W NUMERZE
TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych
P. Łukowski – Materiały i systemy do naprawy i ochrony konstrukcji betonowych – wdrażanie norm europejskich EN 1504 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . L. Courard, A. Garbacz, T. Piotrowski – Inżynieria Powierzchni Betonu. Część 3. Termodynamiczne uwarunkowania adhezji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Z. Mielczarek, M. Lange – Naprawa oraz wzmacnianie elementów i konstrukcji drewnianych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . W. Brylicki, A. Łagosz, M. Rembiś, A. Smoleńska – Nowe zaprawy naprawcze do rekonstrukcji cegieł i spoinowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . C. Madryas – Współczesne materiały konstrukcyjne w podziemnej infrastrukturze sieciowej miast . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Fleszar, A Królikowski – Zabezpieczanie konstrukcji żelbetowych za pomocą migrujących inhibitorów korozji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. H. Gerdes – Impregnacja betonu za pomocą silanów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . B. Chmielewska, J. Koper – Naprawa rys w konstrukcjach żelbetowych metodą iniekcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Kozkova, M. Rorke – Radcon # 7 – innowacyjna technologia hydroizolacji betonu . . M. Karpała – Sprężyste mocowanie szyn kolejowych i tramwajowych . . . . . . . . . . . M. Kałuża, T. Bartosik – Wzmacnianie konstrukcji materiałami na bazie włókien węglowych, szklanych i aramidowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Foremny – Kompozyty FRP do wzmacniania konstrukcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . J. Olesiak – Zasady stosowania farb krzemianowych w renowacji zabytków . . . . . . K. Danielewska, A. Pszczółkowska, T. Górecki – Nanotechnologia w budownictwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Z. Owsiak – Badanie efektywności hydrofobizacji powierzchni cegieł . . . . . . . . . . . . A. Fojutowski – Zabezpieczanie konstrukcji drewnianych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 6 8 12 15 21 24 26 29 32 36 39 42 46 49 52

ISSN 0137-2971 Nakład do 14 500 egz.

Cena 16,00 zł (w tym 0% VAT)

Adres redakcji 00-950 Warszawa, ul. Świętokrzyska 14 A skr. poczt. 1004 tel./fax (022) 827-52-55, 826-20-27 e-mail: materbud@sigma-not.pl www.materialybudowlane.info.pl Ogłoszenia przyjmuje redakcja tel./fax (022) 826-20-27, 827-52-55 oraz Dział Reklamy i Marketingu ul. Mazowiecka 12, 00-950 Warszawa, skr. 1004 tel./fax (022) 827-43-66, 826-80-16 e-mail: reklama@sigma-not.pl Redaguje zespół: Redaktor Naczelny mgr inż. Krystyna Wiśniewska Z-ca Redaktora Naczelnego mgr Danuta Kostrzewska-Matynia Sekretarz redakcji mgr inż. Ewelina Kowałko Kierownik Działu: prof. dr hab. inż. Lech Czarnecki Rada Programowa mgr Zbigniew Bachman, inż. Maria Bajszczak, mgr Mariola Berdysz, mgr inż. Andrzej Dobrucki (przewodniczący Rady), dr inż. Zbigniew Giergiczny, dr inż. Mariusz Jackiewicz, mgr inż. Przemysław Konopka, inż. Józef Kostrzewski, dr Alina Muzioł-Węcławowicz, prof. dr hab. inż. Adam Zbigniew Pawłowski, mgr inż. Andrzej Podobas, dr inż. Stanisław Zieleniewski Redakcja zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji artykułów oraz nie odpowiada za treść zamieszczonych reklam Wszystkie zamieszczone materiały są objęte prawem autorskim, a ich przedruk w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek języku jest zabroniony. Skład i łamanie: FOTOSKŁAD Pracownia Poligraficzna www.ksiega.com.pl Przygotowanie w technologii CTP, druk i oprawa LOTOS Poligrafia Sp. z o.o. www.drukarnia-lotos.pl SIGMA-NOT Sp. z o.o. Wydawnictwo Czasopism i Książek Technicznych 00-950 Warszawa, ul. Ratuszowa 11 skr. poczt. 1004, tel.: (022) 818-09-18 Internet: http://www.sigma-not.pl Prenumerata: e-mail: kolportaz@sigma-not.pl

ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE
J. A. Pogorzelski – Myślmy kompleksowo o mieszkaniach, energii i kredytach . . . . . . 56 A. Węglarz – Możliwości finansowania projektów z dziedziny efektywności energetycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 P. Cieślewicz – Termoizolacja typu PIR – materiał nowej generacji . . . . . . . . . . . . . 62

PRAKTYKA BUDOWLANA
Z. B. Kohutek – Trwa Kampania Znaku Jakości SPBT „Dobry Beton” . . . . . . . . . . . 68 Z. Szparkowski – Tendencje rozwoju budynków biurowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69

PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI
M. Kosiorek, A. Kolbrecki – Bezpieczeństwo pożarowe – część XVI. Środki ogniochronne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71

TARGI BUDMA 2007
K. Wiśniewska, E. Kowałko – Bogaty program BUDMY 2007 . . . . . . . . . . . . . . . . . Posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych Bautech . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kształtki wieńcowe – wygodne i łatwe w użyciu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej firmy Stolbud S.A. Włoszczowa . . . . . Nowości FAKRO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Gala Laureatów Konkursu Perły Ceramiki UE 2006 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 77 78 80 82 84

RYNEK BUDOWLANY
SOLBET zwiększa produkcję i umacnia markę – wywiad z Markiem Małeckim, Prezesem Grupy SOLBET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . M. Kowalska – Produkcja materiałów budowlanych w 2006 roku . . . . . . . . . . . . . . . J. Kobylarz – Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej i produkcja sprzedana budownictwa w 2006 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . M. Kowalska – Efekty budownictwa mieszkaniowego w 2006 roku . . . . . . . . . . . . . K. Fronczak – Drewno w internetowej sieci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 87 90 93 97

EKOBUDOWNICTWO
H. Piekut – Zanim zabraknie węgla . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98

VADEMECUM UNIJNE
J. Tworek – Ocena regulacji prawnych i funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100

PRAWO W BUDOWNICTWIE
P. Swaczyński – Odzyskanie należności na drodze sądowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103
Zapraszamy do odwiedzenia: www.materialybudowlane.info.pl oraz Portalu Informacji Technicznej: www.sigma-not.pl

2 ’2007 (nr 414)

1

requirements. Paweł Łukowski* Materiały i systemy do naprawy i ochrony konstrukcji betonowych – wdrażanie norm europejskich EN 1504 maczeniu na język polski podlega tylko tytuł dokumentu. mija 10 lat od chwili opublikowania normy ENV 1504-9 przez CEN jako normy przeznaczonej do tymczasowego stosowania. Normy z serii EN 1504. przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. L. L. Czarnecki. tłu* Politechnika Warszawska P Tabela 1. wprowadzona metodą uznania (bez tłumaczenia). kiedy ten dokument utraci tymczasowy charakter. L. a zatem przewidziane do wprowadzenia metodą tłumaczenia. uzupełniona i poprawiona. Wprowadzenie Normy Europejskiej metodą tłumaczenia obejmuje szereg etapów. Sasse. (tabela 1). ich wprowadzenie uznano także za pilne. Normy z serii EN 1504 są obecnie wprowadzane do stosowania w Polsce. Betonu. wreszcie zatwierdzenie przez Prezesa Polskiego Komitetu Normalizacyjnego. Bardziej skomplikowana jest sytuacja w przypadku normy ENV 1504-9. przyjęcie wersji polskiej przez odpowiedni Komitet Techniczny. W 2007 r. tłumaczenie przygotowane do publikacji w 2007 r. Obecnie siedem norm z serii EN 1504 jest wdrożonych do stosowania w polskiej wersji językowej (w tym norma PN-EN 1504-1 doczekała się już wydania uzupełnionego i poprawionego). ostęp osiągnięty w ostatnich 15 latach w zakresie napraw konstrukcji z betonu znalazł wyraz w opracowaniu przez Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN) zbioru 10 norm pod ogólnym tytułem EN 1504: Products and systems for the protection and repair of concrete structure. Z drugiej strony. Normy eurpejskie z serii EN 1504 Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych. H. dotyczące materiałów i systemów do napraw i ochrony betonu. wprowadzona metodą uznania (bez tłumaczenia). W tym czasie miała ona zostać. w tym zwłaszcza opracowanie polskiej wersji językowej dokumentu. Opracowaniem polskich wersji norm zajmuje się zespół pod kierunkiem prof. weryfikację merytoryczną i językową. na podstawie doświadczeń zebranych w różnych krajach. najnowsze wydanie 2006 r. np. Zgodnie z ustawą z 12 września 2002 r. wprowadzanie Norm Europejskich do stosowania w Polsce odbywa się metodą uznania lub tłumaczenia. wymagania. Naprawy i ochrona konstrukcji betonowych w świetle normy EN 1504-10 („Materiały Budowlane” 7/1999). ankietę wśród instytucji zainteresowanych tematyką normy i wprowadzenie ewentualnych poprawek. sterowanie jakością i ocena zgodności Numer EN 1504-1 EN 1504-2 EN 1504-3 EN 1504-4 EN 1504-5 EN 1504-6 EN 1504-7 EN 1504-8 EN 1504-9 Definicje Tytuł Status normy w Polsce przetłumaczona i opublikowana. P. jako Normy Europejskie o statusie Norm Polskich. quality control and evaluation of conformity (Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji z betonu. tłumaczenie przygotowane do publikacji w 2007 przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. betonu Naprawy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne Łączenie konstrukcyjne Iniekcja betonu Kotwienie stalowych prętów zbrojeniowych Ochrona zbrojenia przed korozją Sterowanie jakością i ocena zgodności Ogólne zasady stosowania wyrobów i systemów Stosowanie wyrobów i systemów na placu budowy oraz sterowanie jakością prac przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. L. Projekt europejskiej normy ENV 1504-9:1997 („Materiały Budowlane” 11/1998). nietłumaczona przetłumaczona i opublikowana w 2005 r. a ich wersje polskie są obecnie w fazie ankietyzacji i powinny być opublikowane w 2007 r. dlatego jej pozycja wobec pozostałych norm jest w pewnym sensie nadrzędna. wymagania. Definicje. Definicje. EN 1504-10 2 2 ’2007 (nr 414) . Naprawa konstrukcji betonowych w świetle norm europejskich („Materiały Budowlane” 9/2005).R. Wprowadzenie Normy Europejskiej metodą uznania (dawniej nazywaną też metodą „okładkową”) polega na jej opublikowaniu w języku oryginału. Systemy ochrony powierzchnowej przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. opublikowana przez Europejski Komitet Normalizacyjny CEN jako norma do tymczasowego stosowania (ENV). Termin ostatecznego zatwierdzenia do stosowania był już kilkakrotnie przekładany i obecnie trudno przewidzieć. sterowanie jakością i ocena zgodności).TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr inż. przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. a następnie wprowadzane metodą tłumaczenia. Czarnecki. dwie kolejne normy (EN 1504-6 i EN 1504-7) wprowadzono metodą uznania. Norma ta zawiera ogólne zasady stosowania materiałów i systemów do napraw i ochrony betonu. Czarnecki. uznano z oczywistych powodów za przeznaczone do powszechnego stosowania. Łukowski. o normalizacji. przez Polski Komitet Normalizacyjny – Komitet Techniczny nr 274 ds. Definitions. W niniejszym artykule przedstawiono aktualny stan wdrożenia Norm Europejskich dotyczących materiałów do napraw i ochrony betonu do stosowania w Polsce. Czarneckiego z Politechniki Warszawskiej Problematyka napraw betonu w świetle Norm Europejskich była niejednokrotnie prezentowana na łamach czasopisma „Materiały Budowlane” – por. i dlatego były one publikowane metodą uznania.

• wyroby i systemy do iniekcji betonu: wyroby i systemy wprowadzane do konstrukcji betonowej przez iniekcję. • wyroby i systemy do ochrony zbrojenia przed korozją: wyroby i systemy nakładane na niezabezpieczone zbrojenie w celu zapewnienia ochrony przed korozją. 2. których zastosowanie poprawia trwałość konstrukcji betonowych i żelbetowych. wypełnianie ubytków. Operacje te wyznaczają funkcje używanych materiałów i są podstawą ich klasyfikacji wg PN-EN 1504-1: • wyroby i systemy do ochrony powierzchniowej betonu: wyroby i systemy. Wyroby i systemy ochronne i naprawcze zajmują w strukturze norm PN-EN 1504 centralne miejsce (rysunek 1). 2 ’2007 (nr 414) 3 . zastępujące uszkodzony beton i przywracające ciągłość i trwałość konstrukcji. • wyroby i systemy do napraw konstrukcyjnych: wyroby i systemy stosowane do napraw konstrukcji betonowych. Rys. Etapy naprawy. gruntowanie podkładu betonowego. Złożoność zagadnienia znajduje odzwierciedlenie w dużej liczbie różnorodnych rozwiązań materiałowych w zakresie napraw i ochrony betonu przed korozją. które kotwią zbrojenie w betonie. • wyroby i systemy do kotwienia: wyroby i systemy. W dziesięciu częściach przedstawiono całość problematyki – od definicji do wykorzystania materiałów i systemów na placu budowy.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Struktura zbioru norm z serii PN-EN 1504 Naprawa budowli to złożony sposób postępowania. stosowane metody i odpowiadające im normy z serii EN 1504 Rys. przywracające ciągłość i/lub trwałość konstrukcji. ochronę zbrojenia. ochronę powierzchniową betonu (rysunek 2). 1. Struktura zbioru norm z serii EN 1504 przywracające geometrię powierzchni lub estetyczny wygląd konstrukcji. po usunięciu fragmentów luźnych. skażonych (chlorki) lub zobojętnionych (karbonatyzacja). • wyroby i systemy do napraw niekonstrukcyjnych: wyroby i systemy stosowane do napraw powierzchniowych. wiele operacji naprawczych: iniekcję rys. • wyroby i systemy do łączenia konstrukcyjnego: wyroby i systemy stosowane w celu zapewnienia trwałej konstrukcyjnej przyczepności między betonem a dodatkowo stosowanym materiałem. oferowanych na rynku. Założeniem serii norm europejskich EN 1504 jest kompleksowe ujęcie tematyki napraw i ochrony konstrukcji betonowych. W każdej naprawie betonu lub żelbetu można wyróżnić. zapewniając odpowiednią współpracę obu materiałów lub przez wypełnianie pustek zapewniają współodkształcalność stali i betonu. mający na celu całkowite lub częściowe przywrócenie obiektowi wyjściowego lub wymaganego projektem stanu użytkowania.

wyrobów iniekcyjnych – Przyczepność oznaczana za pomocą oceny wytrzymałości spoiny na rozciąganie PN-EN 12636:2001 Oznaczanie przyczepności betonu do betonu PN-EN 13412:2006 (U) Oznaczanie modułu sprężystości przy ściskaniu PN-EN 13733:2004 Oznaczanie trwałości konstrukcyjnych materiałów klejących PN-EN 1504-5 Iniekcja betonu PN-EN 1543:2000 Oznaczanie narastania wytrzymałości na rozciąganie polimerów PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1771:2005/AC:2005 (U) Oznaczanie iniekcyjności z zastosowaniem warstwy piasku PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 12617-2:2005 (U) Rysy skurczowe polimerowych wyrobów iniekcyjnych: skurcz objętościowy PN-EN 12618-1:2004 (U) Przyczepność i wydłużalność stosowanych do iniekcji wyrobów o ograniczonej plastyczności PN-EN 12618-2:2005 (U) Oznaczanie przyczepności.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 2. wyrobów iniekcyjnych – Przyczepność oznaczana za pomocą oceny wytrzymałości spoiny na rozciąganie PN-EN 12637-1:2005 (U) Kompatybilność wyrobów iniekcyjnych – Część 1: Kompatybilność z betonem PN-EN 14068:2004 (U) Oznaczanie wodoszczelności spękań. bez zmian w betonie 4 2 ’2007 (nr 414) . Normy Europejskie Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych – Metody badań i ich powiązanie z normami EN 1504.PN-EN 1799:2000 Badanie przydatności konstrukcyjnych materiałów klejących do stosowania na powierzchniach betonowych PN-EN 12188:2001 Oznaczanie połączenia stali ze stalą w celu określenia właściwości konstrukcyjnych materiałów klejących PN-EN 12189:2000 Oznaczanie czasu przydatności do użycia PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-2:2002 (U) Metoda badania wypełniaczy do spoiw polimerowych PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 12615:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ścinanie PN-EN 12617-1:2004 (U) Oznaczanie skurczu liniowego polimerów i systemów zabezpieczeń powierzchniowych (SPS) PN-EN 12617-3:2004 Oznaczanie wczesnego skurczu liniowego konstrukcyjnych materiałów klejących PN-EN 12618-2:2005 (U) Oznaczanie przyczepności. 5 PN-EN 1504-2 Systemy ochrony powierzchniowej betonu PN-EN 1542:2000 Pomiar przyczepności przez odrywanie PN-EN 1770:2000 Oznaczanie współczynnika rozszerzalności cieplnej PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-1:2004 Metoda badania suchych składników gotowych zapraw PN-EN 12617-1:2004 (U) Oznaczanie skurczu liniowego polimerów i systemów zabezpieczeń powierzchniowych (SPS) PN-EN 13057:2004 Oznaczanie odporności na absorpcję kapilarną PN-EN 13294:2004 Oznaczanie czasu tężenia PN-EN 13395-2:2004 Oznaczanie urabialności – Część 2: Badanie płynności zaczynu lub zaprawy PN-EN 13529:2005 Odporność na silną agresję chemiczną PN-EN 13578:2004 (U) Kompatybilność z betonem wilgotnym PN-EN 13579:2004 Badanie schnięcia przy impregnacji hydrofobizującej PN-EN 13581:2004 Oznaczanie ubytku masy betonu hydrofobizowanego przez impregnację po działaniu zamrażania-rozmrażania w obecności soli PN-EN 13687-1:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 1: Cykliczne zamrażanie-rozmrażanie przy zanurzeniu w soli odladzającej PN-EN 13687-2:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 2: Cykliczny efekt burzy (szok termiczny) PN-EN 13687-3:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 3: Cykle termiczne bez soli odladzającej PN-EN 13687-5:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 5: Odporność na szok termiczny PN-EN 1504-3 Naprawy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne PN-EN 1542:2000 Pomiar przyczepności przez odrywanie PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1770:2000 Oznaczanie współczynnika rozszerzalności cieplnej PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-1:2004 Metoda badania suchych składników gotowych zapraw PN-EN 12617-4:2004 Oznaczanie skurczu i wydłużenia PN-EN 12637-1:2005 (U) Kompatybilność wyrobów iniekcyjnych – Część 1: Kompatybilność z betonem PN-EN 13294:2004 Oznaczanie czasu tężenia PN-EN 13295:2005 Oznaczanie odporności na karbonatyzację PN-EN 13395-1:2004 Oznaczanie urabialności – Część 1: Badanie rozpływu zapraw tiksotropowych PN-EN 13395-2:2004 Oznaczanie urabialności – Część 2: Badanie płynności zaczynu lub zaprawy PN-EN 13395-3:2004 Oznaczanie urabialności – Część 3: Badanie płynności mieszanki betonowej stosowanej do napraw PN-EN 13412:2006 (U) Oznaczanie modułu sprężystości przy ściskaniu PN-EN 13687-1:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 1: Cykliczne zamrażanie-rozmrażanie przy zanurzeniu w soli odladzającej PN-EN 13687-2:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 2: Cykliczny efekt burzy (szok termiczny) PN-EN 13687-4:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 4: Cykle termiczne na sucho PN-EN 1504-4 Łączenie konstrukcyjne PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1770:2000 Oznaczanie współczynnika rozszerzalności cieplnej PN. na str. wypełnionych iniekcyjnie. cd. z uwzględnieniem cyklu termicznego lub bez cyklu termicznego. wypełnionych iniekcyjnie. z uwzględnieniem cyklu termicznego lub bez cyklu termicznego. bez zmian w betonie PN-EN 14068:2004 (U) Oznaczanie wodoszczelności spękań.

której przyporządkowana jest metoda naprawy lub ochrony. W normie EN 1504-10 określono m.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Tabela 2. Wykonanie prac naprawczych z wymaganiami. Do tego celu stosuje się m. normy te są przywoływane w odpowiednich częściach normy EN 1504 (tabela 2). fikacja i przyczyny możliwości. ze str. 60 Norm Europejskich na badania wyrobów i systemów do ochrony i naprawy konstrukcji betonowych. Praca została wykonana w ramach grantu rozwojowego MNiSW nr R04 020 01 2 ’2007 (nr 414) Odbiór prac naprawczych 5 . odnosząc je do zasad naprawy i ochrony. Normy Europejskie Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych – Metody badań i ich powiązanie z normami EN 1504 cd. dokumentacja. materiałów naprawczych. jakie powinny być brane pod uwagę w poszczególnych fazach realizacji przedsięwzięcia (tabela 3). Jednym z podstawowych warunków powodzenia naprawy lub ochrony jest właściwe przeprowadzenie prac. Badania sprawdzające obejmują łącznie 45 cech podłoża. Dotychczas opracowano ok. zasady.in. opracowanie dokumentacji Diagnostyka stanu konstrukcji Wstępne planowanie naprawy Projekt naprawy Postępowanie naprawcze w świetle norm europejskich Znaczenie normy ENV 1504-9 wynika m. kontrola jakości. które powinny być sprawdzone. z faktu. metody zdefiniowanie sposobu użycia poszczególnych materiałów. sformułowanych w normie ENV 1504-9. W normie EN 1504-10 zestawiono metody napraw i ochrony konstrukcji przed korozją. którym przyporządkowano odpowiednie metody technicznej realizacji. normy dotyczące badań. konserwacja i utrzymanie konstrukcji uszkodzenia. 4 PN-EN 14117:2005 (U) Oznaczanie czasu wyciekania cementowych wyrobów iniekcyjnych PN-EN 14406:2005 (U) Oznaczanie współczynnika rozszerzalności i ocena rozszerzalności PN-EN 14497:2005/AC:2006 (U) Oznaczanie stabilności filtrowania PN-EN 14498:2005 (U) Zmiany objętości i masy wyrobów iniekcyjnych po cyklach suszenia w powietrzu i przechowywania w wodzie PN-EN 1504-6 Kotwienie stalowych prętów zbrojeniowych PN-EN 1544:2007 (U) Oznaczanie pełzania syntetycznych wyrobów żywicznych (PC) przy długotrwałym obciążeniu rozciągającym prętów zbrojeniowych kotwienia PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 1881:2007 (U) Badanie wyrobów kotwiących metodą wyrywania PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-1:2004 Metoda badania suchych składników gotowych zapraw PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 13294:2004 Oznaczanie czasu tężenia PN-EN 13395-2:2004 Oznaczanie urabialności – Część 2: Badanie płynności zaczynu lub zaprawy PN-EN 1504-7 Ochrona zbrojenia przed korozją PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 13062:2004 (U) Oznaczanie tiksotropii wyrobów do ochrony zbrojenia PN-EN 15183:2006 (U) Badanie ochrony przed korozją PN-EN 15184:2006 (U) Przyczepność otulonej stali do betonu przy ścinaniu (badanie wyrywania) PN-EN 1504-10 Stosowanie wyrobów i systemów na placu budowy oraz sterowanie jakością prac PN-EN 1542:2000 Pomiar przyczepności przez odrywanie PN-EN 1766:2001 Betony wzorcowe do badań PN-EN 1881:2007 (U) Badanie wyrobów kotwiących metodą wyrywania PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 14630:2007 (U) Oznaczanie głębokości karbonatyzacji w betonie metodą fenolftaleinową Część 8 normy EN 1504 Sterowanie jakością i ocena zgodności podaje procedury kontroli jakości wyrobów. Określono także etapy naprawy oraz czynniki.in. stosowanych materiałów i otoczenia.in. prowadzenia prac wybór i zastosowanie materiałów i sprzętu. otoczenia oraz stosowanych materiałów. W komentarzach do norm podkreśla się także znaczenie przyczepności do podłoża i międzywarstwowej jako warunku powodzenia naprawy. aby zapewnić właściwy przebieg robót. Etapy naprawy wg ENV 1504-9 Etapy naprawy Użytkowanie konstrukcji Elementy istotne na danym etapie naprawy warunki i przebieg użytkowania. Na ogół są to proste próby przeprowadzane bezpośrednio na placu budowy. Zakres badań uzależniony jest od zasady. W 18 przypadkach metoda badania polega na wizualnym sprawdzeniu danej cechy. Podobny pogląd był prezentowany również przed opublikowaniem tych norm. prace zapobiegawcze. ich klasy. Właściwości te dotyczą podłoża. iż sformułowano w niej zasady dotyczące naprawy betonu i ochrony zbrojenia. Niemal połowa norm na metody badań jest wprowadzona do stosowania w Polsce metodą tłumaczenia. zagadnienia BHP badania odbiorcze. sposoby kontroli jakości prac. Do każdej metody podano zestaw cech wraz Tabela 3. Wymagania dotyczące: podłoża. pozostałe metodą uznania i są one na różnych etapach przygotowania do publikacji w wersji polskiej.

Zgodnie z praRys. nazywa się napięciem powierzchniowym. Opisany jest równaniem Younga-Dupre’a jako zależność między napięciem powierzch- [N/m] Rys. Na cząsteczkę znajdującą się wewnątrz cieczy działają siły przyciągania pochodzące od otaczających ją cząsteczek. Przeniesienie cząsteczek z wnętrza na powierzchnię cieczy jest związane z wykonaniem pracy przeciw wypadkowej sił międzycząsteczkowych. tworzą wypadkową. wyrażonym wzorem: ∆W γL = . Schemat stanu zwilżenia ciała stałego przez ciecz 6 2 ’2007 (nr 414) . W celu uzyskania dobrej przyczepności ciekłego materiału naprawczego do mineralnego podłoża naprawianego (beton) stosuje się materiały dobrze zwilżające podłoże. która w wyniku zmian nie została zrównoważona. aby utworzyć jednostkową powierzchnię cieczy. Termodynamiczne uwarunkowania adhezji Pomiar napięcia powierzchniowego cieczy γL można przeprowadzić bezpośrednio na podstawie kształtu kropli tuż przed jej oderwaniem się od końcówki dozującej stalagmometru (rysunek 1). Jej wartość można określić przez pomiar kąta zwilżania jednej lub kilku cieczy o dobrze znanych właściwościach. l . Definicję swobodnej energii powierzchniowej opisuje równanie Owensa i Wendta: p γ SL = γ S + γ L − 2 λdS ⋅ γ d − 2 λp ⋅ γ L [N/m] L S Kąt zwilżalności to kąt. natomiast w praktyce należy również uwzględnić empiryczny współczynnik k. zależny od promienia kapilary.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr Luc Courard* dr inż. Napięcie powierzchniowe wynika z sił wzajemnego oddziaływania występujących między cząsteczkami cieczy. zwany stałą stalagmometryczną danego przyrządu.1. wem Tate’a waga kropli Schemat pomiaru w jest wprost proporcjonalna do siły napięcia po. Część 3. Można ją podzielić na dwie składowe odpowiadające oddziaływaniom międzycząsteczkowym: polarną (dipolową) γp i dyspersyjną γd. jaką trzeba wykonać. Przyjmując d << l można obliczyć napięcie powierzchniowe cieczy γL ze wzoru: γL = F −Q 2l skuteczności naprawy. pochodzące od cząsteczek cieczy. kąt zwilżania będzie stosunkowo duży (rysunek 2). Siły przyciągania.w stalagwierzchniowego γL oraz mometrze obwodu przewężenia. W – praca potrzebna do utworzenia powierzchni A [J]. na skutek działania sił adhezji. γL – napięcie powierzchniowe [N/m]. Swobodna energia powierzchniowa jest więc tą częścią energii. cząsteczki cieczy przylegają do metalu i wówczas α = 0. 2. obok struktury geometrycznej powierzchni podkładu („Materiały Budowlane” 9/2006) i stopnia jego mikrozarysowania („Materiały Budowlane” 12/2006). cosα = 1. Natomiast jeżeli ciecz o dużym napięciu powierzchniowym (woda) znajdzie się na podłożu o niskiej energii powierzchniowej (teflon). które można zmierzyć za pomocą wagi torsyjnej Wihelmy’ego. Ze względu na symetrię sferyczną siły te kompensują się tak. że ich wypadkowa równa się zeru. W przypadku cieczy zwilżającej płytkę. [J/m2 = N/m] ∆A gdzie: A – pole powierzchni [m2]. Właściwość ta jest efektem współdziałania napięcia powierzchniowego (swobodnej energii powierzchniowej SFE – Surface Free Energy) cieczy i podłoża oraz międzyfazowej energii powierzchniowej. α – kąt między powierzchnią płytki i płaszczyzną styczną do powierzchni cieczy. objętości kropli i konstrukcji przyrządu. Tomasz Piotrowski** Inżynieria Powierzchni Betonu. decyduje fizykochemiczna kompatybilność podkładu betonowego i materiału naprawianego. Wzór określający wagę kropli w ma postać: w = mg = k2π rγL [N] Innym sposobem pomiaru jest metoda odrywania płytek metalowych. Fn określa się ze wzoru: Fn = F – Q = 2γL (l + d)cos α [N] gdzie. ** Uniwersytet w Lie `gie ** Politechnika Warszawska O Międzyfazowa energia powierzchniowa γSL na granicy faz ciało stałe/ciecz jest miarą siły przyciągającej cząsteczki cieczy do podłoża. Zjawisko zwilżania można opisać jako zmianę stanu energetycznego na skutek zmiany powierzchni rozdziału ciało stałe/gaz i ciecz/gaz na skutek powstania nowej ciało stałe/ciecz.długość zanurzonej części płytki w momencie odrywania [m]. Polega ona na wyznaczeniu siły potrzebnej do oderwania płytki (o znanym obwodzie) od powierzchni cieczy. jaki tworzy styczna powierzchni cieczy i powierzchnia ciała stałego. Rozkład sił działających na cząsteczkę na powierzchni cieczy jest inny. Siła od napięcia powierzchniowego Fn równa jest różnicy między siłą F potrzebną do oderwania płytki od cieczy i ciężarem płytki Q. Praca. która jest skierowana do wnętrza cieczy wzdłuż normalnej do powierzchni cieczy. w tym napięcia powierzchniowego. W przypadku gdy swobodna energia powierzchniowa jest równa lub większa niż napięcie powierzchniowe cieczy następuje efekt pełnego zwilżenia i kąt zwilżania jest zerowy. Andrzej Garbacz** mgr inż. d – grubość płytki [m].

Praca adhezji określa stabilność powierzchni zespolenia. Ze względu na zmienność kąta zwilżenia w czasie. Wyniki badań napięcia powierzchniowego w przypadku wody i zaczynów cementowych z domieszkami oraz kąta zwilżalności na zróżnicowanych podłożach: W – woda destylowana.2 relacji między wartościami napięcia powierzchniowego wody i mieszanki materiału naprawczego. przeprowadzone na Uniwersytecie w Lie `ge. Lechowi Czarneckiemu – Kierownikowi Katedry za inspirację.7 53. Uwzględniając natomiast oddziaływania polarne i dyspersyjne wg równania opisującego swobodę otrzymuje się energię powierzchniową: p W A 2 = 2 λdS ⋅ γ d + 2 λp ⋅ γ L L S Rys.2 79. 4. Można ją opisać jako pracę konieczną do pokonania sił adhezji cieczy do ciała stałego. im mniejszy jest kąt zwilżania i im większe napięcie powierzchniowe cieczy. Autorzy składają podziękowania prof. Czynniki te mają przeciwny wpływ na zwilżalność. C3 – naftalenem. Na wartość kąta zwilżalności wpływają m.4 52. należy przeprowadzić oddzielne badanie zaprawy cementowej i kruszywa. Ciecz o wyższym napięciu powierzchniowych wypiera ciecz o niższym napięciu. gdzie: γS – napięcie powierzchniowe ciała stałego [N/m]. że powierzchnia betonu nie jest jednorodna. Zależność między obliczonymi wartościami pracy adhezji WA1 i WA2 Pomiar kąta zwilżalności W związku z tym. Objawia się to zmniejszeniem pracy adhezji.4 56 – 22. owocną dyskusję i opiekę merytoryczną.8 74. Obliczona na ich podstawie wartość pracy adhezji za pomocą równań wyrażających WA1 i WA2 wskazuje na możliwość wykorzystania wyniku pomiaru kąta zwilżenia na podkładzie betonowym do celów porównawczych między mieszankami materiału naprawczego (rysunek 4). pracę określa się ze wzoru: WA = γL + γS – γSL [N/m] a po wprowadzeniu γS = cosθγL + γSL z przekształcenia wzoru na kąt zawilgocenia otrzymuje się: WA1 = γL (1 + cosθ) [N/m] Wynika z tego. C – zaczyn bez domieszki. co upraszcza zjawisko zwilżania tylko do oddziaływań dyspersyjnych. W przypadku gdy adhezja jest wynikiem jedynie sił van der Waalsa. na skutek adsorpcji powierzchniowej i mikrochropowatości. co może zwiększyć pracę adhezji. Praca powstała w ramach pracy statutowej w Katedrze Inżynierii Materiałów Budowlanych WIL PW – 2007. Na podstawie rozważań termodynamicznych można także wykazać niekorzystny wpływ obecności warstewki wody na powierzchni podkładu w przypadku stosowania kompozytów polimerowych. rodzaj podłoża i cieczy oraz czas pomiaru. znacznie obniża pracę adhezji.6 92.in.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA niowym cieczy i ciała stałego oraz międzyfazową energią powierzchniową (rysunek 2): cos θ = γ S − γ SL γL Wyznaczenie składowych równania polega na pomiarze kata zwilżenia na podkładzie o zerowej składowej polarnej – γSp. Czynniki wpływające na pracę adhezji Stosując odpowiednią modyfikację materiału naprawczego lub obróbkę powierzchniową podkładu betonowego można kontrolować właściwości termodynamiczne w układzie naprawianym. C6 – kopolimerem winylowym [N/m] mogą odpowiednio zmieniać napięcie powierzchniowe lub kąt zwilżania. zaczyn z: C1– melaminą.7 66. γSL – międzyfazowa energia powierzchniowa ciało stałe-ciecz [N/m]. przyjmuje się wartość zmierzoną po 1 lub 2 min od naniesienia cieczy na podłoże. więc konieczne jest określenie pewnego optimum. iż siła adhezji jest tym większa. C2 – kwasem maleinowym. Hydrofobizacja podkładu betonowego zwiększając wartość kąta zwilżania. co potwierdzają wyniki badań (tabela). 2 ’2007 (nr 414) 7 . zależnie od Wartości pracy adhezji w przypadku podkładów suchych (WaV) i z warstewką wody na powierzchni (WaVL) UKŁAD NAPRAWIONY WaV WaVL materiał naprawczy/podkład [mJ/m2] [mJ/m2] Zaprawa cementowa/beton Akryl/beton Akryl/akryl Akryl/beton hydrofobizowany Żywica epoksydowa/beton Żywica epoksydowa/podkład epoksydowy Żywica epoksydowa/beton hydrofobizowany 87. C5 – lignosulfonianem sodowym.8 53 42. W celu określenia rzeczywistej pracy adhezji należy jednak uwzględnić dipolowe i dyspersyjne oddziaływania międzycząsteczkowe. C4 – melaminą wielkocząsteczkową. Obecnie w Katedrze Inżynierii Materiałów Budowlanych Politechniki Warszawskiej i na Uniwersytecie w Lie prowadzone są badania nad `ge ustaleniem tej zależności. 3.1 80. Modyfikatory materiałów naprawczych Rys.7 21. a także parowania. Na rysunku 3 przedstawiono wyniki pomiaru napięcia powierzchniowego γL wody (W) i zaczynów cementowych (C) z różnymi domieszkami obniżającymi lepkość oraz wyniki pomiaru kąta zwilżenia tych materiałów na różnych podkładach. Pomiar kąta zwilżalności przeprowadza się bezpośrednio w goniometrze (fotografia). γL – napięcie powierzchniowe cieczy [N/m].

stosuje się podnośniki śrubowe. Wytrzymałość na ściskanie. Słupy ustawia się najczęściej na szerokich klinach z twardego drewna. rodzaj gruntu (soczewki torfowe) itp. chemiczne. na które przekazuje się całe obciążenie działające na konstrukcję wraz z ciężarem własnym. Liczba i wymiary słupów zależą od rozpiętości i obciążenia konstrukcji i są obliczane. które podwyższają odporność konstrukcji na huragany i drgania sejsmiczne. a w kratownicach w pobliżu węzłów pasa górnego. rezystograf). do oceny. ugięcia. Powoduje to problemy z łącznikami. estetyczny wygląd i inne. • stan całej konstrukcji nośnej. poluzowania). Ocenie podlegają: • stan drewnianych elementów budowli. lekkie szkieletowe konstrukcje drewniane zachowują się dosyć dobrze nawet przy silnych huraganach. specyficzne dla materiału oraz oddziaływania nadzwyczajne. załamania. ubytki przekroju (duże otwory po sękach. inż. Decyzje dotyczące naprawy (od małej naprawy do wyburzenia) mogą być określone na podstawie zestawienia uszkodzeń i wyznaczonego poziomu stanu technicznego budowli. Odciążenie wykonuje się najczęściej przez podpieranie (lub podwieszanie) konstrukcji tymczasowymi podporami z krawędziaków lub żerdzi. Zbigniew Mielczarek* dr inż. otwory wiercone. Właściwości drewna zmieniają się w trzech wzajemnie prostopadłych kierunkach: podłużnym. W przypadku sztormów lekkość konstrukcji jest wadą. Przy ocenie stanu technicznego bierze się pod uwagę: wiek budynku. bez gwałtownych szarpnięć usunąć stemple. czy remont jest opłacalny. posadowienie budynku. Po zakończeniu prac wzmacniających należy stopniowo. zawierać rysunki robocze. łuki i ramy powinny być podparte szeregiem słupów.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych prof. Poziom stanu technicznego poszczególnych części budowli należy określić oddzielnie. Przyczyny uszkodzeń drewna można podzielić na: mechaniczne. próbkach wyciętych z nieobciążonych części konstrukcji. łuki i ramy zaleca się podpierać słupami dwugałęziowymi z przewiązkami. Pierwszym niezbędnym etapem prac wzmacniających jest odciążenie konstrukcji. których obustronne dobijanie pozwala na ich podniesienie wraz z konstrukcją. chociaż ich zachowanie w dużym stopniu zależy od jakości łączników. Czasem do okresowego podtrzymania (podstemplowania) wysoko położonych konstrukcji można użyć dźwigów mostowych. pokrycia i poszycia dachowego. które powodują korozję stali i niszczą beton. dobre właściwości termoizolacyjne. Wykonawstwo konstrukcji drewnianych jest stosunkowo łatwe. kształt i wymiary. konstrukcję i stan: ścian. biotyczne. dachu. obtarcia). Istotne znaczenie ma przy tym kierunek działania obciążeń w stosunku do przebiegu włókien. Wytrzymałość drewna wzmacnianych konstrukcji powinna być określona na 8 2 ’2007 (nr 414) . * Politechnika Szczecińska K Technologie wzmacniania i naprawy Przed przystąpieniem do napraw i wzmocnień należy opracować projekt. wręby. fizyczne. Belki złożone. zmiany w elementach metalowych (korozja. Kratownice. skręcanie. Projekt wzmocnienia powinien uwzględniać warunki eksploatacji konstrukcji. szczególnie w przypadku gdy konstrukcja jest poddana nietypowym obciążeniom. Obecnie można nabyć wiele rodzajów nowoczesnych łączników. W przypadku gdy zachodzi potrzeba podniesienia konstrukcji na znaczną wysokość. Przy wzmacnianiu części podporowych belek jednolitych można ograniczyć się do pojedynczych stempli umieszczonych pod belką w pobliżu podpory. Wytrzymałość na ścinanie drewna równoległe do włókien jest niewielka i wiele węzłów kratownic połączonych na wręby czołowe i belek uległo zniszczeniu na skutek ścinania. stropów. odporność ogniowa (pod warunkiem zwartych przekrojów o dużych wymiarach). • stan łączników i złączy. szczegóły wzmocnień i wytyczne robót. Małgorzata Lange* Naprawa oraz wzmacnianie elementów i konstrukcji drewnianych Określenie stanu technicznego budowli Badania stanu technicznego budowli stanowią podstawę przyporządkowania konstrukcji do jednego z poziomów stanu technicznego. takim jak trzęsienia ziemi i ekstremalne wiatry. na podstawie danych o uszkodzeniach uzyskanych podczas oględzin. umieszczonymi po obu stronach konstrukcji. onstrukcje drewniane mogą być odporne na wpływy atmosferyczne pod warunkiem prawidłowej budowy i eksploatacji. dr hab. w wyniku czego następują wgniecenia i poprzeczne pęknięcia. a szczególnie rozciąganie w kierunku prostopadłym do włókien również jest znacznie mniejsza niż wzdłuż włókien. zmiany kształtu i położenia: wygięcia. a przyszłościowe modyfikacje nie są kosztowne. kratownice. ale jeśli połączenia zostały wykonane prawidłowo. Niektóre z zalet drewna to: korzystny stosunek wytrzymałości do gęstości pozornej. W wyniku niewielkiej wagi i podatności konstrukcje drewniane dobrze znoszą trzęsienia ziemi. Zwiększa to bezpieczeństwo ich wykonywania i ułatwia wprowadzenie nowych elementów wzmacniających. a następnie ustalić jeden poziom ogólny np. promieniowym i stycznym. liczbę kondygnacji. Przy ustaleniach ostatecznych należy dokładniej oceniać główne elementy konstrukcyjne budynku. Dalszą zaletą drewna jest odporność na związki chemiczne. Najlepiej do tego celu zastosować nowoczesną aparaturę do nieniszczących badań diagnostycznych (np. za pomocą klinów lub podnośników. przemieszczenia. W projekcie należy uwzględnić zalecenia dotyczące zabezpieczenia przed korozją biologiczną oraz eksploatacji i przepisów bhp.

2 – nakładka stalowa. rodzaju obciążenia i konfiguracji przekroju poprzecznego pręta. 5. Wydanie „Wysszaja Szkoła”. 3 – śruba Niekiedy zachodzi konieczność wzmocnienia drewnianych konstrukcji stropowych lub dachowych jako całości. Proteza metalowa składa się np. Moskwa 1980]: a) dolna „proteza”. z odcinków stalowego ceownika lub dwóch kątowników. Przykłady różnych metod połączeniowych płyty betonowej z belką drewnianą za pomocą prętów ze stali żebrowanej: a) przekrój poprzeczny. N. jest najbardziej celowe przez zmniejszenie działających na nie obciążeń. W celu zilustrowania tego zagadnienia na rysunku 5 przedstawiono m. Wzmacnianie końców (główek) belek drewnianych [Mönck W.in. Lialin J. b) za pomocą kształtowników stalowych i lekkiego betonu. Wielkość naprężeń. 4. Połączenie płyty betonowej z belką drewnianą: a) za pomocą wrębów i gwoździ. a pomiędzy stalą i drewnem umieszcza się warstwę hydroizolacji. wykonuje się zwykle za pomocą nakładek lub przykładek Rys. Wpływ podatności złączy na pracę drewnianych elementów zespolonych jest bardzo duży. VEB Verlag für Bauwesen. Inne przykładowe sposoby wzmacniania końców belek pokazano na rysunku 2. 1. Wzmocnienie końców belek [Zubariew G. W przypadku stropów stosowane są zazwyczaj wzmocnienia za pomocą płyty żelbetowej współpracującej z belkami w przenoszeniu obciążeń. i tak np. M. długości pręta. Wykresy zależności pomiędzy naprężeniami normalnymi a długością: a) prętów z przekładką ciągłą. Wzmacnianie podporowych części podciągów i belek opartych na ścianach zewnętrznych i przegrodach wykonuje się w sposób pokazany na rysunku 1. b) górna „proteza”: 1 – belka. Teoria prętów o złączach podatnych jest stosunkowo skomplikowana. c) gwoździowanymi nakładkami drewnianymi. Po podparciu odcina się przegniły koniec belki i zastępuje nowym (stalowym lub drewnianym). Przykłady połączeń płyty żelbetowej z belką drewnianą podano na rysunku 3 i 4. 2.: Holzbau. dlatego trudno jest określić redystrybucję naprężeń w elementach o przekroju złożonym i w efekcie obliczyć. Berlin 1980]: a) stalowymi ceownikami połączonymi za pomocą śrub. w jakim stopniu nakładki współpracują z elementem bezpośrednio obciążonym. a długością prętów. W tym celu można zastosować dodatkowe belki pod lub w przestrzeniach pomiędzy istniejącymi.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Wzmacnianie przekryć belkowych w przypadku ich przeciążenia. b) prętów z nakładkami: σg – naprężenia w prętach bezpośrednio obciążonych. σn – naprężenia w przekładkach lub nakładkach 2 ’2007 (nr 414) 9 . rodzaju i liczby łączników. 3. w których występują pęknięcia przebiegające równolegle lub skośnie w stosunku do podłużnej osi pręta (fotografia). które przymocowuje się do końca belki dwiema śrubami. Taki sam efekt daje zamiana ciężkiej warstwy ocieplającej lub zasypki na lżejszą. zależności pomiędzy wielkością naprężeń normalnych w osiowo ściskanych prętach złożonych: dwugałęziowego pasa górnego kratownicy (a) i jednogałęziowego słupka lub krzyżulca kratownicy. Wzmacnianie elementów drewnianych. d) prefabrykowanymi „protezami” stalowymi.. zależy od kilku parametrów. Rozkład naprężeń normalnych i tnących w prętach o złączach podatnych jest odmienny niż w elementach jednolitych. jakie występują w przykładkach. b) przekrój podłużny Pęknięcia skurczowe w belkach drewnianych Rys. e) „ protezami” wykonanymi z żywicy poliestrowej Rys . b) gwoździ Rys. Obliczenia Rys. nazywanym niekiedy „protezą”. bocznych przymocowanych za pomocą gwoździ lub innych łączników mechanicznych (podatnych). Konstrukcji iz dieriewa i płastmas. dwukrotne zwiększenie przekroju (przy analogicznym obciążeniu) nie oznacza dwukrotnego zmniejszenia naprężeń. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. gdy nie występują żadne defekty.

Przy obliczeniach węzłów podporowych na wręby czołowe. np. Rżanicyna. Miejscowe wzmocnienie wykonuje się w postaci nakładek połączonych śrubami. których sumaryczny przekrój jest wprawdzie niezmieniony. Wzmacnianie wrębów podporowych nakładkami gwoździowanymi: a) przybitymi do krokwi. Przy wykonywaniu napraw elementów i konstrukcji dachowych nie należy ograniczać się do przywrócenia stanu pierwotnego. wówczas pręt jednolity zamienia się w dwa niepołączone pręty o znacznie mniejszej grubości (zwykle o ok. W przypadku gdy uszkodzeniu węzła podporowego towarzyszy zniszczenie głównych belek i końców krokwi. 7. ale jego nośność jest znacznie mniejsza. Szczególnie w budownictwie tradycyjnym stosowano wiele rozwiązań typu ciesielskiego. co w efekcie powoduje ogromny wzrost naprężeń i zmniejszenie sztywności. wzmacnianie stropu przez przymocowanie (przybicie) do belek obustronnych przykładek i płyty żelbetowej współpracującej z belkami. 5th World Conference on Timber Engineering. 1998] Rys. W niektórych przypadkach stosuje się styki z dodatkowymi prętami ściągającymi (rysunek 8). Po- Rys. tym bardziej efektywne jest stosowanie nakładek lub przekładek łączonych na gwoździe.: Practical use of comopsite Timber-Concrete Beam connected by Nail. Do wzmacniania stref elementów drewnianych. naprawę węzła można wykonać. że do wzmocnienia zastosowano obejmy stalowe. Najczęściej wzmocniena wymagają pasy dolne wiązarów kratowych. które bardzo często ulegają uszkodzeniom. Miejscowe osłabienia czy uszkodzenia mogą być również wzmacniane za pomocą laminatów włóknistych. w których zastosowano górne i dolne nakładki ciągłe połączone gwoździami. której wskaźnik wytrzymałości i moment bezwładności są znacznie mniejsze niż dla przekroju jednolitego. gdy w pła- 10 2 ’2007 (nr 414) . b) ukośnie przybitymi nakładkami z desek [Stefanovic B.: Practical use of comopsite Timber-Concrete Beam connected by Nail. 5th World Conference on Timber Engineering. konstrukcje drewniane hal przemysłowych. W niektórych przypadkach (elementach krępych z małą liczbą łączników) może się okazać. np. 1998] wierzchnia przekroju nakładek powinna być nie mniejsza niż powierzchnia przekroju wzmacnianego elementu. dlatego odległość od miejsca podcięcia do końca belki powinna być odpowiednio duża. ale również mimośród spowodowany podcięciem. Najczęściej wręby podporowe wymagają naprawy i wzmocnień. że im większa długość (smukłość) prętów. ale jednocześnie weryfikować zastosowane rozwiązanie konstrukcyjne. Wykresy te mają charakter poglądowy. Wpływ podatności łączników jest jeszcze bardziej widoczny w przypadku zginanych prętów złożonych. a przy zginaniu schemat pręta odpowiada belce wielokrotnej. które są narażone na rozrywanie w poprzek włókien. że te nadbitki praktycznie nie biorą udziału w pracy konstrukcji. połowę). Montreux. dlatego też osoba wykonująca ekspertyzę czy opracowująca opinię techniczną powinna uwzględnić (w obliczeniach sprawdzających nośność i sztywność konstrukcji) specyfikę wymiarowania takich konstrukcji. ponieważ wykonywane są zwykle z drewna niedostatecznej jakości. Jest to spowodowane tym. w których obciążenie przyłożone zostało albo do gałęzi skrajnych (rysunek 5a). ponieważ zbudowane zostały dla konkretnego rodzaju i liczby łączników oraz konfiguracji przekroju poprzecznego. a linią przerywaną – uproszczonymi. należy np. i obliczenia przeprowadzać jak dla rozciągania ze zginaniem. Wymagają one wzmocnienia miejscowego lub na całej długości. 6. Montreux. że w przypadku ściskania smukłość pręta składającego się z dwóch części jest znacznie większa niż jednolitego. b) przybitymi do krokwi i belki [Stefanovic B. Jeżeli pęknięcia są głębokie (przechodzą na wylot). stosowane są często wklejane pręty stalowe. taśm CFRP. np. Wzmacnianie węzła podporowego kratownicy może być również wykonane w sposób pokazany na rysunku 9. które wykonuje się zwykle przez stosowanie przykładek węzłowych przymocowanych za pomocą gwoździ lub śrub (rysunek 6 i 7). stosując polimerobeton. Wzmocnienie wrębu podporowego: a) śrubami ściągającymi.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych wykonano wg metody A. a nawet obiekty przemysłowe. albo środkowych (rysunek 5b). Szwajcaria. Wykresy ilustrują zależność pomiędzy wielkością naprężeń normalnych występujących w przekrojach położonych w środku rozpiętości prętów. a obejmy tego nie gwarantują. Można nimi również wzmacniać złącza klinowe w belkach klejonych. Bardzo często czynnikiem decydującym o nośności węzła podporowego jest ścinanie. Czasem przy wzmacnianiu konstrukcji stosuje się jednocześnie kilka metod. Linią ciągłą zaznaczono naprężenia określone wzorami ścisłymi. które z reguły bardzo znacznie osłabiały elementy w miejscach połączeń. Oddzielne części przekroju pękniętego (rozwarstwionego) będą współpracowały ze sobą. Z wykresów tych wynika. jeśli zostaną wzmocnione łącznikami. Bardzo niekorzystna i niebezpieczna sytuacja jest wówczas. Szwajcaria. nie tylko uwzględnić zmniejszenie przekroju pasa dolnego. które zapewniałyby przeniesienie sił rozwarstwiających.R. Spotyka się również przypadki.

VEB Verlag für Bauwesen. W tym przypadku wskazane byłoby profilaktyczne wzmocnienie rozpatrywanego węzła. b) nakładkami i przekładkami drewnianymi połączonymi na gwoździe. 8. Połączenie krzyżulców z pasem górnym kratownicy: a) nieprawidłowe.. Należy jednak pamiętać. Lialin J. wzmocnionych cięgnami stalowymi. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. Wzmacnianie całych wiązarów dachowych wykonuje się w przypadku wielu defektów i niedostatecznej ogólnej nośności. połączonymi w kalenicy w układ krokwiowy ze ściągiem stalowym (rysunek 12). i pręt trzeba będzie zabezpieczyć przed wyboczeniem. 2 – przepona. Ponadto pokazane na rysunku 11b ukośne pręty dodatkowe będą powodowały zginanie pasa górnego. 5 – spaw Rys. Najczęściej wystarczające jest założenie ściągów stalowych z nakrętkami na końcach. 13. a co za tym idzie uszkodzeniem nawet całej konstrukcji. 10. c) nakładkami z ceowników stalowych i drewnianej przekładki połączonymi na śruby i pierścienie zębate. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. W przypadku zniszczenia konstrukcji dachowej łatwo ją zastąpić prostą konstrukcją złożoną z dwóch belek klejonych. VEB Verlag für Bauwesen. W każdym przypadku złącza elementów powinny być kształtowane w taki Rys. Konstrukcję wiązara należy wówczas wzmocnić za pomocą ukośnych prętów. W przypadku większych sił w krzyżulcach. że dodatkowe podparcie kratownicy w środku rozpiętości może (w wyniku zmiany schematu statystycznego) spowodować w skrajnym przypadku zmianę znaku sił.: Holzbau. Naprawa rozerwanych prętów rozciąganych [Mönck W. Należy się wówczas liczyć ze zniszczeniem węzła. Berlin 1980] sposób. Rys. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. które zapobiegłyby zginaniu pasa dolnego dodatkowej podpory (rysunek 11). gdy na długości pasa występują liczne defekty i wykonanie miejscowych wzmocnień nie jest celowe (rysunek 10). Wzmocnienie pasa dolnego kratownicy [Zubariew G. Wzdłuż całego pasa umieszcza się z boków dwa ściągi stalowe. aby nie dopuścić do wystąpienia rozciągania w poprzek włókien. 5 – spaw szczyźnie ścinania węzła podporowego występują pęknięcia (np. 3 – kratownica. która może wywołać przekroczenie smukłości. Wysokość konstrukcji wówczas wzrasta i odpowiednio maleją siły w ściskanym pasie górnym. Wzmocnienie nadmiernie ugiętego wiązara kratowego dodatkową podporą wewnętrzną: a) schemat ugiętego wiązara.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA a) b) Rys. W przypadku dużych ugięć wiązara dachowego można go podeprzeć dodatkowym słupem ustawionym w środku rozpiętości. płytę węzłową należałoby umieścić bliżej krawędzi górnej pasa. Wzmocnienie węzła podporowego kratownicy stalowymi „protezami”: 1 – „proteza” stalowa z ceowników. 12. Moskwa 1980]: 1 – stalowa „proteza” z ceowników. Konstrukcji iz dieriewa i płastmas. 4 – śruby.4 – śruby.: Holzbau. d) nakładkami stalowymi połączonymi z końcami belek za pomocą blach stalowych. Mogą się one znajdować znacznie poniżej dolnej krawędzi konstrukcji. pochodzenia skurczowego). Konstrukcja takich wzmocnień jest bardzo indywidualna. 11. Berlin 1980] chylenia. M. W celu uniknięcia tego zjawiska należałoby zmienić kąt ich na- Rys. b) prawidłowe 2 ’2007 (nr 414) 11 . zamocowane w węźle podporowym kratownicy. śrub i pierścieni oraz stalowych śrub ściągających Rys. VEB Verlag für Bauwesen. Zastąpienie zniszczonej drewnianej konstrukcji dachu szedowego konstrukcją trójkątną trójprzegubową z drewna klejonego [Mönck W. Wydanie „Wysszaja Szkoła”. 3 – kratownica. 9. Berlin 1980]: a) nakładkami i przekładkami połączonymi na śruby i pierścienie zębate. N. 2 – przepona. Ogólne wzmocnienia pasa dolnego stosuje się w przypadku. tak aby dochodziły do węzłów pasa górnego. b) wiązar po wzmocnieniu [Mönck W. Prawidłową i wadliwą konstrukcję takiego węzła ilustruje rysunek 13.: Holzbau.

5R. co zapewni prawidłowy transport wilgoci z podłoża. wapno hydratyzowane. * Akademia Górniczo-Hutnicza im. Zakłada się. mączka kwarcowa jako dodatek schudzający. • być bezpieczne dla zdrowia użytkowników i niezbyt drogie.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr inż. finansowanego przez Komitet Badań Naukowych. Anna Smoleńska* Nowe zaprawy naprawcze do rekonstrukcji cegieł i spoinowania • mieć wygląd. redyspergowalna żywica proszkowa na bazie octanu winylu. uziarnienie. Ponadto nie powinny zawierać rozpuszczalnych w wodzie soli i innych substancji mogących wywierać szkodliwe oddziaływanie na cegłę i spoinowanie. że w celu dużej skuteczności prac rewaloryzacyjnych cegieł i spoinowania masy mineralne stosowane do uzupełniania ubytków powinny charakteryzować się odpowiednimi właściwościami użytkowymi. Badania nad nowym rodzajem mas naprawczych do rekonstrukcji cegieł i spoinowania zostały zrealizowane w ramach grantu celowego KBN nr 285/CT 07-10/2000 pt. Artur Łagosz* dr Marek Rembiś* dr inż. barwę. etylenu i estrów kwasów akrylowych oraz domieszka napowietrzająco-hydrofobizująca. ale także określenie ich przyczyn. – piasek do zapraw budowlanych o uziarnieniu 0 – 2. Dodatkowo preparatami uzupełniającymi mogą być impregnaty do wzmacniania strukturalnego osłabionej cegły oraz preparaty do wykonania izolacji hydrofobizującej odnowionej powierzchni. W związku z tym w Polsce podejmowane są prace badawcze dotyczące opracowania różnych renowacyjnych zapraw mineralnych bazujących na krajowych surowcach i dostosowanych do poszczególnych materiałów budowlanych. W tabeli 1 przedstawiono ogólne składy zapraw naprawczych do cegieł i spoinowania stanowiące przedmiot badań. że zastosowanie nieprofesjonalnie przygotowanych mas naprawczych powoduje wręcz skutek odwrotny i zamiast poprawy stanu obiektu prowadzi do jego dalszej destrukcji. „Wdrożenie do produkcji zapraw mineralnych do uzupełniania ubytków w cegle”. – wapno hydratyzowane. tzn. • zbliżoną nasiąkliwością. że system zapraw naprawczych do rekonstrukcji cegieł i spoinowania musi składać się z co najmniej dwóch rodzajów materiałów różniących się właściwościami materiałowymi (cegieł oraz zaprawy murarskiej. Uwzględniając wymienione wymagania. – mielony granulowany żużel wielkopiecowy. oraz odporność na procesy starzeniowe. powinny odznaczać się: • zbliżoną lub niższą wytrzymałość niż elementy poddane renowacji. a stwardniała masa naprawcza do cegły i spoinowania powinna pełnić funkcję „kompresu” odciążającego mury obciążone solami rozpuszczalnymi podobnie jak tynki renowacyjne. • wykazywać zbliżoną rozszerzalność termiczną do rewaloryzowanego materiału (cegła lub spoina). • być łatwe w użyciu oraz poddawać się obróbce mechanicznej. odporność na działanie czynników atmosferycznych.0 mm. takich jak mikrostruktura czy cechy fizykomechaniczne. dobra nakładalność i zachowanie właściwości roboczych w odpowiednio długim czasie. mikrostrukturę i teksturę zbliżoną do rewaloryzowanych cegieł.5 – 2. takimi jak dobra plastyczność i urabialność. • twardnieć w warstwach o dowolnej grubości i objętości i wykazywać dobrą przyczepność do podłoża. a jednocześnie nie uszczelniać rewaloryzowanych cegieł. Powszechnie uważa się. która służy do spoinowania muru). o najbardziej istotnych zadań konserwatorów zajmujących się rekonstrukcją murów ceglanych i spoinowania należy nie tylko określenie głębokości i charakteru zmian destrukcyjnych. piasek kwarcowy o granulacji 0. Obecnie użytkowane zaprawy uzupełniające do rekonstrukcji cegieł i spoinowania dobierane są na zasadzie podobieństwa zewnętrznego bez uwzględniania właściwości materiału poddanego naprawie. trzy rodzaje domieszek chemicznych: retentory na bazie eterów celulozy. Niejednokrotnie zaprawy uzupełniające wykonywane są „na poczekaniu” przez dowolny wybór przypadkowych składników. i naszym zdaniem nie bez racji. Do przygotowania zapraw naprawczych do spoinowania zastosowano: – cement portlandzki biały CEM I 32. – domieszki chemiczne o takim samym charakterze jak w przypadku mas naprawczych do rekonstrukcji cegły. – chłonne kruszywo diatomitowe o granulacji 0. że rekonstrukcja cegieł i spoin należy do najtrudniejszych zadań konserwatorskich. oraz odpowiednimi właściwościami stwardniałych mas mineralnych. mikroorganizmy. oczywiste jest.5R. • stopień białości umożliwiający odpowiednie ich wybarwienie. Często zdarza się. • charakteryzować się jak największym udziałem składników naturalnych i tradycyjnie stosowanych w sztuce budowlanej oraz zawierać jak najmniejszą ilość żywic syntetycznych i domieszek chemicznych. a więc mrozoodporność. Stanisława Staszica w Krakowie D Surowce wyjściowe Do przygotowania zapraw naprawczych do cegieł zastosowano następujące surowce wyjściowe: cement portlandzki biały CEM I 32.0 mm. wskazanie metody wzmocnienia stref osłabionych oraz uzupełnienia istniejących ubytków.1 – 0. 12 2 ’2007 (nr 414) .5 mm jako kruszywo. skażone środowisko. takich jak woda. Podczas ustalania składu obydwu rodzajów zapraw naprawczych zwrócono szczególną uwagę na kształtowanie właściwości oczekiwanych i żądanych przez konserwatorów. a także mieć niski skurcz lub nawet lekką ekspansję w celu zapewnienia dobrej współpracy z podłożem. • wykazywać dużą trwałość. Witold Brylicki* dr inż.

.

krajowe aprobaty techniczne i instrukcje wykonawcze. Zaprawy są stosowane również jako materiał rzeźbiarski w produkcji detali architektonicznych. Więckowicach. Kalwarii Zebrzydowskiej.7 18. na Zamku Żupnym w Wieliczce oraz w katakumbach Teatru Wielkiego w Warszawie. w kościołach Mariackim i św.7 4.049 – odchylenie standardowe 0. Radziszowie. w klasztorze ss.i grubowarstwowy RT400 EKO-TYNK firmy RenoTech.5 16.0 – 4.06 Mrozoodporność zapraw wg PN-85/B-04500 po 15 cyklach mrożenia bez zmian bez zmian Porowatość stwardniałych zapraw określona wg metodyki WTA 38. Synagodze Wysokiej na Kazimierzu oraz rekonstrukcji zabytkowych pomników.4 – 5.05 Gęstość objętościowa stwardniałych zapraw wg PN-85/B-04500 1.003 0. Ich stosowanie regulowane jest przez krajowe wymagania techniczne. galanterii kamiennej i elementów małej architektury. Technologia zapraw naprawczych do rekonstrukcji cegieł i spoinowania została zgłoszona do opatentowania przez AGH w Krakowie (nr zgłoszenia patentowego 381 303 z okresem ochronnym od 15. opór dyfuzyjny względny.23 Tabela 2.38 [g/cm3] – odchylenie standardowe 0. test krystalizacyjny.). że w ocenie ich jakości jako dokument odniesienia obowiązuje standard europejski na zaprawy budowlane powszechnego użytku.24 0. Tynk cienko.5R Wapno hydratyzowane Mielony granulowany żużel wielkopiecowy Piasek do zapraw 0 – 2 mm Piasek do zapraw 0. Wyniki badań zapraw naprawczych Badana cecha i przyjęta metodyka badania Właściwości użytkowe zapraw naprawczych do cegły do spoinowania Cement biały CEM I 32.1 – 0.in. wykazały. odporność na działanie soli.76 67. Michałowicach. Floriana.056 – 0. Oleśnicy. Skład badanych zapraw naprawczych Składniki wyjściowe Udziały masowe składników w stanie suchym [% masowe] zaprawa zaprawa naprawcza do naprawcza spoinowania do cegły 12. co zapobiega pojawianiu się wykwitów i plam na powierzchni.0 – odchylenie standardowe 0.2006 r.1 Nasiąkliwość wg PN-85/B-04500 [% masowych] 17. Dzięki dużej liczbie dużych porów nie następuje rozsadzenie tynku pomimo krystalizacji wewnętrznej. zastosowano w przypadku konserwacji wielu obiektów zabytkowych.5 – 2 mm Mączka kwarcowa Domieszki chemiczne Wyniki badań stwardniałych zapraw naprawczych do cegieł i spoinowania Zaprawy naprawcze stosowane do rewaloryzacji zabytków nie są w żadnym kraju przedmiotem standaryzacji na poziomie norm krajowych oraz standardów międzynarodowych.14 0.06 1.1 – odchylenie standardowe 0.5 – 41. W strukturze tynku jest strefa odparowania.15 – 11. Wytrzymałość na ściskanie wg PN-85/B-04500 [MPa] 6. Uzyskane wyniki badań weryfikujących w pełni upoważniają autorów technologii do podjęcia prób produkcyjnych i stosowania mas naprawczych w rekonstrukcji cegieł i spoinowania. takie jak zdolność pochłaniania i magazynowania oraz odporność na działanie soli czy paroprzepuszczalność. we wnętrzach kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu.8 19. produkowany na bazie krajowych surowców mineralnych i odpadowych. Specyficzny charakter prac rewaloryzatorskich oraz dążenie do stworzenia jasnych i przejrzystych kryteriów oceny jakości zapraw naprawczych powoduje.31 Wytrzymałość na zginanie wg PN-85/B-04500 [MPa] 3. Przykłady zastosowania zapraw naprawczych System zapraw mineralnych.42 0.0 – odchylenie standardowe 0.0 2.7 Podciąganie kapilarne wg PN-85/B-04500 po 24 h [mm] 5.] – odchylenie standardowe 3. że spełniają one także wymagania innych powołanych norm i instrukcji WTA.80 4.3 46.0 1. takich jak porowatość.72 0.068 0.25 1. W tabeli 2 przedstawiono wyniki badań cech użytkowych zapraw naprawczych do cegieł i spoinowania będących przedmiotem badań autorów pracy. EKO TYNK RT 400 działa jako powolny kompres odsalający. 14 2 ’2007 (nr 414) .0 – 13.20 – 1.10 – 0. Stosowany jest bez tynku podkładowego.0 Przyczepność do podłoża wg PN-85/B-04500 [MPa] 0. Szreniawie. Poszerzone badania dotyczące niektórych cech użytkowych.3 [% obj.21 – 0.22 – odchylenie standardowe 0.0 5.3 Współczynnik wnikania wody wg WTA po 24 h 4.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 1. Dominikanek.1 – 3.5 mm Diatomit 0. a ponadto weryfikuje się ich cechy szczególne.9 0. m.70 – 0.12. oferowany przez firmę RenoTech.76 – 1.65 – 3.0 – 6.15 33.003 Odporność na działanie soli brak śladów brak śladów soli wg WTA soli na na powierzchni powierzchni próbki po 10 próbki po dniach moczenia 10 dniach moczenia Test krystalizacyjny brak zmian nie stosuje się wg normy DIN 52111 po 10 dniach moczenia i suszenia Wnioski Zaprawy naprawcze do rekonstrukcji cegieł i spoinowania spełniają wymagania normy europejskiej dotyczącej zapraw budowlanych powszechnego użytku. Tychach. przeznaczony jest do wszystkich typów murów.1 0. kapliczek i innych obiektów zabytkowych w Warszawie.6 2. a dokumentami odniesienia są w tym przypadku wymagania obowiązujące w poszczególnych krajach i/lub wymagania stawiane przez niemieckie instrukcje WTA.4 – 20.02 – – 53.21 Opór dyfuzyjny względny wg PN-B-10106 [m] 0.

szczelności.in. W celu ochrony konstrukcji przewodów betonowych przed kokrozją. dr hab. Monografie.. Politechnika Świętokrzyska. 377. powłoki zbrojone (laminaty) oraz wykładziny... Więcej informacji na temat współczesnych rozwiązań materiałowych dotyczących tego obszaru budownictwa można znaleźć w publikacjach: – Kuliczkowski A. – Madryas C. Renowacja przewodów wodociągowych metodą cementowania. poprawę odporności betonu na korozję siarczanową można uzyskać przez zastosowanie odpowiedniego kruszywa. – metale (stal. – polimerobeton. Wysocki L. a przewód jest skutecznie wentylowany. Natomiast w przypadku zwiększonego zagrożenia ścieków. komór i przewodów kanalizacyjnych wykonanych z tego materiału. nazywana dawniej kanalizacyjną. Do ochrony powierzchniowej przy średniej agresywności środowiska należy stosować. W artykule przedstawię wyłącznie podstawowe informacje o najczęściej stosowanych materiałach. Cezary Madryas* Współczesne materiały konstrukcyjne w podziemnej infrastrukturze sieciowej miast Materiały ceramiczne W grupie materiałów ceramicznych najdynamiczniej rozwija się produkcja wyrobów z kamionki do zastosowań w kanalizacji. W przypadku przewodów sanitarnych i ogólnospławnych beton może być narażony na lekką lub średnią agresywność środowiska. Szot A. s. żeliwo). Wrocław 2002. W infrastrukturze sieciowej miast beton stosowany jest przede wszystkim do bu- * Politechnika Wrocławska dowy obiektów gospodarki wodno-ściekowej. 287. Wrocław 2006. kamionka). poza ochroną materiałowo-strukturalną. gdzie zachodzi rozkład osadów przy braku skutecznej wentylacji. inż. Do budowy nowych obiektów. konstrukcje warstwowe tworzone ze współpracujących materiałów oraz kompozyty materiałowe. Problemy bezwykopowej odnowy przewodów kanalizacyjnych. jest obecnie stosowana w przypadku rekonstrukcji studni. co jest jego przewagą w porównaniu z innymi tworzywami.. powłoki cienkowarstwowe (nakładane metodami malarskimi). Mikrotunelowanie.2 m oraz wykładziny stosowane do naprawy przewodów. Beton Dynamiczny rozwój technologii betonu w ostatnich latach doprowadził do produkcji betonów wysokowartościowych.. W ramach wymienionych grup materiałów stosowane są ich liczne odmiany.. – tworzywa sztuczne (duroplasty i termoplasty). s. jak i monolitycznych. beton sprężony). Kolonko A. 2 ’2007 (nr 414) 15 . – Madryas C. gdy prędkość przepływu ścieków zapewnia samooczyszczanie. W przypadku konieczności wykonania izolacji w środowisku o silnej agresywności bardzo dobre rezultaty uzyskuje się przez kotwienie w konstrukcji przewodu okładzin z płyt polietylenowych łączonych przez spawanie. Rozprawy 13. O Wytrzymałość na rozciąganie [MPa] 10 – 20 Specjalnej odmiany cegła. Studia..2 becnie do budowy nowych lub odnawiania starych przewodów podziemnych na terenach zurbanizowanych stosuje się: – materiały ceramiczne (cegła. Wysocki L. stosowana jest sporadyczne. Podstawowe właściwości fizyczne kamionki Właściwości Ciężar objętościowy [KN/m3] Wytrzymałość na rozciąganie przy zginaniu [MPa] Wytrzymałość na ściskanie [MPa] Twardość w skali Mohsa Moduł sprężystości [MPa] Współczynnik rozszerzalności termicznej [1/K] Współczynnik przewodności termicznej [W/(m • K)] Wartość 22 15 – 40 100 – 200 ≅7 ≅ 50 000 5 • 10-6 ≅ 1.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA prof. rury średnicy nawet do 1. a w przypadku małych spadków. dużej wytrzymałości oraz małej szorstkości i bezproblemowego recyclingu. s. Kolonko A. m. Dolnośląskie Wydawnictwo Edukacyjne. Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej. s 58. – Madryas C. – materiały skalne (bazalt. powłoki grubowarstwowe. Podstawowe właściwości kamionki przedstawiono w tabeli. Nowością jest wytwarzanie rur kamionkowych do mikrotunelowania. nawet na wysoką. np. Konstrukcje przewodów kanalizacyjnych... a przy wysokiej agresywności. poza ochroną materiałowostrukturalną. Coraz szersze zastosowanie kamionki wynika z jej zalet. Kielce 1998. z których wykonuje się praktycznie tylko konstrukcje prefabrykowane. co implikuje wzrost zainteresowania tym tworzywem. dużej trwałości. Kolonko A. głównie w przypadku realizacji nowych kanałów metodami tradycyjnymi (w wykopach) i bezwykopowymi. granit). Beton umożliwia wykonywanie konstrukcji zarówno prefabrykowanych.in.. 245. podobnie jak materiały skalne. Przykładem takiego zastosowania betonu mogą być tubingi służące do montażu obudów segmentowych w tunelach o większej średnicy. stosuje się ochronę materiałowo-strukturalną. m. Wydawnictwo Akademii Techniczno-Humanistycznaj. – betony (żelbet. podając ich wybrane cechy oraz przykłady wykonywanych z nich produktów. odporności na korozję i ścieranie. Bielsko-Biała 2006. węglanowego. Można także wykonać okładziny z cegły i kształtek klinkierowych osadzanych na zaprawie chemoodpornej.

.

.

compact pipe czy U-liner). Uzyskuje się go w wyniku spojenia żywicą poliestrową zazwyczaj kruszywa kwarcowego wysuszonego do wilgotności w ≤ 0. Na fotografii 2 przedstawiono przykłady wyrobów z duroplastów. do tradycyjnego układania w wykopach otwartych oraz do układania technologiami bezwykopowymi. Są to konstrukcje wrażliwe i ich aplikacja wymaga wysokich kwalifikacji. gdy obciążenie hydrauliczne jest graniczne. Tworzywa sztuczne są stosowane w przypadku budowy przewodów w technologii HDD oraz technologii rekonstrukcji z grupy close fit. kompozyty – duroplasty wzmacniane włóknem szklanym (ang. Przykład tunelu wieloprzewodowego z tubingów betonowych przedstawiono na fotografii 1. co w przypadku. 2. chlorowany polichlorek winylu PCW-C. Wykładziny w technologii insituforn i jej pochodnych (np. Polimerobeton ma gęstość ok. które dodatkowo pozwalają uzyskać beton o wyższej szczelności.50 (przeciętny beton) do 0. studni i zbiorników. Odporność polimerobetonu na korozję (pH = 1 – 10) powoduje. Glasfaserverstärkte Kunststoff – GFK): utwardzane żywicą epoksydową GRP-EP lub żywicą poliestrową GRP-UP. ułatwiający montaż. że cement o zawartości C3A mniejszej od 8% charakteryzuje się średnią odpornością na korozję siarczanową. że gotowy produkt może pracować praktycznie w każdym środowisku. Na rynku dostępne są rury o przekroju: kołowym. przyłącza i przewody) do wykonywania kanalizacji. Kruszywo powinno składać się z frakcji 0. 1. Przyjmuje się. b) Fot. rekonstrukcji oraz wymiany obiektów eksploatowanych. 23 kN/m3 i wytrzymałość na ściskanie 60 – 150 MPa. typu V z wyprofilowaną kinetą oraz jajowym. W infrastrukturze podziemnej miast wykorzystuje się go do budowy przewodów kanalizacyjnych. Podstawowe zalety polimerobetonu to duża odporność na agresję chemiczną i biologiczną. Do produkcji przewodów używane są: tworzywa poliwinylowe: nieplastyfikowany polichlorek winylu PVC-U (oznaczenie krajowe PCW-U). 50%. Technologia ta została nazwana insituforn i dała początek opracowaniom następnych technologii z zastosowaniem wykładzin (linerów) ściśle pasowanych (np. Szczególnie istotna jest zawartość C3A w cemencie. jak i wykonawczym. jest jednym z najnowszych materiałów konstrukcyjnych stosowanych w budownictwie. absorbujących żywice i pokrytych z jednej strony folią z tworzywa sztucznego. a także wysoka wytrzymałość zarówno na ściskanie. Wyroby z duroplastów firmy Hobas Polska: a) system (studnie. takimi jak mikrotunelowanie lub metoda przeciskowa. polietylen wysokiej gęstości sieciowany PE-X.40 (beton obecnie stosowany do produkcji rur przez uznanych producentów) obniża się podatność betonu na ścieranie i przesiąkliwość o ok.45. że kolektorów kanalizacyjnych nie należy wykonywać z betonów o w/c większym od 0. rolldown. komór. W wyniku impregnacji otrzymuje się trójwymiarową siatkę włókien z wypełnionymi przestrzeniaa) Tworzywa sztuczne Tworzywa sztuczne wykorzystywane są zarówno do budowy nowych obiektów. process phenix). kopolimer polipropylenu PP-Co. polietylen średniej gęstości PEMD (MD – Middle Density). polibutylen PB. Zaletą technologii z grupy close fit jest minimalizacja zmiejszenia przekroju poprzecznego odnawianego przewodu.2%. swagelining. Glass Reinforced Plastic – GRP. Do produkcji betonów przeznaczonych do kanalizacyjnych należy stosować cementy o podwyższonej odporności na korozję. b) prefabrykat do rekonstrukcji przewodów o niekołowym przekroju w technologii relining 18 2 ’2007 (nr 414) . Podstawową zaletą tworzyw sztucznych jest ich duża odporność na działanie czynników chemicznych i biologicznych oraz mały ciężar objętościowy.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Nasiąkliwość betonu nie może być większa niż 4%. polipropylen PP. zarówno na etapie projektowym. budowli lub konstrukcją naprawianą w przypadku budowli odnawianych. a wodoszczelność należy dostosować do przewidywanego zagrożenia korozyjnego. Tunel wieloprzewodowy z tubingów betonowych Polimerobeton Polimerobeton.2 – 32 mm. Analiza tych założeń wskazuje. Konstrukcje z tworzyw sztucznych zaliczane są zazwyczaj do grupy podatnych i w związku z tym konieczne jest zapewnienie im współpracy z ośrodkiem gruntowym w przypadku nowych Fot. tak aby stos okruchowy wykazywał możliwie małą porowatość. jak i rozciąganie. Udział żywicy poliestrowej stanowi zaledwie 10 – 12% masy polimerobetonu. uniemożliwiającą odpływ żywicy do wnętrza przewodu. Ideę tych technologii opracowano w Anglii na zlecenie koncernu British Gas. wykonywane są z tkanin o strukturze filcowej. polietylen wysokiej gęstości PEHD (HD – High Density). niem. a o zawartości mniejszej od 3% wysoką odpornością. poliolefiny: polietylen niskiej gęstości PELD (LD – Low Density). w literaturze angielskojęzycznej oznaczany najczęściej skrótem PRC (Polyester Resin Concrete). homopolimer polipropylenu PP-H. Przez zmniejszenie stosunku w/c z wartości 0. Dużą odpornością na korozję siarczanową charakteryzują się cementy hutnicze. ma podstawowe znaczenie. szczególnie CEM IIIB. i zawierać co najmniej 98% SiO2. jak i naprawy. duża odporność na ścieranie.

zabezpieczone antykorozyjnie. Na fotografii 3 przedstawiono widok linera w technologii insituforn wprowadzanego techniką rewersji. ropy naftowej. Do transportu ścieków stosowane są stosunkowo rzadko. Stosuje się wtedy technologię berstlining lub pipe eating. Polega 2 ’2007 (nr 414) 19 . Stale na rury powinny być w pełni uspokojone i wykonane w technice kontrolowanego walcowania jako stale drobnoziarniste. Berstlining statyczny lub dynamiczny polega na rozkruszaniu za pomocą głowicy. czyli rozkruszonych fragmentów rur. robotyzacja itp. Za głowicą rozkruszającą stary przewód wciągany jest nowy przewód z PEHD. najczęściej jako ciśnieniowe przewody tranzytowe. Połączenia rur stalowych wykonywane są najczęściej przez spawanie. zużytego przewodu i pozostawianiu jego fragmentów w gruncie. Fot. Powłoki wewnętrzne są wykonywane z zaprawy cementowej. Wadą technologii jest pozostawianie w gruncie tzw. technologie spawania oraz warunki odbioru. PEHD czy PCW albo być uciągloną konstrukcją z PEHD. poliuretanu. które stają się technologiami dominującymi. o napędzie pneumatycznym lub hydraulicznym. Korzystną ich właściwością mechaniczną jest to. Referat powstał dzięki środkom na badania przyznanym autorowi przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej w ramach subsydiów profesorskich.2%). Stale niskostopowe. drobnoziarniste należą do grupy stali o podwyższonej wytrzymałości (SPW) o granicy plastyczności do 500 MPa. Technologia nie generuje wstrząsów. estrów winylowych lub żywice epoksydowe. telewizyjne systemy kontroli stanu technicznego i postępu robót. gdyż nie pozostawia fragmentów niszczonej rury w gruncie i umożliwia powiększanie średnicy przewodów przez wprowadzenie w miejsce przewodów niszczonych rur o większej średnicy (takiej jak średnica głowicy).Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA mi żywicą termoutwardzalną. a po procesie utwardzenia niejednorodną konstrukcję. Specjalny system wewnętrznych bypassów umożliwia. na rozkruszaniu wymienianego przewodu głowicą podobną do stosowanych w mikrotunelowaniu. ale przy spa- Podsumowanie Różnorodność nowych materiałów konstrukcyjnych stosowanych w infrastrukturze podziemnej miast wynika przede wszystkim z ogromnego zapotrzebowania na ten rodzaj budownictwa. laserowe systemy kontroli kierunku przewiertów. ale również stosowane materiały dodatkowe. Rury stalowe. skorup. są stosowane najczęściej do budowy przewodów ciśnieniowych do przesyłania gazu. i usuwaniu rozkruszonych części przez system transportu hydraulicznego poza ośrodek gruntowy. jak ceramika i betony najnowszych generacji czy tworzywa sztuczne i polimerobetony. Mogą być stosowane żywice z grupy poliestrów nienasyconych. wody zimnej i gorącej oraz instalacji przemysłowych w przemyśle chemicznym i petrochemicznym. którą można zakwalifikować do wykładzin laminowanych. że dzięki budowie strukturalnej żeliwo sferoidalne przy zginaniu i rozciąganiu może plastycznie odkształcać się po przekroczeniu granicy plastyczności (wydłużenie powyżej 0. Drugi rodzaj technologii z grupy close fit wykorzystuje jako konstrukcje nośne. Rury produkuje się ze stali niestopowych i niskostopowych przez ich formowanie z blach lub taśm stalowych. których ostre krawędzie mogą rysować wprowadzane rury z PEHD.) oraz bez zastosowania najnowszych rozwiązań materiałowych. Nowe konstrukcje „wciągane” są do wnętrza przewodu bezpośrednio (nie techniką rewersji) przez zastosowanie obróbki mechanicznej (rolldown) lub mechaniczno-termicznej (swagelining). W takim przypadku stosuje się najczęściej rury stalowe z wykładziną wewnętrzną z zaprawy cementowej z zewnętrzną powłoką antykorozyjną z tworzywa sztucznego. Metale Wyroby metalowe (stalowe lub żeliwne) są używane wyłącznie do budowy nowych sieci infrastruktury podziemnej miast oraz armatury. W celu zwiększenia trwałości wyrobów z żeliwa. w zależności od materiału konstrukcyjnego. a drugą wykonuje się z masy bitumicznej lub z tworzyw sztucznych. Średnica przewodów nie przekracza 500 mm. w tym technologii bezwykopowych. Implikuje to zapotrzebowanie na nowe tereny wyposażone w media oraz konieczność dostosowania istniejącej infrastruktury sieciowej do potrzeb przyszłych miast. Uważane są za stale spawalne. wykonuje się rury żeliwne z powłokami ochronnymi zewnętrznymi i wewnętrznymi. Stale niestopowe przeznaczone są na rury konstrukcyjne. waniu rur i rurociągów należy mieć na uwadze nie tylko równoważnik węgla CE. Powłoki ochronne zewnętrzne to najczęściej systemy dwuwarstwowe. inicjując ich pękanie. które jest skutkiem nieprzewidzianie dynamicznego rozwoju aglomeracji miejskich. Na rynku dostępne są także rury żeliwne. Nie było to możliwe bez wyposażenia budownictwa w najnowsze maszyny (zdalnie sterowane głowice do urabiania gruntu. polietylenu lub żywicy epoksydowej. Wymieniana rura może być wówczas skonstruowana z krótkich modułów z GRP. W niektórych technologiach przekrój wciąganego przewodu z PEHD zostaje wstępnie zniekształcany do przekroju przypominającego literę U (U-liner) lub C (compact pipe). wymianę przewodu bez zatrzymywania przepływu mediów. przewodowe rury spawane i zgrzewane do transportu mediów o ciśnieniu poniżej 16 MPa i temperaturze niższej od 300 °C. Technologia pipe eating jest bardziej uniwersalna i powstała jako pochodna technologii mikrotunelowania. Linery z kompozytu Tworzywa sztuczne są dotychczas używane jedynie jako materiały konstrukcyjne w bezwykopowych wymianach przewodów infrastruktury podziemnej miast. W efekcie nastąpił rozwój technologii wykonawstwa i odnowy podziemnych systemów sieciowych. w przypadku przepływów grawitacyjnych. jest przyjazna dla środowiska. 3. rury z polietylenu dużej gęstości (PEHD). w których pierwszą warstwę ochronną stanowi zwykle powłoka cynkowa.

.

Schemat rozwoju procesu korozji stali w betonie po zastosowaniu migrującego inhibitora korozji: 0 – bez inhibitora. 1 – inhibitor MCI. gdy stężenie czynników korozyjnych przekroczy wartość krytyczną. Inhibitory mogą być dodawane w procesie wytwarzania mieszanki betonowej. który nadaje betonowi odczyn wysokoalkaliczny. Przy przekroczeniu krytycznych wartości stężenia jonów chlorkowych lub pH następuje zniszczenie warstwy pasywnej i rozpoczyna się intensywna korozja stali. Przyczyną korozji stali zbrojeniowej są również jony chlorkowe. metody: • elektrochemiczne. składniki zanieczyszczeń przemysłowych. Wydział Chemii J Rys. wżerów. Otulina betonowa działa jak powłoka ochronna i uniemożliwia wnikanie czynników korozyjnych z otoczenia. Wodorotlenek ulega rozpuszczeniu w wodzie porowej. Związki te nanosi się na powierzchnie konstrukcji żelbetowych narażonych na korozję. Przenikają one przez otulinę betonową do prętów zbrojeniowych i powodują zahamowanie procesów korozji stali. lecz nie naruszają jeszcze działania ochronnego warstwy pasywnej.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA dr inż. Z upływem czasu beton podlega procesowi karbonatyzacji. Po zastosowaniu inhibitora okres trwałości konstrukcji wydłuża się (wzrost czasu do awarii o ∆t). mosty czy wiadukty). Schemat rozwoju procesu korozji stali w betonie • inhibitory korozji.in. która jest powiązana m. • polegające na nakładaniu powłok ochronnych na konstrukcję lub bezpośrednio na pręty zbrojeniowe. Do betonu wnikają chlorki i dwutlenek węgla. co może prowadzić do zniszczenia konstrukcji. Na rysunku 1 przedstawiono schematycznie rozwój procesu korozji stali w betonie. Ten naturalny mechanizm ochronny może jednak w niesprzyjających warunkach zostać zakłócony i korozja stali zbrojeniowej spowoduje zniszczenie konstrukcji żelbetowej.5 i wówczas stal ulega korozji ogólnej. Ze względu na niejednorodność betonu korozja stali zachodzi bardzo nierównomiernie. Na rysunku 2 przedstawiono schematycznie rozwój procesu korozji stali po zastosowaniu migrujących inhibitorów korozji.in. ↓ oznacza moment zastosowania inhibitora 2 ’2007 (nr 414) 21 . że zbrojenie przestaje być pasywowane już przy pH < 11. tworzy się szczelna warstewka pasywna. która silnie hamuje korozję. Stal jest chroniona przed korozją przez alkaliczne środowisko otaczającego ją betonu.5. W ostatnich latach zaproponowano stosowanie migrujących inhibitorów korozji (MCI – migrating corrosion inhibitors). Początkowo – przy wysokim pH betonu i małym stężeniu jonów chlorkowych – stal jest w stanie pasywnym i korozja zachodzi bardzo powoli. • iniekcyjne. Rys. 2. Agnieszka Fleszar* dr inż. Inhibitor został wprowadzony do betonu po przekroczeniu krytycznych wartości stężeń czynników korozyjnych i inicjacji procesu korozyjnego stali. gdyż w nowych konstrukcjach żelbetowych stal jest pokryta warstwą pasywną i inhibitor jest niepotrzebny. prowadzącemu do obniżenia jego wysokiej wartości pH i zaniku warstwy pasywnej na stali. edną z podstawowych przyczyn destrukcji żelbetu jest korozja stali zbrojeniowej. 1. Jest to działanie zapobiegawcze. Andrzej Królikowski** Zabezpieczanie konstrukcji żelbetowych za pomocą migrujących inhibitorów korozji nieznacznym ubytku masy stali następuje poważne obniżenie jej wytrzymałości mechanicznej. Jony chlorkowe powodują lokalne zniszczenie warstwy pasywnej i powstanie niewielkich powierzchniowo. tzw. W tych warunkach na powierzchni stali zbrojeniowej. tworząc roztwór nasycony o pH ≈ 12. a ich stężenie przy powierzchni stali rośnie. Wnikanie chlorków i karbonatyzacja betonu powodują zniszczenie warstwy pasywnej i stwarzają warunki do korozji stali (do rozwoju procesu korozyjnego niezbędny jest dostęp tlenu). Ich źródłem są też środki odladzające (działające bezpośrednio na konstrukcje drogowe. Wydział Inżynierii Lądowej ** Politechnika Warszawska. które oddziałują nie tylko w rejonach nadmorskich. Szybkość transportu czynników korozyjnych przez beton zależy od jego przenikalności. W procesie wiązania cementu portlandzkiego powstaje wodorotlenek wapniowy. Proces korozji rozpoczyna się. Powoduje ona zmniejszenie przekroju poprzecznego elementu. ze stopniem zawilgocenia. Przy ** Politechnika Warszawska. Zakłada się. Inhibitory korozji stali w betonie W celu ochrony konstrukcji żelbetowych przed korozją stosuje się m. lecz głębokich uszkodzeń korozyjnych. Początkowo bezobjawowy charakter korozji wżerowej może mieć bardzo gwałtowny i niebezpieczny w skutkach przebieg. W przypadku powierzchniowego wprowadzenia inhibitora (strzałka na rysunku) moment jego działania jest opóźniony ze względu na konieczność transportu inhibitora przez otulinę betonową i osiągnięcia odpowiedniego stężenia przy powierzchni stali.

wytrzymałość czy mikrostrukturę. że transport tych związków odbywa się głównie przez dyfuzję ich rozpuszczonych form w fazie wodnej.in. blokujące pory betonu i uniemożliwiające odparowanie inhibitora. Zasadność stosowania migrujących inhibitorów korozji znikoma – stal pokryta warstwa pasywną znikoma – stal pokryta brak warstwą pasywną początek intensywnej korozji – niewielkie warstwa pasywna zniszczona zaawansowana korozja stali znaczne pozbawionej warstwy pasywnej niepotrzebne wskazane wskazane nieskuteczne wej za pomocą powszechnych metod elektrochemicznych. tj.in. lecz także ograniczają odparowanie lub wymywanie innych inhibitorów. możliwość wymywania z betonu Tabela 1. Inhibitory zmniejszają szybkość korozji stali przez wzmacnianie tlenkowych warstw pasywnych. a coraz częściej bardziej wyrafinowanych technik. związki uszczelniające beton nie tylko utrudniają wnikanie czynników korozyjnych. drofobowe) i agresywnych jonów z powierzchni stali. jeśli zostaną wprowadzone we wczesnej fazie procesu korozyjnego. jego ilość. zanim stężenie czynników korozyjnych przekroczy kryUwagi aplikacyjne związki trujące i bardzo lotne – ryzyko odparowania związki trujące. Informacje o dużej szybkości wnikania migrujących inhibitorów okazały się 22 2 ’2007 (nr 414) . aminoalkohole. Migrujące inhibitory korozji mogą być nanoszone na elementy żelbetowe jako składniki zapraw naprawczych lub w postaci zawiesin wodnych (rysunek 3). które utrudniają ich odparowywanie z konstrukcji. że dodatek inhibitora opóźni moment zapoczątkowania korozji lub zatrzyma rozpoczęty już proces korozyjny (jest to więc działanie naprawcze). W tabeli 3 zestawiono czynniki wpływające na skuteczność działania migrujących inhibitorów korozji. aminy. tworzenie warstw adsorpcyjnych i wypieranie wody (warstwy hyGrupa inhibitorów Aminy i aminoalkohole Azotany (III) – azotyny Fluorofosforany Zdolność penetracji betonu znaczna Tabela 2. Różnią się one zdolnością penetracji betonu i wykazują odmienne mechanizmy hamowania korozji stali. a w efekcie zwiększenia skuteczności zabiegu. Przeważa jednak pogląd. Wykorzystuje się w ten sposób synergię działania różnych związków. np. W celu uniknięcia takiego zjaStan stali szybkość korozji zniszczenia korozyjne brak Stosowanie inhibitorów Zasady stosowania W tabeli 2 wskazano. W tabeli 1 scharakteryzowano działanie tych związków. Stosuje się również dodatki. Oczekuje się. po nałożeniu zaprawy naprawczej lub zawiesiny wodnej zawierającej inhibitory korozji. kwasy karboksylowe. Ocena skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji może być zarówno rozbieżna. Literatura podaje również rozbieżne informacje na temat mechanizmu działania ochronnego oraz szybkości dyfuzji migrujących inhibitorów korozji w betonie. jaka dostała się do betonu i powierzchni stali zbrojeniowej. Efekt ochronny powinien być wyraźny przy niewielkim stężeniu inhibitora i znacznym stężeniu czynników korozyjnych i utrzymywać się przez długi czas. górną powierzchnię konstrukcji żelbetowych pokrywa się woskami syntetycznymi. odbudowanie zniszczonych warstw pasywnych (repasywacja).TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Migrujące inhibitory korozji to prosta i tania technika ochrony konstrukcji żelbetowych przed korozją. Preparaty handlowe dostępne na rynku zawierają zwykle mieszaniny inhibitorów. Jednym z problemów jest lotność stosowanych związków oraz możliwość ich odparowania z powierzchni betonu. odbudowanie uszkodzonej warstwy pasywnej uszczelniane betonu przez tworzenie trudno rozpuszczalnych związków w porach uszczelniane betonu przez tworzenie trudno rozpuszczalnych związków w porach znaczna mała Kwasy karboksylowe mała wiska. tworzące trudno rozpuszczalne produkty. jak i sprzeczna. a także azotany (III) (obowiązująca obecnie nazwa azotynów). można oczekiwać wyższej skuteczności ich działania. inhibitory MCI zawsze powinny docierać do prętów zbrojeniowych. w których proces korozyjny już się rozpoczął lub dopiero może się rozpocząć. W przypadku gdy aplikacja inhibitorów korozji nastąpi. Charakterystyka podstawowych grup migrujących inhibitorów korozji Mechanizm działania ochronnego tworzenie warstwy adsorpcyjnej na powierzchni stali ograniczającej dostęp czynników korozyjnych wzmacnianie tlenkowej warstwy pasywnej. fluorofosforany. W związku z tym istnieje konieczność monitorowania procesów korozyjnych stali zbrojenioStan betonu Stężenie chlorków i/lub postęp karbonatyzacji Znacznie poniżej wartości krytycznych Bliskie wartościom krytycznym Przekraczające wartości krytyczne przez krótki czas Przekraczające wartości krytyczne przez dłuższy czas Charakterystyka migrujących inhibitorów korozji Jako migrujące inhibitory korozji stali w betonie stosuje się m. dawki inhibitora. Wzbudza duże zainteresowanie praktyków. postępu karbonatyzacji). Ważne są m. Potrzebne jest też monitorowanie stopnia skażenia betonu (stężenia chlorków. gdy zniszczenie stali zbrojeniowej jest jeszcze niewielkie. Przypuszczano. że lotne związki organiczne (aminy i aminoalkohole) będą szybko wnikać do betonu w fazie gazowej. Działanie ochronne migrujących inhibitorów jest związane ze spowalnianiem reakcji korozyjnych na powierzchni stali i obniżeniem przepuszczalności otuliny betonowej. Ich stosowanie może przynieść oczekiwane efekty. Niezależnie od sposobu nanoszenia. Stosuje się je w przypadku istniejących konstrukcji żelbetowych. w jakich warunkach zasadne jest użycie migrujących inhibitorów korozji. Wprowadzenie inhibitorów nie powinno niekorzystnie wpływać na fizykochemiczne właściwości betonu. niż pomiar potencjału korozyjnego stali. tyczną wartość.

przesadzone.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA i na świecie. Wobec wielu sprzeczności na temat skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji i wciąż niepełnego poznania mechanizmu ich działania wskazane jest zachowanie ostrożności przy podejmowaniu decyzji o ich zastosowaniu. zapewniającego skuteczną i trwałą naprawę elementów żelbetowych. Autorzy biorą udział w realizacji projektu finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Informatyzacji. natomiast szybkość transportu takich inhibitorów przez beton – od kilkudziesięciu mm/dzień do mniej niż 1mm/dzień. w celu ochrony mostów.4 do 3% w stosunku do masy cementu). co utrudnia miarodajną ocenę samego efektu inhibicji. że preparaty handlowe określane do niedawna jako migrujące inhibitory korozji. Ponadto istnieją dość znaczne różnice w ocenie skuteczności działania inhibitorów w modelowych badaniach prowadzonych w laboratoriach badawczych oraz w rzeczywistych warunkach. Schemat migracji inhibitorów – jako składników zapraw naprawczych lub zawiesin wodnych – do elementu żelbetowego Tabela 3. Podawane są bardzo różniące się wartości maksymalnego stężenia chlorków (od 0. Określane są podstawowe czynniki decydujące o działaniu ochronnym inhibitorów. pomijających fazę transportu inhibitora przez beton. Rys. ograniczona skuteczność. inni zaś stwierdzają nieznaczny wpływ lub wręcz brak efektu ochronnego (przyspieszanie korozji) po wprowadzeniu inhibitorów. Czynniki wpływające na skuteczność migrujących inhibitorów korozji stali zbrojeniowej (wpływ danego czynnika określony jest przy założeniu stałości pozostałych czynników) Czynnik Moment dodania inhibitora Wpływ wyższa skuteczność. Współczynnik dyfuzji aminoalkoholi w betonie wg różnych danych wynosi 10–12 – 10–8 cm2/s i nie jest większy niż współczynnik dyfuzji jonów chlorkowych. Wyniki badań wskazują. W tym przypadku dane literaturowe są również bardzo rozbieżne. bo efekt inhibicji występuje dopiero po osiągnięciu określonego stężenia inhibitora przy powierzchni stali. gdy proces korozji stali został już zapoczątkowany. w tym w Politechnice Warszawskiej pod kierunkiem prof. przy których inhibitory są skuteczne. po których stwierdzono pojawienie się inhibitora na określonej głębokości otuliny. 3. tj. iż skuteczność inhibitorów określana na podstawie badań laboratoryjnych w roztworach symulujących. w których migrujące inhibitory korozji są często stosowane wraz z innymi metodami ochrony (np. Skuteczność działania inhibitora zależy od stężenia jonów chlorkowych i stopnia karbonatyzacji otuliny (tabela 3). Wątpliwości co do mechanizmu działania inhibitorów spowodowały. różne dawki i sposoby aplikacji inhibitorów oraz odmienne metody określania skuteczności inhibicji). Lecha Czarneckiego. zależnego od stopnia skażenia chlorkami i karbonatyzacji betonu. co utrudnia porównanie. Podobnie skuteczność inhibicji w betonie szacowana jest przez niektórych naukowców na ok. Ważne jest też określenie trwałości efektu ochronnego. Bez tych informacji trudno jest oszacować skuteczność stosowania inhibitorów w warunkach. W szczególności badania te powinny być ukierunkowane na określenie skuteczności działania inhibitorów w warunkach odwzorowujących ich praktyczne zastosowanie. przepuszczalności. jest wyższa niż w badaniach polowych. Innym kierunkiem badań powinno być określenie minimalnego stężenia inhibitorów. wymywania lub zużywania się inhibitora. takie jak szybkość transportu inhibitora w betonie. w ramach którego prowadzone są badania modelowe wybranych migrujących inhibitorów korozji. wiaduktów i budynków publicznych. Lechowi Czarneckiemu za inspirację i merytoryczną opiekę. zabezpieczenia powierzchniowe – woski syntetyczne). nie są miarodajne. w przypadku zaawansowanej korozji stali. Działanie migrujących inhibitorów korozji jest przedmiotem intensywnych badań prowadzonych w wielu laboratoriach. 2 ’2007 (nr 414) 23 . 80% (spadek szybkości korozji o taką wartość po dodaniu inhibitora). gdy korozja została już zapoczątkowana Stężenie chlorków w betonie spadek skuteczności przy większym stężeniu chlorków. Praca finansowana ze środków na naukę w latach 2005 – 2008 jako projekt badawczy nr 4 TO7 E 04829. Pomimo sprzecznych opinii o skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji są one stosowane w Polsce Podziękowania Autorzy wyrażają wdzięczność prof. Zaprezentowane rozbieżności dotyczące skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji stali w betonie tłumaczy się przede wszystkim różnicami w stosowanej metodyce badawczej (badania betonów różnej jakości. przy różnych narażeniach korozyjnych. gdy inhibitor zostanie dodany przed inicjacją korozji. Podawane w nielicznych pracach okresy (dni – lata). konieczność powtarzania aplikacji inhibitora Podsumowanie Ze względu na problemy podczas eksploatacji wielu obiektów budowlanych prace badawcze związane z migrującymi inhibitorami korozji są potrzebne i uzasadnione. skuteczność inhibitowania procesu korozyjnego i wpływ na właściwości betonu. są obecnie nazywane inhibitorami stosowanymi powierzchniowo lub systemami powłokowo-inhibitującymi. ważny jest stosunek stężeń jonów chlorkowych i inhibitora Postęp karbonatyzacji spadek skuteczności przy obniżeniu pH betonu wskutek karbonatyzacji Przepuszczalność betonu wyższa skuteczność dla szczelnych betonów Trwałość inhibitora w betonie stopniowy spadek skuteczności wskutek odparowania.

2. 3) nałożyć nową warstwę zewnętrzną w celu odbudowy betonu. natomiast absorpcja silanu po 6 – 8 h znacznie odbiega od idealnej krzywej absorpcji. typu zastosowanego rozpuszczalnika. W rzeczywistości w równaniu na głębokość penetracji należy zastąpić napięcie powierzchniowe γL napięciem międzyfazowym γSL. Każda zmiana pH o 1 w skali pH w którymkolwiek kierunku powoduje dziesięciokrotne zwiększenie współczynnika hydrolizy. Wybrane produkty i ich właściwości zestawiono w tabeli 1. S Propylotrietoksysilan Izo-butylotrietoksysilan n-oktylotrietoksysilan n-oktylotrietoksysilan – emulsja wodna 27. które można scharakteryzować za pomocą profili penetracji.dynamiczniowe na [mP*s] [mN/m] 22. a następnie wartości poboru roztworu wodnego impregnatu w g/m2 i oznaczono je jako funkcję pierwiastka kwadratowego długości kontaktu wg wzoru: x= gdzie: x – głębokość penetracji [m].9 15 dzinach ulega hydrolizie i rozkłada się na rozpuszczalne w wodzie silanole oraz etanol. Karlsruhe. reff – efektywny promień poru [m]. współczynnik hydrolizy w przypadku grup metoksylowych jest ok. Kształt profili penetracji zależy od: czasu kontaktu silanu z powierzchnią betonu.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych prof. Pobór kapilarny różnych cieczy absorpcji cieczy następuje odchylenie absorpcji silanów od idealnej linii absorpcji w zależności od reaktywności chemicznej silanów. tzw. t – długość kontaktu [s]. dr inż.40. Zmniejszenie napięcia międzyfazowego (rysunek 2) powoduje nawet niewielka ilość alkoholu (> 5% ciężaru). silany. 2) oczyścić powierzchnię i nanieść warstwę wzmacniającą. • struktura grupy alkilowej – wraz ze zwiększającą się liczbą atomów C 24 2 ’2007 (nr 414) .08 kuteczną metodą zapobiegającą przedostawaniu się do betonu wodnych roztworów soli drogą podciągania kapilarnego są organiczne komponenty krzemianowe. Na skutek zmniejszenia współczynnika Badania W celu scharakteryzowania przenikania impregnatów w wewnętrzną strukturę kapilarną betonu przeprowadzono doświadczenia z różnymi silanami. reaktywności chemicznej użytych silanów.50. • struktura grup alkoksylowych – duże grupy alkoksylowe wolniej ulegają hydrolizie niż małe. Reakcje chemiczne zachodzące w porach betonu mogą być podzielone na dwie grupy: hydroliza trialkoksilanów do silantrioli i etanolu. W celu przywrócenia uszkodzonej struktury betonu do stanu pierwotnego należy: 1) usunąć warstwę zewnętrzną metodą oczyszczania wysokociśnieniowego za pomocą wody. co można wytłumaczyć reakcjami chemicznymi silanów. Stadium decydującym o polimeryzacji silanów jest reakcja hydrolizy.45 i 0. W kolejnym stadium następuje kondensacja silantrioli do siloksylanów. Andreas H. Wyniki badań Na rysunku 1 pokazano wyniki doświadczeń w przypadku stosowania różnych silanów. Silan wsiąka w beton na skutek podciągania kapilarnego i formuje granicę międzyfazową: ciecz/ciecz (silan/woda). Napięcie międzyfazowe mieszaniny etanolu i wody γ L ⋅ reff ⋅ t lub x = Ai ⋅ t 2η l * Uniwersytet Nauk Stosowanych. cementu portlandzkiego CEM I 42. Gerdes* Impregnacja betonu za pomocą silanów Tabela 1. maleje podczas przesiąkania silanu do porów. wykonanej na bazie kruszywa o maksymalnej frakcji 16 mm. Niemcy Rys. Stopień występowania odchyleń zależy od typu silanu. Właściwości testowanych impregnatów Produkt Napięcie Lepkość powierzch. które są związane z żelami CSH. 1.7 23 25.5 (zawartość 350 kg/m3). a nie ciało stałe/ciecz (stwardniały zaczyn cementowy/silan). Boczne powierzchnie próbek uszczelniono klejem na bazie żywicy epoksydowej i wysuszono do stałej masy. 5 razy większy niż grup etoksylowych. reakcja zachodzi najwolniej przy pH 7. ηl – lepkość dynamiczna cieczy [mPas]. Współczynnik hydrolizy zależy od: • wartości pH – hydroliza może być katalizowana przez współczynnik pH. γL – napięcie powierzchniowe cieczy [mN/m]. Zanurzano je w różnych impregnatach na 24 h i wyznaczano poziom poboru płynu. O długoterminowym ich działaniu decyduje głębokość penetracji i zawartość substancji aktywnej.5 0. Na rysunku 1 przedstawiono przebieg doświadczenia z reagentem. Badano próbki betonu z mieszanki betonowej o w/c odpowiednio 0.95 – 2. 0. Absorpcja wody odpowiada stosunkowi pierwiastka kwadratowego czasu w ciągu 24 h. Al – współczynnik absorpcji cieczy [kg/m2s].35. Napięcie międzyfazowe nie jest wartością stałą. 0. Po kilku go- Rys.

Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA
zmniejsza się współczynnik hydrolizy; przeszkoda przestrzenna krzemu w rozgałęzionych cząsteczkach, takich jak grupy izobutylowe, prowadzi do zmniejszenia reaktywności. Współczynnik hydrolizy wzrasta w następującej kolejności: izo-butyl >> n-octyl >> propyl; w takiej samej kolejności zmniejsza się wpływ czasu dla badanych silanów w przypadku odchyleń od idealnej linii absorpcji w zależności od reaktywności chemicznej silanów. W celu scharakteryzowania kinetyki procesu hydrolizy przeprowadzono różne doświadczenia za pomocą tzw. urządzenia reakcyjnego. Ustalono, że nie występuje ulatnianie się silanów, wykryto wyłącznie etanol. Maksymalne wartości uwalnianego etanolu zaobserwowano po 8 h w przypadku propylotrietoksysilanu, po 16 h w przypadku izo-butylotrietoksysilanu i po 7,5 dniach w przypadku oktylotrietoksysilanu. Wyniki te są niezgodne z założeniem sformułowanym dla współczynnika hydrolizy. Istnieją również znaczne różnice w ilości etanolu uwalnianego podczas hydrolizy propylotrietoksysilanu lub izobutylotrietoksysilanu oraz izo-oktylotrietoksysilanu. Z porównania teoretycznych ilości uwolnionego etanolu z wynikami otrzymanymi na podstawie analizy chemicznej wynika, że prawie 100% propylotrietoksysilanu oraz izo-butylotrietoksysilanu i tylko ok. 50% izo-oktylotrietoksysilanu reaguje i formuje polisiloksan, znany również jako żywica krzemowa. Wskazuje to, że budowa chemiczna badanych silanów silnie wpływa na ich reakcje chemiczne. W celu wyjaśnienia mechanizmów chemicznych, które pojawiają się podczas reakcji chemicznych, wykonano badania dystrybucji polisiloksanów w kolumnie za pomocą metody spektroskopii w podczerwieni z transformacją Fouriera (FT-IR). Wyniki przedstawiono na rysunku 3. W przypadku propyltrietoksysilanu profil penetracji jest zupełnie inny niż profil izo-oktylosiloksysilanu. Oznacza to, że nie tylko współczynnik hydrolizy jest w znacznym stopniu uzależniony od struktury chemicznej, ale również interakcje pomiędzy makrocząsteczkami. W ostatnich latach do impregnowania betonów, przede wszystkim ze względów ekologicznych, zalecano i stosowano wodne emulsje silanowe o niskiej lepkości. Doświadczenia praktyczne i laboratoryjne wykazały, że głębokość pene-

• adsorpcja emulgatora – emulgator może być absorbowany na powierzchni przez pory kapilarne; stężenie pozostałego w roztworze emulgatora nie jest wystarczające do stabilizacji emulsji. W związku z tym nie powinno się zalecać stosowania emulsji do impregnowania materiałów zawierających cement.
Rys. 3. Dystrybucja siloksanu w kolumnie

Zastosowanie środków impregnujących w praktyce
W przeszłości uważano, że jednokrotne pokrycie powierzchni betonu środkiem impregnującym zapewnia wystarczające zabezpieczenie. Impregnaty nakładano za pomocą aparatów natryskujących aerozol bez powietrza. Maksymalna głębokość penetracji substancji aktywnej wynosiła 2 mm i dlatego stosowano różnorodne procedury i produkty zwiększające głębokość penetracji. Obecnie sposoby nakładania środków impregnujących dzieli się na dwie grupy: nakładanie środków impregnujących o znacznej lepkości, w postaci kremów, żelów i past, techniką natryskiwania lub nakładania wałkiem; kilkakrotne nakładanie środka impregnującego zawierającego 100% silanu, o niewielkiej lepkości, techniką natryskiwania. Wybór metody nanoszenia środka impregnującego zależy od indywidualnych cech obiektu oraz możliwości finansowych. Szybką i pewną metodą kontroli jakości jest spektroskopia w podczerwieni z transformacją Fouriera (FT-IR), co potwierdzają badania (rysunek 5). Profile penetracji otrzymane dla dwóch próbek pobranych w dwóch różnych miejscach ściany są bardzo zbliżone do linii wzorcowej, co oznacza, że osiągnięto zamierzony efekt.

tracji nie przekracza 0,5 – 1 mm przy czasie kontaktu 24 h. Profile penetracji ustalone metodą radiografii neutronowej w doświadczeniu ze ssaniem kapilarnym wskazują, że głębokość penetracji cieczy wynosi ok. 3 mm podczas kontaktu w czasie 4 h i 7 mm podczas kontaktu w czasie 24 h (rysunek 4).

Rys. 4. Profile penetracji cieczy betonu podczas stosowania emulsji obserwowane metodą radiografii neutronowej

Z danych doświadczalnych wynika, że podczas procesu podciągania zachodzi na powierzchni betonu proces demulsyfikacji, zapobiegający przenikaniu silanów do wewnętrznych struktur. W efekcie oddzielania stanów woda wsiąka tylko w zewnętrzną warstwę betonu, natomiast silan odparowuje na powierzchni betonu. Przyczyną oddzielania stanów są następujące zjawiska: • efekt filtra – materiały porowate, takie jak beton z porami średnicy 01 ÷ 10 µ mogą działać jak filtr oddzielający cząstki silanu w stanie uwodnionym; • efekt elektrolitu – kationy rozpuszczone w roztworze w porach mogą destabilizować emuslję przez redukcję sił odpychających pomiędzy cząsteczkami; • efekt składników organicznych – niektóre składniki, takie jak alkohole, działają jak demulgatory;

Rys. 5. Wyniki kontroli jakości w praktyce (dokończenie na str. 33)
2 ’2007 (nr 414)

25

TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych
dr Bogumiła Chmielewska* mgr inż. Jerzy Koper**

Naprawa rys w konstrukcjach żelbetowych metodą iniekcji
noszenia przebiegu rys. Każda rysa powinna być ponumerowana i opisana. Opis powinien zawierać informacje umożliwiające identyfikację elementu obiektu i przebiegu rysy. W przypadku gdy przyczyną spękań jest korozja zbrojenia, należy określić jego położenie przez usunięcie warstwy betonu i bezpośrednią obserwację stali oraz otaczającego ją betonu. Wykrywanie pustek w betonie przez lokalizację głuchego dźwięku podczas ostukiwania powierzchni młotkiem stosuje się w przypadku defektów usytuowanych płytko pod powierzchnią. Większe możliwości wykrycia rys i pustek w betonie, określenia głębokości przebiegu rys widocznych na powierzchni, dają metody nieniszczące, m.in. metoda ultradźwiękowa i badanie radiograficzne. Umożliwiają one zlokalizowanie obszarów betonu, które wymagają bardziej szczegółowej oceny, np. przez wykonanie otworu rdzeniowego i pobranie próbki do oględzin, co pozwoli bezpośrednio zmierzyć szerokość i głębokość rys. Oględziny i analiza materiału próbki umożliwiają identyfikację mechanizmu powstawania rys, przyczyn ewentualnie stwierdzonej korozji. Rdzenie, w których stwierdzono rysy, nie mogą być użyte do określenia wytrzymałości betonu na ściskanie, jednak można na ich podstawie ocenić skład betonu, stan powierzchni rys, rodzaj zalegających zanieczyszczeń i osadów. Wycinanie rdzeni osłabia jednak konstrukcję, co może być przyczyną zawężenia obszaru wykonywania odwiertów.

N

aprawa metodą iniekcji polega na wprowadzeniu materiału iniekcyjnego w miejsca nieciągłości materiałowej betonu i wypełnieniu pustek. W artykule jest kontynuowana tematyka zaprezentowana przez autorów w nr. 12/2006 „Materiałów Budowlanych” oraz na Warsztatach Pracy Projektanta Konstrukcji Ustroń 2006. Zalecenia dotyczące zastosowania iniekcji jako metody naprawy konstrukcji betonowych oraz wymagania dotyczące materiałów iniekcyjnych zawarte są w normach serii PN-EN 1504 Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych. Iniekcja jest także przedmiotem opracowań Amerykańskiego Instytutu Betonu (ACI).

Analiza stanu technicznego naprawianej konstrukcji betonowej
Przed przystąpieniem do naprawy konstrukcji betonowej niezbędne jest przeprowadzenie diagnostyki budowli i przygotowanie projektu naprawy. Ocena stanu technicznego konstrukcji wymaga analizy dokumentacji technicznej i oględzin obiektu. Sprawdza się jakość betonu i grubość otuliny zbrojenia oraz czy aktualne obciążenia, które oddziałują na konstrukcję, odpowiadają projektowanym. W przypadku braku dokumentacji przeprowadza się inwentaryzację w celu określenia rodzaju i rozkładu zbrojenia czy przebiegu kabli sprężających. Zarysowania konstrukcji naprawianej widoczne są z reguły na powierzchni (fotografia 1) i dlatego prace wstępne polegają na jej czyszczeniu przez odkucie lub umycie wodą. Pomocne w prowadzeniu prac, szczególnie na dużej powierzchni, jest przygotowanie siatki regularnych linii do na-

Wykonywanie iniekcji
Prace przygotowawcze. Ocena stanu konstrukcji, przyczyn uszkodzeń i inwentaryzacja rys jest podstawą do przygotowania projektu naprawy, który powinien uwzględniać rodzaj obiektu, jego kubaturę, funkcję, zalecenia dotyczące użytkowania, oraz określać m.in.: • harmonogram prac iniekcyjnych; • niezbędny personel; • zestawienie sprzętu do iniekcji; • rodzaj materiałów iniekcyjnych i pomocniczych; • rodzaj i rozmieszczenie końcówek iniekcyjnych (pakerów); • technikę naprawy, • bezpieczeństwo i higienę prac; • sposób przeprowadzenia kontroli jakości. Przed rozpoczęciem prac iniekcyjnych należy przygotować powierzchnię i wnętrze rys, ustalić rozstaw pakerów, sposób ich montażu i ocenić, czy trzeba zamknąć powierzchniowo rysy. Zanieczyszczenia rys usuwane są przez odessanie (nie zatyka się mikrorys) lub, jeżeli rysa przebiega na wskroś, za pomocą sprężonego powietrza. W przypadku gdy jest to konieczne (i po rozpoznaniu ograniczeń wykonania zabiegu), rysę można przepłukać wodą, alkoholem lub środkiem myjącym, a następnie usunąć roztwór sprężonym powietrzem i przesuszyć rysę. Przepłukanie rys wodą pod ciśnieniem jest zalecane, gdy materiałem iniekcyjnym jest zaczyn cementowy.

Fot. 1. Charakterystyka rys: a) oznaczenie położenia; b) pomiar szerokości; c) badanie głębokości i stanu rys w konstrukcji
** Politechnika Warszawska ** Polbet Sp. z o.o.

26

2 ’2007 (nr 414)

Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA
Przesklepienie rys zapobiega wyciekowi materiału iniekcyjnego przed związaniem. Czynność ta jest zalecana w celu uzyskania wymaganego ciśnienia w przypadku iniekcji monolityzującej konstrukcję, gdy powstałe połączenie ma przenosić naprężenia. Rysę można zostawić otwartą lub częściowo otwartą, jeżeli jest wilgotna lub zawodniona, a iniekcja prowadzona jest za pomocą szybkowiążącej żywicy poliuretanowej. W zależności od rodzaju rys oraz przyjętej technologii iniekcji do uszczelnienia stosowane są: gips, szpachlówki cementowe, polimerowo-cementowe lub szybkowiążące, wymagające suchego podłoża szpachlówki żywiczne. Powinny charakteryzować się dobrą przyczepnością do podłoża (>1,5 MPa). W niektórych przypadkach niezbędne jest poszerzenie, a nawet rozkucie rysy (w kształcie litery V) po obu jej krawędziach. W zależności od wybranej metody iniekcji jako końcówki iniekcyjne stosowane są pakery naklejane lub mocowane wgłębnie. Mogą one być jednorazowe lub wielokrotnego użycia, np. do iniekcji żeli akrylowych lub zaczynów mineralnych. Sposób ich mocowania przedstawiono na rysunku 1 i 2. W przypadku pakerów naklejanych w rysę wbity zostaje metalowy pręcik, a następnie nakładany jest paker, który przykleja się za pomocą kleju epoksydowego. Drożność końcówki zapewniona jest po związaniu kleju i wyjęciu drucika. Istotne jest odpowiednie przygotowanie powierzchni do przyklejenia pakera: oczyszczenie powierzchni i obrzeża rysy np. przez szlifowanie i jeżeli to konieczne odtłuszczenie oraz zagruntowanie podłoża betonowego. Odległość między pakerami powinna być mniejsza od grubości (d) iniektowanego elementu (ok. 0,9d) lub od głębokości iniektowanej rysy. Ze zmniejszaniem się rozwartości rys odstępy te powinny maleć: przy szerokości rys poniżej 0,2 mm orientacyjny odstęp miedzy pakerami wynosi ok. 15 cm, a gdy rozwartość rys wynosi powyżej 1 mm, rozstęp ten można zwiększyć do ok. 50 cm. W zależności od sposobu montażu wyróżnia się pakery wgłębne: udarowe (wbijane w rysę), najczęściej z tworzyw sztucznych; otworowe: stalowe lub aluminiowe, mocowane w wywierconych otworach za pomocą gumowych pierścieni; mocowane ręcznie (śrubowe) lub maszynowo („popnit”); po wywierceniu otworów konieczne jest ich oczyszczenie z pozostałych w nich zwiercin. Na fotografii 2 przedstawiono rodzaje pakerów iniekcyjnych. Połączenie końcówki iniekcyjnej z urządzeniem iniekcyjnym odbywa się przez kalamitki zaopatrzone w wentyle zwrotne, które zapobiegają wypływowi materiału. Rozmieszczenie i średnica otworów iniekcyjnych zależą od rodzaju naprawianego elementu, rodzaju stosowanych pakerów oraz od geometrii rys. Pakery rozmieszcza się zwykle naprzemiennie wzdłuż przebiegu rysy, w odstępach odpowiadających 1/2 grubości elementu. Powinny

Fot. 2. Pakery iniekcyjne: a) naklejany; b) otworowy wbijany; c) otworowy rozprężny; d) otworowy z przedłużką; e) pistolet iniekcyjny

Rys. 1. Sposób montowania pakerów naklejanych

Rys. 2. Sposób montowania pakerów wgłębnych

przecinać rysę najlepiej pod kątem 45°, w połowie grubości iniektowanego elementu konstrukcyjnego. W elementach znacznej grubości otwory iniekcyjne mogą być usytuowane w dwóch rzędach i pod różnymi kątami, dobranymi tak, aby maksymalnie zwiększyć możliwość penetracji. Dopuszczalne jest również przedłużanie otworów za pomocą wiertła o mniejszej średnicy. Należy zachowywać zasadę, aby odległość między dwiema końcówkami iniekcyjnymi była równa lub mniejsza od zasięgu penetracji materiału iniekcyjnego w naprawianym elemencie. Przed rozpoczęciem iniekcji badana jest drożność wykonanych otworów oraz szczelność miejsca zamontowania pakerów, np. za pomocą suchego powietrza lub wody. Przebieg iniekcji. Iniekcję rozpoczyna się od najniżej położonego pakera (w przypadku rys pionowych) lub od pakera skrajnego (w przypadku rys poziomych). Końcówka pakera jest zakręcana, gdy iniekt wypłynie z następnego otworu. Otwór taki staje się kolejnym punktem iniekcji. Iniekcja powinna być prowadzona w kolejnych otworach w miarę wypełniania się rysy materiałem iniekcyjnym. W przypadku braku iniektu w sąsiednim otworze należy iniekcję powtórzyć w otworze poprzednim lub wywiercić nowy otwór iniekcyjny. W celu uzyskania pełnej skuteczności konieczne jest przeprowadzenie reiniekcji, tzn. ponownego doiniektowa2 ’2007 (nr 414)

27

Błędy w praktyce napraw metodą iniekcji Częstym błędem podczas prowadzenia iniekcji jest nieprzestrzeganie zaleceń producenta dotyczących warunków stosowania i przechowywania materiałów. ich rozmieszczenie i rodzaj. a w przypadku iniektu cementowego w czasie co najwyżej do początku wiązania cementu.lub więcej komponentowe z możliwością doboru ilościowego składu mieszanki. Zbiorniki iniekcyjne stosuje się do iniekcji grawitacyjnej. dysponować zespołami fachowców oraz niezbędnym sprzętem do prowadzenia skutecznych napraw. Wykonanie iniekcji monolityzującej materiałem epoksydowym w obecności wody może spowodować niezwiązanie kompozytu iniekcyjnego lub obniżenie jego właściwości mechanicznych i przyczepności do betonu. Dostawca zobowiązany jest określić te warunki w karcie materiałowej. liczbę pakerów. wypłukiwanie cementu i w efekcie niewłaściwe wiązanie. O potrzebie wykonania dokumentacji decyduje zleceniodawca. nych prac iniekcyjnych są dane zawarte w dokumentacji roboczej oraz wizualne sprawdzenie skuteczności wypełnienia. Przyczyną jest skurcz chemiczny i cieplny wiążących materiałów lub jak w przypadku poliuretanów. Po zakończeniu robót pakery należy usunąć. Pompy ciśnieniowe mogą być tłokowe. Ocena stabilności rozwartości rys oraz zmiany ich szerokości decyduje o skuteczności naprawy. w przypadku stosowania żywic poliuretanowych wysoko spienialnych. Poza analizą dokumentacji najczęściej stosowanym sposobem kontroli skuteczności zabiegów iniekcyjnych jest wykonanie wierceń w miejscu iniekcji. Podstawą oceny jakości wykona- 28 2 ’2007 (nr 414) . Innym sposobem jest wykonanie badań nieniszczących. Konieczne jest wcześniejsze osuszenie rys lub zastosowanie specjalnych żywic epoksydowych do podłoży wilgotnych. pneumatyczne. Powierzchniowe uszczelnienie rys jest usuwane. Kontrola obecności wilgoci i wody w rysach ma duże znaczenie w przypadku doboru materiałów iniekcyjnych i efektywności przeprowadzonego zabiegu naprawczego. spalinowe. Pompy dwukomponentowe wyposażone są w dwa niezależne zbiorniki i dwie oddzielne instalacje tłoczące. Prace kontrolne podczas wykonywania zabiegów iniekcyjnych pozwalają na prawidłową ocenę przebiegu robót oraz umożliwiają korygowanie na bieżąco występujących błędów lub zaniedbań. ilość wtłoczonego iniektu oraz uwagi o procesie iniekcji. inwentaryzację rys. korzystne jest również wprowadzenie wody w rysy przed rozpoczęciem prac iniekcyjnych w celu efektywnego wykorzystania zjawiska przyrostu objętości w czasie wiązania. a następnie zasysany i tłoczony wężem wysokociśnieniowym do pistoletu iniekcyjnego. Wskazane jest. ich stan zawilgocenia. temperaturę otoczenia i warunki podczas prowadzenia prac. w których zaczyn iniekcyjny jest tłoczony za pomocą sprężonego powietrza o ciśnieniu < 0. Ocenia się stopień wypełnienia rys oraz wytrzymałość betonu na rozciąganie przy rozłupywaniu. Nawet w przypadku zaczynów na bazie cementów nadmierna ilość wody w rysie może spowodować niekorzystną zmianę stosunku wodno-cementowego. kolanowe i próżniowe. Ręczne lub nożne pompy iniekcyjne stosowane są przy naprawie małej ilości rys lub w miejscach mało dostępnych. pompy iniekcyjne. Temperatura i skład mieszanki decydują o lepkości. oprzyrządowanie i środki pomocnicze. a otwory i uszkodzenia naprawiane. a pozostałe po nich otwory wypełnia uszczelniającą zaprawą szybkowiążącą. Dokumentacja obejmuje m.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych nia już zainiektowanych otworów. W przypadku zaczynów cementowych wypełniania szczeliny jest zakończone. Pakery z tworzyw sztucznych można odciąć przy powierzchni. Powinien być osobny zapis przebiegu iniekcji każdej iniektowanej rysy oraz szkic przedstawiający rysę i rozstaw wentyli iniekcyjnych.5 MPa. W takim przypadku skuteczność wykonanego zabiegu iniekcyjnego jest znikoma. metalowe usuwa się z konstrukcji. Zabieg ten należy przeprowadzić przed zakończeniem procesu żelowania żywic w rysie (z wyjątkiem szybkowiążących żywic spienialnych). Pakery naklejane są odbijane. Kontroli podlega technika prac. 20 min. membranowe. spienienie materiału. gdy otwór nie wchłania mieszanki w ciągu ok. W przypadku pomp jednokomponentowych materiał iniekcyjny po wstępnym wymieszaniu jest wlewany do zasobnika pompy. Urządzenia do prowadzenia prac iniekcyjnych można podzielić na zbiorniki iniekcyjne oraz pompy ręczne i mechaniczne: elektryczne. Materiały stosowane do iniekcji o ściśle określonej charakterystyce technicznej powinny być dopuszczone do obrotu i stosowania. czasie wiązania i stopniu usieciowania. Dopuszcza się wkręcenie pakerów głęboko. Obecność wody w rysach lub jej brak wpływają na sposób prowadzenia i skuteczność zabiegów iniekcyjnych. hydrauliczne. a więc właściwościach mechanicznych materiału. Innym rodzajem zbiorników są zbiorniki ciśnieniowe. Pompy takie są bardzo proste w obsłudze i w konserwacji.in. temperaturowych) zmian rozwartości rysy może skutkować prowadzeniem prac naprawczych w czasie jej minimalnego rozwarcia. ślimakowe. Nieuwzględnienie krótkookresowych (np. W zależności od rodzaju podawanego materiału wyróżnia się urządzenia jednokomponentowe i dwu. aby w dokumentacji znalazła się informacja dotycząca osoby prowadzącej prace iniekcyjne oraz osoby nadzorującej je i kontrolującej. Przy wykonywaniu iniekcji zaczynami cementowymi lub polimerowo-cementowymi wskazane jest przed rozpoczęciem prac nawilżenie suchych rys w celu zapobieżenia odciągania przez beton wody z zaczynu cementowego. jednakże istotnym ograniczeniem pracy jest czas żelowania mieszanki. wartość ciśnienia początkowego i końcowego. Duża wytrzymałość materiału iniekcyjnego na rozciąganie przy niewielkich Kontrola wykonania robót Firmy wykonujące prace iniekcyjne powinny posiadać odpowiednie certyfikaty i uprawnienia wydane przez producenta wyrobu iniekcyjnego i instytuty branżowe. które łączą się przed końcówką iniekcyjną w mieszalniku statycznym. Sprzęt powinien zapewniać bezawaryjną pracę i uzyskanie wymaganej efektywności i jakości robót. tak aby nie korodowały. Czasami.

gdyż eliminuje on konieczność stosowania ekranów chroniących membranę. Smith w 1975 r. na które oddziałują obciążenia dynamiczne. otworów „ślepych”. potwierdziły skuteczność działania produktu. Radcon # 7 zastosowano m. jest skurcz materiałów iniekcyjnych. Jego głównym obszarem zastosowania są nadziemne części budynków i budowli. W takim przypadku pomimo drożności rys iniekcja jest mało skuteczna ze względu na ograniczony zasięg migracji iniektu. Niedopuszczalne jest rozcieńczanie zaczynów iniekcyjnych w celu uzyskania odpowiednio niskiej lepkości. Powoduje to powstawanie tzw. zbiorniki wody pitnej. które należy uwzględnić. Praca została przygotowana w ramach grantu Politechniki Warszawskiej nr 504 G/1080/7007. jest zbyt długi. dzięki czemu eliminuje konieczność napraw i konserwacji. mającej na celu wypełnienie powstałych nieszczelności. Często się zdarza. że przed rozpoczęciem prac iniekcyjnych nie została prawidłowo dobrana lub sprawdzona drożność otworów. takie jak mosty. W porównaniu z innym hydroizolacjami wyróżnia się unikalnymi cechami zapewniającymi ochronę i uszczelnienie betonu zbrojonego przez cały okres eksploatacji konstrukcji. Dyrektor Generalny Radcrete Pacific. szczególnie w przypadku iniektów poliuretanowych. skutecznie poprawiając odporność na uszkodzenia przez cykle zamrożeniowe. natomiast zbyt wysokie ciśnienie początkowe – niepełne wypełnienie rys oraz segregację zaczynu iniekcyjnego. Jest aktywny. w celu ochrony czterdziestu mostów kolei norweskich i pasa startowego lotniska w Pittsburghu. w którym występują liczne przejścia temperatury przez 0 °C. Radcon # 7 zamyka rysy do 2 mm szerokości. W takim przypadku konieczne jest przeprowadzenie dodatkowej iniekcji (reiniekcja) żywicą poliuretanową o niskim stopniu spienienia i wydłużonym czasie wiązania lub żywicą epoksydową (gdy rysa jest już osuszona w wyniku pierwotnej iniekcji żywicą poliuretanową). biochemicznie zmodyfikowany krzemian sodu. Powierzchnie mogą być użytkowane w kilka godzin po natrysku Radconu # 7. zwiększa jego trwałość zamykając pęknięcia i umożliwia dyfuzję pary wodnej z betonu.pl tel. a w skrajnym wypadku odspajanie się niewielkich elementów konstrukcji. cykliczne zmiany wymiarów rysy. gdy zespoły prowadzące prace iniekcyjne są odpowiednio przeszkolone i doświadczone. Podobne negatywne zjawiska wewnątrz rys mogą występować. jest bezpieczny dla środowiska i ekonomiczny. w którym mogą występować np. a izolacja nie jest podatna na uszkodzenie przez podwykonawców. Łatwo daje się aplikować. Innowacyjna technologia hydroizolacji betonu Radcon # 7 stosowany jest od 30 lat w ponad 75 krajach świata. Radcon # 7 jest szczególnie zalecany w środowisku. światowego dystrybutora. ma zdolność uszczelniania nowo powstałych rys. ponieważ redukuje nasiąkliwość betonu. Andrea Kozkova i Michael Rorke tłumaczenie Agnieszka Filippovits-Szpila www. dr. Z uwagi na długi czas wiązania zaczynów cementowych iniekty nie są stosowane w obiektach. Kolejnym zjawiskiem. jeżeli czas wiązania kompozycji iniekcyjnej w stosunku do czasu. płyty parkingów i stropodachy.beton 29 . centra handlowe. ich głębokość. Obecnie jest szeroko wykorzystywany w Azji. W przypadku gdy wytrzymałość materiału jest niewielka. naprawa będzie nieskuteczna. wskazuje na przewagę Radconu # 7 nad tradycyjnymi membranami. Doświadczenia ze stosowania Radconu # 7.. Europie i Ameryce. które nie mają właściwej zdolności penetracji. Doskonale chroni zbrojenie przed korozją wywołaną przez jony chlorków i jest odporny na duże ciśnienie wody w przypadku budowli hydrotechnicznych. powstawanie nowych zarysowań. uszczelnianie struktury betonu i scalanie konstrukcji. Podsumowanie Naprawa konstrukcji żelbetowych metodą iniekcji jest skuteczną i wszechstronną techniką umożliwiającą wypełnianie rys i ubytków w wewnętrznej strukturze betonu.beton@radcon.radcon. Radcon # 7 jest skuteczny również w przypadku konstrukcji narażonych na duże naprężenia termiczne. a firma Radcrete Pacific uzyskała w 2000 r. Firma dr. Radcon # 7 został uznany przez projektantów jako skuteczna technologia ochrony betonu architektonicznego. Specyfiką metody jest „niepoprawialność” zabiegu iniekcyjnego. a materiały i sprzęt użyty do prac iniekcyjnych najwyższej jakości. jeżeli wystąpi w nich woda. współpracując z doświadczonymi firmami wykonawczymi. rozstaw i kąt nachylenia. W takich przypadkach ziarna mikrocementu tworzą konglomeraty. a nie za pomocą miksera koloidalnego. Osiąga się to. Podczas prowadzenia prac iniekcyjnych bardzo ważna jest kontrola czasu przydatności iniektu do tłoczenia.in. od czasu wynalezienia go przez dr. Ed Byrne. Radcon # 7. zapewnia kompleksową usługę izolacji i naprawy powierzchni betonowych. natryskiwany na powierzchnię penetruje w beton i tworzy podpowierzchniową membranę w zewnętrznej warstwie betonu.beton.W. Częstym zaniedbaniem wykonawczym jest przygotowywanie zaczynów mikrocementowych za pomocą tradycyjnych mieszadeł.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA zmianach wymiarów poprzecznych rys pozwoli na skuteczne połączenie ścianek rys. certyfikat ISO 9001. wysokospenialnych. 603 971 600 2 ’2007 (nr 414) dr. generalny dystrybutor preparatu w Polsce. instalacje uzdatniania wody. nieprzecinających rysy. Zastosowanie zbyt wysokiego ciśnienia iniekcji może powodować propagację rys.pl. A.

muszle koncertowe itp. S Składniki mieszanki wyrzucane są z dyszy wylotowej pod ciśnieniem roboczym 0. nadbrzeża kanałów. wzmocnienia wyrobisk i korytarzy w górnictwie... gdzie wizualnie stwierdzono ognisko korozji. rzek). W przypadku kompleksowej naprawy obiektu technologią torkretowania oprócz zalet technicznych i użytkowych torkret nadaje naprawianemu obiektowi również estetyczny wygląd. Zabezpieczenie skarpy w technologii torkretowania wznoszenia nowych konstrukcji cienkościennych i skorupowych (kopuły. Można stosować mieszanki typu SPCC. Majchrzak sp. Podstawowe funkcje naprawcze torkretu: reprofilująca – polega na uzupełnieniu betonem większych ubytków. ponowne natryśnięcie w celu uzyskania faktury „Cut and flash”. przypominającym fakturą tynki strukturalne. – stan po wstępnym związaniu. – stan po jednokierunkowym ścięciu „Cut”. W zależności od uszkodzeń grubość wypełnień może sięgać nawet do 50 cm. pionowych (sufity wyrobisk korytarzowych w kopalniach. Celem torkretowania jest przywrócenie naprawianemu obiektowi pierwotnych właściwości użytkowych. silosy itp. a w przypadku niewystarczającej otuliny uzupełnienie jej na całej konstrukcji lub jej fragmentach.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Zastosowanie torkretowania w naprawie obiektów pecjalistyczne Przedsiębiorstwo Budowlane „TORKRET” W. często w powiązaniu z funkcją reprofilującą. naprawia obiekty budowlane w technologii torkretowania. W celu eliminacji ognisk korozji stali zbrojeniowej stosuje się mieszanki torkretowe zawierające migrują- Podpora naprawiona w technologii torkretowania ce inhibitory korozji typu MCI (Migrating Corrosion Inhibitor). j.j. lecz docierają również do stali nieodsłoniętej.com. tel. • wzmocnienie naprawianego obiektu. • zwiększenie przekroju poprzecznego w przypadku dodatkowego zbrojenia elementów. a także w przemyśle metalurgicznym i budownictwie tunelowym.). chłodnie kominowe. że technologia torkretowania jest powszechnie stosowana w budownictwie. w przypadku: naprawy i rekonstrukcji obiektów żelbetowych i betonowych (mosty. Torkretowanie polega na dynamicznym narzucaniu wcześniej przygotowanej mieszanki na odpowiednie podłoże lub deskowanie w przypadku wykonywania nowych konstrukcji.com. sklepienia itp. 061 897-81-02. • odtworzenie geometrii i architektury elementu/konstrukcji. Majchrzak sp. tunelach) spowodowały. wzmacniania skarp i głębokich wykopów. fax 061 897-81-01 e-mail: torkret@torkret. fakturowa – w połączeniu z funkcją zabezpieczającą lub w przypadku odtwarzania faktury zewnętrznej elementów architektonicznych np. jest znaną i cenioną na rynku polskim firmą. kwalifikacje i specjalistyczna kadra w połączeniu z najwyższej klasy sprzętem powodują.j.). w obiektach zabytkowych (stare poręcze betonowe lub żelbetowe. działające na rynku polskim od 1989 r.pl 30 2 ’2007 (nr 414) . W przypadku ubytków większych niż 5 cm należy stosować zbrojenie z siatki o oczkach co najmniej 10 x 10 cm. Doświadczenie. że cząsteczki MCI penetrują obszar nie tylko w miejscu. kominy. zabezpieczająca – polega na odtworzeniu lub zwiększeniu otuliny betonowej.pl www. Naprawianą powierzchnię można wykończyć jedną z metod: – stan po wystrzeleniu z dyszy „As Shot”.torkret. że Specjalistyczne Przedsiębiorstwo Budowlane „TORKRET” W. Specjalistyczne Przedsiębiorstwo Budowlane „TORKRET” W.6 – 1 MPa. Przez osiemnaście lat działalności firma naprawiła kilkaset obiektów inżynierskich. Parametry fizykomechaniczne torkretu lepsze niż tradycyjnego betonu oraz możliwość układania na powierzchniach skośnych (np. • odtworzenie otuliny. które powodują. łuki. Umożliwia ono: • wypełnienie ubytków po skorodowanym i odkutym betonie. w tym wiele zagrożonych awarią budowlaną. Majchrzak sp. prac konserwatorskich. konstrukcyjna – przy naprawach.). zbiorniki.

Marszałka Focha 1 81-403 Gdynia tel.sika. (058) 622 93 57 fax (058) 662 25 25 www. (012) 644 37 40 fax (012) 642 16 91 Biuro Poznań ul. Polskich Marynarzy 12/3 71-050 Szczecin tel. Ojca Beyzyma 10/3 53-204 Wrocław tel. (061) 652 38 22 fax (061) 652 37 78 Biuro Bydgoszcz ul. Karczunkowska 89 02-871 Warszawa tel. Gdańska 125/7 85-022 Bydgoszcz tel. (091) 486 85 59 fax (091) 486 86 37 Biuro Wrocław ul. Łowińskiego 40 31-752 Kraków tel.Nowoczesne. Rzemieślnicza 1 62-081 Przeźmierowo tel. (071) 363 39 61 fax (071) 363 25 99 Biuro Warszawa ul. (022) 31 00 700 fax (022) 31 00 800 Biuro Gdynia ul. trwałe.pl . ciche nawierzchnie torowe Biuro Kraków ul./fax (052) 349 32 29 Biuro Szczecin ul.

Po 28 latach eksploatacji ubytek sprężystości określono na 6% w stosunku do wartości pierwotnej. W wielu dziedzinach produkcji coraz powszechniej zastępowane są tradycyjne połączenia sztywne połączeniami elastycznymi. kiedy cały układ komunikacyjny jest ciągle przeciążony i każde zakłócenie powoduje duże problemy dla całej lokalnej społeczności. które zaprezentuję w artykule. Na podstawie prawie trzydziestu lat doświadczeń można mówić o co najmniej trzydziestoletniej trwałości torowisk wykonywanych w technologii sprężystego mocowania szyn Icosit KC. Obecnie stosowanym powszechnie w budownictwie komunikacyjnym rozwiązaniem jest tzw.in. Przykładem takiego rozwiązania może być modernizacja torowiska tramwajowego w ciągu ul. 10 dB. Linia kolejowa Poznań – Katowice montowana na podkładach żebrowych * Sika Poland Sp. powstałymi przez wprowadzenie pomiędzy dwa elementy materiału łączącego o odpowiednich parametrach fizycznych i wytrzymałościowych. Kędzierzyn-Koźle – bocznica przy dworcu PKP. z o. węzeł „Żaba” w Warszawie. Armii Krajowej w Krakowie. torowisko tacy nalewaków w Rafinerii Gdańskiej. wykonane przez Politechnikę w Monachium. 110 projektów (remonty torowisk tramwajowych. mocowanie na podkładkach żebrowych (fotografia 1). obok jakości i trwałości wybranego rozwiązania. Innym często stosowanym rozwiązaniem jest tzw. Szczególnie ważne jest to w sytuacji. Zaskakujące okazały się także wyniki sprawdzających badań zmęczeniowych. Kościuszki nad ul. trwale elastyczna podlewka poliuretanowa. Dworzec Warszawa Wileńska. Podstawowym elementem mocującym jest specjalna. można dopasować rozwiązanie do przewidywanych ugięć szyny w zależności od założeń projektowych i lokalnych wymagań użytkowych. Okazało się. Warszawa Grochów – Dalekobieżna Stacja Postojowa. wiadukt w ciągu ul. które zrealizowano. Balickiej i Bronowickiej w Krakowie (fotografia 2). Obiekty. że materiał praktycz- Fot. W tej sytuacji jednym z warunków wyboru technologii remontu. były związane z warunkami realizacji remontu torowiska lub modernizacji lokalnego układu komunikacyjnego. Podczas remontów i modernizacji torowisk kolejowych i tramwajowych w Polsce stosowane są coraz powszechniej nowoczesne rozwiązania konstrukcyjne z technologią sprężystego mocowania szyn systemem Icosit KC firmy Sika na czele. Maciej Karpała* Sprężyste mocowanie szyn kolejowych i tramwajowych w Polsce nie nie wykazuje ubytku sprężystości. miejscowość Sieraków. Odcinki torów szynowych zamocowane za pomocą systemu Icosit KC w normowej temperaturze mogą być oddane do użytkowania po upływie 24 h. obiekty komunikacji tramwajowej. Balickiej nad ul. jest czas zamknięcia ciągu komunikacyjnego dla ruchu. chemoutwardzalna. W Polsce pierwsze realizacje wykonano w połowie lat dziewięćdziesiątych. Polega ona na całkowitym zespoleniu szyn z podłożem. Ponadto mocowanie wykonane przy użyciu podlewów poliuretanowych systemu Icosit KC charakteryzuje się właściwościami dźwiękochłonnymi oraz tłumiącymi drgania i wibracje. na próbkach jednych z pierwszych torów mocowanych systemem Icosit KC. Obok walorów estetycznych i proekologicznych gwarantuje on redukcję drgań. Do dziś na terenie Polski ok. 1. wiadukt w ciągu ul. Górnośląską w Katowicach oraz obiekty realizowane w ramach zadania Drogowa Trasa Średnicowa w Katowicach. sprężystymi. linia E20. Wybierając odpowiedni materiał z grupy produktów należących do systemu Icosit KC. linia E30. Taki system stosuje się w przy- 32 2 ’2007 (nr 414) . Pomiary porównawcze (przed remontem i po remoncie) wykonane na istniejących obiektach komunikacji zbiorowej potwierdziły.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych inż. iż system wykazuje cechy izolatora elektrycznego. Badania praktyczne i laboratoryjne prowadzone przez uznane instytucje naukowe na kilku kontynentach potwierdziły też. znacznie ogranicza hałas oraz zapewnia długi okres bezawaryjnego użytkowania. Prawie wszystkie realizacje zastosowań technologii sprężystego mocowania szyn.: linia kolejowa Poznań – Katowice. to m. co pozwala na stosowanie tego typu materiałów w przypadku torowisk specjalistycznych – tac nalewaków oraz napraw przez sklejenie spękanych płyt lotniskowych lub drogowych. torowisko suwnicy bramowej w Stoczni Gdynia. Każda ingerencja w system komunikacyjny związana jest z dużymi utrudnieniami dla wszystkich użytkowników. iż system wykazuje cechy redukujące hałas średnio o ok. Równie ważną cechą jest odporność na paliwa. kolejowych i podsuwnicowych) zostało zrealizowanych w oparciu o system Icosit KC. w którym tradycyjne kotwy i połączenia sztywne stanowią jedynie dodatkowy element stabilizujący. zielony tramwaj. szyna zatopiona lub podparcie ciągłe.o. np.

że: • absorpcję silanów można przewidzieć za pomocą pierwiastka kwadratowego czasu kontaktu. zależą od czasu kontaktu. np. Kocmyrzowską w Krakowie Impregnacja betonu za pomocą silanów (dokończenie ze str. jak i interakcje pomiędzy makrocząsteczkami odgrywają istotną rolę w procesach zachodzących podczas impregnacji betonu. 4. 25) Wnioski Z przeprowadzonych badań wynika. dr inż. Przykładem może być ok. prof. Szyna zatopiona na nowo wybudowanym widukcie Izydora Stelli-Sawickiego w ciągu al. 2. sprężyste mocowanie szyn w nawierzchni bitumicznej. W celu dobrania właściwych parametrów impregnacji zaleca się wykonywanie badań. co gwarantuje długotrwały efekt. • emulsje nanoszone na powierzchnię betonu mogą ulegać rozbiciu na skutek procesów chemiczno-fizycznych w wyniku oddzielania fazowego do wewnętrznych struktur zewnętrznej powierzchni betonu. nowo wybudowany wiadukt Izydora Stelli-Sawickiego w ciągu al. Toruniu. natomiast do uszczelnienia styku płyty wykorzystano materiał bitumiczny Icosit KC FM. prawidłowe wykonawstwo prac i dokładną kontrolę jakości. co jest wynikiem reakcji chemicznych za- chodzących podczas przenikania do systemu porów. Gdańsku. W takim systemie wykonano przejazd tramwajowy przez ul. Fot.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA padku obiektów mostowych o konstrukcji żelbetowej (np. betonowej oraz w kostce brukowej. Kocmyrzowską w Krakowie (fotografia 4). obciążonej normalnym ruchem kołowym. Stosowane materiały pozwalają na skuteczne. natomiast silany paru- ją z powierzchni betonu. Przykładem zastosowania tego rozwiązania są remonty torowisk we Wrocławiu. Gertrudy. remont torowiska na moście Powstańców Śląskich Fot. Przejazd tramwajowy z płyt prefabrykowanych przez ul. szynę zatopioną stosuje się w przypadku wykonywania nawierzchni torowej w powierzchni jezdni. Jana Pawła w Krakowie tzw. • zarówno współczynnik hydrolizy. Pawiej. Nawierzchnia prefabyrkowana torowiska łączy zalety prefabrykowanych płyt wielkowymiarowych z podlewem ciągłym szyny. św. takie jak napięcie międzyfazowe σ oraz lepkość dynamiczna η. Nawierzchnie prefabrykowane są stosowane przede wszystkim w przypadku torów tramwajowych zabudowanych w jezdni. Rakowickiej. Ze względu na niewielką wysokość konstrukcji i stosunkowo mały ciężar. Do mocowania szyn użyto żywicy Icosit KC 340/45. Grzegórzeckiej. Krakowie. Równie często w Krakowie ul. Stradom. Andreas H. w Krakowie w ciągu Fot. 3. Gerdes 2 ’2007 (nr 414) 33 . Jana Pawła w Krakowie – fotografia 3) lub stalowej (np.wego w ciągu ul. W związku z tym nie zaleca się stosować emulsji do impregnowania konstrukcji betonowych. Balickiej i Bronowickiej wie). 50 odcinków wyremontowanych linii tramwajowych w całej Polsce. • przy planowaniu impregnacji należy uwzględnić „efektywną głębokość penetracji” oraz „minimalną zawartość substancji aktywnej”. Łodzi. Modernizacja torowiska tramwajoprzez Wisłę w Krako. jeżeli nie przekracza on 8 h i znany jest współczynnik absorpcji silanów AS. • właściwości fizyczne wpływające na proces przenikania. a mianowicie: trwałość i stabilność nawierzchni drogowej oraz doskonałe warunki mocowania sprężystego szyny. nawierzchnie te nadają się również doskonale do budowy linii tramwajowych na mostach i wiaduktach. a także jako przejazdy na skrzyżowaniach jezdni z torami tramwajowymi. teren aglomeracji śląskiej oraz wiele innych miast Polski w których jest infrastruktura torowa. Lubicz.

.

.

węglowych (CFRP) oraz aramidowych (AFRP). Tomasz Bartosik** Wzmacnianie konstrukcji materiałami na bazie włókien węglowych. Ze względu na specyfikę materiałów kompozytowych. strefy zagrożone wybuchami otwory wycinane w istnie. stosowane są głównie do wykonywania wzmocnień konstrukcji murowanych.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych mgr inż. strefy zagrożone wybuchami Kratownice pręty rozciągane pręty ściskane i węzły taśmy węglowe (CFRP). zewnętrznego zbrojenia w postaci płaskowników stalowych. T Podciągi. maty) oraz specjalnie dobrane kleje na bazie żywic epoksydowych. Należy stosować wyłącznie produkty z danego systemu. siły rozciągające (strefy wsporniki oddziaływania momentów dodatnich i ujemnych) siły ścinające (strefy przypodporowe oraz strefy przekazywania obciążeń skupionych) strefy oddziaływania obciążeń udarowych. Gliwice ** Euro-Projekt siły ścinające strefy oddziaływania obciążeń udarowych. Najczęściej wykorzystuje się je do zwiększenia nośności w konstrukTabela 1. strefy zagrożone wybuchami otwory wycinane w istniejących konstrukcjach Rodzaj stosowanego materiału FRP taśmy węglowe (CFRP). kiedy beton podłoża charakteryzuje się małą wytrzymałością. Cecha ta powoduje. szklanych i aramidowych. „L” kształtki (CFRP) maty aramidowe (AFRP) maty węglowe (CFRP) taśmy węglowe (CFRP). wykonanych na bazie polimerów węglowych. W przypadku konstrukcji betonowych i żelbetowych stosuje się je wówczas. strefy zagrożone wybuchami skręcanie Ściany siły rozciągające Aplikacja materiałów FRP Kompozyty włókniste FRP stosowane w budownictwie do wzmacniania konstrukcji inżynierskich bazują na włóknach: szklanych (GFRP). zmianie schematu statycznego (wprowadzenie dodatkowych podpór) lub wprowadzaniu dodatkowego zbrojenia w postaci elementów stalowych. Jedną z nowych metod wzmocnienia elementów konstrukcyjnych jest zastosowanie doklejanego zbrojenia zewnętrznego w postaci taśm lub mat z kompozytów włóknistych FRP – Fibre Reinforced Plastic (lub Fibre Reinforced Polymer). do prac wzmacniających wykorzystuje się gotowe systemy FRP. poza wysoką wytrzymałością na rozciąganie. Niedopuszczalne jest wykorzystywanie materiałów FRP i klejów z różnych systemów wzmacniających. taśmy aramidowe (AFRP) maty węglowe (CFRP). żebra. Materiały kompozytowe zalecane są do wzmacniania niemal każdego rodzaju konstrukcji (tabela 1).taśmy węglowe (CFRP) jących konstrukcjach Słupy siły rozciągające. maty węglowe (CFRP) maty aramidowe (AFRP) taśmy węglowe (CFRP) taśmy węglowe (CFRP). maty szklane (GFRP). aplikacje dodatkowego. Włókna szklane. Metoda ta zastępuje popularne w ostatniej dekadzie XX w. jako jedyne z wymienionych polimerów cechują się wysoką wytrzymałością w kierunku prostopadłym do kierunku włókien. maty aramidowe (AFRP) maty aramidowe (AFRP) taśmy węglowe (CFRP) maty węglowe (CFRP) 36 2 ’2007 (nr 414) . Włókna węglowe ze względu na bardzo wysokie parame** Politechnika Śląska. Obecnie w Polsce systemy FRP dopuszczone są do stosowania w budownictwie na podstawie ważnych Aprobat Technicznych wydawanych przez Instytut Techniki Budowlanej lub Instytut Badawczy Dróg i Mostów oraz obowiązujących w Unii Europejskiej. Główne obszary zastosowania materiałów FRP w konstrukcjach żelbetowych Rodzaj konstrukcji Płyty. Marta Kałuża* mgr inż. że doskonale sprawdzają się jako materiały wykorzystywane do wzmacniania konstrukcji narażonych na oddziaływania udarowe i wybuchy. Wzmocnienia te wymagają wielu prac przygotowawczych i montażowych oraz zwykle długiego okresu pielęgnacji. Często też wykonanie tradycyjnego wzmocnienia jest bardzo trudne lub wręcz technologicznie niemożliwe. powłoki Rodzaj oddziaływania/ /przypadki szczególne siły rozciągające (strefy oddziaływania momentów dodatnich i ujemnych) strefy oddziaływania obciążeń udarowych. maty węglowe (CFRP) maty węglowe (CFRP) maty aramidowe (AFRP) radycyjne techniki wzmacniania konstrukcji polegają przede wszystkim na zwiększeniu wymiarów przekroju poprzecznego (dotyczyło to głównie przekrojów żelbetowych – dobetonowanie). ściskające siły poprzeczne strefy oddziaływania obciążeń udarowych. Włókna aramidowe. ze względu na wysokie parametry wytrzymałościowe oraz niższy niż w przypadku włókien węglowych i stali moduł sprężystości. szklanych i aramidowych try wytrzymałościowe oraz bardzo wysokie moduły sprężystości stosowane są głównie do wzmacniania elementów betonowych i żelbetowych. maty węglowe (CFRP) maty węglowe (CFRP). w skład których wchodzą materiały FRP (taśmy.

A3 – wzmocnienie na zginanie taśmą CFRP naklejoną na dolną bądź dolną i boczną powierzchnię belki. np. Jest to konieczne najczęściej w przypadku zastosowania dwóch warstw taśmy naklejonych na siebie.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA cjach żelbetowych i drewnianych. ściany. • grubości i stanu otuliny betonowej prętów zbrojeniowych. słupy. 3. Ostatnio wprowadza się dodatkowe kotwienie końców biernie przyklejonych taśm. bądź inną przeszkodą. • równości podłoża (wymagane jest. rury i zbiorniki. w zależności od potrzeb. 2. naklejanie mat FRP (węglowe. Na rysunku przedstawiono metody wykonania rożnego rodzaju wzmocnień biernych i czynnych. Podczas określania stanu konstrukcji pod kątem planowanych robót remontowych związanych z aplikacją materiałów FRP. kominy. • występowania. W przypadku stwierdzenia uszkodzeń elementów konstrukcji (np. Najczęściej wzmacniane są belki. aby na odcinku długości 2 m nie wystąpiły nierówności przekraczające 5 mm). szklane. za pomocą stalowych blach kotwiących (po prawej) Ocena stanu istniejącej konstrukcji i technologia realizacji robót wzmacniających Przyjęcie rodzaju i sposobu wzmocnienia powinno być każdorazowo poprzedzone wnikliwą analizą stanu technicznego istniejącej konstrukcji. Czynne wzmocnienie: a) taśmami CFRP – elementy zginane. polegające na wprowadzeniu dodatkowych wstępnych sił ściskających do układu. A4 – wzmocnienie na zginanie taśmami CFRP wklejonymi w bruzdy. B4 – wzmocnienie na zginanie taśmą CFRP z jej zakotwieniem w strefie przypodporowej 2 ’2007 (nr 414) 37 . W przypadku wzmocnień biernych stosuje się następujące sposoby aplikacji taśm i mat FRP: naklejanie taśm CFRP na powierzchnię wzmacnianego elementu (fotografia 1). B3 – wzmocnienie na zginanie taśmą CFRP i na ścinanie matą CFRP (bez zakotwienia maty oraz z zakotwieniem maty w strefie ściskanej przekroju). polegające na doklejeniu materiału wzmacniającego oraz czynne. kratownice oraz konstrukcje obiektów specjalistycznych. aramidowe) w stanie suchym na powierzchni wzmacnianego elementu – maty o masie powierzchniowej do 400 g/m2. Przy wzmacnianiu konstrukcji materiałami kompozytowymi rozróżnia się dwa podstawowe typy wzmocnienia: bierne. rys. • wilgotności betonu w miejscach przeznaczonych do aplikacji materiałów kompozytowych (w przypadku większości klejów wilgotność podłoża powinna być mniejsza niż 4% masowe). ale także spowodować powstanie kolejnych uszkodzeń. • wytrzymałości betonu na odrywanie metodą „pull-off” (wymagania dotyczące wytrzymałości podłoża na odrywanie podano w tabeli 2). naklejanie wstępnie naprężonych wstęg AFRP na powierzchnię wzmacnianego elementu (fotografia 2b). B2. usytuowania i rozwartości rys i pęknięć. Błędy w tej ocenie prowadzić mogą do przyjęcia niewłaściwej technologii naprawy. pęknięć) niezwykle ważna jest prawidłowa ocena przyczyn ich powstawania. naklejanie mat CFRP metodą na mokro (wet lay up) na powierzchni wzmacnianego elementu – maty o masie powierzchniowej 400 – 800 g/m2. co może prowadzić nie tylko do braku oczekiwanych rezultatów. Naklejanie taśm CFRP na powierzchni elementu w strefie rozciąganej – wzmocnienie bierne a) b) Fot. wymagane ze względu na niewystarczającą długość zakotwienia taśmy (fotografia 3). Dodatkowe kotwienie końców taśm CFRP: przy użyciu mat CFRP (po lewej). w momencie bardzo szybkiego przyrostu momentu zginającego w pobliżu podpory. bardzo ważna jest ocena: • wymiarów wzmacnianych elementów. b) wstęgami AFRP – ściskane słupy Metody biernego wzmocnienia strefy zginanej i ścinanej w elementach zginanych: A1. 1. A2. Taśmy oraz maty mogą być naklejane na elementy konstrukcyjne jednokierunkowo lub krzyżowane w różnych kierunkach. płyty. lub w sytuacji nagłego skrócenia taśmy ze względu na kolizję z otworem. W przypadku wykonywania czynnego wzmocnienia wykorzystuje się: naklejanie wstępnie naprężonych taśm CFRP na powierzchnię wzmacnianego elementu (fotografia 2a). wklejanie taśm CFRP we wzmacniany element w bruzdy nacięte piłą diamentową. Fot. B1. rzadziej używane są do wzmacniania konstrukcji murowych oraz stalowych. Fot.

że pełną nośność kleje te osiągają w temperaturze ok. Przyjmuje się.0 MPa minimum 0. i od tego czasu ma aprobatę techniczną IBDiM. przy naprawach całopowierzchniowych materiały SPCC lub beton natryskowy). dzięki bardzo dobrej stabilności kleju nie trzeba stosować żadnych pomocniczych podpór. Prace technologiczne. prowadząc wałek wzdłuż włókien). Minimalny promień wyoblenia wynosi 10 mm. nanoszenie drugiej warstwy żywicy na wcześniej naklejoną matę i ponownie dociśnięcie jej wałkiem (żywica musi przesączyć warstwę włókien w macie. przygotować instrumenty niezbędne do kontroli wilgotności względnej powietrza (dopuszczalna wilgotność względna powietrza w zależności od wymagań producenta kleju). Żel ten jest aktywny zawsze. • naniesienie kleju na taśmę za pomocą szpachelki. bardzo dokładne wymieszanie składników kleju (żywica laminująca). polegające na wzmocnieniu elementu konstrukcji przez naklejenie taśm CFRP na jego powierzchnię. który środek tworzy w betonie po aplikacji. nr partii itp. tłuszcze itp.5 MPa minimum 1. co zapobiega powstaniu pęcherzy powietrza w spoinie pod taśmą). jak taśm węglowych. Długotrwała skuteczność działania preparatu wynika z aktywności żelu.2 MPa • rodzaju i stężenia soli szkodliwych dla materiału budowlanego (w uzasadnionych przypadkach). Przy wzmacnianiu matami elementów o ostrych krawędziach powinny one zostać wyoblone przed naklejeniem maty FRP. przy większych materiały PCC. 80% nośności po 24 h w temperaturze ok. Nanoszenie powłok malarskich na taśmy bądź maty nie wymaga żadnych dodatkowych zabiegów. Sytuacja taka ma miejsce najczęściej w przypadku wzmacniania na ścinanie belek oraz przy wzmacnianiu słupów o przekroju prostokątnym. kiedy w otoczeniu są wolne jony wapnia. przydatność do użycia. dociskając taśmę wałkiem z utwardzonej gumy w taki sposób. Prace przygotowawcze są identyczne. np. • naklejenie taśmy na odkurzone podłoże. aby świeży jeszcze klej wyciskany był z obu stron taśmy. ułożenie ręczne maty na warstwie żywicy (za pomocą specjalnego wałka należy docisnąć matę do podłoża..TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 2. nanoszenie pędzlem żywicy laminującej na powierzchnię spoiny klejowej. że może być stosowany do uszczelniania i ochrony konstrukcji betonowych./min). Wykonanie wzmocnienia za pomocą mat węglowych przebiega w podobny sposób. 23 °C. natomiast główne prace wzmacniające są następujące: przygotowanie i precyzyjne docięcie mat (należy zwrócić uwagę na przebieg włókien). W celu poprawy przyczepności kolejnej warstwy. aby nie napowietrzać mieszanki (należy uzyskać całkowicie jednorodną mieszankę). zaleca się odkurzyć podłoże bezpośrednio przed klejeniem taśm. • bardzo dokładne wymieszanie składników kleju mieszadłem wolnoobrotowym (do 300 obr. Radcon # 7 otrzymał atest Państwowego Zakładu Higieny stwierdzający. kielni lub specjalnego przyrządu (klej na taśmie powinien być ułożony w postaci daszka dwuspadowego. wykonać ewentualne reprofilacje powierzchni wraz z wyrównaniem nierówności na obszarze aplikowania taśmy (przy mniejszych nierównościach stosuje się żywiczne szpachlówki systemowe. a następnie jest on usuwany szpachelką. sprawdzić stan kleju: data dostawy. oleje. Większa liczba warstw mat może być nakładana metodą mokre na mokre. przeprowadzić kontrolę wytrzymałości oczyszczonego podłoża metodą „pull-off” oraz kontrolę jego równości. frezowania lub inną gwarantującą właściwe przygotowanie powierzchni betonu. 38 2 ’2007 (nr 414) . tym wyższa będzie skuteczność wykonanego wzmocnienia. 23 °C po 7 dniach. Wymagana wytrzymałość podłoża przy stosowaniu materiałów FRP Rodzaj materiału Taśmy węglowe (CFRP) Maty węglowe (CFRP) Maty aramidowe (AFRP) Maty szklane (GFRP) Wytrzymałość na odrywanie minimum 1. Im większy jest ten promień. obejmują: • przygotowanie i precyzyjne docięcie taśm. przygotować urządzenia niezbędne do kontroli temperatury powietrza i podłoża podczas klejenia i twardnienia kleju (temperatura powietrza w zależności od wymagań producenta kleju. W ramach przeprowadzenia prac przygotowawczych należy: oczyścić podłoże z materiałów utrudniających przyczepność (stwardniały zaczyn cementowy. 24 stycznia br. sprawdzić wilgotność podłoża (dopuszczalna wilgotność na głębokości do 20 mm w zależności od wymagań producenta kleju). Uszczelnienia i izolacje wykonane Radconem # 7 w Stanach Zjednoczonych 30 lat temu działają skutecznie bez napraw i konserwacji. • oczyszczenie i odtłuszczenie taśm specjalnymi preparatami.) metodą piaskowania. Technologia stosowania materiałów kompozytowych FRP jest prosta i bardzo szybka. temperatura podłoża wyższa od temperatury punktu rosy o przynajmniej 3 °C). stosując iniekcję ciśnieniową. można świeżo ułożoną matę posypać piaskiem kwarcowym. Większość klejów żywicznych osiąga ok. wypełnić ewentualne rysy i pęknięcia w konstrukcji betonowej lub żelbetowej żywicą epoksydową. tak aby nastąpiło całkowite zalaminowanie włókien w żywicy epoksydowej). tynku. mających kontakt z wodą przeznaczoną do spożycia. Nadmiar kleju usuwa się. i ma zdolność pęcznienia w kontakcie z wodą. Radcon # 7 do uszczelniania i ochrony betonu Radcon # 7 dostępny jest w Polsce od 2005 r.

Taśmy można także przyklejać w głębi przekroju. Należą do nich: • brak fazy płynięcia plastycznego. Kluczową rolę ma tu również odporność na działanie mediów agresywnych oraz mała ścieralność w momencie przepływu mediów.8 127 2. natomiast spoiwem jest najczęściej klej na bazie żywicy epoksydowej. rzadziej aramidowe ze względu na wysoką cenę (ponad 200 zł/m2). Bardzo korzystne jest stosowanie wzmocnień. słupy.00 1. płyty. można je również naklejać warstwowo jedna na drugiej w ilości do 3 szt. materiałami wybuchowymi. zatopionych w matrycy z żywicy epoksydowej. drewnianych oraz murowanych. Niewątpliwie zaletą tego rozwiązania jest dwustronne działanie kleju oraz brak możliwości odklejenia się taśmy. zawierających zawiesiny. Najpowszechniej stosowane są tkaniny z włóknami węglowymi i szklanymi. Tkaniny Tkaniny z FRP są jeszcze powszechniej stosowane niż taśmy. Wojciecha Radomskiego dokonano wzmocnienia stropu w Lubinie. na 3 grupy: • CFRP (Carbon Fibre Reinforced Polymers) – kompozyty polimerowe wzmacniane włóknami węglowymi. składających się z włókien węglowych.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Andrzej Foremny* Kompozyty FRP do wzmacniania konstrukcji ką Wiar (wykorzystano technologię Sika CarboDur). które mają praktycznie taką samą wytrzymałość w kierunku poprzecznym jak podłużnym. Stanowią one dodatkowe zbrojenie. Stosuje się je w konstrukcjach zagrożonych zamachami terrorystycznymi. sprężonych. Oprócz zalet kompozyty FRP mają też wady. stalowych. Tkanina składa się z włókien ułożonych dwukierunkowo. Materiały FRP możemy podzielić.49 1. Miało to miejsce na moście w Ibach w Szwajcarii. co ma miejsce w przypadku aplikacji powierzchniowej. Matryca przekazuje obciążenia zewnętrzne na włókna oraz ochrania je przed szkodliwym wpływem czynników zewnętrznych.5 131 2. kiedy to pod kierunkiem prof. ponieważ są najtańsze. Wyjątkiem są włókna aramidowe.4 380 0. Istnieje duża dowolność montażu – tkaniny można łączyć z innymi tkaninami oraz taśmami na zakład. nastąpiło pierwsze w historii wzmocnienie budowli przy użyciu taśm węglowych. Obecnie rolę elementu nośnego pełnią nowoczesne włókna (tabela). Uzyskano bardzo korzystne wyniki i w 1991 r. • AFRP (Aramid Fibre Reinforced Polymers) – kompozyty polimerowe wzmacniane włóknami aramidowymi (głównie Kevlar). zniszczenie materiału następuje 2 ’2007 (nr 414) 39 . ale jeśli jest mało miejsca. W 1996 r. lotniczej i stoczniowej.45 1. a tym bardziej aramidowych. wzdłuż taśmy. szwajcarski instytut badawczy EMPA zaczął prowadzić badania pod kątem zastosowania taśm w budownictwie.45 W Sprężanie taśm Źródło: S&P Reinforcement Taśmy kompozytowe Taśmy kompozytowe zostały wymyślone na potrzeby techniki kosmicznej.8 87 5. Jest to dobry materiał ze względu na dużą wytrzymałość na ciśnienie wewnętrzne oraz na odkształcenia spowodowane obciążeniem z zewnątrz. Włókna są umieszczone jednokierunkowo. Właściwości różnych rodzajów włókien Włókno Typ Średnica Gęstość [µm] [kg/m3] Szklane Węglowe Aramidowe E S PAN PITCH Kevlar 49 Twaron 10 10 7 10 11. Taśmy w budownictwie występują w postaci prefabrykowanych produktów kompozytowych.54 2. składających się zarówno z tkanin. jak i taśm. Istnieje też możliwość wklejania taśm „na sztorc”.0 231 1. Znajdują się one wtedy wewnątrz wzmacnianego przekroju. a w roku następnym wzmocniony został most w Przemyślu nad rze* Politechnika Warszawska nać we wzmacnianym elemencie zagłębienie o szerokości i głębokości wklejanej taśmy. technologia ta dotarła do Polski. Zwykle taśmy są układane obok siebie. najczęściej ortogonalnie. Tkaniny aramidowe znajdują specjalne zastosowanie ze względu na ekstremalnie wysoką wytrzymałość i odporność na uderzenia. w zależności od rodzaju włókien. Należy wówczas wykoWytrzymałość na rozciąganie [MPa] 3450 4300 3650 2400 3620 3600 Moduł Wydłużenie Younga przy zerwaniu [GPa] [%] 72 4. Zwiększają nośność konstrukcji i ograniczają odkształcenia. Najczęściej przykleja się je na powierzchnię elementu. Tkaninami wzmacnia się i naprawia zarówno zwykłe belki. nastąpił bardzo dynamiczny rozwój kompozytów włóknistych (FRP – Fibre Reinforced Polymers). jak i elementy o skomplikowanych kształtach. narażonych na uderzenia pojazdów ciężarowych. W połowie lat osiemdziesiątych XX w. takie jak kominy i zbiorniki. Taśmy wykorzystywane są do wzmacniania konstrukcji betonowych. Stosowane kleje wykazują zwykle zbyt małą wytrzymałość na ścinanie i oderwanie i nie może być w pełni wykorzystana nawet wytrzymałość włókien węglowych. Warto również zwrócić uwagę na zastosowanie tkanin szklanych do wzmacniania zbiorników oraz rur.76 2. Składają się one z elementu nośnego (włókna w ilości 45 – 70% objętości kompozytu) oraz matrycy (spoiwa scalającego włókna). W budownictwie stosuje się głównie taśmy z włóknami węglowymi. • GFRP (Glass Fibre Reinforced Polymers) – kompozyty polimerowe wzmacniane włóknami szklanymi. Dzięki temu może powstać indywidualny system naprawczy do danej konstrukcji. Jest to związane z liniowym charakterem pracy. Ich ilość i grubość zależy od wymaganej nośności oraz wymiarów wzmacnianego przekroju. przejmujące naprężenia rozciągające lub ścinające.5 XX w.9 12 2. żelbetowych. wstrząsami sejsmicznymi oraz w podporach wiaduktów.

W czasie odbudowy poznańskiej katedry po II wojnie światowej fara pełniła rolę prokatedry. Najważniejszy jest sumaryczny koszt wykonania całej naprawy lub wzmocnienia. Lekkość elementów oraz duży wybór rozwiązań systemowych przyczyniły się do szybkiego montażu i skrócenia czasu realizacji. trójnawowe i obszerne wnętrze. 40 2 ’2007 (nr 414) . trwała z przerwami ponad 50 lat.in. Najsłabszym elementem kompozytów FRP jest strefa połączenia z materiałem naprawianym.. co pozwoliło znacznie zmniejszyć koszty montażu. Warunkiem uzyskania żądanych właściwości jest jednak odpowiednia kultura wykonania i eksploatacji. Jej budowa. Kościół ma bardzo bogate. ponieważ obiekt jest zabytkowy i wydzielona część cały czas służy wiernym. Rusztowania zapewniły bezpieczeństwo oraz dostępność do wszystkich miejsc poddawanych renowacji. Wzmacnianie mostów czy wiaduktów taśmami i matami FRP nie wymaga zamknięcia ich dla ruchu oraz trwa stosunkowo krótko. Specyfika miejsca wymagała wysokiej precyzji montażu. a długość 55 m. Bardzo ważne są również koszty społeczne. ale nie można brać pod uwagę tylko kosztu materiału. W wyniku zastosowania systemu rusztowań Blitz uzyskano optymalne warunki prowadzenia prac konserwatorskich. Kluczową rolę pełni odpowiednie przygotowanie podłoża i warunki atmosferyczne. zagłębienia należy wyrównywać). Wysokość świątyni wynosi 34 m. Stanisława Biskupa (tzw. mocniejszego spoiwa. tak jak to ma miejsce w przypadku np. poprawy wytrzymałości złącza. który jest jednym z najcenniejszych zabytków architektury barokowej w Polsce. 180 °C traci swoje właściwości. Lecha Czarneckiego (Politechnika Warszawska) Podsumowanie Kompozyty FRP znajdują bardzo szerokie zastosowanie we współczesnym budownictwie. m2 rusztowań. Rusztowania zmontowała firma Tomasza Kubińskiego ze Skoków. Opracowanie powstało w ramach przedmiotu „Inżynieria materiałów budowlanych” – prof.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych w sposób nagły. Często pojawiają się zarzuty. żelbetu. co widać dobrze na przykładzie mostów. Badania naukowe powinny iść w kierunku poprawy wytrzymałości kleju lub opracowania innego. Mimo skomplikowanego wnętrza budowli nie było konieczności użycia rusztowań modułowych. żywica epoksydowa przy temperaturze ok. bez ostrzeżnia. Cechują się bardzo dobrymi właściwościami mechanicznymi i odporno- Przykład zastosowania rusztowań Blitz Rusztowania typu Blitz firmy LAYHER są obecnie stosowane przy renowacji wnętrza poznańskiego kościoła św. 2. Szybkość i łatwość montażu była możliwa dzięki zastosowaniu rozwiązań systemowych rusztowań ramowych typu Blitz firmy LAYHER. że nowoczesne materiały kompozytowe są drogie. Wewnątrz fary ustawiono ok. o łącznej wadze ok.5 tys. rozpoczęta w 1649 r. ścią na korozję. Prace konserwatorskie rozpoczęto w grudniu 2006 r. Fara została wybudowana przez jezuitów. która zapewniła optymalne zaplecze materiałowe oraz wysoki profesjonalizm obsługi. • wrażliwość na wysoką temperaturę. przy użyciu rusztowań wypożyczonych od firmy JACKBUD. dlatego też bardzo ważna jest ochrona przeciwogniowa konstrukcji. poznańskiej fary). Dalsze badania dotyczą m. który w przypadku kompozytów FRP jest o wiele niższy niż tradycyjnych metod. • podatność na lokalne nierówności (taśmy muszą być przyklejane na równe podłoża. 30 t. Rzeczywiście włókna węglowe czy aramidowe są kilkakrotnie droższe od stali zbrojeniowej.

.

należy dodać znaczne ilości dyspersji polimerów. porowate i chłonne podłoże. farby „czysto” krzemianowe. Zachodzi wówczas reakcja: SiO2+2Na2CO3→Na4SiO4+2CO2. 1818 r. Szkło wodne żeluje w amorficzny żel krzemionkowy. w przypadku nakładania niewystarczających ilości spoiwa nie można wykluczyć powstawania „profili łuskowych” – znanych z opisów wietrzenia kamieni naturalnych (rysunek 2). Takie roztwory zawierają nadmiar jonów OH– i dlatego reagują silnie alkalicznie. a) b) zkło wodne zaliczane jest. podejmowano pierwsze próby zastosowania szkła wodnego jako spoiwa farb. 150 °C przy ciśnieniu 5 atm. 3. tzw. do lat sześćdziesiątych XX wieku można było oferować farby krzemianowe wyłącznie jako układy dwuskładnikowe. podobnie jak cement lub wapno. Szkło wodne wnika w wierzchnie warstwy ziaren podłoża i reaguje tam. Ze względu na niską stabilność tego spoiwa. Rys. ze względu na rozpuszczalność w wodzie. A. Do wzmacniania kamienia naturalnego i tynku było ono stosowane przez krótki okres. który jednak nie ma mineralnej natury! Naukowiec Nepomuk Fuchs odkrył ok. Wytrzymałość podłoża mineralnego z podkładem malarskim w przypadku zbyt małej głębokości wnikania szkła wodnego jako spoiwa Rys. jony sodowe i hydroksylowe wg reakcji: Na4SiO4 + 3H2O → 4Na+ + 3OH– + H3SiO4–.W. farb organicznolub dyspersyjno-krzemianowych. S Wytwarzanie szkła wodnego Szkło wodne (alkalikrzemiany) to zbiorcze określenie dla szkliście twardniejących stopów alkalikrzemianów o zmiennym składzie oraz ich roztworów. np. Wytrzymałość podłoża mineralnego z podkładem malarskim przed (a) i po (b) naniesieniu farby krzemianowej. z o. Po ostudzeniu i stwardnieniu stopu szkliste alkalikrzemiany określane są w języku potocznym. w przypadku stosowania systemów 42 2 ’2007 (nr 414) . do spoiw nieorganicznych. Podczas rozpuszczania krzemianu sodowego w wodzie uwalniane są: kwas krzemowy. Z tego powodu istnieje zalecenie z pierwszych lat malowania farbami na bazie szkła wodnego. 1840 r. Założenie: optymalna ilość dostarczonego szkła wodnego jako spoiwa Dobre rezultaty można jednak uzyskać tylko wtedy. W handlu dostępne są prawie wyłącznie „płynne szkła wodne”. wykonaną z chudej zaprawy przygotowanej z piasku kwarcowego o ostrym ziarnie i wapna. Z kolei w przypadku zbyt dużej ilości szkła wodnego może ono dotrzeć aż do właściwego podłoża. Szkło wodne jako spoiwo farb Warunkiem koniecznym „funkcjonowania” dwuskładnikowych farb krzemianowych jest mineralne. na warstwę grubości jedynie kilku milimetrów. 1. tak że zachodzi w nim niepożądany. zawierający sól alkaliczną. Od ok. tzn. możliwość stosowania szkła wodnego w budownictwie. 2. aby nakładać farby krzemianowe na specjalny „podkład malarski”.o. 1300 °C. np. W celu uzyskania nadających się do magazynowania. jednoskładnikowych farb krzemianowych. jako „szkło wodne”. Keim zgłosił do opatentowania „farbę krzemianową” na bazie szkła wodnego. ponieważ z powodu swojej struktury cząsteczkowej i wielkości cząsteczek ma dosyć dużą lepkość. a w efekcie niewielką głębokość wnikania. tworząc żel krzemion* Remmers Polska Sp. niepotrzebny i często szkodliwy wzrost wytrzymałości (rysunek 3). Wytrzymałość podłoża mineralnego z podkładem malarskim w przypadku zbyt dużej głębokości wnikania szkła wodnego Zagrożenie tym zjawiskiem wzrasta wraz z nakładaniem kolejnych warstw renowacyjnych na istniejącej powłoce krzemianowej. Rys.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych mgr Jacek Olesiak* Zasady stosowania farb krzemianowych w renowacji zabytków kowy („krzemionkuje”). gdy szkło wodne całkowicie przeniknie przez podkład malarski. Farbom krzemianowym przypisane zostało jednak określenie „farby mineralne”. tzw. który przypomina produkt reakcji preparatów do wzmacniania kamienia. W 1878 r. Z roztworów szkła wodnego wytrąca się amorficzny żel krzemionkowy. które uzyskuje się przez rozpuszczenie „stałego szkła wodnego” w przegrzanej wodzie. Wzrost wytrzymałości podkładu malarskiego wynika z wcześniej opisanego tworzenia żelu krzemionkowego (rysunek 1). Szkło wodne można uzyskać przez stopienie mieszaniny piasku kwarcowego i soli alkalicznych (węglanu sodu lub potasu) w temperaturze ok.

nr 9/2005). problemy i szkody. przypowierzchniowej strefy. „Materiały Budowlane”. Wytrzymałość podłoża po drugim naniesieniu farby krzemianowej na wcześniej wykonaną powłokę W przypadku obiektów zabytkowych tego typu zagrożenie stanowi szczególnie duże niebezpieczeństwo. Przedstawicielstwa w Polsce: Białystok – 0663 750 842. Organizujemy szkolenia w dziedzinie hydroizolacji. Wniosek: niezawierające tworzyw sztucznych. W zaskakujący sposób „krzemionkowanie” – pomimo zagrożeń związanych z nim w przypadku farb – często nadal oceniane jest jako „pozytywne”. faks (061) 816 81 34 http://www. dwuskładnikowe farby krzemianowe.zauważa się przy tym skiego po naniesieniu farby krze. Funcosilu Historic Kalkfarbe (patrz „Zaprawy i farby wapienne do prac renowacyjnych”. których autentycznie mineralny skład i pełna odwracalność technologiczna nie stwarza jakiegokolwiek zagrożenia dla malowanego podłoża. 0 663 758 060. Zagrożenie tworzeniem łusek jest tym większe. Obecnie farby krzemianowe stosowane są na ogół bez podkładu malarskiego.o. sprawiają. ul. Oferujemy pomoc w doborze technologii i bezpłatne doradztwo techniczne. im bardziej miękkie jest podłoże.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA powłokowych na bazie tego samego spoiwa krzemianowego (rysunek 4 i 5). Rys. Świdnica – 0663 750 594. Żagań – 0691 505 619 2 ’2007 (nr 414) 43 . podane w instrukcjach technicznych. Łódź – 0660 428 412. Warszawa – 0601 370 688. Jednocześnie wzrasta wytrzymałość przesyconej. Nadmiernie wzmocniona warstwa powierzchniowa może się w dłuższym czasie odspajać w postaci łusek. Inną niekorzystną cechą farb krzemianowych jest to. Przy każdym kolejnym cyklu roboczym szkło wodne wnika w podłoże i w porach wytrąca się żel krzemionkowy. 6. odnoszą się tylko do powłoki nakładanej po raz pierwszy. na kamieniu naturalnym i miękkich tynkach (np. Poznań – 0601 777 301. Kraków – 0602 767 827. gdzie już wcześniej je raz zastosowano. W efekcie już przy nakładaniu pierwszej powłoki istnieje ryzyko tworzenia niekorzystnych profili wytrzymałości (rysunek 6).w ogóle. że parametry techniczno-wilgotnościowe mianowej REMMERS POLSKA Sp. obiekty przemysłowe. Nieraz uzasadniane jest to dobrymi właściwościami techniczno-wilgotnościowymi (zdolność dyfuzji pary wodnej. Wrocław – 0603 633 779. Kielce – 0605 487 516. renowacji elewacji.remmers. naprawy betonu i wykonywania posadzek żywicznych. Gdynia – 0501 391 313. są szczególnie cenione z punktu widzenia konserwacji zabytków. że wartości podawane w instrukcjach technicznych z reguły nie dotyczą kolejnych powłok i powłok renowacyjnych. 0601 370 415. Lublin – 0602 458 237. Nie Rys. że nie spełniają one warunku odwracalności. z o. Bydgoszcz – 0609 877 888. aby nakładać „miękkie na twarde”. że stosowanie farb krzemianowych np. W wyniku nakładania każdej kolejnej powłoki i uszczelnienia powierzchni spowodowanego przez wytrącanie się żelu krzemionkowego. co bardzo często prowadzi do niekorzystnych zmian wizualnych (przenikania „rdzy”). gmachy urzędów i budynki mieszkalne. Częstochowa – 0602 386 911. Sowia 8 tel. Rybnik – 0691 505 614. co łamie zasadę tynkarską. jak i liczne budowle inżynierskie. kamień czy inne podłoże mineralne. 0600 826 131. Legnica – 0602 156 361. niezależnie od tego. (061) 816 81 00.pl Materiały i systemy firmy REMMERS są znane i stosowane od ponad 50 lat. Wytrzymałość podłoża mineralnego bez podkładu malar. Podczas stosowania farb krzemianowych na kamieniu naturalnym powstaje dodatkowe zagrożenie: związki żelaza obecne w podłożu mogą zostać uruchomione w wyniku alkalicznego odczynu farby. Rzeszów – 0507 147 706. gdyż wraz z utratą powierzchniowej warstwy traci się dużą część informacji dotyczącej pierwotnej stratygrafii. warunki te wyraźnie się pogarszają. Szczecin – 0663 759 092. Wytrzymałość podłoża po pierwszym naniesieniu farby krzemianowej na wcześniej wykonaną powłokę krzemianową Rys. 0663 750 162. 62-080 Tarnowo Podgórne. Można więc uznać. np. udokumentowane i opisane w literaturze fachowej. 4. Omówione zagrożenia i procesy oraz konkretne przykłady.pl. Na naszej liście referencyjnej znajdują się zarówno czołowe zabytki europejskie. ważnego w konserwacji zabytków. e-mail:budowle@remmers. Ze względu jednak na właściwości techniczne związane z „krzemionkowaniem” nie powinny być one nakładane tam. akrylowe i wapienne • żywiczne powłoki posadzkowe • chemoodporne powłoki ochronne. Koszalin – 0604 414 858. Jelenia Góra – 0605 267 579. ze względu na „historyczny charakter” szkła wodnego jako spoiwa. 5. czy jest nim tynk. farb krzemianowych na bazie szkła wodnego. Nasza oferta obejmuje: • preparaty do iniekcji przeciw wilgoci podciąganej kapilarnie • mineralne zaprawy uszczelniające • bitumiczno-polimerowe hydroizolacje grubowarstwowe • systemy tynków renowacyjnych • zaprawy do naprawy betonu • pasty czyszczące do kamienia i cegły • impregnaty wzmacniające i hydrofobizujące • zaprawy do uzupełniania ubytków i spoinowania • farby silikonowe. Olsztyn – 0663 759 770. W ten sposób pory są zwężane i uszczelniane. Takich ograniczeń nie ma w przypadku stosowania farb wapiennych. wapiennych) jest oceniane bardzo krytycznie. kapilarność) charakterystycznymi dla dwuskładnikowych farb krzemianowych.

Wiadukt Jastrzębie 2 44 2 ’2007 (nr 414) . Wiadukt Jastrzębie 1 Fot. Prace montażowe utrudniał stalowy pomost komunikacyjny usytuowany na drodze rusztowania na wysokości ok. które omówimy w tym artykule. Piłsudskiego (fotografia 4 i 5) zastosowano podpory mostowe trójjarzmowe H20 stężone odpowiednio ze sobą rurami stalowymi (dwa rzędy podpór pod przęsłem środkowym oraz po jednym rzędzie pod przęsłami skrajnymi). 100 m2 na wysokości 3. Natomiast w celu wykonania izolacji termicznej zbiorników (fotografia 2) zmontowano ruszto- W Fot. umożliwiającą wykonanie polichromii na ścianach i sklepieniach. W Bazylice Królowej Jadwigi w Dąbrowie Górniczej zmontowano platformę na wysokości roboczej 16 m (fotografia 3). na wysokości 9 m) platformę roboczą o powierzchni 50 m2. 10 m. 5. we współpracy z firmą Inox Instal. Jako dźwigary zastosowano profile stalowe IN400 bezpośrednio podpierające prefabrykowane belki WBS. Do wykonania tynków na ścianach wewnętrznych w Centrum Kultury w Chorzowie firma Budosprzęt. z dodatkowymi wieżami na całej długości stężonymi rurami stalowymi z rusztowaniem głównym. Fot. 3. 4. Kolumny rusztowań połączono dźwigarami kratowymi i wyłożono podestami na całej powierzchni. Pozwoliło to na ustabilizowanie konstrukcji rusztowania.5 m (fotografia 1). Do wykonania sufitów podwieszonych zamontowano (za sceną. wykonała platformę roboczą o powierzchni ok.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Zastosowanie rusztowań w pracach budowlanych ostatnim czasie. 2. W celu wykonania instalacji pod zbiornikiem nowej warzelni na terenie Browarów Tyskich firma Budosprzęt. Zastosowano rusztowanie Layher Blitz 70. W przypadku remontu filarów wiaduktu nad torami PKP w Jastrzębiu Zdroju przy al. Przy budowie filarów wiaduktu wykorzystano również deskowania dostarczone przez firmę Budosprzęt. Rusztowania Layher Blitz 100 z platformami w Bazylice Królowej Jadwigi Fot. natomiast przy budowie platformy dźwigary kratowe z wyłożeniem oraz przerzuty podestów. we współpracy z przedsiębiorstwem budowlanym DOMBUD. 1. zamontowała rusztowania Layher Blitz 70 o wysokości roboczej 22 m. Rusztowanie Layher Blitz umożliwiające wykonanie izolacji termicznej zbiornika Fot. współpraca firmy Budosprzęt z firmami partnerskimi zaowocowała kilkoma ciekawymi realizacjami. Kolumny rusztowania połączono przerzutami podestów. W celu przekazania obciążeń z górnej części rusztowania na dolną dodatkowo podparto pomost wykorzystując rury stalowe i podstawy śrubowe w osiach pól rusztowania. mimo okresu zimowego. Platforma robocza pod zbiornikiem nowej warzelni na terenie Browarów Tyskich wanie wolno stojące (gdyż nie można było zakotwić rusztowań do ścian zbiornika) o wysokości roboczej 16 m. W celu maksymalnego zbliżenia rusztowania do ścian zastoso- wano rusztowanie Layher Blitz 100 i konsole.

.

N Wenzhong Zhu. Na świecie środki przeznaczone na badania i rozwój nanotechnologii rosną z roku na rok. natomiast dodanie 15% objętości nanorurek do tlenku glinowego zwiększa przewodność elektryczną o 13 rzędów wielkości. które zachowują się do Fot. zbliżoną do odporności stali nierdzewnej. metalach i betonach. nanorurki (carbon nanotubes – CNTs). robotyka. Dzięki swoim właściwościom omawiana stal cieszy się dużym zainteresowaniem w USA. niedostępne dotąd możliwości. których struktury zostały zoptymalizowane przez wiele milionów lat ewolucji. Ze względu na bardzo duży stosunek długości do średnicy i zbliżone rozmiary do CSH.nasa. materiałach ceramicznych. takie jak nanoporowe komponenty krzemianowe i aerożel.gov) 46 2 ’2007 (nr 414) .TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Katarzyna Danielewska. ciągliwość i wytrzymałość zmęczeniową. RILEM CC197-NCM przygotowanym przez * Politechnika Warszawska zuje odporność na korozję. tzw. elektronika. japończyk Sumoi Iijima oglądając za pomocą mikroskopu elektronowego (w Laboratorium Badań Podstawowych Firmy NEC w Tsukubie w Japonii) próbkę rozmazanej sadzy. Rozwój nanotechnologii wpływa m. przy czym jest znacznie tańsza. elektryka. czyli karzeł) to jednostka długości równa jednej miliardowej metra (10 –9 m). 2. Wykorzystanie nanotechnologii może prowadzić do rewolucyjnego ulepszenia wielu produktów i procesów oraz otwiera zupełnie nowe. Jej właściwości umożliwiają dłuższy okres użytkowania w środowisku agresywnym i w efekcie obniżają koszty konstrukcji. Z tego względu stal MMFX2 osiąga lepsze właściwości mechaniczne niż inne stale wysokowytrzymałościowe. jak informatyka. State-of-the-art report 2003. Marynarki Wojennej oraz Departamentów Transportu różnych stanów. m. Dodanie 5% masy zawierającej nanorurki do matrycy polimeru znacznie zmniejsza przepuszczalność powstałych z niej kompozytów. podobnie jak jej zastosowanie w produktach komercyjnych. anotechnologia to nowa metoda podejścia do projektowania i wytwarzania materiałów przez modyfikację ich mikrostruktury na poziomie nanometrycznym. Nanorurki W 1991 r. Stal ta wyka- Fot. dostrzegł w niej dziwne nici o rozmiarach rzędu nanometrów. została opracowana przy użyciu nanotechnologii przez profesora Garetha Thomasa z University of California (Berkeley). chemicznych i biologicznych. nanorurki w hydratyzowanym zaczynie cementowym mogą utrudniać powstawanie i rozwój rys w betonie. zwiększa ich odporność ogniową i właściwości mechaniczne. na takie dziedziny techniki. zbliżoną do sklejki. które mogą być przydatne w modyfikacji rozwiązań materiałowych. Universtiy of Paisley. Celem artykułu jest przedstawienie możliwości. Stal MMF2 Nanotechnologia naśladująca naturę Niektóre nanotechnologie mają na celu skopiowanie lub naśladowanie materiałów naturalnych. USA. John C Gibbs and Peter JM Bartos.nas. Izolacje Ważnym obszarem rozwoju nanomateriałów są izolacje. Nanometr (od greckiego słowa nanos. materiałoznawstwo. School of Engineering and Sciences. Laboratorium Materiałów Uniwersytetu w Helsinkach zaproponowało Katedrze Inżynierii Materiałów Budowlanych Poiltechniki Warszawskiej współpracę nad modyfikacją betonu nanorurkami węglowymi w celu otrzymania samozagęszczalnego betonu wysokiej wytrzymałości. zaś nanotechnologia to technologia zajmująca się zagadnieniami na poziomie budowy atomu.* Anna Pszczółkowska*. produkowana przez firmę MMFX Steel Corp. 1. np. Celem nanotechnologii jest wykorzystanie właściwości materiałów na poziomie atomowym do uzyskania doskonalszych cech fizycznych. Prowadzi się wiele badań zastosowania nanotechnologii w polimerach. Dzięki nanorurkom można także wzmacniać ceramikę oraz metale. ACM Centre. Tomasz Górecki* Nanotechnologia w budownictwie cję badań cech wytrzymałościowych nanorurek. Symulacje badań cech wytrzymałościowych nanorurek (www.in. Federalnej Administracji Autostrad. wyższą wytrzymałość na rozciąganie.in. Zalicza się do niej działania na elementach mniejszych niż 100 nm. medycyna. O przykładach naturalnych systemów możemy przeczytać w raporcie Application of Nanotechnology in Construction. W porównaniu ze zwykłą stalą węglową ma zupełnie inną strukturę w skali nano. Na fotografii 1 przedstawiono symula- Stal MMFX2 Stal MMFX2 (fotografia 2).

wykładanego na Wydziale Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej. ma mniejszy skurcz. zawdzięczała swoje właściwości nanorurkom. Są bardziej efektywne od baterii słonecznych starego typu oraz działają nawet w pochmurne dni. które wnikają w pory materiału (zbyt małe dla tradycyjnych wypełniaczy) i klinują się w nich. • klej do glazury o bardzo dużej wytrzymałości opracowany przez firmę Degussa. Firma SKANSKA pracuje nad betonem niszczącym spaliny. Powłoki zawierające srebrny nanoproszek zapewniają ochronę antybakteryjną. Jako przykład można podać farbę. prof. stworzony przez Australian Commonwealth Scientific and Research Organization (CSIRO) i University of Technology w Sydney (UPS). Inne przykłady zastosowania nanotechnologii: twarde i wytrzymałe powłoki nanokrystaliczne wytwarzane z aluminium i tytanu oraz pokrycia nanoceramiczne wykazujące od 4 do 6 razy większą odporność na zużycie i dwukrotny wzrost wytrzymałości w porównaniu z ceramiką konwencjonalną. materiały budowlane o właściwościach oczyszczających powietrze pod wpływem słońca i deszczu. Wykorzystane są np. • stal damasceńska. co jest niemożliwe w przypadku materiałów tradycyjnych. produkowana w średniowieczu. Naukowcy z University of California pracują nad elastycznymi bateriami słonecznymi. Powłoki tworzy się. większą gęstość i lepPrzykłady istniejących impregnatów i powłok Rodzaj powłoki Powłoki na powierzchniach szklanych Powłoki na powierzchniach różnych Działanie powłoki – samoczyszczące – termoizolacyjne – antyrefleksyjne – łatwo czyszczące. Badania wykazały spadek poziomu CO2 nawet o 60% w zależności od warunków pogodowych.o. W procesie fotokatalitycznym nanocząsteczki TiO2 reagują z promieniowaniem ultrafioletowym pochodzącym z naturalnego światła dziennego i rozkładają zanieczyszczenia organiczne. Inne mogą zmieniać kolor na komendę lub generować elektryczność w ciągu dnia.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA dziesięciu razy lepiej niż konwencjonalne izolacje. Powłoki i materiały do napraw Przez wprowadzanie nanocząsteczek lub nanowarstw w pokrycia można ulepszyć ich właściwości i rozszerzyć zastosowanie. znana z twardości. Zachęcona tymi wynikami Unia Europejska przeznaczyła w 2004 r. że poziom tlenków azotu na ścianie pokrytej zaprawą tynkarską na bazie cementu fotokatalitycznego był o 20 do 80% niższy niż na powierzchni ze zwykłego cementu. Do dziś materiały te wielokrotnie stosowano jako izolację. Podczas wiązania powstają w nim drobne nanostruktury. firma ITALCEMENTI pokryła 6750 m2 nawierzchni drogowej na przedmieściach Mediolanu mieszanką betonową na bazie cementu Podziękowania Artykuł powstał w ramach przedmiotu Inżynieria Materiałów Budowlanych. Klej można stosować bez użycia podkładu. Wykazuje on lepszą przyczepność. Cząsteczki gazu wewnątrz porów doświadczają zjawiska znanego jako efekt Knudsena. używając nanocząsteczek albo formując warstwy metali i dielektryków. Powłoki tworzone przy użyciu nanotechnologii (tabela) mogą być wykorzystane do selektywnego odbijania i przesyłania światła o różnej częstotliwości. które praktycznie eliminuje wymianę energii w gazie. Charakteryzują się one małą gęstością i dużą porowatością. z o. a wykorzystujące nanocząsteczkowe złoto mają właściwości dezodorujące. fotokatalitycznego. 2 ’2007 (nr 414) 47 . Szkło samoczyszczące Samoczyszczące szkło „Activ” firmy Pilkington zostało pokryte specjalną warstwą grubości 50 nm. ich dużej liczby i małych wymiarów (10 – 100 nm). likwidując konwekcję i obniżając całkowite przewodnictwo cieplne. Zastosowano również nanoproszki czyszczące powłoki oraz chroniące szyby przed promieniami UV. Lechowi Czarneckiemu za cenne uwagi i sugestie podczas przygotowywania artykułu. które rozkładają tlenki azotu i inne toksyczne substancje. jest nieprzepuszczalny. Podobny eksperyment przeprowadzono we Francji.88 mld euro na rozwój inteligentnych materiałów budowlanych. efektywność cieplna. Bardzo dobre właściwości izolacyjne tych materiałów wynikają z unikalnego kształtu porów. minimalna grubość izolacji. Pracują one w sposób zbliżony do fotosyntezy. czyniąc ją użyteczną w nocy. • baterie słoneczne zbudowane z nanokryształów dwutlenku tytanu pokrytych barwnikami organicznymi. które można będzie nanieść na dowolną powierzchnię. Jednym z produktów nowej generacji przeznaczonych do naprawy betonu jest Emaco Nanocrete firmy BASF Construction Chemicals Polska Sp. w oknach do odbijania promieniowania cieplnego lub w innych rozwiązaniach oszczędzających energię. gdy istotne były bardzo dobre właściwości termiczne. która działa dwuetapowo. Autorzy dziękują Kierownikowi przedmiotu. takie jak benzen. który można wykorzystać w tunelach. Zastosowane w nim materiały reagują na sygnały z otoczenia. gdzie okazało się. która alarmuje o wycieku gazu lub przebiciu elektrycznym. w tym antygraffiti – bakteriobójcze – utwardzające – ochronne – antykorozyjne – farby o zwiększonej trwałości Inne zastosowanie NANO-HOUSE to dom przyszłości – wykorzystujący nowoczesne materiały budowlane opracowane dzięki nanotechnologii. W 2003 r. większą wytrzymałość na rozciąganie i mniejsze skłonności do zarysowań. Dzięki właściwościom hydrofilowym powłoki woda deszczowa równomiernie spływa i zmywa brud. szą kompatybilność z betonem oraz większą tiksotropię w porównaniu z innymi zaprawami naprawczymi. 1.

Zaprawy Emaco® Nanocrete można stosować do napraw m. • Emaco® Nanocrete AP – jednoskładnikowy preparat gruntujący zabezpieczający na bazie cementu do stali zbrojeniowej i jednocześnie klejąca zaprawa sczepna stosowana przed nałożeniem Emaco® Nanocrete R2 i R3. Są to: • Emaco® Nanocrete R2. linię produktów wykorzystującą nanotechnologię stosowaną – Emaco® Nanocrete do napraw betonu. przywraca środowisko wysokiego pH w celu aktywnej pasywacji stali oraz zawiera aktywne inhibitory korozji. po PCI Nanolight i PCI Nanofug do klejenia i spoinowania okładzin ceramicznych.. wałów nadmorskich i zbiorników retencyjnych wielkich budowli morskich i konstrukcji rezerwuarów wody. stacji uzdatniania wody i obiektów kanalizacyjnych w agresywnym środowisku wysokosiarczanowym. max 80 mm (sufity).o. Wprowadzenie do zaczynu cementowego modyfikatorów polimerowych oraz Cecha R2 Ogólna charakterystyka Wytrzymałość na ściskanie (po 28 dniach) technologia nowej generacji odpowiednio dobranych dodatków nieorganicznych powoduje zwiększenie gęstości i zmniejszenie ilości mikrodefektów w strukturze zhydratyzowanej oraz na powierzchni rozdziału stwardniały zaczyn cementowy/mikrokruszywo. filarów wsporczych i belek oraz barier. płyt nośnych jezdni.lekka konstrukcyjna wa naprawcza zaprawa naprawcza fc > 25 MPa fc > 35 MPa E > 15 GPa. chłodni kominowych i kominów. 75 mm (ściany) Moduł elastyczności. wysoka odporność na karbonatyzację i siarczany reprofilacyjna zapra. max 50 mm (sufity). Efektem tej modyfikacji są bardzo dobre parametry techniczne. Dodatkowe mikrozbrojenie włóknami o żebrowanej powierzchni i nerkowatym przekroju eliminuje ryzyko powstania rys w wyniku naprężeń skurczowych. Emaco® Nanocrete R3 Rodzina produktów Emaco® Nanocrete Charakterystyka zapraw naprawczych Emaco® Nanocrete R4 ciężka konstrukcyjna zaprawa naprawcza fc > 60 MPa. fc > 18 MPa po 24h E > 20 GPa.pl Struktura stwardniałej zaprawy Emaco® Nanocrete Naprawa słupa za pomocą zaprawy Emaco® Nanocrete 48 2 ’2007 (nr 414) . tuneli. molo.in. R4 przyczepność > 2 MPa po 50 cyklach zamrażania. powstających podczas twardnienia zaprawy. R3 i R4 – jednoskładnikowe workowane zaprawy naprawcze do napraw konstrukcyjnych i niekonstrukcyjnych. rur. przyczepność do podłoża. zapewniając dalszą ochronę stali. Emaco® Nanocrete AP. w tym: wytrzymałość na rozciąganie i ściskanie. Może być on również używany jako wysokowytrzymała zawiesina sczepna do zapraw naprawczych Emaco® Nanocrete. E < 15 GPa. R3 grubość warstwy min 5 mm.: elewacji i balkonów budynków mieszkalnych. z o. R3 klasa wg PN-EN 1504-3 Inne grubość warstwy min 3 mm. 100 mm (ściany) prefabrykowanych płyt elewacyjnych.EMACO® NANOCRETE BASF Construction Chemicals Polska Sp. filarów wsporczych i belek konstrukcji parkingów wielopoziomowych. kolektorów oraz wszystkich konstrukcji podziemnych.basf-cc. mrozoodporność. Emaco® Nanocrete zastosowano do naprawy konstrukcyjnej i reprofilowania belek i słupów w hotelu Grand w Warszawie. 061/845 10 40 fax 061/845 10 36 www. BASF Construction Chemicals Sp. jednoskładnikowy zabezpieczający aktywny preparat gruntujący na bazie cementu do stali zbrojeniowej. z o. Charakterystykę zapraw naprawczych Emaco® Nanocrete przedstawiono w tabeli.o. spoin i pokryć wodoszczelnych konstrukcji mostów i wiaduktów. tel. wprowadza na rynek kolejną.

Po 24 h zbadano nasiąkliwość powierzchniową próbki po hydrofobizacji. natrysk i malowanie. Po jednej dobie wykonano badania gdzie: WA – wskaźnik absorpcji kropli wody [%] tx – czas absorpcji przez powierzchnię zhydrofobizowaną próbki [min]. Ze względu na ograniczone możliwości pobrania próbek z obiektu przeprowadzono porównawcze badania modelowe dotyczące wpływu sposobu nanoszenia preparatów do hydrofobizacji na powierzchnię cegły na efektywność ich działania. Badanie czasu wnikania kropli wody przez powierzchnię cegieł z naniesionym preparatem przedstawiono na fotografii. Preparatem do hydrofobizacji zabezpieczono po 3 próbki metodą natrysku. 2 ’2007 (nr 414) 49 . a w tabeli 5 wyniki badań czasu wnikania kropli wody w powierzchnię cegły bez i po hydrofobizacji przez zanurzenie powierzchni w preparacie. w którym największą grupę materiałów budowlanych stanowiły cegły. Badania przeprowadzono na dwóch próbkach cegieł o powierzchni 24 cm2 i grubości 6 cm w przypadku każdej metody nanoszenia preparatu do hydrofobizacji. W celu obliczenia wskaźnika absorpcji kropli wody przez badaną powierzchnię korzystano z następującego wzoru: WA(%) = tn 100% tx Materiały i metody badań Do badań efektywności preparatów do hydrofobizacji w odniesieniu do nasiąkliwości powierzchniowej * Politechnika Świętokrzyska gdzie: np – nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m2]. Nasiąkliwość powierzchniową próbek po hydrofobizacji oceniono. Wyniki badań W badaniach zastosowano cztery preparaty do hydrofobizacji oznaczone od 1 do 4 oraz preparat wzmacniający oznaczony 5. na podstawie obserwacji zachowania się wody na zhydrofobizowanej powierzchni. Jako wynik przyjęto średnią arytmetyczną z 20 pomiarów dla każdej metody nanoszenia preparatów do hydrofobizacji. porównując ją z nasiąkliwością takiej samej próbki bez hydrofobizacji. Wyniki badań nasiąkliwości powierzchniowej próbek bez i po hydrofobizacji różnymi preparatami i różnymi metodami zestawiono w tabelach 1 do 3. jest to nasiąkliwość materiału oznaczona jako podciąganie kapilarne wywołane przez przenikanie wody do powierzchni próbki stykającej się z wodą. która w dalszych badaniach stykała się z wodą. Przed nałożeniem preparatu próbki zostały wysuszone do stałej masy w temperaturze 70 °C ± 5 °C w suszarce laboratoryjnej. Badania efektywności hydrofobizacji dotyczyły bardzo zniszczonego obiektu konserwatorskiego. Na powierzchnię próbek cegieł. Efekt hydrofobizacji określa się m. Próbki wysuszono do stałej masy w temperaturze 70 ± 5 °C. Badania skuteczności działania preparatów do hydrofobizacji powierzchni cegieł ocenia się również na podstawie wskaźnika absorpcji kropli wody. Do badań nasiąkliwości powierzchniowej zabezpieczono tylko jedną powierzchnię próbki. Wyniki badań nasiąkliwości masowej próbek cegieł bez i po hydrofobizacji przez zanurzenie powierzchni próbek w preparacie. tn – czas absorpcji przez powierzchnię próbki bez hydrofobizacji [min]. naniesiono po 20 kropli wody destylowanej o masie 0. na podstawie porównania nasiąkliwości powierzchniowej wodą powierzchni materiału bez i po hydrofobizacji. Zbadano także nasiąkliwość powierzchniową kolejnych trzech próbek. niepoddanych hydrofobizacji. ms – masa suchej próbki [kg]. malowania lub przez zanurzenie. Nasiąkliwość powierzchniowa. natrysk i malowanie zestawiono w tabeli 4. Wyraża się ją w kg/m2 i oznacza po określonym czasie. a następnie po 3 i 7 dniach. Z wyników uzyskanych w przypadku próbek bez i po hydrofobizacji obliczono średnią arytmetyczną. Badania skuteczności działania preparatów do hydrofobizacji powierzchni cegieł oceniono również na podstawie wskaźnika absorpcji kropli wody. malowanie i zanurzenie powierzchni w preparacie. bez i po hydrofobizacji. mw – masa wilgotnej próbki [kg]. który określa się na podstawie czasu wnikania kropli wody w powierzchnię materiału bez i po hydrofobizacji. Zdzisława Owsiak* Badanie efektywności hydrofobizacji powierzchni cegieł zastosowano próbki sześcienne o boku 6 cm wycięte z cegieł klasy 15. Nasiąkliwość powierzchniową próbki bez i po hydrofobizacji obliczono ze wzoru: np = mw − m s F ydrofobizacja powierzchni materiału polega na nadaniu jej właściwości odpychania wody. w odległości co 1 cm kropla.in.in.02 g każda za pomocą mikropipety automatycznej z wysokości 0.5 cm.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA dr inż. zwana też kapilarną. F – powierzchnia próbki stykająca się z wodą [m2]. Efekt hydrofobizacji oceniono na podstawie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej. Ocenia się go m. Mierzono czas potrzebny na całkowitą absorpcję kropli wody przez powierzchnię zhydrofobizowaną (tx) i przez powierzchnię bez hydrofobizacji (tn). Pomiar nasiąkliwości przeprowadzono po 6 i 24 h. H wnikania kropli wody w hydrofobizowaną powierzchnię. masowej i czasu wnikania kropli wody w powierzchnię cegieł. czyli niezwilżalności. Zastosowano trzy sposoby nanoszenia preparatów: natrysk.

95 4.11 12.264 15.407 0.768 13.323 15.206 0.646 Podsumowanie wyników badań Na podstawie laboratoryjnych badań modelowych zależności efektywności preparatów do hydrofobizacji od sposobu ich nanoszenia na powierzchnię próbek cegieł klasy 15 stwierdzono.444 0.36 0.77 0.806 3 dniach 7.56 13.987 7 dniach 14.906 15.148 0.339 14.99 10.262 11.395 14.68 13.185 0. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej bez i po hydrofobizacji – dwukrotne malowanie powierzchni próbki Rodzaj preparatu Ilość preparatu [kg/m2] 0.26 0 Nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m ] po 2 Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji 6h 0.44 9.257 12.036 kg/m2 i zwiększa się z czasem (po 7 dniach wynosi 0.187 11.726 1 dniu 13.034 0.806 3 dniach 0.034 0.05 0 Nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m2] po 6h 0.868 8.773 11. Po 6 h wynosi 0.23 0. Czas wnikania kropli wody w powierzchnię cegły zhydrofobizowaną (różne metody nanoszenia preparatu) i bez hydrofobizacji Rodzaj preparatu Nasiąkliwość masowa [%] metoda nanoszenia preparatu zanurzenie natrysk malowanie powierzchni 235 185 330 270 2 225 155 220 210 1 1 188 165 215 220 1 Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji 50 2 ’2007 (nr 414) .806 3 dniach 14.200 0.36 11.987 7 dniach 0.306 14.138 0.983 kg/m2 po 6 h oraz 0.646 Na rysunku 1.237 14.987 7 dniach 13. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości masowej próbek cegieł bez i po hydrofobizacji – różne metody nanoszenia preparatu Rodzaj preparatu Nasiąkliwość masowa [%] metoda nanoszenia preparatu zanurzenie natrysk malowanie powierzchni 6.35 0.021 – 0.120 0.421 0. że nasiąkliwość powierzchniowa próbek po hydrofobizacji jest znacznie mniejsza od nasiąkliwości próbek bez tego zabezpieczenia i w dużym stopniu zależy od sposobu nanoszenia preparatu. natrysk i malowanie zestawiono w tabeli 6.081 0.072 0. a po 7 dniach kilkadziesiąt razy.258 0.066 0.34 11.073 14.286 14.42 0.070 0.042 13. Tabela 3.034 0.79 13.038 0.726 1 dniu 1.201 8. W tym przypadku zmiana nasiąkliwości w czasie jest bardzo zróżnicowana.249 0.889 0.073 13.77 10.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 1.079 11.726 1 dniu 0.05 4.9 kg/m2 po 7 dniach.124 14.986 14.48 12.036 5.983 0.306 15.325 0.021 0. Nasiąkliwość powierzchniowa próbek.64 0 Nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m2] po 6h 0. jest bardzo zróżnicowana i wynosi 0.051 13.59 4.51 13.646 Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji Badanie czasu wnikania kropli wody przez powierzchnię cegieł z naniesionym preparatem 3 Tabela 2. 2 i 3 przedstawiono procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatów do hydrofobizacji. na których powierzchnię preparaty zostały naniesione metodą natrysku.049 15.046 0.065 0. najmniej zwiększyła się nasiąkli- Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji Tabela 4. Obliczony wskaźnik absorpcji kropli wody przez powierzchnię cegły zhydrofobizowanej przez zanurzenie w preparacie.31 4.117 0. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej bez i po hydrofobizacji – dwukrotny natrysk preparatu na powierzchnię próbki Rodzaj preparatu Ilość preparatu [kg/m2] 0.038 0.12 – 0.301 14. Najniższa jest w przypadku próbek powierzchniowo zanurzonych w preparatach.201 0.947 0.41 0.646 0.61 0. Zanurzenie powierzchniowe próbek w preparatach do hydrofobizacji powoduje zmniejszenie nasiąkliwości odpowiednio po 6 h kilkaset razy.21 2.319 14.33 Tabela 5.15 0.678 14.79 8.90 0.957 8. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej bez i po hydrofobizacji – zanurzenie powierzchni próbki Rodzaj preparatu Ilość preparatu [kg/m2] 2.038 – 0.210 14.30 – 14.50 2.26 kg/m2). Zmiany nasiąkliwości poszczególnych preparatów w czasie były podobne.

77 – 10. natomiast zanurzenie próbek w preparacie spowodowało niewielkie zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej. a wskaźnik absorpcji od 0. dla której wartość ta wynosi 13. następnie malowanie (mokre na mokre). • Na podstawie przeprowadzonych badań wpływu sposobu nanoszenia preparatu do hydrofobizacji na efektywność działania tych preparatów stwierdzono. w porównaniu z próbką bez hydrofobizacji. a wskaźnik absorpcji kropli wody od 0. w porównaniu z próbką bez hydrofobizacji.64 0. 51 . Procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatu przez dwukrotne malowanie powierzchni próbki (wg danych z tabeli 3) Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Nasiąkliwość masowa próbek cegieł po hydrofobizacji wykonanej przez zanurzenie powierzchni próbki wynosiła 0.59 kg/m2 w przypadku preparatu nr 1 do 4.066 kg/m2.58 kg/m2 w przypadku preparatu wzmacniającego. obserwuje się po 6 h spadek nasiąkliwości od 230 razy w przypadku preparatu nr 3 do 9 razy w przypadku preparatu nr 1. której nasiąkliwość masowa wynosi 13. wykazały duży spadek nasiąkliwości.95 kg/m2 w przypadku preparatu nr 4. w zależności od stosowanego preparatu. Wnioski • Skuteczność preparatów do hydrofobizacji wynika ze sposobu ich nanoszenia na powierzchnię cegieł. Tabela 6. Następnie obserwowano wzrost nasiąkliwości i po siedmiu dniach największą nasiąkliwość wykazały próbki pokryte preparatem nr 1 (13.44% do 0. Próbki cegieł po hydrofobizacji metodą dwukrotnego malowania powierzchni osiągnęły nasiąkliwość masową 8. miały nasiąkliwość podobną jak próbki bez hydrofobizacji.36%. 2. Nasiąkliwość pozostałych próbek była podobna i wynosiła 0.53 0. a próbki bez hydrofobizacji – 13. natomiast po jednym dniu nasiąkliwość próbek po hydrofobizacji jest zbliżona do nasiąkliwości bez hydrofobizacji. 3.36%.5 h na głębokość do 1 mm) i wynosiło od 2.64% w zależności od rodzaju użytego preparatu. 1.21 kg/m2).034 – 0.45 0.04 kg/m2 preparatu wzmacniającego i 0. W przypadku próbek cegieł zhydrofobizowanych metodą dwukrotnego natrysku nasiąkliwość masowa wynosiła 9.23 kg/m2 w przypadku preparatu nr 1 i 2.34%. W zależności od rodzaju preparatu czas wnikania kropli w przypadku próbek zhydrofobizowanych przez zanurzenie wynosi od 185 do 330 min. Próbki pokryte preparatem mającym działanie wzmacniające.45 100 Rys. Z tego względu wybór preparatu do hydrofobizacji zależy od sposobu jego nanoszenia. Procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatu przez dwukrotny natrysk na powierzchnię próbki (wg danych z tabeli 2) Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Rys. których powierzchnia była hydrofobizowana przez dwukrot- Zużycie preparatu było największe w przypadku zanurzenia powierzchni próbki w preparacie (przez 0.30% do 0.61 kg/m2 w przypadku preparatu nr 2.42 0.47 100 0. Procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatu przez zanurzenie powierzchni próbki (wg danych z tabeli 1) Rys. metodą natrysku czy malowania.36%.51%.46 0. w zależności od rodzaju preparatu.54 0. 2 ’2007 (nr 414) wość w przypadku preparatu nr 3.40 50 0. Natomiast czas wnikania kropli wody w powierzchnię cegły zhydrofobizowanej metodą natrysku wynosi od 155 do 225 min.26 – 0.51%.30 0.99% – 13. Porównując nasiąkliwość powierzchniową próbek bez i po hydrofobizacji. Wskaźnik absorpcji kropli wody przez powierzchnię cegły zhydrofobizowaną metodą zanurzenia powierzchni. W przypadku pozostałych preparatów następuje wzrost nasiąkliwości już po 1 dniu. natrysku lub malowania Rodzaj preparatu Nasiąkliwość masowa [%] metoda nanoszenia preparatu zanurzenie natrysk malowanie powierzchni 0. W badaniach modelowych porównano także wpływ sposobu nanoszenia preparatu na jego zużycie na 1 m 2 w przypadku zastosowania trzech sposobów nanoszenia preparatów do hydrofobizacji i wzmacniających na powierzchnie próbek cegły.41 kg/m2. że najefektywniejszym sposobem hydrofobizacji cegieł jest zanurzenie ich w preparacie. a najmniej skuteczne jest natryskiwanie. Próbki cegły. Po 6 h wynosiła ona 0. Czas wnikania kropli wody w przypadku próbek bez hydrofobizacji wynosi 1 min.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA ne malowanie.60 0.56 – 13.33% w zależności od rodzaju preparatu. Jedynie w przypadku preparatu wzmacniającego wynosi 100%. Jedynie w przypadku preparatu wzmacniającego wskaźnik ten wynosi 50%. Przy nanoszeniu preparatów metodą natrysku zużycie preparatów było bardzo zróżnicowane i wynosiło 0. Jedynie w przypadku preparatu wzmacniającego wynosi 2 min. Natomiast przy dwukrotnym malowaniu powierzchni (mokre na mokre) zużyto 0.44 0.

stwarzające zagrożenie pożarowe. bakterie. Norma PN-EN 350-2 ustala m. powiązane z klasą zagrożenia wg tej normy i naturalną trwałością drewna omówioną w normach PN-EN 460 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych –. retencja. porosty. bez kontaktu stale sucho z gruntem. ale przede wszystkim i najczęściej od stopnia narażenia drewna na zaatakowanie przez czynniki niszczące.in. jonizujące). pęcznienie i kurczenie drewna oraz jego pękanie na różną głębokość. Naturalna trwałość drewna litego. Czynniki biotyczne powodujące pogorszenie właściwości drewna to grzyby. małże. metody impregnacji. obniżające wytrzymałość drewna. UV. 3 klasy zagrożeń powodowanych przez grzyby pleśnie i 2 klasy zagrożeń powodowanych przez owady. Klasy zagrożenia Wymagania dotyczące zabezpieczenia drewna i jakości tego zabiegu (dobór środka ochronnego. sucho bez kontaktu czasem z gruntem. 3. Wytyczne dotyczące wymagań w zakresie trwałości drewna stosowanego w klasach zagrożenia i PN-EN 350-2 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Naturalna trwałość drewna litego – Wytyczne dotyczące naturalnej trwałości i podatności na nasycanie wybranych gatunków drewna mających znaczenie w Europie. 5. nicienie. docent ITD Andrzej Fojutowski* Zabezpieczanie konstrukcji drewnianych kania i retencji środka ochrony drewna określono również wymagania dotyczące stopnia chemicznego zabezpieczenia drewna. w związku z rozwojem zarodników i wytwarzanych przez grzyby mykotoksyn. ale także dla ludzi przebywających w pomieszczeniach z zapleśnionymi elementami. wpływająca na zawartość wilgoci w drewnie. Klasy zagrożenia drewna niszczącym działaniem czynników biotycznych wg PN-EN 335-2 Klasa zagrożenia Warunki użytkowania drewna i klasy zagrożenia biologicznego Warunki ogólne Warunki dla drewna litego zakres stosowania opis sytuacji wilgotnościowej podczas użytkowania wilgotność drewna organizmy 1. Z – rozkładu szarego. Krajowe wymagania dotyczące zabezpieczania chemicznego drewna przedstawia „Instrukcja ITB nr 355/98 – „Ochrona drewna budowlanego przed korozją biologiczną środkami chemicznymi. Ważniejsze czynniki fizyczno-chemiczne to: – zmienna wilgotność otoczenia. T – termity. 4. raki. przykryte. – kwasy i zasady. S – powodujące siniznę i/lub pleśnienie. inż. roztocze. 4 klasy nasycalności drewna (podatno- odczas eksploatacji konstrukcje drewniane są narażone na działanie abiotycznych i biotycznych czynników niszczących. IR. Instrukcja ta ustala żądaną klasę bioodporności oraz klasę zabezpieczenia drewna na powierzchni i w głębszych warstwach drewna. Grzyby mogą być szkodliwe nie tylko dla drewna. narażone na przykryte nawilżenie (ryzyko nawilżenia) bez kontaktu narażone na z gruntem. Poznań 2. powodujące zmiany barwy drewna.in. i zmienne warunki termiczne. która wprowadza zbliżony. śluzowce. ale także glony. ale inny podział klas zagrożeń: 5 klas zagrożeń powodowanych przez grzyby domowe. U – zagrożenie w Europie uniwersalne. L – zagrożenie regionalne/lokalne 1) chrząszcze występują w większej części Europy powszechnie. owady – techniczne szkodniki drewna. głębokość wnikania) zależą od wielu czynników. P giczne (tabela 1). a przy długim i intensywnym działaniu zwiększenie chropowatości. – ciepło (ogień). Wymagania i badania”. ryzyko zagrożenia waha się od wysokiego do nieznacznego 52 2 ’2007 (nr 414) . Ch – chrząszcze. powodujące m. częste nieprzykryte nawilżenie w kontakcie stale narażone z gruntem na nawilżenie lub wodą w kontakcie słodką z gruntem lub wodą słodką w wodzie stale narażone morskiej na nawilżenie wodą morską stale poniżej 18% okresowo ponad 20% często ponad 20% stale ponad 20% stale ponad 20% grzyby owady P Z S Ch1) T – – – U L świdraki – U – U U L – U U – U U U U U L L – – U U U U L U Legenda: P – podstawczaki.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr hab. W normie PN-EN 335-1 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Definicja klas zagrożenia ataku biologicznego – Postanowienia ogólne zagrożenie drewna czynnikami niszczącymi podzielono na 5 głównych klas z narastającym ryzykiem zaatakowania drewna przez czynniki biolo* Instytut Technologii Drewna. – promieniowanie (świetlne – światło widzialne. W normie PN-EN 351-1 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Drewno lite zabezpieczone środkiem ochrony – Klasyfikacja wni- Tabela 1.

klasa 4 – prawie nieprzepuszczalne dla cieczy impregnacyjnej). – podłogi w suterenach i na niepodpiwniczonym parterze.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA ści na impregnację). W konstrukcjach podłóg takie same wymagania jak w przypadku belek stropowych stawiane są legarom stykającym się z murem lub murowanymi słupkami podpór. – inne miejsca zagrożone nawilżaniem i utrudnionym odsychaniem. Rozwiązania konstrukcyjne wymagające zabezpieczenia. w konstrukcji stropów wymaga się. że elementy tych konstrukcji powinny. Kontrole i badania zabezpieczania konstrukcji drewnianych powinny być przeprowadzane w ramach odbiorów międzyoperacyjnych. Inne rodzaje drewna powinny być stosowane w sytuacjach uzasadnionych technicznie. • odpowiadające wymaganiom PN-C-04906:2000 Środki ochrony drewna – Ogólne wymagania i badania. Stanowi ono. • elementy drewniane zewnętrzne tworzące tzw. że wilgotność drewna iglastego w konstrukcjach chronionych przed zawilgoceniem nie powinna przekraczać 18%. • słupki i podpory w pomieszczeniach poniżej poziomu terenu. końcówki dolne krokwi (całość drewna narażona na działanie owadów). że konstrukcje z drewna litego należy wykonać z tarcicy iglastej lub topoli. a jednocześnie ułatwia wprowadzanie do drewna ciekłych środków ochronnych. np. Preparaty. Wymaganie zabiegów ochronnych dotyczy także elementów więźby dachowej stykających się z murem. W przypadku drewna liściastego górną granicę wilgotności określono na 15%. żeby końce belek stropowych. Przestrzeganie tych wymagań bardzo ogranicza rozwój grzybów (za minimalną wilgotność potrzebną do ich rozwoju przyjmuje się 20%). 2002. szczególnie oczepy. częściowych i w odbiorze końcowym. które w miejscu styku powinny być zaimpregnowane przeciwgrzybowo i odizolowane papą.U. Poza tym elementy konstrukcji drewnianych powinny być izolowane od kontaktu z częściami konstrukcji z innych materiałów chłonących wilgoć. co najmniej na długości oparcia w murze. w zależności od klasy zagrożenia ataku biologicznego. oraz górne części ścian ostatniej kondygnacji.06/2005 Środki ochrony drewna przed korozją biologiczną wyrobów budowlanych z drewna. – murłaty. Istotne z punktu widzenia ochrony i impregnacji drewna jest wskazanie. sortowanej wytrzymałościowo. W opracowanych w Instytucie Techniki Budowlanej „Warunkach technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych” wskazuje się. • elementy ścianek działowych piwnic oraz inne elementy narażone na kontakt z betonem. W tym samym celu wymagane jest ich składowanie w czasie budowy w warunkach zabezpieczających przed zawilgoceniem. • zgodne z rekomendacjami technicznymi ITB i związanymi z nimi zaleceniami udzielania aprobat technicznych – ZUAT – 15/VI. 2 ’2007 (nr 414) Wymagania budowlane dotyczące zabezpieczania konstrukcji Wymaganie dotyczące zabezpieczania konstrukcji drewnianych przed działaniem czynników biotycznych wynika z rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych. drewniane elementy poniżej gruntu. Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL. powinny 53 . szczególnie niewentylowane. do których zalicza się środki ochrony drewna. klocki. były zabezpieczone środkami przeciwgrzybowymi oraz odizolowane od bezpośredniego styku z murem przez zastosowanie papy lub podobnego materiału. • legary podpodłogowe i kratownice na murach piwnic. Z drewna dębowego. Zebrano w tej normie dane dla kilkudziesięciu gatunków drewna. Warto przy tym wziąć pod uwagę. – elementy drewniane stropodachów. to: – dolne części ścian parteru. małą architekturę. grochodrzewu (lub innego o zbliżonych właściwościach) należy np. przy czym górne płaszczyzny desek nie powinny mieć flisów (oblin). biologicznych oraz ognia powinny być podane w projekcie budowlanym (dokumentacji technicznej). końcówki belek międzystropowych oraz miejsca przy instalacjach wodno-kanalizacyjnych. wykonywać wkładki. Konstrukcje z drewna. Powierzchnie czołowe belek stropowych i boki tych belek powinna dzielić od muru szczelina powietrzna szerokości minimalnej 30 mm. być odporne lub uodpornione na działanie korozji biologicznej. a drewno twardzieli do klasy 3 – 4 (klasa 3: trudne do nasycenia. Wskazane powinny być miejsca wykonania i wymagania dotyczące zabezpieczeń. nr 75. § 322). Najpowszechniejsze w Polsce drewno sosny zwyczajnej zaliczono pod względem nasycalności do klasy 1 dla drewna bielu (łatwe do nasycenia). stropy nad piwnicami i strop ostatniej kondygnacji (zwłaszcza miejsca koło okapu i świetlików). o klasie sortowniczej zgodnej z podaną w dokumentacji projektowej i trwale oznakowanej. być zabezpieczone przed długotrwałym zawilgoceniem we wszystkich stadiach wykonywania elementów. krokwie koszowe. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. szczególnie podwaliny i konstrukcje szkieletowe. poz. na ścianach fundamentowych oraz podwaliny stropu. Zabiegi ochronne i zabezpieczenie przed czynnikami biologicznymi powinny także odpowiadać wymaganiom Instrukcji ITB nr 355/98. drewniane przegrody piwniczne. drobne elementy konstrukcyjne. aby wyeliminować możliwość wtórnego nawilżania elementów drewnianych. 690. ze względu na większe narażenie na rozkład biologiczny.WMiPB) na obrót produktami biobójczymi. Do zabezpieczania drewna i materiałów drewnopochodnych przed czynnikami biologicznymi należy stosować preparaty: • posiadające pozwolenie Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych. płatwie stropowe. W deskowaniach połaci dachowych wymaga się zabezpieczenia desek przed rozkładem biologicznym i ułożenia ich stroną dordzeniową ku dołowi. metody i technologie zabezpieczania elementów przed działaniem wilgoci. czynników chemicznych. a w konstrukcjach usytuowanych na otwartym powietrzu 23%. że do elementów wymagających zabezpieczenia próżniowo-ciśnieniowego najczęściej zalicza się: • drewno podwaliny na płycie fundamentowej. elementy konstrukcji przy balkonach. a także materiałów drewnopochodnych.

Natrysk (lub opryskiwanie) polega na naniesieniu roztworu środka zabezpieczającego na powierzchnię drewna w postaci rozproszonych mikrokropel. Metody zabezpieczania drewna konstrukcji Metoda smarowania (malowania) to zazwyczaj kilkukrotne naniesienie na powierzchnię zabezpieczanej konstrukcji środka ochrony drewna w postaci roztworu wodnego (powszechnie stosowane stężenie ok. stosowanie specjalnych powłok chroniących czoła elementów itp. zadaszenia. na 4 grupy: S – solne. Stosuje się bardzo różne czasy nasycania i temperaturę roztworów. krótkotrwała kąpiel) i impregnacji wgłębnej (długotrwałe kąpiele zimne. głęboko penetrującego w drewno. Wśród nich do popularnych. ukośnych płaszczyzn. środki ochrony drewna itp. Wskutek różnic temperatury i efektów erozyjnych two- Efekt działania zabezpieczenia drewna konstrukcji przed zmianami barwy wywoływane działaniem promieniowania świetlnego (4b. natrysk. O – oleiste (także o charakterze zbliżonym do oleju kreozotowego). Chronią one drewno przez tworzenie bariery mechanicznej niedopuszczającej w początkowym okresie eksploatacji do kontaktu drewna z opadami atmosferycznymi (swoista hydrofobizacja powierzchni). Metody specjalne to metody stosowane mniej powszechnie. Czasami jest stosowany tylko środek pigmentowany zabezpieczająco-dekoracyjny. metody próżniowo-ciśnieniowe. b. tamponu lub szczotki w określonych odstępach czasu (od 2 do 24 h). lakiery. zagrożenia toksyczne dla wykonawców (opary) oraz zagrożenie pożarowe w przypadku środków rozpuszczalnikowych. do których można zaliczyć wyroby malarskie.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Środki zabezpieczające W celu zapewnienia estetyki i wytrzymałości drewna ważne jest stosowanie odpowiednich rozwiązań zmniejszających stopień naświetlenia drewna i narażenia na opady atmosferyczne. P2 (minimum 3 mm bocznie i 40 mm wzdłuż włókien w bielu) lub P3 (minimum 4 mm bocznie w biel). Efekty działania tego typu środków w ochronie drewna konstrukcji przed działaniem promieniowania świetlnego przedstawiono na rysunku. 5a. Sw – środki w roztworach wodnych gotowe do użycia lub gotowe do użycia po rozcieńczeniu. przy użyciu opryskiwacza. Metody kąpieli i próżniowo-ciśnieniowe mają zastosowanie do zabezpieczania konstrukcji przed zamontowaniem. choć nie najlepszych metod zabezpieczania powierzchni drewna eksponowanego w warunkach zewnętrznych należą wyroby lakierowe. Występują większe straty środka (zużycie 25 – 30% większe niż przy smarowaniu). Często konieczne jest zabezpieczanie drewna środkami chemicznymi. 4c – jasny barwnik + lakier. zwłaszcza przez użytkowników indywidualnych.in. Efekty nasycania są podzielone pod względem głębokości penetracji środków zabezpieczających na 9 klas. emalie. 10 – 20%) lub gotowego preparatu rozpuszczalnikowego dekoracyjno-impregnacyjnego czy oleistego za pomocą pędzla. Jest to trudno osiągalne klasycznymi metodami powierzchniowymi i dlatego należy stosować metody wgłębnego nasycenia drewna. zabezpieczaniu powierzchniowym są substancje stosowane do malowania drewna.in. 6a. tworzące przezroczyste powłoki o dość dużej grubości. Jego wniknięcie jest często mniejsze i strefa ochronna płytsza. kąpiele gorąco-zimne. Stosowanie środków w celach ochronno-dekoracyjno-impregnacyjnych Bardzo ważną grupą w często stosowanym. m. wymagają całkowitego zanurzenia zabezpieczanego elementu w cieczy impregnacyjnej. Polska norma PN-C-04906:2000 Środki ochrony drewna – Ogólne wymagania i badania. w miejscach trudno dostępnych. dzieli te środki. stanowiącego główne zabezpieczenie przed czynnikami biotycznymi. metody dyfuzyjne). R – rozpuszczalnikowe. jak np. oznaczonych od P1 do P9 i opisanych w PN-EN 351-1. substancje aktywne są rozpuszczone w rozpuszczalnikach organicznych. nawiercanie otworów i wprowadzanie przez nie w różny sposób środków zabezpieczających. Przy zabezpieczaniu powierzchniowym (bez zabiegów dyfuzyjnych) można zwykle osiągnąć wnikanie klasy P1 (brak wymagań dotyczących penetracji). b – układy pigmentowane) 54 2 ’2007 (nr 414) . farby. a następnie środka zabezpieczającego i barwiącego drewno. 4a. a nawet mgły (aerozole). dotycząca chemicznych środków stosowanych do zabezpieczania przed biotycznymi czynnikami ochrony drewna. z unikaniem zagłębień powierzchni. d – alkidowe lakiery przezroczyste. Metoda jest zalecana do stosowania m. Konstrukcje drewniane są zabezpieczane przez naniesienie najpierw środka bezbarwnego. w postaci proszku lub granulatu. 20 °C do 80 °C oraz różne przebiegi procesów obniżania ciśnienia („próżni”) w celu usunięcia powietrza z drewna i zastosowania ciśnienia w celu wtłoczenia impregnatów. Klasa P4 i wyższe wymagają nasycenia bocznego na głębokość minimum 6 mm. sufitowych. pod względem składu i formy użytkowej. od kilku minut do kilkunastu godzin. Środki ochrony drewna są wprowadzane metodami powierzchniowymi (smarowanie – malowanie. Zalecane są okapy.

które sorbują się na powierzchni zabezpieczanego elementu i nie określają wniknięcia składników aktywnych. podpowłokową. a także tiksotropowych żeli ograniczających kapanie preparatów podczas ich stosowania. tj. W klasach zagrożenia 1 – 3 należy się więc liczyć z możliwością zaatakowania drewna przez grzyby powodujące jego siniznę. w celu oznaczenia Ogólne warunki użytkowania nad ziemią. W przypadku gdy ilość preparatu nie została oznaczona w toku zabezpieczania drewna. Norma na środki ochrony drewna nie wyodrębnia środków dekoracyjno-impregnacyjnych. Środki te. Zabezpieczona (zawierająca dany składnik aktywny) część drewna barwi się na jeden kolor. żółty. metoda chemicznej analizy ilościowej. Klasa zagrożenia Wilgotność drewna 1 max. zwłaszcza solne środki ochronne zawierające jony np. fungicydy i insektycydy nowej generacji o stosunkowo niskiej toksyczności. a nawet P1 (żadne wnikanie nie jest wymagane) wg PN-EN 351-1 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Drewno lite zabezpieczone środkiem ochrony – Klasyfikacja wnikania i retencji środka ochrony. pod przykryciem (sucho) nad ziemią. metody impregnacji oraz jej parametrów. Klasy zagrożenia atakiem biologicznym wg PN-EN 335-1 i PN-EN 335-2 Przy powierzchniowym stosowaniu trzeba się liczyć z osiągnięciem co najwyżej klasy P5 wnikania (minimum 6 mm bocznie w biel i 50 mm osiowo w biel). Do pewnego stopnia mieszczą się one w pojęciu środków grupy R – rozpuszczalnikowych. pod przykryciem (ryzyko zawilgocenia) nad ziemią. Jakość i kontrola zabezpieczenia Jakość zabezpieczenia konstrukcji oznacza się przez ustalenie jednostkowego nasycenia drewna. Preparaty te nie tworzą nieprzepuszczalnej dla wody powłoki. Zabezpieczenie konstrukcji z drewna przeprowadzone w sposób zgodny z wymaganiami wydłuża okres jej użytkowania i przyczynia się do zmniejszenia zużycia drewna oraz zachowania estetyki wyrobu. Jest to ogólnie biorąc grupa substancji przeznaczonych do zabezpieczania powierzchni drewna i materiałów drewnopochodnych. z zmianami powodowanymi przez czynniki atmosferyczne (działania fotolityczne. na kolor czerwony. a z drugiej postać charakterystyczną dla farb i lakierów. zaatakowania go przez niewidoczne gołym okiem grzyby. że głębokość wniknięcia takich środków w drewno można orientacyjnie oznaczyć bezpośrednio na przekroju elementu. Do często stosowanych. np. nie kryją całkowicie rysunku drewna. Często środki ochronne nie zmieniają wyraźnie barwy drewna i do oznaczenia głębokości ich wniknięcia konieczne jest tzw. warunków składowania drewna po zabiegu.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA rzą się w powłoce mikropęknięcia prowadzące do nawilżenia drewna. Są wśród nich jednak także dekoracyjno-impregnacyjne środki wodorozcieńczalne. Rozwijająca się grzybnia tworzy utwory mogące powodować pękanie i niszczenie powłoki.) Przy stosowaniu wszystkich rodzajów środków ochrony drewna konieczne jest zwrócenie szczególnie dużej uwagi na przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony środowiska. akrylowe itp. dzięki czemu ułatwiają desorpcję wilgoci z drewna. olej. ługujące. nieprzykryte w kontakcie z ziemią lub wodą słodką w słonej wodzie Tabela 2. Stosowane bywają w postaci dyspersji wodnych w celu ograniczenia zagrożeń związanych ze stosowaniem rozpuszczalników organicznych. przebiegu i wykonania impregnacji. Niektóre. miedzi lub chromu zmieniają barwę drewna na kolor szarozielony na tyle wyraźnie. Głębokość przesycenia charakteryzuje się. standardowo do P3 (minimum 4 mm bocznie w biel). posiadające z jednej strony cechy właściwe dla środków ochrony drewna. środków zabezpieczających drewno przed czynnikami atmosferycznymi i biotycznymi zaliczane są środki o charakterze pigmentowanych wyrobów lakierowych tworzących powłoki kryjące rysunek drewna. oznaczając na przekroju elementu głębokość penetracji preparatu w drewno lub powierzchnię przesyconej części przekroju. zmniejszenie higroskopijności) i przed zmianami fotochemicznymi powierzchni dzięki ochronnemu działaniu pigmentów. wietrzenie itp. a także powierzchniowym szarzeniem drewna. i choć są pigmentowane. W okresie początkowym gruba powłoka utrudnia wymianę wilgoci i w przypadku kondensacji pary wodnej pod powłoką. Na powierzchnię przekroju zabezpieczanego drewna nanosi się wówczas odpowiedni reagent. 20% 2 sporadycznie > 20% 3 4 5 często > 20% stale > 20% stale > 20% jego roztworu) zużytego do zabezpieczania partii drewna i oznaczenie objętości lub powierzchni zabezpieczanego drewna. woski. głębokości wniknięcia środka i jego rodzaju. żywice naturalne i syntetyczne. uważanych za bardziej skuteczne. Nie odnosi się to jednak do barwników dodawanych do środków ochronnych. W przypadku środków renomowanych firm metody te są ustalone i podawane przez producentów. Zależy ona również od stanu drewna przed nasycaniem (zwłaszcza wilgotności). Skuteczność ich działania związana jest z ochroną przed wodą (stabilizacja wymiarów. przeznaczone są do stosowania najczęściej w warunkach 1 – 3 klasy zagrożenia (tabela 2). trudniejsza w realizacji. wybarwianie aktywnych składników preparatów na przekroju drewna przez przeprowadzenie odpowiednich reakcji chemicznych. których istotnymi składnikami są żywice alkidowe. 2 ’2007 (nr 414) 55 . Nasycenie drewna najłatwiej oznaczać w toku realizacji zabezpieczania przez określenie masy preparatu (lub retencji środka w drewnie pozostaje. choć częste mogą być niższe klasy. a w dalszej konsekwencji do łuszczenia powłok i szarzenia drewna. umożliwiający rozwój grzybów powodujących siniznę tzw. następuje wzrost wilgotności drewna. a niezabezpieczona część np. Współczesne środki dekoracyjno-ochronne (dekoracyjno-impregnacyjne) zawierają wysoko zdyspergowane pigmenty.

W związku z tym np. Ekspertem może zostać inżynier z uprawnieniami. Wiadomo. wymiennikami gruntowymi). odpowiednimi przepisami budowlanymi i systemami kredytowania modernizacji (w tym termomodernizacji) starych zasobów budowlanych oraz wznoszenia nowych budynków energooszczędnych. ustawa o finansowym wsparciu rodzin w nabywaniu własnego mieszkania. aby użytkownik mieszkania płacił jak najniższy czynsz. pod warunkiem że zda egzamin. biernego wykorzystywania zysków ciepła od promieniowania słonecznego (odpowiednie rozmieszczenie okien i transparentne izolacje ścian). przetwarzania promieniowania słonecznego na energię elektryczną (systemy fotowoltaiczne). obniżania zapotrzebowania na ciepło do wentylacji (systemy wentylacji mechanicznej z rekuperacją ciepła i ew. nr 75. Wdrażanie Dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. Jerzy A. ogłoszone w 1997 r. pompy ciepła). Polityka różnych krajów dotycząca rozwoju zrównoważonego w budownictwie i gospodarce komunalno-bytowej wyraża się m. Dorzućmy tu od razu hasło: termomodernizacja budynku! (dokończenie na str. Pogorzelski* Myślmy kompleksowo o mieszkaniach. – istnieje od września ub. a nawet już jest nowelizowana. który ma sporządzać charakterystykę energetyczną budynku. Wiele emocji budzą też inne wymagania dotyczące ścian zewnętrznych jednorodnych i warstwowych. Dyrektywa 2006/32/WE. Dyrektywa 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii zastępuje Dyrektywę Rady 93/76/EEC i zakłada w ciągu najbliższych 9 lat spadek zużycia energii w krajach Unii średnio o 1% rocznie.in. Warunkiem uzyskania tego typu pomocy byłaby modernizacja instalacji grzewczej. Rządowy program rozwoju budownictwa mieszkaniowego. o której wdrażaniu jeszcze nie myślimy. obniżania zapotrzebowania na ciepło do przygotowania ciepłej wody użytkowej (kolektory słoneczne). – wdrażanie (od trzech lat!) Dyrektywy 2002/91/WE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. w sprawie warunków technicznych. Instytut Techniki Budowlanej K 56 2 ’2007 (nr 414) . Zmiana wymagań ochrony cieplnej budynków w krajach UE następuje stopniowo i wynika m. to nie objęły one zagadnień dotyczących oszczędności energii i izolacyjności cieplnej. Obecnie wymagania te są przestarzałe i zapóźnione w stosunku do norm. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.. że obecnie kształcenie architektów i inżynierów budownictwa nie gwarantuje absolwentom * Politechnika Białostocka. Ministerstwo Budownictwa przygotowało nowelizację rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. np. inż. W ten sposób użytkownicy energii kierują się względami opłacalności i jednocześnie wpisują w proekologiczną politykę państwa. A może połączmy te wątki? Nowelizacja rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. rezygnując z określenia wartości współczynnika przenikania ciepła poszczególnych przegród. 60 kWh/(m2·a). W 1993 r. w Niemczech przewiduje się kontynuację.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE prof. pozwoli na uniknięcie kłopotliwych zapisów o ścianach jednorodnych i warstwowych oraz zapewni faktyczną oszczędność energii w eksploatacji budynków. na bardzo atrakcyjnych warunkach.in. W efekcie są tylko kosmetyczne zmiany w odniesieniu do Działu X „Oszczędność energii i izolacyjność cieplna” oraz załącznika nr 2. zm. kredytowania termomodernizacji i wznoszenia budynków energooszczędnych (od 1 stycznia 2007 r. Ma on obejmować budownictwo socjalne. W efekcie został opracowany i wprowadzony „V Program środowiska zrównoważonego i rozwoju”. systemem podatków ekologicznych na paliwa.r. poz. przyjmując maksymalne wartości współczynnika przenikania ciepła przegród zewnętrznych wg PN-91/B-02020. Będzie to spójne z wymaganiami Dyrektywy 2002/91/WE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. i wykorzystania w systemie oceny energetycznej izb architektów i inżynierów budownictwa. jedynym racjonalnym rozwiązaniem byłoby wymaganie od eksperta energetycznego odbycia (kursów lub studiów podyplomowych) i potwierdzenia znajomości zagadnień dotyczących fizyki budowli egzaminem państwowym. przyjęta została Dyrektywa Rady 93/76/EEC w sprawie ograniczenia emisji CO2. Sezonowe zapotrzebowanie na ciepło obliczono.U. a więc racjonalne jest budownictwo o małych kosztach eksploatacji. Należałoby więc wprowadzić nowe wymagania dotyczące ochrony cieplnej budynków (szczególnie mieszkalnych) w postaci limitowania zapotrzebowania energii pierwotnej. nowe uregulowania kredytowe w ramach programu KfW CO2). W planach jest również wprowadzenie ustawy o wsparciu remontów budynków mieszkalnych przez 40% refundację kosztów. stosowania wydajnych źródeł ciepła (piece gazowe kondensacyjne. – przygotowywanie rządowego programu budownictwa mieszkaniowego. W tym przypadku ważne jest. 70) ilka działań dotyczących budownictwa w Polsce rozgrywa się obecnie jednocześnie. – istnienie Dyrektywy 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych. w tym o małych wydatkach na użytkowanie energii. energii i kredytach! odpowiedniej znajomości fizyki budowli i nie przygotowuje do prawidłowej oceny energetycznej budynków. 690 z późn. Wymagania zawarte w Dziale X były przygotowywane w latach 1996 – 1997. Choć było już kilka zmian rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. i wprowadzone w życie w 1998 r. W związku z tym. z: obniżania strat ciepła przez przenikanie (przegrody pełne i okna o niskiej wartości współczynnika przenikania ciepła). co podyktowane było głównie ewolucją zbioru Polskich Norm dotyczących klasyfikacji pożarowej.). Zasadniczy problem to powracający wątek wymagania uprawnień budowlanych od eksperta. a zarazem jakby oddzielnie: – nowelizacja rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. dr hab.

Suma środków przeznaczonych na realizację NSS w latach 2007 – 2013 wyniesie ok. • efektywna dystrybucja energii (działanie 10. ze szczególnym uwzględnieniem wtórnego wykorzystania ciepła odpadowego (w ramach działania 4. • Program Operacyjny Pomoc Techniczna – EFRR. które umożliwiają likwidację źródeł niskiej emisji. że każdy projekt otrzyma maksymalne dofinansowanie.93 mld euro z budżetu państwa). mające na celu ograniczenie strat sieciowych i czasu trwania przerw w zasilaniu odbiorców. • 16 Regionalnych Programów Operacyjnych – EFRR. XI – Bezpieczeństwo energetyczne. które można wykorzystać. * KAPE S. o wartości przekraczającej 5 mln euro. Istnieją jednak pewne inicjatywy i rozwiązania prawne. 85. które zapewnią osiągnięcie celów podstawowych. Z funduszy europejskich przewiduje się finansowanie do 85% kwalifikowanych kosztów projektu. 5% produktu krajowego brutto.A. ze szczególnym uwzględnieniem kogeneracji. w tym kogeneracji z odnawialnych źródeł energii. • Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej – EFRR. umożliwiającego finansowanie.3). obszary wykorzystania oraz system wdrażania funduszy unijnych: Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR). • wysokosprawne wytwarzanie energii (działanie 10.5 mld euro. Wspierane będą również inwestycje dotyczące modernizacji i rozbudowy sieci dystrybucji energii elektrycznej lub ciepła o największym potencjale obniżenia strat energii oraz projekty. • Program Operacyjny Kapitał Ludzki – EFS.3 mld euro z budżetu UE. Przykładowe rodzaje projektów: • związane z wprowadzeniem ekoetykiet (w ramach działania 4. umożliwiających przyłączanie rozproszonych źródeł energii. • Programy Operacyjne Europejskiej Współpracy Terytorialnej – EFRR. Politechnika Warszawska 57 .ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE dr inż.86 mld euro z krajowych środków publicznych (w tym ok. • ograniczenie zużycia surowców naturalnych oraz energii (w ramach działania 4. W artykule przeanalizuję możliwości finansowania projektów z dziedziny efektywności energetycznej w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO). tylko nieliczne mogą na to liczyć. Działania związane z poprawą efektywności końcowego użytkowania energii mogą być w największym stopniu finansowane w ramach PO Infrastruktura i Środowisko w osi priorytetowej: IV – Przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony środowiska. • termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej (działanie 10. 6.) będzie wydatkowane ok. W województwie dolnośląskim w ramach priorytetu „Poprawa stanu środowiska naturalnego oraz zachowanie różnorodności biologicznej i ochrona przyrody na Dolnym Śląsku” realizowane będą działania przyczy2 ’2007 (nr 414) W Polsce nie ma funduszu efektywności energetycznej.2). 9. wynikające z realizacji danego projektu.2) – w ramach działania realizowane będą kompleksowe projekty z zakresu rozbudowy lub modernizacji sieci dystrybucyjnych wysokiego.3). Arkadiusz Węglarz* Możliwości finansowania projektów z dziedziny efektywności energetycznej • zmiany technologii w celu zmniejszenia zapotrzebowania na energię. W ramach Regionalnych Programów Operacyjnych dofinansowywane mogą być działania dotyczące efektywności energetycznej. w tym zmiany wyposażenia obiektów w urządzenia o najwyższej klasie efektywności energetycznej. czyli ok. 5.4 mld euro z podmiotów prywatnych. Nie oznacza to. takich jak wzrost konkurencyjności i promowanie zrównoważonego rozwoju. natomiast mniejsze – w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych. średniego i niskiego napięcia. Do Programów Operacyjnych wchodzących w skład NSS należą: • Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko – EFRR i FS. Programy Operacyjne w Ramach Narodowej Strategii Spójności Narodowa Strategia Spójności (NSS) jest dokumentem strategicznym określającym priorytety. Przy określaniu wielkości dotacji z funduszy europejskich brane będę pod uwagę limity i zasady pomocy publicznej oraz korzyści finansowe dla beneficjenta.. Z tytułu realizacji NSRO corocznie (do 2015 r. X – Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku.1).1) – w ramach działania wspierane będą inwestycje w zakresie modernizacji i budowy jednostek wytwarzania energii elektrycznej oraz ciepła. Chodzi przede wszystkim o fundusze z Unii Europejskiej. • Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka – EFRR. Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) oraz Funduszu Spójności w ramach budżetu Wspólnoty na lata 2007 – 2013. W ramach programu operacyjnego „Infrastruktura i Środowisko” finansowane będą duże inwestycje. 11.56 mld euro: 67. ok. Wręcz przeciwnie. Dodatkowo przewiduje się możliwość realizacji inwestycji w zakresie sieci elektroenergetycznych.

przebudowa i remont instalacji. w tym rozwoju sieci wysokiego napięcia. w szczególności geotermii. a także umożliwiające przyłączanie OZE do sieci elektroenergetycznej. szczególnie na obszarach wiejskich. • tworzenie strategii energetycznych przez samorządy. jak również modernizacji w obiektach publicznych. co pozwoli na zwiększenie atrakcyjności regionu. • budowa.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE niające się do poprawy jakości powietrza. W województwie mazowieckim realizowane będą inwestycje w technologie wykorzystujące energię pochodzącą ze źródeł odnawialnych i kogeneracyjnych o wysokiej sprawności. dotyczące rozbudowy i modernizacji infrastruktury energetycznej. W Regionalnym Programie Operacyjnym dla województwa lubelskiego przewidywane są inwestycje związane z poprawą efektywności energetycznej robót budowlanych (z wyjątkiem budowy) lub modernizacji: • obiektów spalania paliw wraz z zakupem urządzeń (z wyjątkiem zakresu wymienionego w załączniku XII do Traktatu o przystąpieniu Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej). zastosowanie biomasy lub gazu 58 2 ’2007 (nr 414) . • budowa. W ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Dolnego Śląska celem priorytetu „Regionalna infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku” będzie podniesienie bezpieczeństwa energetycznego regionu przez zwiększenie udziału gazu i odnawialnych źródeł w wytwarzaniu energii oraz poprawę dystrybucji i obrotu energii. rozbudowa i modernizacja źródeł wytwarzania i przesyłu energii w celu minimalizacji emisji zanieczyszczeń. rozbudowa i modernizacja lokalnej infrastruktury służącej do wytwarzania i przesyłu energii odnawialnej. Jednym z celów Regionalnego Programu Operacyjnego dla województwa podkarpackiego jest równomierny rozwój infrastruktury energetycznej. gazowniczej oraz ciepłowniczej. • realizacji inwestycji. urządzeń i obiektów służących do produkcji i przesyłu skojarzonego wytwarzania energii. • termomodernizacji budynków publicznych. – zlokalizowane na terenach turystycznych czy uzdrowiskowych. Zakłada się zmniejszenie udziału paliw stałych oraz uwzględnienie wymagań ochrony środowiska w procesie uzyskania energii. • rozbudowie i modernizacji wiejskich sieci średniego i niskiego napięcia (reelektryfikacja wsi). przebudowa i remont instalacji. rozbudowę i przekształcanie komunalnych systemów ciepłowniczych oraz rozwój odnawialnych źródeł energii. • budowa. Wspierany będzie również rozwój i modernizacja systemów (źródła i sieci) infrastruktury cieplnej wykorzystujących nowoczesne. przebudowie i wymianie urządzeń wytwarzających energię w celu zmniejszenia energochłonności i negatywnego oddziaływania na środowisko (np. jak również oszczędne i racjonalne gospodarowanie energią cieplną na lokalnym rynku. • działania dotyczące poprawy funkcjonowania oraz modernizacji lokalnej infrastruktury elektroenergetycznej. W województwie podlaskim skoncentrowano się na rozwoju odnawialnych źródeł energii. że możliwe jest finansowanie projektów dotyczących efektywności energetycznej zawierającej komponent OZE. W województwie łódzkim będzie wspierany rozwój efektywnego systemu energetycznego. • budowa. W województwie małopolskim wsparcie w ramach RPO będzie ukierunkowane na modernizację. sprzyjającej prowadzeniu działalności gospodarczej i zamieszkaniu. dzięki obniżeniu wielkości emisji z obiektów użyteczności publicznej przez modernizację zlokalizowanych w nich źródeł ciepła. mające na celu ograniczenie energochłonności. • modernizacji obiektów spalania paliw z wyjątkiem zakresu wymienionego w załączniku XII do Traktatu o przystąpieniu Rzeczpospolitej Polskiej do UE. sieci ciepłowniczych. W województwie lubuskim finansowane będą następujące rodzaje projektów: • rozbudowa i modernizacja miejskich systemów ciepłowniczych wraz z infrastrukturą towarzyszącą. W województwie kujawsko-pomorskim przewidziana jest realizacja projektów mających na celu ograniczenie emisji zanieczyszczeń gazowych i pyłowych do atmosfery. których efektem będzie pozyskanie i wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych. służące ograniczeniu nadmiernego zużycia paliw. szczególnie na obszarach wiejskich i małych miast. Zgodnie z Regionalnym Programem Operacyjnym planowana jest systematyczna poprawa czystości powietrza w województwie opolskim. • budowie nowych i przebudowie istniejących sieci ciepłowniczych i węzłów cieplnych. – mające wpływ na tereny objęte siecią Natura 2000. prowadzące do ograniczenia emisji gazów i pyłów do atmosfery. energii geotermalnej. Działania koncentrować się będą przede wszystkim na: • rozbudowie infrastruktury związanej z zapewnieniem bezpieczeństwa energetycznego regionu. • jednostek skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła. zharmonizowanych z planami rozwoju przedsiębiorstw energetycznych. Preferowane będą przedsięwzięcia: – realizowane na obszarach o dużej gęstości zaludnienia. • budowie systemów dystrybucji gazu ziemnego na terenach niezgazyfikowanych oraz modernizacji istniejących sieci dystrybucji. Dofinansowanie uzyskają kompleksowe projekty dotyczące sieci ciepłowniczych oraz modernizacji źródeł ciepła. słonecznej i innych zasobów odnawialnych. Wydaje się jednak. urządzeń i obiektów (w tym infrastruktury mieszkaniowej i lokalowej). w tym budowa źródeł energii z wykorzystaniem biomasy. zwiększenia jakości dostarczanej energii i bezpieczeństwa energetycznego. W województwie pomorskim wsparcie obejmować będzie projekty polegające na rozbudowie. energooszczędne urządzenia i technologie. związanych z wytwarzaniem energii cieplnej na cele bytowe i gospodarcze. • istniejących sieci ciepłowniczych i węzłów cieplnych oraz urządzeń do produkcji i przesyłu energii z odnawialnych źródeł energii. który przyczyni się do optymalnego wykorzystania istniejących w regionie źródeł energii.

zamierza włączyć IE-E do programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji2) w 2007 r. Tworzona jest Europejska Rada Badań (European Research Council). W województwie zachodniopomorskim wsparcie uzyskają inwestycje z zakresu ochrony powietrza i odnawialnych źródeł energii. przedsiębiorstwa. wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań. COM(005) 440 wersja ostateczna. 28 września 2005 r. chociaż jest on zakamuflowany pod nazwą „Research Potential". Warto zauważyć. W województwie warmińsko-mazurskim przyjęto. • Stypendia Marie Curie (program „People") – znaczna część środków 7. O finansowanie mogą się ubiegać podmioty ze sfery finansów publicznych. 12 października 2006 r. • Projekty CRAFT dla MŚP – wzorem 6. O grant indywidualny będzie mógł się ubiegać pojedynczy zespół badawczy bądź też konsorcjum składające wniosek bezpośrednio do ERC. W 7. Indykatywny budżet projektu powinien wynosić 4 – 50 mln euro. że KE chcąc jak najściślej powiązać zagadnienia efektywności energetycznej z mechanizmami rynkowymi. 2) Udział w międzynarodowych programach badań i rozwoju W 7. W województwie śląskim poprawa jakości powietrza będzie osiągana przez przedsięwzięcia na rzecz systemów ciepłowniczych. Bruksela. termomodernizacji. W planie operacyjnym dla województwa świętokrzyskiego przewidziano wspieranie projektów mających wpływ na zmniejszenie emisji zanieczyszczeń do powietrza oraz poprawę stanu technicznego infrastruktury energetycznej. Umożliwiona będzie również kompleksowa termomodernizacja budynków użyteczności publicznej. • odnawialne źródła energii wykorzystywane do ogrzewania i chłodzenia. „niskiej emisji” na skutek zmiany systemów ogrzewania obiektów użyteczności publicznej oraz wykorzystania odnawialnych źródeł energii. ustanawiająca program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007 – 2013). co doprowadzi także do wzrostu jej udziału w bilansie energetycznym regionu. jest duża. W Wielkopolsce prowadzone będą działania zmierzające do ograniczenia emisji szkodliwych gazów i pyłów do atmosfery przez realizację projektów dotyczących instalacji nowoczesnych systemów grzewczych z elementami odnawialnych źródeł energii oraz systemów przesyłowych energii cieplnej. że na ochronę przed zanieczyszczeniami powietrza decydujący wpływ będzie miała realizacja projektów dotyczących odnawialnych źródeł energii.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE w źródłach ciepła). Przewidziano więc wsparcie głównie inwestycji w infrastrukturę wytwarzania i przesyłu energii odnawialnej. odsiarczanie) i urządzeń odpylających itp.in. • wytwarzanie paliw z odnawialnych źródeł energii. jak: • wodór i ogniwa paliwowe. Dofinansowanie znajdą również projekty z zakresu termomodernizacji i zastosowania OZE. • Centra Doskonałości – Komisja Europejska powtórzy konkurs na Centra Doskonałości. • wytwarzanie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii. programu wsparcia polityki dotyczącej ICT (technologii informacyjnych i komunikacyjnych) oraz programu Inteligentna Energia – Europa. Lista beneficjentów i podmiotów. • wiedza na rzecz polityki energetycznej. przy jednoczesnym wzmocnieniu konkurencyjności sektorów europejskiego przemysłu energetycznego. że wszystkie projekty powinny wynikać z Programu Ochrony Środowiska województwa zachodniopomorskiego. Wniosek powinno złożyć międzynarodowe konsorcjum. • czyste technologie węgla. • inteligentne sieci energetyczne. PR zostanie przeznaczona na program stypendialny i wsparcie mobilności naukowców. Przewidywane działania priorytetu energia obejmować będą takie kierunki. organizacje społeczne. 2 ’2007 (nr 414) 59 . Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady. • granty indywidualne (Frontier/Basic research – „Ideas") – UE wprowadziła system grantów indywidualnych podobny do systemu grantów oferowanych przez KBN (Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego). PR badań i rozwoju technologicznego w latach 2007 – 2013 przewiduje się wiele działań zmierzających do1) przekształcenia obecnego systemu energetycznego opartego na paliwach kopalnych na bardziej zrównoważony system. rozwoju technologicznego i demonstracji (2007 – 2013). Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (The Competitiveness and Innovation Framework Programme – CIP) będzie składał się z: programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji. w odpowiedzi na pilne wy1) Wniosek w sprawie decyzji Rady. jedynie zaznaczono. związki celowe i stowarzyszenia. Program ten jest aktualizowany co cztery lata i obecnie powinna nastąpić jego aktualizacja na lata 2007 – 2010. bazujący na różnorodnych źródłach i dostawcach energii w połączeniu ze wzmacnianiem wydajności energetycznej. efektywności energetycznej istnieje w programie Inteligentna Energia – Europa (IE-E). poza obiektami administracji publicznej. PR utrzymany będzie schemat pomocy dla MŚP w postaci projektów CRAFT (co najmniej trzy MŚP wynajmują jednostki naukowe do wykonania badań i prac rozwojowych). zwania w zakresie bezpieczeństwa dostaw i zmian klimatycznych. • technologie wychwytywania i sekwestracji CO2 w celu bezemisyjnego wytwarzania energii. dotyczącej programu szczegółowego „Współpraca”. PR proponuje się następujące instrumenty: • projekty badań stosowanych (collaborative projects). Bruksela. Możliwość uczestniczenia podmiotów polskich w nietechnologicznych projektach dotyczących m. • wydajność energetyczna i oszczędność energii. instalacji urządzeń filtrujących gazy (np. które mogą otrzymać dofinansowanie projektów w ramach RPO. Nie podano szczegółowego zakresu inwestycji.

celem programu Inteligentna Energia – Europa jest wspieranie stałego rozwoju w powiązaniu z energią i przyczynianie się do realizacji ogólnych celów ochrony środowiska. • komponent pomocy technicznej. w Krakowie. tam gdzie dostarczana energia jest przynajmniej w 50% wykorzystywana do zapewnienia komfortu cieplnego w pomieszczeniach i podgrzewania wody w budynkach. umowy z Ministerstwem Gospodarki i Pracy zarządza Projektem Efektywności Energetycznej GEF o budżecie 11 mln USD.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE Na mocy art.) wszystkich podmiotów realizujących inwestycje energooszczędne. Wypływy do funduszu pochodziłyby z podatku od użytkowania energii (jeśliby taki został wprowadzony). Celem projektu jest finansowe wsparcie (do 30 czerwca 2011 r. Projekt Efektywności Energetycznej GEF Bank Gospodarstwa Krajowego w ramach podpisanej w marcu 2005 r. Realizując Projekt Efektywności Energetycznej GEF. realizowanych w woj. bezpieczeństwa dostaw i konkurencyjności. 60 2 ’2007 (nr 414) . o budżecie 2 mln USD.o. osoby fizyczne. np. gwarancji na działania powodujące wzrost efektywności energetycznej. 1 Traktatu. mające na celu zmniejszenie strat bądź poprawę efektywności wykorzystania energii w budynkach. o budżecie 3. Fundusz powinien być ulokowany w Banku Gospodarstwa Krajowego i wchłonąć Fundusz Termomodernizacji. wpłat Zakładów Energetycznych i innych dystrybutorów energii oraz wpływów z systemu białych certyfikatów. która weszła w życie 17 maja 2006 r. Program Inteligentna Energia – Europa koncentruje się na usunięciu pozatechnicznych barier.. tendencję wzrostową. Program będzie składał się z trzech następujących dziedzin: • wydajność energetyczna i racjonalne wykorzystanie energii. przeznaczony na wsparcie oraz monitoring Projektu. lokat bankowych. z o. miejskich systemach grzewczych. że osiągnięcie celu indykatywnego wymagać będzie wzmożonych działań rządu prowadzących do zwiększenia efektywności wykorzystania energii finalnej przy dbałości o zachowanie wzrostu gospodarczego. • aspekty energetyczne w transporcie. 175 ust. przeznaczony na wsparcie inwestycji energooszczędnych o długim (10-letnim) okresie zwrotu. • zwiększenie dostępności kredytów i wzbogacenie oferty banków kredytujących. United Nations Environment Programme oraz United Nations Development Programme. którego administratorem jest Bank Światowy.3 mln USD. • komponent grantu. dywersyfikacja paliw. redukcji emisji gazów oraz oświetlenia przestrzeni publicznej. przez: • zwiększenie grupy dopuszczalnych inwestycji o inwestycje realizowane w obszarze oświetlenia ulic i przestrzeni publicznej i tym samym poszerzenie zakresu finansowania przedsięwzięć niekwalifikujących się do uzyskania premii termoodernizacyjnej z Funduszu Termomodernizacji. przeznaczony na zabezpieczenie poręczeń spłaty kredytów Podsumowanie Przedstawione mechanizmy finansowe wspierające efektywność energetyczną budzą pewną nadzieję na osiągnięcie przez Polskę większych sukcesów w tej dziedzinie niż dotychczas. samorządy. przede wszystkim w sektorze budowlanym i przemysłowym („SAVE”). oraz paliwa odnawialne i wydajność energetyczna w transporcie („STEER”). • wspieranie finansowania procesu inwestycyjnego mającego na celu ochronę środowiska. tworzeniu możliwości rynkowych i zwiększaniu świadomości. Wyrównanie poziomu efektywności energetycznej polskiej gospodarki do poziomów starych krajów członkowskich Unii Europejskiej (UE15) wymagać będzie jednak znacznie większych nakładów finansowych. W polskiej gospodarce wartość zużycia energii finalnej ma od 2000 r. począwszy od 1 stycznia 2008 r. dzięki nowym rozwijającym się i odnawialnym źródłom energii. jak i wykorzystanie zasobów energii. Fundusz GEF (Global Enviroment Facility) powstał w 1991 r. Dyrektywa 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych. udzielonych przez współpracujące z BGK banki komercyjne na określone inwestycje realizowane na terenie całej Polski. Na realizację programu „Inteligentna Energia – Europa w latach 2007 – 2013 przewidziano 780 mln euro. • nowe i odnawialne źródła energii dla scentralizowanej i zdecentralizowanej produkcji elektryczności i ciepła oraz ich integracja ze środowiskiem lokalnym i systemami energii („ALTENER”).7 mln USD. Konieczne wydaje się powołanie Krajowego Funduszu Efektywności Energetycznej. o budżecie 5. osoby prawne. małopolskim przez Przedsiębiorstwo Oszczędzania Energii ESCO sp. BGK zawrze z bankami komercyjnymi ramowe umowy współpracy. jako mechanizm finansowy zarządzany przez trzy agendy ONZ: Bank Światowy. nakłada na Polskę obowiązek podjęcia intensywnych działań prowadzących do ograniczenia zużycia energii finalnej przez odbiorców końcowych. • łatwe i tanie zabezpieczenie kredytu. pożyczek. polegające na inwestycji bądź modernizacji. w kolejnych dziewięciu latach jej obowiązywania. Środki na realizację projektu pochodzą z Funduszu na rzecz Globalnego Środowiska. spółdzielnie oraz przedsiębiorstwa działające w formule ESCO. Projekt obejmuje: • komponent poręczeń. co oznacza. BGK wspiera działania rządu w obszarach obejmujących zarówno ochronę środowiska. dotacji budżetowych. dysponującego możliwością przyznawania dofinansowania. na podstawie których będzie udzielać poręczeń do 70% kwoty kredytów na przedsięwzięcia energooszczędne. W ramach komponentu poręczeń. tj. • finansowanie kosztów audytu energetycznego z komponentu pomocy technicznej. Celem dyrektywy jest ograniczenie zużycia energii finalnej przez użytkowników końcowych o 9% w okresie dziewięciu lat. sieciach cieplnych.

że zastosowanie jakichkolwiek żywic akrylowych da powłoce bardzo dobrą jakość. w komorze umieszczono powłoki Dryvit oraz inne powłoki polimerowe. W trakcie jej działania widać zmiany w wyglądzie. Firma Dryvit produkuje tynki akrylowe. nośnik). polegającej na łączeniu pigmentów i wypełniaczy w powłoce. temperatury. z o. Syreny 26 Zerodowany tynk akrylowy na budynku w Warszawie Powierzchnia tynku akrylowego Dryvit po 15 latach eksploatacji budynku przy ul. określającego zachowanie powłok wystawionych na działanie warunków zewnętrznych. że tynk nie spełnia już swojej roli. czyli wystąpienia formy pyłu na powierzchni powłoki. Jego wyniki zostały udokumentowane serią zdjęć. zagęszczacze. jest daleko idącym uproszczeniem. odczynniki zwilżające itp. Syreny 26 w Warszawie nego i reprezentatywnego wskaźnika. że każde ziarno zaprawy jest dokładnie otoczone mieszaniną składającą się z żywicy. im dłużej tynk wystawiony jest na działanie czynników zewnętrznych. na które powinien odpowiedzieć sobie inwestor po obejrzeniu tych próbek. Pro- ces kredowania postępuje tak długo. wg nowoczesnych formuł DPR. pigmenty. Przed badaniem widać było. tel. wygląd i łatwość nakładania. Podczas dalszej degradacji powłoki występują spękania i odsłonięcie kruszywa. tzn. Pytanie. takie jak niespójność powierzchni większych obszarów pokrycia (zanik nośnika). Erozja jest procesem dynamicznym. Nośnik wystawiony na działanie słońca. 022 453 39 50 do 53 www.o. która wiąże wszystkie składniki powłoki i wpływa na trwałość tynku.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE Tynki akrylowe Dryvit – zauważ różnicę ajważniejsze cechy wykończenia powierzchni zewnętrznych to: trwałość. brzmi: „Jakie to wszystko ma dla mnie znaczenie?”. spowodowanego dezintegracją spoiwa. zawierające 100% kopolimery akrylu. Metoda umożliwia otrzymanie w krótkim czasie powtarzal- N Budynek mieszkalny w Warszawie przy ul. Każda para zdjęć przedstawia powłokę. że w niektórych próbkach nastąpiła znaczna erozja nośnika. W przypadku stosowania wyrobów firmy Dryvit inwestor ma zapewnioną dłuższą ochronę obiektu. Twierdzenie. na którą składają się: żywice. Test został przeprowadzony metodą porównawczą. Tajemnica jakości tych rozwiązań to odpowiednia kompozycja surowców oraz reżim technologiczny i kontrola jakości. jak wyglądała w stanie przed testem i po ekspozycji przez 5000 h. W celu udowodnienia jakości rozwiązań Dryvit przeprowadzono długoterminowe badania przyspieszonego starzenia. promieniowania UV oraz pozwala na ich cykliczne zmiany. W końcu właściciel zauważa. Z łatwością można zauważyć. a w przypadku powłoki Dryvit niewielka. aż dojdzie do sytuacji. Kolor zmienia się tym bardziej.pl 2 ’2007 (nr 414) 61 . w której spoiwo nie będzie w stanie spełniać swojej roli. Proces erozji rozpoczyna się od kredowania. deszczu. śniegu i ekstremalnej temperatury ulega stopniowemu niszczeniu. wypełniacza i pigmentów (tzw. 0 801 37 98 48. Są one osiągane przez dobranie odpowiedniej kompozycji powłok. Standardowo przyjmowanym czasem ekspozycji w przypadku powłok zewnętrznych w komorze Weather-Ometer jest 2000 h. wiatru.dryvit. Podczas procesu degradacji erozja zachodzi w różnym tempie. materiały wypełniające. Urządzenie to symuluje działanie warunków zewnętrznych: wilgotności. Próbki zostały umieszczone na 5000 h w komorze do badań klimatycznych Weather-Ometer®. Dryvit Systems USA (Europe) Sp.

Płyty Vapotherm w okładzinie z włókna szklanego można również stosować w ścianach dwuwarstwowych w układzie z systemowym klejem i siatką.Termoizolacja typu PIR materiał nowej generacji Izolacji z 1 m2. Pionierem tej technologii w Europie jest holenderska firma EcoTherm. należąca do światowej grupy CRH. Fenomen tego materiału polega na tym. Różnorodność okładzin wynika z różnych zastosowań płyt Vapotherm. Piotr Cieślewicz 62 2 ’2007 (nr 414) . na którego dachu zastosowano 990 000 m2 płyt. a po sprowadzeniu jej przez firmę EcoTherm do Europy także rynki krajów Beneluksu czy Wielkiej Brytanii. o rosnącym udziale płyt Vapotherm w rynku izolacji ściennych w krajach. Dowodem na rosnące zainteresowanie płytami Vapotherm jest magazyn kwiatów w Holandii. jednostce straży pożarnej w Katowicach – 1000 m2. • niską nasiąkliwość – minimmum 90% zamkniętych porów. wytwórni frytek k. Kolejnym istotnym argumentem przemawiającym za stosowaniem płyt Vapotherm jest korzystna cena materiału termoizolacyjnego. i szybko podbiła rynek w USA. Płyty z pianki PIR produkowane przez firmę EcoTherm dostępne są w całej Skuteczna izolacja ścian Płyty Vapotherm z powodzeniem są stosowane jako termoizolacja przegród. m. Wrocławia – 10 000 m2. • niewielką masę – 32 kg/m2. świadczące o braku zagrożenia w postaci szkodliwych gazów i płonących kropli. że płyty mają: • rekordową wartość współczynnika λ = 0. gdzie stanowi już 25% stosowanych izolacji.2 t.in. czyli Maksymalny Rezultat zy cięższa. mgr inż. Posadzka z góry i z dołu Płyty Vapotherm coraz częściej doceniane są jako izolacje posadzek ogrzewanych. Oddział EcoTherm w Polsce dostarczył na krajowe budowy ponad 1 mln m2 płyt typu PUR i PIR w ciągu ok. jako izolacje dachów. • wysoką trwałość i stabilność wymiarową. • aprobatę ITB i świadectwo PZH. • łatwość i bezpieczeństwo obróbki.in. wysokość istniejących otworów drzwiowych. Izolacja dachu Przykład: izolacja o U = 0. Szczególną rolę odgrywają w procesie termorenowacji. Ich stabilny montaż w murze szczelinowym umożliwiają kotwy i klipsy. 10 lat. gdzie mury szczelinowe stanowią podstawowe rozwiązanie. szkołach. Europie pod nazwą Vapotherm. Płyty Vapotherm nie rozprzestrzeniają ognia i uzyskują klasę E30. wyposażonych w przewody grzejne. • odporność na nacisk minimum 15 t/m2. Ich odporność na nacisk przy 10% odkształceniu (standardowy test termoizolacji) wynosi 150 kPa i w związku z tym można bezpiecznie konserwować i odśnieżać dach bez ryzyka uszkodzenia pokrycia. w Polsce znanej jako MR Izolacja. • klasę ogniowa Broft1 (dawniej NRO) oraz REI 30. w: hali produkcyjnej w Kobierzycach – 38 000 m2. Produkowane są jako panele z rdzeniem PIR w okładzinach elastycznych typu papier ekranowany aluminium. Te zalety pianki zdecydowały o utworzeniu w Europie nowej grupy termoizolacji. gdzie grubość izolacji ogranicza np. posadzek i ścian. W Polsce płyty Vapotherm zastosowano m.023 W/mK.23 W/m2K i powierzchni 1000 m2 wykonana z płyt Vapotherm grubości 10 cm waży tylko 3. szpitalach. włókno szklane czy wreszcie folia aluminiowa. Decyduje to Pianka PIR została wynaleziona pod koniec XX w. gdzie jakość izolacji decyduje o skuteczności ogrzewania. Materiał raz wbudowany nigdy nie będzie wymieniany. Płyty Vapohterm przyklejone do stropu nad piwnicą nie ograniczają wysokości podpiwniczenia. natomiast z innych powszechnie stosowanych materiałów izolacyjnych jest kilka ra- • klasy ogniowe S2 i d0. teatrze w Katowicach – 1800 m2. W efekcie nie zachodzi ryzyko oberwania się ocieplenia. określonej jako HR Insulation (High Result Insulation).

Naturalne światło w przedpokoju.pl TWR 014 TWF 014 .VELUX. łazience? Świetlik tunelowy VELUX dostarcza naturalne światło do pomieszczeń Dwa rozwiązania do każdego rodzaju dachu: TWF z tunelem elastycznym i TWR z tunelem sztywnym Więcej informacji: www. garderobie.

Parametry akustyczne sufitu wykonanego przy użyciu łącznika EL również są lepsze niż podobnego sufitu. nawet gdy nie są stawiane wymagania ogniowe. 500. Jest on droższy i bardziej pracochłonny od systemu wykorzystującego wieszaki obrotowe ze sprężyną i pręty. 70 lub 100 mm. Przykład zastosowania łącznika ES 60 w konstrukcji sufitu pokazano na rysunku 1. w którym zastosowano łączniki ES. 3. 1. Element NIDA ES może. Sufit podwieszany: 1 – profil NIDA CD 60. W przypadku potrzeby system ten może być uzupełniony o przedłużacze noniusza wraz z łącznikami. Do wykonywania sufitów podwieszanych powszechnie stosuje się wieszaki obrotowe ze sprężyną w komplecie z prętem. W razie potrzeby można zamówić pręty dłuższe lub wykonać przedłużenie przez połączenie dwóch prętów za pomocą sprężynki NIDA. masy szpachlowe. Zaletą tego rozwiązania Rys. Elementy te pozwalają na szybki i tani montaż konstrukcji sufitów podwieszanych. Przykład takiego sufitu pokazano na rysunku 2. 1. mają większą wytrzymałość konstrukcyjną i w związku z tym zaleca się je stosować zwłaszcza w przypadku grubości opłytowania co najmniej 25 mm. Sufit z płyty gipsowej pełni funkcję ogniochronną w przypadku kiedy wieszaki obrotowe ze sprężynką i prętem zastąpione są przez system noniuszowy (rysunek 3). 1000. System mocowany za pomocą F Fot. a niekiedy powinien być zastąpiony przez łączniki elastyczne NIDA EL (fotografia 1). Pręty stanowiące część rozwiązania są dostępne w standardowej długości: 250. Przykład poddasza wykończonego z użyciem tego rodzaju wieszaków 64 2 ’2007 (nr 414) . Łączniki NIDA EL. Są one dostępne w 3 wymiarach. Używa się ich zarówno w konstrukcjach okładzin sufitowych. Elementy NIDA EL w porównaniu z typowymi łącznikami ES. Wieszak górny noniusza NIDA WGN 20 lub NIDA WGN 30 (umożliwiają regulację wysokości podwieszenia o 160 – 380 mm) + dwie przetyczki + wieszak obrotowy dolny z noniuszem NIDA WON 60 Rys. jak i ściennych oraz poddaszy. 2 – łącznik NIDA ES 60 łączników NIDA ES 60 pełni funkcję ogniochronną pod warunkiem użycia jako okładziny płyty gipsowej typu F wg PN-EN 520. W związku z tym wykonawcy coraz częściej decydują się na wybór tego rozwiązania. lecz zapewnia zdecydowanie większe bezpieczeństwo. pozwalających na uzyskanie pomiędzy konstrukcją a płytą odległości 40. w skład których wchodzą następujące elementy: profile i akcesoria metalowe. 1500 mm. Jednym z najczęściej stosowanych elementów systemu NIDA jest wieszak do poddaszy.PRAKTYKA BUDOWLANA Akcesoria systemu suchej zabudowy NIDA irma Lafarge Gips oprócz płyt gipsowych oferuje systemy suchej zabudowy. 2 – profil przyścienny UD 27. Rys. Powszechnie stosowanymi akcesoriami metalowymi są łączniki ES. taśmy i elementy mocujące. 3 – wieszak obrotowy ze sprężyną. 2. Zastosowanie łączników ES 60 w konstrukcji sufitu: 1 – profil nośny NIDA CD 60. przeznaczony do podwieszenia konstrukcji poddasza do krokwi. 4 – płyta gipsowa jest możliwość bezstopniowej regulacji wysokości podwieszenia.

obok funkcji nośnej. Phonistar. Dzięki temu firma udziela gwarancji na cały system. płyt gipsowych i akcesoriów nie jest w stanie dokładnie odtworzyć systemu NIDA w zakresie odporności na ogień. Stopień tłumienia drgań elementów zależy od wielkości obciążenia. 3 – wełna mineralna. w którym jest zastosowany. 6 – blachowkręty Rys. • 50 – 140 daN (Phonistar). Gwarancja na system NIDA obejmuje elementy wyszczególnione w instrukcji montażu systemów suchej zabudowy NIDA. Akustyczny sufit podwieszany Lafarge Gips przedstawiono na rysunku 4. • 30 – 50 daN (Phonissimo). 5.lafargegips. Szczegółowych informacji dotyczących sufitów akustycznych udzielają Doradcy Techniczni Lafarge Gips (kontakt dostępny na stronie www. którzy uczestniczą w rozwiązywaniu bardzo szczegółowych problemów i przygotowują gotowe rozwiązania systemowe. Rys. 2 – profil NIDA CD 60. 4. Optymalny dobór poszczególnych akcesoriów do konkretnej aplikacji zapewniają Doradcy Techniczni Lafarge. Redukcja drgań przenoszonych przez sufity zawieszone na wieszakach akustycznych przy optymalnym obciążeniu wynosi 99%. Zakresy obciążeń w przypadku poszczególnych odmian wieszaków akustycznych są następujące: • 15 – 25 daN (Phonilight). jego prawidłowe działanie w zakresie odporności ogniowej oraz izolacyjności akustycznej.pl 2 ’2007 (nr 414) 65 . Celem ich stosowania. jest ograniczenie przenoszenia dźwięków przez stropy. parametrów akustycznych oraz odporności na uderzenia. Inna kombinacja profili. 5 – płyta gipsowa.pl). Przykład sufitu wykonanego przy użyciu wieszaków akustycznych pokazano na rysunku 5. tel. W ofercie firmy Lafarge Gips znajdują się również bardzo specjalistyczne akcesoria.PRAKTYKA BUDOWLANA Optymalnego doboru wieszaków i ich rozmieszczenia dokonuje się przez analizę ciężaru sufitu. Phonissimo.lafargegips. W ofercie firmy Lafarge znajdują się trzy odmiany wieszaka akustycznego: Phonilight. Na szczegól- ną uwagę zasługują łączniki i wieszaki akustyczne. Każdy element z gamy akcesoriów NIDA jest testowany indywidualnie i jako integralna część systemu. Szczegóły dotyczące rozwiązań dostępne są w dokumentacji technicznej Lafarge Gips. których zastosowanie w pewnych przypadkach jest niezbędne. 4 – paroizolacja. +48 (41) 357 82 00 www. Przykład zastosowania wieszaka do poddaszy: 1 – wieszak do poddaszy NIDA WP 60.

.

w celu uzyskania żądanej klasy odporności ogniowej i izolacyjności akustycznej nie jest niezbędne wypełnienie pustki ściany wełną mineralną pomiędzy elementami szkieletu. ukośne można wykonać jako klejone nawet poza konstrukcją. • Zapewniają przegrodom budowlanym dobre właściwości akustyczne – materiał o dużej gęstości ogranicza emisję fal dźwiękowych. małe koszty robocizny. Stabilność mechaniczna płyt oraz metoda klejenia spoin zapewniają przegrodom budowlanym klasy odporności ogniowej w zakresie R – nośności. stosując tanie wypełnienie o niskiej gęstości i małej grubości. że warto je stosować. przed malowaniem. Xella systemy suchej zabudowy tel. w obiektach sportowych czy widowiskowych. lub klamry długości 30 mm lub 35 mm. a jednocześnie nie blokują strumienia pary wodnej i reagują na zmiany poziomu wilgotności w pomieszczeniu. Klejenie krawędzi na styk zapewnia dokładność i gwarantowaną wytrzymałość połączeń bez użycia taśm wzmacniających oraz redukuje zużycie masy szpachlowej do powierzchniowego wygładzenia. 260. np. Spełniają wysokie wymagania bezpieczeństwa. ale do zabudowy wnętrz najczęściej wystarczają 10 oraz 12. poza typowym obszarem suchej zabudowy. 15 i 18 mm.5. jak i w procesie produkcji. nakładaniem tapety lub glazury można pominąć gruntowanie podłoża. Nadają się także do recyklingu. bez dodatkowych profili. na podstawie której uzyskały znak CE. pod obciążenia użytkowe zbędne są dodatkowe wsporniki czy wzmocnienia (pojedynczy wkręt z kołkiem rozporowym do pustej przestrzeni przenosi obciążenia użytkowe do 50 kG). stanowiące alternatywę dla powszechnie znanych płyt gipsowo-kartonowych (GK).pl. Dzięki takim parametrom mają znacznie szersze zastosowanie niż płyty GK. nadają się do poszycia przegród budowlanych od zewnątrz oraz w budynkach nieogrzewanych w zimie. • Są odporne na wilgoć – w stanie nasycenia nie puchną i nie rozwarstwiają się. www. fax: 022-645 15 59 fermacell-pl@xella. jak i od zewnątrz. a jako podkład pod glazurę wystarcza pojedyncze poszycie z płyt 12.xella. po obu stronach ściany. Oto one: węzły elementów konstrukcji ze stalowych zimnogiętych profili poziomych UW i pionowych CW nie mogą mieć stałych. Zastosowanie płyt GW do budowy ścian działowych wymaga uwzględnienia różnic pomiędzy metodami montażu płyt GK i GW.Płyty gipsowo-włóknowe dlaczego warto je stosować? ERMACELL to płyty gipsowo-włóknowe (GW). 12. płyty mocuje się w ustalonej kolejności. gdzie gromadzi się duża liczba osób.5 mm. Płyty GW. zwłaszcza o niskiej częstotliwości w paśmie ≤100 Hz. Optymalne Charakterystyka płyt gipsowo-włóknowych FERMACELL • Mają one jednorodną strukturę – powstają ze sprasowanej mieszanki gipsu. do mocowania płyt do konstrukcji stalowej (wyłącznie do profili CW) należy stosować wkręty samogwintujące. pod kątem mechanicznym i ogniowym. krawędzie płyt na narożnikach nie wymagają zabezpieczenia kątownikami ani siatkami wzmacniającymi. Wymiary płyt – od 100 x 150 cm do 120 x 200. sztywnych połączeń. Właściwości płyt gipsowo-włóknowych. o ile nie zaleca tego producent warstwy wykończeniowej. mogą być naprzeciw siebie. niepalne. włókien celulozy uzyskanych z rozdrobnionego papieru. Właściwości płyt gipsowo-włóknowych FERMACELL zostały przebadane. F kość materiału. zazwyczaj od lewa do prawa. w pomieszczeniach suchych i o podwyższonej wilgotności. zapewniają wysoki wskaźnik izolacyjności akustycznej i charakteryzują się wytrzymałością mechaniczną zbliżoną do drewna. E – szczelności oraz I – izolacyjności ogniowej od 30 do 120 min. sprawdzone i są potwierdzone Europejską Aprobatą Techniczną ETA-03/0050. • Charakteryzują się dużą gęstością i wytrzymałością mechaniczną. • Są niepalne (klasa materiału A2).fermacell. Ten sam materiał można wykorzystać jako konstrukcyjne poszycie drewnianych ścian szkieletowych zarówno od strony wewnętrznej.: 022-645 13 38 (9). Spoiny. Uniwersalne cechy płyt gipsowo-włóknowych oraz ich wyjątkowy sposób łączenia pozwalają w 96% wykorzystać materiał na budowie. 300 cm – dostosowano do potrzeb rynku. Połączenia pionowe. o stożkowych łebkach skuteczne zagłębiających się na odpowiednią głębokość i eliminujących szpachlowanie. www. wszędzie tam. i wody. które wstrzeliwuje się za pomocą pistoletu pneumatycznego. oszczędności na materiałach pomocniczych powodują. Płyty FERMACELL są odporne na wilgoć. poziome. Zastosowanie Jeden rodzaj płyt może być wykorzystany do poszycia przegród o określonych klasach odporności ogniowej i właściwościach akustycznych. 250.com. Producent oferuje płyty grubości 10.5 mm. • Odpowiadają europejskim standardom w zakresie ekologii – zarówno na etapie eksploatacji. Badania ogniowe wykonywane wg norm EN i bazujące na nich europejskie klasyfikacje ogniowe potwierdzają wysoką ja- rozwiązania osiąga się.pl 2 ’2007 (nr 414) 67 .

którym zależy na dobrej jakości betonu dostarczanego na budowę. poziom kompetencji personelu. Deitermann. a także materiały i systemy do napraw konstrukcji oraz wykonywania izolacji wodoszczelnych – reprezentujące markę Deitermann. wyrobów z kremzytu. Jan Małolepszy (Akademia Górniczo-Hutnicza). godne naśladowania. podkłady podłogowe. dr hab. prezes Ryszard Pazdan („Atmoterm” S. Kielc. prof. Łodzi. a także przyniesie wymierne oszczędności. Gorzowa Wielkopolskiego. Wszystkie kandydujące wytwórnie zostały już ocenione przez audytora. a w jej skład wchodzą: prezes Andrzej Balcerek (Stowarzyszenie Producentów Cementu). maszyn i urządzeń budowlanych). Marmoran. produkty elewacyjne. ABS DuroSystem. Lech Czarnecki (Politechnka Warszawska). Kapitule przewodniczy prof. dr inż.2 mld euro. Jeleniej Góry. Na etapie finału włączają się do niej także partnerzy spoza środowiska betonu towarowego. 5 tys. sprawność urządzeń. Zdzisław B. zawsze godną poparcia. Często pojawiają się też Patronat honorowy zaniedbania w sferze ochrony środowiska. którzy obecnie z dwuletnim stażem starają się o prolongatę ważności certyfikatu.. Leca. dr hab. Vetonit. Przedsięwzięcie to jest kontynuacją zachodzącego w całej Europie procesu konsolidacji lokalnych podmiotów należących do maxit Group – znanego w Europie producenta materiałów budowlanych. jej rezultaty w stosunku do oczekiwań klientów oraz spełnienie wymagań kryteriów ochrony środowiska. Zgromadzeni będą świadkami wręczenia atrybutów wyróżnienia (certyfikat oraz pieczęć jakości) reprezentantom nagrodzonych wytwórni. Słupska. Optiroc. keramzytu. Bezcenny jest także patronat Stowarzyszenia Architektów Polskich SARP. Skonsolidowana sprzedaż w 2006 r. Laureaci zostaną zaprezentowani w specjalnym „Katalogu wyróżnionych Znakiem Jakości – Liderzy betonu towarowego”. ma 109 zakładów produkcyjnych (chemii budowlanej. Do zamknięcia procedury potrzebna jest jeszcze rekomendacja Kapituły Znaku Jakości. Osiemnaście wytwórni spośród 26 zainteresowanych wyróżnieniem to laureaci II edycji Kampanii „Dobry Beton”. W Polsce maxit zatrudnia obecnie 244 osoby i ma trzy zakłady produkcyjne: wytwórnię keramzytu oraz dwie fabryki gotowych mieszanek chemii budowlanej. Wskazując pozytywne wzorce. a także ignorowaniu nowoczesnych standardów normalizacji europejskiej. Walki nie ułatwia urzędowe stanowisko Ministerstwa Budownictwa i Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. 68 2 ’2007 (nr 414) . Jesienią 2006 r. przy ul. na galę. Fibo. Krakowa. SPBT walczy w ten sposób z pojawiającą się zbyt często patologią na krajowym rynku betonu towarowego. wyniosła ponad 111 mln PLN. Polyment. Bogata oferta firmy zawiera ponad 300 produktów i systemów bardzo dobrej jakości. wzmocni pozycję maxit wśród rodzimych producentów materiałów budowlanych. maxit Group działa w 29 krajach europejskich oraz w Rosji i Chinach.PRAKTYKA BUDOWLANA Trwa Kampania Znaku Jakości SPBT „Dobry Beton” Dobiega końca regulaminowa kwalifikacja kandydatów do wyróżnienia Znakiem Jakości „Dobry Beton” w ramach IV edycji (2006/2007). zatrudnia ok. Heidelberger Bauchmie. m-tech. W obecnej edycji bierze się pod uwagę przede wszystkim poziom wdrożenia europejskiej normy PN-EN 206-1 „Beton . Uroczystość odbędzie się 22 marca 2007 r. Wrocławia.. dla których bardzo dobra jakość jest wartością uniwersalną. Lubina. Kampanię „Dobry Beton” wspiera swym autorytetem Europejska Organizacja Betonu Towarowego ERMCO. w sali wystawowej oraz pomieszczeniach recepcyjnych Pałacu Zamoyskich w Warszawie.in. które po raz pierwszy poddają się procedurze kwalifikacyjnej. polegającą na zaniżaniu jakości betonu. inż. kleje do płytek i kremazyt – oferowane pod marką maxit (dawniej Optiroc).”. Wykorzystanie dotychczasowych doświadczeń oraz potencjału obu zespołów pozwoli na jeszcze lepszą obsługę klientów. jak m. wchodzącego w skład HeidelbergCement Group.o. spółki maxit i Deitermann Polska działają na rynku polskim pod nazwą maxit sp. Skierniewic. Kahi. po dwie z Warszawy. Beamix. prezes Jerzy Grochulski (Stowarzyszenie Architektów Polskich SARP). m. W ubiegłych latach Grupa maxit była reprezentowana na rynku przez takie europejskie marki. Kohutek Stowarzyszenie Producentów Betonu Towarowego w Polsce Patronat medialny Połączenie spółek maxit i Deitermann Polska Od stycznia 2007 r. w tym: cztery z Aglomeracji Górnośląskiej.). wieńczącą IV edycję Kampanii „Dobry Beton”. z o. Roczny obrót firmy przekracza 1. do eliminacji przystąpiło 26 wytwórni betonu towarowego. organizatorem Kampanii „Dobry Beton” jest Stowarzyszenie Producentów Betonu Towarowego w Polsce (SPBT). Strategia firmy zakłada dalszy rozwój marek maxit i Deitermann oraz utrzymania dotychczasowych kanałów dystrybucji. Foksal 2 (siedziba Stowarzyszenia Architektów Polskich). Opola i Rzeszowa oraz po jednej ze Szczecina. Kontrolowany jest też stan przygotowania produkcji. Lublina i Nowego Targu. która po przeanalizowaniu wyników dotychczasowych zmagań rozstrzygnie o przyznaniu wyróżnienia lub też nie. Jak co roku. wiarygodność bazy surowcowej. nieuczciwej konkurencji czy braku poszanowania podstawowych zasad kupieckich. inż. Arlita. a następnie zweryfikowane przez Komisje SPBT ds. pracowników. wg którego beton towarowy nie jest wyrobem budowlanym.: maxit. Serpo. natomiast pozostałych ośmiu to zakłady.in.A. Stowarzyszenie Producentów Betonu Towarowego w Polsce zaprasza wszystkich. Znaku Jakości oraz przez Zarząd SPBT.

do których doprowadza się świeże powietrze. która zmieniła oblicze wielu dużych miast. a także mogą wytwarzać niekorzystne środowisko fizyczne (jonizacja powietrza. szczególnie programiści. 1. Pracownicy domagają się dostępu do światła dziennego i umożliwienia widoku na zewnątrz. Jest to spowodowane tym. kanałów w ściankach działowych itp. lokalizuje się nadal w centrach miast. rozmieszczonych w przestrzeniach międzysufitowych. Lokalizacja w śródmieściu poszczególnych oddziałów biur staje się coraz bardziej kosztowna i trudno dostępna ze względu na komunikację. jak i w pionie. podpodłogowych. np. Na każdym pię- Fot. Dzięki odpowiedniej formie budynku wszyscy pracownicy mają zapewniony dostęp do widoków na zewnątrz i do światła dziennego. która ma podłączenia kablowe zarówno w poziomie. inż. wolą pracować w środowisku bardziej spokojnym na przedmieściach miast lub w parkach przemysłowych. wyposażenie elektroniczne trzydziestopiętrowego budynku biurowego NTT Shinjuku Headquarters Building w Tokio jest droższe niż sam budynek (fotografia 2). autor) * Politechnika Warszawska Wymagania środowiska świetlnego (Źródło „Green Vitruvius”) 2 ’2007 (nr 414) 69 . arch. Rozwój elektroniki wpływa na budownictwo biurowe w sposob nieoczekiwany. autor) Fot. Budynek NTT Tokio (fot. Natomiast centrale (fotografia 1). m.PRAKTYKA BUDOWLANA prof. emisja ciepła i hałasu). Pojawiają się problemy związane ze środowiskiem pracy. Nowoczesny projekt budynku biurowego zawiera trójwymiarową sieć połączeń. a także stosowania raczej wentylacji naturalnej niż okna klimatyzacji (rysunek). ze względów reklamowo-prestiżowych. że komputery zabierają wolną przestrzeń. 2. Wraz z wprowadzeniem komputerów w biurach warunki pracy uległy pogorszeniu. Pracownicy. Zygmunt Szparkowski* Tendencje rozwoju budynków biurowych ostatnich latach nastąpił gwałtowny rozwój architektury budynków biurowych. Obecnie następuje decentralizacja biur. Centrale biurowe w Tokio (fot. dr hab.in. Obserwuje się również zmiany W w rozplanowaniu indywidualnych miejsc pracy w otwartej przestrzeni biurowej. Znajduje się w nim więcej przestrzeni na pracownika niż w jakimkolwiek budynku w Japonii. Rozprowadzanie kabli odbywa się ze specjalnych miejsc. które zwykle zatrudniają mniejszą liczbę pracowników.

które zmierzają do stworzenia tzw. inż. Dotychczasowe główne pomieszczenia komputerowe zostały od pewnego czasu zastąpione komputerami PC na każdym stanowisku pracy. M. zdolności kredytowej kredytobiorcy i ceny/wartości kredytowanej nieruchomości. Stąd rozciąga się panoramiczny widok Tokio. olej opałowy – ok. prawidłowo ocenionych przez wykwalifikowanego eksperta! prof. Akcja ta wymaga tylko upowszechnienia. inteligentnych budynków biurowych przewidują wykorzystanie komputerów do sterowania instalacjami w całym budynku. różnego rodzaju oświetlenie miejscowe itp. dr hab. Ze względu na szerokość trzonu nie leży on w centrum budynku. Jeżeli chodzi o zastosowanie komputerów na stanowiskach pracy. Konieczna była także eliminacja emisji fal radiowych. w zależności od nośnika energii i taryfy: energia elektryczna: taryfa całodobowa – ok. taryfa nocna – ok. Projekty tzw. biura inteligentnego. w którym zastosuje się wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła. 2700 zł. energii. podłączonymi do ogólnej sieci komputerowej. Ściana osłonowa budynku została wykonana z fluoropolimerów. Można to uzyskać w wyniku obniżenia strat ciepła przez przenikanie i wentylację oraz polepszenia wykorzystania zysków ciepła. Powstają budynki atrialne o dużej wolnej kubaturze wewnętrznej (fotografia 3). Jerzy A. zmniejsza ich rozmiary i wielkość powierzchni przeszklonych. (dokończenie ze str. z odpowiednio grubą warstwą izolacji termicznej. można zaoszczędzić rocznie 9000 – 12 000 kWh energii w porównaniu z budynkiem standardowym. ale jest przesunięty do jednego z narożników. 3. Fot. odpowiedniego do zapewnienia światła dziennego. Elewacja podwójna chroni przed zewnętrznym hałasem. Na każdym piętrze trzonu instalacyjnego znajdują się przestronne pokoje wypoczynkowe. W Polsce mamy doświadczenia eksploatacyjne z budynków energooszczędnych. a także do Internetu. W przypadku oświetlenia znane są już i wprowadzane tzw. jak i towarzyszące jej trzypiętrowe muzeum. 1800 zł. Zdolność kredytowa zależy od przewidywanych dochodów i wydatków kredytobiorcy. Myślmy kompleksowo o mieszkaniach. Jest to związane również z trendami proekologicznymi.. Obiekt został zlokalizowany przy skrzyżowaniu bardzo ruchliwych miejskich autostrad. Być może zaistnieje wkrótce również możliwość utworzenia tzw. W związku z oszczędnością energii wznosi się budynki bardzo szczelne. autor) Nowe możliwości pojawiają się w produkcji szkła o dużej przewodności. że cień budynku mógł padać na pobliskie budynki mieszkalne. Przestrzeń biurowa jest otwarta na wielu kondygnacjach. W związku z tym jego architektura podlegała ograniczeniom zarówno jeżeli chodzi o wieżę biurową. Klimatyzacja ulega ograniczeniu do tych obszarów. Wśród wydatków ważną pozycję stanowią rachunki za ogrzewanie. jego forma musiała uzyskać odpowiedni kształt. na budynku biurowym Saski Buisness Park w Warszawie (arch. Należy wspomnieć. Podłogi rusztowe pozwalają na podłączenie stanowisk pracy do najnowszego wyposażenia elektronicznego. Myślmy o energooszczędnym budownictwie mieszkaniowym. W zależności od używanego nośnika energii. zapyleniem. jeśli będziemy myśleć o nich łącznie. poniesione dodatkowe koszty na inwestycję zwrócą się po 7 – 20 latach. z „ciepłym kredytem” Fortis Banku. które powinny być odizolowane od zewnętrznych warunków środowiskowych.PRAKTYKA BUDOWLANA trze znajdują się indywidualnie sterowane wentylatornie. biurowej przestrzeni wirtualnej. Atrium Centrum Biurowo-Kongresowego w Tokio (fot. zagrażająca otaczającej przestrzeni powietrznej ze strony instalacji budynku. W jednorodzinnym budynku energooszczędnym o powierzchni 150 – 200 m2. umożliwia wentylację naturalną przez otwieranie okien od strony wewnętrznej fasady. oświetlenia i wentylacji. Jest ona ciemniejsza. Wysokość kredytu udzielanego przez bank jest zwykle uzależniona od tzw. Grzegorczyk). 2300 zł. a więc przed zakończeniem czasu spłaty kredytu. cieplejsza i mniej błyszcząca niż większość metalowych ścian na innych budynkach wieżowych w Japonii. 5200 zł. Można też zaobserwować przykłady zintegrowanego projektowania. że podwójna wentylowana fasada została po raz pierwszy zastosowana w Polsce w 1999 r. jego ogrzania i naturalnej wentylacji. zmniejsza konieczność klimatyzacji. Ze względu na to. energooszczędne żarówki. 3000 zł. powstał program wznoszenia takich budynków z inicjatywy BASF Polska i TERMOORGANIKI. 56) Finansowe wsparcie rodzin w nabywaniu własnego mieszkania. oprawy z soczewek parabolicznych. większej zdolności kredytowej inwestora i obniżeniu nakładów eksploatacyjnych w wyniku uzyskania rzeczywistych oszczędności energetycznych. stosownymi oknami. W przypadku budowy budynku energooszczędnego koszt inwestycji i wysokość kredytu są większe do 10% w stosunku do standardowego.. podłączonej do Internetu. gaz płynny – ok. a w dłuższym okresie przyniosą właścicielowi wymierny zysk. Pogorzelski 70 2 ’2007 (nr 414) . Wnioski Można rozwiązać wiele problemów. a zarazem dobrej izolacji cieplnej. Ważne jest więc zmniejszenie zużycia energii do ogrzewania budynku. Obecne jej ceny gwarantują oszczędności rzędu 1800 – 5200 zł/r. Wsparcie polega na częściowym pokrywaniu przez państwo odsetek od kredytu. gaz ziemny – ok. Można w ten sposób wydatnie zmniejszyć zużycie energii lub też wykorzystywać źródła pasywnej energii słonecznej do ogrzewania. to obserwowana jest daleko posunięta decentralizacja. która tworzy zarazem zbiornik do wymiany zużytego powietrza.

spoiwa mineralne. rozkładowi oraz zdolności przechodzenia w temperaturze płomienia w niepalne formy ciekłe. w ramach Podręcznika fizyki budowli. tj. który rozpoczął się w październiku 2005 r. retardantów. trójtlenkiem antymonu. są to: związki boru (kwas borowy. zmieniać właściwości oraz barwy zaimpregnowanego materiału. inż. które po naniesieniu na wyrób zabezpieczany penetrują pod jego powierzchnię. a w dalszej kolejności klimatu miasta i oświetlenia. Przykładowo okładziny z drewna o gęstości powyżej 800 kg/m3 i grubości nie mniejszej niż 12 mm są trudno zapalne. a także okładzin ściennych. pochodne fosforowe. Po części Podręcznika fizyki budowli poświęconej bezpieczeństwu pożarowemu ukaże się cykl artykułów dotyczących izolacyjności akustycznej w budownictwie. zmniejszać szybkość powierzchniowego rozprzestrzeniania się płomienia. Preparaty stosowane w celu ochrony przed ogniem powinny: opóźnić moment zapalenia się materiału. polifosforany amonu. zawierające włókna mineralne. Jako zabezpieczenie ogniochronne stosuje się: • środki ogniochronne (retardanty) – wyroby w postaci cieczy. połączenia fosforanów z mocznikiem. zmniejszać intensywność spalania się materiałów. poziomom chwilowym. np. klasyfikację ogniową ścian kurtynowych. biuretem itp. właściwości stali. prof. Cl. a także odporność ogniową przegród przeszklonych. Ze względu na mechanizm działania wyróżnia się następujące środki ogniochronne: wytwarzające w podwyższonej temperaturze gazowe powłoki ochronne z gazów niepalnych. połączenia). podobnie duża grupa wyrobów z PVC. funkcje ścian zewnętrznych w warunkach pożaru. betonu i elementów murowych w podwyższonej temperaturze. Część 1: Klasyfikacja na podstawie badań reakcji na ogień. klasyfikację wyrobów budowlanych z uwagi na ich udział w rozwoju pożaru. W tym numerze omówimy środki ogniochronne. natomiast nie powinny: być szkodliwe dla ludzi i zwierząt. wydzielać substancji nadmiernie toksycznych podczas rozkładu termicznego w wysokiej temperaturze. borany amonu. Niektóre materiały i wyroby uzyskują odpowiednią klasę bez konieczności stosowania specjalnych środków zabezpieczających. w zależności od miejsca ich zastosowania w budynku. łączące cechy obu wymienionych grup. siarczany organiczne. klasyfikację i zastosowanie urządzeń wentylacyjnych z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. – powłoki barierowe. F). izolujące. która nadaje określoną klasę reakcji na ogień (na skutek ochrony warstw pod okładziną przed ogniem). metody projektowania budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. żelbetowych i murowych. odpowiadającemu początkowej fazie pożaru. halogenowe (Br. tlenki molibdenu. które po zastosowaniu na zabezpie* Instytut Techniki Budowlanej czanym elemencie poprawiają jedną lub kilka charakterystyk reakcji na ogień zabezpieczanego wyrobu. hamujące wzrost temperatury cząstek lignocelulozowych. obniżające strumień ciepła dopływający do powierzchni ochronnej. np. polifosforany. dzięki pochłanianiu energii na przemiany fazowe. Obejmuje ona nie tylko materiały . klasyfikację wyrobów budowlanych z uwagi na odporność ogniową. takie jak: fosforany amonu. wytwarzają węglowe warstwy ochronne oraz piany izolacyjne. badania odporności ogniowej tych ścian. Dotyczy to dużej grupy wykładzin podłogowych. Niekiedy zachodzi potrzeba zapewnienia odpowiedniej klasy wyrobom gotowym. Dotychczas omówiono: oddziaływanie pożaru. • impregnaty – preparaty w postaci cieczy lub past. reguluje PN-EN 13501-1 Klasyfikacja ogniowa wyrobów budowlanych i elementów budynków. wydzielać toksycznych substancji w normalnych warunkach eks- ploatacji. które pod wpływem ciepła pęcznieją i tworzą grubą. stopów aluminium. melaminą. powodować korozji stali (gwoździe. boraks). w celu zwiększenia efektu halogenowego łączy się chlorowce z tlenkiem metalu. kaolin lub inne materiały nieorganiczne. w tym: – środki aktywizowane termicznie. które w procesie produkcji są dostosowywane do wymagań. PW. funkcje elementów budynku w warunkach pożaru. odcinające dopływ tlenu. szkło granulowane. Inne wyroby uzyskują odpowiednią klasę w wyniku dodania w procesie produkcji tzw..PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI dr hab. że wskutek działania ognia i promieniowania cieplnego pęcznieją i nadają wyrobom określoną klasę reakcji na ogień (na skutek ochrony warstw pod powłoką przed ogniem). • ogniochronne powłoki pęczniejące – wykonane ze środka ogniochronnego o takiej budowie. Zalicza się do nich związki amonowe. pasty lub sypkiej. głównie drewno i materiały drewnopochodne poddane oddziaływaniu termicznemu o niewielkiej intensywności. Mirosław Kosiorek* dr inż. np. są zdolne do związania się ze strukturą polimeru i przekształcenia jej w trudno zapalną. zasłonom i różnego rodzaju okładzinom (boazerii) z drewna i materiałów drewnopochodnych. zabezpieczenia ogniochronne konstrukcji stalowych. Klasyfikację materiałów budowlanych (także wyposażenie wnętrz) z uwagi na reakcję na ogień. mają działanie inhibitujące palenie. zwęgloną warstwę ochronną. a po wysuszeniu lub przereagowaniu nadają zabezpieczonemu elementowi określoną klasę reakcji na ogień. zagadnienia dotyczące projektowania dachowej wentylacji oddymiającej. małych źródeł 2 ’2007 (nr 414) 71 . kwas wolframowy. Andrzej Kolbrecki* Bezpieczeństwo pożarowe – część XVI Środki ogniochronne Po raz szesnasty zapraszamy do lektury artykułu z cyklu „bezpieczeństwo pożarowe”. efekty oddziaływania termicznego na beton. • okładziny ogniochronne – pokrycie powierzchni zabezpieczanego wyrobu okładziną grubości co najmniej 1 mm. Wszystkie wymienione środki chronią przed spalaniem płomieniowym.

pod warunkiem że: – istniejące powłoki są w dobrym stanie (nie łuszczyły się). spełniają także wymagania kategorii Y oraz Z1 i Z2. O skuteczności powlekania decyduje głównie grubość nałożonej warstwy. • 250 ÷ 400 g/m2 w przypadku farb na bazie fosforanu amonowego. Niektóre farby i lakiery ogniochronne mogą być stosowane na istniejące powłoki. Środki te nie zapobiegają destrukcji drewna i materiałów drewnopochodnych. Uwagi: a) wyroby. mogą ją nawet przyspieszać. – drewno o wilgotności powyżej 30% można nasycać tylko niektórymi roztworami o wysokim stężeniu. przed malowaniem należy każdorazowo przeprowadzić odtłuszczenie i zmatowanie istniejących powłok. serii próbek: a) niepoddanych działaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych i promieniowania ultrafioletowego w komorze klimatyzacyjnej. b) poddanych oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych i promieniowania ultrafioletowego w komorze klimatyzacyjnej. resztki zaprawy. Przy ustalaniu stopnia wilgotności drewna należy uwzględnić. związki fosforowe. Wystarczające zabezpieczenie zapewnia wchłonięcie co najmniej 17 kg suchego preparatu na 1 m3 nasycanego drewna. płyt gipsowo-kartonowych i wapienno-piaskowych itp. metodami: natryskiwania. – potwierdzono szczelność i trwałość ich przylegania. Środki zawierające np. lecz jeszcze niewbudowanych. gdy wyniki badań próbek 1b) spełniają kryteria podane w tabeli 1. że mogą one powodować kondensację pary wodnej na powierzchni drewna. jeżeli oddziaływania odpowiadają rozwiniętej fazie pożaru. W przypadku gdy nie jest konieczne zachowanie faktury i wyglądu drewna. Taki efekt uzyskuje się po wykonaniu 3 ÷ 5 zabiegów w odstępach kilkugodzinnych. szklanej. • 200 ÷ 300 g/m2 w przypadku powłok z żywic syntetycznych. że: – drewno do nasycania w roztworze środków solnych powinno być (bez względu na stosowaną metodę) powietrznosuche (w szczególnych przypadkach dopuszcza się impregnację drewna do 30% wilgotności. a w razie potrzeby doprowadzenie jej do wymaganego zakresu. co sprzyja jego degradacji biologicznej. kąpieli lub ciśnieniowo-próżniową. Poświadczenie trwałości zabezpieczenia ogniochronnego wydaje się wówczas. glina). zwiększając czas kąpieli lub krotność nanoszenia). Ograniczają strumień ciepła docierającego do palnej powierzchni. • pokrywanie wyrobu farbą lub lakierem. Natomiast w przypadku stosowania tynków i okładzin zewnętrznych należy zwrócić uwagę. W przypadku zabezpieczania drewna wbudowanego preparatami solnymi należy je starannie oczyścić (również ze starych powłok malarskich) i odtłuścić. sprawdzenie stopnia wilgotności drewna. W takich przypadkach stosuje się następujące technologie: • nasycanie drewna specjalnymi roztworami. Z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe są one stosowane w celu zwiększenia nośności konstrukcji podczas pożaru. Uwaga: Drewno przed wbudowaniem powinno być doprowadzone do stanu powietrznosuchego. Nasycanie polega na nanoszeniu impregnatu pędzlem. tynki na siatce okładziny z płyt gipsowo-kartonowych lub z wełny mineralnej. • Z2 – zabezpieczenia ogniochronne wewnętrzne o wilgotności klas mniejszych niż 5 wg normy PN-EN ISO 13788:2003.PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI ognia bądź pojedynczych płonących przedmiotów. Drewno i materiały drewnopochodne należy odpowiednio przygotować do wykonania zabezpieczeń ogniochronnych przez: oczyszczenie powierzchni drewna z wszelkiego rodzaju zanieczyszczeń (kora. po kilku godzinach i po kilku dniach). Metody kąpieli oraz ciśnieniowo-próżniowe są stosowane do zabezpieczania elementów i konstrukcji gotowych. gdy wchłoną (zależnie od rodzaju oraz gramatury) od 5 do 15% suchego preparatu lub co najmniej 50 g środka na 1 m2 tkaniny. natomiast gdy pojawi się którykolwiek z wymienionych objawów. Wieloletnie próby i doświadczenie praktyczne wykazały. nie można stosować zabezpieczenia na istniejące warstwy (należy je bezwzględnie usunąć przed zastosowaniem środka ogniochronnego). Niejednokrotnie jednak zabezpieczenia wymagają wyroby już gotowe lub wbudowane w obiekt. że w celu odpowiedniego zabezpieczenia elementu drewnianego przed ogniem należy nałożyć na jego powierzchnię następującą ilość środka ogniochronnego: • 800 ÷ 1500 g/m2 w przypadku powłok uniwersalnych (wapno. Najskuteczniejszym sposobem zabezpieczenia elementów i konstrukcji drewnianych przed ogniem jest impregnacja wyrobu w trakcie procesu produkcyjnego. • 500 ÷ 800 g/m2 w przypadku farb na bazie szkła wodnego i wypełniaczy mineralnych. Nasycane tkaniny będą skutecznie zabezpieczone przed działaniem ognia. które spełniają wymagania kategorii X. Materiały zabezpieczone pędzlem lub natryskowo powinny wchłonąć 150 ÷ 200 g suchej masy na 1 m2 powierzchni. Farby oraz inne powłoki ogniochronne nanosi się pędzlem lub metodą natrysku.). • Y – zabezpieczenia ogniochronne przewidziane do warunków wewnętrznych i zewnętrznych z częściową ekspozycją. nie stwierdzono zmętnienia czy zmatowania (bezpośrednio po malowaniu. W przypadku gdy nie wystąpią wymienione objawy. cementu itp. 72 2 ’2007 (nr 414) . Odrębną grupę stanowią izolacje ogniochronne z wełny skalnej. zabezpieczenie uzyskuje się przez pokrycie powierzchni drewna warstwą materiału niepalnego – natryskiwane masy ogniochronne. łyko.12/2006: 1) trwałość zabezpieczeń ogniochronnych z uwagi na oddziaływanie środowiska określa się przez porównanie wyników badań w zakresie reakcji na ogień. • pokrywanie wyrobu warstwą materiału niepalnego. zewnętrznych z częściową ekspozycją i zewnętrznych z pełną ekspozycją). 2) wprowadza się cztery kategorie zastosowania zabezpieczeń ogniochronnych z uwagi na oddziaływania środowisk: • X – zabezpieczenia ogniochronne przewidziane do wszystkich warunków (wewnętrznych. Trwałość zabezpieczeń ogniochronnych w czasie określa się na podstawie Ustaleń Aprobacyjnych UA GW VII. • Z1 – zabezpieczenia ogniochronne wewnętrzne o wilgotności klasy 5 wg normy PN-EN ISO 13788:2003. • 300 ÷ 500 g/m2 w przypadku farb olejnych.

Analizę wykonuje się w zakresie 4000 ÷ 600 cm-1 i przy rozdzielczości < 4 cm-1. UV – oddziaływanie promieniowania słonecznego. przy czym każdy obejmuje: • 5-godzinną fazę bez deszczu w temperaturze otoczenia 40 ± 3 °C. Kryteria badania próbek poddanych oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych i promieniowania ultrafioletowego Właściwości Szybkość wydzielania ciepła – RHR Całkowita ilość wydzielonego ciepła – THR1200s Zabezpieczenia Zabezpieczenia posadzek inne niż posadzek kryteria przy strumieniu ciepła 30 kW/m2 50 kW/m2 ≤ 60 kW/m2 większa nie więcej niż o 20% od wyniku uzyskanego na próbkach niepoddanych oddziaływaniom cykli środowiskowych b) wyroby. a wartości średnie powinny być obliczane dla 20 min. Próbki badawcze poddaje się oddziaływaniu środowiska. 95% wilgotności względnej Tabela 2. – deszczu – powietrze o kontrolowanej temperaturze wdmuchuje się przez osłonę komory. okładzina lub impregnacja Kategoria zastosowania X Y Z1 Z2 T R UV H T H T H T T – oddziaływanie temperatury. sucho 1i2 Cykle oddziaływania temperatury i wilgotności II – 6 h III – 6 h 70 °C. 3) oddziaływania środowiskowe dla poszczególnych kategorii zastosowania zabezpieczeń ogniochronnych podano w tabeli 2. 2 ’2007 (nr 414) 73 . stosując stożkowy grzejnik wg normy ISO 5660-1. sucho IV – 6 h 70 °C. przy czym wprowadzanie nowych warunków powinno nastąpić w ciągu 30 min po ustaniu warunków poprzednich. Oddziaływaniu warunków środowiskowych poddaje się tylko powierzchnie zabezpieczone ogniochronnie. H – oddziaływanie wilgotności stylki z bromku potasu. R – oddziaływanie deszczu. które spełniają wymagania kategorii Z1. c) kategoria Z1 – próbki badawcze poddaje się działaniu następujących warunków cieplno-wilgotnościowych: – 8 h przechowywania w temperaturze 40 ± 3 °C i wilgotności względnej powietrza 98 ÷ 100%. 40% wilgotności względnej 40 °C. Następnie próbki poddaje się cyklicznemu oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych zgodnie z tabelą 3. które spełniają wymagania kategorii Y. 6 i 7 -20 °C. wg Procedury Badawczej ITB LP-28/06. Badanie powinno trwać 22 min. Identyfikacja polega na porównaniu wykresów termograwimetrycznych i widm IR próbki badanej i próbki odniesienia. osłaniając jednocześnie inne powierzchnie. powtarzanym 112 razy bez przerw. przy czym wprowadzanie nowych warunków powinno nastąpić w ciągu 30 min po ustaniu warunków poprzednich. Warunki badania reakcji na ogień: Z dziesięciu próbek przygotowanych do badań: – pięć nie poddaje się oddziaływaniu warunków środowiskowych. • 1-godzinną fazę z deszczem w temperaturze otoczenia 20 ± 3 °C. d) częściowa ekspozycja obejmuje działanie temperatury poniżej zera. Badania próbek zabezpieczeń posadzek wykonuje się przy strumieniu ciepła o mocy 30 kW/m2. 95% wilgotności względnej -20 °C. 40% wilgotności względnej 40 °C. Cykliczne warunki oddziaływania temperatury i wilgotności dla zabezpieczeń kategorii X i Y Dzień I–6h 20 °C. c) wyroby. b) kategoria Y – próbki poddaje się cyklicznemu oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych zgodnie z tabelą 1. Oddziaływanie środowiskowe dla poszczególnych kategorii zastosowania zabezpieczeń ogniochronnych Rodzaj zabezpieczenia ogniochronnego Powłoka z farb lub lakierów. Oddziaływania środowiskowe dla poszczególnych kategorii zastosowania: a) kategoria X – próbki eksponuje się przez cztery tygodnie w komorze klimatycznej uwzględniającej oddziaływanie: – promieniowania UV – wg normy PN-EN ISO 11507:2000 (lampa typu 2) przez cały okres cyklu. 20% wilgotności względnej 30 °C. deszczu i promieniowania UV. spełniają także wymagania kategorii Z2. – 18 h przechowywania w otwartej lub wentylowanej szafce badawczej w warunkach wilgotności i temperatury otoczenia wg normy PN-ISO 11503:2001. d) kategoria Z2 – próbki badawcze poddaje się kolejno działaniu następujących warunków cieplno-wilgotnościowych: – 4 h przechowywania w temperaturze 5 ± 3 °C. W przypadku FTIR można stosować technikę ATR. Identyfikacji zastosowanego środka ogniochronnego można dokonać przez: – analizę termograwimetryczną i/lub – analizę w podczerwieni IR (wskazane zastosowanie techniki FTIR) np. próbki poddawane są 6-godzinnym cyklom. – 4 h przechowywania w temperaturze 5 ± 3 °C i wilgotności względnej powietrza 50 ± 5%. 95% wilgotności względnej 20 °C. 95% wilgotności względnej 3 i 4 20 °C. zgodnie z normą PN-ISO 11507:2000. z szybkością 10 K/min do temperatury 800 °C. – pięć poddaje się oddziaływaniu warunków środowiskowych określonych w dalszej części. – 4 h przechowywania w temperaturze 23 ± 3 °C i wilgotności względnej powietrza 80 ± 5%. w ramie w pozycji pionowej.PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI Tabela 1. Podobieństwo wykresów i widm wskazuje na identyczność próbek. Próbki do analizy termograwimetrycznej powinny być nagrzewane w atmosferze azotu. 95% wilgotności względnej 40 °C. a badania próbek zabezpieczeń innych niż posadzki – przy strumieniu ciepła o mocy 50 kW/m2. a próbki spryskuje wodą destylowaną i zdemineralizowaną. spełniają także wymagania kategorii Z1 i Z2. 95% wilgotności względnej 5. Natomiast próbki do analizy IR powinny mieć postać pa- Tabela 3. powłoka pęczniejąca. 20% wilgotności względnej 30 °C. Warunki oddziaływań środowiskowych. ale bez działania deszczu i promieniowania UV. e) pełna ekspozycja obejmuje działanie temperatury poniżej zera.

10 kopalni kruszyw oraz sieć 40 wytwórni betonu towarowego. Codziennie prezentowano wybrane etapy budowy jednorodzinnego domu modelowego wykonanego z nowoczesnych i energooszczędnych materiałów. Life Cycle Assessment – cykl życia produktu) określenie wpływu wyrobów na środowisko. a także zagadnienia dotyczące zarządzania i odnowy dużych osiedli mieszkaniowych. Jednym z narzędzi mających prowadzić do tego celu jest ocena cyklu życia produktów przeprowadzona przez Zakład Ochrony Środowiska Instytutu Techniki Budowlanej. Firma Cemex Polska Sp. Ekspozycja targów BUDMA 2007 została podzielona na: Salon Materiałów Budowlanych – Ściany i Dachy. a drugi budowy dróg ekspresowych i autostrad w latach 2007 – 2013. Z myślą o przedstawicielach samorządów lokalnych zaprezentowano dwa programy rządowe: jeden dotyczący socjalnego budownictwa mieszkaniowego. finansowania i realizacji obiektów sportowych i rekreacyjnych. Targi odwiedziły również delegacje z Uzbekistanu. 1300 z 28 państw w tym 327 firm zagranicznych) i zwiedzających (ponad 50 tys. Salon Stolarki Otworowej. zorganizowany przez Ardo-Studio i MTP. betonu towarowego i kruszyw. Dokumenty te z rąk Ministra Budownictwa Andrzeja Aumillera. że nadal jest to największa w Polsce i najbardziej prestiżowa impreza targowa branży budowlanej. Firma ISOVER Polska otrzymała je za wyroby z wełny mineralnej: skalnej i szklanej. Bułgarii. Podstawą do przyznania certyfikatu jest przeprowadzenie dokładnych. CAD Projekt. Ich uzupełnieniem była Wyspa Nowości. odbywających się pod patronatem Ministra Budownictwa Andrzeja Aumillera i Ministra Transportu Jerzego Polaczka. podczas których prezentowano jak prawidłowo układać dachówkę. odbyła się też uroczystość wręczenia Certyfikatów Środowiskowych spółce SAINT-GOBAIN ISOVER Polska. zorganizowane przez Polskie Stowarzyszenie Dekarzy i Międzynarodowe Tragi Poznańskie (MTP). Zgodnie z opinią Zakładu Ochrony Środowiska Instytutu Techniki Budowlanej wełna mineralna Isover jest wyrobem przyjaznym dla środowiska. Jej zastosowanie w przegrodach zewnętrznych obiektu budowlanego daje wymierne efekty ekologiczne w całym cyklu użytkowania. Obowiązuje do momentu zmiany przez producenta deklaracji środowiskowej. Cemex Polska należy do krajowej czołówki producentów cementu. Po raz drugi w historii targów BUDMA odbył się BudShow – Dom dla każdego.. z o. Hoermann. a liczba wystawców o 18%. Niemiec. powierzchnia wystawiennicza targów zwiększyła się o 15% i wyniosła ok. SO2). wyróżniających się parametrami technicznymi i walorami estetycznymi oraz wpisujących się w światowe trendy wzornicze. Ma 2 cementownie. która jest obecna na polskim rynku od marca 2005 r. Imprezy towarzyszące Profesjonalny charakter targów potwierdził interesujący i bogaty program imprez towarzyszących.). Aluplast. i planach na 2007 r. W br. którzy wzięli udział w Międzynarodowych Targach Budownictwa BUDMA 2007 (23 – 26 stycznia 2007 r.o. Plannja. Rintal. Stowarzyszenia Architektów oraz Sekcji Architektury Wnętrz Związku Polskich Artystów Plastyków. Omówiono również uwarunkowania prawne i społeczne budowy dróg i autostrad. Legrand. Centrum Budownictwa Drogowego i Inżynieryjnego. Certyfikaty Środowiskowe przyznawane są przez Instytut Techniki Budowlanej. Połączono je ze zwiedzaniem wykończonej części budynku i poradami dotyczącymi wykonawstwa. Solbet.01.in. Wśród zwiedzających nie zabrakło gości z zagranicy. Wielkiej Brytanii. rynny oraz montować okna dachowe. Ceramika Paradyż. mocować obróbki blacharskie. 24 stycznia br. Roca. Celem konkursu jest promowanie kolekcji płytek ceramicznych dostępnych na polskim rynku. 84. aby w maksymalnym stopniu wykorzystać surowce wtórne. skierowanych do różnych grup zwiedzających. Fakro. projektowania. gości z 34 państw). m. Ukrainy.. Salon Usług Budowlanych. 100). SAINT-GOBAIN ISOVER Polska od dawna pracuje nad takimi rozwiązaniami technologii produkcji. Viessmann i Xella. co (oprócz niewątpliwych korzyści finansowych) przyczynia się do ograniczenia emisji szkodliwych związków (m. Więcej informacji o laureatach na str. finansowania rewitalizacji. Rockwool. Salon Wykończenia. CO2.) odbyła się uroczystość ogłoszenia wyników i wręczenia nagród w konkursie Perły Ceramiki UE 2006 zorganizowanym przez kwartalnik „Wokół Płytek Cramicznych” pod patronatem Ministerstwa Budownictwa. Zwiedzający mieli również okazję uzyskać informacje i zasięgnąć porad na temat prezentowanych produktów i technologii. Prowadzi do zmniejszenia zużycia energii grzewczej podczas eksploatacji budynku. Litwy i Łotwy. nowy prezes zarządu SAINT-GOBAIN ISOVER Polska. Instytut Techniki Budowlanej zorganizował konferencję poświęconą ocenie regulacji prawnych i funkcjonowaniu rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów UE (artykuł Jadwigi Tworek na str. na przykładach już zrealizowanych obiektów. Dużo widzów przyciągnęły Pokazy Sztuki Dekarskiej. poinformowała podczas konferencji prasowej o wynikach 2006 r. Steico. 74 2 ’2007 (nr 414) . m2. skierowany do inwestorów indywidualnych. potwierdziła. Mołdawii i Rumunii. 40 tys. eksponująca najnowsze produkty wystawców. planowania. Centrum Budownictwa Sportowego oraz Salon Nieruchomości i Inwestycji INVESTFIELD. Rosji. Wystroju i Małej Architektury. Certyfikat środowiskowy jest przyznawany bezterminowo.2007 r. W przedsięwzięciu tym wzięły udział następujące firmy: Alpol. usystematyzowanych badań i za pomocą metody LCA (ang. W drugim dniu targów (24. W porównaniu z 2006 r. odebrał Nicolas Suret.in. kiedy przejęła grupę RMC.TARGI BUDMA 2007 Bogaty program BUDMY 2007 L iczba wystawców (ok. oprócz tytułu Perły Ceramiki UE 2006 po raz pierwszy w historii konkursu przyznano Perły Ceramiki Dystrybutorów 2006.

przewyższający wszystkie dotychczasowe prognozy rynkowe. wchodzą: membrany i folie dachowe. Roczna wielkość produkcji to ponad 2 mln m3 betonu. unowocześnione będą piece obrotowe oraz zwiększona wydajność załadunku cementu. a nawet wspomagania centralnego ogrzewania. W przypadku betonu towarowego jest największym krajowym producentem. mające na celu zwiększenie wydajności oraz ochronę środowiska. za co najmniej 8 tys. 200 mln zł. Budowanie jest więc szybkie i łatwe. zabezpieczenia przeciwśnieżne oraz elementy komunikacji na dachu. podpisali umowę o współpracy. oferowane przez Lafarge Dachy. odpylany skład klinkieru. pochłoną ok. zł brutto. że Braas to kompletny system dachowy. Zastosowanie systemu elementów pochodzących od jednego producenta daje gwarancję. 4 mln t kruszyw rocznie. Nowy model sprzedaży spowodował trzykrotny wzrost liczby klientów – przedsiębiorców i hurtowni budowlanych – kupujących cement bezpośrednio u producenta. Cemex wprowadzi na rynek nowe mieszanki betonowe do specjalnego zastosowania. a ponadto występuje niewielkie prawdopodobieństwo popełnienia błędów wykonawczych. a w tym przypadku nie bez znaczenia jest również znana i ceniona marka Braas. Podczas targów Budma 2007 prezesi firm: Lafarge Dachy – Wojciech Gątkiewicz oraz Viessmann – Roland Krause. W odpowiedzi na zwiększające się potrzeby krajowego rynku budowlanego Cemex zapowiada kolejne inwestycje w Polsce. Politechnika Łódzka. Politechnika Poznańska. Po raz pierwszy z inicjatywy Sekcji Materiałów Budowlanych Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej Polskiej Akademii Nauk została przedstawiona ekspozycja „Nauka dla materiałów budowlanych. ale w związku z prognozowanym wzrostem popytu na beton towarowy planuje też inwestować w rozwój sieci betoniarni. Dla Cemexu był szczególny również z innego powodu.in. do układania rurociągów. Poza efektami finansowymi bardzo ważne jest to. Sześć wyższych uczelni: Akademia Górniczo-Hutnicza. że był to bardzo dobry rok dla całej branży.27 W/m2K). W 2007 r. dzięki czemu Cemex może lepiej i szybciej dostosowywać swoją ofertę rynkową do potrzeb odbiorców. a obecnie również kolektor słoneczny. materiały oparte na wiedzy”. 2 ’2007 (nr 414) 75 . Spółka zamierza przede wszystkim zwiększyć o ok. W Chełmie powstanie m. 10% produkcję cementu. inwestycje w cementowniach w Rudnikach i Chełmie. obróki ścian i kominów.23 W/m2K (w przypadku bloczków grubości 36 cm U = 0. dzięki czemu jej potencjał wytwórczy zwiększył się o 9 wytwórni betonu towarowego i jedną kopalnię kruszywa. że zostały one optymalnie dopasowane. Instytut Mineralnych Materiałów Budowlanych. Gwałtowny wzrost popytu na cement w 2006 r. Firma przejęła spółkę Unicon. oprócz siedmiu modeli dachówek cementowych w bogatej gamie kolorystycznej. zmodernizowane będą młyny cementu oraz rozbudowana instalacja magazynowa i dozowania paliw alternatywnych. sprawił. przy braku siły roboczej na polskim rynku. Natomiast z 10 kopalni należących do Cemex Polska można wydobyć ok.. którzy zakupią dachówki cementowe Braas i akcesoria dachowe. Politechnika Krakowska. Tak ciepła ściana gwarantuje zmniejszenie zużycia energii na ogrzewanie budynku. a także produkcję kruszyw. Może dostarczyć na rynek ponad 3 mln t cementu rocznie z cementowni w Rudnikach i Chełmie. Ponadto dzięki jednomilimetrowej tolerancji wymiarów i wyprofilowaniu powierzchni czołowych na pióro i wpust bloczki Solbet Ideal muruje się na cienką spoinę bez wypełniania spoin pionowych.in. zgodnie z którą od 1 lutego br. Politechnika Warszawska i Politechnika Wrocławska oraz cztery ośrodki badawcze: Instytut Badawczy Dróg i Mostów. Zrezygnowano z udziału pośredników. Koszt inwestycji szacowany jest na 64 mln zł. Instytut Techniki Budowlanej i Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej prezentowały swoje najnowsze osiągnięcia i ofertę partnerskiej współpracy z przemysłem. które umożliwiają uzyskanie ściany jednowarstwowej o współczynniku przenikania ciepła U = 0. pochodzącego z energii słonecznej. Grupa kapitałowa Solbet – największy producent betonu komórkowego w Polsce – zaprezentowała dwie grupy produktów: Solbet Ideal do wznoszenia ścian jednowarstwowych oraz Solbet Optimal do wykonywania tradycyjnych ścian warstwowych. dostępny z „jednej ręki”. wszyscy klienci indywidualni. elementy uszczelniające kalenice i grzbiety. jest to ogromnym atutem ścian jednowarstwowych. Firma wprowadziła pionierską w polskim przemyśle cementowym strategię sprzedaży.TARGI BUDMA 2007 Spółka jest czwartym co do wielkości producentem cementu w naszym kraju. której celem jest dotarcie bezpośrednio do klienta końcowego. do podgrzewania wody użytkowej. mają prawo do jednego kolektora słonecznego Vitosol100 firmy Viessmann w cenie 1 zł. zamknięty. Nowości na Budmie Targi Budma 2007 były opatrzone podtytułem „Targi wiedzy i zastosowań”. Dach z systemem solarnym Braas – Viessmann umożliwia otrzymywanie taniego ciepła. W 2007 r. W jego skład. Cemex zainwestował w rozwój technologii produkcji cementu i ochronę środowiska w cementowniach w Chełmie i Rudnikach. system rynnowy. Obecnie. wypełniania nieużywanych podziemnych zbiorników oraz do wykonywania skomplikowanych detali architektonicznych. Ponadto w 2006 r. W cementowni Rudniki również zbudowany zostanie nowy hermetyczny magazyn klinkieru. m. Solbet Ideal to bloczki o gęstości 400 kg/m3 i grubości 36 cm – dotychczas produkowane oraz po raz pierwszy zaprezentowane na BUDMIE 2007 – grubości 42 cm.

Wienerberger. Zaprawa POLYTECH może być stosowana wewnątrz i na zewnątrz budynków mieszkalnych oraz przemysłowych jako podkłady podłogowe. uhonorowane zostały najbardziej rozpoznawane marki oraz najczęściej wybierane przez klientów w 2006 r. z o. wypełnienie gzymsów. Poznań. Niemcy. Poznań. z o. Dariusz Kupidura. Fakro. tarasów. Medaliści targów Tradycyjnie podczas targów BUDMA przyznano Złote Medale MTP za wyroby i technologie wyróżniające się innowacyjnością i jakością. z o. producent: HABOE EDELSTAHL-SYSTEME GmbH.o. Wskaźniki oceny izolacyjności akustycznej właściwej obliczone wg PN-B-02151-3:1999. W rankingu Budowlana Marka Roku 2006. kanałów. O dobrej izolacyjności akustycznej przegrody decyduje również sposób połączenia ściany oddzielającej pomieszczenie (np.o. co jest szczególnie zalecane przez przecięcie warstwy konstrukcyjnej ściany zewnętrznej ścianą międzymieszkaniową. Krystyna Wiśniewska. z o.: Lafarge Dachy Sp.o. Mapei Polska Sp. Opoczno. firma zgłaszająca produkt: DORMA Polska Sp. Warszawa. z o.. • system posadzek przemysłowych BAUTECH (jednowarstwowe monolityczne utwardzone powierzchniowo posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych)...TARGI BUDMA 2007 Firma Tech Service Polska sp. termoizolacja stropów.o. charakterystyka izolacyjności akustycznej właściwej w postaci wskaźników jednoliczbowych (wg PN-EN ISO 717-1:1999) ścian z bloczków Silikat A grubości 25 cm wynosi Rw = 60 (-2. akustyczny współczynnik bezpieczeństwa) i wówczas RA1R = 56 dB.o. Poznań. ponieważ ponad 30% osób mieszkających w budynkach wielorodzinnych.o. Więcej informacji w artykule „Nowości Fakro” na str. z o.. • gruntowy wymiennik ciepła AWADUKT THERMO (w wersji antybakteryjnej).o. wynoszą: RA1 = 58 dB dla ścian wewnętrznych i RA2 = 55 dB dla ścian zewnętrznych.. zewnętrznymi). Tytuł „Budowlanej Marki Roku 2006” otrzymały m.. • wentylacja COMFORT MAX. Dąbrowa Górnicza. Pruszyński Sp. Lubartów. Jarosław Kupidura. z o.. Jest to bardzo cenne rozwiązanie. że izolacyjność akustyczna ściany międzymieszkaniowej grubości 25 cm wykonanej z SILIKAT-ów A spełnia wymaganie obowiązujące w większości krajów europejskich R’A1 ≥ 53 dB. producent: ALUNA ARTUR NOWAK. W najbliższym czasie przewiduje się nowelizację normy PN-B-0215-3 i wprowadzenie do niej. • okno jednoramowe systemu WS-6000 z drewna klejonego warstwowo o zwiększonej izolacyjności akustycznej AKUSTIK.o. na podstawie tych danych. Luksemburg. • system kosztorysowania (oprogramowanie i bazy danych) pt. Konstancin Jeziorna. przeznaczone do wznoszenia ścian międzymieszkaniowych. z o.. • maszyna do produkcji betonowych elementów wibroprasowanych TECHMATIK WIB 1411. producent: DuPont de Nemours. Dodatek TECH pozwala na przygotowanie lekkich zapraw o podwyższonych właściwościach termicznych i akustycznych. m... pokazała na BUDMIE 2007 aż piętnaście nowych wyrobów. • geowłóknina TYPAR SF. -5) dB. • teleskopowe zadaszenie basenu „OPERA”. wybudowanych zgodnie z wymaganiami normowymi (wg PN-B-02151-3:1999 wymagana minimalna wartość izolacyjności akustycznej ścian międzymieszkaniowych wynosi R’A1 ≥ 50 dB). Górażdże Cement. m. producent: REHAU AG + Co.o. producent: BAUTECH Sp. firmy: Atlas. producent: SOFTBUD – Biuro Oprogramowania Mikrokomputerowego. z o. Niemcy. Częstochowa. Piaseczno. Sopro Polska Sp..o. producent: STOLBUD SA. Firma Fakro. • kształtki wieńcowe do wykonywania wieńców stropowych KZE i KWE. z o. Zgodnie z raportem z badań laboratoryjnych. Zakłady Tworzyw Sztucznych Gamrat SA.in. Projektant może bez obaw przyjąć.o. • wysokoosiowe okno dachowe 735..5R. z o. Niemcy i HARALD BŐHL GmbH. producent: JADAR TECHMATIK s. międzymieszkaniowej) ze ścianami bocznymi (np.c. który powinien zapewnić redukcję bocznego przenoszenia dźwięków. Otrzymały je następujące wyroby: • samozamykacze krzywkowe z szyną ślizgową z funkcją „EASY OPEN”. producent: Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe „ERGOBUD” Sp.in. firma zgłaszająca: GRILTEX Polska Sp.o. Lubartów. Ściany wykonane z bloczków SILIKAT A łączy się ze ścianami bocznymi za pomocą wiązania murarskiego lub. z o. Niemcy..o. firma zgłaszająca produkt: PHU „GLOBAL-TECH”. Poznań. Knauf. producent: DORMA GMBH. Sucha zaprawa cementowo-styropianowa POLYTECH produkowana jest na bazie bardzo lekkiego granulatu styropianowego połączonego w fazie produkcji z dodatkiem TECH i cementu portlandzkiego 32. Samolicz Kosztorysowy SYKAL. dachów/stropodachów. Włoszczowa. • system balustrad ze stali nierdzewnej HABOE. Przy określaniu izolacyjności akustycznej przegrody w budynku wartość tę należy pomniejszyć o poprawkę K uwzględniającą wpływ bocznego przenoszenia dźwięków. producent: DOSPEL Sp. zaostrzonego wymagania dla ścian międzymieszkaniowych na poziomie R’A1 ≥ 53 dB. Grupa Silikaty zaprezentowała nowe bloczki wapienno-piaskowe SILIKAT A o bardzo dobrych właściwościach akustycznych. RA2R = 53 dB. Cemex Polska Sp.. z o. z o. wzorem innych krajów. Wynika to z niezbyt rygorystycznych polskich wymagań. znany producent okien dachowych. promowała technologię polegającą na wykorzystaniu odpadów styropianu w produkcji zapraw budowlanych oraz maszyny i urządzenie do produkcji betonów lekkich. firma zgłaszająca produkt: ROTO FRANK Okna Dachowe Sp. producent: ROTO FRANK Sp. firma zgłaszająca produkt: INOX DESIGN Sp. przeprowadzonych w Zakładzie Akustyki ITB. Nagrody ACANTHUS AUREUS za najciekawsze stoiska przyznano szesnastu firmom. Ewelina Kowałko 76 2 ’2007 (nr 414) . Radom. Zgodnie z PN-B-02151-3:1999 wyniki badań laboratoryjnych wykorzystywane przy projektowaniu należy pomniejszyć o 2 dB (tzw.in.o. 82. przeprowadzonym przez ASM – Centrum Badań i Analiz Rynku. skarży się na nieodstateczną izolacyjność akustyczną przegród.

oraz maszyn do układania i wykańczania nawierzchni. wypełnień dylatacyjnych. ponaddwudziestoletnia żywotność bez stosowania specjalnych zabiegów konserwacyjnych. dr hab. System BAUTECH opracowano na podstawie 15-letnich doświadczeń firmy zdobytych w wyniku współpracy z krajowymi i zagranicznymi jednostkami. a w efekcie trwałością. 022 716 77 91.). rozbudowana sieć wykonawcza umożliwia szybką realizację inwestycji. Specjalistyczne szkolenia teoretyczne i praktyczne prowadzone dla firm wykonawczych eliminują tzw. warunki gruntowe. browarach. bezpośrednie kontakty z inwestorem. który należy wypełnić i odesłać do firmy. wszystkie produkty systemu BAUTECH® mają odpowiednie atesty i certyfikaty: ITB i PZH. supermarketach. ilości i rodzaju zbrojenia rozproszonego (stalowego BAUMIX i ewentualnie polipropylenowego BAUCON). W efekcie eksport stanowi ponad 30% obrotów firmy. wizyty na placach budów i w betoniarniach mają na celu dopilnowanie bezwzględnego przestrzegania reżimów technologicznych i udzielenie pomocy technicznej w przypadku problemów podczas wykonywania posadzek. firma stale powiększa profesjonalny potencjał wykonawczy i w związku z tym jest w stanie sprostać rosnącemu i coraz bardziej wymagającemu rynkowi inwestycyjnemu. co umożliwia kompleksowe zastosowanie systemu tak szybko. oleje. System BAUTECH obejmuje: • projektowanie – rozwiązania technologiczne nawierzchni projektowane są za pomocą specjalistycznego oprogramowania komputerowego. utwardzaczy posadzkowych.o. materiałach do utwardzania powierzchni w technologii DST (MULTITOP. odporność na ścieranie i udary. Bogusław Zalewski – Prezes Zarządu MTP Fot. • produkcję i dystrybucję – włókien zbrojeniowych (stalowych i polipropylenowych). smary. Józef Jasiczak – Przewodniczący Kapituły Konkursu. magazynach. Andrzej Aumiller – Minister Budownictwa. wyróżniają się innowacyjną recepturą i bardzo dobrą jakością dorównującą produktom wytwarzanym przez najlepszych światowych producentów. czasie i sposobie ich wykonania. łatwość w utrzymaniu czystości. • wykonawstwo – dzięki wysoko wyspecjalizowanej autoryzowanej sieci wykonawczej inwestor otrzymuje gwarancję najwyższej jakości wykonywanych posadzek. BAUTOP. System BAUTECH – jednowarstwowe monolityczne utwardzone powierzchniowo posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych.Posadzki przemysłowe z betonów Posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych Bautech kompozytowych Bautech Jednowarstwowe monolityczne utwardzane powierzchniowo posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych BAUTECH. materiałów do pielęgnacji i impregnacji nawierzchni betonowych.in.bautech. ich dozowaniu i obróbce mechanicznej. Nieustająca aktywność firmy w promowaniu technologii oraz bardzo dobra jakość posadzek przyczyniły się do zainteresowania tym produktem rynków zagranicznych. EXTRATOP). Uroczystość wręczenia Złotego Medalu Międzynarodowych Targów Budownictwa BUDMA 2007. www. Inne zalety posadzek Bautech to: odporność na duże obciążenia statyczne i dynamiczne. stanowią barierę dla gęstych substancji. przeznaczenie nawierzchni. tel. oleje itp. przewidywane obciążenia statyczne i dynamiczne oraz wymagania dotyczące nawierzchni (ścieralność. • konsultacje i szkolenia – współpraca zespołów polskich i zagranicznych specjalistów o bogatej wiedzy teoretycznej i praktycznej pozwala na przekazywanie pełnych i rzetelnych informacji. bogata kolorystyka. arch. inż.pl. preparatach powłokotwórczych i impregnujących. własnymi autoryzowanymi wykonawcami oraz spójnej polityki działów badawczo-wdrożeniowych i handlowo-marketingowych. nagrodzone Złotym Medalem Międzynarodowych Targów Budownictwa BUDMA 2007. odporność na substancje agresywne. ze względu na swoje specyficzne właściwości. zawierające informacje o: podłożu w zależności od istniejących warunków gruntowych. w którym jako dane wyjściowe przyjmuje się m. Ireneusz Lickiewicz – Dyrektor firmy BAUTECH. BAUTECH Firma udostępnia również na swojej stronie internetowej specjalny formularz „Dane wyjściowe do wykonania opracowania projektu powierzchniowo utwardzanej monolitycznej posadzki przemysłowej z betonu kompozytowego w technologii BAUTECH”. „eksperymentowanie” podczas wykonywania posadzek. Zainteresowany otrzymuje kompleksowe opracowanie techniczno-technologiczne.pl 2 ’2007 (nr 414) 77 . z o. przemyśle spożywczym i farmaceutycznym oraz strefach zagrożenia wybuchem. rozstawie szczelin dylatacyjnych. takich jak: smary. chłodniach. garażach. BAUTECH sp. wymaganej klasie i recepturze betonu płyty nośnej oraz jej grubości. fax 022 716 77 90 e-mail: bau@bautech. przeznaczony jest do stosowania w zakładach produkcyjnych. Od lewej: prof. jak jest to wymagane. dzięki rozpatrywaniu indywidualnych wymagań i lokalnych warunków posadzki wykonywane są „na miarę”.

Potwierdza to rekomendacja Instytutu Techniki Budowlanej (RT ITB-1058/2006 Wieńce stropowe KZE i KWE). Wręczenie Złotego Medalu MTP za kształtki wieńcowe. Oba rodzaje kształtek są od wewnątrz profilowane w celu uzyskania dystansów zbrojeniowych. Krzysztof Bruzi – współwłaściciel firmy Ergobud Sp. rów wykonywanych z pustaków ceramicznych wysokodrążonych oraz bloczków z betonu komórkowego.. zbrojone kształtki wieńcowe firmy Ergobud Sp.TARGI BUDMA 2007 Kształtki wieńcowe – wygodne i łatwe w użyciu Betonowo-keramzytowe. Mają one długość 600 mm. inż. Betonowo-keramzytowe. zespolonych stropach żelbetowych wykonywanych z zastosowaniem prefabrykowanych płyt żelbetowych (np. Teriva. Filigran.o.) oraz żelbetowych płyt kanałowych. Kształtki można stosować w gęstożebrowych stropach belkowych (np. Andrzej Aumiller – Minister Budownictwa. za nowatorskie rozwiązanie. Kształtki do wykonywania wieńców na wewnętrznych ścianach nośnych mają korytkowy kształt. Kształtki rozwiązują także problem ryglowania całego stropu podczas wykonywania opuszczonego wieńca stropowego. z Warszawy zostały uhonorowane Złotym Medalem Międzynarodowych Targów Poznańskich BUDMA 2007. PSKJ itp. Bogusław ZalewFot. co jest ważne przede wszystkim w przypadku mu- 78 2 ’2007 (nr 414) . W efekcie ułożone na nich pręty zbrojenia mają zagwarantowaną prawidłową otulinę betonową. Stosowanie kształtek wieńcowych eliminuje drogie i czasochłonne deskowanie. zbrojone kształtki to racjonalna inwestycja. na których spoczywa wieniec. Kształtki przeznaczone do wykonywania wieńców na ścianach zewnętrznych mają przekrój zbliżony do litery „L”. Dostępne są dwa rodzaje kształtek: zewnętrzne i wewnętrzne. która poza nowatorskim podejściem do budownictwa gwarantuje trwałość i ekonomię przedsięwzięcia budowlanego. 300 lub 360 mm) zależy od grubości ściany. pozostawiając miejsce na izolację termiczną.). że krawędź stropu jest zamknięta ścianą o wysokości dobranej do zastosowanego stropu i waha się od 225 mm (w przypadku stropów wysokości 160 mm) do 405 mm (w przypadku stropów wysokości 340 mm). 2K. Fert itp. dr hab. pozwalający na wygodne ułożenie zbrojenia i oparcie stropu z obu stron ściany. a ich szerokość (240. co przyspiesza tempo robót budowlanych. Z. z o. Przy układaniu dolnego zbrojenia wieńca poniżej stropu nie ma konieczności używania stempli (wieniec opuszczony proponowany jest przez wielu producentów elementów ściennych). z o.o. Józef Jasiczak – Przewodniczący Kapituły Konkursu. Nowicki ski – Prezes Zarządu MTP Betonowo-keramzytowe. Od lewej prof. Do wieńca na ścianie jednowarstwowej wykorzystuje się kształtki węższe niż szerokość muru. Ceram. zbrojone kształtki wieńcowe to dopasowany do wymiarów ściany oraz wysokości stropu szalunek tracony. pozwalający na sprawne i bezpieczne wykończenie wieńca. Ich zastosowanie powoduje. na której zostaną oparte. Kształtki wieńcowe zapewniają równomierny rozkład obciążeń przekazywanych ze stropu na mur zastępując podkłady betonowe lub ceglane. charakteryzujące się wysokim poziomem technologicznym oraz jakością na najwyższym poziomie.

Harmonizacji Rynku Wewnętrznego OHIM w Alicante i są zastrzeżone w całej Unii Europejskiej. • możliwość wyprowadzenia ze ściany rdzenia bez naruszania konstrukcji kształtki. • eliminację dystansu zbrojenia wieńca.i wielowarstwowych.TARGI BUDMA 2007 Kształtki wieńcowe umożliwiają: • zabudowę wieńca stropowego na ścianach jedno.U. • możliwość każdorazowego wykonania wieńca opuszczonego bez konieczności ryglowania. ERGOBUD Sp. tel. • eliminację czasochłonnego i kosztownego deskowania lub obmurówki wieńca. oraz zapewniają: bezpieczeństwo podczas montażu i zalewania stropu.pl 2 ’2007 (nr 414) 79 . wymierne korzyści finansowe i estetykę wieńca.ergobud.P. • eliminację skrajnych podpór montażowych./fax (0-22) 646-20-40 e-mail: ergobud@ergobud. Żelbetowe. bez względu na materiał. z o.H. z którego wykonane są elementy ścienne. P. • równomierny rozkład obciążeń przenoszonych przez strop na ścianę.o. prefabrykowane kształtki wieńcowe są zastrzeżone w Urzędzie Patentowym RP oraz zostały zarejestrowane jako Wspólnotowy Znak Towarowy (TM) w Urzędzie ds.pl www. • skrócenie czasu montażu stropu i wieńca.

samozamykacz. jaki jest na zewnątrz. Bogusław Zalewski – Prezes Zarządu MTP Fot. w celu zapewnienia stabilności kształtu. uchylne (U). prof. brąz RAL 8017. Szczególną uwagę zwrócono na sposób szklenia okna i użytych do niego materiałów. przyklejona przed osadzeniem pakietu szkła do wrębu. konstrukcyjne. możliwość zastosowania okapników w dowolnym kolorze wg palety RAL lub anodowanym. Nowe elementy zastosowane w konstrukcji to: • zestaw szybowy złożony z szyb niskoemisyjnych i dźwiękochłonnych (44. aby spełnić oczekiwania klientów narażonych na nadmierny hałas spowodowany przede wszystkim samochodowym ruchem ulicznym o dużym natężeniu. z możliwością wykonania jako: stałe (S). NCS lub lakierami transparentnymi z uwzględnieniem indywidualnych życzeń klienta (możliwość wykonania okien dwukolorowych).1 W/m2K). inż. klejonego warstwowo na grubość. oddzielonych ciepłymi ramkami i przestrzenią wypełnioną argonem (współczynnik przenikania ciepła zestawu szybowego wynosi 1. Są one impregnowane (w odrębnym procesie) i malowane w dowolnych kolorach wg palety RAL. Marek Szczęsny – Prezes Zarządu Stolbudu S.pl 80 2 ’2007 (nr 414) . Włoszczowa. Okno drewniane o zwiększonej izolacyjności akustycznej 40 dB uzyskało Aprobatę Techniczną AT 15-2496/2006 oraz Certyfikat na Znak Jakości Akustycznej AQ-ITB.stolbud. Z. Andrzej Aumiller – Minister Budownictwa. okładzinę aluminiową. Stolbud S. okiennice. dr hab. 10 dB w stosunku do tego. skutecznie chroniąca pod względem termicznym i akustycznym. Włoszczowa. rozwieralne (R). mająca na celu elastyczne zamocowanie szyby i wyeliminowanie rezonansu akustycznego. Włoszczowa z zespołem pracowników Zakładu Akustyki Instytutu Techniki Budowlanej.A. Nowicki Profil okna o zwiększonej izolacyjności akustycznej Dzięki tym zmianom udało się w prosty i niezbyt kosztowny sposób osiągnąć okno o izolacyjności akustycznej Rw = 40 dB.TARGI BUDMA 2007 Okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej firmy Stolbud S.A. uchylno-rozwieralne (UR). Józef Jasiczak – Przewodniczący Kapituły Konkursu. Można w nim zastosować: moskitierę. powstało we współpracy Stolbudu S. a efekt jest imponujący. szprosy (nakładane. Ponadto w nowym oknie zastosowano: • okucia obwiedniowe o nośności 130 kG dla każdego skrzydła. Stolbud S.A. z wkładką termiczną i ukształtowaniem profilu skutecznie chroniącym przed działaniem czynników atmosferycznych. podczas gdy standardowe okno WS-6000 ma Rw = 30 dB. • uszczelka na obwodzie skrzydła okiennego. złotym. charakteryzujące się nowoczesnym rozwiązaniem technologicznym i bardzo dobrą jakością. międzyszybowe). białym. Wynik korzystniejszy o ok. że jest on o połowę mniejszy. • osadzenie pakietu szkła we wrębie szybowym za pomocą hermetycznego kleju Instaweld 6613. gdyż hałas w pomieszczeniu podlega następującej zasadzie: jeżeli zmniejszy się o ok. naklejane. sosno- wego lub meranti. Włoszczowa otrzymał ten certyfikat jako jedyny producent stolarki okienej w Polsce.2/16A/6).A.pl www.A. 041 38 82 100. • osłonki na zawiasy w kolorze: stare złoto. Włoszczowa produkuje okna o zwiększonej izolacyjności akustycznej z drewna dębowego. Włoszczowa O kno drewniane o zwiększonej izolacyjności akustycznej 40 dB. • okapnik aluminiowy soft w kolorze złotym. brąz RAL 8022. Nowe okno powstało na bazie konstrukcji okna jednoramowego WS-6000 z drewna klejonego warstwowo. elementy ozdobne. fax 041 38 82 211 e-mail: wloszczowa@stolbud. • przekładka z gumy neoprenowej (Interhelam Antracyt 008). tel. to odnosi się wrażenie. srebrnym.A. 10 dB osiągnięto bez gruntownych zmian w konstrukcji oraz zastosowaniu materiałów powszechnie dostępnych na rynku. Od lewej: Augustyn Zioło – Stolbud S. Okno jest dwudzielne R+ UR. Wręczenie Złotego Medalu MTP za okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej. z funkcją mikrouchylania na skrzydle UR.

.

Okno FTT Termo Jest to okno dachowe o specjalistycznej i nowatorskiej konstrukcji. umożliwiająca łatwą obsługę okna oraz dwustopniowe mikrouchylenie. skrzydłem i pakietem szybowym. roleta ARP. nieotwierane). – fabrycznie zamontowane dolne kątowniki do montażu okna na łatach w konstrukcji dachu. drzwi kolankowe. kołnierza paroprzepuszczalnego XDP i kołnierza paroszczelnego XDS. zaprezentowanych podczas tegorocznych targów BUDMA w Poznaniu. arch.3 W/m2K. wyposażone jest w dwukomorowy. w których szczególny nacisk położony jest na zminimalizowanie strat ciepła. co dodatkowo zwiększa bezpieczeństwo użytkowania. BXL Okna kolankowe przeznaczone są do montażu w ścianie pionowej (kolankowej) na poddaszu i stanowią dodatkowy element „przedłużający” okno dachowe. uszczelka obwodowa i uszczelka w profilach kryjących bok ościeżnicy). w łazienkach czy w kuchniach. Okno kolankowe BDL otwierane jest uchylnie i rozwiernie. okno kolankowe BVL – uchylnie. Odpowiednio zaprojektowane i wykonane okno dachowe FTT Termo oraz system montażu zapewniają bardzo dobre Okno kolebkowe FCS Jest to produkt nietypowy. umieszczony w grubszej.0 W/m2K wg EN 674.94 W/m2K. – profile trapezowe tłoczone z blachy aluminiowej grubości 1. Zanotowano ponad 10% wzrost sprzedaży i firma może pochwalić się pracowniami badawczymi. skonstruowany i produkowany na indywidualne zamówienie klienta. Wykonane zostało z wielokomorowych profili PVC w kolorze białym. np. Oblachowanie jest również dopasowane do kształtu okna. Stoisko firmy Fakro na targach Budma 2007 Fot. Okno PTP ma konstrukcję obrotową. schody segmentowe z metalową drabiną. Uszyby = 1. Charakteryzuje się wygiętą w kształcie łuku ościeżnicą.1 W/m2K. co umożliwia stosowanie w budynkach. superenergooszczędny pakiet szybowy. w których panuje okresowo zwiększona wilgotność. – nowa klamka w kolorze białym. Wyposażone jest w specjalnie wyprofilowany jednokomorowy pakiet szybowy z dwiema szybami hartowanymi 4H-16-4HT. Dzięki zastosowaniu tego typu okien zwiększa się doświetlenie pomieszczenia i pole widzenia. i aż 15 nowości. okno kolebkowe. wyłaz dachowy. Okno aluminiowo-tworzywowe PTP Okno idealnie nadaje się do stosowania w pomieszczeniach na poddaszu. FAKRO parametry termoizolacyjności i najwyższą 4 klasę szczelności w zakresie przepuszczalności powietrza (klasyfikacja PN-EN 12207. okno termo. których efektem jest 10 patentów zgłoszonych w 2006 r. Okno można stosować również w pomieszczeniach.TARGI BUDMA 2007 Nowości FAKRO 2006 r. szyba witrażowa. Biorąc pod uwagę liczbę patentów zgłaszanych rocznie. które wewnątrz wzmocnione są ocynkowanymi profilami stalowymi. Uszyby = 1. Okno FTT Termo montowane jest z wykorzystaniem specjalnie do tego przeznaczonych akcesoriów montażowych FAKRO. BVL. okno oddymiające. zapewniające dużą oszczędność energii cieplnej. Nowe okna kolankowe wyposażone są w jednokomorowy pakiet szybowy 4H-14-33.5 W/m2K wg EN 12567-2. co wpływa na sztywność profilu oraz zwiększa odporność na uszkodzenia mechaniczne. 82 2 ’2007 (nr 414) . Uokna = 1. norma badań PN-EN 1026). Nowości to: okno aluminiowo-tworzywowe.0 mm. Łuk wygięcia okna kolebkowego dopasowany jest do promienia łuku dachu i idealnie komponuje się z połacią dachową. Okno PTP wyposażone jest w: – jednokomorowy pakiet szybowy 4H-16-4T z zewnętrzną szybą hartowaną i wewnętrzną z warstwą niskoemisyjną. schody ognioodporne. umieszczona w dolnej części skrzydła. Uszyby = 1. Mogą to być zarówno okna rozwierne. dla firmy FAKRO był okresem dynamicznego rozwoju. – potrójny system uszczelnienia (uszczelka przylgowa ościeżnicy. Okno kolebkowe otwiera się obrotowo i ma klamkę zamontowaną w dolnej części skrzydła. schody nożycowe z klapą. drewnianej ramie skrzydła. jak i uchylne – identyczne jak pionowe. świetlik dachowy. Okna kolankowe BDL. innowacyjnymi okuciami oraz nowo zaprojektowaną klamką. firma FAKRO zajmuje pierwsze miejsce wśród najbardziej innowacyjnych polskich firm. W nowych oknach kolankowych zastosowano podwójny system uszczelnienia. w których zgodnie z życzeniem klienta ma znajdować się białe. uchylne. okno kolankowe (uchylno-rozwierne. Okno FTT ma konstrukcję obrotową. Nowa seria okien kolankowych charakteryzuje się nową konstrukcją ościeżnicy i skrzydła. a okno BXL – nieotwierane. Okno PTP montuje się w dachu o kącie nachylenia 15 – 90° wraz z kołnierzem uszczelniającym identycznym jak do okien drewnianych FAKRO. Charakteryzuje się współczynnikiem przenikania ciepła Uokna = 0. łatwe do utrzymania w czystości okno dachowe. uszczelkę obwodową i uszczelkę przylgową.1T z zewnętrzną szybą hartowaną i wewnętrzną ze szkła laminowanego.

który osłania ościeżnicę oraz zapobiega poślizgowi w momencie wychodzenia na dach. Wyłaz może być montowany w dachu o kącie nachylenia 15 – 60°. Doskonałe parametry termoizolacyjne (U = 1. nie może znajdować się nad kalenicą dachu. Następnie promienie słoneczne odbijają się od ścian giętkiej. jako klapa oddymiająca. W dolnej części wyłazu znajduje się specjalnie ukształtowany profil. Jest wyposażony w uniwersalny kołnierz uszczelniający. Policzki w kształcie litery „S” nadają schodom nowoczesny wygląd i pełnią rolę poręczy. impregnowanego próżniowo. Montowane jest na łatach. Zastosowany ogranicznik obrotu stabilnie utrzymuje otwarte skrzydło oraz chroni przed przypadkowym zatrzaśnięciem klapy. Zamontowany w suficie rozpraszacz równomiernie rozprowadza promienie światła i doświetla pomieszczenie. Drabinka schodów ma konstrukcję nożycową. Uszczelka obwodowa znajdująca się w podfrezowanej części skrzynki zapewnia schodom najwyższą klasę szczelności. mieszczeniami mogą być łazienki.TARGI BUDMA 2007 Okno oddymiające FSP Najważniejszą cechą okna FSP.1 W/m2K w kolorze beżowym. a nawet piwnice. Żadna z krawędzi okna. Mogą być montowane w wersji otwieranej na prawą lub lewą stronę. Wolna przestrzeń wypełniona jest styropianem grubości 3 cm. Ma konstrukcję klapową i otwierany jest na bok na prawą lub lewa stronę. refleksyjnej rury i kierowane są ku dołowi na rozpraszacz. która zapewnia szczelność podczas pożaru. odróżniającą je od innych okien dachowych. Wymiary 50 x 80 cm uzyskane dzięki specjalnemu systemowi składania drabinki pozwalają na zamontowanie schodów w otworach o niewielkich rozmiarach. Zastosowanie tego rodzaju świetlików pozwala na doświetlenie wszystkich pomieszczeń w budynku. Segmentowy system składania drabiny schodów oraz blokada klapy w pozycji pełnego otwarcia zapewniają prostą obsługę schodów. wykonane z drewna sosnowego. Świetlik rurowy SLT Główną jego funkcją jest dostarczanie naturalnego światła do wnętrza budynku. na jednej głębokości. Klapa schodów wykonana jest z materiałów ognioodpornych oraz wyposażona na obwodzie w uszczelkę pęczniejącą. Schody nożycowe z klapą termoizolacyjną LST służą do wyjścia na poddasze (strych).1 W/m2K znacznie ogranicza straty ciepła. Prosty montaż na łatach nie wymaga wykonania wymianów czy nadbitek. łatwe i bezpieczne wyjście na dach w celu przeprowadzenia prac konserwacyjnych. garderoby. Segmentowy system składania drabiny schodów oraz blokada klapy w pozycji pełnego otwarcia zapewniają prostą obsługę schodów. Umożliwia również przesuwanie wyłazu w czasie montażu w poziomie w celu lepszego dopasowania do profilu pokrycia dachowego. Duże wymiary zapewniają wygodne użytkowanie wyłazu oraz umożliwiają doświetlenie wnętrza. Świetliki rurowe mogą być montowane na dachach o nachyleniu 15 – 60° lub na dachach płaskich (na zamówienie). – roleta ARP-E sterowana elektrycznie po podłączeniu do jednego z urządzeń sterujących Fakro. Wówczas należy zainstalować w nim oprawę oświetleniową spełniającą funkcję lampy. Świetlik rurowy SLT przenosi światło dzienne wpadające do rury światłonośnej przez kopułę zamontowaną na dachu. Standardowo drzwi kolankowe wyposażone są w skrzydło termoizolacyjne grubości 36 mm. Schody LWF posiadają odporność ogniową EI 30 min. Energooszczędna. Ze względu na dużą wagę okna oddymiającego powinny je montować dwie osoby. Dostępne dwa rodzaje kołnierzy: do pokryć płaskich i profilowanych. 2 ’2007 (nr 414) Roleta ARP Stanowi ona ochronę przed światłem i zapewnia przyjemne zacienienie wnętrza podczas słonecznych dni. biała klapa termoizolacyjna grubości 36 mm o współczynniku przenikania ciepła 1. Zastosowanie siłowników elektrycznych w oknie oddymiającym umożliwia wentylację pomieszczeń. Wyłaz dachowy WLI Wyłaz pozwala na szybkie. korytarze. Roleta ARP to również dodatkowa dekoracja wnętrza na poddaszu. Okno FSP wyposażone jest w dwa siłowniki elektryczne. w których nie ma możliwości zamontowania okien dachowych czy pionowych. dzięki czemu przypomina odwrócone okno klapowe. Wymiary wewnętrzne wyłazu 86 x 87 cm spełniają wymagania warunków technicznych zabudowy. ponieważ zostało fabrycznie wyposażone w kątowniki. Do obsługi wysoko zamontowanej rolety ARP służy uniwersalny drążek ZST. Umożliwiają one dostęp do pomieszczenia nieużytkowego znajdującego się za ścianą kolankową. W standardowej wersji działanie rolety ARP-E możliwe jest tylko przy zamkniętym oknie. Zalecane do stosowania w dachach o kącie nachylenia 20 – 60°. Oferowana jest w dwóch wersjach: – roleta ARP obsługiwana ręcznie. Bezpieczeństwo użytkowania zapewniają zaokrąglone kształty wsporników bocznych oraz pozostałych okuć. nawet tych. najczęściej stosowane jest w klatkach schodowych. Schody Schody strychowe ognioodporne LWF służą do wyjścia na poddasze (strych) oraz stanowią zaporę ogniową podczas pożaru wewnątrz budynku. Schody strychowe LWM zbudowane są z metalowej drabiny i energooszczędnej klapy o współczynniku przenikania ciepła 1. jest umieszczenie zawiasów na dolnej jego krawędzi. Są to pierwsze w Polsce schody o rozmiarze odpowiadającym warunkom technicznym zabudowy (86 x 130 cm). Uszczelka obwodowa znajdująca się w dolnej części skrzynki zapewnia schodom najwyższą klasę szczelności. Okno dachowe. Wyłaz WLI przeznaczony jest do pomieszczeń nieogrzewanych.1 W/m2K) oraz wysoka szczelność maksymalnie ograniczają straty ciepła. Świetlik rurowy może być wykorzystywany również wieczorami oraz w nocy. Takimi po- 83 . Okno oddymiające FSP wykonane jest z drewna sosnowego. z dwóch stron oklejone płytą HDF w kolorze białym. po otwarciu skrzydła. dwukrotnie malowanego lakierem akrylowym. który umożliwia dopasowanie go do każdego rodzaju pokrycia dachowego. które automatycznie otwierają skrzydło. Drzwi kolankowe DWK przeznaczone są do zabudowy w ścianie kolankowej. klatki schodowe.

Stowarzyszenia Architektów Polskich oraz Sekcji Architektury Wnętrz Związku Polskich Artystów Plastyków. Madera. producent: Ceramika Nowa Gala S. producent: Pamesa Ceramica S. producent: Ceramika Tubądzin Antares. Aumiller – Minister Budownictwa. Homme.Gala Laureatów Konkursu Perły Ceramiki UE 2006 Uroczysta gala wręczenia nagród w prestiżowym konkursie Perły Ceramiki UE 2006. Towarzyszyła jej wystawa nagrodzonych kolekcji.A. organizowanym przez redakcję kwartalnika „Wokół Płytek Ceramicznych”. Texas. Nagrodę przyznaną firmie Polcorolit SA.L. Nowicki Prezes firmy Ceramika Paradyż – Stanisław Tępiński (pierwszy z lewej) dziękuje za przyznane wyróżnienia. Tytuły Perła Ceramiki UE 2006 i Perła Ceramiki Dystrybutorów 2006 zostały przyznane najciekawszym kolekcjom płytek ceramicznych. Jerzy Grochulski – Prezes Stowarzyszenia Architektów Polskich.A. producent: Ceramika Marconi Sp. Nagrody w postaci statuetek i certyfikatów wręczyli laureatom: Andrzej K. Tibet. Maxima/Maxim. producent: Tau Ceramica (Hiszpania) Cabaret. pod patronatem Ministerstwa Budownictwa..A.A. Andrzej K. Travertino. (Hiszpania) Geom.A. producent Opoczno S. odbyła się 24 stycznia 2007 r. Janusz Wójcik – Prezes firmy ARCER. producent: Zakłady Płytek i Wyrobów Sanitarnych Jacek Pilch. Sophistic oraz Sugar. podczas Międzynarodowych Targów Budownictwa Budma 2007 w Poznaniu.(Hiszpania). Foresta/Forest oraz Mustang. Calle. Krystyna Wiśniewska – Redaktor Naczelna kwartalnika „Wokół Płytek Ceramicznych”. producent: Villeroy & Boch Fliesen GmbH (Niemcy). Organizator konkursu KWARTALNIK Tytuł Perła Ceramiki UE 2006 zdobyły kolekcje: Corda oraz Flavia. producent: Cooperativa Ceramica d’ Imola (Włochy) Etnica oraz Gres Real Cotto. Krystyna Wiśniewska . Janusz Wójcik. producent Ceramika Gres S. producent: Ceramika Paradyż. Tytuł Perła Ceramiki Dystrybutorów 2006 nadano kolekcjom: Travertino. producent: Venus Ceramica S. Tibet. Foresta/Forest.A. producent: Pamesa Ceramica S. Carnaby. Wyróżnienie: Cabaret. Przewodniczący Jury Dystrybutorów.o. Minister Budownictwa Andrzej Aumiller wręcza Barbarze Marconi – członkowi Rady Nadzorczej 84 Fot.L. producent: Ceramika Tubądzin. Sophistic i Sugar. Maxima/Maxim. producent: Venus Ceramica S. z o. Wielką Perłą Ceramiki UE 2006 nagrodzono firmę Ceramika Paradyż Nagrodę Ministra Budownictwa otrzymała firma Polcolorit S. Pozostałe osoby (od lewej): Jerzy Grochulski. Aumiller.A. producent: Ceramika Nowa Gala S. producent: Ceramika Paradyż. wybranym przez jurorów z nominowanych kolekcji w trzech równorzędnych edycjach konkursu. Z.

aczkolwiek udział w rynku może utrzymać się na dotychczasowym poziomie. SOLBET LUBARTÓW – beton komórkowy. Krystyna Wiśniewska Krystyna Wiśniewska: W ostatnich latach na bazie zakładu produkcji betonu komórkowego SOLBET i zakładu produkcji maszyn budowlanych SOLBET-ZREMB w Solcu Kujawskim powstała Grupa Kapitałowa SOLBET. z tego względu. ponieważ są one zupełnie odmienne. gęstości 600 kg/m3. na których działamy. Proszę przybliżyć historię jej tworzenia. sprzedała 1229 tys.RYNEK BUDOWLANY SOLBET zwiększa produkcję i umacnia markę Z mgr. strukturę i profil produkcji. dysponujący wykwalifikowaną kadrą konstruktorów i technologów. że zarówno technologia ścian jednowarstwowych. pozostałe 34% stanowią odmiany cięższe. aby zwiększyć sprzedaż odmian lekkich w Polsce. wielkość sprzedaży i udział w krajowym rynku betonu komórkowego? MM: Grupa SOLBET w 2006 r. co stanowiło ok. SOLBET KOLBUSZOWA – beton komórkowy. stropy TERIVA. Potwierdzają to konkretne dane: ok. Co do kierunków rozwoju myślę. gęstości 400 kg/m3. KW: Co. KW: SOLBET jest liderem w produkcji betonu komórkowego w Polsce. Jakie są możliwości produkcyjne. Węgry oraz do Rosji. Natomiast rynek polski jest zupełnie inny. Współczesny SOLBET to Grupa Kapitałowa skupiająca przede wszystkim zakłady wytwarzające beton komórkowy. jak i z ociepleniem będą istniały równolegle na rynku. którą Pan zarządza. 95% rynku w Polsce stanowi beton komórkowy gęstości 600 – 650 kg/m3. inż. Jednostka ta to samodzielny zakład badawczo-rozwojowy. Markiem Małeckim – Prezesem Grupy SOLBET rozmawia red. Efektem tego jest eksport maszyn tej firmy do Czech. że jest jeszcze wiele do zrobienia w dziedzinie marketingu. pozostali krajowi producenci również nie wykorzystali w pełni swoich zdolności produkcyjnych. KW: Jak jest struktura asortymentowa betonu komórkowego w SOLBECIE? Które odmiany są najpopularniejsze i jaki jest obecnie kierunek rozwoju tego wyrobu w Polsce i na świecie? MM: W tym momencie należy powiedzieć o specyfice rynków. Jego specyfika wynika z braku tradycji budowania ścian jednowarstwowych. stropy TERIVA. nowoczesny zakład dysponujący światowymi technologiami produkcji betonu komórkowego oraz stropów TERIVA. profesjonalny. zdecydowało o silnej pozycji SOLBETU na rynku? MM: Uważam. ale i inne materiały niezbędne do wznoszenia obiektów. którzy są w stanie zrealizować najbardziej skomplikowane zamówienia na urządzenia do produkcji materiałów budowlanych. oprócz wielkości produkcji. że w 2006 r. posiadający również oddziały zamiejscowe – zakład w Podnieśnie. Marek Małecki: Historia firmy SOLBET to już ponad pięćdziesiąt lat doświadczeń w produkcji ściennych materiałów budowlanych. poza poziomem sprzedaży i jakością produktów. zakład mechaniczny. że o silnej pozycji Solbetu na rynku. produkujący doskonałe linie technologiczne do wytwarzania betonu komórkowego. poziom sprzedaży może przekroczyć 1. SOLBET ZREMB – zakład mechaniczny o dużych możliwościach produkcyjnych. styropian. Kolejni członkowie grupy to: SOLBET STALOWA WOLA – beton komórkowy. Naszym celem jest podanie klientowi obiektywnej informacji na temat wad 2 ’2007 (nr 414) 85 . W strukturze sprzedaży na rynek niemiecki czy skandynawski 66% stanowią odmiany lekkie.5 mln m3. m3 betonu komórkowego. betony ciężkie. które doceniają również zagraniczni producenci. 27% udziału w krajowej produkcji betonu komórkowego. W 2007 r. a może raczej z braku nakładów na wypromowanie niewątpliwych zalet tego typu rozwiązania. Jednostką macierzystą grupy jest SOLBET – SOLEC KUJAWSKI. a także zakłady mechaniczne wytwarzające maszyny i urządzenia na potrzeby przemysłu materiałów budowlanych i nie tylko. produkujący wyroby chemii budowlanej. na Słowację. wytwarzający beton komórkowy oraz zakład w Aleksandrowie Kujawskim. Widać zatem. zdecydowało posiadanie w swojej grupie zakładu mechanicznego SOLBET-ZREMB. tzn.

KW: Czy potencjał produkcyjny betonu komórkowego w Polsce jest wystarczający w stosunku do potrzeb? MM: Trudno to jednoznacznie ocenić. KW: Jaki jest obecnie udział betonu komórkowego w rynku materiałów ściennych w Polsce i co decyduje o jego popularności? Jak zmienia się rynek materiałów ściennych i jak Pana zdaniem będzie się zmieniała pozycja betonu komórkowego? MM: Udział betonu komórkowego w rynku materiałów ściennych w Polsce oscyluje na poziomie ok. ułatwiającą proces budowy. Drugim ważnym produktem eksportowym obok maszyn do wytwórni materiałów ściennych jest oczywiście beton komórkowy. że inni producenci betonu komórkowego też pójdą tą drogą i wspólnie przekonamy potencjalnych odbiorców do tego materiału. tańszymi od innych materiałów ściennych. O jego popularności w dużej mierze decyduje cena. eksport w 2006 r. czyli ścian warstwowych. zarówno w wersji IDEAL. niskie nakłady pracy wynikające z faktu. Jak już wspominałem. 42%. Pamiętać również należy. ale inwestorzy dostrzegają również inne zalety. doskonałą akumulację ciepła. KW: Jakie są plany rozwoju pozostałych działów produkcji w SOLBECIE. że beton komórkowy zapewnia bardzo dobrą termoizolacyjność. Mamy świadomość. szczególnie kiedy trzeba w ścianie wykonać bruzdy i otwory. ponieważ spowoduje dalszy wzrost jakości bloczków naszej produkcji. łatwość obróbki. bez oczekiwania odbiorców. słowacki i czeski. że jest on zbyt mały. a więc chemii budowlanej. a w dodatku ich podaż jest ograniczona. Jeszcze w tym roku planujemy inwestycje. Niewielu inwestorów zdaje sobie sprawę. że w Polsce nie jest dostatecznie powszechna wiedza na temat zalet betonu komórkowego.RYNEK BUDOWLANY i zalet obu technologii. ponieważ przy obecnym boomie budowlanym w Polsce bardzo trudno jest zaspokoić zapotrzebowanie naszych zagranicznych kontrahentów. wiedza inwestorów jest bowiem bardzo ograniczona. że z betonu komórkowego można wymurować ścianę jednorodną o współczynniku przenikania ciepła U < 0. Planujemy budowę lub przejęcie zakładu na jednym z rynków zagranicznych. że przez prawie 10 ostatnich lat potencjał produkcyjny całej branży był wykorzystywany w ok. Skuteczna promocja naszych systemów. co przy produkcji 1 229 000 m3 betonu komórkowego stanowi 10%. Będzie miało tylko skutki pozytywne. że minione „chude” lata spowolniły procesy modernizacyjne. z pozycji Grupy Kapitałowej SOLBET i jakie są prognozy na 2007 r. SOLBET OPTIMAL do budowy ścian z ociepleniem.23 W/m2K. Dziękuję za rozmowę 86 2 ’2007 (nr 414) . W Polsce beton komórkowy utożsamiany jest jeszcze z bloczkami z lat siedemdziesiątych. Na pewno będziemy robić wszystko. Pamiętać jednak należy. Mam nadzieję. takie jak: dobra izolacyjność termiczna przy relatywnie dużej wytrzymałości. Oczywiście logicznym krokiem jest wzrost nakładów na promocję klejów marki Gabit. 70 %. jak i OPTIMAL. Nasze wyroby trafiają przede wszystkim na rynek niemiecki. skandynawski. Nie zaniedbamy też produkcji niezbędnych w budownictwie odmian ciężkich. Na pewno nie spowoduje to organiczenia produkcji. że zwiększają się ceny surowców. na pewno zwiększymy na nich naszą obecność o kolejnych kilkadziesiąt procent. że jeden standardowy bloczek to tyle samo powierzchni ściany. osiągnął 70% obrotów. w mniejszym stopniu na ukraiński. KW: Jak ocenia Pan 2006 r. stąd wydłuża się czas oczekiwania na realizację zamówienia. szybkość prowadzenia prac budowlanych. KW: Życzę dalszych sukcesów na krajowym i zagranicznych rynkach. realizować zamówienia na poszczególne wyroby? MM: 2006 r. łatwość obróbki. Nie będzie to łatwe. Konieczne jest przypominanie inwestorom na każdym kroku. Dowodzi tego fakt. KW: Jakie przedsięwzięcia planuje SOLBET. a wyboru niech dokona sam. aby utrzymać pozycję lidera na rynku betonu komórkowego? MM: Będziemy się skupiać przede wszystkim na promocji lekkich odmian betonu komórkowego przeznaczonych na ściany jednowarstwowe. która na razie znana jest tylko regionalnie. betonów ciężkich. stąd na bazie bardzo jeszcze krótkiego okresu koniunktury trudno wyrokować. co kilkanaście cegieł. których celem jest zwiększenie mocy produkcyjnych. był dobry dla Grupy SOLBET i prognozy na 2007 r. W 2006 r. a więc gęstości 700 kg/m3 czy w przyszłości 800 kg/m3. Są to jednak rynki bardzo perspektywiczne i w 2007 r. wyeksportowaliśmy 123 000 m3. ale możliwości ich realizacji zawsze zależą od kondycji całej gospodarki. gdyż obecna bardzo dobra koniunktura w budownictwie powoduje. aby dostawy naszych produktów dla naszych stałych odbiorców były rytmiczne. Obecnie trzeba będzie szybko nadrobić te zaległości. są równie obiecujące. a z bloczków SOLBET IDEAL można uzyskać ścianę zewnętrzną o U = 0. że w budownictwie dominuje model ściany warstwowej z dociepleniem. Co do zmian na rynku materiałów ściennych. KW: Które wyroby firma eksportuje i do jakich krajów? Jaką część produkcji SOLBETU stanowi eksport i jakie są plany jego rozwoju? Czy w grę wchodzą również inwestycje na rynkach zagranicznych? MM: W spółce SOLBET-ZREMB. maszyn? MM: Niewątpliwie drugim strategicznym produktem dla Grupy SOLBET będzie chemia budowlana. styropianu. należącej do Grupy Kapitałowej SOLBET. które są niezbędne w każdej branży. że bieżąca produkcja jest niższa niż zapotrzebowanie na bloczki z betonu komórkowego. Z pewnością potrzeby zarówno w budownictwie mieszkaniowym. Mogę powiedzieć. jak i przemysłowym są bardzo duże. Dajemy klientowi dwa najlepsze produkty w swoich klasach: SOLBET IDEAL – do wznoszenia ścian jednowarstwowych. i ma małą masę. ponieważ dobra koniunktura powoduje.30 W/m2K. to głównym naszym zadaniem jest utrzymanie obecnej pozycji betonu komórkowego przez promowanie jego bezspornych zalet. litewski i łotewski.? Czy przy bardzo dobrej obecnej koniunkturze w budownictwie jesteście w stanie rytmicznie. że szykujemy spore zmiany już w tym roku. Ich doskonała izolacyjność akustyczna powinna decydować o zastosowaniu szczególnie do wzoszenia ścian wewnętrznych. powinna ten wizerunek zmienić. ale również niezbyt wysoko ocenianymi pod względem jakości.

7 99.3%.5 99.4 83. 80. betoniarek (odpowiednio o 34.6%).4%.4 65.6 102.3%. 9. Spośród 39 obserwowanych grup wyrobów rozmiary produkcji aż 30 grup były wyższe niż przed rokiem (w 2005 r. uzyskano w branży materiałów budowlanych znacznie lepsze wyniki produkcyjne.4%.4% .5%.6 83. 5. 32.6% oraz farb i pokostów chloro- Produkcja ważniejszych wyrobów przemysłowych używanych w budownictwie w 2006 r.6 128. wyrobów sanitarnych z porcelany (o 24.3%.. w 2006 r.8 1 790 33 439 118.6%. w 2005 r. 89) XII Wyroby liczby bezwzględne Tarcica [dam3] w tym: tarcica iglasta [dam3] Sklejka składająca się wyłącznie z arkuszy drewna [m3] Płyty wiórowe i podobne płyty drewnopodobne [dam3] Płyty pilśniowe z drewna lub innych materiałów drewnopodobnych [tys. epoksydowe oraz poliuretanowe.5 7 581 6 067 1 085 661 725 9 2 686 4 299 111 859 107 903 15 785 10 096 10 521 124 32 289 49 242 131. o ponad 50%. przewody i węże sztywne z polimerów chlorku winylu [t] Wykładziny podłogowe.5 82.8 96. o 30 – 50%. (cd. 14. 8.0 97. W grudniu 2006 r.4%.6%. o liczbie pracujących 50 i więcej osób. 7.5%). roku. wyrobów izolacji termicznej z wełny mineralnej – – o 32.7%. w porównaniu z grudniem 2005 r. a w 24 wyższą niż w grudniu ub.4 99. Roczna dynamika produkcji była bowiem w 22 grupach wyższa od notowanej za 11 miesięcy br. m2] Wykładziny podłogowe z polimerów chlorku winylu [tys.8%).6 82. pozostałe [hl] Farby i pokosty (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie polimerów akrylowych lub winylowych. 8. zanotowano w produkcji elementów ściennych silikatowych – o 132.3%. 17. gazomierzy – o 38.5%. m2] Szyby zespolone jednokomorowe [tys.6 120.4 79. m2] Farby i lakiery (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie polimerów akrylowych lub winylowych.1 82. 61. w których masa rozpuszczlanika organicznego przekracza 50% masy roztworu [hl] Rury.4%).7 90.0 77. ścienne lub sufitowe z tworzyw sztucznych [tys. do podłóg mozaikowych [tys.6%).7%. – o 2. w porównaniu z 2005 r.5 2 218 18 341 33 892 349 549 – – 81. w środowisku wodnym [hl] Farby i pokosty (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie poliestrów o masie rozpuszczalnika organicznego większej niż 50% masy roztworu [hl] Farby i pokosy (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie poliestrów.5%.6%. odnotowali producenci bloków ściennych z betonu lekkiego – o 47. wyrobów izolacji termicznej z wełny mineralnej (o 22. ościeżnice i progi drewniane [tys.5%). z porcelany [t] 171 141 8 339 383 33 490 798 164 1 914 2 427 2 036 108 930 4 188 408 252 10 575 2 613 31 880 I–XII XII 2005 = 100 XII XI 2005 = 100 2006 = 100 97.. Najwyższy wzrost.RYNEK BUDOWLANY Produkcja materiałów budowlanych w 2006 roku W stępne wyniki badań GUS przeprowadzonych w dużych przedsiębiorstwach przemysłowych.1%).7%. – 20.4 80.2 109. 3. 8.0%).8%. Znaczny wzrost. m2] Szyby zespolone wielokomorowe [tys.4%. dachówek ceramicznych (o 6.5%).5%. wzrost produkcji osiągnęli producenci 24 grup wyrobów. materace i płyty z włókna szklanego [t] Wyroby sanitarne. 2. 3. 22. m2] Płyty parkietowe z drewna. przewodów i węży sztywnych z PVC (w 2004 r. 1.1 63. m2] Płyty parkietowe z drewna. sklejki (o 4.2%.7%). ceramicznych gąsiorów dachowych (o 5. elementów ściennych silikatowych (o 0..5 80.0%) oraz tarcicy (o 9. 12. chemoutwardzalne. Wzrost produkcji wyrobów przez kolejne trzy lata odnotowali producenci rur.3 2 ’2007 (nr 414) 87 .6 68.2% i 29.4 68.8 90. 37. – tylko 20 grup).0%.3 98. Słabsze niż w poprzednich miesiącach wyniki notowane w grudniu nie zmieniły ogólnego. na str.0%. wykazały że w 2006 r.9 56.. aż w 32 grupach wyrobów odnotowano produkcję niższą niż w listopadzie br.5 104.5 79.2 116. bardzo dobrego obrazu całej branży w skali roku.3 104.3%. w których masa rozpuszczalnika organicznego przekracza 50% masy roztworu [hl] Farby i pokosty (łącznie z emaliami i lakierami) chlorokauczukowe. 1.6 118. – o 97. m2] Okna i drzwi.9 76. m2] Filce. cementu (o 8. rur stalowych (o 21.6%.4%).7%.6 86 263 1 854 872 93. cementu – – o 70. 15. masy betonowej (o 33. pozostałe [tys.4 63.5%..5% oraz masy betonowej – – o 57. 5. W grudniu 2006 r.

RYNEK BUDOWLANY Produkcja ważniejszych wyrobów przemysłowych używanych w budownictwie w 2006 r. 88 2 ’2007 (nr 414) .

2 84.5% więcej. a do podłóg niemozaikowych aż o 34. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – o 18. nieprzekraczający 5% produkcji ubiegłorocznej. szt.5 128.4%. Bardzo dobre wyniki.RYNEK BUDOWLANY Produkcja ważniejszych wyrobów przemysłowych używanych w budownictwie w 2006 r. wyrobów sanitarnych z porcelany – o 8. węży sztywnych z PVC – o 20. Mniej niż w 2005 r. największy wzrost produkcji.7 120. ceramicznych.9%. ceramiczne [tys.2%. szt.0 100. filce i płyty z włókna szklanego – o 2. papa – o 4. tarcicy – o 3. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – o 0.5%.0%. płyt wiórowych – o 7.3 86.] Gazomierze [tys. ceramicznych gąsiorów dachowych – o 14. o 20 – 30% wyższymi niż w grudniu 2005 r.8% oraz okien. wodorozpuszczalnych.3 100.] I–XII XII 2005 = 100 XII XI 2005 = 100 2006 = 100 259 243 33 467 14 905 316 1 140 163 63 253 86 1 611 4 943 44 33 18 15 63 1 804 46 75 2 822 2 614 361 7 911 145 338 3 597 14 372 1 956 668 3 158 1 142 19 106 65 075 434 417 211 206 921 41 923 494 1 051 117. t] Rury stalowe [tys. farb i lakierów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych.5 89.2 77. legitymowali się producenci wapna – o 28. o ponad 50%.6%. Bardzo dobrymi wynikami. bloków i płyt ściennych gipsowych – o 15. wodomierzy – o 11.3%.0%. ze str. betoniarek – o 23. a do podłóg niemozaikowych spadek o 3. wykładziny podłogowe. t] Papa [tys.5%.6 170. w tym bez szwu – o 25.8 95. papy – o 7.7%.4%. w tym rur bez szwu – o 34. szt.4% mniej. stosowanych pod oblicowaniem – – o 17. m2] Wyroby izolacji termicznej z wełny mineralnej [tys.1 79.4%.2% i sklejki – o 7. (cd.2%. wodorozpuszczalnych – o 9. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – aż o 50. t] Bloki i płyty ścienne gipsowe [tys.5% oraz bloków ściennych z betonu lekkiego – – o 19. blachy walcowanej na zimno – o 16. osiągnęli również producenci masy betonowej – o 29. O 10 – 20% więcej wyprodukowano wykładzin podłogowych. cegły ceramicznej i elementów stosowanych do li- cowania – o 15. epoksydowych i poliuretanowych. wapna – – o 15. t] Masa betonowa [tys..6%. betoniarek – o 61. W ciągu całego 2006 r.7 104. wypalanych z gliny.2 123.1% oraz okien. ościeżnic i progów drewnianych – – o 10. ale szyb jednokomorowych wyprodukowano o 17.3 81. ściennych lub sufitowych z tworzyw sztucznych – o 17. t] Wapno [tys. wyprodukowano tylko farb i pokostów chlorokauczukowych.8%. Znacznie mniejszy wzrost.0%. odnotowali producenci cegły ceramicznej i elementów stosowanych do licowania – – o 4.9 94.9%. dachówki ceramicznej – o 12.9%. ościeżnic i progów drewnianych – o 20.3 104.8%. ceramicznych.9%.6%. płyt pilśniowych – o 2.8 96. szyb zespolonych wielokomorowych – o 28. wypalane z gliny. t] Blachy walcowane na zimno [tys.0 104. mgr Małgorzata Kowalska Główny Urząd Statystyczny 2 ’2007 (nr 414) 89 . przewodów.7%. stosowane pod oblicowaniem [dam3] w tym: pustaki ścienne.7% oraz rur.] Cement [tys. t] rury ze szwem [tys. szt.7%. cegły i elementów budowlanych.7%. O 10 – 20% więcej wyprodukowano farb i pokostów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych.4 98. płyt wiórowych – o 18.6%.0%. osiągnęli producenci elementów ściennych silikatowych – o 80.2%. wyrobów izolacji termicznej z wełny mineralnej – o 14.0%.5 97.6% oraz szyb zespolonych wielokomorowych – o 57. a ze szwem spadła o 2.2%.0%.2 134. ścienne lub sufitowe z tworzyw sztucznych – o 4.4 95. chemoutwardzalnych. stosowanych pod oblicowaniem – o 9. dachówek ceramicznych – – o 22.0% mniej wyprodukowano farb i lakierów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych.5%.4%. cegły i elementów budowlanych. drzwi. w przypadku których odnotowano dynamikę produkcji ±5% poziomu ubiegłorocznego znalazły się sklejka – wzrost o 4. roku wystąpił w produkcji płyt parkietowych do podłóg mozaikowych – o 9.] Wodomierze [tys. wypalanych z gliny.8%.9 157.6%.6%.1 120.8%. ceramicznych pustaków stropowych – o 10. gazomierzy – o 25. a ze szwem tylko o 0.7%.8 122. węży sztywnych z PVC o 20. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – o 31.0%.2 132. wzrost o 20 – 30%.6 232.0%.5%.2 121. t] rury bez szwu [tys.] Dachówki ceramiczne [tys. chemoutwardzalnych.9 kauczukowych.7 86.7 85. natomiast bloki i płyty ścienne gipsowe – spadek o 2. przewodów.2 74. wyrobów sanitarnych z porcelany – o 16.1%.6%. t] Elementy ścienne silikatowe [dam3] Bloki ścienne z betonu lekkiego [tys.5%. tarcica – o 2. drzwi.4%.1 89.] Gąsiory dachowe.2 115. szt.7 98.9 83. ceramicznych pustaków stropowych – o 29. ceramiczne. t] Betoniarki z wyłączeniem drogowych [szt.8%.3% więcej. epoksydowych i poliuretanowych.3 98. Spadek przekraczający 10% poziomu produkcji w grudniu ub.2% mniej. blachy walcowanej na zimno – o 13. ceramiczne [dam3] Ceramiczne cegły i elementy stosowane do licowania [dam3] Pustaki stropowe ceramiczne [tys.8%.0 79.5 138.1%.6%.0 91.2%. płyty pilśniowe – o 2. rur. cementu – o 15. ceramicznych gąsiorów dachowych – o 2. O 5 – 10% w skali roku wzrosła produkcja rur stalowych – – o 9. przy czym w produkcji szyb jednokomorowych odnotowano wzrost tylko o 6. W grupie wyrobów.6 117. rur stalowych – o 17.1%. wodomierzy – o 30.3%.0 147.5% i farb i pokostów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych.7%.9%. płyt parkietowych do podłóg mozaikowych – o 3. filców i płyt z włókna szklanego – o 0. 87) XII Wyroby liczby bezwzględne Cegły i elementy budowlane.5%. a o 7.

W sektorze prywatnym sprzedaż produkcji zwiększyła się o ok.8%.2 114. a w efekcie.6 107. przy czym w jednostkach.2 154..8 118. a przedsiębiorstw zaklasyfikowanych do własności mieszanej W w sektorze prywatnym utrzymał się na prawie niezmienionym poziomie – 2%. W efekcie. inżynieria lądowa i wodna wykonywanie instalacji budowlanych wykonywanie robót budowlanych wykończeniowych 105.1 108.8 99. do 70.1 103.1 111.0 90 2 ’2007 (nr 414) . W porównaniu z grudniem 2005 r.7 98.4 104. których podstawowym rodzajem działalności jest wykonywanie instalacji budowlanych. – 5. W grudniu 2006 r.6 181.. – o 44.8 70.7 84.0 analogiczny okres poprzedniego roku = 100 Ogółem z tego roboty budowlane o charakterze: inwestycyjnym remontowym Z ogółem – grupy przedsiębiorstw: przygotowanie terenu pod budowę wznoszenie obiektów budowlanych. 12% wyższa niż w 2005 r. w III – 21.5 107.9 126. w porównaniu z analogicznym okresem 2005 r.0 112.5 108.0 108.6 152.5%.0 102.9 122.9 100. W strukturze produkcji budowlano-montażowej podobnie jak w latach poprzednich największy udział stanowiły roboty wykonane przez przedsiębiorstwa będące własnością krajowych osób fizycznych (ponad 66% przy ponad 1 pkt spadku) oraz wykonywane przez prywatne spółki krajowe (ok. a w sektorze publicznym – o ok.6% przed rokiem). w IV – 23. produkcja budowlano-montażowa zwiększyła się o 17.1 98.2%.4%.5 114.0 125.RYNEK BUDOWLANY Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej i produkcja sprzedana budownictwa w 2006 roku 2006 r.0%. I – XII XII 2005 r.0 112. była o ok. wobec 7. wyniósł on 56. w całym 2006 r.4 108.3%. W stosunku do listopada 2006 r.6 148. Udział robót inwestycyjnych w ogólnej produkcji budowlano-montażowej zmniejszył się o 1.5 108.3 103. w I kwartale wzrost sprzedaży produkcji budowlano-montażowej wyniósł 4.8%.5%. 12%.4 109.2 93.8 165. sprzedaż produkcji budowlano-montażowej.2 2.4 29.5 117.8 109.8 108.4 96.0 107. w realizacji robót wykończeniowych – 25. a w przygotowaniu terenu pod budowę – 14. w II – 11. obserwowano już jej wzrost (w ujęciu rocznym) – szczególnie wysoki od września.1 107. inżynierii lądowej i wodnej – 44.0%. (wzrost o 8.6 118.8 28.9 1. w specjalizujących się we wznoszeniu obiektów budowlanych. I – XII struktura [%] 117. w których produkcja była niższa niż przed rokiem.8%. wzrost produkcji odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw budowlanych. 23% – przy nieznacznym spadku). a w porównaniu z listopadem 2006 r.3 115.4%.5%.0% przed rokiem) niż inwestycyjnym (o 15. poza jednostkami zajmującymi się głównie realizacją robót wykończeniowych.7 1.7 108.4 pkt.4 143.4 84.4 116.0%).3%. wzrost odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw.2 111.9 117.2 123.4 12.5 108. Szybciej rosła sprzedaż robót o charakterze remontowym (wzrost o 23.2 144.6 11. 98% i był zbliżony do notowanego przed rokiem.7 93. – 17. 7%.4 115. Udział sektora prywatnego w ogólnej wartości produkcji budowlano-montażowej wyniósł ok.0%.6 71.8 1.0 100. natomiast w porównaniu z listopadem 2006 r.6 99.5 109.3 106. zrealizowana systemem zleceniowym przez wszystkie przedsiębiorstwa budowlane. natomiast w kolejnych miesiącach 2006 r.0 163. wobec 7.8 107. Po wyeliminowaniu wpływu czynników o charakterze sezonowym wzrost w skali roku wyniósł 26.9% w stosunku do grudnia 2005 r. W styczniu i w lutym odnotowano spadek sprzedaży produkcji budowlano-montażowej (zrealizowanej na terenie kraju przez przedsiębiorstwa budowlane o liczbie pracujących powyżej 9 osób). 8%. Udział produkcji zrealizowanej przez przedsiębiorstwa z przewagą własności zagranicznej zwiększył się o ponad 1 pkt – do ok. I – III I – VI I – IX I – XII I – III I – VI I – IX Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej 2006 r.2 184.1 112.0 92.3 104.8 110.9%.7 108.7 110. Znaczne zwiększenie sprzedaży odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw budowlanych poza jednostkami zajmującymi się głównie Dynamika (w cenach stałych) i struktura (w cenach bieżących) sprzedaży produkcji budowlano-montażowej w jednostkach budowlanych o liczbie pracujących powyżej 9 osób Wyszczególnienie 2005 r.8 98.

1 32. których podstawowym rodzajem działalności jest wykonywanie głównie robót budowlanych wykończeniowych.6 6. drogi kolei napowietrznych lub podwieszanych mosty.4 pkt) i budynków pozostałych (gospodarstw rolnych i budyn2 ’2007 (nr 414) 91 . w zajmujących się głównie wykonywaniem konstrukcji i pokryć dachowych – o ponad 25%. 27%. Przy ogólnym wzroście sprzedaży produkcji budowlano-montażowej (zrealizowanej w 2006 r.7 31. budynków kultury fizycznej (o 0.9 4.3%). Spadek ten był wynikiem zmniejszenia udziału produkcji związanej zarówno ze wznoszeniem budynków niemieszkalnych (z 32. wentylacyjnych i gazowych – o ok. W przedsiębiorstwach. przy czym w podmiotach specjalizujących się w robotach budowlanych drogowych – o ok. przy czym udział tej grupy w strukturze produkcji budowlano-montażowej jest niewielki. odnotowano natomiast w przedsiębiorstwach zajmujących się pozostałymi instalacjami budowlanymi. 26%. budynków szpitali i zakładów opieki medycznej.7 2.5%.8 53.8%. gdzie indziej niesklasyfikowane 20. których podstawowym rodzajem działalności jest przygotowanie terenu pod budowę. budynki szpitali i zakładów opieki medycznej oraz budynki kultury fizycznej Obiekty inżynierii lądowej i wodnej w tym: autostrady.7 2.7 11. o ok.1 4. 16% oraz w jednostkach specjalizujących się w wykonywaniu instalacji cieplnych. W ogólnej wartości sprzedaży produkcji budowlano-montażowej zmniejszył się – w porównaniu z 2005 r.2%.8 1.2 pkt. drogi ekspresowe.4 pkt. jak i mieszkalnych (z 13.2 12.11%). roboty związane z realizacją budynków rzwiększyły się o 14. Spadek udziału robót zrealizowanych na budynkach niemieszkalnych dotyczył budynków biurowych (o 0. O niższej.4 6. tunele i przejścia nadziemne i podziemne budowle wodne rurociągi i linie telekomunikacyjne oraz linie energetyczne przesyłowe rurociągi sieci rozdzielczej i linie kablowe rozdzielcze oczyszczalnie wód i ścieków kompleksowe budowle na terenach przemysłowych obiekty pozostałe.7 11.4%). Spadek produkcji.RYNEK BUDOWLANY realizacją robót wykończeniowych.0 6. inżynierią lądową i wodną – 3. wyniósł on 0. 16%. a w podmiotach zajmujących się głównie budownictwem ogólnym i inżynierią lądową – o ok. a w specjalizujących się w robotach wykończeniowych – 8.9 4.7 6.1%. Duży wzrost sprzedaży w ujęciu rocznym obserwowano również w podmiotach.7%. W podmiotach specjalizujących się w wykonywaniu podłóg i ścian oraz pozostałych robót wykończeniowych poziom zrealizowanych robót nie uległ zmianie. a zbiorowego zamieszkania o 0.8%. przy czym w firmach. wykonujących roboty budowlane izolacyjne – o ok.7 24. a z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej – o 20.6 6.0 46.5% do 31. 9%.4 2. przez przedsiębiorstwa o liczbie pracujących powyżej 9 osób) o 17. wzrost produkcji wystąpił we wszystkich klasach. wykonywaniem instalacji budowlanych – 2. niż przed rokiem. realizujących obiekty inżynierii wodnej – o ok.0 45. w zajmujących się głównie wznoszeniem obiektów budowlanych. Wzrost sprzedaży produkcji odnotowano w firmach zajmujących się głównie malowaniem i szkleniem (o ponad 14%) oraz tynkowaniem (o ok.5 1. Wzrost odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw. Wzrost produkcji w grupie przedsiębiorstw wykonujących głównie instalacje budowlane spowodowany był zwiększeniem sprzedaży wśród podmiotów zajmujących się głównie instalacjami elektrycznymi – o ok. Ogółem Budynki razem budynki mieszkalne w tym: mieszkalne jednorodzinne o dwóch mieszkaniach i wielomieszkaniowe budynki niemieszkalne w tym: biurowe handlowo-usługowe przemysłowe i magazynowe ogólnodostępne obiekty kulturalne. jednomieszkaniowych o 0.0 3. w jednostkach wykonujących specjalistyczne roboty budowlane – o ponad 23%. 100.3 13.9 2. – udział robót dotyczących realizacji budynków (z 46. budynki o charakterze edukacyjnym.3 pkt. 20%. Udział robót wykonywanych przy realizacji budynków mieszkalnych wielomieszkaniowych zmniejszył się o 0.5 5.7 Dużemu wzrostowi sprzedaży produkcji budowlano-montażowej towarzyszył wzrost przeciętnego zatrudnienia o 3. wiadukty i estakady.5%.8 1.4 pkt). inżynieria lądowa i wodna. Struktura (w cenach bieżących) sprzedaży produkcji budowlano-montażowej wg rodzajów obiektów budowlanych Rodzaje obiektów Struktura [%] 2005 r. ulice i drogi pozostałe drogi szynowe.6 9. których podstawowym rodzajem działalności jest przygotowanie terenu pod budowę. sprzedaży robót w przedsiębiorstwach. których podstawowym rodzajem działalności jest wznoszenie budynków i budowli.4% do 45.4 54.2 2. ogólnodostępnych obiektów kulturalnych.9 100.5 2.9%).2 1.4 13.6%.0 2. w których produkcja była niższa niż przed rokiem. 7%.0 12.9% do 13.9 1.4 10. budynków o charakterze edukacyjnym.9 2006 r. wodnych. zadecydowały gorsze efekty jednostek specjalizujących się w montażu stolarki budowlanej (spadek o ponad 13%).

8 104.0 pkt).2 122. W styczniu br.6 pkt) oraz kompleksowych budowli na terenach przemysłowych i budowli wodnych (po 0.3 121. nieco niższy niż przed miesiącem. robót i usług.RYNEK BUDOWLANY ków magazynowych rolniczych) – o 0.0 673. przy czym największy w przedsiębiorstwach z siedzibą na terenie województwa: podkarpackiego – o 32. Wzrost sprzedaży odnotowano we wszystkich województwach (przed rokiem w czternastu).2 112. rurociągów i linii telekomunikacyjnych oraz linii energetycznych przesyłowych (o 1. w porównaniu ze styczniem ub.4 109. 83%.6 101.0 101. świętokrzyskiego – o 24. wielkopolskiego – o 4.2 127.5 125. dróg ekspresowych. Znacznie zmniejszyła się natomiast.6 Przeciętne zatrudnienie [tys. mgr Janusz Kobylarz Główny Urząd Statystyczny 92 2 ’2007 (nr 414) . koszty zatrudnienia.4 132. W styczniu 2006 r.9 123. jako najbardziej znaczące bariery w prowadzeniu działalności budowlanej przedsiębiorstwa nadal wskazują m. wyższa o 11.9 107.5 pkt).8 115.9% (spadek o 0.7% (wzrost o 5.4 pkt.] 329 21 15 13 6 17 29 65 6 14 7 19 53 8 12 34 11 I – XII 2005 = 100 103.6%.1 pkt).6 zowieckiego – o 23.8%).2%).2 pkt).4% (wzrost o 11. hoteli i budynków zakwaterowania turystycznego oraz budynków transportu i łączności (po 0.6%). wykorzystanie mocy produkcyjnych w budownictwie w styczniu br.2 123.0 104. Produkcja sprzedana budownictwa. 88% do ok.1 pkt).3 114. zwiększył się udział robót związanych z realizacją obiektów inżynierii lądowej i wodnej (z 53.4 053.9 818.5%).2 059. wobec spadku w 2005 r.4%). obiektów pozostałych (o 0. podlaskiego – o 7. których podstawowym rodzajem działalności jest wykonywanie instalacji budowlanych.9% wyższa niż przed rokiem (w 2005 r.2 pkt). Wzrósł także udział produkcji związanej z budową dróg szynowych.). lubelskiego – o 27. dróg kolei napowietrznych lub podwieszanych. lepsze od przewidywań z grudnia 2006 r.9 103.4 223.in. ze sprzedaży wyrobów produkcji własnej.2 796. spadło w porównaniu z grudniem 2006 r.0 I – XII 2005 = 100 120.2%).8 pkt (przy spadku udziału robót związanych z budową oczyszczalni wód i ścieków – o 1.2 pkt) oraz dróg lotniskowych (o 0. Podobnie jak w grudniu i styczniu 2006 r. odnotowany we wszystkich województwach (przed rokiem w sześciu). tj. z warunkami atmosferycznymi i niedostatecznym popytem. Formułowane prognozy związane z sytuacją finansową są nadal pozytywne. lubuskiego – o 24. uciążliwość barier związanych m. o 0.5 113. W strukturze produkcji budowlano-montażowej zrealizowanej w 2006 r.6%) i mazowieckiego o 4. ale nadal korzystnymi. warmińsko-mazurskiego – o 7.5% (przed rokiem wzrost o 19. lubuskiego – o 9.8%). lecz lepszy niż w analogicznym miesiącu od 1994 r.1 293.1 470. tuneli i przejść nadziemnych i podziemnych – nie uległ zmianie (2.8%). była (w cenach bieżących) o 20. o czym zadecydował wzrost udziału robót związanych z budową autostrad.8%). budowli sportowych i rekreacyjnych (po 0. Wzrostowi przychodów ze sprzedaży wyrobów i usług towarzyszył także wzrost przeciętnego zatrudnienia w przedsiębiorstwach budowlanych (o 3. konkurencję ze strony innych firm oraz niedobór wykwalifikowanych pracowników.7 103. (w tym znacznie wyższy od notowanego w styczniu 2006 r.3 121. największe wykorzystanie mocy produkcyjnych notuje się w przedsiębiorstwach.7 124.0%) i maProdukcja sprzedana i przeciętne zatrudnienie w budownictwie w 2006 roku Województwa Produkcja sprzedana [mln zł] Polska dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 90 5 3 2 1 3 6 30 1 2 2 4 9 1 2 9 2 102. Zwiększające się od kwietnia 2006 r. Spowodowane jest to ostrożniejszymi niż przed miesiącem.3 107.1 pkt).2 750.8% (przed rokiem wzrost o 4.2 101.8 123.0 102.7% (spadek o 5.2% (spadek o 42.2% (wzrost o 0. roku.4% (wzrost o 1. W najbliższych miesiącach oczekuje się poprawy portfela zamówień i produkcji budowlano-montażowej i ich prognozy są ko- rzystne.4 103. Zmniejszył się natomiast udział produkcji związanej z budową rurociągów sieci rozdzielczej i linii kablowych rozdzielczych – o 1. ulic i dróg pozostałych (o 4. wskaźnik ogólnego klimatu koniunktury w budownictwie nadal jest optymistyczny.9 942. lubelskiego – o 7.6 240. ocenami bieżącego portfela zamówień.3% (wzrost o 18. wiaduktów i estakad.9 288. a w przypadku budowy mostów. z ok.5%).3 909.7%).0 100.7%).6% w 2005 r. Zwiększył się natomiast udział produkcji związanej z realizacją budynków handlowo-usługowych oraz budynków przemysłowych i magazynowych (po 0. przy czym dotkliwość tej ostatniej bariery zwiększyła się w skali roku najbardziej spośród wszystkich utrudnień wymienianych przez przedsiębiorstwa. Największy wzrost przeciętnego zatrudnienia wystąpił w firmach z siedzibą na terenie województwa: pomorskiego – o 9.2 747. do 54.1 116.1 107.7 101.0 367.0% (przed rokiem spadek o 4.in.4% (spadek o 2.6%).6 469. zrealizowana w 2006 r.4 116. produkcji budowlano-montażowej i sytuacji finansowej. przez przedsiębiorstwa budowlane o liczbie pracujących powyżej 9 osób. chociaż ostrożniejsze od tych z grudnia 2006 r. obejmująca przychody z działalności budowlanej i niebudowlanej.3%).7 109.

94) Mieszkania Województwa liczby bezwzględne I–XII 2005 = = 100 PrzeciętPowierzchnia użytkowa na pomieszkań wierzchnia użytkoI–XII kowa 2005 = miesz[m2] = 100 kania [m2] Liczba mieszkań rozpoczętych Ogółem POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 114 8 5 4 2 4 12 26 1 4 3 10 8 1 4 10 5 164 469 055 776 914 767 390 521 340 630 047 250 321 626 472 529 057 100.7 507 711 88.1% (wobec 4. roku – 3.2 128.4 112. oraz 1) Z Wyniki budownictwa mieszkaniowego w okresie styczeń – grudzień 2006 r. wyniosła 11 702 tys. Wzrost liczby mieszkań oddanych do użytkowania odnotowano we wszystkich formach budownictwa.0%).0 137 962 9 794 6 250 5 522 2 700 5 338 17 255 33 388 1 274 5 122 3 796 15 050 8 062 2 361 5 832 11 296 4 922 Dane mogą ulec zmianie po opracowaniu danych ze sprawozdawczości rocznej. Najmniejszy dział w przyroście ogólnej liczby mieszkań miały województwa: opolskie Budownictwo mieszkaniowe w okresie styczeń – grudzień 2006 r. Na rynku mieszkaniowym panuje jednak znaczne ożywienie. o 30.3 100.9 Ogółem Indywidualne Przeznaczone na sprzedaż lub wynajem Spółdzielcze Społeczne czynszowe Komunalne Zakładów pracy deweloperzy. W 2006 r.4 95. z wyjątkiem budownictwa indywidualnego i zakładowego.4 tys. ukształtowała się na poziomie 2005 r.4 118.4 1 178 742 94. tj.1 112.1 7.2 % (wobec 0.4 78.5 398 241 88. roku – 7.6 484 761 90.7%).8 102.5 92.9 2 528 167 115.7 5.1% (w ub.8 1 206 980 93..6 102. chociaż w porównaniu z ub. roku – 29.2 120.7 192 632 100. których udział wyniósł 33.0 95.4% więcej niż w 2005 r.1%).4 95.2 782 817 112. wielkopolskiego – 9.0 43. TBS-y 5.6 87. i wyniosła 114. że liczba nowo wybudowanych mieszkań w 2006 r.3 m2). oraz wydano pozwolenia na budowę 168. a przeciętna powierzchnia jednego mieszkania wyniosła 102. Największy udział (50%) w przyroście nowych mieszkań mieli nadal inwestorzy indywidualni.6% niższa niż przed rokiem.3 114.2 924 573 97. wybudowano zaledwie 100 mieszkań więcej niż przed rokiem.8 163 797 113.5 293 044 104.4 111.8 m 2) wynikał ze zmiany struktury inwestorów – spadek udziału inwestorów indywidualnych. tzn.3 340 553 104.3 122.2 I–XII przeciętna 2005 = 100 powierzchnia mieszkania [m2] 100. – 105. (cd.9 106.3 124.0 100.5 105..1 11 701 976 123. tj. 2 ’2007 (nr 414) 93 .2% (26 521 mieszkań).5%).5 109.1 102.6 117. o 35.6 119. rokiem udział ten zmniejszył się o 5.0 50. Formy budownictwa mieszkaniowego liczby struktura bezwzględ[%] ne 114 164 57 134 37 8 5 4 783 788 807 418 234 100. wynikające z bardzo dużego popytu na nowe mieszkania.5 1 068 531 76.5 557 582 96.5 m2 (w ub. m 2 i była o 2.6 89.5 89.0 33.2% (10 529).2 91. a zakładowe – zaledwie 0.8 90. I–XII 2006 r.2 64.5 144.9 0. Spółdzielnie mieszkaniowe wybudowały 7. Ponad połowę wszystkich mieszkań wybudowano na terenie 4 województw: mazowieckiego – 23.1 3.5 51.9% więcej niż przed rokiem.9 107.4 87.4 98. mieszkań.2 97.4 568 081 115. którzy budują mieszkania na ogół 2. Bardzo dobrą koniunkturę na rynku mieszkaniowym potwierdzają wskaźniki określające wzrost liczby rozpoczętych budów i udzielonych pozwoleń na budowę nowych mieszkań.2 tys. We wszystkich formach budownictwa (z wyjątkiem budownictwa komunalnego) wznoszono mieszkania większe niż przed rokiem.r.6 95.1 505 764 97.7% wszystkich mieszkań (w ub.5 97. rozpoczęto budowę 138 tys.9% (w ub.5-krotnie większe niż pozostali inwestorzy. na str.2 41. pomorskiego – 9.0 97.3 106.6 59.2%). Łączna powierzchnia użytkowa wszystkich mieszkań oddanych do użytku w 2006 r.9% (12 390).1 90.1 97. małopolskiego – 10.5 pkt.0% (10 250).2 90. a spadek przeciętnej powierzchni użytkowej mieszkania (o 2. mieszkań. mieszkania komunalne stanowiły 3.RYNEK BUDOWLANY Efekty budownictwa mieszkaniowego w 2006 roku wstępnych danych GUS 1) wynika.

1 90. Łączna powierzchnia użytkowa tych mieszkań wynosiła 8239 tys.2 86.0 90.9 87. 2.0 65. o 8.0 141.2 111.8 137. tj.4 93.2 92.7 126.7 92.0 93.6 70.3 141. i chociaż było to mniej niż w ubiegłym roku aż o 9.5 163. tj. 10. 57 134 mieszkania.6 136.5 75.2 64.8 195.1% wszystkich mieszkań wybudowanych na tym terenie) i podkarpackim – o 3.7 346. Efekty budownictwa indywidualnego stanowiły po- 94 2 ’2007 (nr 414) .7 m2 więcej niż przed rokiem).5 81.5 104.9 136.8%. tj.6 – 68.3 58. a w pozostałych województwach spadek nie przekroczył 10%.9 170.1 60.2 m2 (o 1.0 86. z wielkopolskiego – 6442. to nadal zachowali pozycję lidera w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych.4 953 775 788 631 560 928 7 754 17 627 87 319 1 134 8 621 1 128 276 2 112 2 111 2 102 52 4 1 1 4 12 5 1 1 3 1 – 1.5 56.5%. tj. m2.4% (1626).2 93.9 160. wielkopolskim – o 13. największy w województwie zachodniopomorskim – o 24.1%.9 129.8 63.4 85.6 82.5 287.7 93.1%. tj.3 51.9 103.2 92. którzy wybudowali w 2006 r.9 66. Największą aktywność wykazali inwestorzy indywidualni z województwa mazowieckiego.. 2.3 155. z wynikami osiągniętymi w 2005 r.4 195.2 147.7 286. wykazali inwestorzy indywidualni.7 151..8 197.5 69 4 3 3 1 3 7 12 1 3 1 4 6 2 2 7 2 365 354 381 368 741 933 518 779 162 965 620 689 366 085 507 485 412 Budownictwo spółdzielcze POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 8 788 758 367 409 142 253 1 219 2 812 32 801 519 124 187 140 471 200 354 106.5 60.1 129. tylko 1.9 56.3 228.2% (1340 mieszkań).7 63.3 55.0 168. wynika.0 64. tj.4 142. Z porównania wojewódzkich efektów budownictwa mieszkaniowego w 2006 r.0 144.4 68.5 59.RYNEK BUDOWLANY Budownictwo mieszkaniowe w okresie styczeń – grudzień 2006 r.5 67. spadek liczby mieszkań indywidualnych. dolnośląskim – o 15. Najmniej mieszkań inwestorzy indywidualni wybudowali w województwie opolskim – 953.2 97.3% więcej (3499 mieszkań.3 149.3 53.2%. (cd.5 68.0 114. Największą aktywność budowlaną. lubuskim – 1599.3 92.4 55.6 63.7% wszystkich mieszkań indywidualnych w kraju.9 110.7 139.7 83. 11.2% wszystkich mieszkań oddanych do użytkowania przez tę grupę inwestorów.7% (3047).7 262.2 72. W pozostałych województwach odnotowano.7 90.6% i małopolskiego – 5753.6 – 74.7 147.7 140.0 64.3 49.6% (2914) i podlaskie – 2.6 86. świętokrzyskim – 1265.7 123. 75.8 92.4 85.2 92.7 87.6% ogółu w województwie).1 83. tj.8% i podlaskim – 1574.6 93. w opolskim – o 11.0 90. tj.0 64.3 8 292 212 654 314 38 132 793 2 199 – 784 589 1 222 117 – 711 243 284 Budownictwo przeznaczone na sprzedaż lub wynajem POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 37 3 1 1 783 352 068 023 947 602 167 271 179 125 710 558 346 150 297 124 864 114.2 173.3 84.5 77.9 131.5 143.4 94.3 43.9 87. 10.2 91. 17.6 285.6 8 238 455 353 410 217 476 820 1 451 143 495 257 534 911 166 278 929 335 624 100 048 247 591 963 757 091 892 906 655 335 766 804 607 769 093 91.8 75.6% mniej niż w 2005 r. lubuskie – 2.5 97.4 90. tj.6 50. wyrażającą się liczbą oddanych mieszkań.7%.9 522 55 22 21 7 19 69 171 2 45 25 6 13 9 23 11 18 457 372 096 790 543 351 171 567 076 265 266 900 165 567 308 855 165 112. tj. tj.2 59.1 122.3%. którzy wybudowali 9822 mieszkania.5 48. 93) Mieszkania Województwa liczby bezwzględne I – XII 2005 = = 100 PrzeciętPowierzchnia użytkowa na pomieszkań wierzchnia użytkoI – XII kowa [m2] 2005 = miesz= 100 kania [m2] Liczba mieszkań rozpoczętych Budownictwo indywidualne POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 57 3 2 3 1 3 5 9 3 1 3 6 1 2 6 2 134 081 524 003 599 259 753 822 953 499 574 920 083 265 159 442 198 90.1 81.7 136. że tylko w dwóch województwach wybudowano więcej mieszkań indywidualnych.0 120.1 44.3 197.2 2 441 205 59 59 56 41 252 838 9 8 45 350 109 12 69 200 121 880 778 033 370 594 865 109 547 938 381 838 470 603 876 546 067 865 118.6 64. śląskiego – 6083.8 53.7 238. a przeciętna powierzchnia mieszkania – 144. w porównaniu z 2005 r.7 55.9 59.1 76.7 87.0 59.3 152.7 163. ze str.5 102.1 113.7 88.5 168. łódzkim – o 12.6 241.1 144. co stanowiło 71.7 110.5 73.1 146.6 43.2 74.6 92.8 69. świętokrzyskie – 1.5 62.1 157.8% (2159).4% (2198 mieszkań) i warmińsko-mazurskim – 22.2%.4%.2 45.9 152. o 10 – 20% mniej w lubuskim – o 16.0 93. 2.9% więcej (953 mieszkania.6 61.7 61.2 110.2 53.6 93.

8% więcej niż przed rokiem.1 m2. a najmniejszą lokalną aktywność wykazali deweloperzy w województwie podkarpackim – tylko 2. o ponad 100%. do 33. opolskim – 71. tj. na których budowę wydano pozwolenia * – dane wstępne mazowieckim – o 9. Na drugim miejscu w rankingu inwestorów budownictwa mieszkaniowego uplasowali się deweloperzy.4 m2. Łączna powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 522.2% (124 mieszkania). kujawsko-pomorskim – 55. a przeciętna powierzchnia mieszkania zwiększyła się o 2 m2 i wyniosła 64. lubelskim – o 13.5 m2. o 7. 11. mazowieckim – 10. podkarpackim – o 128. świętokrzyskim – 131. Mniej mieszkań niż w 2005 r.9% i podlaskim – 51. lubuskim – 54.4% (1297).5 tys.3% więcej niż przed rokiem.6% (1068) i dolnośląskim – o 55.5 m2. ok. w warmińsko-mazurskim – 53.5% (1023). podlaskim – 17. świętokrzyskim – 1.2% (187) i opolskim – 2. Największą ak2 ’2007 (nr 414) 95 . Największy udział w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych w województwie mieli deweloperzy w pomorskim – 54. co łącznie stanowiło zaledwie 1. małopolskim – 13. podkarpackim – 75.6 m2.6% (ale są to tylko 253 mieszkania). i był to największy wzrost wśród wszystkich inwestorów. zachodniopomorskim – 36. tj. łódzkim – 68. Udział tej formy budownictwa wzrósł z 29. pomorskim – 5558.6%. tj.2% (801). Największy udział w zaspokajaniu lokalnych potrzeb mieszkaniowych miały spółdzielnie w województwie podkarpackim – 17. co stanowiło 32. Mieszkania wybudowane przez spółdzielnie stanowiły 7.5 tys. Liczba mieszkań oddanych do użytkowania. śląskim – 2.7% wszystkich efektów budownictwa mieszkaniowego w 2006 r.0% (2812).7%. poniżej 60 m2.2 m2 wobec 50.6% (2812).1% więcej).9 m2. powyżej 80 m2.1% (3124). m2.6% (140) i lubuskim – 1. a najmniej w pomorskim – 1.0 m2. 130 m2.1%.1% (354) i kujawsko-pomorskim – o 40. zachodniopomorskim – o 70. Z ogólnej liczby mieszkań spółdzielczych najwięcej wybudowano w województwie mazowieckim – 32.0 m2.4% (ale było to 12 271 mieszkań) i wielkopolskim – o 6.2%.7 m2.2% wszystkich mieszkań deweloperskich. deweloperzy wybudowali w województwie świętokrzyskim – o 54.9% (1219).6%. małopolskim – o 141.6 m2. mazowieckim – 46. a najmniejsze. odnotowano w województwie łódzkim – o 185.RYNEK BUDOWLANY nad 50% wszystkich mieszkań wybudowanych na terenie województw w następujących 9 województwach: świętokrzyskim – 77.2% wszystkich mieszkań wybudowanych na tym terenie. komunalne. powyżej 150 m2.1%. budowano w województwie świętokrzyskim – 85. łódzkim – 12.9%.9%. wielkopolskim – 61.9% (200).3% (125).8 m2 i śląskim – 81.9% więcej niż w 2005 r.6%. świętokrzyskiego – 150 i opolskiego 179.3% więcej niż w 2005 r.2% (1864). a najmniejsze.3%.9% (124 mieszkania). Ponad połowę tych mieszkań wybudowały Towarzystwa Budownictwa Społecznego – 5807. o 12. – 51.9% (3352). lubelskim – 62. tj. warmińsko-mazurskim – o 97. świętokrzyskim – 9.4%. a przeciętna powierzchnia mieszkania była nieco większa niż w 2005 r. w województwie łódzkim – o 246.. a powierzchnia użytkowa mieszkania była o 3. mieszkań których budowę rozpoczęto oraz mieszkań.2%. W przypadku dynamiki spółdzielczych efektów budowlanych uwagę zwraca ożywienie.1% (801). lubuskim – 136.6% (947).7% i małopolskim – 4167. o ponad 50%. o 6. inwestorzy indywidualni budowali w województwie podlaskim – 163. zachodniopomorskim – 152.9% (1219) i podkarpackim – 9.5 m2 i opolskim – 151. Małe zainteresowanie budownictwem spółdzielczym wykazano w województwie pomorskim – spadek o 56. podkarpackim – o 31.6% (142).0% w 2005 r. tj. Najmniejszy udział w przyroście nowych mieszkań mieli deweloperzy z województwa podkarpackiego – tylko 125. Najwięcej mieszkań na sprzedaż lub wynajem oddano do użytkowania w województwie mazowieckim – 12 271. wielkopolskim – 1. tj.2 m2 większa i wyniosła 59. 14.2% (367). co w porównaniu z 2005 r. m2 (o 18. kujawsko-pomorskim – o 60.9%.5% wszystkich mieszkań oddanych przez deweloperów w skali kraju.4% (124). a najmniejszy udział odnotowano w województwie pomorskim – 1. zachodniopomorskim – o 49.7% (tylko 150) .1%. łącznie 10 459 mieszkań. a udział w ogólnej liczbie mieszkań oddanych do użytkowania w kraju wyniósł 5. o 14. dolnośląskim – 39.0%.3 m2 i opolskim – 55. którzy wybudowali 37 783 mieszkania.1 m2 w 2005 r. Powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 2442 tys. stanowiło wzrost o 9. lubuskim – o 63.7% nowych mieszkań to lokale wybudowane przez deweloperów. zakładowe) wybudowano w 2006 r.8%.1% w 2006 r. Największe mieszkania na sprzedaż lub wynajem.3% (ale są to tylko 602 mieszkania).3% wszystkich nowych mieszkań w województwie (801). Największy przyrost nowych mieszkań na sprzedaż lub wynajem. w warmińsko-mazurskim – 129. m2. Największe mieszkania. śląskim – 73. Powierzchnia użytkowa mieszkań społecznych czynszowych wyniosła 297.4% (32).0% (519). Wybudowały one 8788 mieszkań. W pozostałych formach budownictwa mieszkaniowego (społeczne czynszowe.

6 m2 w województwie lubuskim.5 tys.8% więcej).3% i zachodniopomorskim – o 65. 17. najwięcej w województwie wielkopolskim – 1155 (o 230% więcej pozwoleń niż przed rokiem).2 m2 więcej niż przed rokiem.4% więcej niż w 2005 r. W pozostałych województwach wydano więcej pozwoleń na budownictwo komunalne. budownictwo komunalne – o 17. mieszkań. a średnia powierzchnia mieszkania była o 2. 10. ok. o 15.1% (5505). tj.4 tys. Połowa tych mieszkań przypada na budownictwo indywidualne – 69 365.4%.2% wszystkich mieszkań oddanych do użytkowania w województwie.5% (2361 mieszkań). Więcej pozwoleń niż przed rokiem otrzymały również spółdzielnie mieszkaniowe – na budowę 7.5% wszystkich mieszkań społecznych czynszowych i 8. największą dynamikę nowo rozpoczętych budów zanotowali deweloperzy – wzrost o 66.1 tys. tj.2%. zanotowano w województwie zachodniopomorskim – o 7. o 56.4% więcej). tj. Na mocy pozwoleń uzyskanych w latach 2005 – 2006 rozpoczęto budowę 138 tys. a opolskim – 92. roku było to aż o 69. podkarpackim. przy czym największy w zachodniopomorskim – o 72. natomiast liczba 5 nie została przekroczona w lubelskim. Najwięcej mieszkań indywidualnych. których budowę rozpoczęto w 2006 r. Największą dynamikę wykazali jednak deweloperzy. nowych mieszkań. świętokrzyskim – 68 i podlaskim – 81.3% (2905 mieszkań). dolnośląskim – o 33. łódzkiego – o 94.1%. inwestorzy indywidualni – o 17. o 24. Prognoza dla rynku mieszkaniowego Na rosnące potrzeby mieszkaniowe społeczeństwa aktywnie reagują inwestorzy. O prawie 8% mniej pozwoleń otrzymały TBS-y. dolnośląskiego – 449. a przeciętna powierzchnia mieszkania wynosiła 78.). wszyscy inwestorzy otrzymali łącznie pozwolenia na budowę 168. dolnośląskim – na 9187 (o 38. o 30.7%.5% (8292). a w zachodniopomorskim o 55% mniej (na 189 mieszkań).9%. podkarpackim – o 7. W pozostałych województwach liczba nowych mieszkań społecznych czynszowych nie przekroczyła 500.9% mniej niż w 2005 r. mazowieckim – 23 i lubuskim – 22. m2. co w porównaniu z 2005 r. spółdzielnie – o 7.0%.5 tys. na którego terenie wybudowano 1014 mieszkań. tj. opolskim – 54. tj. o 56. W porównaniu z 2005 r. 9. w podkarpackim – tylko 48. tylko 234 mieszkania.4 m2 wobec 43.7% więcej) i pomorskim – na 9076 (o 43. tj. gdyż ci inwestorzy otrzymali pozwolenia na budowę 77 tys. Najmniejszy wzrost liczby mieszkań. kujawsko-pomorskim – 508. tj. lubelskim – 88.9% więcej niż w 2005 r.5% mniej niż w 2005 r. a ich udział w przyroście nowych zasobów mieszkaniowych stanowił zaledwie 0. kujawsko-pomorskiego – 574. Wzrost liczby wydanych pozwoleń odnotowano we wszystkich województwach. pomorskim – 624 (o 99. śląskim – 548 (ale jest to o 45.8%. tj. 17. przy czym najbardziej w mazowieckim – 33 388 mieszkań. o 12.2 m2 mniejsza niż przed rokiem (41. wielkopolskim – 8202. wielkopolskim – 11 296.1% wiecej. które rozpoczną budowę 4703 mieszkań. stanowiło wzrost o 35.9% (4020) i łódzkim – o 8.1% (2054). odnotowano w ramach budownictwa komunalnego – 4418 mieszkań. podkarpackim – 976 (ponad 6-krotnie więcej niż przed rokiem).6 m2). a w mazowieckim 598.4 m2 w opolskim. śląskim. tj. tj.1%. przy czym w świętokrzyskim nie oddano żadnego mieszkania. Największy wzrost liczby nowych mieszkań oddanych do użytkowania w 2006 r. Były to mieszkania o najmniejszej powierzchni użytkowej: od 31. o 40% mniej niż w 2005 r.4% więcej. nieprzekraczający 10%. o 20.1%. Łączna powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 18. tj. mieszkań. W 8 województwach wydano mniej pozwoleń niż przed rokiem. tj. W województwie mazowieckim spółdzielnie otrzymały pozwolenia na budowę tylko 633 mieszkań. Ponad 45% tych mieszkań będzie budowanych w ramach budownictwa indywidualnego. małopolskim – 725 (4-krotnie więcej). którzy w 2006 r.5% więcej).0% więcej. przy czym największy spadek odnotowano w lubuskim – o 67. otrzymali pozwolenia na budowę 74. o 62. mieszkań. We wszystkich województwach liczba nowo rozpoczętych budów wzrosła.2% (na 4046 mieszkań). mieszkań. a najmniej w województwie lubuskim – tylko 42.RYNEK BUDOWLANY tywność wykazały TBS-y w województwie małopolskim. Zakłady pracy wybudowały w 2006 r.. a najmniejszy w świętokrzyskim – o 2. podlaskim.3% wszystkich mieszkań.7% mieszkań w województwie. Najwięcej mieszkań zakłady pracy wybudowały w województwie warmińsko-mazurskim – 90. wybudowanych zostanie w województwie mazowieckim – 13 066. wielkopolskim – 769 (2-krotnie więcej).4% więcej).8% mniej..0% więcej niż w 2005 r. m2. małopolskim – 7939 i śląskim – 6950. co w skali województwa stanowiło tylko 2. chociaż intensywność działań poszczególnych grup inwestorów jest zróżnicowana. podejmując działania przygotowawcze do rozpoczęcia nowych budów. W ramach budownictwa komunalnego zamierza się rozpocząć budowę 4..8 tys. Najwięcej nowych lokalizacji uzyskali deweloperzy w województwie mazowieckim – na budowę 25 588 mieszkań (o 71.0% (4593). śląskiego – 379.0 tys. pomorskim – 15 050. opolskim – o 59.2% (4922 mieszkania) i świętokrzyskim – o 9. o 49.2%.9 m2 i było to o 14. tj.6% (ale są to tylko 1403 mieszkania). Powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 183.7% więcej).8% więcej. W dolnośląskim TBS-y oddały 822 mieszkania. 32. opolskim – 30. małopolskim – 17 255. tj. łódzkim. do 47. W 2006 r. mieszkań.7 m2 w warmińsko-mazurskim. a największy wzrost osiągnęli inwestorzy z województwa pomorskiego – o 172. a w porównaniu do ub. tj.5%. przy czym najwięcej zamierzają wybudować w województwie warmińsko-mazurskim – 991 mieszkań (o 42. Jedynie w ramach budownictwa społecznego czynszowego odnotowano spadek aktywności – rozpoczęto budowę 4106 mieszkań.3%. o 5. mgr Małgorzata Kowalska Główny Urząd Statystyczny 96 2 ’2007 (nr 414) . 40%. Ponad połowę mieszkań komunalnych wybudowano na terenie 4 województw: mazowieckiego – 995. świętokrzyskim i wielkopolskim. podlaskiego – o 120. a prawie 40% przeznaczono na sprzedaż lub wynajem – 52 953. małopolskim – na 9396 (o 72.1 m2 w pomorskim i 46.

ofertowym trybie za pośrednictwem portalu leśno-drzewnego oraz pojawiające się w ofercie LP doraźnie. zapoznać wszyscy zainteresowani. w prosty sposób. że również w przyszłości będą mogli liczyć na sprzedaż surowca (co pozwala planować rozwój produkcji. W jej kompetencjach znalazło się również określenie procedur zbywania drewna w sytuacjach nadzwyczajnych. jak też w przyjęte kryteria oceny ofert składanych przez nabywców drewna. klęsk żywiołowych na obszarach leśnych. z wykorzystaniem specjalnej. z biegiem lat podlegały stopniowej regionalizacji. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych (DGLP) wprowadziła nowe zasady sprzedaży drewna z wykorzystaniem narzędzi informatycznych. Na niej to. z powodzeniem stosowana była na terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu. np. ustalenie ich dolnej i górnej granicy w ramach tzw. np. Bezstronność gwarantuje jej skład. przemysłu drzewnego. W jej rękach spoczął mechanizm regulacji cen drewna.99) 2 ’2007 (nr 414) Portal prawdę powie Lasy Państwowe są obecnie praktycznie jedynym dostawcą drewna na krajowym rynku. organ doradczy dyrektora generalnego LP. operującym ogromną ilością tego surowca. dyrektor generalny LP zlecił tej właśnie dyrekcji opracowanie aplikacji do zastosowania we wszystkich dyrekcjach regionalnych.). ostatecznym czynnikiem wyłaniającym zwycięzcę aukcji jest już tylko cena. udostępnia nabywcom aplikacja informatyczna e-drewno. Zebrane tam doświadczenia sprawiły. a leśnicy utworzyli klub sprzedawców surowca drzewnego. na skutek konieczności wykonania cięć sanitarnych lub też w wyniku rezygnacji innych nabywców z kupna. ten lepszy”. i „przy otwartej kurtynie” rozpatrywane jest zgłaszane zapotrzebowanie na surowiec. niezbędne inwestycje itd. W tej materii obowiązuje zasada „koszyka” trzech grup kryteriów (oceniana jest nie tylko cena zaoferowana przez klienta. przedstawiciele izb gospodarczych oraz stowarzyszeń drobnych producentów branży drzewnej. obsługuje wszystkie nadleśnictwa i dyrekcje regionalne. Obiektywizowaniu odbioru handlowego oraz optymalizacji jego kosztów znakomicie może pomóc informatyka i zdecydowano się ją wykorzystać i zdyskontować niemałe już doświadczenia we wdrażaniu informatyzacji gospodarki leśnej w ramach SILP (Systemu Informatycznego Lasów Państwowych). Komisja ma wgląd zarówno w zasady kształtowania ofert sprzedaży drewna przez Lasy Państwowe. W skrajnych wypadkach własnymi zasadami zaczęły się też kierować nadleśnictwa. internetowej platformy portalu leśno-drzewnego. Z istotnym jednak zastrzeżeniem: charakterystyczna dla klasycznej giełdy swobodna gra podaży i popytu jest w tym wypadku ograniczona.RYNEK BUDOWLANY Drewno w internetowej sieci Z początkiem 2007 r. Krytykowano zwłaszcza regułę „kto pierwszy. jakie drewno i w jakiej ilości będzie oferowane oraz jaka jest cena wywoławcza. wiarygodność finansowa itd. powołana w zgodzie z § 10 statutu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Lasom Państwowym daje to stabilizację zbytu surowca i łagodzi skutki wahań koniunkturalnych na rynku. którzy zwracali uwagę na nadmierną uznaniowość i brak przejrzystości procesu negocjacyjnego i podważali przyjmowane w jednostkach organizacyjnych kryteria oraz wagę stosowanych ocen warunków sprzedaży drewna. Wśród nowych zasad sprzedaży drewna na internetowej platformie portalu leśno-drzewnego znalazła się również formuła tzw. Dzięki aplikacji e-drewno każdy klient może dowiedzieć się. Taka formuła sprzedaży już od marca 2005 r. Stosowane jeszcze w 2006 r.). świata nauki. Z powodzeniem działa on od dłuższego czasu. średniowymiarowego do przerobu mechanicznego. gdzie obowiązuje „koszyk” kryteriów wyboru oferty i nabywcy. To właśnie Komisja Leśno-Drzewna zatwierdza kryteria i ich wagi. z którą mogą się 97 . ale także historia jego działalności na rynku. Budziło to zastrzeżenia odbiorców drewna. To rodzaj gwarancji udzielanej nabywcom. a każdej grupie przypisana jest stosowna waga. na ograniczenia podaży giełda reaguje po prostu zwyżką cen. choć w swoim czasie zdefiniowane w stosownym zarządzeniu dyrektora generalnego LP. e-drewno Drewno niesprzedane w podstawowym. Jak wiadomo. Wychwyciły to również analizy wewnętrzne prowadzone przez DGLP: w różnych dyrekcjach regionalnych LP (a jest ich w kraju siedemnaście) wypracowano różne modele relacji z odbiorcami. Lasy Państwowe przedstawiają ofertę sprzedaży. to dość liczne gremium (obecnie 94 członków) powołało do życia cztery kluby nabywców drewna (wielkowymiarowego. Lasy Państwowe nie mogą pozyskiwać więcej drewna. utworzono specjalną instytucję – Komisję Leśno-Drzewną. gdyż rynkowa oferta drewna ma uwarunkowania przyrodniczo-leśne. widełek cenowych. premiującą wcześniejszych odbiorców drewna i dyskryminującą oferty kupna składane w późniejszym terminie. że w czerwcu 2006 r. Komisja Leśno-Drzewna przy dyrektorze generalnym LP. przyrzeczeń surowcowych. średniowymiarowego do przerobu chemicznego oraz klub nabywców drobnych). zasady sprzedaży drewna. Dotychczasowy model sprzedaży drewna zastąpiono systemem rokowań jednoczesnych on-line. Informatyczny portal leśno-drzewny pozwala prowadzić rokowania w formie zbliżonej do mechanizmu giełdowego. Chcąc uniknąć takiej sytuacji na rynku drzewnym. W odróżnieniu od portalu. (dokończenie na str . godzi interesy dostawcy i nabywcy drewna. Na swym inauguracyjnym posiedzeniu 26 października 2006 r. jakie przetargi będą organizowane w najbliższym czasie. W komisji znaleźli się reprezentanci Lasów Państwowych. niż to wynika z etatów cięć zawarowanych w dziesięcioletnich planach urządzenia lasu.

jak i Warszawa – Wrocław. Szczepockiego zbliżamy się do przyszłego wielkiego placu budowy. a w trzeciej i czwartej rozpoczynają inwestowanie nowe firmy. Obok Finowie zbudowali zakład wytwarzający rury z polietylenu. Najbliżej Urzędu Gminy. funkcjonuje obecnie ok. który zajmuje się zagospodarowaniem świetlówek. Funkcjonuje już na tym pustkowiu pierwszy zakład. W gminie ma powstać duże centrum edukacyjne. zaczął być przetwarzany na płyty gipsowo-kartonowe i inne wyroby gipsowe. jest Strefa Przemysłowa nr 2. Gips syntetyczny już na poczatku lat dziewięćdziesiątych zamiast blokować tereny inwestycyjne. 50 zakładów pracy. Działają one w pobliżu elektrowni. która powstaje w miejscu. Będzie lotnisko i pole golfowe. ma funkcjonować nawet kilkadziesiąt firm – większość z nich będzie zagospodarowywać odpady lub miejscowe materiały. Na początku było budownictwo Na obszarze gminy. jaką jest odkrywka Kopalni Węgla Brunatnego „Bełchatów”. a konkretne projekty. jest projekt basenu i akwenu wodnego – służącego także wędkarzom. Z tego też powodu szybko rozwijające się w Polsce fabryki samochodów (Opel. Obecnie budowany jest zakład wytwarzający „wszystko do kuchni”. obiekty sportowe.Tak informuje Andrzej Szczepocki. że warto Niedługo firmy produkujące wyroby budowlane były jedynymi na tym terenie. Szeroki pas gładkiego asfaltu może w przyszłości być dwupasmówką łączącą strefy przemysłowe zarówno z trasą Warszawa – Katowice.EKOBUDOWNICTWO Zanim zabraknie węgla ielu wójtów i burmistrzów zazdrości włodarzom gminy Kleszczów. Wsiadamy do samochodu i ruszamy. W drogę od początku – jak na polskie warunki – niezwykłą. Inni też uznali. Uchodzi ona za najbogatszą w Polsce. 4 tys. W ostatnich latach liczba mieszkańców gminy zwiększyła się o ok. gdzie pierwotnie planowano hałdy z elektrownianym gipsem. woda. Obecnie robi to aż 6 firm na czele z Knauffem. a w najbliższych latach ma powstać kolejne 50 firm. jest bogata – od wysoko kwalifikowanych specjalistów z dziedziny energetyki i górnictwa. a na zboczu sztucznej góry Kamieńsk zimą funkcjonuje wyciąg narciarski należący do KWB „Bełchatów”. ale też nieprzypadkowo wygrywa krajowe rankingi gospodarności. po drugiej funkcjonuje już holenderska firma Kersten z branży konstrukcji stalowych. Wiązało się to z wydobywaniem z kopalnianego wyrobiska wielu atrakcyjnych surowców oraz z wykorzystaniem gipsu z odsiarczania Wielkie centrum recyklingu Słuchając prezesa Fundacji A. położona w samym Kleszczowie. Kiedy wjeżdża się w Strefę Przemysłową nr 3 (ok. Zgłosili się już inwestorzy z branży biopaliw. jak i tych. pracowników budowlanych. mieszkańców i ciągle ich przybywa. Warto przypomnieć. że największa w Europie Elektrownia „Bełchatów” też przez lata nie stwarzała mieszkańcom nalepszych warunków. w której kolejną kadencję sprawuje urząd pani Kazimiera Tarkowska. a w pobliżu palarnia kawy i rozlewnia zagranicznych win. osób i nie są to wyłącznie pracownicy elektrowni i kopalni. gaz. centralne położenie i doprowadzenie wszystkich niezbędnych mediów – prąd. Paleta zawodów. A więc przybywa miejsc pracy także dla kobiet. W tej czwartej strefie. żeby obok mógł powstać nawet tor kolejowy. którzy chcą zmienić zawód. Nie jest to efekt przyrostu naturalnego. Chodzi o to. W spalin. Tworzą ją niezamieszkałe wioski Bogumiłów i Karolów. Fiat i nie tylko) czy silników lokują tu swoich kooperantów. Nieprzypadkowo na drogę wydzielono pas szerokości 40 m. że Kleszczów oraz okoliczne sołectwa miały się – zgodnie z czarnymi prognozami – osunąć do największej europejskiej dziury w ziemi. w najstarszej Strefie Przemysłowej nr 1. Więcej będzie się też dziać. Wzdłuż nowoczesnych dróg budowane są ścieżki rowerowe. że pierwszymi inwestorami w gminie byli przedstawiciele budownictwa. montażystów. Dziś mało kto pamięta jednak. Powstaje montownia naczep samochodowych. zajmującej aż 1000 ha. wytrzymujący brak wód gruntowych. Te najważniejsze to tańsza o 10% niż w kraju energia elektryczna. do chemików i pracowników przemysłu spożywczego. na których brak cierpi gmina Kleszczów. Inwestorzy z innych branż szybko dostrzegli atuty Kleszczowa. gdy powstanie zakład wytwarzania gazu procesowego z odpadów. miała to być pustynia lub – w najlepszym przypadku – „suchy las”. 180 ha). Obok będzie fabryka tektury. dalej włoski zakład produkujący części do samochodów. Władze gminy dbają także o menedżerów i chcą zapewnić warunki wypoczynku dla wszystkich mieszkańców. ślusarzy. Tymczasem obecnie na na terenie gminy Kleszczów zameldowanych jest ok. Fabrykę chemii budowlanej wybudowała firma Caparol. lecz napływu różnych specjalistów z całego kraju. natomiast zatrudnienie znajduje tu prawie 20 tys. 1000 osób. przez spawaczy. Po jednej stronie powstaje zakład Opla. To nie marzenia. kanalizacja i w każdej ze stref oddzielna oczyszczalnia ścieków. kształcące zarówno młodzież w różnych specjalnościach. Z wydzielonych czterech stref przemysłowych dwie już są prawie całkowicie wypełnione. które ma powstać na 160 ha wydzielonej Strefy Przemysłowej nr 4. Jest już projekt nowoczesnego centrum zagospodarowania odpadów. a następnie widać funkcjonującą już portugalską fabrykę kosmetyków i przygotowany teren pod wytwórnię butelek typu PET. oprócz wspomnianych kopalni i elektrowni. ale bardziej konkretne plany wiążą się jednak z powstaniem kolejnych firm dostarczających materiały budowlane. Polscy inwesto- 98 2 ’2007 (nr 414) . prezes Fundacji Rozwoju Gminy Kleszczów. widać powstające i funkcjonujące kolejne zakłady. Tu się po prostu bardzo dużo dzieje. Jeśli dodać.

/r. Pozostaną jednak miejsca pracy i nowoczesna infrastruktura. W 2012 r. jednostek samorządowych prowadzących działalność gospodarczą. Energetykom i górnikom powinno przecież zależeć na zagospodarowaniu. Jeszcze bardziej ambitny charakter ma zakład produkcji włókien i wyrobów bazaltowych. co premiowane jest tzw. dla osób okazjonalnie nabywających drewno okrągłe wielkoi średniowymiarowe przeznaczone do przerobu na potrzeby własne itp. jak i przedstawiciele przemysłu drzewnego. Już pierwsze tygodnie obowiązywania nowych zasad sprzedaży drewna dowiodły. W najbliższych latach władze gminy Kleszczów planują rozwój budownictwa mieszkaniowego u siebie. że nowoczesny system jednoczesnych rokowań internetowych sprawdził się w praktyce i wykazał pełną funkcjonalność techniczną (dostęp. np. bez szkody dla pozaprodukcyjnych funkcji lasu. powstanie huty aluminium wykorzystującej ten cenny metal odzyskiwany z aut. by rozwieźć je po kraju. Henryk Piekut Drewno w internetowej sieci (dokończenie ze str . a w efekcie redukcja ofert. Ich mieszkańcami nie będą już prawdopodobnie pracownicy KWB „Bełchatów”. wówczas zwycięży ten. szczególnie te wspierające ochronę środowiska. Do kasy gminy Kleszczów przestaną wówczas płynąć opłaty od kopalni. podać. prostota obsługi. Część górników znajdzie zapewne zatrudnienie na powstającej w sąsiedniej gminie odkrywce Szczerców. Niewykluczone jest np. Mówiąc krótko. 35 mln m3. Prezes Fundacji Andrzej Szczepocki liczy. ceną skorygowaną. cenę. Problemu niedostatecznej podaży surowca nie rozwiąże jednak nawet najlepszy system informatyczny. Wydzielono też pulę surowca dla klientów kupujących drewno na zasadach detalicznych (na opał dla gospodarstw domowych i rolnych. Kanadyjski inwestor – korzystając z odpadowych popiołów. lawety nie będą puste. pomniejszonej o liczbę dni. a niebawem powstaną pierwsze nowoczesne osiedla mieszkaniowe. Ta ostatnia kategoria ma niemałe znaczenie. W przypadku gdy klient zechce jednak dodatkowo uatrakcyjnić swoją ofertę. Oferta LP podlegająca trybowi jednoczesnych rokowań internetowych wyniosła tymczasem 25 mln m3 (dalsze 5 mln m3 skierowano do sprzedaży w innym trybie). Głównym punktem niezadowolenia odbiorców drewna stał się jednak niedostatek surowca oferowanego przez Lasy Państwowe. Standardowo przyjęto 30-dniowy termin płatności. bezpieczeństwo itd. oraz deklarowany termin płatności. Zakładana zdolność produkcyjna 12 mln szt.). gdyż stopniowo rosną zasoby rębne naszych lasów. im wcześniej zgodzi się zapłacić za zakupione drewno. W portalu leśno-drzewnym zarejestrowało się ponad 7 tys. niezawodność. placówek oświatowych kupujących drewno opałowe itp. W przyszłości jadąc do tej największej hurtowni.EKOBUDOWNICTWO rzy korzystający z hiszpańskiej technologii zgłosili już zapotrzebowanie na 5 ha gruntów pod zakład produkujący pustaki szczelinowe (MAX 220 wymiary 288 x 188 x 220). wynoszącej 5%. o szczególnych cechach użytkowych. Powstaje pytanie: gdzie mają mieszkać nowo zatrudniane osoby? Na razie taką wielką sypialnią jest dla nich Bełchatów. Zachowano też sprzedaż drewna dla podmiotów obowiązanych do stosowania procedur zamówień publicznych. Krzysztof Fronczak 2 ’2007 (nr 414) 99 . że w realizację projektów dotyczących czwartej strefy przemysłowej uda się włączyć środki unijne. opiewających łącznie na 34 mln m3. piasków oraz cementu – chce tu wybudować zakład produkcji paneli ściennych i stropowych o nazwie Ekodom Kleszczów. o ile nie przeszkodzi mu w tym kolejna reorganizacja (BOT ma wejść do Polskiej Grupy Energetycznej). 5 mln m3 więcej niż obecnie. jaką masą danego surowca jest zainteresowany. a klientowi pozostaje jedynie zarejestrować się w systemie. Pani wójt Tarkowska wierzy. stworzone dzięki dotychczasowym opłatom ekologicznym i innym oraz myśleniu władz o przyszłości. Wykorzystają do tego naturalne surowce (gliny i piasek) ze złóż towarzyszących odkrywce KWB „Bełchatów”. Wdrażając nowe zasady sprzedaży drewna. a nie na gromadzeniu popiołów. 8 lat. Przy dobrym tempie inwestowania na zwolnionych będą czekać miejsca pracy wręcz za płotem. Mają przywozić wyeksploatowane wraki do przemysłowego złomowania w kilku zakładach recyklingowych. wskaźnik ten będzie dla niego tym korzystniejszy. firm. można będzie skierować na rynek ok. Po prostu eksploatacja węgla brunatnego ma się w tej odkrywce zakończyć za ok. Podzielają dziś tę opinię zarówno leśnicy. ustalaną na podstawie rocznej stopy procentowej funduszu leśnego. Ponadto kopalnia i elektrownia muszą ograniczać zatrudnienie. o które klient gotów jest skrócić standardową płatność. Ma tu się podobno zrodzić nawet nowa technologia budowy domów. Z przedstawianych przez Lasy Państwowe szacunków wynika jednak. Dzięki zasobom piasku na składowisku bełchatowskim i energii powstającej z przetwarzania odpadów komunalnych (mają one być zwożone z centralnej części Polski) ma funkcjonować zakład suszonych piasków. które złożyły ponad 50 tys. Jeśli więc dwóch klientów wylicytuje jednakową cenę.97) W wypadku aplikacji e-drewno nadleśnictwo przedstawia ofertę.). nie zlikwidowano tradycyjnego systemu aukcji i submisji na sprzedaż pewnej ilości cennego drewna wybranych gatunków. którą gotów jest zapłacić. Są już wydzielone tereny pod to budownictwo. ofert zakupu drewna poszczególnych grup handlowych. że najbliższe lata przyniosą poprawę zaopatrzenia w drewno. W pobiżu czwartej strefy przemysłowej jest wielki plac z samochodami przywożonymi tu pociągami. który zaoferuje krótszy termin płatności. Z niego aż 6 światowych firm motoryzacyjnych odbiera nowe auta. że w urzeczywistnienie niektórych planów włączy się holding BOT Górnictwo i Energetyka. czyli ok. Natomiast jeśli kilku klientów zaoferuje identyczną cenę – decyduje kolejność przystąpienia do aukcji. może zaproponować skrócenie tego terminu.

obowiązujące na rynku w odniesieniu do wyrobów jeszcze nieobjętych harmonizacją europejską i obejmujące tych producentów. przybyło do Poznania prawie 400 osób. jak i specyficzne krajowe rozwiązania. o wyrobach budowlanych zawiera zarówno postanowienia związane z wdrożeniem do polskich przepisów dyrektywy Rady nr 89/106/EWG. Maria Dreger wskazała. ponieważ trwa w Unii Europejskiej dyskusja nad kierunkami zmian w dyrektywach nowego podejścia oraz nowelizacją dyrektywy dotyczącej wyrobów budowlanych. związanych z możliwością oznakowania znakiem jakości akustycznej ITB. dobrowolnych Rekomendacji Technicznych ITB oraz Certyfikatów ITB związanych z wymaganiami oznakowania CE. podczas której nastąpiło uroczyste wręczenie przedsiębiorcom ostatnio wydanych przez ITB: Europejskich Aprobat Technicznych. Pani Dreger postawiła tezę. stanowiących istotne z punktu widzenia przemysłu decyzje na całe lata jest udział w ich stanowieniu ekspertów z różnych środowisk. potem ocenić i wprowadzić ewentualne zmiany dyrektywy. Jednocześnie praca na forum europejskim CEN jest znakomitą szkołą skutecznego funkcjonowania w Unii Europejskiej. „Wpływ przemysłu na powstawanie i postanowienia norm europejskich” oraz mgr inż. na którą składają się zadania związane z zadeklarowaniem właściwości użytkowych wyrobu na podstawie badań typu oraz prowadzenie i dokumentowanie zakładowej kontroli produkcji umożliwiającej stałe osiąganie deklarowanych cech. „System regulacji prawnych decydujących o kształcie rynku wyrobów budowlanych”. wdrażająca dyrektywę 89/106/EWG i określająca specyficzne polskie zasady. że czas ocenić wyniki jej wpływu na funkcjonowanie naszego rynku. Marian Popinigis (Ogólnopolskie Stowarzyszenie Producentów Zabezpieczeń Przeciwpożarowych i Sprzętu Ratowniczego – OSPZPiSR) w referacie pt. Polskiej Izby Przemysłowo-Handlowej Budownictwa (PIPHB). • właściwe oznakowanie wyrobów umożliwiające ich wprowadzanie na rynek. na które 24 stycznia br. którymi w „systemie europejskim” są zharmonizowane Normy Europejskie i Europejskie Aprobaty Techniczne. na których prezentowano referaty ekspertów ITB o nowo wprowadzanych krajowych i unijnych regulacjach dotyczących wyrobów budowlanych. gdyż nie wszystkie wyroby budowlane objęte są możliwością oznakowania CE a ponadto nie we wszystkich państwach członkowskich dokonano jej pełnego wdrożenia. Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Producentów Zabezpieczeń Przeciwpożarowych i Sprzętu Ratowniczego (OSPZPiSR). oznakowania znakiem budowlanym. a drogą może być zarówno posiadanie własnej reprezentacji w strukturach Grup Roboczych i Komitetów Technicznych CEN. Mieli oni istotny udział w kształtowaniu programu forum. Zaprezentowane stanowisko można streścić: najpierw należy dokończyć wdrożenie. a także certyfikatów dobrowolnych np. Warunkiem dobrej jakości norm. Marek Kaproń wystąpieniem pt. Forum dyskusyjne rozpoczął zastępca Dyrektora ITB ds. Włączając się w trwającą dyskusję na temat kierunków nowelizacji dyrektywy 89/106/EWG dotyczącej wyrobów budowlanych. wg których można wprowadzać na rynek wyroby budowlane. W związku z tym. Przez kilka ostatnich lat miały one formę spotkań szkoleniowych. Jest to szczególnie na czasie. Podstawą jest uczestniczenie w procedurze opracowywania norm. że ustawa z 16 kwietnia 2004 r. Stowarzyszenia na rzecz Systemów Ociepleń (SSO). że ustawa o wyrobach budowlanych. zapewniających właściwe wyważenie niekiedy rozbieżnych interesów. Współpracy z Gospodarką mgr inż. że dla przemysłu korzystniejsze jest uczestniczenie w procesie normalizacji niż krytykowanie i kontestowanie jej wyników. Od 15 lat corocznie podczas targów BUDMA odbywają się seminaria organizowane przez Instytut Techniki Budowlanej. Podkreślił. że obecnie nie można jeszcze ocenić dyrektywy. Jadwiga Tworek* Ocena regulacji prawnych i funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów UE a w „systemie polskim” – Polskie Normy i krajowe Aprobaty Techniczne. Na zaproszenie do udziału w forum dyskusyjnym „Ocena regulacji prawnych i funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów Unii Europejskiej” pozytywnie odpowiedzieli przedstawiciele: Stowarzyszenia Producentów Wełny Mineralnej: Szklanej i Skalnej (MIWO). – wzmocnienie funkcjonowania nadzoru nad rynkiem. Wśród postulatów zmian znalazły się: – doprowadzenie do jednolitego funkcjonowania wszystkich jednostek uczestniczących w zadaniach wynikających z dyrektywy w skali całej UE. • nadzór nad wprowadzaniem wyrobów budowlanych na rynek. * Instytut Techniki Budowlanej 100 2 ’2007 (nr 414) . określające ramy związane z funkcjonowaniem europejskiego rynku wyrobów budowlanych.VADEMECUM UNIJNE mgr inż. Maria Dreger (Stowarzyszenie Producentów Wełny Mineralnej: Szklanej i Skalnej – MIWO) w wystąpieniu pt. „Potrzeby przemysłu w zakresie aprobat technicznych”. • ocena zgodności wyrobów dokonywana przez producenta z ewentualnym udziałem niezależnej strony trzeciej. którzy nie funkcjonują w skali Europejskiego Obszaru Gospodarczego. czyli norm opracowanych bez własnego udziału. jak i aktywne uczestniczenie w ankietyzacji projektów Norm Europejskich prowadzonych przez PKN od czasu uzyskania członkowstwa w CEN. Spotkanie rozpoczęła część oficjalna. Wręczenie dokumentów miało szczególnie uroczystą oprawę. określające ich cechy techniczne. Maria Dreger – w dużej mierze na podstawie własnych doświadczeń z pracy w Komitetach Technicznych Polskiego Komitetu Normalizacyjnego (PKN) i Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN) – przedstawiła warunki efektywnego wpływu przemysłu na postanowienia norm. gdyż uczestniczył w nim Minister Budownictwa Andrzej Aumiller. obowiązuje już prawie trzy lata zdecydowano. Postulaty przemysłu dotyczące specyfikacji technicznych zaprezentowała mgr inż. W wystąpieniu tym wydzielone zostały wyraźnie poszczególne elementy systemu: • specyfikacje techniczne wyrobów. prowadzącą do zapewnienia ich zgodności ze specyfikacjami technicznymi. złożonej już z 27 państw.

VADEMECUM UNIJNE
– celowość podwyższenia wymagań dotyczących stosowanych systemów oceny zgodności, gdyż certyfikacja daje większą pewność odbiorcom wyrobów budowlanych i zapewnia warunki uczciwej konkurencji między producentami. Wystąpienie członka Zarządu OSPZPiSR Mariana Popinigisa poświęcone było aprobatom technicznym, związanym z indywidualną oceną przydatności do stosowania nowych, innowacyjnych wyrobów nieobjętych normami. Zwracając uwagę na status aprobaty technicznej jako drugiego obok normy dokumentu odniesienia w procedurze oceny zgodności wyrobów budowlanych, pan Popinigis podkreślił potrzebę szerszego udziału przemysłu w opracowywaniu zasad tej oceny dokonywanej przez jednostki aprobujące. W przypadku krajowych aprobat technicznych zasady te ujęte są w dokumentach Zaleceń Udzielania Aprobat Technicznych (ZUAT). Udział przemysłu może przyczynić się do aktualizacji dokumentów ZUAT, które powinny być powszechnie stosowane przez wszystkie jednostki aprobujące i ogólnie dostępne dla wszystkich uczestników procesu budowlanego. Dla producentów innowacyjnych wyrobów budowlanych istotne znaczenie ma czas, decydujący niekiedy o uzyskaniu pozycji na rynku, dlatego też bardzo ważna jest terminowość procedur aprobacyjnych i skrócenie terminów wydawania aprobat. Marian Popinigis zaproponował, aby – wzorem Europejskich Aprobat Technicznych – również w przypadku aprobat krajowych jednostki wydające miały możliwość kontroli prawidłowości stosowania postanowień tych dokumentów. W referacie zwrócono uwagę, że warunkiem prawidłowego stosowania wyrobów innowacyjnych jest odpowiednia wiedza wbudowujących i stosujących na temat właściwego doboru, montażu, odbioru robót i eksploatacji wyrobów. Ogólnopolskie Stowarzyszenie Producentów Zabezpieczeń Przeciwpożarowych i Sprzętu Ratowniczego wraz ze Stowarzyszeniem Inżynierów i Techników Pożarnictwa zainicjowało już wydawanie poradników dotyczących właściwego stosowania zabezpieczeń przeciwpożarowych w praktyce. Przedstawiciele przemysłu powinni włączać się w opracowywanie podobnych dokumentów, pomocnych dla inwestorów, firm montażowych czy zarządców nieruchomości. Zarówno w przepisach kształtujących „system europejski”, jak i „system krajowy” wprowadzania wyrobów na rynek podmiotem odpowiedzialnym za wszystkie deklarowane cechy wyrobu i za prawidłowe jego oznakowanie pozostaje zawsze producent, niezależnie od ewentualnego udziału jednostki certyfikującej lub laboratorium badawczego w procedurze oceny zgodności. W wystąpieniu dra inż. Mariusza Gareckiego (Stowarzyszenie na rzecz Systemów Ociepleń – SSO) pt. „Zadania producenta w ocenie zgodności wyrobów i zakładowej kontroli produkcji” przedstawiono definicję zakresu aktywności producenta w zależności od systemu oceny zgodności przewidzianego dla danej grupy wyrobów. W każdym przypadku producent musi zapewnić funkcjonowanie udokumentowanych procedur i zapisów z prowadzonej zakładowej kontroli produkcji, w ramach której dokonuje sprawdzania surowców, półwyrobów, parametrów procesu produkcyjnego i wyrobów gotowych w ramach badań bieżących i okresowych. Zawsze też producent odpowiada za ustalenie typu wyrobu, czyli zadeklarowanie właściwości użytkowych na podstawie wstępnych badań typu. Pan Garecki zwrócił w swym wystąpieniu uwagę, że ramy formalne polskich przepisów, wynikających z ustawy o wyrobach budowlanych, powodują zawężenie możliwości znakowania znakiem budowlanym niektórych wyrobów, mających istotny wpływ na spełnienie wymagań podstawowych w obiektach budowlanych. Przy braku Norm Europejskich lub Polskich Norm powinno być możliwe udzielanie krajowych aprobat, ale ich zakres ograniczono do wyrobów objętych mandatami Komisji Europejskiej. Skutkiem tego producenci kilku grup wyrobów do napraw betonów poddani są rygorom systemu i oznakowania, ale nie ma takiej możliwości w przypadku wyrobów do iniekcyjnego uszczelniania przegród budowlanych. Cementy powszechnego użytku mieszczą się w ramach systemu, ale szybkosprawne cementy naprawcze nie mogą być oznakowane znakiem budowlanym. Sytuacja taka, zdaniem Mariusza Gareckiego, stanowi naruszenie zasad równej konkurencji na rynku, gdyż przepisy różnie kształtują obowiązki producentów wyrobów konkurencyjnych, które można zamiennie stosować. Jednocześnie stwierdził, że wiele norm europejskich pozwalających na wprowadzanie wyrobów na rynek nie spełnia oczekiwań producentów. Dotyczy to bardzo niskich poziomów minimalnych wymagań, zróżnicowania klas i poziomów wymagań nie zawsze jasnych dla użytkownika oraz niespójności postanowień pewnych grup norm. Zdaniem pana Gareckiego system oceny zgodności wyrobów wymusza znaczne zwiększenie kosztów producentów rzetelnie wypełniających wszystkie obowiązki, a jednocześnie nie zapewnia żadnej kontroli, pozwalającej na wyeliminowanie nieuczciwej konkurencji. Odczuwalną przeszkodą w funkcjonowaniu obecnych przepisów jest także brak jednoznaczności w ich interpretacji. Ramy funkcjonowania organów nadzoru nad rynkiem wyrobów budowlanych przedstawiła dr Magdalena Rytwińska (Prezes Sądu Arbitrażowego przy Polskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej Budownictwa – PIPHB) w wystąpieniu pt. „Postulaty przemysłu pod adresem nadzoru nad rynkiem”. Do sprawowania nadzoru nad wprowadzaniem wyrobów budowlanych na rynek powołane są organy nadzoru budowlanego, czyli Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego i wojewódzcy inspektorzy nadzoru budowlanego. Formuła nadzoru nad wprowadzaniem wyrobów budowlanych na rynek obejmuje: – postępowanie kontrolne u producenta/upoważnionego przedstawiciela oraz u sprzedawcy; – postępowanie administracyjne, wszczynane z urzędu na podstawie wyników kontroli. O ile przedmiotem kontroli u sprzedawcy wyrobów budowlanych są przede wszystkim takie dokumenty, jak deklaracje zgodności, dane producenta, specyfikacje techniczne, to w przypadku kontroli u producenta sprawdzane są także raporty z badań typu i dokumentacja zakładowej kontroli produkcji. Zgodnie z przepisami kontrolujący ma możliwość: wglądu do dokumentów; dokonywania oględzin; prowadzenia przesłuchań; zasięgania opinii biegłych; zabezpieczania dowodów; nieodpłatnego pobierania próbek do badań. Z obserwacji rynku przedstawionych przez panią Rytwińską wynika jednak, że przeważnie organy nadzoru ograniczają się do kontroli dokumentów. Jeśli są one sporządzone poprawnie, z formalnego punku widzenia, to rzadko wszczynane jest postępowanie administracyjne w celu wyjaśnienia rozbieżności między wynikami kontroli a sygnałami o nieprawidłowościach uzyskiwanymi z rynku. Przemysł uważa takie podejście za zbyt formalistyczne, ponieważ na rynku znajdują się wyroby, dla których została sporządzona prawidłowa dokumentacja, ale nie spełniają parametrów w niej zadeklarowanych. Postulaty przemysłu pod adresem organów nadzoru budowlanego można streścić następująco: • celowe byłoby traktowanie kontroli dokumentów jako pierwszego – bardzo istotnego – elementu kontroli, lecz nie ograniczać jej tylko do tego zakresu; • w razie otrzymania sygnałów rynkowych wskazujących na uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistej zgodności wyrobów
2 ’2007 (nr 414)

101

VADEMECUM UNIJNE
z dokumentami odniesienia należałoby wszczynać postępowanie administracyjne; • w toczącym się postępowaniu administracyjnym dopuszczać jako dowody wyniki badań przeprowadzone przez uprawnione laboratoria, nawet poza tym postępowaniem; • należy znacznie częściej pobierać próbki kwestionowanych wyrobów budowlanych. Zdaniem pani Rytwińskiej uchybienia formalne w dokumentacji wyrobu są mniej szkodliwe, zarówno dla potencjalnego użytkownika, jak i zasad uczciwej konkurencji, niż faktyczne niedotrzymywanie parametrów wyrobu, zadeklarowanych przez nieuczciwego producenta w formalnie prawidłowej dokumentacji. Z przedstawionych wypowiedzi przedstawicieli przemysłu wynika wiele postulatów, dotyczących zmian w istniejących przepisach, ukierunkowanych na usprawnienie funkcjonowania systemu oceny zgodności wyrobów. Ramy całego systemu w skali europejskiej są obecnie przedmiotem dyskusji na forum Komisji Europejskiej i wszystkich organizacji biorących udział w działaniach wynikających z postanowień dyrektywy 89/106/EWG. Informacje o tym, w jaki sposób w ogólnoeuropejskiej dyskusji uczestniczą przedstawiciele przemysłu przedstawiłam w referacie pt. „Postulaty przemysłu UE w sprawie zakresu nowelizacji dyrektywy dotyczącej wyrobów budowlanych i stan prac Komisji Europejskiej”. Punktem wyjścia było stwierdzenie podstawowej roli przemysłu, jako trzeciego obok Komisji Europejskiej i państw członkowskich partnera w kształtowaniu regulacji europejskich, których zadaniem jest ułatwienie swobodnego przepływu wyrobów budowlanych i zniesienie barier technicznych. Największą rolę ma do spełnienia Europejskie Stowarzyszenie Producentów Wyrobów dla Budownictwa – CEPMC, które aktywnie uczestniczy w pracach Stałego Komitetu Budownictwa i reprezentuje stowarzyszenia krajowe producentów z wszystkich państw członkowskich. Zawsze uwzględniane są przez Komisję Europejską wnioski CEPMC o przedłużenie okresów przejściowych dla norm, jeżeli zdaniem członków tej organizacji wymagany jest dodatkowy czas na dostosowanie się przemysłu do ich postanowień. CEPMC zainicjowało możliwość klasyfikacji ogniowej określonych grup wyrobów na podstawie znanego i udokumentowanego ich zachowania się w warunkach pożaru – bez potrzeby dalszych badań, na podstawie decyzji Komisji Europejskiej (klasyfikacja CWFT). Za pośrednictwem europejskiego stowarzyszenia CEPMC prowadzone są analizy przemysłu służące ocenie efektywności działania dyrektywy 89/106/EWG oraz konkurencyjności budownictwa. Istotna rola przypada przemysłowi również w prowadzonej ostatnio przez Komisję Europejską polityce przeglądu regulacji prawnych UE wpływających na funkcjonowanie przedsiębiorstw. W ramach tych działań prowadzone są prace zmierzające do nowelizacji wszystkich dyrektyw nowego podejścia. Przewiduje się, że jednym aktem prawnym objęte będą wspólne dla nich wszystkich ogólne wymagania, w tym: – uściślone definicje stosowanych terminów i określeń, takich jak producent, upoważniony przedstawiciel, importer, dostawca, dystrybutor, udostępnienie wyrobu na rynku itd.; – nowe wymagania dotyczące obowiązków importerów, dystrybutorów, sprzedawców i innych pośredników w łańcuchu dostaw w celu zapewnienia właściwej jakości oferowanych wyrobów; – wykorzystanie europejskiej infrastruktury akredytacji na potrzeby notyfikacji jednostek uczestniczących w ocenie zgodności wyrobów, mające na celu wyrównanie poziomu świadczonych przez nie usług. Prace nad nowelizacją dyrektywy 89/106/EWG szczegółowo opisywałam w Vademecum Unijnym na łamach „Materiałów Budowlanych” w 2006 r., dlatego też przedstawione na targach BUDMA 2007 informacje o stanowisku przemysłu europejskiego przedstawię w sposób bardzo syntetyczny: • na konferencjach regionalnych dla przemysłu organizowanych przez CEPMC stwierdzono, że źródłem problemów nie jest sama dyrektywa, ale różne sposoby wprowadzenia jej wymagań w życie; • dla producentów wyrobów budowlanych warunki stosowania wyrobów zawarte w przepisach państw członkowskich nie są wystarczająco przejrzyste i dostępne; • zdaniem przemysłu istotną wartością jest stabilność prawa i wciąż jeszcze potrzeba czasu na pełne wdrożenie dyrektywy, zanim przystąpi się do projektowania radykalnych zmian jej postanowień; • istnieją możliwości poprawy sytuacji w ramach obowiązujących przepisów przez wydawanie jednoznacznych interpretacji niektórych zapisów czy też zwiększenie nadzoru nad funkcjonowaniem jednostek notyfikowanych. Bardzo podobne postulaty pojawiły się w odpowiedzi na ankietę Komisji Europejskiej, której wyniki opublikowane w 2006 r. wskazują na potrzebę harmonizacji sposobu formułowania i większą przejrzystość przepisów budowlanych, ustanawianych przez państwa członkowskie. Ponadto wyniki ankiety wskazują na potrzebę uproszczenia systemów oceny zgodności, procedur prowadzących do uzyskania Europejskich Aprobat Technicznych oraz na konieczność specjalnych rozwiązań adresowanych do małych i średnich przedsiębiorstw. W prowadzonym na zlecenie Komisji Europejskiej studium efektywności dyrektywy wskazano m.in. na: – potrzebę opracowania i wdrożenia programów szkoleniowych i informacyjnych, koordynowanych i finansowanych przez Komisję Europejską, gdyż znajomość zasad systemu wprowadzonego przez dyrektywę 89/106/EWG wciąż jeszcze jest niewielka; – konieczność opracowania ogólnodostępnych europejskich baz danych o przepisach państw członkowskich i krajowych warunkach stosowania wyrobów budowlanych w konkretnych obiektach; – celowość zastosowania specjalnych rozwiązań dla sektora MŚP w zharmonizowanych Normach Europejskich. Głos reprezentacji polskiego przemysłu powinien być słyszalny w tej ogólnoeuropejskiej dyskusji, dlatego też Instytut Techniki Budowlanej zainicjował, podczas forum na targach BUDMA 2007, krajową dyskusję nad oceną dotychczasowego funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce. Marek Naglewski – Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że wiele zarzutów formułowanych w trakcie forum wynika z braku zrozumienia, że ustawa o wyrobach budowlanych upoważnia jedynie do kontroli etapu wprowadzania wyrobu na rynek i nie ma charakteru prewencyjnego. Z drugiej strony przytoczone przez Głównego Inspektora dane liczbowe wskazują na bardzo dużą rolę jednostek nadzoru budowlanego w zapobieganiu nieprawidłowego umieszczania wyrobów na polskim rynku. Tylko w 2006 r kontrole wykazały ponad 2000 nieprawidłowości, z czego ponad 200 stwierdzonych przypadków dotyczyło wyrobów z oznakowaniem CE, blisko 1300 wyrobów oznakowanych znakiem budowlanym i blisko 500 wyrobów budowlanych bez wymaganego oznakowania. Forum zapoczątkowało dyskusję środowiska budowlanego na temat zmian potrzebnych z punktu widzenia krajowych producentów wyrobów budowlanych i nieuchronnych wobec postępu prac Komisji Europejskiej nad nowelizacją przepisów UE dotyczących wyrobów budowlanych.

102

2 ’2007 (nr 414)

PRAWO W BUDOWNICTWIE

Odzyskanie należności na drodze sądowej
praktyki wiem, że często obawiają się Państwo dochodzenia należności na drodze sądowej. Spowodowane jest to błędnym przeświadczeniem, że wiąże się to z ogromnymi kosztami, wieloma formalnościami i długim terminem oczekiwania na zakończenie sprawy. W przypadku gdy istnieje ryzyko, że dłużnik nie zapłaci polubownie kwoty wierzytelności, należy jednak zastanowić się nad skierowaniem pozwu do sądu. Wymagane dokumenty trzeba zweryfikować pod względem formalnym, np. sprawdzić, czy faktury są podpisane, a jeżeli tak, to czy przez osobę uprawnioną. To samo dotyczy protokołów odbioru. Jeśli są, to czy są odebrane, a jeśli nie, to dlaczego. Trzeba również zatroszczyć się o aktualne dokumenty rejestrowe dłużnika oraz ustalić wartość przedmiotu sporu. W przypadku gdy należność wynika z faktur, wystarczy zsumować kwoty wierzytelności głównej (nie wliczając odsetek). W innych wypadkach trzeba określić wartość przedmiotu sporu. Jeżeli dochodzimy kwoty do 10 tys. zł, to roszczenie o zapłatę będzie rozpatrzone w postępowaniu uproszczonym, a więc z wykorzystaniem formularza, co bardzo ułatwia sporządzenie i złożenie pozwu, natomiast gdy będzie przekraczać 75 tys. zł, sprawę należy kierować do sądu okręgowego, a nie rejonowego. Nakaz zapłaty uzyskamy wówczas, gdy odpowiednio udokumentujemy wymagalność roszczenia i dłużnik nie będzie podważał jego zasadności w toku postępowania. Taki dokument opatrzony przez sąd klauzulą wykonalności stanowi podstawę do dochodzenia długu na drodze egzekucji. W celu dochodzenia długu na drodze egzekucji należy złożyć wniosek do właściwego miejscowo komornika (wykaz rewirów oraz obszar, jaki obejmują, łatwo znajdziemy w Internecie). Będzie to komornik działający przy sądzie rejonowym, w którego obszarze zamieszkuje dłużnik. W przypadku egzekucji z nieruchomości (w myśl kodeksu postępowania cywilnego), za właściwego miejscowo komornika uznaje się działającego przy sądzie, w którego okręgu jest położona nieruchomość. Natomiast gdy nieruchomość jest położona w okręgu kilku sądów, wybór należy do wierzyciela. Z postępowaniem wszczętym na wniosek jednego wierzyciela połączone będą jednak postępowania wszczęte na wniosek innych wierzycieli. W tym celu komornik, który rozpoczął egzekucję, zawiadomi o wszczęciu, a następnie ukończeniu egzekucji komornika, do którego mogłaby należeć egzekucja. W przypadku gdy egzekucja z nieruchomości nie ma miejsca, wierzyciel ma większą możliwość wyboru komornika, któremu chce powierzyć sprawę. Zgodnie z przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych wierzyciel ma prawo wyboru komornika w granicach właściwości sądu apelacyjnego. Komornik może, na pisemny wniosek wierzyciela, prowadzić egzekucję na obszarze właściwości sądu apelacyjnego, jeżeli w zakresie prowadzonych przez komornika egzekucji zaległość nie przekracza sześciu miesięcy. Zaległość (o której mowa w ustawie) wylicza się, dzieląc liczbę

Z

spraw niezałatwionych w roku poprzednim przez średni miesięczny wpływ spraw w roku poprzednim – z wyłączeniem spraw o egzekucję świadczeń powtarzalnych. Komornik prowadzący egzekucję wg wyboru wierzyciela ma obowiązek zawiadomienia o wszczęciu i zakończeniu egzekucji komornika, któremu sprawa przypadałaby zgodnie z właściwością lub podziałem czynności. Dzięki wprowadzeniu elementu konkurencyjności między komornikami, mamy większą szansę, że sprawa będzie poprowadzona dobrze i z należytą starannością. Mimo tego nie można się oszukiwać i żyć w przeświadczeniu, że komornik ściągnie pieniądze bez naszego udziału. Takie przypadki zdarzają się, jeżeli dłużnik wyraża chęć spłaty albo nie kryje majątku, natomiast najczęściej wierzyciel musi współpracować z komornikiem i udzielać mu informacji na temat dłużnika oraz wskazywać, w miarę możliwości, majątek, z jakiego może być przeprowadzona egzekucja. W przypadku gdy nie mamy czasu na poszukiwanie informacji na temat dłużnika, możemy to zlecić komornikowi za wynagrodzeniem z majątku dłużnika zgodnie z art. 7971. Wiąże się to z kosztami zaliczek na poczet czynności przeprowadzanych przez komornika, jednak w sytuacjach, w których komornik ma większe pole manewru niż wierzyciel, zlecenie poszukiwania majątku jest jak najbardziej wskazane. W celu zapewnienia większej kontroli nad czynnościami przeprowadzanymi przez komornika, w myśl art. 763 możemy żądać od niego udzielenia informacji o przebiegu egzekucji. Jeżeli komornik odnajdzie majątek, to zajmie go na naszą rzecz. Dłużnik zapłaci nie tylko za wierzytelność łącznie z odsetkami, ale również koszty zastępstwa procesowego oraz niemałe koszty egzekucji komorniczej.

Piotr Swaczyński
Kancelaria Corpus Iuris tel. (022) 622-73-60, (022) 622-73-61 p.swaczynski@gci.pl, tel. kom. 504-770-860

Sąd Arbitrażowy przy PIPHB
Przy Polskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej Budownictwa działa Sąd Arbitrażowy. Na liście arbitrów, poza prawnikami, znaleźli się najlepsi specjaliści z różnych dziedzin. Poddanie sporu Sądowi Arbitrażowemu pozwoli na znaczne oszczędności, ponieważ przewidziane w regulaminie i taryfikatorze opłaty są niższe niż w postępowaniu przed sądem powszechnym, a ponadto postępowanie jest znacznie krótsze. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd Arbitrażowy mogą być spory o prawa majątkowe (za wyjątkiem spraw o alimenty) oraz takie prawa niemajątkowe, które mogą być przedmiotem ugody. W celu poddania sporu rozstrzygnięciu Sądu Arbitrażowego konieczne jest zawarcie umowy w tej kwestii lub przynajmniej zamieszczenie w umowie łączącej strony tzw. zapisu na sąd polubowny.
2 ’2007 (nr 414)

103

ul. URSA to po łacinie niedźwiedzica – słowo kojarzące się z siłą.SIGMA-NOT. Ku Wiśle 7. UWAGA! Wszyscy prenumeratorzy miesięcznika „Materiały Budowlane” na 2007 r. Członkowie stowarzyszeń naukowo-technicznych zrzeszonych w FSNT-NOT oraz uczniowie szkół i studenci wydziałów o kierunku budowlanym mają prawo do zaprenumerowania 1 egz.pl. * W przypadku zmiany ceny w okresie objętym prenumeratą lub zmiany stawki VAT.pl za pośrednictwem Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. URSA Polska oferuje bogatą gamę materiałów izolacyjnych. nowoczesną. 00-707 Warszawa. systemy uszczelnień tarasów. zaprawy do murowania. URSA Polska jest firmą: silną. Warunki prenumeraty na 2007 r. Uwaga! Druk zamówienia na www.PL Prenumeratę można zamówić: za pośrednictwem redakcji „Materiały Budowlane”: • faxem: (22) 827 52 55. środki do czyszczenia i pielęgnacji okładzin. ul. skr.sigma-not. szpachle do naprawy ścian i podłóg. • listownie: Zakład Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. ul. szybko wiążące zaprawy montażowe. z o. miesięcznik „Materiały Budowlane” będzie docierał do średnich szkół budowlanych w całej Polsce dzięki firmom URSA Polska oraz Sopro Polska. Wydawnictwo zastrzega sobie prawo do wystąpienia o dopłatę różnicy cen oraz prawo do realizowania prenumeraty tylko w pełni opłaconej. systemy renowacji betonu. 104. stabilną. preparaty gruntujące.info. Mazowiecka 12. Świętokrzyska 14A. z o. dodatki do zapraw.Prenumerata dla szkół W 2007 r. • przez Internet: www. Dla tych prenumeratorów Wydawnictwo oferuje dodatkowo roczniki archiwalne miesięcznika „Materiały Budowlane” z lat 2004-2006 na płytach CD w cenie 20 PLN netto (+ 22% VAT) za każdy rocznik. 104 2 ’2007 (nr 414) . • e-mailem: materbud@sigma-not. • listownie: Redakcja „Materiały Budowlane”.. otrzymują bezpłatny kod dostępu do archiwum elektronicznego z lat 2004 – 2006 na Portalu Informacji Technicznej WWW. (dawniej Pfleiderer Technika Izolacyjna) działa na polskim rynku od 1997 r. Po otrzymaniu zamówienia wystawiamy fakturę VAT. Sprzedaż zeszytów archiwalnych prowadzą: • Redakcja „Materiały Budowlane”. konsekwentną w działaniu.40 PLN Prenumerata ulgowa – rabat 50% od ceny wersji papierowej (rabat dotyczy tylko tej wersji).o. Prenumerata roczna miesięcznika „Materiały Budowlane” jest możliwa w dwóch wariantach: • prenumerata wersji papierowej.pl. wysyłany po zakończeniu roku wydawniczego). z o. to firma chemii budowlanej działająca na polskim rynku od 1994 r. spoiwa i zaprawy do wykonywania jastrychów. • przez Internet: www.* Cena 1 egzemplarza 16 PLN Cena prenumeraty rocznej w wersji papierowej 192 PLN Cena prenumeraty rocznej w pakiecie 216. Cena (brutto) prenumeraty miesięcznika „Materiały Budowlane” na 2007 r. szpachle samopoziomujące. z o. Obecnie należy do hiszpańskiego koncernu URALITA GROUP i korzysta z jego siły i doświadczenia. (22) 827 43 65. Produkty URSA zostały zastosowane w obiektach o różnej wielkości i przeznaczeniu. z o.o. wytrwałością. Redakcja serdecznie dziękuje firmom w imieniu nauczycieli i uczniów za umożliwienie dostępu do najnowszej wiedzy z dziedziny wyrobów i technologii budowlanych oraz rozwoju rynku.materialybudowlane.materialybudowlane. • prenumerata w pakiecie (pakiet zawiera całoroczną prenumeratę wersji papierowej + rocznik czasopisma na płycie CD.o.. a ponadto z lat 2004 – 2006 w wersji elektronicznej (cena 1 egz. URSA Polska dba również o środowisko naturalne. otrzymają 10% bonifikaty od ceny czasopisma.o. poczt. Dzięki nim proponuje wiele rozwiązań dotyczących izolacji termicznej i akustycznej. którzy podpiszą z Wydawnictwem umowę prenumeraty ciągłej (odnawianej automatycznie co roku). basenów i innych pomieszczeń wilgotnych. 840 59 49. Wyroby ze znakiem URSA pomagają oszczędzać energię i redukować emisję zanieczyszczeń. Na życzenie klienta wystawiamy faktury VAT. tel. 00-950 Warszawa.. Sopro Polska Sp.pl.: • faxem: (22) 891 13 74.info. • Zakład Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. netto wg aktualnego cennika). troszczącą się o klientów i pracowników. po cenie ulgowej – pod warunkiem przesłania zamówienia ostemplowanego pieczęcią koła SNT lub szkoły. z o. 840 35 89. Podstawowe produkty firmy to wełna mineralna URSA i polistyren ekstrudowany URSA XPS. URSA Polska Sp. Ideą przewodnią Sopro jest bardzo dobra jakość produktów i profesjonalizm działania. Oferta handlowa Sopro Polska obejmuje: kleje i zaprawy do spoinowania okładzin z płytek ceramicznych i kamienia naturalnego. • Klub Prasy Technicznej Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. Warszawa.o. 826 20 27. • e-mailem: kolportaz@sigma-not. Pojedyncze zeszyty archiwalne dostępne są w wersji papierowej.o. Odbiorcy zagraniczni: cena rocznej prenumeraty 114 EURO dla prenumeratorów z Europy oraz 126 USD spoza Europy. stabilnością i bezpieczeństwem.pl. WYDAWNICTWO SIGMA-NOT Prenumeratorzy.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful