a efekt jest imponujący. klejonego warstwowo na grubość. podczas gdy standardowe okno WS-6000 ma Rw = 30 dB. uchylno-rozwieralne (UR). Szczególną uwagę zwrócono na sposób szklenia okna i użytych do niego materiałów. tel. powstało we współpracy Stolbudu S.stolbud.1 W/m2K). Włoszczowa.TARGI BUDMA 2007 Okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej firmy Stolbud S.pl www. 041 38 82 100.A.A.A. możliwość zastosowania okapników w dowolnym kolorze wg palety RAL lub anodowanym.A. brąz RAL 8017. uchylne (U). NCS lub lakierami transparentnymi z uwzględnieniem indywidualnych życzeń klienta (możliwość wykonania okien dwukolorowych). Można w nim zastosować: moskitierę. Nowe elementy zastosowane w konstrukcji to: • zestaw szybowy złożony z szyb niskoemisyjnych i dźwiękochłonnych (44. Włoszczowa produkuje okna o zwiększonej izolacyjności akustycznej z drewna dębowego. dr hab. złotym. z funkcją mikrouchylania na skrzydle UR. inż. Nowicki Profil okna o zwiększonej izolacyjności akustycznej Dzięki tym zmianom udało się w prosty i niezbyt kosztowny sposób osiągnąć okno o izolacyjności akustycznej Rw = 40 dB. Od lewej: Augustyn Zioło – Stolbud S. 10 dB w stosunku do tego. z wkładką termiczną i ukształtowaniem profilu skutecznie chroniącym przed działaniem czynników atmosferycznych. • okapnik aluminiowy soft w kolorze złotym. Józef Jasiczak – Przewodniczący Kapituły Konkursu.

.

norma badań PN-EN 1026). w których panuje okresowo zwiększona wilgotność. Okno PTP ma konstrukcję obrotową. Charakteryzuje się współczynnikiem przenikania ciepła Uokna = 0. schody nożycowe z klapą. Okno PTP wyposażone jest w: – jednokomorowy pakiet szybowy 4H-16-4T z zewnętrzną szybą hartowaną i wewnętrzną z warstwą niskoemisyjną. – profile trapezowe tłoczone z blachy aluminiowej grubości 1. umieszczona w dolnej części skrzydła. Okno kolankowe BDL otwierane jest uchylnie i rozwiernie. arch. dla firmy FAKRO był okresem dynamicznego rozwoju. Wykonane zostało z wielokomorowych profili PVC w kolorze białym. Dzięki zastosowaniu tego typu okien zwiększa się doświetlenie pomieszczenia i pole widzenia. Nowe okna kolankowe wyposażone są w jednokomorowy pakiet szybowy 4H-14-33. kołnierza paroprzepuszczalnego XDP i kołnierza paroszczelnego XDS. Okno można stosować również w pomieszczeniach. Stoisko firmy Fakro na targach Budma 2007 Fot. drewnianej ramie skrzydła. drzwi kolankowe. co umożliwia stosowanie w budynkach. świetlik dachowy.94 W/m2K. Oblachowanie jest również dopasowane do kształtu okna. i aż 15 nowości. uszczelka obwodowa i uszczelka w profilach kryjących bok ościeżnicy). co wpływa na sztywność profilu oraz zwiększa odporność na uszkodzenia mechaniczne. innowacyjnymi okuciami oraz nowo zaprojektowaną klamką. – nowa klamka w kolorze białym. skonstruowany i produkowany na indywidualne zamówienie klienta. Uszyby = 1. Mogą to być zarówno okna rozwierne. uszczelkę obwodową i uszczelkę przylgową. Biorąc pod uwagę liczbę patentów zgłaszanych rocznie. zaprezentowanych podczas tegorocznych targów BUDMA w Poznaniu. BVL. zapewniające dużą oszczędność energii cieplnej. Zanotowano ponad 10% wzrost sprzedaży i firma może pochwalić się pracowniami badawczymi.1T z zewnętrzną szybą hartowaną i wewnętrzną ze szkła laminowanego. Uokna = 1. Charakteryzuje się wygiętą w kształcie łuku ościeżnicą. schody ognioodporne. w łazienkach czy w kuchniach.0 W/m2K wg EN 674. Okno FTT ma konstrukcję obrotową. FAKRO parametry termoizolacyjności i najwyższą 4 klasę szczelności w zakresie przepuszczalności powietrza (klasyfikacja PN-EN 12207. wyłaz dachowy. umieszczony w grubszej.1 W/m2K. – fabrycznie zamontowane dolne kątowniki do montażu okna na łatach w konstrukcji dachu. okno kolankowe BVL – uchylnie. Uszyby = 1.TARGI BUDMA 2007 Nowości FAKRO 2006 r. 82 2 ’2007 (nr 414) . W nowych oknach kolankowych zastosowano podwójny system uszczelnienia. Okno aluminiowo-tworzywowe PTP Okno idealnie nadaje się do stosowania w pomieszczeniach na poddaszu. Okno PTP montuje się w dachu o kącie nachylenia 15 – 90° wraz z kołnierzem uszczelniającym identycznym jak do okien drewnianych FAKRO. Wyposażone jest w specjalnie wyprofilowany jednokomorowy pakiet szybowy z dwiema szybami hartowanymi 4H-16-4HT. szyba witrażowa. nieotwierane).5 W/m2K wg EN 12567-2. Uszyby = 1. roleta ARP. jak i uchylne – identyczne jak pionowe. wyposażone jest w dwukomorowy. uchylne. Okna kolankowe BDL. Odpowiednio zaprojektowane i wykonane okno dachowe FTT Termo oraz system montażu zapewniają bardzo dobre Okno kolebkowe FCS Jest to produkt nietypowy. okno termo. Łuk wygięcia okna kolebkowego dopasowany jest do promienia łuku dachu i idealnie komponuje się z połacią dachową. Nowa seria okien kolankowych charakteryzuje się nową konstrukcją ościeżnicy i skrzydła. Okno FTT Termo montowane jest z wykorzystaniem specjalnie do tego przeznaczonych akcesoriów montażowych FAKRO. Okno FTT Termo Jest to okno dachowe o specjalistycznej i nowatorskiej konstrukcji. których efektem jest 10 patentów zgłoszonych w 2006 r. Nowości to: okno aluminiowo-tworzywowe. okno kolebkowe. superenergooszczędny pakiet szybowy. skrzydłem i pakietem szybowym. okno kolankowe (uchylno-rozwierne. – potrójny system uszczelnienia (uszczelka przylgowa ościeżnicy. BXL Okna kolankowe przeznaczone są do montażu w ścianie pionowej (kolankowej) na poddaszu i stanowią dodatkowy element „przedłużający” okno dachowe. schody segmentowe z metalową drabiną. okno oddymiające. Okno kolebkowe otwiera się obrotowo i ma klamkę zamontowaną w dolnej części skrzydła. umożliwiająca łatwą obsługę okna oraz dwustopniowe mikrouchylenie. firma FAKRO zajmuje pierwsze miejsce wśród najbardziej innowacyjnych polskich firm.3 W/m2K. które wewnątrz wzmocnione są ocynkowanymi profilami stalowymi. co dodatkowo zwiększa bezpieczeństwo użytkowania. w których zgodnie z życzeniem klienta ma znajdować się białe.0 mm. a okno BXL – nieotwierane. np. łatwe do utrzymania w czystości okno dachowe. w których szczególny nacisk położony jest na zminimalizowanie strat ciepła.

Policzki w kształcie litery „S” nadają schodom nowoczesny wygląd i pełnią rolę poręczy. Ze względu na dużą wagę okna oddymiającego powinny je montować dwie osoby. łatwe i bezpieczne wyjście na dach w celu przeprowadzenia prac konserwacyjnych. najczęściej stosowane jest w klatkach schodowych. który umożliwia dopasowanie go do każdego rodzaju pokrycia dachowego. Uszczelka obwodowa znajdująca się w dolnej części skrzynki zapewnia schodom najwyższą klasę szczelności. Zalecane do stosowania w dachach o kącie nachylenia 20 – 60°. Wyłaz może być montowany w dachu o kącie nachylenia 15 – 60°. – roleta ARP-E sterowana elektrycznie po podłączeniu do jednego z urządzeń sterujących Fakro. Wówczas należy zainstalować w nim oprawę oświetleniową spełniającą funkcję lampy. Umożliwia również przesuwanie wyłazu w czasie montażu w poziomie w celu lepszego dopasowania do profilu pokrycia dachowego. Umożliwiają one dostęp do pomieszczenia nieużytkowego znajdującego się za ścianą kolankową. na jednej głębokości. Schody LWF posiadają odporność ogniową EI 30 min. Świetlik rurowy SLT przenosi światło dzienne wpadające do rury światłonośnej przez kopułę zamontowaną na dachu. w których nie ma możliwości zamontowania okien dachowych czy pionowych. Roleta ARP to również dodatkowa dekoracja wnętrza na poddaszu. Świetlik rurowy może być wykorzystywany również wieczorami oraz w nocy. Okno FSP wyposażone jest w dwa siłowniki elektryczne. Do obsługi wysoko zamontowanej rolety ARP służy uniwersalny drążek ZST. a nawet piwnice. jest umieszczenie zawiasów na dolnej jego krawędzi. Schody nożycowe z klapą termoizolacyjną LST służą do wyjścia na poddasze (strych). Drzwi kolankowe DWK przeznaczone są do zabudowy w ścianie kolankowej. Ma konstrukcję klapową i otwierany jest na bok na prawą lub lewa stronę. Okno oddymiające FSP wykonane jest z drewna sosnowego. impregnowanego próżniowo. dwukrotnie malowanego lakierem akrylowym. która zapewnia szczelność podczas pożaru. garderoby. Mogą być montowane w wersji otwieranej na prawą lub lewą stronę. Bezpieczeństwo użytkowania zapewniają zaokrąglone kształty wsporników bocznych oraz pozostałych okuć. Zamontowany w suficie rozpraszacz równomiernie rozprowadza promienie światła i doświetla pomieszczenie. Prosty montaż na łatach nie wymaga wykonania wymianów czy nadbitek. Oferowana jest w dwóch wersjach: – roleta ARP obsługiwana ręcznie. Energooszczędna. ponieważ zostało fabrycznie wyposażone w kątowniki. z dwóch stron oklejone płytą HDF w kolorze białym. który osłania ościeżnicę oraz zapobiega poślizgowi w momencie wychodzenia na dach. które automatycznie otwierają skrzydło. W dolnej części wyłazu znajduje się specjalnie ukształtowany profil. mieszczeniami mogą być łazienki.1 W/m2K) oraz wysoka szczelność maksymalnie ograniczają straty ciepła. jako klapa oddymiająca. Następnie promienie słoneczne odbijają się od ścian giętkiej. Zastosowanie tego rodzaju świetlików pozwala na doświetlenie wszystkich pomieszczeń w budynku. Dostępne dwa rodzaje kołnierzy: do pokryć płaskich i profilowanych. biała klapa termoizolacyjna grubości 36 mm o współczynniku przenikania ciepła 1. Schody Schody strychowe ognioodporne LWF służą do wyjścia na poddasze (strych) oraz stanowią zaporę ogniową podczas pożaru wewnątrz budynku. Żadna z krawędzi okna. Schody strychowe LWM zbudowane są z metalowej drabiny i energooszczędnej klapy o współczynniku przenikania ciepła 1. nawet tych. Montowane jest na łatach. Drabinka schodów ma konstrukcję nożycową. Wymiary wewnętrzne wyłazu 86 x 87 cm spełniają wymagania warunków technicznych zabudowy. odróżniającą je od innych okien dachowych. Wolna przestrzeń wypełniona jest styropianem grubości 3 cm. Standardowo drzwi kolankowe wyposażone są w skrzydło termoizolacyjne grubości 36 mm. Okno dachowe. Klapa schodów wykonana jest z materiałów ognioodpornych oraz wyposażona na obwodzie w uszczelkę pęczniejącą. refleksyjnej rury i kierowane są ku dołowi na rozpraszacz. Duże wymiary zapewniają wygodne użytkowanie wyłazu oraz umożliwiają doświetlenie wnętrza. klatki schodowe. nie może znajdować się nad kalenicą dachu. Są to pierwsze w Polsce schody o rozmiarze odpowiadającym warunkom technicznym zabudowy (86 x 130 cm). Segmentowy system składania drabiny schodów oraz blokada klapy w pozycji pełnego otwarcia zapewniają prostą obsługę schodów. W standardowej wersji działanie rolety ARP-E możliwe jest tylko przy zamkniętym oknie. Wyłaz dachowy WLI Wyłaz pozwala na szybkie. Segmentowy system składania drabiny schodów oraz blokada klapy w pozycji pełnego otwarcia zapewniają prostą obsługę schodów. dzięki czemu przypomina odwrócone okno klapowe. Doskonałe parametry termoizolacyjne (U = 1. Wyłaz WLI przeznaczony jest do pomieszczeń nieogrzewanych. Zastosowany ogranicznik obrotu stabilnie utrzymuje otwarte skrzydło oraz chroni przed przypadkowym zatrzaśnięciem klapy. 2 ’2007 (nr 414) Roleta ARP Stanowi ona ochronę przed światłem i zapewnia przyjemne zacienienie wnętrza podczas słonecznych dni.1 W/m2K w kolorze beżowym. Takimi po- 83 . korytarze. Świetliki rurowe mogą być montowane na dachach o nachyleniu 15 – 60° lub na dachach płaskich (na zamówienie). wykonane z drewna sosnowego. Jest wyposażony w uniwersalny kołnierz uszczelniający.TARGI BUDMA 2007 Okno oddymiające FSP Najważniejszą cechą okna FSP. Zastosowanie siłowników elektrycznych w oknie oddymiającym umożliwia wentylację pomieszczeń. Wymiary 50 x 80 cm uzyskane dzięki specjalnemu systemowi składania drabinki pozwalają na zamontowanie schodów w otworach o niewielkich rozmiarach. po otwarciu skrzydła.1 W/m2K znacznie ogranicza straty ciepła. Świetlik rurowy SLT Główną jego funkcją jest dostarczanie naturalnego światła do wnętrza budynku. Uszczelka obwodowa znajdująca się w podfrezowanej części skrzynki zapewnia schodom najwyższą klasę szczelności.

Jerzy Grochulski – Prezes Stowarzyszenia Architektów Polskich. Przewodniczący Jury Dystrybutorów. producent: Ceramika Paradyż. Tibet. Aumiller. producent: Villeroy & Boch Fliesen GmbH (Niemcy). producent: Cooperativa Ceramica d’ Imola (Włochy) Etnica oraz Gres Real Cotto.A. Stowarzyszenia Architektów Polskich oraz Sekcji Architektury Wnętrz Związku Polskich Artystów Plastyków. producent: Ceramika Tubądzin Antares. Andrzej K.A. podczas Międzynarodowych Targów Budownictwa Budma 2007 w Poznaniu.A. producent: Venus Ceramica S. wybranym przez jurorów z nominowanych kolekcji w trzech równorzędnych edycjach konkursu. Travertino. producent: Ceramika Paradyż. producent Opoczno S. Krystyna Wiśniewska . Maxima/Maxim..A. producent: Tau Ceramica (Hiszpania) Cabaret. Tytuł Perła Ceramiki Dystrybutorów 2006 nadano kolekcjom: Travertino. producent: Ceramika Nowa Gala S. Carnaby. (Hiszpania) Geom. Madera. organizowanym przez redakcję kwartalnika „Wokół Płytek Ceramicznych”. Nagrody w postaci statuetek i certyfikatów wręczyli laureatom: Andrzej K. Minister Budownictwa Andrzej Aumiller wręcza Barbarze Marconi – członkowi Rady Nadzorczej 84 Fot. pod patronatem Ministerstwa Budownictwa. producent: Pamesa Ceramica S. Krystyna Wiśniewska – Redaktor Naczelna kwartalnika „Wokół Płytek Ceramicznych”. Foresta/Forest.o. Organizator konkursu KWARTALNIK Tytuł Perła Ceramiki UE 2006 zdobyły kolekcje: Corda oraz Flavia.A. Tytuły Perła Ceramiki UE 2006 i Perła Ceramiki Dystrybutorów 2006 zostały przyznane najciekawszym kolekcjom płytek ceramicznych. Wielką Perłą Ceramiki UE 2006 nagrodzono firmę Ceramika Paradyż Nagrodę Ministra Budownictwa otrzymała firma Polcolorit S. Maxima/Maxim. Sophistic oraz Sugar. Sophistic i Sugar. Wyróżnienie: Cabaret. Janusz Wójcik. z o.Gala Laureatów Konkursu Perły Ceramiki UE 2006 Uroczysta gala wręczenia nagród w prestiżowym konkursie Perły Ceramiki UE 2006. producent: Ceramika Tubądzin. Towarzyszyła jej wystawa nagrodzonych kolekcji. producent Ceramika Gres S. Nagrodę przyznaną firmie Polcorolit SA. Aumiller – Minister Budownictwa. Z. Tibet.A.L. Calle. producent: Pamesa Ceramica S. Nowicki Prezes firmy Ceramika Paradyż – Stanisław Tępiński (pierwszy z lewej) dziękuje za przyznane wyróżnienia.L. Homme. producent: Venus Ceramica S. producent: Zakłady Płytek i Wyrobów Sanitarnych Jacek Pilch. Pozostałe osoby (od lewej): Jerzy Grochulski. Texas. odbyła się 24 stycznia 2007 r.(Hiszpania). producent: Ceramika Nowa Gala S.A. Foresta/Forest oraz Mustang. Janusz Wójcik – Prezes firmy ARCER. producent: Ceramika Marconi Sp.

inż. Efektem tego jest eksport maszyn tej firmy do Czech. Potwierdzają to konkretne dane: ok. posiadający również oddziały zamiejscowe – zakład w Podnieśnie. stropy TERIVA. co stanowiło ok. Marek Małecki: Historia firmy SOLBET to już ponad pięćdziesiąt lat doświadczeń w produkcji ściennych materiałów budowlanych. Co do kierunków rozwoju myślę. zakład mechaniczny. poza poziomem sprzedaży i jakością produktów. KW: Jak jest struktura asortymentowa betonu komórkowego w SOLBECIE? Które odmiany są najpopularniejsze i jaki jest obecnie kierunek rozwoju tego wyrobu w Polsce i na świecie? MM: W tym momencie należy powiedzieć o specyfice rynków. poziom sprzedaży może przekroczyć 1. dysponujący wykwalifikowaną kadrą konstruktorów i technologów. którą Pan zarządza. profesjonalny. zdecydowało o silnej pozycji SOLBETU na rynku? MM: Uważam. a może raczej z braku nakładów na wypromowanie niewątpliwych zalet tego typu rozwiązania. wielkość sprzedaży i udział w krajowym rynku betonu komórkowego? MM: Grupa SOLBET w 2006 r. aczkolwiek udział w rynku może utrzymać się na dotychczasowym poziomie. na Słowację.5 mln m3.RYNEK BUDOWLANY SOLBET zwiększa produkcję i umacnia markę Z mgr. Naszym celem jest podanie klientowi obiektywnej informacji na temat wad 2 ’2007 (nr 414) 85 . jak i z ociepleniem będą istniały równolegle na rynku. tzn. ponieważ są one zupełnie odmienne. W 2007 r. na których działamy. m3 betonu komórkowego. że zarówno technologia ścian jednowarstwowych. które doceniają również zagraniczni producenci. wytwarzający beton komórkowy oraz zakład w Aleksandrowie Kujawskim. SOLBET LUBARTÓW – beton komórkowy. Kolejni członkowie grupy to: SOLBET STALOWA WOLA – beton komórkowy. Współczesny SOLBET to Grupa Kapitałowa skupiająca przede wszystkim zakłady wytwarzające beton komórkowy. że o silnej pozycji Solbetu na rynku. produkujący doskonałe linie technologiczne do wytwarzania betonu komórkowego. ale i inne materiały niezbędne do wznoszenia obiektów. styropian. 95% rynku w Polsce stanowi beton komórkowy gęstości 600 – 650 kg/m3. SOLBET KOLBUSZOWA – beton komórkowy. SOLBET ZREMB – zakład mechaniczny o dużych możliwościach produkcyjnych. gęstości 400 kg/m3. Widać zatem. Jednostką macierzystą grupy jest SOLBET – SOLEC KUJAWSKI. Jego specyfika wynika z braku tradycji budowania ścian jednowarstwowych. KW: SOLBET jest liderem w produkcji betonu komórkowego w Polsce. Krystyna Wiśniewska Krystyna Wiśniewska: W ostatnich latach na bazie zakładu produkcji betonu komórkowego SOLBET i zakładu produkcji maszyn budowlanych SOLBET-ZREMB w Solcu Kujawskim powstała Grupa Kapitałowa SOLBET. że w 2006 r. strukturę i profil produkcji. pozostali krajowi producenci również nie wykorzystali w pełni swoich zdolności produkcyjnych. 27% udziału w krajowej produkcji betonu komórkowego. produkujący wyroby chemii budowlanej. że jest jeszcze wiele do zrobienia w dziedzinie marketingu. Węgry oraz do Rosji. oprócz wielkości produkcji. sprzedała 1229 tys. Natomiast rynek polski jest zupełnie inny. Jakie są możliwości produkcyjne. Markiem Małeckim – Prezesem Grupy SOLBET rozmawia red. KW: Co. gęstości 600 kg/m3. betony ciężkie. W strukturze sprzedaży na rynek niemiecki czy skandynawski 66% stanowią odmiany lekkie. a także zakłady mechaniczne wytwarzające maszyny i urządzenia na potrzeby przemysłu materiałów budowlanych i nie tylko. aby zwiększyć sprzedaż odmian lekkich w Polsce. pozostałe 34% stanowią odmiany cięższe. stropy TERIVA. zdecydowało posiadanie w swojej grupie zakładu mechanicznego SOLBET-ZREMB. Jednostka ta to samodzielny zakład badawczo-rozwojowy. z tego względu. Proszę przybliżyć historię jej tworzenia. nowoczesny zakład dysponujący światowymi technologiami produkcji betonu komórkowego oraz stropów TERIVA. którzy są w stanie zrealizować najbardziej skomplikowane zamówienia na urządzenia do produkcji materiałów budowlanych.

tańszymi od innych materiałów ściennych. gdyż obecna bardzo dobra koniunktura w budownictwie powoduje. KW: Które wyroby firma eksportuje i do jakich krajów? Jaką część produkcji SOLBETU stanowi eksport i jakie są plany jego rozwoju? Czy w grę wchodzą również inwestycje na rynkach zagranicznych? MM: W spółce SOLBET-ZREMB. Pamiętać jednak należy. czyli ścian warstwowych. Będzie miało tylko skutki pozytywne. KW: Jaki jest obecnie udział betonu komórkowego w rynku materiałów ściennych w Polsce i co decyduje o jego popularności? Jak zmienia się rynek materiałów ściennych i jak Pana zdaniem będzie się zmieniała pozycja betonu komórkowego? MM: Udział betonu komórkowego w rynku materiałów ściennych w Polsce oscyluje na poziomie ok. Co do zmian na rynku materiałów ściennych. na pewno zwiększymy na nich naszą obecność o kolejnych kilkadziesiąt procent. SOLBET OPTIMAL do budowy ścian z ociepleniem. że jeden standardowy bloczek to tyle samo powierzchni ściany. Dowodzi tego fakt. szczególnie kiedy trzeba w ścianie wykonać bruzdy i otwory. KW: Jak ocenia Pan 2006 r. W Polsce beton komórkowy utożsamiany jest jeszcze z bloczkami z lat siedemdziesiątych. że w Polsce nie jest dostatecznie powszechna wiedza na temat zalet betonu komórkowego. które są niezbędne w każdej branży. jak i OPTIMAL. są równie obiecujące. co kilkanaście cegieł. że przez prawie 10 ostatnich lat potencjał produkcyjny całej branży był wykorzystywany w ok. wiedza inwestorów jest bowiem bardzo ograniczona. osiągnął 70% obrotów. ale inwestorzy dostrzegają również inne zalety. ale również niezbyt wysoko ocenianymi pod względem jakości. a z bloczków SOLBET IDEAL można uzyskać ścianę zewnętrzną o U = 0. ułatwiającą proces budowy. ponieważ przy obecnym boomie budowlanym w Polsce bardzo trudno jest zaspokoić zapotrzebowanie naszych zagranicznych kontrahentów. że bieżąca produkcja jest niższa niż zapotrzebowanie na bloczki z betonu komórkowego. Obecnie trzeba będzie szybko nadrobić te zaległości. zarówno w wersji IDEAL. szybkość prowadzenia prac budowlanych. a w dodatku ich podaż jest ograniczona. Jeszcze w tym roku planujemy inwestycje. Nie będzie to łatwe. Nie zaniedbamy też produkcji niezbędnych w budownictwie odmian ciężkich. aby dostawy naszych produktów dla naszych stałych odbiorców były rytmiczne. jak i przemysłowym są bardzo duże. że jest on zbyt mały. Planujemy budowę lub przejęcie zakładu na jednym z rynków zagranicznych. co przy produkcji 1 229 000 m3 betonu komórkowego stanowi 10%. że beton komórkowy zapewnia bardzo dobrą termoizolacyjność. że zwiększają się ceny surowców. Jak już wspominałem. stąd wydłuża się czas oczekiwania na realizację zamówienia. Na pewno nie spowoduje to organiczenia produkcji.RYNEK BUDOWLANY i zalet obu technologii. to głównym naszym zadaniem jest utrzymanie obecnej pozycji betonu komórkowego przez promowanie jego bezspornych zalet. 70 %.? Czy przy bardzo dobrej obecnej koniunkturze w budownictwie jesteście w stanie rytmicznie. Niewielu inwestorów zdaje sobie sprawę. eksport w 2006 r. a wyboru niech dokona sam. Pamiętać również należy. z pozycji Grupy Kapitałowej SOLBET i jakie są prognozy na 2007 r. maszyn? MM: Niewątpliwie drugim strategicznym produktem dla Grupy SOLBET będzie chemia budowlana. ale możliwości ich realizacji zawsze zależą od kondycji całej gospodarki. Dajemy klientowi dwa najlepsze produkty w swoich klasach: SOLBET IDEAL – do wznoszenia ścian jednowarstwowych. Na pewno będziemy robić wszystko. betonów ciężkich. skandynawski. Drugim ważnym produktem eksportowym obok maszyn do wytwórni materiałów ściennych jest oczywiście beton komórkowy. że w budownictwie dominuje model ściany warstwowej z dociepleniem. O jego popularności w dużej mierze decyduje cena. i ma małą masę. że z betonu komórkowego można wymurować ścianę jednorodną o współczynniku przenikania ciepła U < 0. ponieważ spowoduje dalszy wzrost jakości bloczków naszej produkcji. ponieważ dobra koniunktura powoduje. doskonałą akumulację ciepła.30 W/m2K. Nasze wyroby trafiają przede wszystkim na rynek niemiecki. łatwość obróbki. Konieczne jest przypominanie inwestorom na każdym kroku. KW: Jakie są plany rozwoju pozostałych działów produkcji w SOLBECIE. Mogę powiedzieć. których celem jest zwiększenie mocy produkcyjnych. która na razie znana jest tylko regionalnie. Ich doskonała izolacyjność akustyczna powinna decydować o zastosowaniu szczególnie do wzoszenia ścian wewnętrznych. a więc gęstości 700 kg/m3 czy w przyszłości 800 kg/m3. Dziękuję za rozmowę 86 2 ’2007 (nr 414) . stąd na bazie bardzo jeszcze krótkiego okresu koniunktury trudno wyrokować. takie jak: dobra izolacyjność termiczna przy relatywnie dużej wytrzymałości. niskie nakłady pracy wynikające z faktu. Mamy świadomość. słowacki i czeski. Są to jednak rynki bardzo perspektywiczne i w 2007 r. że szykujemy spore zmiany już w tym roku. Skuteczna promocja naszych systemów. Mam nadzieję. należącej do Grupy Kapitałowej SOLBET. KW: Czy potencjał produkcyjny betonu komórkowego w Polsce jest wystarczający w stosunku do potrzeb? MM: Trudno to jednoznacznie ocenić. KW: Jakie przedsięwzięcia planuje SOLBET. aby utrzymać pozycję lidera na rynku betonu komórkowego? MM: Będziemy się skupiać przede wszystkim na promocji lekkich odmian betonu komórkowego przeznaczonych na ściany jednowarstwowe. że minione „chude” lata spowolniły procesy modernizacyjne. a więc chemii budowlanej. 42%. bez oczekiwania odbiorców. łatwość obróbki. Z pewnością potrzeby zarówno w budownictwie mieszkaniowym. wyeksportowaliśmy 123 000 m3. styropianu. litewski i łotewski. Oczywiście logicznym krokiem jest wzrost nakładów na promocję klejów marki Gabit. KW: Życzę dalszych sukcesów na krajowym i zagranicznych rynkach. W 2006 r. że inni producenci betonu komórkowego też pójdą tą drogą i wspólnie przekonamy potencjalnych odbiorców do tego materiału.23 W/m2K. był dobry dla Grupy SOLBET i prognozy na 2007 r. w mniejszym stopniu na ukraiński. realizować zamówienia na poszczególne wyroby? MM: 2006 r. powinna ten wizerunek zmienić.

.0 77. ościeżnice i progi drewniane [tys.6 120. materace i płyty z włókna szklanego [t] Wyroby sanitarne. 2. 9.6 102.2%.3%. 32.6 86 263 1 854 872 93.0 97. o 30 – 50%.8 1 790 33 439 118.8 90.5 7 581 6 067 1 085 661 725 9 2 686 4 299 111 859 107 903 15 785 10 096 10 521 124 32 289 49 242 131. 3. – tylko 20 grup).5%). o ponad 50%. m2] Szyby zespolone jednokomorowe [tys. 37.5%.5 2 218 18 341 33 892 349 549 – – 81.6%).5 104. W grudniu 2006 r.7%. cementu – – o 70. w porównaniu z 2005 r.4 80.7%.. m2] Wykładziny podłogowe z polimerów chlorku winylu [tys. w porównaniu z grudniem 2005 r.6%).8%).4%. Roczna dynamika produkcji była bowiem w 22 grupach wyższa od notowanej za 11 miesięcy br.4%. o liczbie pracujących 50 i więcej osób. ceramicznych gąsiorów dachowych (o 5. (cd.8 96.0%. dachówek ceramicznych (o 6. rur stalowych (o 21. – o 97.3 98. zanotowano w produkcji elementów ściennych silikatowych – o 132. m2] Farby i lakiery (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie polimerów akrylowych lub winylowych.6 82.5%. w których masa rozpuszczlanika organicznego przekracza 50% masy roztworu [hl] Rury. wyrobów izolacji termicznej z wełny mineralnej – – o 32.7%.3 104. – o 2. m2] Filce.5%). z porcelany [t] 171 141 8 339 383 33 490 798 164 1 914 2 427 2 036 108 930 4 188 408 252 10 575 2 613 31 880 I–XII XII 2005 = 100 XII XI 2005 = 100 2006 = 100 97. 80.6 128.4 79. 12. aż w 32 grupach wyrobów odnotowano produkcję niższą niż w listopadzie br. przewodów i węży sztywnych z PVC (w 2004 r. m2] Płyty parkietowe z drewna. Słabsze niż w poprzednich miesiącach wyniki notowane w grudniu nie zmieniły ogólnego.4 65. 1. – 20.4%.5 80. sklejki (o 4.4%). w środowisku wodnym [hl] Farby i pokosty (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie poliestrów o masie rozpuszczalnika organicznego większej niż 50% masy roztworu [hl] Farby i pokosy (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie poliestrów.1 63.5 82. 3.6%.4%. wyrobów izolacji termicznej z wełny mineralnej (o 22.9 56.7%. m2] Okna i drzwi. masy betonowej (o 33.3%..3 2 ’2007 (nr 414) 87 . wyrobów sanitarnych z porcelany (o 24. elementów ściennych silikatowych (o 0.6 83.3%. Wzrost produkcji wyrobów przez kolejne trzy lata odnotowali producenci rur. 89) XII Wyroby liczby bezwzględne Tarcica [dam3] w tym: tarcica iglasta [dam3] Sklejka składająca się wyłącznie z arkuszy drewna [m3] Płyty wiórowe i podobne płyty drewnopodobne [dam3] Płyty pilśniowe z drewna lub innych materiałów drewnopodobnych [tys.8%. ścienne lub sufitowe z tworzyw sztucznych [tys. 61. Spośród 39 obserwowanych grup wyrobów rozmiary produkcji aż 30 grup były wyższe niż przed rokiem (w 2005 r.0%. pozostałe [hl] Farby i pokosty (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie polimerów akrylowych lub winylowych. cementu (o 8. roku..2 116. epoksydowe oraz poliuretanowe. 8. betoniarek (odpowiednio o 34.1 82. do podłóg mozaikowych [tys.4 83.4 99.6 118.4 63. 15. Znaczny wzrost. na str. 14.5%.7 99.6%.5%.RYNEK BUDOWLANY Produkcja materiałów budowlanych w 2006 roku W stępne wyniki badań GUS przeprowadzonych w dużych przedsiębiorstwach przemysłowych.0%). wykazały że w 2006 r.6%. 5. w 2006 r. pozostałe [tys.3%.5 99. wzrost produkcji osiągnęli producenci 24 grup wyrobów. w 2005 r.5% oraz masy betonowej – – o 57.5 79.6% oraz farb i pokostów chloro- Produkcja ważniejszych wyrobów przemysłowych używanych w budownictwie w 2006 r. W grudniu 2006 r.4%).5%).4 68.4% . przewody i węże sztywne z polimerów chlorku winylu [t] Wykładziny podłogowe. uzyskano w branży materiałów budowlanych znacznie lepsze wyniki produkcyjne. 1.9 76.7%). 22.1%). odnotowali producenci bloków ściennych z betonu lekkiego – o 47. 7.7 90.5%. 8. gazomierzy – o 38.. w których masa rozpuszczalnika organicznego przekracza 50% masy roztworu [hl] Farby i pokosty (łącznie z emaliami i lakierami) chlorokauczukowe. Najwyższy wzrost. a w 24 wyższą niż w grudniu ub.3%. 8.6%.6 68.2% i 29. chemoutwardzalne. 5.0%) oraz tarcicy (o 9. m2] Szyby zespolone wielokomorowe [tys. 17.2 109. bardzo dobrego obrazu całej branży w skali roku. m2] Płyty parkietowe z drewna.

88 2 ’2007 (nr 414) .RYNEK BUDOWLANY Produkcja ważniejszych wyrobów przemysłowych używanych w budownictwie w 2006 r.

5%.6%.2%.7%.6 232. ceramicznych pustaków stropowych – o 10. t] Bloki i płyty ścienne gipsowe [tys.8%. ceramicznych.5% więcej. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – o 18. największy wzrost produkcji. t] Rury stalowe [tys.9%.0 91. osiągnęli producenci elementów ściennych silikatowych – o 80. ale szyb jednokomorowych wyprodukowano o 17. w tym bez szwu – o 25.5%. t] Papa [tys. filców i płyt z włókna szklanego – o 0. wzrost o 20 – 30%.0%.2 115.5% oraz bloków ściennych z betonu lekkiego – – o 19.0 104. ceramicznych gąsiorów dachowych – o 14. ceramicznych pustaków stropowych – o 29.0%.6% oraz szyb zespolonych wielokomorowych – o 57.4%.2%. (cd.2% mniej.9 kauczukowych. a ze szwem spadła o 2. płyt pilśniowych – o 2.6%.0%. a o 7.1 89.8%.9%. epoksydowych i poliuretanowych. t] Betoniarki z wyłączeniem drogowych [szt.9%.4% mniej.2 123.8%.7% oraz rur. legitymowali się producenci wapna – o 28. przy czym w produkcji szyb jednokomorowych odnotowano wzrost tylko o 6. blachy walcowanej na zimno – o 16. stosowanych pod oblicowaniem – – o 17. gazomierzy – o 25. w przypadku których odnotowano dynamikę produkcji ±5% poziomu ubiegłorocznego znalazły się sklejka – wzrost o 4. t] rury ze szwem [tys.5%. Bardzo dobre wyniki. tarcicy – o 3.8%. a ze szwem tylko o 0.3 81. szt.6%.8% oraz okien. dachówek ceramicznych – – o 22.5 89.5%. wyrobów sanitarnych z porcelany – o 8.0%.1%.] Gazomierze [tys.3% więcej.6%.2 77.0%. płyt wiórowych – o 7.7 98. dachówki ceramicznej – o 12. ściennych lub sufitowych z tworzyw sztucznych – o 17. Bardzo dobrymi wynikami.6%.0%. t] rury bez szwu [tys.3 104. papy – o 7.4%.7 85.8 122.9 94. wodomierzy – o 30.7 104. 87) XII Wyroby liczby bezwzględne Cegły i elementy budowlane.9 83. cegły i elementów budowlanych. przewodów.7 86.8%. szt. natomiast bloki i płyty ścienne gipsowe – spadek o 2. chemoutwardzalnych.5 138. a do podłóg niemozaikowych aż o 34. o ponad 50%. t] Blachy walcowane na zimno [tys.2 121. wykładziny podłogowe.] Cement [tys.7%.2 74.9 157. wodorozpuszczalnych – o 9.6%. betoniarek – o 23. m2] Wyroby izolacji termicznej z wełny mineralnej [tys.8 96.] Dachówki ceramiczne [tys. t] Masa betonowa [tys. ceramicznych. węży sztywnych z PVC o 20.2 134.7%. wypalanych z gliny. wyrobów izolacji termicznej z wełny mineralnej – o 14. wapna – – o 15. mgr Małgorzata Kowalska Główny Urząd Statystyczny 2 ’2007 (nr 414) 89 . t] Wapno [tys.2%.] I–XII XII 2005 = 100 XII XI 2005 = 100 2006 = 100 259 243 33 467 14 905 316 1 140 163 63 253 86 1 611 4 943 44 33 18 15 63 1 804 46 75 2 822 2 614 361 7 911 145 338 3 597 14 372 1 956 668 3 158 1 142 19 106 65 075 434 417 211 206 921 41 923 494 1 051 117. tarcica – o 2.2% i sklejki – o 7. cementu – o 15.2%.5%. roku wystąpił w produkcji płyt parkietowych do podłóg mozaikowych – o 9. t] Elementy ścienne silikatowe [dam3] Bloki ścienne z betonu lekkiego [tys. płyty pilśniowe – o 2. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – o 0. Mniej niż w 2005 r. wodomierzy – o 11.2%.9%.3 100. ceramiczne [tys. bloków i płyt ściennych gipsowych – o 15. farb i lakierów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych. epoksydowych i poliuretanowych. O 10 – 20% więcej wyprodukowano wykładzin podłogowych.4%. o 20 – 30% wyższymi niż w grudniu 2005 r.4%. blachy walcowanej na zimno – o 13. W grupie wyrobów.6%. wyprodukowano tylko farb i pokostów chlorokauczukowych.7%. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – aż o 50. szyb zespolonych wielokomorowych – o 28.8%. osiągnęli również producenci masy betonowej – o 29. ceramiczne. szt. węży sztywnych z PVC – o 20. przewodów. ścienne lub sufitowe z tworzyw sztucznych – o 4.3%. drzwi. cegły i elementów budowlanych.4 98. rur. wodorozpuszczalnych.6 117. w tym rur bez szwu – o 34. betoniarek – o 61. ceramiczne [dam3] Ceramiczne cegły i elementy stosowane do licowania [dam3] Pustaki stropowe ceramiczne [tys. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – o 31.3 98. płyt wiórowych – o 18. odnotowali producenci cegły ceramicznej i elementów stosowanych do licowania – – o 4.5%.1 79.1% oraz okien.7%.5% i farb i pokostów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych.4 95. W ciągu całego 2006 r.2 84.4%. chemoutwardzalnych.8 95.6 170.5 128.1%.0 79.] Gąsiory dachowe. a do podłóg niemozaikowych spadek o 3. wypalanych z gliny. wyrobów sanitarnych z porcelany – o 16. papa – o 4. Spadek przekraczający 10% poziomu produkcji w grudniu ub.] Wodomierze [tys.7 120. ościeżnic i progów drewnianych – o 20. O 10 – 20% więcej wyprodukowano farb i pokostów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych.RYNEK BUDOWLANY Produkcja ważniejszych wyrobów przemysłowych używanych w budownictwie w 2006 r.0 147. szt. filce i płyty z włókna szklanego – o 2. Znacznie mniejszy wzrost. rur stalowych – o 17. stosowanych pod oblicowaniem – o 9.3%.6%.2 132.5 97. ze str.9%.0% mniej wyprodukowano farb i lakierów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych.3 86. płyt parkietowych do podłóg mozaikowych – o 3.0%. O 5 – 10% w skali roku wzrosła produkcja rur stalowych – – o 9. ceramicznych gąsiorów dachowych – o 2. szt.0 100..1 120. drzwi. cegły ceramicznej i elementów stosowanych do li- cowania – o 15.0%. wypalane z gliny.1%. stosowane pod oblicowaniem [dam3] w tym: pustaki ścienne.7%. nieprzekraczający 5% produkcji ubiegłorocznej. ościeżnic i progów drewnianych – – o 10.

w realizacji robót wykończeniowych – 25. Szybciej rosła sprzedaż robót o charakterze remontowym (wzrost o 23.8 1. a w sektorze publicznym – o ok.0 102.2 144.8 118. W porównaniu z grudniem 2005 r.1 107.3 106. wzrost produkcji odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw budowlanych. których podstawowym rodzajem działalności jest wykonywanie instalacji budowlanych.8%. Udział robót inwestycyjnych w ogólnej produkcji budowlano-montażowej zmniejszył się o 1. – 17.3%. Udział sektora prywatnego w ogólnej wartości produkcji budowlano-montażowej wyniósł ok. w II – 11.7 108.8 28. obserwowano już jej wzrost (w ujęciu rocznym) – szczególnie wysoki od września.0%.3 103.0 92.8 109.4%. w I kwartale wzrost sprzedaży produkcji budowlano-montażowej wyniósł 4.4 115. 12% wyższa niż w 2005 r. w całym 2006 r.4 116. I – XII XII 2005 r.1 111. przy czym w jednostkach. natomiast w porównaniu z listopadem 2006 r. wyniósł on 56.7 98.5%. w specjalizujących się we wznoszeniu obiektów budowlanych.8 98. W strukturze produkcji budowlano-montażowej podobnie jak w latach poprzednich największy udział stanowiły roboty wykonane przez przedsiębiorstwa będące własnością krajowych osób fizycznych (ponad 66% przy ponad 1 pkt spadku) oraz wykonywane przez prywatne spółki krajowe (ok. – o 44. do 70.5 114. W sektorze prywatnym sprzedaż produkcji zwiększyła się o ok.4 84.0% przed rokiem) niż inwestycyjnym (o 15. W styczniu i w lutym odnotowano spadek sprzedaży produkcji budowlano-montażowej (zrealizowanej na terenie kraju przez przedsiębiorstwa budowlane o liczbie pracujących powyżej 9 osób).1 112. poza jednostkami zajmującymi się głównie realizacją robót wykończeniowych.2 114.2 154.0 108. zrealizowana systemem zleceniowym przez wszystkie przedsiębiorstwa budowlane. a w efekcie.3%. W stosunku do listopada 2006 r.4 109.5%.6% przed rokiem).0 90 2 ’2007 (nr 414) . Udział produkcji zrealizowanej przez przedsiębiorstwa z przewagą własności zagranicznej zwiększył się o ponad 1 pkt – do ok.2 2. w IV – 23.6 152. natomiast w kolejnych miesiącach 2006 r. wobec 7.4%.6 71.7 93.0 112.7 108. Znaczne zwiększenie sprzedaży odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw budowlanych poza jednostkami zajmującymi się głównie Dynamika (w cenach stałych) i struktura (w cenach bieżących) sprzedaży produkcji budowlano-montażowej w jednostkach budowlanych o liczbie pracujących powyżej 9 osób Wyszczególnienie 2005 r. inżynierii lądowej i wodnej – 44.7 110.2 123.3 115.0 analogiczny okres poprzedniego roku = 100 Ogółem z tego roboty budowlane o charakterze: inwestycyjnym remontowym Z ogółem – grupy przedsiębiorstw: przygotowanie terenu pod budowę wznoszenie obiektów budowlanych. inżynieria lądowa i wodna wykonywanie instalacji budowlanych wykonywanie robót budowlanych wykończeniowych 105. 23% – przy nieznacznym spadku).8 107.5%. wobec 7.4 108. wzrost odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw.9% w stosunku do grudnia 2005 r.8 165. W grudniu 2006 r. w porównaniu z analogicznym okresem 2005 r. sprzedaż produkcji budowlano-montażowej.4 pkt. 7%.5 108.6 11.8 99.9 1. (wzrost o 8.0 163.0%.RYNEK BUDOWLANY Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej i produkcja sprzedana budownictwa w 2006 roku 2006 r.9 122.4 143. w których produkcja była niższa niż przed rokiem.0 100.8%.2 93.8%. a w przygotowaniu terenu pod budowę – 14. Po wyeliminowaniu wpływu czynników o charakterze sezonowym wzrost w skali roku wyniósł 26.6 99.1 103.2%.1 108.0 112.5 108. a przedsiębiorstw zaklasyfikowanych do własności mieszanej W w sektorze prywatnym utrzymał się na prawie niezmienionym poziomie – 2%.. w III – 21. I – XII struktura [%] 117.4 96.0 125.7 1.0%.9%.6 118.6 181. 98% i był zbliżony do notowanego przed rokiem.5 117.6 107.7 84.5 109.4 29.0%). W efekcie.4 12. była o ok..9 126.8 110.1 98.2 111.8 108. a w porównaniu z listopadem 2006 r.4 104. 8%. produkcja budowlano-montażowa zwiększyła się o 17.5 108.3 104. – 5. I – III I – VI I – IX I – XII I – III I – VI I – IX Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej 2006 r.5 107.9 117.0 107.2 184.9 100. 12%.6 148.8 70.

w jednostkach wykonujących specjalistyczne roboty budowlane – o ponad 23%. Ogółem Budynki razem budynki mieszkalne w tym: mieszkalne jednorodzinne o dwóch mieszkaniach i wielomieszkaniowe budynki niemieszkalne w tym: biurowe handlowo-usługowe przemysłowe i magazynowe ogólnodostępne obiekty kulturalne.4% do 45. gdzie indziej niesklasyfikowane 20.8%.0 6. 27%.3 13. 100.7 6. zadecydowały gorsze efekty jednostek specjalizujących się w montażu stolarki budowlanej (spadek o ponad 13%).4 10. drogi kolei napowietrznych lub podwieszanych mosty. a zbiorowego zamieszkania o 0. w zajmujących się głównie wykonywaniem konstrukcji i pokryć dachowych – o ponad 25%. przy czym w podmiotach specjalizujących się w robotach budowlanych drogowych – o ok.5 5.6%.4 pkt) i budynków pozostałych (gospodarstw rolnych i budyn2 ’2007 (nr 414) 91 .7 2. sprzedaży robót w przedsiębiorstwach.1 32. budynki o charakterze edukacyjnym. w zajmujących się głównie wznoszeniem obiektów budowlanych.4 6.5%.11%).7 Dużemu wzrostowi sprzedaży produkcji budowlano-montażowej towarzyszył wzrost przeciętnego zatrudnienia o 3.2%.4 pkt). budynków kultury fizycznej (o 0. budynków o charakterze edukacyjnym. O niższej. niż przed rokiem.7 24. inżynieria lądowa i wodna. jak i mieszkalnych (z 13.5 1. przy czym udział tej grupy w strukturze produkcji budowlano-montażowej jest niewielki. drogi ekspresowe.0 2.0 45.5%.9% do 13.0 46. ulice i drogi pozostałe drogi szynowe.2 2. przez przedsiębiorstwa o liczbie pracujących powyżej 9 osób) o 17. przy czym w firmach.4 54. realizujących obiekty inżynierii wodnej – o ok.9 2006 r. Wzrost sprzedaży produkcji odnotowano w firmach zajmujących się głównie malowaniem i szkleniem (o ponad 14%) oraz tynkowaniem (o ok.9 4. wodnych.1%.6 6. Wzrost odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw.7 31. o ok. Wzrost produkcji w grupie przedsiębiorstw wykonujących głównie instalacje budowlane spowodowany był zwiększeniem sprzedaży wśród podmiotów zajmujących się głównie instalacjami elektrycznymi – o ok. 7%.2 pkt.9 100. wykonujących roboty budowlane izolacyjne – o ok. inżynierią lądową i wodną – 3.3 pkt.6 6. budynki szpitali i zakładów opieki medycznej oraz budynki kultury fizycznej Obiekty inżynierii lądowej i wodnej w tym: autostrady. wentylacyjnych i gazowych – o ok.8 1.5 2. W ogólnej wartości sprzedaży produkcji budowlano-montażowej zmniejszył się – w porównaniu z 2005 r.9 4.RYNEK BUDOWLANY realizacją robót wykończeniowych.9%). Spadek produkcji.7 11. odnotowano natomiast w przedsiębiorstwach zajmujących się pozostałymi instalacjami budowlanymi. 20%. W podmiotach specjalizujących się w wykonywaniu podłóg i ścian oraz pozostałych robót wykończeniowych poziom zrealizowanych robót nie uległ zmianie.0 12. 16% oraz w jednostkach specjalizujących się w wykonywaniu instalacji cieplnych. wykonywaniem instalacji budowlanych – 2. 9%.0 3.1 4.2 12. których podstawowym rodzajem działalności jest wznoszenie budynków i budowli. a w podmiotach zajmujących się głównie budownictwem ogólnym i inżynierią lądową – o ok.7%. Udział robót wykonywanych przy realizacji budynków mieszkalnych wielomieszkaniowych zmniejszył się o 0. a w specjalizujących się w robotach wykończeniowych – 8.2 1.7 11. Przy ogólnym wzroście sprzedaży produkcji budowlano-montażowej (zrealizowanej w 2006 r. których podstawowym rodzajem działalności jest wykonywanie głównie robót budowlanych wykończeniowych. budynków szpitali i zakładów opieki medycznej. 26%. jednomieszkaniowych o 0. Spadek udziału robót zrealizowanych na budynkach niemieszkalnych dotyczył budynków biurowych (o 0.8 1. wiadukty i estakady.9 1.3%).7 2. Struktura (w cenach bieżących) sprzedaży produkcji budowlano-montażowej wg rodzajów obiektów budowlanych Rodzaje obiektów Struktura [%] 2005 r. ogólnodostępnych obiektów kulturalnych.8%.4 pkt.9 2. Duży wzrost sprzedaży w ujęciu rocznym obserwowano również w podmiotach. 16%. Spadek ten był wynikiem zmniejszenia udziału produkcji związanej zarówno ze wznoszeniem budynków niemieszkalnych (z 32. roboty związane z realizacją budynków rzwiększyły się o 14. W przedsiębiorstwach. których podstawowym rodzajem działalności jest przygotowanie terenu pod budowę.4 13. w których produkcja była niższa niż przed rokiem.4 2.4%). wyniósł on 0. a z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej – o 20.5% do 31.6 9. których podstawowym rodzajem działalności jest przygotowanie terenu pod budowę.8 53. tunele i przejścia nadziemne i podziemne budowle wodne rurociągi i linie telekomunikacyjne oraz linie energetyczne przesyłowe rurociągi sieci rozdzielczej i linie kablowe rozdzielcze oczyszczalnie wód i ścieków kompleksowe budowle na terenach przemysłowych obiekty pozostałe. – udział robót dotyczących realizacji budynków (z 46. wzrost produkcji wystąpił we wszystkich klasach.

6%) i mazowieckiego o 4. obejmująca przychody z działalności budowlanej i niebudowlanej.2 127.6 Przeciętne zatrudnienie [tys.9 123. rurociągów i linii telekomunikacyjnych oraz linii energetycznych przesyłowych (o 1.0 673. wielkopolskiego – o 4.7%).1 470. mgr Janusz Kobylarz Główny Urząd Statystyczny 92 2 ’2007 (nr 414) .8 pkt (przy spadku udziału robót związanych z budową oczyszczalni wód i ścieków – o 1. Podobnie jak w grudniu i styczniu 2006 r.6% w 2005 r. koszty zatrudnienia. (w tym znacznie wyższy od notowanego w styczniu 2006 r. wiaduktów i estakad.8 115. 88% do ok. dróg kolei napowietrznych lub podwieszanych.9 288.2 747. Zmniejszył się natomiast udział produkcji związanej z budową rurociągów sieci rozdzielczej i linii kablowych rozdzielczych – o 1.2 pkt).4 109. z warunkami atmosferycznymi i niedostatecznym popytem. tuneli i przejść nadziemnych i podziemnych – nie uległ zmianie (2.8 123. o 0.1 pkt). ulic i dróg pozostałych (o 4.0 102. była (w cenach bieżących) o 20.3 121. warmińsko-mazurskiego – o 7. budowli sportowych i rekreacyjnych (po 0.0 101.8% (przed rokiem wzrost o 4.1 pkt). spadło w porównaniu z grudniem 2006 r.1 107.3 121.). Formułowane prognozy związane z sytuacją finansową są nadal pozytywne.8%). konkurencję ze strony innych firm oraz niedobór wykwalifikowanych pracowników.7% (spadek o 5.3 909.8%). W styczniu 2006 r. wskaźnik ogólnego klimatu koniunktury w budownictwie nadal jest optymistyczny.2 pkt). o czym zadecydował wzrost udziału robót związanych z budową autostrad. lecz lepszy niż w analogicznym miesiącu od 1994 r.3%).7 101.9 107.in.2 pkt) oraz dróg lotniskowych (o 0.4 103.RYNEK BUDOWLANY ków magazynowych rolniczych) – o 0.9 942. wobec spadku w 2005 r. ocenami bieżącego portfela zamówień. a w przypadku budowy mostów. których podstawowym rodzajem działalności jest wykonywanie instalacji budowlanych.0% (przed rokiem spadek o 4.] 329 21 15 13 6 17 29 65 6 14 7 19 53 8 12 34 11 I – XII 2005 = 100 103. lubuskiego – o 24.2%).0 367. odnotowany we wszystkich województwach (przed rokiem w sześciu).2 796.4 053. 83%. Największy wzrost przeciętnego zatrudnienia wystąpił w firmach z siedzibą na terenie województwa: pomorskiego – o 9. produkcji budowlano-montażowej i sytuacji finansowej. lubelskiego – o 27.3 107. nieco niższy niż przed miesiącem.0 104.9 103. jako najbardziej znaczące bariery w prowadzeniu działalności budowlanej przedsiębiorstwa nadal wskazują m. przez przedsiębiorstwa budowlane o liczbie pracujących powyżej 9 osób.2 101. z ok.5% (przed rokiem wzrost o 19.2% (wzrost o 0.3 114.2 750. Wzrost sprzedaży odnotowano we wszystkich województwach (przed rokiem w czternastu).6 469. Wzrósł także udział produkcji związanej z budową dróg szynowych. lepsze od przewidywań z grudnia 2006 r. Znacznie zmniejszyła się natomiast.2 112.2 122. W styczniu br.4 pkt.0 I – XII 2005 = 100 120.2%). przy czym największy w przedsiębiorstwach z siedzibą na terenie województwa: podkarpackiego – o 32. wyższa o 11.3% (wzrost o 18. podlaskiego – o 7.5%). Spowodowane jest to ostrożniejszymi niż przed miesiącem. świętokrzyskiego – o 24. ale nadal korzystnymi.6%).8%).4 116.6 240.9% wyższa niż przed rokiem (w 2005 r.9% (spadek o 0.4%). Produkcja sprzedana budownictwa.4 223. do 54.7 109.0 100. Wzrostowi przychodów ze sprzedaży wyrobów i usług towarzyszył także wzrost przeciętnego zatrudnienia w przedsiębiorstwach budowlanych (o 3.0 pkt).0%) i maProdukcja sprzedana i przeciętne zatrudnienie w budownictwie w 2006 roku Województwa Produkcja sprzedana [mln zł] Polska dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 90 5 3 2 1 3 6 30 1 2 2 4 9 1 2 9 2 102. obiektów pozostałych (o 0.1 293.6%.7 124. lubelskiego – o 7.5 113. uciążliwość barier związanych m.5%). Zwiększające się od kwietnia 2006 r.6 zowieckiego – o 23. tj. hoteli i budynków zakwaterowania turystycznego oraz budynków transportu i łączności (po 0.5 pkt). przy czym dotkliwość tej ostatniej bariery zwiększyła się w skali roku najbardziej spośród wszystkich utrudnień wymienianych przez przedsiębiorstwa. zrealizowana w 2006 r. zwiększył się udział robót związanych z realizacją obiektów inżynierii lądowej i wodnej (z 53. w porównaniu ze styczniem ub. Zwiększył się natomiast udział produkcji związanej z realizacją budynków handlowo-usługowych oraz budynków przemysłowych i magazynowych (po 0.5 125. największe wykorzystanie mocy produkcyjnych notuje się w przedsiębiorstwach. W strukturze produkcji budowlano-montażowej zrealizowanej w 2006 r.in. chociaż ostrożniejsze od tych z grudnia 2006 r.7% (wzrost o 5.8%).6 pkt) oraz kompleksowych budowli na terenach przemysłowych i budowli wodnych (po 0.7 103.8 104. wykorzystanie mocy produkcyjnych w budownictwie w styczniu br.2% (spadek o 42.9 818.1 116.4 132.4% (wzrost o 11. W najbliższych miesiącach oczekuje się poprawy portfela zamówień i produkcji budowlano-montażowej i ich prognozy są ko- rzystne.2 059. dróg ekspresowych.6%).7%). robót i usług. ze sprzedaży wyrobów produkcji własnej.2 123.4% (wzrost o 1.1 pkt).4% (spadek o 2. roku. lubuskiego – o 9.6 101.

3 124.2 41.0%).3 106.6 119.7 5. wybudowano zaledwie 100 mieszkań więcej niż przed rokiem.6 102.1 505 764 97.4 118.9% więcej niż przed rokiem.0 43.0% (10 250).2 924 573 97. (cd.0 50.5 144.1 7.2%).1 97.4 98.8 163 797 113.4 111. roku – 29.2 % (wobec 0.2% (26 521 mieszkań).9% (w ub.4 568 081 115.2 I–XII przeciętna 2005 = 100 powierzchnia mieszkania [m2] 100.4 95.1% (wobec 4.5 1 068 531 76.2 97. rokiem udział ten zmniejszył się o 5.0 137 962 9 794 6 250 5 522 2 700 5 338 17 255 33 388 1 274 5 122 3 796 15 050 8 062 2 361 5 832 11 296 4 922 Dane mogą ulec zmianie po opracowaniu danych ze sprawozdawczości rocznej.6% niższa niż przed rokiem.5 m2 (w ub.2 tys. a spadek przeciętnej powierzchni użytkowej mieszkania (o 2.1%). Na rynku mieszkaniowym panuje jednak znaczne ożywienie.4 1 178 742 94. i wyniosła 114. o 30. W 2006 r.8 1 206 980 93.5%).3 122.r. których udział wyniósł 33.4 tys.4 95.4% więcej niż w 2005 r.3 114.5 51.6 87.4 87.1 102. 2 ’2007 (nr 414) 93 .RYNEK BUDOWLANY Efekty budownictwa mieszkaniowego w 2006 roku wstępnych danych GUS 1) wynika. roku – 3.8 90.2 120. rozpoczęto budowę 138 tys. 94) Mieszkania Województwa liczby bezwzględne I–XII 2005 = = 100 PrzeciętPowierzchnia użytkowa na pomieszkań wierzchnia użytkoI–XII kowa 2005 = miesz[m2] = 100 kania [m2] Liczba mieszkań rozpoczętych Ogółem POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 114 8 5 4 2 4 12 26 1 4 3 10 8 1 4 10 5 164 469 055 776 914 767 390 521 340 630 047 250 321 626 472 529 057 100.5 109..5 105. o 35.3 100.2 128. wyniosła 11 702 tys. którzy budują mieszkania na ogół 2.0 33.6 89. mieszkań.9 2 528 167 115. małopolskiego – 10. Najmniejszy dział w przyroście ogólnej liczby mieszkań miały województwa: opolskie Budownictwo mieszkaniowe w okresie styczeń – grudzień 2006 r.1 3.2 90. tj.6 117. mieszkania komunalne stanowiły 3. We wszystkich formach budownictwa (z wyjątkiem budownictwa komunalnego) wznoszono mieszkania większe niż przed rokiem.1 90. tzn. wynikające z bardzo dużego popytu na nowe mieszkania.1 11 701 976 123.4 78.5 293 044 104.2 91.6 59. oraz 1) Z Wyniki budownictwa mieszkaniowego w okresie styczeń – grudzień 2006 r. I–XII 2006 r. m 2 i była o 2.6 484 761 90. Spółdzielnie mieszkaniowe wybudowały 7.5 89.9 107.3 340 553 104.2 64.5-krotnie większe niż pozostali inwestorzy.9% (12 390).1% (w ub.9 106.3 m2). Największy udział (50%) w przyroście nowych mieszkań mieli nadal inwestorzy indywidualni.. – 105.5 398 241 88. Formy budownictwa mieszkaniowego liczby struktura bezwzględ[%] ne 114 164 57 134 37 8 5 4 783 788 807 418 234 100. chociaż w porównaniu z ub.7 507 711 88.9 0. oraz wydano pozwolenia na budowę 168. wielkopolskiego – 9.2% (10 529). roku – 7.5 pkt. a przeciętna powierzchnia jednego mieszkania wyniosła 102.0 97.7% wszystkich mieszkań (w ub.4 112.1 112. z wyjątkiem budownictwa indywidualnego i zakładowego.7%). ukształtowała się na poziomie 2005 r.5 97. że liczba nowo wybudowanych mieszkań w 2006 r.8 m 2) wynikał ze zmiany struktury inwestorów – spadek udziału inwestorów indywidualnych.5 92.9 Ogółem Indywidualne Przeznaczone na sprzedaż lub wynajem Spółdzielcze Społeczne czynszowe Komunalne Zakładów pracy deweloperzy. a zakładowe – zaledwie 0.8 102. pomorskiego – 9. Ponad połowę wszystkich mieszkań wybudowano na terenie 4 województw: mazowieckiego – 23. Łączna powierzchnia użytkowa wszystkich mieszkań oddanych do użytku w 2006 r.6 95.0 95. Wzrost liczby mieszkań oddanych do użytkowania odnotowano we wszystkich formach budownictwa.2 782 817 112.0 100.7 192 632 100. tj. TBS-y 5.5 557 582 96. na str. mieszkań. Bardzo dobrą koniunkturę na rynku mieszkaniowym potwierdzają wskaźniki określające wzrost liczby rozpoczętych budów i udzielonych pozwoleń na budowę nowych mieszkań.

2% wszystkich mieszkań oddanych do użytkowania przez tę grupę inwestorów.5%. tj.0 86.4 94.2 97.5 69 4 3 3 1 3 7 12 1 3 1 4 6 2 2 7 2 365 354 381 368 741 933 518 779 162 965 620 689 366 085 507 485 412 Budownictwo spółdzielcze POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 8 788 758 367 409 142 253 1 219 2 812 32 801 519 124 187 140 471 200 354 106.5 104.6 43.7% wszystkich mieszkań indywidualnych w kraju.6 136.1 144. którzy wybudowali w 2006 r.7 110..3 58.0 144.4%.5 56. Efekty budownictwa indywidualnego stanowiły po- 94 2 ’2007 (nr 414) . i chociaż było to mniej niż w ubiegłym roku aż o 9.3 149. W pozostałych województwach odnotowano. z wielkopolskiego – 6442. tj. 2.5 60.3 8 292 212 654 314 38 132 793 2 199 – 784 589 1 222 117 – 711 243 284 Budownictwo przeznaczone na sprzedaż lub wynajem POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 37 3 1 1 783 352 068 023 947 602 167 271 179 125 710 558 346 150 297 124 864 114.1 44.5 102.2 53.6% ogółu w województwie).6 285. tylko 1. 2.5 287.9 160.6 241.7 87.3%.9 522 55 22 21 7 19 69 171 2 45 25 6 13 9 23 11 18 457 372 096 790 543 351 171 567 076 265 266 900 165 567 308 855 165 112. świętokrzyskie – 1.7 286.5 62.3 141.6 86.9 136.3 155. o 8.2 92.4 142.3 53.9% więcej (953 mieszkania.6 70.8%.2 59.7 87. 10.0 90.5 143. śląskiego – 6083.6 8 238 455 353 410 217 476 820 1 451 143 495 257 534 911 166 278 929 335 624 100 048 247 591 963 757 091 892 906 655 335 766 804 607 769 093 91.1%.2 93.2 m2 (o 1.0 93.9 170. tj.9 110. 93) Mieszkania Województwa liczby bezwzględne I – XII 2005 = = 100 PrzeciętPowierzchnia użytkowa na pomieszkań wierzchnia użytkoI – XII kowa [m2] 2005 = miesz= 100 kania [m2] Liczba mieszkań rozpoczętych Budownictwo indywidualne POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 57 3 2 3 1 3 5 9 3 1 3 6 1 2 6 2 134 081 524 003 599 259 753 822 953 499 574 920 083 265 159 442 198 90. Łączna powierzchnia użytkowa tych mieszkań wynosiła 8239 tys. 57 134 mieszkania.2 86. Najmniej mieszkań inwestorzy indywidualni wybudowali w województwie opolskim – 953.6 – 68. w porównaniu z 2005 r.4 68. a przeciętna powierzchnia mieszkania – 144. wynika. spadek liczby mieszkań indywidualnych.7 238.7 55.4% (1626).6 50.5 73.1 83.7 88.1 90.7 126.6 61.7 90.2 173.7 m2 więcej niż przed rokiem). 10.2 91. największy w województwie zachodniopomorskim – o 24.0 114. 2.3 51. wyrażającą się liczbą oddanych mieszkań.8% (2159).0 64. tj. tj.7 83.9 66.0 64.4% (2198 mieszkań) i warmińsko-mazurskim – 22. 11.1 146.8 53.8 92.5 48.0 93.5 67.RYNEK BUDOWLANY Budownictwo mieszkaniowe w okresie styczeń – grudzień 2006 r..8 63.7 151.5 168.4 85.3 197. dolnośląskim – o 15.2 110.9 59.1 129.7 63.7 93.6% mniej niż w 2005 r.3 228.2 64.1 76.6% (2914) i podlaskie – 2. tj.1 81.8 195. o 10 – 20% mniej w lubuskim – o 16.9 103. w opolskim – o 11. ze str.0 65. że tylko w dwóch województwach wybudowano więcej mieszkań indywidualnych.1 122.9 131.1 60.5 81. tj.7 92.1%.6 – 74.3 55.3 92.0 120.3% więcej (3499 mieszkań.6 64.6% i małopolskiego – 5753. wykazali inwestorzy indywidualni. to nadal zachowali pozycję lidera w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych.2% (1340 mieszkań). a w pozostałych województwach spadek nie przekroczył 10%.2 45.9 87.3 43.7 136.1% wszystkich mieszkań wybudowanych na tym terenie) i podkarpackim – o 3.5 75. (cd. m2.8 69.7 139.4 55.7% (3047).4 195.6 93.4 93. 17.2 92.6 93. Największą aktywność wykazali inwestorzy indywidualni z województwa mazowieckiego.2 2 441 205 59 59 56 41 252 838 9 8 45 350 109 12 69 200 121 880 778 033 370 594 865 109 547 938 381 838 470 603 876 546 067 865 118.0 141.5 77.9 152.7 123.4 85.9 87. Z porównania wojewódzkich efektów budownictwa mieszkaniowego w 2006 r. z wynikami osiągniętymi w 2005 r.7 346.3 49.5 97.0 59.9 129.2 111. lubuskie – 2.2 72.1 113.7 262.0 64.8 197.0 90.4 90. tj.5 59.7%.0 168.9 56. lubuskim – 1599. wielkopolskim – o 13.7 140.8% i podlaskim – 1574.2%.8 75.8 137. tj.7 61.3 84.2 92.7 147. tj.3 152.2 74. Największą aktywność budowlaną.4 953 775 788 631 560 928 7 754 17 627 87 319 1 134 8 621 1 128 276 2 112 2 111 2 102 52 4 1 1 4 12 5 1 1 3 1 – 1. którzy wybudowali 9822 mieszkania. świętokrzyskim – 1265. 75.2 147.5 68. łódzkim – o 12. tj.2%.1 157.6 92.7 163.6 63. co stanowiło 71.6 82.5 163.

lubelskim – 62. kujawsko-pomorskim – 55. wielkopolskim – 61. poniżej 60 m2.3%. Powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 2442 tys.1% (354) i kujawsko-pomorskim – o 40.5 m2.0% (519). Powierzchnia użytkowa mieszkań społecznych czynszowych wyniosła 297. łódzkim – 68. mazowieckim – 46. w warmińsko-mazurskim – 129. mazowieckim – 10. świętokrzyskiego – 150 i opolskiego 179.5 tys. świętokrzyskim – 1.1% (801).6% (947). a powierzchnia użytkowa mieszkania była o 3.1% w 2006 r. 130 m2. zachodniopomorskim – 36. Z ogólnej liczby mieszkań spółdzielczych najwięcej wybudowano w województwie mazowieckim – 32. ok. podkarpackim – o 128. o 7. łącznie 10 459 mieszkań.9%. tj.0 m2. o 6.3% wszystkich nowych mieszkań w województwie (801). zachodniopomorskim – 152.9% (124 mieszkania). a najmniejsze.5 m2. powyżej 80 m2.7% i małopolskim – 4167. m2 (o 18. Największe mieszkania na sprzedaż lub wynajem. Najwięcej mieszkań na sprzedaż lub wynajem oddano do użytkowania w województwie mazowieckim – 12 271. i był to największy wzrost wśród wszystkich inwestorów. komunalne.. a najmniej w pomorskim – 1.7% nowych mieszkań to lokale wybudowane przez deweloperów. Największy udział w zaspokajaniu lokalnych potrzeb mieszkaniowych miały spółdzielnie w województwie podkarpackim – 17.2% (1864). pomorskim – 5558. Na drugim miejscu w rankingu inwestorów budownictwa mieszkaniowego uplasowali się deweloperzy. co stanowiło 32.6 m2. którzy wybudowali 37 783 mieszkania. śląskim – 73.9% (1219). a przeciętna powierzchnia mieszkania była nieco większa niż w 2005 r.4% (32). – 51.0%. Liczba mieszkań oddanych do użytkowania.3 m2 i opolskim – 55.3% (ale są to tylko 602 mieszkania).7% (tylko 150) .2% (801).4% (ale było to 12 271 mieszkań) i wielkopolskim – o 6.1%. a najmniejszą lokalną aktywność wykazali deweloperzy w województwie podkarpackim – tylko 2.5% wszystkich mieszkań oddanych przez deweloperów w skali kraju. świętokrzyskim – 131.2% (124 mieszkania). Mniej mieszkań niż w 2005 r.7% wszystkich efektów budownictwa mieszkaniowego w 2006 r.5 m2 i opolskim – 151.7%.6 m2.2% (367).6%. Najmniejszy udział w przyroście nowych mieszkań mieli deweloperzy z województwa podkarpackiego – tylko 125. o ponad 100%.4 m2. o 14. na których budowę wydano pozwolenia * – dane wstępne mazowieckim – o 9.5 tys.6% (142). małopolskim – o 141.6% (2812). wielkopolskim – 1.6% (140) i lubuskim – 1. do 33.1 m2.2% wszystkich mieszkań wybudowanych na tym terenie.9%. co łącznie stanowiło zaledwie 1. łódzkim – 12. kujawsko-pomorskim – o 60. lubelskim – o 13.1% więcej). w województwie łódzkim – o 246.7 m2. świętokrzyskim – 9.4% (1297).3% więcej niż w 2005 r. o 12.3% więcej niż przed rokiem. Mieszkania wybudowane przez spółdzielnie stanowiły 7.1 m2 w 2005 r. m2. podkarpackim – o 31.5% (1023).6%. małopolskim – 13. mieszkań których budowę rozpoczęto oraz mieszkań.RYNEK BUDOWLANY nad 50% wszystkich mieszkań wybudowanych na terenie województw w następujących 9 województwach: świętokrzyskim – 77.8%.4% (124). Udział tej formy budownictwa wzrósł z 29. tj.2% (187) i opolskim – 2.9% (200).1%.0 m2. tj.6% (1068) i dolnośląskim – o 55.9% więcej niż w 2005 r.4%.2%. tj.9%. a udział w ogólnej liczbie mieszkań oddanych do użytkowania w kraju wyniósł 5. Największy przyrost nowych mieszkań na sprzedaż lub wynajem. powyżej 150 m2. dolnośląskim – 39. Małe zainteresowanie budownictwem spółdzielczym wykazano w województwie pomorskim – spadek o 56.1% (3124). a najmniejszy udział odnotowano w województwie pomorskim – 1.8 m2 i śląskim – 81. o ponad 50%. odnotowano w województwie łódzkim – o 185. Wybudowały one 8788 mieszkań. W przypadku dynamiki spółdzielczych efektów budowlanych uwagę zwraca ożywienie. warmińsko-mazurskim – o 97. zakładowe) wybudowano w 2006 r. inwestorzy indywidualni budowali w województwie podlaskim – 163. Największy udział w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych w województwie mieli deweloperzy w pomorskim – 54.2 m2 wobec 50.9% (3352). tj. budowano w województwie świętokrzyskim – 85.9 m2. lubuskim – o 63.2 m2 większa i wyniosła 59. 14. co w porównaniu z 2005 r.6% (ale są to tylko 253 mieszkania). W pozostałych formach budownictwa mieszkaniowego (społeczne czynszowe. Ponad połowę tych mieszkań wybudowały Towarzystwa Budownictwa Społecznego – 5807. podlaskim – 17.0% (2812). podkarpackim – 75.9% (1219) i podkarpackim – 9. deweloperzy wybudowali w województwie świętokrzyskim – o 54.0% w 2005 r.3% (125).9% i podlaskim – 51. zachodniopomorskim – o 49. 11. lubuskim – 136. a najmniejsze. a przeciętna powierzchnia mieszkania zwiększyła się o 2 m2 i wyniosła 64. tj. m2.8% więcej niż przed rokiem.2%. Największą ak2 ’2007 (nr 414) 95 . opolskim – 71. lubuskim – 54.6%.1%. śląskim – 2. stanowiło wzrost o 9. zachodniopomorskim – o 70. Największe mieszkania.2% wszystkich mieszkań deweloperskich. w warmińsko-mazurskim – 53. Łączna powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 522.

w podkarpackim – tylko 48. łódzkiego – o 94. śląskim. a najmniej w województwie lubuskim – tylko 42. 9. pomorskim – 15 050. Prognoza dla rynku mieszkaniowego Na rosnące potrzeby mieszkaniowe społeczeństwa aktywnie reagują inwestorzy. tj.6% (ale są to tylko 1403 mieszkania). świętokrzyskim – 68 i podlaskim – 81. a w zachodniopomorskim o 55% mniej (na 189 mieszkań). Więcej pozwoleń niż przed rokiem otrzymały również spółdzielnie mieszkaniowe – na budowę 7. Najwięcej mieszkań indywidualnych. opolskim – 54. tj.0 tys. 32. tj. śląskim – 548 (ale jest to o 45. tj. W dolnośląskim TBS-y oddały 822 mieszkania. budownictwo komunalne – o 17. o 30. mieszkań. O prawie 8% mniej pozwoleń otrzymały TBS-y. przy czym w świętokrzyskim nie oddano żadnego mieszkania.5 tys. o 56. natomiast liczba 5 nie została przekroczona w lubelskim. a najmniejszy w świętokrzyskim – o 2. podlaskiego – o 120.5% więcej). nieprzekraczający 10%.7% więcej) i pomorskim – na 9076 (o 43. co w skali województwa stanowiło tylko 2.3% i zachodniopomorskim – o 65.7% więcej).5% (2361 mieszkań).3% wszystkich mieszkań. Łączna powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 18. tj.7%. Były to mieszkania o najmniejszej powierzchni użytkowej: od 31. dolnośląskim – na 9187 (o 38. przy czym największy spadek odnotowano w lubuskim – o 67. mieszkań. kujawsko-pomorskiego – 574. o 24.1%. stanowiło wzrost o 35. a w porównaniu do ub. otrzymali pozwolenia na budowę 74.0% (4593). Najwięcej nowych lokalizacji uzyskali deweloperzy w województwie mazowieckim – na budowę 25 588 mieszkań (o 71.6 m2 w województwie lubuskim. odnotowano w ramach budownictwa komunalnego – 4418 mieszkań. tj.0%.5%. zanotowano w województwie zachodniopomorskim – o 7.2% wszystkich mieszkań oddanych do użytkowania w województwie. o 49. tj.8% mniej. 17.8%.2% (na 4046 mieszkań). Najwięcej mieszkań zakłady pracy wybudowały w województwie warmińsko-mazurskim – 90. gdyż ci inwestorzy otrzymali pozwolenia na budowę 77 tys.5% mniej niż w 2005 r.1% (5505).. pomorskim – 624 (o 99. śląskiego – 379. wszyscy inwestorzy otrzymali łącznie pozwolenia na budowę 168. o 56. dolnośląskiego – 449.6 m2). tj. którzy w 2006 r. małopolskim – na 9396 (o 72. m2. a opolskim – 92. podkarpackim – 976 (ponad 6-krotnie więcej niż przed rokiem). opolskim – 30.5% wszystkich mieszkań społecznych czynszowych i 8.9% więcej niż w 2005 r.3% (2905 mieszkań).9 m2 i było to o 14.8% więcej.1%.4% więcej). W pozostałych województwach liczba nowych mieszkań społecznych czynszowych nie przekroczyła 500. podejmując działania przygotowawcze do rozpoczęcia nowych budów.. o 15. W porównaniu z 2005 r. kujawsko-pomorskim – 508. W 8 województwach wydano mniej pozwoleń niż przed rokiem. o 20. o 62. 40%. przy czym najbardziej w mazowieckim – 33 388 mieszkań. wielkopolskim – 769 (2-krotnie więcej).). Największą dynamikę wykazali jednak deweloperzy. tj. mazowieckim – 23 i lubuskim – 22.9% mniej niż w 2005 r. a średnia powierzchnia mieszkania była o 2. W ramach budownictwa komunalnego zamierza się rozpocząć budowę 4.1 tys. tj. Ponad 45% tych mieszkań będzie budowanych w ramach budownictwa indywidualnego. tj. tj. tj.2 m2 mniejsza niż przed rokiem (41. Ponad połowę mieszkań komunalnych wybudowano na terenie 4 województw: mazowieckiego – 995.5 tys. a przeciętna powierzchnia mieszkania wynosiła 78. co w porównaniu z 2005 r.0% więcej niż w 2005 r.2%.0% więcej. których budowę rozpoczęto w 2006 r. Powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 183. spółdzielnie – o 7.7% mieszkań w województwie. a prawie 40% przeznaczono na sprzedaż lub wynajem – 52 953. opolskim – o 59. małopolskim – 7939 i śląskim – 6950.9% (4020) i łódzkim – o 8. Połowa tych mieszkań przypada na budownictwo indywidualne – 69 365.. chociaż intensywność działań poszczególnych grup inwestorów jest zróżnicowana. tj. podkarpackim. świętokrzyskim i wielkopolskim. nowych mieszkań. Wzrost liczby wydanych pozwoleń odnotowano we wszystkich województwach.8% więcej). przy czym największy w zachodniopomorskim – o 72.8 tys.4 m2 w opolskim. roku było to aż o 69. o 40% mniej niż w 2005 r.4% więcej). mieszkań. o 12.1 m2 w pomorskim i 46. a ich udział w przyroście nowych zasobów mieszkaniowych stanowił zaledwie 0. łódzkim.2% (4922 mieszkania) i świętokrzyskim – o 9.2%. podlaskim. Zakłady pracy wybudowały w 2006 r. na którego terenie wybudowano 1014 mieszkań. inwestorzy indywidualni – o 17.4%. lubelskim – 88. mieszkań. a w mazowieckim 598. ok.5% (8292). We wszystkich województwach liczba nowo rozpoczętych budów wzrosła. mgr Małgorzata Kowalska Główny Urząd Statystyczny 96 2 ’2007 (nr 414) . Na mocy pozwoleń uzyskanych w latach 2005 – 2006 rozpoczęto budowę 138 tys. małopolskim – 17 255. Jedynie w ramach budownictwa społecznego czynszowego odnotowano spadek aktywności – rozpoczęto budowę 4106 mieszkań. podkarpackim – o 7.RYNEK BUDOWLANY tywność wykazały TBS-y w województwie małopolskim. o 5. m2. W 2006 r.1% wiecej. W województwie mazowieckim spółdzielnie otrzymały pozwolenia na budowę tylko 633 mieszkań. małopolskim – 725 (4-krotnie więcej). mieszkań. Najmniejszy wzrost liczby mieszkań. tj. które rozpoczną budowę 4703 mieszkań.7 m2 w warmińsko-mazurskim. do 47. 10. dolnośląskim – o 33. największą dynamikę nowo rozpoczętych budów zanotowali deweloperzy – wzrost o 66. Największy wzrost liczby nowych mieszkań oddanych do użytkowania w 2006 r.4 m2 wobec 43.1% (2054).4% więcej.4% więcej niż w 2005 r. tylko 234 mieszkania. najwięcej w województwie wielkopolskim – 1155 (o 230% więcej pozwoleń niż przed rokiem).1%.4 tys. W pozostałych województwach wydano więcej pozwoleń na budownictwo komunalne. wielkopolskim – 11 296. przy czym najwięcej zamierzają wybudować w województwie warmińsko-mazurskim – 991 mieszkań (o 42.9%. 17.2 m2 więcej niż przed rokiem. a największy wzrost osiągnęli inwestorzy z województwa pomorskiego – o 172. wielkopolskim – 8202.3%. wybudowanych zostanie w województwie mazowieckim – 13 066.

Na swym inauguracyjnym posiedzeniu 26 października 2006 r. Obiektywizowaniu odbioru handlowego oraz optymalizacji jego kosztów znakomicie może pomóc informatyka i zdecydowano się ją wykorzystać i zdyskontować niemałe już doświadczenia we wdrażaniu informatyzacji gospodarki leśnej w ramach SILP (Systemu Informatycznego Lasów Państwowych). Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych (DGLP) wprowadziła nowe zasady sprzedaży drewna z wykorzystaniem narzędzi informatycznych. Na niej to. gdzie obowiązuje „koszyk” kryteriów wyboru oferty i nabywcy. utworzono specjalną instytucję – Komisję Leśno-Drzewną. ten lepszy”. z powodzeniem stosowana była na terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu. premiującą wcześniejszych odbiorców drewna i dyskryminującą oferty kupna składane w późniejszym terminie.). dyrektor generalny LP zlecił tej właśnie dyrekcji opracowanie aplikacji do zastosowania we wszystkich dyrekcjach regionalnych. w prosty sposób. W komisji znaleźli się reprezentanci Lasów Państwowych. że również w przyszłości będą mogli liczyć na sprzedaż surowca (co pozwala planować rozwój produkcji. Informatyczny portal leśno-drzewny pozwala prowadzić rokowania w formie zbliżonej do mechanizmu giełdowego. choć w swoim czasie zdefiniowane w stosownym zarządzeniu dyrektora generalnego LP. powołana w zgodzie z § 10 statutu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Budziło to zastrzeżenia odbiorców drewna. Zebrane tam doświadczenia sprawiły. Komisja Leśno-Drzewna przy dyrektorze generalnym LP. godzi interesy dostawcy i nabywcy drewna. a każdej grupie przypisana jest stosowna waga. przyrzeczeń surowcowych. że w czerwcu 2006 r. Wychwyciły to również analizy wewnętrzne prowadzone przez DGLP: w różnych dyrekcjach regionalnych LP (a jest ich w kraju siedemnaście) wypracowano różne modele relacji z odbiorcami. którzy zwracali uwagę na nadmierną uznaniowość i brak przejrzystości procesu negocjacyjnego i podważali przyjmowane w jednostkach organizacyjnych kryteria oraz wagę stosowanych ocen warunków sprzedaży drewna. ofertowym trybie za pośrednictwem portalu leśno-drzewnego oraz pojawiające się w ofercie LP doraźnie. z biegiem lat podlegały stopniowej regionalizacji. np. Chcąc uniknąć takiej sytuacji na rynku drzewnym. W odróżnieniu od portalu. Jak wiadomo. np. na ograniczenia podaży giełda reaguje po prostu zwyżką cen. To właśnie Komisja Leśno-Drzewna zatwierdza kryteria i ich wagi.99) 2 ’2007 (nr 414) Portal prawdę powie Lasy Państwowe są obecnie praktycznie jedynym dostawcą drewna na krajowym rynku. e-drewno Drewno niesprzedane w podstawowym. W jej kompetencjach znalazło się również określenie procedur zbywania drewna w sytuacjach nadzwyczajnych. W skrajnych wypadkach własnymi zasadami zaczęły się też kierować nadleśnictwa. jakie drewno i w jakiej ilości będzie oferowane oraz jaka jest cena wywoławcza. operującym ogromną ilością tego surowca. a leśnicy utworzyli klub sprzedawców surowca drzewnego. zapoznać wszyscy zainteresowani. Krytykowano zwłaszcza regułę „kto pierwszy. Z istotnym jednak zastrzeżeniem: charakterystyczna dla klasycznej giełdy swobodna gra podaży i popytu jest w tym wypadku ograniczona. Dzięki aplikacji e-drewno każdy klient może dowiedzieć się. obsługuje wszystkie nadleśnictwa i dyrekcje regionalne.RYNEK BUDOWLANY Drewno w internetowej sieci Z początkiem 2007 r. Stosowane jeszcze w 2006 r. jakie przetargi będą organizowane w najbliższym czasie. i „przy otwartej kurtynie” rozpatrywane jest zgłaszane zapotrzebowanie na surowiec. widełek cenowych. na skutek konieczności wykonania cięć sanitarnych lub też w wyniku rezygnacji innych nabywców z kupna. Lasy Państwowe przedstawiają ofertę sprzedaży. ustalenie ich dolnej i górnej granicy w ramach tzw. Wśród nowych zasad sprzedaży drewna na internetowej platformie portalu leśno-drzewnego znalazła się również formuła tzw. to dość liczne gremium (obecnie 94 członków) powołało do życia cztery kluby nabywców drewna (wielkowymiarowego. średniowymiarowego do przerobu mechanicznego. ale także historia jego działalności na rynku. niezbędne inwestycje itd. W tej materii obowiązuje zasada „koszyka” trzech grup kryteriów (oceniana jest nie tylko cena zaoferowana przez klienta. udostępnia nabywcom aplikacja informatyczna e-drewno. W jej rękach spoczął mechanizm regulacji cen drewna. gdyż rynkowa oferta drewna ma uwarunkowania przyrodniczo-leśne. ostatecznym czynnikiem wyłaniającym zwycięzcę aukcji jest już tylko cena. Komisja ma wgląd zarówno w zasady kształtowania ofert sprzedaży drewna przez Lasy Państwowe. internetowej platformy portalu leśno-drzewnego. organ doradczy dyrektora generalnego LP. z wykorzystaniem specjalnej. średniowymiarowego do przerobu chemicznego oraz klub nabywców drobnych). Taka formuła sprzedaży już od marca 2005 r. Bezstronność gwarantuje jej skład. jak też w przyjęte kryteria oceny ofert składanych przez nabywców drewna.). wiarygodność finansowa itd. świata nauki. z którą mogą się 97 . klęsk żywiołowych na obszarach leśnych. niż to wynika z etatów cięć zawarowanych w dziesięcioletnich planach urządzenia lasu. To rodzaj gwarancji udzielanej nabywcom. przemysłu drzewnego. Z powodzeniem działa on od dłuższego czasu. Dotychczasowy model sprzedaży drewna zastąpiono systemem rokowań jednoczesnych on-line. Lasom Państwowym daje to stabilizację zbytu surowca i łagodzi skutki wahań koniunkturalnych na rynku. zasady sprzedaży drewna. przedstawiciele izb gospodarczych oraz stowarzyszeń drobnych producentów branży drzewnej. (dokończenie na str . Lasy Państwowe nie mogą pozyskiwać więcej drewna.

Jest już projekt nowoczesnego centrum zagospodarowania odpadów. że warto Niedługo firmy produkujące wyroby budowlane były jedynymi na tym terenie. W tej czwartej strefie. W ostatnich latach liczba mieszkańców gminy zwiększyła się o ok. wytrzymujący brak wód gruntowych. Szczepockiego zbliżamy się do przyszłego wielkiego placu budowy. zajmującej aż 1000 ha.EKOBUDOWNICTWO Zanim zabraknie węgla ielu wójtów i burmistrzów zazdrości włodarzom gminy Kleszczów. a w najbliższych latach ma powstać kolejne 50 firm. a w pobliżu palarnia kawy i rozlewnia zagranicznych win. a konkretne projekty. jest Strefa Przemysłowa nr 2. a następnie widać funkcjonującą już portugalską fabrykę kosmetyków i przygotowany teren pod wytwórnię butelek typu PET. Gips syntetyczny już na poczatku lat dziewięćdziesiątych zamiast blokować tereny inwestycyjne. Nie jest to efekt przyrostu naturalnego. Polscy inwesto- 98 2 ’2007 (nr 414) . zaczął być przetwarzany na płyty gipsowo-kartonowe i inne wyroby gipsowe. kształcące zarówno młodzież w różnych specjalnościach. pracowników budowlanych. Inwestorzy z innych branż szybko dostrzegli atuty Kleszczowa. do chemików i pracowników przemysłu spożywczego. miała to być pustynia lub – w najlepszym przypadku – „suchy las”. natomiast zatrudnienie znajduje tu prawie 20 tys. a na zboczu sztucznej góry Kamieńsk zimą funkcjonuje wyciąg narciarski należący do KWB „Bełchatów”. który zajmuje się zagospodarowaniem świetlówek. Fabrykę chemii budowlanej wybudowała firma Caparol. Wiązało się to z wydobywaniem z kopalnianego wyrobiska wielu atrakcyjnych surowców oraz z wykorzystaniem gipsu z odsiarczania Wielkie centrum recyklingu Słuchając prezesa Fundacji A. Tymczasem obecnie na na terenie gminy Kleszczów zameldowanych jest ok. centralne położenie i doprowadzenie wszystkich niezbędnych mediów – prąd. w której kolejną kadencję sprawuje urząd pani Kazimiera Tarkowska. prezes Fundacji Rozwoju Gminy Kleszczów. że największa w Europie Elektrownia „Bełchatów” też przez lata nie stwarzała mieszkańcom nalepszych warunków. Działają one w pobliżu elektrowni. W gminie ma powstać duże centrum edukacyjne. W spalin. gaz. które ma powstać na 160 ha wydzielonej Strefy Przemysłowej nr 4. jest bogata – od wysoko kwalifikowanych specjalistów z dziedziny energetyki i górnictwa. Obecnie robi to aż 6 firm na czele z Knauffem. ale też nieprzypadkowo wygrywa krajowe rankingi gospodarności. przez spawaczy. woda. na których brak cierpi gmina Kleszczów. którzy chcą zmienić zawód. Z tego też powodu szybko rozwijające się w Polsce fabryki samochodów (Opel. po drugiej funkcjonuje już holenderska firma Kersten z branży konstrukcji stalowych. 50 zakładów pracy. jest projekt basenu i akwenu wodnego – służącego także wędkarzom. jaką jest odkrywka Kopalni Węgla Brunatnego „Bełchatów”. Wsiadamy do samochodu i ruszamy. To nie marzenia. Władze gminy dbają także o menedżerów i chcą zapewnić warunki wypoczynku dla wszystkich mieszkańców. Warto przypomnieć. dalej włoski zakład produkujący części do samochodów. Te najważniejsze to tańsza o 10% niż w kraju energia elektryczna. 4 tys. ślusarzy. Z wydzielonych czterech stref przemysłowych dwie już są prawie całkowicie wypełnione. a w trzeciej i czwartej rozpoczynają inwestowanie nowe firmy. Szeroki pas gładkiego asfaltu może w przyszłości być dwupasmówką łączącą strefy przemysłowe zarówno z trasą Warszawa – Katowice. Inni też uznali.Tak informuje Andrzej Szczepocki. jak i Warszawa – Wrocław. ma funkcjonować nawet kilkadziesiąt firm – większość z nich będzie zagospodarowywać odpady lub miejscowe materiały. że pierwszymi inwestorami w gminie byli przedstawiciele budownictwa. Obok będzie fabryka tektury. gdy powstanie zakład wytwarzania gazu procesowego z odpadów. Chodzi o to. Po jednej stronie powstaje zakład Opla. mieszkańców i ciągle ich przybywa. Obok Finowie zbudowali zakład wytwarzający rury z polietylenu. Dziś mało kto pamięta jednak. Najbliżej Urzędu Gminy. Paleta zawodów. w najstarszej Strefie Przemysłowej nr 1. Funkcjonuje już na tym pustkowiu pierwszy zakład. Jeśli dodać. lecz napływu różnych specjalistów z całego kraju. że Kleszczów oraz okoliczne sołectwa miały się – zgodnie z czarnymi prognozami – osunąć do największej europejskiej dziury w ziemi. osób i nie są to wyłącznie pracownicy elektrowni i kopalni. która powstaje w miejscu. Obecnie budowany jest zakład wytwarzający „wszystko do kuchni”. Uchodzi ona za najbogatszą w Polsce. jak i tych. W drogę od początku – jak na polskie warunki – niezwykłą. Zgłosili się już inwestorzy z branży biopaliw. widać powstające i funkcjonujące kolejne zakłady. ale bardziej konkretne plany wiążą się jednak z powstaniem kolejnych firm dostarczających materiały budowlane. gdzie pierwotnie planowano hałdy z elektrownianym gipsem. 1000 osób. Kiedy wjeżdża się w Strefę Przemysłową nr 3 (ok. Tu się po prostu bardzo dużo dzieje. Na początku było budownictwo Na obszarze gminy. Fiat i nie tylko) czy silników lokują tu swoich kooperantów. obiekty sportowe. żeby obok mógł powstać nawet tor kolejowy. Będzie lotnisko i pole golfowe. funkcjonuje obecnie ok. Więcej będzie się też dziać. kanalizacja i w każdej ze stref oddzielna oczyszczalnia ścieków. montażystów. położona w samym Kleszczowie. oprócz wspomnianych kopalni i elektrowni. Nieprzypadkowo na drogę wydzielono pas szerokości 40 m. Wzdłuż nowoczesnych dróg budowane są ścieżki rowerowe. A więc przybywa miejsc pracy także dla kobiet. Tworzą ją niezamieszkałe wioski Bogumiłów i Karolów. 180 ha). Powstaje montownia naczep samochodowych.

bez szkody dla pozaprodukcyjnych funkcji lasu. Dzięki zasobom piasku na składowisku bełchatowskim i energii powstającej z przetwarzania odpadów komunalnych (mają one być zwożone z centralnej części Polski) ma funkcjonować zakład suszonych piasków. co premiowane jest tzw. Do kasy gminy Kleszczów przestaną wówczas płynąć opłaty od kopalni. a niebawem powstaną pierwsze nowoczesne osiedla mieszkaniowe. Przy dobrym tempie inwestowania na zwolnionych będą czekać miejsca pracy wręcz za płotem. którą gotów jest zapłacić. można będzie skierować na rynek ok. gdyż stopniowo rosną zasoby rębne naszych lasów. że w realizację projektów dotyczących czwartej strefy przemysłowej uda się włączyć środki unijne. Mówiąc krótko. Kanadyjski inwestor – korzystając z odpadowych popiołów. ceną skorygowaną.EKOBUDOWNICTWO rzy korzystający z hiszpańskiej technologii zgłosili już zapotrzebowanie na 5 ha gruntów pod zakład produkujący pustaki szczelinowe (MAX 220 wymiary 288 x 188 x 220).). jaką masą danego surowca jest zainteresowany. Z niego aż 6 światowych firm motoryzacyjnych odbiera nowe auta. W przypadku gdy klient zechce jednak dodatkowo uatrakcyjnić swoją ofertę. 35 mln m3./r. które złożyły ponad 50 tys. ustalaną na podstawie rocznej stopy procentowej funduszu leśnego. że nowoczesny system jednoczesnych rokowań internetowych sprawdził się w praktyce i wykazał pełną funkcjonalność techniczną (dostęp. Prezes Fundacji Andrzej Szczepocki liczy. Henryk Piekut Drewno w internetowej sieci (dokończenie ze str . Standardowo przyjęto 30-dniowy termin płatności. Już pierwsze tygodnie obowiązywania nowych zasad sprzedaży drewna dowiodły. o szczególnych cechach użytkowych. szczególnie te wspierające ochronę środowiska. 8 lat. czyli ok. a w efekcie redukcja ofert. niezawodność. Natomiast jeśli kilku klientów zaoferuje identyczną cenę – decyduje kolejność przystąpienia do aukcji. że najbliższe lata przyniosą poprawę zaopatrzenia w drewno. im wcześniej zgodzi się zapłacić za zakupione drewno. W najbliższych latach władze gminy Kleszczów planują rozwój budownictwa mieszkaniowego u siebie. Ponadto kopalnia i elektrownia muszą ograniczać zatrudnienie. a nie na gromadzeniu popiołów. a klientowi pozostaje jedynie zarejestrować się w systemie. Podzielają dziś tę opinię zarówno leśnicy. stworzone dzięki dotychczasowym opłatom ekologicznym i innym oraz myśleniu władz o przyszłości. firm. cenę.97) W wypadku aplikacji e-drewno nadleśnictwo przedstawia ofertę. opiewających łącznie na 34 mln m3. Energetykom i górnikom powinno przecież zależeć na zagospodarowaniu. nie zlikwidowano tradycyjnego systemu aukcji i submisji na sprzedaż pewnej ilości cennego drewna wybranych gatunków. który zaoferuje krótszy termin płatności. Niewykluczone jest np. W portalu leśno-drzewnym zarejestrowało się ponad 7 tys. Pozostaną jednak miejsca pracy i nowoczesna infrastruktura. Oferta LP podlegająca trybowi jednoczesnych rokowań internetowych wyniosła tymczasem 25 mln m3 (dalsze 5 mln m3 skierowano do sprzedaży w innym trybie). prostota obsługi. Zachowano też sprzedaż drewna dla podmiotów obowiązanych do stosowania procedur zamówień publicznych. bezpieczeństwo itd. Wykorzystają do tego naturalne surowce (gliny i piasek) ze złóż towarzyszących odkrywce KWB „Bełchatów”. wówczas zwycięży ten. 5 mln m3 więcej niż obecnie. Są już wydzielone tereny pod to budownictwo. W pobiżu czwartej strefy przemysłowej jest wielki plac z samochodami przywożonymi tu pociągami.). Część górników znajdzie zapewne zatrudnienie na powstającej w sąsiedniej gminie odkrywce Szczerców. W przyszłości jadąc do tej największej hurtowni. Problemu niedostatecznej podaży surowca nie rozwiąże jednak nawet najlepszy system informatyczny. placówek oświatowych kupujących drewno opałowe itp. ofert zakupu drewna poszczególnych grup handlowych. o które klient gotów jest skrócić standardową płatność. Wydzielono też pulę surowca dla klientów kupujących drewno na zasadach detalicznych (na opał dla gospodarstw domowych i rolnych. Pani wójt Tarkowska wierzy. podać. Zakładana zdolność produkcyjna 12 mln szt. pomniejszonej o liczbę dni. Mają przywozić wyeksploatowane wraki do przemysłowego złomowania w kilku zakładach recyklingowych. Jeśli więc dwóch klientów wylicytuje jednakową cenę. W 2012 r. Głównym punktem niezadowolenia odbiorców drewna stał się jednak niedostatek surowca oferowanego przez Lasy Państwowe. Krzysztof Fronczak 2 ’2007 (nr 414) 99 . że w urzeczywistnienie niektórych planów włączy się holding BOT Górnictwo i Energetyka. Po prostu eksploatacja węgla brunatnego ma się w tej odkrywce zakończyć za ok. by rozwieźć je po kraju. piasków oraz cementu – chce tu wybudować zakład produkcji paneli ściennych i stropowych o nazwie Ekodom Kleszczów. wynoszącej 5%. powstanie huty aluminium wykorzystującej ten cenny metal odzyskiwany z aut. lawety nie będą puste. Ma tu się podobno zrodzić nawet nowa technologia budowy domów. np. Z przedstawianych przez Lasy Państwowe szacunków wynika jednak. wskaźnik ten będzie dla niego tym korzystniejszy. jak i przedstawiciele przemysłu drzewnego. o ile nie przeszkodzi mu w tym kolejna reorganizacja (BOT ma wejść do Polskiej Grupy Energetycznej). dla osób okazjonalnie nabywających drewno okrągłe wielkoi średniowymiarowe przeznaczone do przerobu na potrzeby własne itp. Wdrażając nowe zasady sprzedaży drewna. Ta ostatnia kategoria ma niemałe znaczenie. Ich mieszkańcami nie będą już prawdopodobnie pracownicy KWB „Bełchatów”. Powstaje pytanie: gdzie mają mieszkać nowo zatrudniane osoby? Na razie taką wielką sypialnią jest dla nich Bełchatów. jednostek samorządowych prowadzących działalność gospodarczą. oraz deklarowany termin płatności. może zaproponować skrócenie tego terminu. Jeszcze bardziej ambitny charakter ma zakład produkcji włókien i wyrobów bazaltowych.

– wzmocnienie funkcjonowania nadzoru nad rynkiem. „Potrzeby przemysłu w zakresie aprobat technicznych”. obowiązuje już prawie trzy lata zdecydowano. Włączając się w trwającą dyskusję na temat kierunków nowelizacji dyrektywy 89/106/EWG dotyczącej wyrobów budowlanych. Mieli oni istotny udział w kształtowaniu programu forum. którymi w „systemie europejskim” są zharmonizowane Normy Europejskie i Europejskie Aprobaty Techniczne. Marek Kaproń wystąpieniem pt. że ustawa o wyrobach budowlanych. Podstawą jest uczestniczenie w procedurze opracowywania norm. określające ramy związane z funkcjonowaniem europejskiego rynku wyrobów budowlanych. obowiązujące na rynku w odniesieniu do wyrobów jeszcze nieobjętych harmonizacją europejską i obejmujące tych producentów. jak i specyficzne krajowe rozwiązania. o wyrobach budowlanych zawiera zarówno postanowienia związane z wdrożeniem do polskich przepisów dyrektywy Rady nr 89/106/EWG. • ocena zgodności wyrobów dokonywana przez producenta z ewentualnym udziałem niezależnej strony trzeciej. czyli norm opracowanych bez własnego udziału. Jednocześnie praca na forum europejskim CEN jest znakomitą szkołą skutecznego funkcjonowania w Unii Europejskiej. Maria Dreger wskazała.VADEMECUM UNIJNE mgr inż. W związku z tym. gdyż nie wszystkie wyroby budowlane objęte są możliwością oznakowania CE a ponadto nie we wszystkich państwach członkowskich dokonano jej pełnego wdrożenia. a drogą może być zarówno posiadanie własnej reprezentacji w strukturach Grup Roboczych i Komitetów Technicznych CEN. na których prezentowano referaty ekspertów ITB o nowo wprowadzanych krajowych i unijnych regulacjach dotyczących wyrobów budowlanych. oznakowania znakiem budowlanym. wg których można wprowadzać na rynek wyroby budowlane. gdyż uczestniczył w nim Minister Budownictwa Andrzej Aumiller. Jest to szczególnie na czasie. złożonej już z 27 państw. Maria Dreger – w dużej mierze na podstawie własnych doświadczeń z pracy w Komitetach Technicznych Polskiego Komitetu Normalizacyjnego (PKN) i Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN) – przedstawiła warunki efektywnego wpływu przemysłu na postanowienia norm. Jadwiga Tworek* Ocena regulacji prawnych i funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów UE a w „systemie polskim” – Polskie Normy i krajowe Aprobaty Techniczne. potem ocenić i wprowadzić ewentualne zmiany dyrektywy. Spotkanie rozpoczęła część oficjalna. Od 15 lat corocznie podczas targów BUDMA odbywają się seminaria organizowane przez Instytut Techniki Budowlanej. Forum dyskusyjne rozpoczął zastępca Dyrektora ITB ds. Marian Popinigis (Ogólnopolskie Stowarzyszenie Producentów Zabezpieczeń Przeciwpożarowych i Sprzętu Ratowniczego – OSPZPiSR) w referacie pt. Postulaty przemysłu dotyczące specyfikacji technicznych zaprezentowała mgr inż. „System regulacji prawnych decydujących o kształcie rynku wyrobów budowlanych”. Wśród postulatów zmian znalazły się: – doprowadzenie do jednolitego funkcjonowania wszystkich jednostek uczestniczących w zadaniach wynikających z dyrektywy w skali całej UE. a także certyfikatów dobrowolnych np. że dla przemysłu korzystniejsze jest uczestniczenie w procesie normalizacji niż krytykowanie i kontestowanie jej wyników. • nadzór nad wprowadzaniem wyrobów budowlanych na rynek. ponieważ trwa w Unii Europejskiej dyskusja nad kierunkami zmian w dyrektywach nowego podejścia oraz nowelizacją dyrektywy dotyczącej wyrobów budowlanych. Na zaproszenie do udziału w forum dyskusyjnym „Ocena regulacji prawnych i funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów Unii Europejskiej” pozytywnie odpowiedzieli przedstawiciele: Stowarzyszenia Producentów Wełny Mineralnej: Szklanej i Skalnej (MIWO). Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Producentów Zabezpieczeń Przeciwpożarowych i Sprzętu Ratowniczego (OSPZPiSR). Warunkiem dobrej jakości norm. Maria Dreger (Stowarzyszenie Producentów Wełny Mineralnej: Szklanej i Skalnej – MIWO) w wystąpieniu pt. Stowarzyszenia na rzecz Systemów Ociepleń (SSO). związanych z możliwością oznakowania znakiem jakości akustycznej ITB. * Instytut Techniki Budowlanej 100 2 ’2007 (nr 414) . stanowiących istotne z punktu widzenia przemysłu decyzje na całe lata jest udział w ich stanowieniu ekspertów z różnych środowisk. W wystąpieniu tym wydzielone zostały wyraźnie poszczególne elementy systemu: • specyfikacje techniczne wyrobów. dobrowolnych Rekomendacji Technicznych ITB oraz Certyfikatów ITB związanych z wymaganiami oznakowania CE. że czas ocenić wyniki jej wpływu na funkcjonowanie naszego rynku. zapewniających właściwe wyważenie niekiedy rozbieżnych interesów. że ustawa z 16 kwietnia 2004 r. że obecnie nie można jeszcze ocenić dyrektywy. Zaprezentowane stanowisko można streścić: najpierw należy dokończyć wdrożenie. Wręczenie dokumentów miało szczególnie uroczystą oprawę. prowadzącą do zapewnienia ich zgodności ze specyfikacjami technicznymi. którzy nie funkcjonują w skali Europejskiego Obszaru Gospodarczego. wdrażająca dyrektywę 89/106/EWG i określająca specyficzne polskie zasady. podczas której nastąpiło uroczyste wręczenie przedsiębiorcom ostatnio wydanych przez ITB: Europejskich Aprobat Technicznych. jak i aktywne uczestniczenie w ankietyzacji projektów Norm Europejskich prowadzonych przez PKN od czasu uzyskania członkowstwa w CEN. Pani Dreger postawiła tezę. określające ich cechy techniczne. przybyło do Poznania prawie 400 osób. Współpracy z Gospodarką mgr inż. • właściwe oznakowanie wyrobów umożliwiające ich wprowadzanie na rynek. „Wpływ przemysłu na powstawanie i postanowienia norm europejskich” oraz mgr inż. na którą składają się zadania związane z zadeklarowaniem właściwości użytkowych wyrobu na podstawie badań typu oraz prowadzenie i dokumentowanie zakładowej kontroli produkcji umożliwiającej stałe osiąganie deklarowanych cech. Podkreślił. Polskiej Izby Przemysłowo-Handlowej Budownictwa (PIPHB). Przez kilka ostatnich lat miały one formę spotkań szkoleniowych. na które 24 stycznia br.

VADEMECUM UNIJNE
– celowość podwyższenia wymagań dotyczących stosowanych systemów oceny zgodności, gdyż certyfikacja daje większą pewność odbiorcom wyrobów budowlanych i zapewnia warunki uczciwej konkurencji między producentami. Wystąpienie członka Zarządu OSPZPiSR Mariana Popinigisa poświęcone było aprobatom technicznym, związanym z indywidualną oceną przydatności do stosowania nowych, innowacyjnych wyrobów nieobjętych normami. Zwracając uwagę na status aprobaty technicznej jako drugiego obok normy dokumentu odniesienia w procedurze oceny zgodności wyrobów budowlanych, pan Popinigis podkreślił potrzebę szerszego udziału przemysłu w opracowywaniu zasad tej oceny dokonywanej przez jednostki aprobujące. W przypadku krajowych aprobat technicznych zasady te ujęte są w dokumentach Zaleceń Udzielania Aprobat Technicznych (ZUAT). Udział przemysłu może przyczynić się do aktualizacji dokumentów ZUAT, które powinny być powszechnie stosowane przez wszystkie jednostki aprobujące i ogólnie dostępne dla wszystkich uczestników procesu budowlanego. Dla producentów innowacyjnych wyrobów budowlanych istotne znaczenie ma czas, decydujący niekiedy o uzyskaniu pozycji na rynku, dlatego też bardzo ważna jest terminowość procedur aprobacyjnych i skrócenie terminów wydawania aprobat. Marian Popinigis zaproponował, aby – wzorem Europejskich Aprobat Technicznych – również w przypadku aprobat krajowych jednostki wydające miały możliwość kontroli prawidłowości stosowania postanowień tych dokumentów. W referacie zwrócono uwagę, że warunkiem prawidłowego stosowania wyrobów innowacyjnych jest odpowiednia wiedza wbudowujących i stosujących na temat właściwego doboru, montażu, odbioru robót i eksploatacji wyrobów. Ogólnopolskie Stowarzyszenie Producentów Zabezpieczeń Przeciwpożarowych i Sprzętu Ratowniczego wraz ze Stowarzyszeniem Inżynierów i Techników Pożarnictwa zainicjowało już wydawanie poradników dotyczących właściwego stosowania zabezpieczeń przeciwpożarowych w praktyce. Przedstawiciele przemysłu powinni włączać się w opracowywanie podobnych dokumentów, pomocnych dla inwestorów, firm montażowych czy zarządców nieruchomości. Zarówno w przepisach kształtujących „system europejski”, jak i „system krajowy” wprowadzania wyrobów na rynek podmiotem odpowiedzialnym za wszystkie deklarowane cechy wyrobu i za prawidłowe jego oznakowanie pozostaje zawsze producent, niezależnie od ewentualnego udziału jednostki certyfikującej lub laboratorium badawczego w procedurze oceny zgodności. W wystąpieniu dra inż. Mariusza Gareckiego (Stowarzyszenie na rzecz Systemów Ociepleń – SSO) pt. „Zadania producenta w ocenie zgodności wyrobów i zakładowej kontroli produkcji” przedstawiono definicję zakresu aktywności producenta w zależności od systemu oceny zgodności przewidzianego dla danej grupy wyrobów. W każdym przypadku producent musi zapewnić funkcjonowanie udokumentowanych procedur i zapisów z prowadzonej zakładowej kontroli produkcji, w ramach której dokonuje sprawdzania surowców, półwyrobów, parametrów procesu produkcyjnego i wyrobów gotowych w ramach badań bieżących i okresowych. Zawsze też producent odpowiada za ustalenie typu wyrobu, czyli zadeklarowanie właściwości użytkowych na podstawie wstępnych badań typu. Pan Garecki zwrócił w swym wystąpieniu uwagę, że ramy formalne polskich przepisów, wynikających z ustawy o wyrobach budowlanych, powodują zawężenie możliwości znakowania znakiem budowlanym niektórych wyrobów, mających istotny wpływ na spełnienie wymagań podstawowych w obiektach budowlanych. Przy braku Norm Europejskich lub Polskich Norm powinno być możliwe udzielanie krajowych aprobat, ale ich zakres ograniczono do wyrobów objętych mandatami Komisji Europejskiej. Skutkiem tego producenci kilku grup wyrobów do napraw betonów poddani są rygorom systemu i oznakowania, ale nie ma takiej możliwości w przypadku wyrobów do iniekcyjnego uszczelniania przegród budowlanych. Cementy powszechnego użytku mieszczą się w ramach systemu, ale szybkosprawne cementy naprawcze nie mogą być oznakowane znakiem budowlanym. Sytuacja taka, zdaniem Mariusza Gareckiego, stanowi naruszenie zasad równej konkurencji na rynku, gdyż przepisy różnie kształtują obowiązki producentów wyrobów konkurencyjnych, które można zamiennie stosować. Jednocześnie stwierdził, że wiele norm europejskich pozwalających na wprowadzanie wyrobów na rynek nie spełnia oczekiwań producentów. Dotyczy to bardzo niskich poziomów minimalnych wymagań, zróżnicowania klas i poziomów wymagań nie zawsze jasnych dla użytkownika oraz niespójności postanowień pewnych grup norm. Zdaniem pana Gareckiego system oceny zgodności wyrobów wymusza znaczne zwiększenie kosztów producentów rzetelnie wypełniających wszystkie obowiązki, a jednocześnie nie zapewnia żadnej kontroli, pozwalającej na wyeliminowanie nieuczciwej konkurencji. Odczuwalną przeszkodą w funkcjonowaniu obecnych przepisów jest także brak jednoznaczności w ich interpretacji. Ramy funkcjonowania organów nadzoru nad rynkiem wyrobów budowlanych przedstawiła dr Magdalena Rytwińska (Prezes Sądu Arbitrażowego przy Polskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej Budownictwa – PIPHB) w wystąpieniu pt. „Postulaty przemysłu pod adresem nadzoru nad rynkiem”. Do sprawowania nadzoru nad wprowadzaniem wyrobów budowlanych na rynek powołane są organy nadzoru budowlanego, czyli Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego i wojewódzcy inspektorzy nadzoru budowlanego. Formuła nadzoru nad wprowadzaniem wyrobów budowlanych na rynek obejmuje: – postępowanie kontrolne u producenta/upoważnionego przedstawiciela oraz u sprzedawcy; – postępowanie administracyjne, wszczynane z urzędu na podstawie wyników kontroli. O ile przedmiotem kontroli u sprzedawcy wyrobów budowlanych są przede wszystkim takie dokumenty, jak deklaracje zgodności, dane producenta, specyfikacje techniczne, to w przypadku kontroli u producenta sprawdzane są także raporty z badań typu i dokumentacja zakładowej kontroli produkcji. Zgodnie z przepisami kontrolujący ma możliwość: wglądu do dokumentów; dokonywania oględzin; prowadzenia przesłuchań; zasięgania opinii biegłych; zabezpieczania dowodów; nieodpłatnego pobierania próbek do badań. Z obserwacji rynku przedstawionych przez panią Rytwińską wynika jednak, że przeważnie organy nadzoru ograniczają się do kontroli dokumentów. Jeśli są one sporządzone poprawnie, z formalnego punku widzenia, to rzadko wszczynane jest postępowanie administracyjne w celu wyjaśnienia rozbieżności między wynikami kontroli a sygnałami o nieprawidłowościach uzyskiwanymi z rynku. Przemysł uważa takie podejście za zbyt formalistyczne, ponieważ na rynku znajdują się wyroby, dla których została sporządzona prawidłowa dokumentacja, ale nie spełniają parametrów w niej zadeklarowanych. Postulaty przemysłu pod adresem organów nadzoru budowlanego można streścić następująco: • celowe byłoby traktowanie kontroli dokumentów jako pierwszego – bardzo istotnego – elementu kontroli, lecz nie ograniczać jej tylko do tego zakresu; • w razie otrzymania sygnałów rynkowych wskazujących na uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistej zgodności wyrobów
2 ’2007 (nr 414)

101

VADEMECUM UNIJNE
z dokumentami odniesienia należałoby wszczynać postępowanie administracyjne; • w toczącym się postępowaniu administracyjnym dopuszczać jako dowody wyniki badań przeprowadzone przez uprawnione laboratoria, nawet poza tym postępowaniem; • należy znacznie częściej pobierać próbki kwestionowanych wyrobów budowlanych. Zdaniem pani Rytwińskiej uchybienia formalne w dokumentacji wyrobu są mniej szkodliwe, zarówno dla potencjalnego użytkownika, jak i zasad uczciwej konkurencji, niż faktyczne niedotrzymywanie parametrów wyrobu, zadeklarowanych przez nieuczciwego producenta w formalnie prawidłowej dokumentacji. Z przedstawionych wypowiedzi przedstawicieli przemysłu wynika wiele postulatów, dotyczących zmian w istniejących przepisach, ukierunkowanych na usprawnienie funkcjonowania systemu oceny zgodności wyrobów. Ramy całego systemu w skali europejskiej są obecnie przedmiotem dyskusji na forum Komisji Europejskiej i wszystkich organizacji biorących udział w działaniach wynikających z postanowień dyrektywy 89/106/EWG. Informacje o tym, w jaki sposób w ogólnoeuropejskiej dyskusji uczestniczą przedstawiciele przemysłu przedstawiłam w referacie pt. „Postulaty przemysłu UE w sprawie zakresu nowelizacji dyrektywy dotyczącej wyrobów budowlanych i stan prac Komisji Europejskiej”. Punktem wyjścia było stwierdzenie podstawowej roli przemysłu, jako trzeciego obok Komisji Europejskiej i państw członkowskich partnera w kształtowaniu regulacji europejskich, których zadaniem jest ułatwienie swobodnego przepływu wyrobów budowlanych i zniesienie barier technicznych. Największą rolę ma do spełnienia Europejskie Stowarzyszenie Producentów Wyrobów dla Budownictwa – CEPMC, które aktywnie uczestniczy w pracach Stałego Komitetu Budownictwa i reprezentuje stowarzyszenia krajowe producentów z wszystkich państw członkowskich. Zawsze uwzględniane są przez Komisję Europejską wnioski CEPMC o przedłużenie okresów przejściowych dla norm, jeżeli zdaniem członków tej organizacji wymagany jest dodatkowy czas na dostosowanie się przemysłu do ich postanowień. CEPMC zainicjowało możliwość klasyfikacji ogniowej określonych grup wyrobów na podstawie znanego i udokumentowanego ich zachowania się w warunkach pożaru – bez potrzeby dalszych badań, na podstawie decyzji Komisji Europejskiej (klasyfikacja CWFT). Za pośrednictwem europejskiego stowarzyszenia CEPMC prowadzone są analizy przemysłu służące ocenie efektywności działania dyrektywy 89/106/EWG oraz konkurencyjności budownictwa. Istotna rola przypada przemysłowi również w prowadzonej ostatnio przez Komisję Europejską polityce przeglądu regulacji prawnych UE wpływających na funkcjonowanie przedsiębiorstw. W ramach tych działań prowadzone są prace zmierzające do nowelizacji wszystkich dyrektyw nowego podejścia. Przewiduje się, że jednym aktem prawnym objęte będą wspólne dla nich wszystkich ogólne wymagania, w tym: – uściślone definicje stosowanych terminów i określeń, takich jak producent, upoważniony przedstawiciel, importer, dostawca, dystrybutor, udostępnienie wyrobu na rynku itd.; – nowe wymagania dotyczące obowiązków importerów, dystrybutorów, sprzedawców i innych pośredników w łańcuchu dostaw w celu zapewnienia właściwej jakości oferowanych wyrobów; – wykorzystanie europejskiej infrastruktury akredytacji na potrzeby notyfikacji jednostek uczestniczących w ocenie zgodności wyrobów, mające na celu wyrównanie poziomu świadczonych przez nie usług. Prace nad nowelizacją dyrektywy 89/106/EWG szczegółowo opisywałam w Vademecum Unijnym na łamach „Materiałów Budowlanych” w 2006 r., dlatego też przedstawione na targach BUDMA 2007 informacje o stanowisku przemysłu europejskiego przedstawię w sposób bardzo syntetyczny: • na konferencjach regionalnych dla przemysłu organizowanych przez CEPMC stwierdzono, że źródłem problemów nie jest sama dyrektywa, ale różne sposoby wprowadzenia jej wymagań w życie; • dla producentów wyrobów budowlanych warunki stosowania wyrobów zawarte w przepisach państw członkowskich nie są wystarczająco przejrzyste i dostępne; • zdaniem przemysłu istotną wartością jest stabilność prawa i wciąż jeszcze potrzeba czasu na pełne wdrożenie dyrektywy, zanim przystąpi się do projektowania radykalnych zmian jej postanowień; • istnieją możliwości poprawy sytuacji w ramach obowiązujących przepisów przez wydawanie jednoznacznych interpretacji niektórych zapisów czy też zwiększenie nadzoru nad funkcjonowaniem jednostek notyfikowanych. Bardzo podobne postulaty pojawiły się w odpowiedzi na ankietę Komisji Europejskiej, której wyniki opublikowane w 2006 r. wskazują na potrzebę harmonizacji sposobu formułowania i większą przejrzystość przepisów budowlanych, ustanawianych przez państwa członkowskie. Ponadto wyniki ankiety wskazują na potrzebę uproszczenia systemów oceny zgodności, procedur prowadzących do uzyskania Europejskich Aprobat Technicznych oraz na konieczność specjalnych rozwiązań adresowanych do małych i średnich przedsiębiorstw. W prowadzonym na zlecenie Komisji Europejskiej studium efektywności dyrektywy wskazano m.in. na: – potrzebę opracowania i wdrożenia programów szkoleniowych i informacyjnych, koordynowanych i finansowanych przez Komisję Europejską, gdyż znajomość zasad systemu wprowadzonego przez dyrektywę 89/106/EWG wciąż jeszcze jest niewielka; – konieczność opracowania ogólnodostępnych europejskich baz danych o przepisach państw członkowskich i krajowych warunkach stosowania wyrobów budowlanych w konkretnych obiektach; – celowość zastosowania specjalnych rozwiązań dla sektora MŚP w zharmonizowanych Normach Europejskich. Głos reprezentacji polskiego przemysłu powinien być słyszalny w tej ogólnoeuropejskiej dyskusji, dlatego też Instytut Techniki Budowlanej zainicjował, podczas forum na targach BUDMA 2007, krajową dyskusję nad oceną dotychczasowego funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce. Marek Naglewski – Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że wiele zarzutów formułowanych w trakcie forum wynika z braku zrozumienia, że ustawa o wyrobach budowlanych upoważnia jedynie do kontroli etapu wprowadzania wyrobu na rynek i nie ma charakteru prewencyjnego. Z drugiej strony przytoczone przez Głównego Inspektora dane liczbowe wskazują na bardzo dużą rolę jednostek nadzoru budowlanego w zapobieganiu nieprawidłowego umieszczania wyrobów na polskim rynku. Tylko w 2006 r kontrole wykazały ponad 2000 nieprawidłowości, z czego ponad 200 stwierdzonych przypadków dotyczyło wyrobów z oznakowaniem CE, blisko 1300 wyrobów oznakowanych znakiem budowlanym i blisko 500 wyrobów budowlanych bez wymaganego oznakowania. Forum zapoczątkowało dyskusję środowiska budowlanego na temat zmian potrzebnych z punktu widzenia krajowych producentów wyrobów budowlanych i nieuchronnych wobec postępu prac Komisji Europejskiej nad nowelizacją przepisów UE dotyczących wyrobów budowlanych.

102

2 ’2007 (nr 414)

PRAWO W BUDOWNICTWIE

Odzyskanie należności na drodze sądowej
praktyki wiem, że często obawiają się Państwo dochodzenia należności na drodze sądowej. Spowodowane jest to błędnym przeświadczeniem, że wiąże się to z ogromnymi kosztami, wieloma formalnościami i długim terminem oczekiwania na zakończenie sprawy. W przypadku gdy istnieje ryzyko, że dłużnik nie zapłaci polubownie kwoty wierzytelności, należy jednak zastanowić się nad skierowaniem pozwu do sądu. Wymagane dokumenty trzeba zweryfikować pod względem formalnym, np. sprawdzić, czy faktury są podpisane, a jeżeli tak, to czy przez osobę uprawnioną. To samo dotyczy protokołów odbioru. Jeśli są, to czy są odebrane, a jeśli nie, to dlaczego. Trzeba również zatroszczyć się o aktualne dokumenty rejestrowe dłużnika oraz ustalić wartość przedmiotu sporu. W przypadku gdy należność wynika z faktur, wystarczy zsumować kwoty wierzytelności głównej (nie wliczając odsetek). W innych wypadkach trzeba określić wartość przedmiotu sporu. Jeżeli dochodzimy kwoty do 10 tys. zł, to roszczenie o zapłatę będzie rozpatrzone w postępowaniu uproszczonym, a więc z wykorzystaniem formularza, co bardzo ułatwia sporządzenie i złożenie pozwu, natomiast gdy będzie przekraczać 75 tys. zł, sprawę należy kierować do sądu okręgowego, a nie rejonowego. Nakaz zapłaty uzyskamy wówczas, gdy odpowiednio udokumentujemy wymagalność roszczenia i dłużnik nie będzie podważał jego zasadności w toku postępowania. Taki dokument opatrzony przez sąd klauzulą wykonalności stanowi podstawę do dochodzenia długu na drodze egzekucji. W celu dochodzenia długu na drodze egzekucji należy złożyć wniosek do właściwego miejscowo komornika (wykaz rewirów oraz obszar, jaki obejmują, łatwo znajdziemy w Internecie). Będzie to komornik działający przy sądzie rejonowym, w którego obszarze zamieszkuje dłużnik. W przypadku egzekucji z nieruchomości (w myśl kodeksu postępowania cywilnego), za właściwego miejscowo komornika uznaje się działającego przy sądzie, w którego okręgu jest położona nieruchomość. Natomiast gdy nieruchomość jest położona w okręgu kilku sądów, wybór należy do wierzyciela. Z postępowaniem wszczętym na wniosek jednego wierzyciela połączone będą jednak postępowania wszczęte na wniosek innych wierzycieli. W tym celu komornik, który rozpoczął egzekucję, zawiadomi o wszczęciu, a następnie ukończeniu egzekucji komornika, do którego mogłaby należeć egzekucja. W przypadku gdy egzekucja z nieruchomości nie ma miejsca, wierzyciel ma większą możliwość wyboru komornika, któremu chce powierzyć sprawę. Zgodnie z przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych wierzyciel ma prawo wyboru komornika w granicach właściwości sądu apelacyjnego. Komornik może, na pisemny wniosek wierzyciela, prowadzić egzekucję na obszarze właściwości sądu apelacyjnego, jeżeli w zakresie prowadzonych przez komornika egzekucji zaległość nie przekracza sześciu miesięcy. Zaległość (o której mowa w ustawie) wylicza się, dzieląc liczbę

Z

spraw niezałatwionych w roku poprzednim przez średni miesięczny wpływ spraw w roku poprzednim – z wyłączeniem spraw o egzekucję świadczeń powtarzalnych. Komornik prowadzący egzekucję wg wyboru wierzyciela ma obowiązek zawiadomienia o wszczęciu i zakończeniu egzekucji komornika, któremu sprawa przypadałaby zgodnie z właściwością lub podziałem czynności. Dzięki wprowadzeniu elementu konkurencyjności między komornikami, mamy większą szansę, że sprawa będzie poprowadzona dobrze i z należytą starannością. Mimo tego nie można się oszukiwać i żyć w przeświadczeniu, że komornik ściągnie pieniądze bez naszego udziału. Takie przypadki zdarzają się, jeżeli dłużnik wyraża chęć spłaty albo nie kryje majątku, natomiast najczęściej wierzyciel musi współpracować z komornikiem i udzielać mu informacji na temat dłużnika oraz wskazywać, w miarę możliwości, majątek, z jakiego może być przeprowadzona egzekucja. W przypadku gdy nie mamy czasu na poszukiwanie informacji na temat dłużnika, możemy to zlecić komornikowi za wynagrodzeniem z majątku dłużnika zgodnie z art. 7971. Wiąże się to z kosztami zaliczek na poczet czynności przeprowadzanych przez komornika, jednak w sytuacjach, w których komornik ma większe pole manewru niż wierzyciel, zlecenie poszukiwania majątku jest jak najbardziej wskazane. W celu zapewnienia większej kontroli nad czynnościami przeprowadzanymi przez komornika, w myśl art. 763 możemy żądać od niego udzielenia informacji o przebiegu egzekucji. Jeżeli komornik odnajdzie majątek, to zajmie go na naszą rzecz. Dłużnik zapłaci nie tylko za wierzytelność łącznie z odsetkami, ale również koszty zastępstwa procesowego oraz niemałe koszty egzekucji komorniczej.

Piotr Swaczyński
Kancelaria Corpus Iuris tel. (022) 622-73-60, (022) 622-73-61 p.swaczynski@gci.pl, tel. kom. 504-770-860

Sąd Arbitrażowy przy PIPHB
Przy Polskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej Budownictwa działa Sąd Arbitrażowy. Na liście arbitrów, poza prawnikami, znaleźli się najlepsi specjaliści z różnych dziedzin. Poddanie sporu Sądowi Arbitrażowemu pozwoli na znaczne oszczędności, ponieważ przewidziane w regulaminie i taryfikatorze opłaty są niższe niż w postępowaniu przed sądem powszechnym, a ponadto postępowanie jest znacznie krótsze. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd Arbitrażowy mogą być spory o prawa majątkowe (za wyjątkiem spraw o alimenty) oraz takie prawa niemajątkowe, które mogą być przedmiotem ugody. W celu poddania sporu rozstrzygnięciu Sądu Arbitrażowego konieczne jest zawarcie umowy w tej kwestii lub przynajmniej zamieszczenie w umowie łączącej strony tzw. zapisu na sąd polubowny.
2 ’2007 (nr 414)

103

Na życzenie klienta wystawiamy faktury VAT.pl. 826 20 27. systemy renowacji betonu.materialybudowlane. Wydawnictwo zastrzega sobie prawo do wystąpienia o dopłatę różnicy cen oraz prawo do realizowania prenumeraty tylko w pełni opłaconej. tel. • prenumerata w pakiecie (pakiet zawiera całoroczną prenumeratę wersji papierowej + rocznik czasopisma na płycie CD. Odbiorcy zagraniczni: cena rocznej prenumeraty 114 EURO dla prenumeratorów z Europy oraz 126 USD spoza Europy. ul.pl za pośrednictwem Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. z o. dodatki do zapraw. 104 2 ’2007 (nr 414) . 840 59 49. netto wg aktualnego cennika). • e-mailem: materbud@sigma-not. Prenumerata roczna miesięcznika „Materiały Budowlane” jest możliwa w dwóch wariantach: • prenumerata wersji papierowej. 840 35 89. Po otrzymaniu zamówienia wystawiamy fakturę VAT. 104. Warunki prenumeraty na 2007 r.40 PLN Prenumerata ulgowa – rabat 50% od ceny wersji papierowej (rabat dotyczy tylko tej wersji).* Cena 1 egzemplarza 16 PLN Cena prenumeraty rocznej w wersji papierowej 192 PLN Cena prenumeraty rocznej w pakiecie 216. po cenie ulgowej – pod warunkiem przesłania zamówienia ostemplowanego pieczęcią koła SNT lub szkoły. URSA Polska Sp. z o. Podstawowe produkty firmy to wełna mineralna URSA i polistyren ekstrudowany URSA XPS. poczt. Mazowiecka 12.o. którzy podpiszą z Wydawnictwem umowę prenumeraty ciągłej (odnawianej automatycznie co roku).o. Oferta handlowa Sopro Polska obejmuje: kleje i zaprawy do spoinowania okładzin z płytek ceramicznych i kamienia naturalnego. a ponadto z lat 2004 – 2006 w wersji elektronicznej (cena 1 egz. miesięcznik „Materiały Budowlane” będzie docierał do średnich szkół budowlanych w całej Polsce dzięki firmom URSA Polska oraz Sopro Polska.PL Prenumeratę można zamówić: za pośrednictwem redakcji „Materiały Budowlane”: • faxem: (22) 827 52 55. Obecnie należy do hiszpańskiego koncernu URALITA GROUP i korzysta z jego siły i doświadczenia. z o. szpachle do naprawy ścian i podłóg. zaprawy do murowania.pl. Wyroby ze znakiem URSA pomagają oszczędzać energię i redukować emisję zanieczyszczeń. Świętokrzyska 14A. to firma chemii budowlanej działająca na polskim rynku od 1994 r. Cena (brutto) prenumeraty miesięcznika „Materiały Budowlane” na 2007 r. otrzymują bezpłatny kod dostępu do archiwum elektronicznego z lat 2004 – 2006 na Portalu Informacji Technicznej WWW. basenów i innych pomieszczeń wilgotnych.o. nowoczesną. ul. szybko wiążące zaprawy montażowe. Produkty URSA zostały zastosowane w obiektach o różnej wielkości i przeznaczeniu. troszczącą się o klientów i pracowników. Dla tych prenumeratorów Wydawnictwo oferuje dodatkowo roczniki archiwalne miesięcznika „Materiały Budowlane” z lat 2004-2006 na płytach CD w cenie 20 PLN netto (+ 22% VAT) za każdy rocznik. Sprzedaż zeszytów archiwalnych prowadzą: • Redakcja „Materiały Budowlane”.Prenumerata dla szkół W 2007 r. • przez Internet: www.o. z o. Dzięki nim proponuje wiele rozwiązań dotyczących izolacji termicznej i akustycznej. szpachle samopoziomujące. spoiwa i zaprawy do wykonywania jastrychów. 00-707 Warszawa. preparaty gruntujące. Ku Wiśle 7. (22) 827 43 65. WYDAWNICTWO SIGMA-NOT Prenumeratorzy. UWAGA! Wszyscy prenumeratorzy miesięcznika „Materiały Budowlane” na 2007 r. otrzymają 10% bonifikaty od ceny czasopisma. 00-950 Warszawa.info.. wytrwałością. systemy uszczelnień tarasów. konsekwentną w działaniu. • listownie: Redakcja „Materiały Budowlane”. środki do czyszczenia i pielęgnacji okładzin.SIGMA-NOT.. URSA Polska dba również o środowisko naturalne.pl. • Klub Prasy Technicznej Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp.: • faxem: (22) 891 13 74.o. (dawniej Pfleiderer Technika Izolacyjna) działa na polskim rynku od 1997 r.materialybudowlane. Sopro Polska Sp. wysyłany po zakończeniu roku wydawniczego). Pojedyncze zeszyty archiwalne dostępne są w wersji papierowej. ul.info. URSA Polska jest firmą: silną. • przez Internet: www.. • e-mailem: kolportaz@sigma-not. skr. Warszawa. stabilną.o. • listownie: Zakład Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. z o. Uwaga! Druk zamówienia na www. Redakcja serdecznie dziękuje firmom w imieniu nauczycieli i uczniów za umożliwienie dostępu do najnowszej wiedzy z dziedziny wyrobów i technologii budowlanych oraz rozwoju rynku.sigma-not. Członkowie stowarzyszeń naukowo-technicznych zrzeszonych w FSNT-NOT oraz uczniowie szkół i studenci wydziałów o kierunku budowlanym mają prawo do zaprenumerowania 1 egz. • Zakład Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp.pl. z o. * W przypadku zmiany ceny w okresie objętym prenumeratą lub zmiany stawki VAT. URSA Polska oferuje bogatą gamę materiałów izolacyjnych. Ideą przewodnią Sopro jest bardzo dobra jakość produktów i profesjonalizm działania. URSA to po łacinie niedźwiedzica – słowo kojarzące się z siłą. stabilnością i bezpieczeństwem.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful