W NUMERZE
TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych
P. Łukowski – Materiały i systemy do naprawy i ochrony konstrukcji betonowych – wdrażanie norm europejskich EN 1504 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . L. Courard, A. Garbacz, T. Piotrowski – Inżynieria Powierzchni Betonu. Część 3. Termodynamiczne uwarunkowania adhezji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Z. Mielczarek, M. Lange – Naprawa oraz wzmacnianie elementów i konstrukcji drewnianych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . W. Brylicki, A. Łagosz, M. Rembiś, A. Smoleńska – Nowe zaprawy naprawcze do rekonstrukcji cegieł i spoinowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . C. Madryas – Współczesne materiały konstrukcyjne w podziemnej infrastrukturze sieciowej miast . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Fleszar, A Królikowski – Zabezpieczanie konstrukcji żelbetowych za pomocą migrujących inhibitorów korozji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. H. Gerdes – Impregnacja betonu za pomocą silanów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . B. Chmielewska, J. Koper – Naprawa rys w konstrukcjach żelbetowych metodą iniekcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Kozkova, M. Rorke – Radcon # 7 – innowacyjna technologia hydroizolacji betonu . . M. Karpała – Sprężyste mocowanie szyn kolejowych i tramwajowych . . . . . . . . . . . M. Kałuża, T. Bartosik – Wzmacnianie konstrukcji materiałami na bazie włókien węglowych, szklanych i aramidowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Foremny – Kompozyty FRP do wzmacniania konstrukcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . J. Olesiak – Zasady stosowania farb krzemianowych w renowacji zabytków . . . . . . K. Danielewska, A. Pszczółkowska, T. Górecki – Nanotechnologia w budownictwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Z. Owsiak – Badanie efektywności hydrofobizacji powierzchni cegieł . . . . . . . . . . . . A. Fojutowski – Zabezpieczanie konstrukcji drewnianych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 6 8 12 15 21 24 26 29 32 36 39 42 46 49 52

ISSN 0137-2971 Nakład do 14 500 egz.

Cena 16,00 zł (w tym 0% VAT)

Adres redakcji 00-950 Warszawa, ul. Świętokrzyska 14 A skr. poczt. 1004 tel./fax (022) 827-52-55, 826-20-27 e-mail: materbud@sigma-not.pl www.materialybudowlane.info.pl Ogłoszenia przyjmuje redakcja tel./fax (022) 826-20-27, 827-52-55 oraz Dział Reklamy i Marketingu ul. Mazowiecka 12, 00-950 Warszawa, skr. 1004 tel./fax (022) 827-43-66, 826-80-16 e-mail: reklama@sigma-not.pl Redaguje zespół: Redaktor Naczelny mgr inż. Krystyna Wiśniewska Z-ca Redaktora Naczelnego mgr Danuta Kostrzewska-Matynia Sekretarz redakcji mgr inż. Ewelina Kowałko Kierownik Działu: prof. dr hab. inż. Lech Czarnecki Rada Programowa mgr Zbigniew Bachman, inż. Maria Bajszczak, mgr Mariola Berdysz, mgr inż. Andrzej Dobrucki (przewodniczący Rady), dr inż. Zbigniew Giergiczny, dr inż. Mariusz Jackiewicz, mgr inż. Przemysław Konopka, inż. Józef Kostrzewski, dr Alina Muzioł-Węcławowicz, prof. dr hab. inż. Adam Zbigniew Pawłowski, mgr inż. Andrzej Podobas, dr inż. Stanisław Zieleniewski Redakcja zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji artykułów oraz nie odpowiada za treść zamieszczonych reklam Wszystkie zamieszczone materiały są objęte prawem autorskim, a ich przedruk w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek języku jest zabroniony. Skład i łamanie: FOTOSKŁAD Pracownia Poligraficzna www.ksiega.com.pl Przygotowanie w technologii CTP, druk i oprawa LOTOS Poligrafia Sp. z o.o. www.drukarnia-lotos.pl SIGMA-NOT Sp. z o.o. Wydawnictwo Czasopism i Książek Technicznych 00-950 Warszawa, ul. Ratuszowa 11 skr. poczt. 1004, tel.: (022) 818-09-18 Internet: http://www.sigma-not.pl Prenumerata: e-mail: kolportaz@sigma-not.pl

ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE
J. A. Pogorzelski – Myślmy kompleksowo o mieszkaniach, energii i kredytach . . . . . . 56 A. Węglarz – Możliwości finansowania projektów z dziedziny efektywności energetycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 P. Cieślewicz – Termoizolacja typu PIR – materiał nowej generacji . . . . . . . . . . . . . 62

PRAKTYKA BUDOWLANA
Z. B. Kohutek – Trwa Kampania Znaku Jakości SPBT „Dobry Beton” . . . . . . . . . . . 68 Z. Szparkowski – Tendencje rozwoju budynków biurowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69

PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI
M. Kosiorek, A. Kolbrecki – Bezpieczeństwo pożarowe – część XVI. Środki ogniochronne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71

TARGI BUDMA 2007
K. Wiśniewska, E. Kowałko – Bogaty program BUDMY 2007 . . . . . . . . . . . . . . . . . Posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych Bautech . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kształtki wieńcowe – wygodne i łatwe w użyciu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej firmy Stolbud S.A. Włoszczowa . . . . . Nowości FAKRO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Gala Laureatów Konkursu Perły Ceramiki UE 2006 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 77 78 80 82 84

RYNEK BUDOWLANY
SOLBET zwiększa produkcję i umacnia markę – wywiad z Markiem Małeckim, Prezesem Grupy SOLBET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . M. Kowalska – Produkcja materiałów budowlanych w 2006 roku . . . . . . . . . . . . . . . J. Kobylarz – Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej i produkcja sprzedana budownictwa w 2006 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . M. Kowalska – Efekty budownictwa mieszkaniowego w 2006 roku . . . . . . . . . . . . . K. Fronczak – Drewno w internetowej sieci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 87 90 93 97

EKOBUDOWNICTWO
H. Piekut – Zanim zabraknie węgla . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98

VADEMECUM UNIJNE
J. Tworek – Ocena regulacji prawnych i funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100

PRAWO W BUDOWNICTWIE
P. Swaczyński – Odzyskanie należności na drodze sądowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103
Zapraszamy do odwiedzenia: www.materialybudowlane.info.pl oraz Portalu Informacji Technicznej: www.sigma-not.pl

2 ’2007 (nr 414)

1

opublikowana przez Europejski Komitet Normalizacyjny CEN jako norma do tymczasowego stosowania (ENV). jako Normy Europejskie o statusie Norm Polskich. a ich wersje polskie są obecnie w fazie ankietyzacji i powinny być opublikowane w 2007 r. wymagania. W 2007 r. mija 10 lat od chwili opublikowania normy ENV 1504-9 przez CEN jako normy przeznaczonej do tymczasowego stosowania. dwie kolejne normy (EN 1504-6 i EN 1504-7) wprowadzono metodą uznania. EN 1504-10 2 2 ’2007 (nr 414) . Norma ta zawiera ogólne zasady stosowania materiałów i systemów do napraw i ochrony betonu. wreszcie zatwierdzenie przez Prezesa Polskiego Komitetu Normalizacyjnego. Normy z serii EN 1504. Systemy ochrony powierzchnowej przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. o normalizacji.R. Naprawy i ochrona konstrukcji betonowych w świetle normy EN 1504-10 („Materiały Budowlane” 7/1999). Definitions. przyjęcie wersji polskiej przez odpowiedni Komitet Techniczny. Bardziej skomplikowana jest sytuacja w przypadku normy ENV 1504-9. dotyczące materiałów i systemów do napraw i ochrony betonu. kiedy ten dokument utraci tymczasowy charakter. L. H. Czarnecki. Zgodnie z ustawą z 12 września 2002 r. sterowanie jakością i ocena zgodności Numer EN 1504-1 EN 1504-2 EN 1504-3 EN 1504-4 EN 1504-5 EN 1504-6 EN 1504-7 EN 1504-8 EN 1504-9 Definicje Tytuł Status normy w Polsce przetłumaczona i opublikowana. wprowadzona metodą uznania (bez tłumaczenia). nietłumaczona przetłumaczona i opublikowana w 2005 r. Termin ostatecznego zatwierdzenia do stosowania był już kilkakrotnie przekładany i obecnie trudno przewidzieć. Naprawa konstrukcji betonowych w świetle norm europejskich („Materiały Budowlane” 9/2005). a następnie wprowadzane metodą tłumaczenia. ostęp osiągnięty w ostatnich 15 latach w zakresie napraw konstrukcji z betonu znalazł wyraz w opracowaniu przez Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN) zbioru 10 norm pod ogólnym tytułem EN 1504: Products and systems for the protection and repair of concrete structure. uznano z oczywistych powodów za przeznaczone do powszechnego stosowania. Wprowadzenie Normy Europejskiej metodą tłumaczenia obejmuje szereg etapów. tłumaczenie przygotowane do publikacji w 2007 przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. wymagania. Normy z serii EN 1504 są obecnie wprowadzane do stosowania w Polsce. Czarneckiego z Politechniki Warszawskiej Problematyka napraw betonu w świetle Norm Europejskich była niejednokrotnie prezentowana na łamach czasopisma „Materiały Budowlane” – por. Wprowadzenie Normy Europejskiej metodą uznania (dawniej nazywaną też metodą „okładkową”) polega na jej opublikowaniu w języku oryginału. i dlatego były one publikowane metodą uznania. Sasse. Obecnie siedem norm z serii EN 1504 jest wdrożonych do stosowania w polskiej wersji językowej (w tym norma PN-EN 1504-1 doczekała się już wydania uzupełnionego i poprawionego). dlatego jej pozycja wobec pozostałych norm jest w pewnym sensie nadrzędna. przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. a zatem przewidziane do wprowadzenia metodą tłumaczenia. w tym zwłaszcza opracowanie polskiej wersji językowej dokumentu. tłu* Politechnika Warszawska P Tabela 1. betonu Naprawy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne Łączenie konstrukcyjne Iniekcja betonu Kotwienie stalowych prętów zbrojeniowych Ochrona zbrojenia przed korozją Sterowanie jakością i ocena zgodności Ogólne zasady stosowania wyrobów i systemów Stosowanie wyrobów i systemów na placu budowy oraz sterowanie jakością prac przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. ankietę wśród instytucji zainteresowanych tematyką normy i wprowadzenie ewentualnych poprawek. Projekt europejskiej normy ENV 1504-9:1997 („Materiały Budowlane” 11/1998). quality control and evaluation of conformity (Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji z betonu. weryfikację merytoryczną i językową. Definicje. L.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr inż. najnowsze wydanie 2006 r. W niniejszym artykule przedstawiono aktualny stan wdrożenia Norm Europejskich dotyczących materiałów do napraw i ochrony betonu do stosowania w Polsce. Opracowaniem polskich wersji norm zajmuje się zespół pod kierunkiem prof. ich wprowadzenie uznano także za pilne. wprowadzanie Norm Europejskich do stosowania w Polsce odbywa się metodą uznania lub tłumaczenia. requirements. tłumaczenie przygotowane do publikacji w 2007 r. P. Łukowski. Czarnecki. L. W tym czasie miała ona zostać. Normy eurpejskie z serii EN 1504 Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych. Paweł Łukowski* Materiały i systemy do naprawy i ochrony konstrukcji betonowych – wdrażanie norm europejskich EN 1504 maczeniu na język polski podlega tylko tytuł dokumentu. Z drugiej strony. sterowanie jakością i ocena zgodności). Definicje. np. Czarnecki. Betonu. wprowadzona metodą uznania (bez tłumaczenia). (tabela 1). na podstawie doświadczeń zebranych w różnych krajach. przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. przez Polski Komitet Normalizacyjny – Komitet Techniczny nr 274 ds. L. uzupełniona i poprawiona.

gruntowanie podkładu betonowego. zapewniając odpowiednią współpracę obu materiałów lub przez wypełnianie pustek zapewniają współodkształcalność stali i betonu. • wyroby i systemy do ochrony zbrojenia przed korozją: wyroby i systemy nakładane na niezabezpieczone zbrojenie w celu zapewnienia ochrony przed korozją. których zastosowanie poprawia trwałość konstrukcji betonowych i żelbetowych. Wyroby i systemy ochronne i naprawcze zajmują w strukturze norm PN-EN 1504 centralne miejsce (rysunek 1). wypełnianie ubytków. stosowane metody i odpowiadające im normy z serii EN 1504 Rys. ochronę powierzchniową betonu (rysunek 2). Założeniem serii norm europejskich EN 1504 jest kompleksowe ujęcie tematyki napraw i ochrony konstrukcji betonowych. Operacje te wyznaczają funkcje używanych materiałów i są podstawą ich klasyfikacji wg PN-EN 1504-1: • wyroby i systemy do ochrony powierzchniowej betonu: wyroby i systemy. Złożoność zagadnienia znajduje odzwierciedlenie w dużej liczbie różnorodnych rozwiązań materiałowych w zakresie napraw i ochrony betonu przed korozją. W dziesięciu częściach przedstawiono całość problematyki – od definicji do wykorzystania materiałów i systemów na placu budowy. • wyroby i systemy do napraw niekonstrukcyjnych: wyroby i systemy stosowane do napraw powierzchniowych. • wyroby i systemy do kotwienia: wyroby i systemy. 2 ’2007 (nr 414) 3 . 1.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Struktura zbioru norm z serii PN-EN 1504 Naprawa budowli to złożony sposób postępowania. które kotwią zbrojenie w betonie. 2. skażonych (chlorki) lub zobojętnionych (karbonatyzacja). W każdej naprawie betonu lub żelbetu można wyróżnić. przywracające ciągłość i/lub trwałość konstrukcji. oferowanych na rynku. • wyroby i systemy do napraw konstrukcyjnych: wyroby i systemy stosowane do napraw konstrukcji betonowych. po usunięciu fragmentów luźnych. wiele operacji naprawczych: iniekcję rys. zastępujące uszkodzony beton i przywracające ciągłość i trwałość konstrukcji. • wyroby i systemy do łączenia konstrukcyjnego: wyroby i systemy stosowane w celu zapewnienia trwałej konstrukcyjnej przyczepności między betonem a dodatkowo stosowanym materiałem. • wyroby i systemy do iniekcji betonu: wyroby i systemy wprowadzane do konstrukcji betonowej przez iniekcję. Struktura zbioru norm z serii EN 1504 przywracające geometrię powierzchni lub estetyczny wygląd konstrukcji. mający na celu całkowite lub częściowe przywrócenie obiektowi wyjściowego lub wymaganego projektem stanu użytkowania. Etapy naprawy. ochronę zbrojenia. Rys.

cd. bez zmian w betonie 4 2 ’2007 (nr 414) . wyrobów iniekcyjnych – Przyczepność oznaczana za pomocą oceny wytrzymałości spoiny na rozciąganie PN-EN 12636:2001 Oznaczanie przyczepności betonu do betonu PN-EN 13412:2006 (U) Oznaczanie modułu sprężystości przy ściskaniu PN-EN 13733:2004 Oznaczanie trwałości konstrukcyjnych materiałów klejących PN-EN 1504-5 Iniekcja betonu PN-EN 1543:2000 Oznaczanie narastania wytrzymałości na rozciąganie polimerów PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1771:2005/AC:2005 (U) Oznaczanie iniekcyjności z zastosowaniem warstwy piasku PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 12617-2:2005 (U) Rysy skurczowe polimerowych wyrobów iniekcyjnych: skurcz objętościowy PN-EN 12618-1:2004 (U) Przyczepność i wydłużalność stosowanych do iniekcji wyrobów o ograniczonej plastyczności PN-EN 12618-2:2005 (U) Oznaczanie przyczepności. z uwzględnieniem cyklu termicznego lub bez cyklu termicznego. bez zmian w betonie PN-EN 14068:2004 (U) Oznaczanie wodoszczelności spękań. wyrobów iniekcyjnych – Przyczepność oznaczana za pomocą oceny wytrzymałości spoiny na rozciąganie PN-EN 12637-1:2005 (U) Kompatybilność wyrobów iniekcyjnych – Część 1: Kompatybilność z betonem PN-EN 14068:2004 (U) Oznaczanie wodoszczelności spękań.PN-EN 1799:2000 Badanie przydatności konstrukcyjnych materiałów klejących do stosowania na powierzchniach betonowych PN-EN 12188:2001 Oznaczanie połączenia stali ze stalą w celu określenia właściwości konstrukcyjnych materiałów klejących PN-EN 12189:2000 Oznaczanie czasu przydatności do użycia PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-2:2002 (U) Metoda badania wypełniaczy do spoiw polimerowych PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 12615:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ścinanie PN-EN 12617-1:2004 (U) Oznaczanie skurczu liniowego polimerów i systemów zabezpieczeń powierzchniowych (SPS) PN-EN 12617-3:2004 Oznaczanie wczesnego skurczu liniowego konstrukcyjnych materiałów klejących PN-EN 12618-2:2005 (U) Oznaczanie przyczepności.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 2. wypełnionych iniekcyjnie. na str. z uwzględnieniem cyklu termicznego lub bez cyklu termicznego. Normy Europejskie Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych – Metody badań i ich powiązanie z normami EN 1504. 5 PN-EN 1504-2 Systemy ochrony powierzchniowej betonu PN-EN 1542:2000 Pomiar przyczepności przez odrywanie PN-EN 1770:2000 Oznaczanie współczynnika rozszerzalności cieplnej PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-1:2004 Metoda badania suchych składników gotowych zapraw PN-EN 12617-1:2004 (U) Oznaczanie skurczu liniowego polimerów i systemów zabezpieczeń powierzchniowych (SPS) PN-EN 13057:2004 Oznaczanie odporności na absorpcję kapilarną PN-EN 13294:2004 Oznaczanie czasu tężenia PN-EN 13395-2:2004 Oznaczanie urabialności – Część 2: Badanie płynności zaczynu lub zaprawy PN-EN 13529:2005 Odporność na silną agresję chemiczną PN-EN 13578:2004 (U) Kompatybilność z betonem wilgotnym PN-EN 13579:2004 Badanie schnięcia przy impregnacji hydrofobizującej PN-EN 13581:2004 Oznaczanie ubytku masy betonu hydrofobizowanego przez impregnację po działaniu zamrażania-rozmrażania w obecności soli PN-EN 13687-1:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 1: Cykliczne zamrażanie-rozmrażanie przy zanurzeniu w soli odladzającej PN-EN 13687-2:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 2: Cykliczny efekt burzy (szok termiczny) PN-EN 13687-3:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 3: Cykle termiczne bez soli odladzającej PN-EN 13687-5:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 5: Odporność na szok termiczny PN-EN 1504-3 Naprawy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne PN-EN 1542:2000 Pomiar przyczepności przez odrywanie PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1770:2000 Oznaczanie współczynnika rozszerzalności cieplnej PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-1:2004 Metoda badania suchych składników gotowych zapraw PN-EN 12617-4:2004 Oznaczanie skurczu i wydłużenia PN-EN 12637-1:2005 (U) Kompatybilność wyrobów iniekcyjnych – Część 1: Kompatybilność z betonem PN-EN 13294:2004 Oznaczanie czasu tężenia PN-EN 13295:2005 Oznaczanie odporności na karbonatyzację PN-EN 13395-1:2004 Oznaczanie urabialności – Część 1: Badanie rozpływu zapraw tiksotropowych PN-EN 13395-2:2004 Oznaczanie urabialności – Część 2: Badanie płynności zaczynu lub zaprawy PN-EN 13395-3:2004 Oznaczanie urabialności – Część 3: Badanie płynności mieszanki betonowej stosowanej do napraw PN-EN 13412:2006 (U) Oznaczanie modułu sprężystości przy ściskaniu PN-EN 13687-1:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 1: Cykliczne zamrażanie-rozmrażanie przy zanurzeniu w soli odladzającej PN-EN 13687-2:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 2: Cykliczny efekt burzy (szok termiczny) PN-EN 13687-4:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 4: Cykle termiczne na sucho PN-EN 1504-4 Łączenie konstrukcyjne PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1770:2000 Oznaczanie współczynnika rozszerzalności cieplnej PN. wypełnionych iniekcyjnie.

in. otoczenia oraz stosowanych materiałów.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Tabela 2. kontrola jakości. iż sformułowano w niej zasady dotyczące naprawy betonu i ochrony zbrojenia. materiałów naprawczych. W normie EN 1504-10 określono m. zasady. sposoby kontroli jakości prac. dokumentacja. Określono także etapy naprawy oraz czynniki. W 18 przypadkach metoda badania polega na wizualnym sprawdzeniu danej cechy. 60 Norm Europejskich na badania wyrobów i systemów do ochrony i naprawy konstrukcji betonowych. normy te są przywoływane w odpowiednich częściach normy EN 1504 (tabela 2). Zakres badań uzależniony jest od zasady. opracowanie dokumentacji Diagnostyka stanu konstrukcji Wstępne planowanie naprawy Projekt naprawy Postępowanie naprawcze w świetle norm europejskich Znaczenie normy ENV 1504-9 wynika m. Wykonanie prac naprawczych z wymaganiami. zagadnienia BHP badania odbiorcze. Etapy naprawy wg ENV 1504-9 Etapy naprawy Użytkowanie konstrukcji Elementy istotne na danym etapie naprawy warunki i przebieg użytkowania. stosowanych materiałów i otoczenia. fikacja i przyczyny możliwości. Wymagania dotyczące: podłoża. konserwacja i utrzymanie konstrukcji uszkodzenia. Jednym z podstawowych warunków powodzenia naprawy lub ochrony jest właściwe przeprowadzenie prac. aby zapewnić właściwy przebieg robót. sformułowanych w normie ENV 1504-9.in. W komentarzach do norm podkreśla się także znaczenie przyczepności do podłoża i międzywarstwowej jako warunku powodzenia naprawy. Niemal połowa norm na metody badań jest wprowadzona do stosowania w Polsce metodą tłumaczenia. Do każdej metody podano zestaw cech wraz Tabela 3. Do tego celu stosuje się m. prace zapobiegawcze. której przyporządkowana jest metoda naprawy lub ochrony. Podobny pogląd był prezentowany również przed opublikowaniem tych norm.in. prowadzenia prac wybór i zastosowanie materiałów i sprzętu. ich klasy. Właściwości te dotyczą podłoża. 4 PN-EN 14117:2005 (U) Oznaczanie czasu wyciekania cementowych wyrobów iniekcyjnych PN-EN 14406:2005 (U) Oznaczanie współczynnika rozszerzalności i ocena rozszerzalności PN-EN 14497:2005/AC:2006 (U) Oznaczanie stabilności filtrowania PN-EN 14498:2005 (U) Zmiany objętości i masy wyrobów iniekcyjnych po cyklach suszenia w powietrzu i przechowywania w wodzie PN-EN 1504-6 Kotwienie stalowych prętów zbrojeniowych PN-EN 1544:2007 (U) Oznaczanie pełzania syntetycznych wyrobów żywicznych (PC) przy długotrwałym obciążeniu rozciągającym prętów zbrojeniowych kotwienia PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 1881:2007 (U) Badanie wyrobów kotwiących metodą wyrywania PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-1:2004 Metoda badania suchych składników gotowych zapraw PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 13294:2004 Oznaczanie czasu tężenia PN-EN 13395-2:2004 Oznaczanie urabialności – Część 2: Badanie płynności zaczynu lub zaprawy PN-EN 1504-7 Ochrona zbrojenia przed korozją PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 13062:2004 (U) Oznaczanie tiksotropii wyrobów do ochrony zbrojenia PN-EN 15183:2006 (U) Badanie ochrony przed korozją PN-EN 15184:2006 (U) Przyczepność otulonej stali do betonu przy ścinaniu (badanie wyrywania) PN-EN 1504-10 Stosowanie wyrobów i systemów na placu budowy oraz sterowanie jakością prac PN-EN 1542:2000 Pomiar przyczepności przez odrywanie PN-EN 1766:2001 Betony wzorcowe do badań PN-EN 1881:2007 (U) Badanie wyrobów kotwiących metodą wyrywania PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 14630:2007 (U) Oznaczanie głębokości karbonatyzacji w betonie metodą fenolftaleinową Część 8 normy EN 1504 Sterowanie jakością i ocena zgodności podaje procedury kontroli jakości wyrobów. ze str. metody zdefiniowanie sposobu użycia poszczególnych materiałów. odnosząc je do zasad naprawy i ochrony. jakie powinny być brane pod uwagę w poszczególnych fazach realizacji przedsięwzięcia (tabela 3). z faktu. którym przyporządkowano odpowiednie metody technicznej realizacji. Normy Europejskie Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych – Metody badań i ich powiązanie z normami EN 1504 cd. Praca została wykonana w ramach grantu rozwojowego MNiSW nr R04 020 01 2 ’2007 (nr 414) Odbiór prac naprawczych 5 . Badania sprawdzające obejmują łącznie 45 cech podłoża. które powinny być sprawdzone. Na ogół są to proste próby przeprowadzane bezpośrednio na placu budowy. W normie EN 1504-10 zestawiono metody napraw i ochrony konstrukcji przed korozją. normy dotyczące badań. pozostałe metodą uznania i są one na różnych etapach przygotowania do publikacji w wersji polskiej. Dotychczas opracowano ok.

Część 3. że ich wypadkowa równa się zeru. zwany stałą stalagmometryczną danego przyrządu. które można zmierzyć za pomocą wagi torsyjnej Wihelmy’ego. na skutek działania sił adhezji. d – grubość płytki [m]. jaki tworzy styczna powierzchni cieczy i powierzchnia ciała stałego. Termodynamiczne uwarunkowania adhezji Pomiar napięcia powierzchniowego cieczy γL można przeprowadzić bezpośrednio na podstawie kształtu kropli tuż przed jej oderwaniem się od końcówki dozującej stalagmometru (rysunek 1). Swobodna energia powierzchniowa jest więc tą częścią energii. która jest skierowana do wnętrza cieczy wzdłuż normalnej do powierzchni cieczy. Ze względu na symetrię sferyczną siły te kompensują się tak. Właściwość ta jest efektem współdziałania napięcia powierzchniowego (swobodnej energii powierzchniowej SFE – Surface Free Energy) cieczy i podłoża oraz międzyfazowej energii powierzchniowej.w stalagwierzchniowego γL oraz mometrze obwodu przewężenia. cząsteczki cieczy przylegają do metalu i wówczas α = 0. Wzór określający wagę kropli w ma postać: w = mg = k2π rγL [N] Innym sposobem pomiaru jest metoda odrywania płytek metalowych. natomiast w praktyce należy również uwzględnić empiryczny współczynnik k.1. pochodzące od cząsteczek cieczy. Napięcie powierzchniowe wynika z sił wzajemnego oddziaływania występujących między cząsteczkami cieczy. Na cząsteczkę znajdującą się wewnątrz cieczy działają siły przyciągania pochodzące od otaczających ją cząsteczek. l . jaką trzeba wykonać. Siła od napięcia powierzchniowego Fn równa jest różnicy między siłą F potrzebną do oderwania płytki od cieczy i ciężarem płytki Q. W przypadku cieczy zwilżającej płytkę. Schemat stanu zwilżenia ciała stałego przez ciecz 6 2 ’2007 (nr 414) . W przypadku gdy swobodna energia powierzchniowa jest równa lub większa niż napięcie powierzchniowe cieczy następuje efekt pełnego zwilżenia i kąt zwilżania jest zerowy. ** Uniwersytet w Lie `gie ** Politechnika Warszawska O Międzyfazowa energia powierzchniowa γSL na granicy faz ciało stałe/ciecz jest miarą siły przyciągającej cząsteczki cieczy do podłoża. Tomasz Piotrowski** Inżynieria Powierzchni Betonu. decyduje fizykochemiczna kompatybilność podkładu betonowego i materiału naprawianego. Polega ona na wyznaczeniu siły potrzebnej do oderwania płytki (o znanym obwodzie) od powierzchni cieczy. zależny od promienia kapilary. Zgodnie z praRys.długość zanurzonej części płytki w momencie odrywania [m]. która w wyniku zmian nie została zrównoważona. wem Tate’a waga kropli Schemat pomiaru w jest wprost proporcjonalna do siły napięcia po. Przyjmując d << l można obliczyć napięcie powierzchniowe cieczy γL ze wzoru: γL = F −Q 2l skuteczności naprawy. Fn określa się ze wzoru: Fn = F – Q = 2γL (l + d)cos α [N] gdzie. Można ją podzielić na dwie składowe odpowiadające oddziaływaniom międzycząsteczkowym: polarną (dipolową) γp i dyspersyjną γd. Jej wartość można określić przez pomiar kąta zwilżania jednej lub kilku cieczy o dobrze znanych właściwościach. objętości kropli i konstrukcji przyrządu. Zjawisko zwilżania można opisać jako zmianę stanu energetycznego na skutek zmiany powierzchni rozdziału ciało stałe/gaz i ciecz/gaz na skutek powstania nowej ciało stałe/ciecz. Natomiast jeżeli ciecz o dużym napięciu powierzchniowym (woda) znajdzie się na podłożu o niskiej energii powierzchniowej (teflon). [J/m2 = N/m] ∆A gdzie: A – pole powierzchni [m2]. Andrzej Garbacz** mgr inż. W celu uzyskania dobrej przyczepności ciekłego materiału naprawczego do mineralnego podłoża naprawianego (beton) stosuje się materiały dobrze zwilżające podłoże. Praca. Opisany jest równaniem Younga-Dupre’a jako zależność między napięciem powierzch- [N/m] Rys.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr Luc Courard* dr inż. nazywa się napięciem powierzchniowym. w tym napięcia powierzchniowego. wyrażonym wzorem: ∆W γL = . W – praca potrzebna do utworzenia powierzchni A [J]. Rozkład sił działających na cząsteczkę na powierzchni cieczy jest inny. kąt zwilżania będzie stosunkowo duży (rysunek 2). tworzą wypadkową. obok struktury geometrycznej powierzchni podkładu („Materiały Budowlane” 9/2006) i stopnia jego mikrozarysowania („Materiały Budowlane” 12/2006). Przeniesienie cząsteczek z wnętrza na powierzchnię cieczy jest związane z wykonaniem pracy przeciw wypadkowej sił międzycząsteczkowych. aby utworzyć jednostkową powierzchnię cieczy. γL – napięcie powierzchniowe [N/m]. Definicję swobodnej energii powierzchniowej opisuje równanie Owensa i Wendta: p γ SL = γ S + γ L − 2 λdS ⋅ γ d − 2 λp ⋅ γ L [N/m] L S Kąt zwilżalności to kąt. α – kąt między powierzchnią płytki i płaszczyzną styczną do powierzchni cieczy. 2. Siły przyciągania. cosα = 1.

Modyfikatory materiałów naprawczych Rys. 3.7 66. Na podstawie rozważań termodynamicznych można także wykazać niekorzystny wpływ obecności warstewki wody na powierzchni podkładu w przypadku stosowania kompozytów polimerowych. C – zaczyn bez domieszki. γSL – międzyfazowa energia powierzchniowa ciało stałe-ciecz [N/m]. owocną dyskusję i opiekę merytoryczną. im mniejszy jest kąt zwilżania i im większe napięcie powierzchniowe cieczy. Objawia się to zmniejszeniem pracy adhezji. co może zwiększyć pracę adhezji. rodzaj podłoża i cieczy oraz czas pomiaru. Lechowi Czarneckiemu – Kierownikowi Katedry za inspirację. więc konieczne jest określenie pewnego optimum. zaczyn z: C1– melaminą.8 74. C5 – lignosulfonianem sodowym. W celu określenia rzeczywistej pracy adhezji należy jednak uwzględnić dipolowe i dyspersyjne oddziaływania międzycząsteczkowe. Czynniki wpływające na pracę adhezji Stosując odpowiednią modyfikację materiału naprawczego lub obróbkę powierzchniową podkładu betonowego można kontrolować właściwości termodynamiczne w układzie naprawianym. gdzie: γS – napięcie powierzchniowe ciała stałego [N/m].4 56 – 22. Obliczona na ich podstawie wartość pracy adhezji za pomocą równań wyrażających WA1 i WA2 wskazuje na możliwość wykorzystania wyniku pomiaru kąta zwilżenia na podkładzie betonowym do celów porównawczych między mieszankami materiału naprawczego (rysunek 4).8 53 42. Wyniki badań napięcia powierzchniowego w przypadku wody i zaczynów cementowych z domieszkami oraz kąta zwilżalności na zróżnicowanych podłożach: W – woda destylowana. Na rysunku 3 przedstawiono wyniki pomiaru napięcia powierzchniowego γL wody (W) i zaczynów cementowych (C) z różnymi domieszkami obniżającymi lepkość oraz wyniki pomiaru kąta zwilżenia tych materiałów na różnych podkładach. Na wartość kąta zwilżalności wpływają m.in. 4.7 21. C3 – naftalenem.2 relacji między wartościami napięcia powierzchniowego wody i mieszanki materiału naprawczego. co potwierdzają wyniki badań (tabela). że powierzchnia betonu nie jest jednorodna. C6 – kopolimerem winylowym [N/m] mogą odpowiednio zmieniać napięcie powierzchniowe lub kąt zwilżania.7 53. C2 – kwasem maleinowym.1 80. na skutek adsorpcji powierzchniowej i mikrochropowatości. Autorzy składają podziękowania prof. 2 ’2007 (nr 414) 7 . pracę określa się ze wzoru: WA = γL + γS – γSL [N/m] a po wprowadzeniu γS = cosθγL + γSL z przekształcenia wzoru na kąt zawilgocenia otrzymuje się: WA1 = γL (1 + cosθ) [N/m] Wynika z tego. Ciecz o wyższym napięciu powierzchniowych wypiera ciecz o niższym napięciu. γL – napięcie powierzchniowe cieczy [N/m]. C4 – melaminą wielkocząsteczkową. zależnie od Wartości pracy adhezji w przypadku podkładów suchych (WaV) i z warstewką wody na powierzchni (WaVL) UKŁAD NAPRAWIONY WaV WaVL materiał naprawczy/podkład [mJ/m2] [mJ/m2] Zaprawa cementowa/beton Akryl/beton Akryl/akryl Akryl/beton hydrofobizowany Żywica epoksydowa/beton Żywica epoksydowa/podkład epoksydowy Żywica epoksydowa/beton hydrofobizowany 87. Hydrofobizacja podkładu betonowego zwiększając wartość kąta zwilżania.6 92. należy przeprowadzić oddzielne badanie zaprawy cementowej i kruszywa.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA niowym cieczy i ciała stałego oraz międzyfazową energią powierzchniową (rysunek 2): cos θ = γ S − γ SL γL Wyznaczenie składowych równania polega na pomiarze kata zwilżenia na podkładzie o zerowej składowej polarnej – γSp. Praca powstała w ramach pracy statutowej w Katedrze Inżynierii Materiałów Budowlanych WIL PW – 2007.2 79. co upraszcza zjawisko zwilżania tylko do oddziaływań dyspersyjnych. Uwzględniając natomiast oddziaływania polarne i dyspersyjne wg równania opisującego swobodę otrzymuje się energię powierzchniową: p W A 2 = 2 λdS ⋅ γ d + 2 λp ⋅ γ L L S Rys. Ze względu na zmienność kąta zwilżenia w czasie. a także parowania. przyjmuje się wartość zmierzoną po 1 lub 2 min od naniesienia cieczy na podłoże. Pomiar kąta zwilżalności przeprowadza się bezpośrednio w goniometrze (fotografia). przeprowadzone na Uniwersytecie w Lie `ge. Zależność między obliczonymi wartościami pracy adhezji WA1 i WA2 Pomiar kąta zwilżalności W związku z tym. znacznie obniża pracę adhezji. Obecnie w Katedrze Inżynierii Materiałów Budowlanych Politechniki Warszawskiej i na Uniwersytecie w Lie prowadzone są badania nad `ge ustaleniem tej zależności. Praca adhezji określa stabilność powierzchni zespolenia.4 52. iż siła adhezji jest tym większa. W przypadku gdy adhezja jest wynikiem jedynie sił van der Waalsa. Czynniki te mają przeciwny wpływ na zwilżalność. Można ją opisać jako pracę konieczną do pokonania sił adhezji cieczy do ciała stałego.

konstrukcję i stan: ścian. umieszczonymi po obu stronach konstrukcji. Belki złożone. stosuje się podnośniki śrubowe. a następnie ustalić jeden poziom ogólny np. lekkie szkieletowe konstrukcje drewniane zachowują się dosyć dobrze nawet przy silnych huraganach. łuki i ramy powinny być podparte szeregiem słupów. W wyniku niewielkiej wagi i podatności konstrukcje drewniane dobrze znoszą trzęsienia ziemi. na które przekazuje się całe obciążenie działające na konstrukcję wraz z ciężarem własnym. liczbę kondygnacji. szczególnie w przypadku gdy konstrukcja jest poddana nietypowym obciążeniom. Projekt wzmocnienia powinien uwzględniać warunki eksploatacji konstrukcji. specyficzne dla materiału oraz oddziaływania nadzwyczajne. stropów. Słupy ustawia się najczęściej na szerokich klinach z twardego drewna. które powodują korozję stali i niszczą beton. ale jeśli połączenia zostały wykonane prawidłowo. fizyczne. W projekcie należy uwzględnić zalecenia dotyczące zabezpieczenia przed korozją biologiczną oraz eksploatacji i przepisów bhp. rodzaj gruntu (soczewki torfowe) itp. czy remont jest opłacalny. Istotne znaczenie ma przy tym kierunek działania obciążeń w stosunku do przebiegu włókien. a szczególnie rozciąganie w kierunku prostopadłym do włókien również jest znacznie mniejsza niż wzdłuż włókien. zmiany w elementach metalowych (korozja. załamania. Zbigniew Mielczarek* dr inż. Poziom stanu technicznego poszczególnych części budowli należy określić oddzielnie. promieniowym i stycznym. które podwyższają odporność konstrukcji na huragany i drgania sejsmiczne. łuki i ramy zaleca się podpierać słupami dwugałęziowymi z przewiązkami. szczegóły wzmocnień i wytyczne robót. • stan łączników i złączy. dr hab. zawierać rysunki robocze. Kratownice. posadowienie budynku. ubytki przekroju (duże otwory po sękach. rezystograf). do oceny. ugięcia. Najlepiej do tego celu zastosować nowoczesną aparaturę do nieniszczących badań diagnostycznych (np. których obustronne dobijanie pozwala na ich podniesienie wraz z konstrukcją. Decyzje dotyczące naprawy (od małej naprawy do wyburzenia) mogą być określone na podstawie zestawienia uszkodzeń i wyznaczonego poziomu stanu technicznego budowli. skręcanie. Wytrzymałość na ścinanie drewna równoległe do włókien jest niewielka i wiele węzłów kratownic połączonych na wręby czołowe i belek uległo zniszczeniu na skutek ścinania. Zwiększa to bezpieczeństwo ich wykonywania i ułatwia wprowadzenie nowych elementów wzmacniających. Wytrzymałość na ściskanie. Powoduje to problemy z łącznikami.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych prof. na podstawie danych o uszkodzeniach uzyskanych podczas oględzin. Małgorzata Lange* Naprawa oraz wzmacnianie elementów i konstrukcji drewnianych Określenie stanu technicznego budowli Badania stanu technicznego budowli stanowią podstawę przyporządkowania konstrukcji do jednego z poziomów stanu technicznego. W przypadku gdy zachodzi potrzeba podniesienia konstrukcji na znaczną wysokość. inż. Odciążenie wykonuje się najczęściej przez podpieranie (lub podwieszanie) konstrukcji tymczasowymi podporami z krawędziaków lub żerdzi. Przyczyny uszkodzeń drewna można podzielić na: mechaniczne. a w kratownicach w pobliżu węzłów pasa górnego. wręby. obtarcia). Pierwszym niezbędnym etapem prac wzmacniających jest odciążenie konstrukcji. Obecnie można nabyć wiele rodzajów nowoczesnych łączników. zmiany kształtu i położenia: wygięcia. Liczba i wymiary słupów zależą od rozpiętości i obciążenia konstrukcji i są obliczane. Przy ocenie stanu technicznego bierze się pod uwagę: wiek budynku. • stan całej konstrukcji nośnej. przemieszczenia. * Politechnika Szczecińska K Technologie wzmacniania i naprawy Przed przystąpieniem do napraw i wzmocnień należy opracować projekt. chemiczne. Przy ustaleniach ostatecznych należy dokładniej oceniać główne elementy konstrukcyjne budynku. dachu. za pomocą klinów lub podnośników. odporność ogniowa (pod warunkiem zwartych przekrojów o dużych wymiarach). Dalszą zaletą drewna jest odporność na związki chemiczne. kratownice. Właściwości drewna zmieniają się w trzech wzajemnie prostopadłych kierunkach: podłużnym. Przy wzmacnianiu części podporowych belek jednolitych można ograniczyć się do pojedynczych stempli umieszczonych pod belką w pobliżu podpory. Po zakończeniu prac wzmacniających należy stopniowo. onstrukcje drewniane mogą być odporne na wpływy atmosferyczne pod warunkiem prawidłowej budowy i eksploatacji. otwory wiercone. Ocenie podlegają: • stan drewnianych elementów budowli. chociaż ich zachowanie w dużym stopniu zależy od jakości łączników. dobre właściwości termoizolacyjne. W przypadku sztormów lekkość konstrukcji jest wadą. bez gwałtownych szarpnięć usunąć stemple. Wykonawstwo konstrukcji drewnianych jest stosunkowo łatwe. próbkach wyciętych z nieobciążonych części konstrukcji. biotyczne. Czasem do okresowego podtrzymania (podstemplowania) wysoko położonych konstrukcji można użyć dźwigów mostowych. pokrycia i poszycia dachowego. w wyniku czego następują wgniecenia i poprzeczne pęknięcia. poluzowania). Niektóre z zalet drewna to: korzystny stosunek wytrzymałości do gęstości pozornej. takim jak trzęsienia ziemi i ekstremalne wiatry. Wytrzymałość drewna wzmacnianych konstrukcji powinna być określona na 8 2 ’2007 (nr 414) . kształt i wymiary. estetyczny wygląd i inne. a przyszłościowe modyfikacje nie są kosztowne.

N. Teoria prętów o złączach podatnych jest stosunkowo skomplikowana. wykonuje się zwykle za pomocą nakładek lub przykładek Rys. Proteza metalowa składa się np. Taki sam efekt daje zamiana ciężkiej warstwy ocieplającej lub zasypki na lżejszą. a długością prętów. 2. w których występują pęknięcia przebiegające równolegle lub skośnie w stosunku do podłużnej osi pręta (fotografia). Moskwa 1980]: a) dolna „proteza”. 1. zależności pomiędzy wielkością naprężeń normalnych w osiowo ściskanych prętach złożonych: dwugałęziowego pasa górnego kratownicy (a) i jednogałęziowego słupka lub krzyżulca kratownicy. 5. które przymocowuje się do końca belki dwiema śrubami. Wydanie „Wysszaja Szkoła”. W celu zilustrowania tego zagadnienia na rysunku 5 przedstawiono m. rodzaju obciążenia i konfiguracji przekroju poprzecznego pręta. Wykresy zależności pomiędzy naprężeniami normalnymi a długością: a) prętów z przekładką ciągłą. Wpływ podatności złączy na pracę drewnianych elementów zespolonych jest bardzo duży. zależy od kilku parametrów. b) górna „proteza”: 1 – belka. rodzaju i liczby łączników. Berlin 1980]: a) stalowymi ceownikami połączonymi za pomocą śrub. b) za pomocą kształtowników stalowych i lekkiego betonu. Konstrukcji iz dieriewa i płastmas. jakie występują w przykładkach. Przykłady różnych metod połączeniowych płyty betonowej z belką drewnianą za pomocą prętów ze stali żebrowanej: a) przekrój poprzeczny.in. dlatego trudno jest określić redystrybucję naprężeń w elementach o przekroju złożonym i w efekcie obliczyć. VEB Verlag für Bauwesen. bocznych przymocowanych za pomocą gwoździ lub innych łączników mechanicznych (podatnych). Lialin J. długości pręta. d) prefabrykowanymi „protezami” stalowymi. Obliczenia Rys. b) przekrój podłużny Pęknięcia skurczowe w belkach drewnianych Rys. b) gwoździ Rys. 3. i tak np. Przykłady połączeń płyty żelbetowej z belką drewnianą podano na rysunku 3 i 4. b) prętów z nakładkami: σg – naprężenia w prętach bezpośrednio obciążonych. Połączenie płyty betonowej z belką drewnianą: a) za pomocą wrębów i gwoździ. Inne przykładowe sposoby wzmacniania końców belek pokazano na rysunku 2. Rozkład naprężeń normalnych i tnących w prętach o złączach podatnych jest odmienny niż w elementach jednolitych. Wielkość naprężeń. 4. gdy nie występują żadne defekty. dwukrotne zwiększenie przekroju (przy analogicznym obciążeniu) nie oznacza dwukrotnego zmniejszenia naprężeń. σn – naprężenia w przekładkach lub nakładkach 2 ’2007 (nr 414) 9 . W tym celu można zastosować dodatkowe belki pod lub w przestrzeniach pomiędzy istniejącymi. W przypadku stropów stosowane są zazwyczaj wzmocnienia za pomocą płyty żelbetowej współpracującej z belkami w przenoszeniu obciążeń. c) gwoździowanymi nakładkami drewnianymi. Wzmacnianie końców (główek) belek drewnianych [Mönck W. jest najbardziej celowe przez zmniejszenie działających na nie obciążeń. 3 – śruba Niekiedy zachodzi konieczność wzmocnienia drewnianych konstrukcji stropowych lub dachowych jako całości. e) „ protezami” wykonanymi z żywicy poliestrowej Rys . Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. w jakim stopniu nakładki współpracują z elementem bezpośrednio obciążonym. nazywanym niekiedy „protezą”.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Wzmacnianie przekryć belkowych w przypadku ich przeciążenia. a pomiędzy stalą i drewnem umieszcza się warstwę hydroizolacji. Wzmacnianie podporowych części podciągów i belek opartych na ścianach zewnętrznych i przegrodach wykonuje się w sposób pokazany na rysunku 1. Po podparciu odcina się przegniły koniec belki i zastępuje nowym (stalowym lub drewnianym). Wzmocnienie końców belek [Zubariew G. Wzmacnianie elementów drewnianych..: Holzbau. M. 2 – nakładka stalowa. z odcinków stalowego ceownika lub dwóch kątowników.

Wzmacnianie węzła podporowego kratownicy może być również wykonane w sposób pokazany na rysunku 9. naprawę węzła można wykonać. Szwajcaria. a nawet obiekty przemysłowe. Wzmacnianie wrębów podporowych nakładkami gwoździowanymi: a) przybitymi do krokwi. Miejscowe wzmocnienie wykonuje się w postaci nakładek połączonych śrubami. które zapewniałyby przeniesienie sił rozwarstwiających. Jest to spowodowane tym. Przy wykonywaniu napraw elementów i konstrukcji dachowych nie należy ograniczać się do przywrócenia stanu pierwotnego. które z reguły bardzo znacznie osłabiały elementy w miejscach połączeń. a obejmy tego nie gwarantują. które wykonuje się zwykle przez stosowanie przykładek węzłowych przymocowanych za pomocą gwoździ lub śrub (rysunek 6 i 7). co w efekcie powoduje ogromny wzrost naprężeń i zmniejszenie sztywności. tym bardziej efektywne jest stosowanie nakładek lub przekładek łączonych na gwoździe. Linią ciągłą zaznaczono naprężenia określone wzorami ścisłymi.: Practical use of comopsite Timber-Concrete Beam connected by Nail. ale również mimośród spowodowany podcięciem. Rżanicyna. wówczas pręt jednolity zamienia się w dwa niepołączone pręty o znacznie mniejszej grubości (zwykle o ok. w których obciążenie przyłożone zostało albo do gałęzi skrajnych (rysunek 5a). dlatego odległość od miejsca podcięcia do końca belki powinna być odpowiednio duża. Najczęściej wręby podporowe wymagają naprawy i wzmocnień. Po- Rys.: Practical use of comopsite Timber-Concrete Beam connected by Nail. np. Do wzmacniania stref elementów drewnianych. Wymagają one wzmocnienia miejscowego lub na całej długości. Montreux. Spotyka się również przypadki. że im większa długość (smukłość) prętów. Wpływ podatności łączników jest jeszcze bardziej widoczny w przypadku zginanych prętów złożonych. ale jego nośność jest znacznie mniejsza. W niektórych przypadkach stosuje się styki z dodatkowymi prętami ściągającymi (rysunek 8). ponieważ wykonywane są zwykle z drewna niedostatecznej jakości. 5th World Conference on Timber Engineering. że do wzmocnienia zastosowano obejmy stalowe. Z wykresów tych wynika. jeśli zostaną wzmocnione łącznikami. że te nadbitki praktycznie nie biorą udziału w pracy konstrukcji. a przy zginaniu schemat pręta odpowiada belce wielokrotnej. gdy w pła- 10 2 ’2007 (nr 414) . że w przypadku ściskania smukłość pręta składającego się z dwóch części jest znacznie większa niż jednolitego. albo środkowych (rysunek 5b). ponieważ zbudowane zostały dla konkretnego rodzaju i liczby łączników oraz konfiguracji przekroju poprzecznego. Szwajcaria. 7. 5th World Conference on Timber Engineering. konstrukcje drewniane hal przemysłowych. Czasem przy wzmacnianiu konstrukcji stosuje się jednocześnie kilka metod.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych wykonano wg metody A. połowę). 1998] wierzchnia przekroju nakładek powinna być nie mniejsza niż powierzchnia przekroju wzmacnianego elementu. której wskaźnik wytrzymałości i moment bezwładności są znacznie mniejsze niż dla przekroju jednolitego. stosowane są często wklejane pręty stalowe. Miejscowe osłabienia czy uszkodzenia mogą być również wzmacniane za pomocą laminatów włóknistych.R. Montreux. stosując polimerobeton. Wykresy te mają charakter poglądowy. które bardzo często ulegają uszkodzeniom. ale jednocześnie weryfikować zastosowane rozwiązanie konstrukcyjne. a linią przerywaną – uproszczonymi. W przypadku gdy uszkodzeniu węzła podporowego towarzyszy zniszczenie głównych belek i końców krokwi. Oddzielne części przekroju pękniętego (rozwarstwionego) będą współpracowały ze sobą. Szczególnie w budownictwie tradycyjnym stosowano wiele rozwiązań typu ciesielskiego. W niektórych przypadkach (elementach krępych z małą liczbą łączników) może się okazać. Bardzo często czynnikiem decydującym o nośności węzła podporowego jest ścinanie. 1998] Rys. Wykresy ilustrują zależność pomiędzy wielkością naprężeń normalnych występujących w przekrojach położonych w środku rozpiętości prętów. Wzmocnienie wrębu podporowego: a) śrubami ściągającymi. taśm CFRP. w których zastosowano górne i dolne nakładki ciągłe połączone gwoździami. wzmacnianie stropu przez przymocowanie (przybicie) do belek obustronnych przykładek i płyty żelbetowej współpracującej z belkami. nie tylko uwzględnić zmniejszenie przekroju pasa dolnego. Bardzo niekorzystna i niebezpieczna sytuacja jest wówczas. Najczęściej wzmocniena wymagają pasy dolne wiązarów kratowych. dlatego też osoba wykonująca ekspertyzę czy opracowująca opinię techniczną powinna uwzględnić (w obliczeniach sprawdzających nośność i sztywność konstrukcji) specyfikę wymiarowania takich konstrukcji. których sumaryczny przekrój jest wprawdzie niezmieniony. b) ukośnie przybitymi nakładkami z desek [Stefanovic B. należy np. b) przybitymi do krokwi i belki [Stefanovic B. i obliczenia przeprowadzać jak dla rozciągania ze zginaniem. np. które są narażone na rozrywanie w poprzek włókien. Jeżeli pęknięcia są głębokie (przechodzą na wylot). np. Można nimi również wzmacniać złącza klinowe w belkach klejonych. 6. Przy obliczeniach węzłów podporowych na wręby czołowe.

Wzmocnienie pasa dolnego kratownicy [Zubariew G. 2 – przepona. b) nakładkami i przekładkami drewnianymi połączonymi na gwoździe.: Holzbau. wzmocnionych cięgnami stalowymi. Wysokość konstrukcji wówczas wzrasta i odpowiednio maleją siły w ściskanym pasie górnym. gdy na długości pasa występują liczne defekty i wykonanie miejscowych wzmocnień nie jest celowe (rysunek 10). Wzdłuż całego pasa umieszcza się z boków dwa ściągi stalowe. Zastąpienie zniszczonej drewnianej konstrukcji dachu szedowego konstrukcją trójkątną trójprzegubową z drewna klejonego [Mönck W. Konstrukcję wiązara należy wówczas wzmocnić za pomocą ukośnych prętów. zamocowane w węźle podporowym kratownicy. Prawidłową i wadliwą konstrukcję takiego węzła ilustruje rysunek 13. 5 – spaw Rys. Najczęściej wystarczające jest założenie ściągów stalowych z nakrętkami na końcach. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. Ogólne wzmocnienia pasa dolnego stosuje się w przypadku. Należy się wówczas liczyć ze zniszczeniem węzła. Wzmocnienie węzła podporowego kratownicy stalowymi „protezami”: 1 – „proteza” stalowa z ceowników.: Holzbau. 4 – śruby. Połączenie krzyżulców z pasem górnym kratownicy: a) nieprawidłowe. połączonymi w kalenicy w układ krokwiowy ze ściągiem stalowym (rysunek 12). Wzmacnianie całych wiązarów dachowych wykonuje się w przypadku wielu defektów i niedostatecznej ogólnej nośności. W każdym przypadku złącza elementów powinny być kształtowane w taki Rys. 11. Wzmocnienie nadmiernie ugiętego wiązara kratowego dodatkową podporą wewnętrzną: a) schemat ugiętego wiązara.4 – śruby. że dodatkowe podparcie kratownicy w środku rozpiętości może (w wyniku zmiany schematu statystycznego) spowodować w skrajnym przypadku zmianę znaku sił. VEB Verlag für Bauwesen.: Holzbau. 10. M. Wydanie „Wysszaja Szkoła”. 5 – spaw szczyźnie ścinania węzła podporowego występują pęknięcia (np. W tym przypadku wskazane byłoby profilaktyczne wzmocnienie rozpatrywanego węzła. Naprawa rozerwanych prętów rozciąganych [Mönck W. VEB Verlag für Bauwesen. b) prawidłowe 2 ’2007 (nr 414) 11 . 2 – przepona. 12.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA a) b) Rys. Lialin J. d) nakładkami stalowymi połączonymi z końcami belek za pomocą blach stalowych. Berlin 1980]: a) nakładkami i przekładkami połączonymi na śruby i pierścienie zębate. W przypadku dużych ugięć wiązara dachowego można go podeprzeć dodatkowym słupem ustawionym w środku rozpiętości. Należy jednak pamiętać. W celu uniknięcia tego zjawiska należałoby zmienić kąt ich na- Rys. Ponadto pokazane na rysunku 11b ukośne pręty dodatkowe będą powodowały zginanie pasa górnego. c) nakładkami z ceowników stalowych i drewnianej przekładki połączonymi na śruby i pierścienie zębate. i pręt trzeba będzie zabezpieczyć przed wyboczeniem. W przypadku większych sił w krzyżulcach. które zapobiegłyby zginaniu pasa dolnego dodatkowej podpory (rysunek 11). która może wywołać przekroczenie smukłości. Konstrukcji iz dieriewa i płastmas. śrub i pierścieni oraz stalowych śrub ściągających Rys. VEB Verlag für Bauwesen. 13. Moskwa 1980]: 1 – stalowa „proteza” z ceowników. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. płytę węzłową należałoby umieścić bliżej krawędzi górnej pasa. W przypadku zniszczenia konstrukcji dachowej łatwo ją zastąpić prostą konstrukcją złożoną z dwóch belek klejonych. 9. Konstrukcja takich wzmocnień jest bardzo indywidualna. tak aby dochodziły do węzłów pasa górnego. Berlin 1980] sposób. b) wiązar po wzmocnieniu [Mönck W. 3 – kratownica.. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. 8. Rys. aby nie dopuścić do wystąpienia rozciągania w poprzek włókien. Berlin 1980] chylenia. 3 – kratownica. a co za tym idzie uszkodzeniem nawet całej konstrukcji. pochodzenia skurczowego). N. Mogą się one znajdować znacznie poniżej dolnej krawędzi konstrukcji.

oraz odporność na procesy starzeniowe. że system zapraw naprawczych do rekonstrukcji cegieł i spoinowania musi składać się z co najmniej dwóch rodzajów materiałów różniących się właściwościami materiałowymi (cegieł oraz zaprawy murarskiej. o najbardziej istotnych zadań konserwatorów zajmujących się rekonstrukcją murów ceglanych i spoinowania należy nie tylko określenie głębokości i charakteru zmian destrukcyjnych. * Akademia Górniczo-Hutnicza im. • wykazywać dużą trwałość. W związku z tym w Polsce podejmowane są prace badawcze dotyczące opracowania różnych renowacyjnych zapraw mineralnych bazujących na krajowych surowcach i dostosowanych do poszczególnych materiałów budowlanych. W tabeli 1 przedstawiono ogólne składy zapraw naprawczych do cegieł i spoinowania stanowiące przedmiot badań. Niejednokrotnie zaprawy uzupełniające wykonywane są „na poczekaniu” przez dowolny wybór przypadkowych składników. a jednocześnie nie uszczelniać rewaloryzowanych cegieł.5 mm jako kruszywo. Badania nad nowym rodzajem mas naprawczych do rekonstrukcji cegieł i spoinowania zostały zrealizowane w ramach grantu celowego KBN nr 285/CT 07-10/2000 pt.0 mm. • zbliżoną nasiąkliwością. że w celu dużej skuteczności prac rewaloryzacyjnych cegieł i spoinowania masy mineralne stosowane do uzupełniania ubytków powinny charakteryzować się odpowiednimi właściwościami użytkowymi. a więc mrozoodporność. a stwardniała masa naprawcza do cegły i spoinowania powinna pełnić funkcję „kompresu” odciążającego mury obciążone solami rozpuszczalnymi podobnie jak tynki renowacyjne. Stanisława Staszica w Krakowie D Surowce wyjściowe Do przygotowania zapraw naprawczych do cegieł zastosowano następujące surowce wyjściowe: cement portlandzki biały CEM I 32. tzn. „Wdrożenie do produkcji zapraw mineralnych do uzupełniania ubytków w cegle”. • być bezpieczne dla zdrowia użytkowników i niezbyt drogie. takich jak mikrostruktura czy cechy fizykomechaniczne.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr inż. takich jak woda. Ponadto nie powinny zawierać rozpuszczalnych w wodzie soli i innych substancji mogących wywierać szkodliwe oddziaływanie na cegłę i spoinowanie. wskazanie metody wzmocnienia stref osłabionych oraz uzupełnienia istniejących ubytków. która służy do spoinowania muru). Często zdarza się. Do przygotowania zapraw naprawczych do spoinowania zastosowano: – cement portlandzki biały CEM I 32. 12 2 ’2007 (nr 414) . Artur Łagosz* dr Marek Rembiś* dr inż. Obecnie użytkowane zaprawy uzupełniające do rekonstrukcji cegieł i spoinowania dobierane są na zasadzie podobieństwa zewnętrznego bez uwzględniania właściwości materiału poddanego naprawie. – chłonne kruszywo diatomitowe o granulacji 0. • twardnieć w warstwach o dowolnej grubości i objętości i wykazywać dobrą przyczepność do podłoża. mikrostrukturę i teksturę zbliżoną do rewaloryzowanych cegieł. ale także określenie ich przyczyn. trzy rodzaje domieszek chemicznych: retentory na bazie eterów celulozy. piasek kwarcowy o granulacji 0.5 – 2. • wykazywać zbliżoną rozszerzalność termiczną do rewaloryzowanego materiału (cegła lub spoina). Witold Brylicki* dr inż. Zakłada się.0 mm. Anna Smoleńska* Nowe zaprawy naprawcze do rekonstrukcji cegieł i spoinowania • mieć wygląd. • stopień białości umożliwiający odpowiednie ich wybarwienie. – wapno hydratyzowane. – mielony granulowany żużel wielkopiecowy. redyspergowalna żywica proszkowa na bazie octanu winylu. – piasek do zapraw budowlanych o uziarnieniu 0 – 2. Powszechnie uważa się. Uwzględniając wymienione wymagania. a także mieć niski skurcz lub nawet lekką ekspansję w celu zapewnienia dobrej współpracy z podłożem.1 – 0. barwę. – domieszki chemiczne o takim samym charakterze jak w przypadku mas naprawczych do rekonstrukcji cegły. powinny odznaczać się: • zbliżoną lub niższą wytrzymałość niż elementy poddane renowacji. że zastosowanie nieprofesjonalnie przygotowanych mas naprawczych powoduje wręcz skutek odwrotny i zamiast poprawy stanu obiektu prowadzi do jego dalszej destrukcji. mączka kwarcowa jako dodatek schudzający. oczywiste jest. Podczas ustalania składu obydwu rodzajów zapraw naprawczych zwrócono szczególną uwagę na kształtowanie właściwości oczekiwanych i żądanych przez konserwatorów. • charakteryzować się jak największym udziałem składników naturalnych i tradycyjnie stosowanych w sztuce budowlanej oraz zawierać jak najmniejszą ilość żywic syntetycznych i domieszek chemicznych. i naszym zdaniem nie bez racji. uziarnienie. etylenu i estrów kwasów akrylowych oraz domieszka napowietrzająco-hydrofobizująca. co zapewni prawidłowy transport wilgoci z podłoża. takimi jak dobra plastyczność i urabialność.5R. mikroorganizmy. • być łatwe w użyciu oraz poddawać się obróbce mechanicznej. wapno hydratyzowane.5R. skażone środowisko. oraz odpowiednimi właściwościami stwardniałych mas mineralnych. dobra nakładalność i zachowanie właściwości roboczych w odpowiednio długim czasie. odporność na działanie czynników atmosferycznych. finansowanego przez Komitet Badań Naukowych. że rekonstrukcja cegieł i spoin należy do najtrudniejszych zadań konserwatorskich. Dodatkowo preparatami uzupełniającymi mogą być impregnaty do wzmacniania strukturalnego osłabionej cegły oraz preparaty do wykonania izolacji hydrofobizującej odnowionej powierzchni.

.

003 Odporność na działanie soli brak śladów brak śladów soli wg WTA soli na na powierzchni powierzchni próbki po 10 próbki po dniach moczenia 10 dniach moczenia Test krystalizacyjny brak zmian nie stosuje się wg normy DIN 52111 po 10 dniach moczenia i suszenia Wnioski Zaprawy naprawcze do rekonstrukcji cegieł i spoinowania spełniają wymagania normy europejskiej dotyczącej zapraw budowlanych powszechnego użytku.76 67. W tabeli 2 przedstawiono wyniki badań cech użytkowych zapraw naprawczych do cegieł i spoinowania będących przedmiotem badań autorów pracy.22 – odchylenie standardowe 0.i grubowarstwowy RT400 EKO-TYNK firmy RenoTech. Dominikanek. Specyficzny charakter prac rewaloryzatorskich oraz dążenie do stworzenia jasnych i przejrzystych kryteriów oceny jakości zapraw naprawczych powoduje. EKO TYNK RT 400 działa jako powolny kompres odsalający.23 Tabela 2.3 46. oferowany przez firmę RenoTech.76 – 1.24 0. Uzyskane wyniki badań weryfikujących w pełni upoważniają autorów technologii do podjęcia prób produkcyjnych i stosowania mas naprawczych w rekonstrukcji cegieł i spoinowania.5 mm Diatomit 0.0 1.1 0.0 2. W strukturze tynku jest strefa odparowania.21 Opór dyfuzyjny względny wg PN-B-10106 [m] 0.15 – 11. Technologia zapraw naprawczych do rekonstrukcji cegieł i spoinowania została zgłoszona do opatentowania przez AGH w Krakowie (nr zgłoszenia patentowego 381 303 z okresem ochronnym od 15.7 18. Więckowicach.1 – 3. Floriana.1 Nasiąkliwość wg PN-85/B-04500 [% masowych] 17.049 – odchylenie standardowe 0. produkowany na bazie krajowych surowców mineralnych i odpadowych.3 Współczynnik wnikania wody wg WTA po 24 h 4.65 – 3. Synagodze Wysokiej na Kazimierzu oraz rekonstrukcji zabytkowych pomników. w klasztorze ss.1 – 0. odporność na działanie soli.15 33. przeznaczony jest do wszystkich typów murów.5 – 41. wykazały.0 5.12.4 – 20.72 0. Kalwarii Zebrzydowskiej.25 1.21 – 0. Michałowicach.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 1.7 4. Wyniki badań zapraw naprawczych Badana cecha i przyjęta metodyka badania Właściwości użytkowe zapraw naprawczych do cegły do spoinowania Cement biały CEM I 32. Tychach.003 0. a dokumentami odniesienia są w tym przypadku wymagania obowiązujące w poszczególnych krajach i/lub wymagania stawiane przez niemieckie instrukcje WTA. opór dyfuzyjny względny.5 16. Szreniawie. Oleśnicy.0 Przyczepność do podłoża wg PN-85/B-04500 [MPa] 0.0 – odchylenie standardowe 0.0 – 4.7 Podciąganie kapilarne wg PN-85/B-04500 po 24 h [mm] 5.38 [g/cm3] – odchylenie standardowe 0.70 – 0.20 – 1. że spełniają one także wymagania innych powołanych norm i instrukcji WTA. Radziszowie. krajowe aprobaty techniczne i instrukcje wykonawcze.056 – 0. takie jak zdolność pochłaniania i magazynowania oraz odporność na działanie soli czy paroprzepuszczalność.068 0. Skład badanych zapraw naprawczych Składniki wyjściowe Udziały masowe składników w stanie suchym [% masowe] zaprawa zaprawa naprawcza do naprawcza spoinowania do cegły 12. Wytrzymałość na ściskanie wg PN-85/B-04500 [MPa] 6.6 2.2006 r.in.8 19. Stosowany jest bez tynku podkładowego. we wnętrzach kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu.42 0.06 Mrozoodporność zapraw wg PN-85/B-04500 po 15 cyklach mrożenia bez zmian bez zmian Porowatość stwardniałych zapraw określona wg metodyki WTA 38. że w ocenie ich jakości jako dokument odniesienia obowiązuje standard europejski na zaprawy budowlane powszechnego użytku.05 Gęstość objętościowa stwardniałych zapraw wg PN-85/B-04500 1.06 1. Ich stosowanie regulowane jest przez krajowe wymagania techniczne.0 – 13.02 – – 53. m.1 – odchylenie standardowe 0. kapliczek i innych obiektów zabytkowych w Warszawie. galanterii kamiennej i elementów małej architektury. 14 2 ’2007 (nr 414) . co zapobiega pojawianiu się wykwitów i plam na powierzchni. test krystalizacyjny.10 – 0.80 4.5 – 2 mm Mączka kwarcowa Domieszki chemiczne Wyniki badań stwardniałych zapraw naprawczych do cegieł i spoinowania Zaprawy naprawcze stosowane do rewaloryzacji zabytków nie są w żadnym kraju przedmiotem standaryzacji na poziomie norm krajowych oraz standardów międzynarodowych.31 Wytrzymałość na zginanie wg PN-85/B-04500 [MPa] 3. a ponadto weryfikuje się ich cechy szczególne.5R Wapno hydratyzowane Mielony granulowany żużel wielkopiecowy Piasek do zapraw 0 – 2 mm Piasek do zapraw 0. zastosowano w przypadku konserwacji wielu obiektów zabytkowych. Tynk cienko.).] – odchylenie standardowe 3. Zaprawy są stosowane również jako materiał rzeźbiarski w produkcji detali architektonicznych. Dzięki dużej liczbie dużych porów nie następuje rozsadzenie tynku pomimo krystalizacji wewnętrznej. w kościołach Mariackim i św.0 – 6.4 – 5. takich jak porowatość.0 – odchylenie standardowe 0.14 0. na Zamku Żupnym w Wieliczce oraz w katakumbach Teatru Wielkiego w Warszawie.3 [% obj. Przykłady zastosowania zapraw naprawczych System zapraw mineralnych.9 0. Poszerzone badania dotyczące niektórych cech użytkowych.

Można także wykonać okładziny z cegły i kształtek klinkierowych osadzanych na zaprawie chemoodpornej. Kolonko A.in. Kolonko A. W infrastrukturze sieciowej miast beton stosowany jest przede wszystkim do bu- * Politechnika Wrocławska dowy obiektów gospodarki wodno-ściekowej. Do budowy nowych obiektów. powłoki zbrojone (laminaty) oraz wykładziny. Beton Dynamiczny rozwój technologii betonu w ostatnich latach doprowadził do produkcji betonów wysokowartościowych.2 m oraz wykładziny stosowane do naprawy przewodów. głównie w przypadku realizacji nowych kanałów metodami tradycyjnymi (w wykopach) i bezwykopowymi.. 377. a przewód jest skutecznie wentylowany. – Madryas C. Politechnika Świętokrzyska. – tworzywa sztuczne (duroplasty i termoplasty). Natomiast w przypadku zwiększonego zagrożenia ścieków. Podstawowe właściwości kamionki przedstawiono w tabeli. Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej. Szot A. s. s. Monografie. podając ich wybrane cechy oraz przykłady wykonywanych z nich produktów. – materiały skalne (bazalt.. poprawę odporności betonu na korozję siarczanową można uzyskać przez zastosowanie odpowiedniego kruszywa. Konstrukcje przewodów kanalizacyjnych. Mikrotunelowanie. W ramach wymienionych grup materiałów stosowane są ich liczne odmiany. Wydawnictwo Akademii Techniczno-Humanistycznaj. beton sprężony). Problemy bezwykopowej odnowy przewodów kanalizacyjnych.. nawet na wysoką. szczelności. odporności na korozję i ścieranie. Beton umożliwia wykonywanie konstrukcji zarówno prefabrykowanych. stosuje się ochronę materiałowo-strukturalną.. O Wytrzymałość na rozciąganie [MPa] 10 – 20 Specjalnej odmiany cegła. poza ochroną materiałowostrukturalną. W przypadku konieczności wykonania izolacji w środowisku o silnej agresywności bardzo dobre rezultaty uzyskuje się przez kotwienie w konstrukcji przewodu okładzin z płyt polietylenowych łączonych przez spawanie. Wrocław 2002..2 becnie do budowy nowych lub odnawiania starych przewodów podziemnych na terenach zurbanizowanych stosuje się: – materiały ceramiczne (cegła. Studia. Coraz szersze zastosowanie kamionki wynika z jej zalet. komór i przewodów kanalizacyjnych wykonanych z tego materiału. co implikuje wzrost zainteresowania tym tworzywem. gdy prędkość przepływu ścieków zapewnia samooczyszczanie. inż. konstrukcje warstwowe tworzone ze współpracujących materiałów oraz kompozyty materiałowe. Do ochrony powierzchniowej przy średniej agresywności środowiska należy stosować. – betony (żelbet. – metale (stal. np. m. gdzie zachodzi rozkład osadów przy braku skutecznej wentylacji. powłoki cienkowarstwowe (nakładane metodami malarskimi). W przypadku przewodów sanitarnych i ogólnospławnych beton może być narażony na lekką lub średnią agresywność środowiska. a przy wysokiej agresywności. – Madryas C. Kielce 1998. 245. – Madryas C. Kolonko A. s 58. Nowością jest wytwarzanie rur kamionkowych do mikrotunelowania. Renowacja przewodów wodociągowych metodą cementowania. Cezary Madryas* Współczesne materiały konstrukcyjne w podziemnej infrastrukturze sieciowej miast Materiały ceramiczne W grupie materiałów ceramicznych najdynamiczniej rozwija się produkcja wyrobów z kamionki do zastosowań w kanalizacji. dużej trwałości. Więcej informacji na temat współczesnych rozwiązań materiałowych dotyczących tego obszaru budownictwa można znaleźć w publikacjach: – Kuliczkowski A. stosowana jest sporadyczne. 2 ’2007 (nr 414) 15 . podobnie jak materiały skalne.in. Rozprawy 13. m. Przykładem takiego zastosowania betonu mogą być tubingi służące do montażu obudów segmentowych w tunelach o większej średnicy. węglanowego.. dużej wytrzymałości oraz małej szorstkości i bezproblemowego recyclingu.. kamionka). Bielsko-Biała 2006. Wysocki L. – polimerobeton. Wrocław 2006. co jest jego przewagą w porównaniu z innymi tworzywami. Wysocki L... jak i monolitycznych. rury średnicy nawet do 1. poza ochroną materiałowo-strukturalną. powłoki grubowarstwowe. jest obecnie stosowana w przypadku rekonstrukcji studni. z których wykonuje się praktycznie tylko konstrukcje prefabrykowane. W artykule przedstawię wyłącznie podstawowe informacje o najczęściej stosowanych materiałach. Dolnośląskie Wydawnictwo Edukacyjne. nazywana dawniej kanalizacyjną.. 287. dr hab. W celu ochrony konstrukcji przewodów betonowych przed kokrozją. s.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA prof. granit). a w przypadku małych spadków. Podstawowe właściwości fizyczne kamionki Właściwości Ciężar objętościowy [KN/m3] Wytrzymałość na rozciąganie przy zginaniu [MPa] Wytrzymałość na ściskanie [MPa] Twardość w skali Mohsa Moduł sprężystości [MPa] Współczynnik rozszerzalności termicznej [1/K] Współczynnik przewodności termicznej [W/(m • K)] Wartość 22 15 – 40 100 – 200 ≅7 ≅ 50 000 5 • 10-6 ≅ 1. żeliwo).

.

.

Udział żywicy poliestrowej stanowi zaledwie 10 – 12% masy polimerobetonu. niem. Przyjmuje się. Analiza tych założeń wskazuje. 23 kN/m3 i wytrzymałość na ściskanie 60 – 150 MPa.45. a także wysoka wytrzymałość zarówno na ściskanie. Tworzywa sztuczne są stosowane w przypadku budowy przewodów w technologii HDD oraz technologii rekonstrukcji z grupy close fit. rolldown. swagelining. Glasfaserverstärkte Kunststoff – GFK): utwardzane żywicą epoksydową GRP-EP lub żywicą poliestrową GRP-UP. kompozyty – duroplasty wzmacniane włóknem szklanym (ang. wykonywane są z tkanin o strukturze filcowej. W infrastrukturze podziemnej miast wykorzystuje się go do budowy przewodów kanalizacyjnych. Odporność polimerobetonu na korozję (pH = 1 – 10) powoduje. że kolektorów kanalizacyjnych nie należy wykonywać z betonów o w/c większym od 0. uniemożliwiającą odpływ żywicy do wnętrza przewodu. W wyniku impregnacji otrzymuje się trójwymiarową siatkę włókien z wypełnionymi przestrzeniaa) Tworzywa sztuczne Tworzywa sztuczne wykorzystywane są zarówno do budowy nowych obiektów. Glass Reinforced Plastic – GRP. Do produkcji betonów przeznaczonych do kanalizacyjnych należy stosować cementy o podwyższonej odporności na korozję. Zaletą technologii z grupy close fit jest minimalizacja zmiejszenia przekroju poprzecznego odnawianego przewodu. 2. które dodatkowo pozwalają uzyskać beton o wyższej szczelności. 1.40 (beton obecnie stosowany do produkcji rur przez uznanych producentów) obniża się podatność betonu na ścieranie i przesiąkliwość o ok. polietylen wysokiej gęstości PEHD (HD – High Density). polietylen średniej gęstości PEMD (MD – Middle Density). budowli lub konstrukcją naprawianą w przypadku budowli odnawianych. jak i naprawy. że gotowy produkt może pracować praktycznie w każdym środowisku. jak i rozciąganie. że cement o zawartości C3A mniejszej od 8% charakteryzuje się średnią odpornością na korozję siarczanową. polibutylen PB. compact pipe czy U-liner). b) Fot. ułatwiający montaż. gdy obciążenie hydrauliczne jest graniczne. a o zawartości mniejszej od 3% wysoką odpornością. polietylen wysokiej gęstości sieciowany PE-X. w literaturze angielskojęzycznej oznaczany najczęściej skrótem PRC (Polyester Resin Concrete). Do produkcji przewodów używane są: tworzywa poliwinylowe: nieplastyfikowany polichlorek winylu PVC-U (oznaczenie krajowe PCW-U). Wykładziny w technologii insituforn i jej pochodnych (np. Szczególnie istotna jest zawartość C3A w cemencie. b) prefabrykat do rekonstrukcji przewodów o niekołowym przekroju w technologii relining 18 2 ’2007 (nr 414) . Konstrukcje z tworzyw sztucznych zaliczane są zazwyczaj do grupy podatnych i w związku z tym konieczne jest zapewnienie im współpracy z ośrodkiem gruntowym w przypadku nowych Fot. Przykład tunelu wieloprzewodowego z tubingów betonowych przedstawiono na fotografii 1. kopolimer polipropylenu PP-Co. Dużą odpornością na korozję siarczanową charakteryzują się cementy hutnicze. zarówno na etapie projektowym. takimi jak mikrotunelowanie lub metoda przeciskowa. Są to konstrukcje wrażliwe i ich aplikacja wymaga wysokich kwalifikacji. typu V z wyprofilowaną kinetą oraz jajowym. Technologia ta została nazwana insituforn i dała początek opracowaniom następnych technologii z zastosowaniem wykładzin (linerów) ściśle pasowanych (np. Na rynku dostępne są rury o przekroju: kołowym. poliolefiny: polietylen niskiej gęstości PELD (LD – Low Density). komór. Polimerobeton ma gęstość ok.50 (przeciętny beton) do 0. i zawierać co najmniej 98% SiO2.2%. chlorowany polichlorek winylu PCW-C. przyłącza i przewody) do wykonywania kanalizacji. studni i zbiorników. rekonstrukcji oraz wymiany obiektów eksploatowanych. 50%. a wodoszczelność należy dostosować do przewidywanego zagrożenia korozyjnego.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Nasiąkliwość betonu nie może być większa niż 4%. Podstawową zaletą tworzyw sztucznych jest ich duża odporność na działanie czynników chemicznych i biologicznych oraz mały ciężar objętościowy. ma podstawowe znaczenie. polipropylen PP. process phenix). jest jednym z najnowszych materiałów konstrukcyjnych stosowanych w budownictwie.2 – 32 mm. szczególnie CEM IIIB. Przez zmniejszenie stosunku w/c z wartości 0. absorbujących żywice i pokrytych z jednej strony folią z tworzywa sztucznego. homopolimer polipropylenu PP-H. co w przypadku. Podstawowe zalety polimerobetonu to duża odporność na agresję chemiczną i biologiczną. do tradycyjnego układania w wykopach otwartych oraz do układania technologiami bezwykopowymi. Tunel wieloprzewodowy z tubingów betonowych Polimerobeton Polimerobeton. Wyroby z duroplastów firmy Hobas Polska: a) system (studnie. duża odporność na ścieranie. jak i wykonawczym. Ideę tych technologii opracowano w Anglii na zlecenie koncernu British Gas. Na fotografii 2 przedstawiono przykłady wyrobów z duroplastów. tak aby stos okruchowy wykazywał możliwie małą porowatość. Uzyskuje się go w wyniku spojenia żywicą poliestrową zazwyczaj kruszywa kwarcowego wysuszonego do wilgotności w ≤ 0. Kruszywo powinno składać się z frakcji 0.

Polega 2 ’2007 (nr 414) 19 . Referat powstał dzięki środkom na badania przyznanym autorowi przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej w ramach subsydiów profesorskich. jest przyjazna dla środowiska. Na fotografii 3 przedstawiono widok linera w technologii insituforn wprowadzanego techniką rewersji. rury z polietylenu dużej gęstości (PEHD). że dzięki budowie strukturalnej żeliwo sferoidalne przy zginaniu i rozciąganiu może plastycznie odkształcać się po przekroczeniu granicy plastyczności (wydłużenie powyżej 0. Za głowicą rozkruszającą stary przewód wciągany jest nowy przewód z PEHD. wymianę przewodu bez zatrzymywania przepływu mediów. Mogą być stosowane żywice z grupy poliestrów nienasyconych. polietylenu lub żywicy epoksydowej. których ostre krawędzie mogą rysować wprowadzane rury z PEHD. w przypadku przepływów grawitacyjnych.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA mi żywicą termoutwardzalną. PEHD czy PCW albo być uciągloną konstrukcją z PEHD. wykonuje się rury żeliwne z powłokami ochronnymi zewnętrznymi i wewnętrznymi.) oraz bez zastosowania najnowszych rozwiązań materiałowych. czyli rozkruszonych fragmentów rur. Stosuje się wtedy technologię berstlining lub pipe eating. wody zimnej i gorącej oraz instalacji przemysłowych w przemyśle chemicznym i petrochemicznym. technologie spawania oraz warunki odbioru. W celu zwiększenia trwałości wyrobów z żeliwa. Technologia nie generuje wstrząsów. zabezpieczone antykorozyjnie. Metale Wyroby metalowe (stalowe lub żeliwne) są używane wyłącznie do budowy nowych sieci infrastruktury podziemnej miast oraz armatury. Połączenia rur stalowych wykonywane są najczęściej przez spawanie. Wadą technologii jest pozostawianie w gruncie tzw. waniu rur i rurociągów należy mieć na uwadze nie tylko równoważnik węgla CE. Stale na rury powinny być w pełni uspokojone i wykonane w technice kontrolowanego walcowania jako stale drobnoziarniste. na rozkruszaniu wymienianego przewodu głowicą podobną do stosowanych w mikrotunelowaniu. Uważane są za stale spawalne. laserowe systemy kontroli kierunku przewiertów. robotyzacja itp. które stają się technologiami dominującymi. i usuwaniu rozkruszonych części przez system transportu hydraulicznego poza ośrodek gruntowy. inicjując ich pękanie. są stosowane najczęściej do budowy przewodów ciśnieniowych do przesyłania gazu. Nie było to możliwe bez wyposażenia budownictwa w najnowsze maszyny (zdalnie sterowane głowice do urabiania gruntu. Powłoki wewnętrzne są wykonywane z zaprawy cementowej. w tym technologii bezwykopowych. Nowe konstrukcje „wciągane” są do wnętrza przewodu bezpośrednio (nie techniką rewersji) przez zastosowanie obróbki mechanicznej (rolldown) lub mechaniczno-termicznej (swagelining). o napędzie pneumatycznym lub hydraulicznym. Na rynku dostępne są także rury żeliwne. Rury produkuje się ze stali niestopowych i niskostopowych przez ich formowanie z blach lub taśm stalowych. Fot. Rury stalowe. Wymieniana rura może być wówczas skonstruowana z krótkich modułów z GRP. zużytego przewodu i pozostawianiu jego fragmentów w gruncie.2%). W efekcie nastąpił rozwój technologii wykonawstwa i odnowy podziemnych systemów sieciowych. W takim przypadku stosuje się najczęściej rury stalowe z wykładziną wewnętrzną z zaprawy cementowej z zewnętrzną powłoką antykorozyjną z tworzywa sztucznego. gdyż nie pozostawia fragmentów niszczonej rury w gruncie i umożliwia powiększanie średnicy przewodów przez wprowadzenie w miejsce przewodów niszczonych rur o większej średnicy (takiej jak średnica głowicy). którą można zakwalifikować do wykładzin laminowanych. telewizyjne systemy kontroli stanu technicznego i postępu robót. Stale niskostopowe. a po procesie utwardzenia niejednorodną konstrukcję. w zależności od materiału konstrukcyjnego. drobnoziarniste należą do grupy stali o podwyższonej wytrzymałości (SPW) o granicy plastyczności do 500 MPa. Korzystną ich właściwością mechaniczną jest to. przewodowe rury spawane i zgrzewane do transportu mediów o ciśnieniu poniżej 16 MPa i temperaturze niższej od 300 °C. Specjalny system wewnętrznych bypassów umożliwia. Implikuje to zapotrzebowanie na nowe tereny wyposażone w media oraz konieczność dostosowania istniejącej infrastruktury sieciowej do potrzeb przyszłych miast. a drugą wykonuje się z masy bitumicznej lub z tworzyw sztucznych. Średnica przewodów nie przekracza 500 mm. w których pierwszą warstwę ochronną stanowi zwykle powłoka cynkowa. jak ceramika i betony najnowszych generacji czy tworzywa sztuczne i polimerobetony. które jest skutkiem nieprzewidzianie dynamicznego rozwoju aglomeracji miejskich. Linery z kompozytu Tworzywa sztuczne są dotychczas używane jedynie jako materiały konstrukcyjne w bezwykopowych wymianach przewodów infrastruktury podziemnej miast. ale również stosowane materiały dodatkowe. ropy naftowej. Powłoki ochronne zewnętrzne to najczęściej systemy dwuwarstwowe. Technologia pipe eating jest bardziej uniwersalna i powstała jako pochodna technologii mikrotunelowania. skorup. ale przy spa- Podsumowanie Różnorodność nowych materiałów konstrukcyjnych stosowanych w infrastrukturze podziemnej miast wynika przede wszystkim z ogromnego zapotrzebowania na ten rodzaj budownictwa. Berstlining statyczny lub dynamiczny polega na rozkruszaniu za pomocą głowicy. estrów winylowych lub żywice epoksydowe. 3. Drugi rodzaj technologii z grupy close fit wykorzystuje jako konstrukcje nośne. Stale niestopowe przeznaczone są na rury konstrukcyjne. Do transportu ścieków stosowane są stosunkowo rzadko. najczęściej jako ciśnieniowe przewody tranzytowe. W niektórych technologiach przekrój wciąganego przewodu z PEHD zostaje wstępnie zniekształcany do przekroju przypominającego literę U (U-liner) lub C (compact pipe). poliuretanu.

.

Agnieszka Fleszar* dr inż. Ich źródłem są też środki odladzające (działające bezpośrednio na konstrukcje drogowe. • iniekcyjne. Związki te nanosi się na powierzchnie konstrukcji żelbetowych narażonych na korozję. • polegające na nakładaniu powłok ochronnych na konstrukcję lub bezpośrednio na pręty zbrojeniowe. Wodorotlenek ulega rozpuszczeniu w wodzie porowej. Rys.in. Jest to działanie zapobiegawcze.in. Wnikanie chlorków i karbonatyzacja betonu powodują zniszczenie warstwy pasywnej i stwarzają warunki do korozji stali (do rozwoju procesu korozyjnego niezbędny jest dostęp tlenu). Jony chlorkowe powodują lokalne zniszczenie warstwy pasywnej i powstanie niewielkich powierzchniowo.5. mosty czy wiadukty). 1. wżerów. W przypadku powierzchniowego wprowadzenia inhibitora (strzałka na rysunku) moment jego działania jest opóźniony ze względu na konieczność transportu inhibitora przez otulinę betonową i osiągnięcia odpowiedniego stężenia przy powierzchni stali. Powoduje ona zmniejszenie przekroju poprzecznego elementu. która silnie hamuje korozję. 1 – inhibitor MCI. gdyż w nowych konstrukcjach żelbetowych stal jest pokryta warstwą pasywną i inhibitor jest niepotrzebny. który nadaje betonowi odczyn wysokoalkaliczny. która jest powiązana m. Ten naturalny mechanizm ochronny może jednak w niesprzyjających warunkach zostać zakłócony i korozja stali zbrojeniowej spowoduje zniszczenie konstrukcji żelbetowej. Do betonu wnikają chlorki i dwutlenek węgla. gdy stężenie czynników korozyjnych przekroczy wartość krytyczną. Schemat rozwoju procesu korozji stali w betonie • inhibitory korozji. tworzy się szczelna warstewka pasywna. Po zastosowaniu inhibitora okres trwałości konstrukcji wydłuża się (wzrost czasu do awarii o ∆t). Zakłada się.5 i wówczas stal ulega korozji ogólnej. lecz nie naruszają jeszcze działania ochronnego warstwy pasywnej. Z upływem czasu beton podlega procesowi karbonatyzacji. 2. Szybkość transportu czynników korozyjnych przez beton zależy od jego przenikalności.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA dr inż. Na rysunku 2 przedstawiono schematycznie rozwój procesu korozji stali po zastosowaniu migrujących inhibitorów korozji. W ostatnich latach zaproponowano stosowanie migrujących inhibitorów korozji (MCI – migrating corrosion inhibitors). Inhibitory korozji stali w betonie W celu ochrony konstrukcji żelbetowych przed korozją stosuje się m. Przy ** Politechnika Warszawska. Ze względu na niejednorodność betonu korozja stali zachodzi bardzo nierównomiernie. a ich stężenie przy powierzchni stali rośnie. Andrzej Królikowski** Zabezpieczanie konstrukcji żelbetowych za pomocą migrujących inhibitorów korozji nieznacznym ubytku masy stali następuje poważne obniżenie jej wytrzymałości mechanicznej. co może prowadzić do zniszczenia konstrukcji. prowadzącemu do obniżenia jego wysokiej wartości pH i zaniku warstwy pasywnej na stali. tworząc roztwór nasycony o pH ≈ 12. W tych warunkach na powierzchni stali zbrojeniowej. Otulina betonowa działa jak powłoka ochronna i uniemożliwia wnikanie czynników korozyjnych z otoczenia. że zbrojenie przestaje być pasywowane już przy pH < 11. Przenikają one przez otulinę betonową do prętów zbrojeniowych i powodują zahamowanie procesów korozji stali. ↓ oznacza moment zastosowania inhibitora 2 ’2007 (nr 414) 21 . Wydział Inżynierii Lądowej ** Politechnika Warszawska. składniki zanieczyszczeń przemysłowych. Na rysunku 1 przedstawiono schematycznie rozwój procesu korozji stali w betonie. tzw. Początkowo bezobjawowy charakter korozji wżerowej może mieć bardzo gwałtowny i niebezpieczny w skutkach przebieg. edną z podstawowych przyczyn destrukcji żelbetu jest korozja stali zbrojeniowej. Wydział Chemii J Rys. które oddziałują nie tylko w rejonach nadmorskich. ze stopniem zawilgocenia. Przyczyną korozji stali zbrojeniowej są również jony chlorkowe. lecz głębokich uszkodzeń korozyjnych. Początkowo – przy wysokim pH betonu i małym stężeniu jonów chlorkowych – stal jest w stanie pasywnym i korozja zachodzi bardzo powoli. Proces korozji rozpoczyna się. Schemat rozwoju procesu korozji stali w betonie po zastosowaniu migrującego inhibitora korozji: 0 – bez inhibitora. Przy przekroczeniu krytycznych wartości stężenia jonów chlorkowych lub pH następuje zniszczenie warstwy pasywnej i rozpoczyna się intensywna korozja stali. Stal jest chroniona przed korozją przez alkaliczne środowisko otaczającego ją betonu. metody: • elektrochemiczne. Inhibitory mogą być dodawane w procesie wytwarzania mieszanki betonowej. Inhibitor został wprowadzony do betonu po przekroczeniu krytycznych wartości stężeń czynników korozyjnych i inicjacji procesu korozyjnego stali. W procesie wiązania cementu portlandzkiego powstaje wodorotlenek wapniowy.

Charakterystyka podstawowych grup migrujących inhibitorów korozji Mechanizm działania ochronnego tworzenie warstwy adsorpcyjnej na powierzchni stali ograniczającej dostęp czynników korozyjnych wzmacnianie tlenkowej warstwy pasywnej. w jakich warunkach zasadne jest użycie migrujących inhibitorów korozji. a coraz częściej bardziej wyrafinowanych technik. blokujące pory betonu i uniemożliwiające odparowanie inhibitora. Wzbudza duże zainteresowanie praktyków. postępu karbonatyzacji). Migrujące inhibitory korozji mogą być nanoszone na elementy żelbetowe jako składniki zapraw naprawczych lub w postaci zawiesin wodnych (rysunek 3). gdy zniszczenie stali zbrojeniowej jest jeszcze niewielkie. odbudowanie uszkodzonej warstwy pasywnej uszczelniane betonu przez tworzenie trudno rozpuszczalnych związków w porach uszczelniane betonu przez tworzenie trudno rozpuszczalnych związków w porach znaczna mała Kwasy karboksylowe mała wiska. W celu uniknięcia takiego zjaStan stali szybkość korozji zniszczenia korozyjne brak Stosowanie inhibitorów Zasady stosowania W tabeli 2 wskazano. Informacje o dużej szybkości wnikania migrujących inhibitorów okazały się 22 2 ’2007 (nr 414) . jego ilość. W tabeli 3 zestawiono czynniki wpływające na skuteczność działania migrujących inhibitorów korozji. Potrzebne jest też monitorowanie stopnia skażenia betonu (stężenia chlorków. Literatura podaje również rozbieżne informacje na temat mechanizmu działania ochronnego oraz szybkości dyfuzji migrujących inhibitorów korozji w betonie. W tabeli 1 scharakteryzowano działanie tych związków. Zasadność stosowania migrujących inhibitorów korozji znikoma – stal pokryta warstwa pasywną znikoma – stal pokryta brak warstwą pasywną początek intensywnej korozji – niewielkie warstwa pasywna zniszczona zaawansowana korozja stali znaczne pozbawionej warstwy pasywnej niepotrzebne wskazane wskazane nieskuteczne wej za pomocą powszechnych metod elektrochemicznych. górną powierzchnię konstrukcji żelbetowych pokrywa się woskami syntetycznymi. Ich stosowanie może przynieść oczekiwane efekty. a w efekcie zwiększenia skuteczności zabiegu. Inhibitory zmniejszają szybkość korozji stali przez wzmacnianie tlenkowych warstw pasywnych.in. aminoalkohole. Przeważa jednak pogląd. aminy. jaka dostała się do betonu i powierzchni stali zbrojeniowej. tworzące trudno rozpuszczalne produkty. drofobowe) i agresywnych jonów z powierzchni stali. Działanie ochronne migrujących inhibitorów jest związane ze spowalnianiem reakcji korozyjnych na powierzchni stali i obniżeniem przepuszczalności otuliny betonowej. zanim stężenie czynników korozyjnych przekroczy kryUwagi aplikacyjne związki trujące i bardzo lotne – ryzyko odparowania związki trujące. odbudowanie zniszczonych warstw pasywnych (repasywacja). w których proces korozyjny już się rozpoczął lub dopiero może się rozpocząć. Stosuje się również dodatki. tyczną wartość. związki uszczelniające beton nie tylko utrudniają wnikanie czynników korozyjnych. że transport tych związków odbywa się głównie przez dyfuzję ich rozpuszczonych form w fazie wodnej. inhibitory MCI zawsze powinny docierać do prętów zbrojeniowych. po nałożeniu zaprawy naprawczej lub zawiesiny wodnej zawierającej inhibitory korozji. Wprowadzenie inhibitorów nie powinno niekorzystnie wpływać na fizykochemiczne właściwości betonu. że lotne związki organiczne (aminy i aminoalkohole) będą szybko wnikać do betonu w fazie gazowej. W przypadku gdy aplikacja inhibitorów korozji nastąpi. Efekt ochronny powinien być wyraźny przy niewielkim stężeniu inhibitora i znacznym stężeniu czynników korozyjnych i utrzymywać się przez długi czas. np. W związku z tym istnieje konieczność monitorowania procesów korozyjnych stali zbrojenioStan betonu Stężenie chlorków i/lub postęp karbonatyzacji Znacznie poniżej wartości krytycznych Bliskie wartościom krytycznym Przekraczające wartości krytyczne przez krótki czas Przekraczające wartości krytyczne przez dłuższy czas Charakterystyka migrujących inhibitorów korozji Jako migrujące inhibitory korozji stali w betonie stosuje się m. niż pomiar potencjału korozyjnego stali. Ważne są m. a także azotany (III) (obowiązująca obecnie nazwa azotynów). możliwość wymywania z betonu Tabela 1. Oczekuje się. Przypuszczano. fluorofosforany. Preparaty handlowe dostępne na rynku zawierają zwykle mieszaniny inhibitorów. Wykorzystuje się w ten sposób synergię działania różnych związków. lecz także ograniczają odparowanie lub wymywanie innych inhibitorów. tj.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Migrujące inhibitory korozji to prosta i tania technika ochrony konstrukcji żelbetowych przed korozją. że dodatek inhibitora opóźni moment zapoczątkowania korozji lub zatrzyma rozpoczęty już proces korozyjny (jest to więc działanie naprawcze). Różnią się one zdolnością penetracji betonu i wykazują odmienne mechanizmy hamowania korozji stali. które utrudniają ich odparowywanie z konstrukcji. można oczekiwać wyższej skuteczności ich działania. kwasy karboksylowe. Niezależnie od sposobu nanoszenia.in. jak i sprzeczna. tworzenie warstw adsorpcyjnych i wypieranie wody (warstwy hyGrupa inhibitorów Aminy i aminoalkohole Azotany (III) – azotyny Fluorofosforany Zdolność penetracji betonu znaczna Tabela 2. Jednym z problemów jest lotność stosowanych związków oraz możliwość ich odparowania z powierzchni betonu. jeśli zostaną wprowadzone we wczesnej fazie procesu korozyjnego. Ocena skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji może być zarówno rozbieżna. wytrzymałość czy mikrostrukturę. dawki inhibitora. Stosuje się je w przypadku istniejących konstrukcji żelbetowych.

Innym kierunkiem badań powinno być określenie minimalnego stężenia inhibitorów. ograniczona skuteczność. gdy inhibitor zostanie dodany przed inicjacją korozji. 2 ’2007 (nr 414) 23 . W szczególności badania te powinny być ukierunkowane na określenie skuteczności działania inhibitorów w warunkach odwzorowujących ich praktyczne zastosowanie. jest wyższa niż w badaniach polowych. wymywania lub zużywania się inhibitora. ważny jest stosunek stężeń jonów chlorkowych i inhibitora Postęp karbonatyzacji spadek skuteczności przy obniżeniu pH betonu wskutek karbonatyzacji Przepuszczalność betonu wyższa skuteczność dla szczelnych betonów Trwałość inhibitora w betonie stopniowy spadek skuteczności wskutek odparowania. Podawane są bardzo różniące się wartości maksymalnego stężenia chlorków (od 0. w przypadku zaawansowanej korozji stali. Czynniki wpływające na skuteczność migrujących inhibitorów korozji stali zbrojeniowej (wpływ danego czynnika określony jest przy założeniu stałości pozostałych czynników) Czynnik Moment dodania inhibitora Wpływ wyższa skuteczność. Podobnie skuteczność inhibicji w betonie szacowana jest przez niektórych naukowców na ok. 3. Lecha Czarneckiego. w ramach którego prowadzone są badania modelowe wybranych migrujących inhibitorów korozji. Podawane w nielicznych pracach okresy (dni – lata). zabezpieczenia powierzchniowe – woski syntetyczne). Zaprezentowane rozbieżności dotyczące skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji stali w betonie tłumaczy się przede wszystkim różnicami w stosowanej metodyce badawczej (badania betonów różnej jakości. Bez tych informacji trudno jest oszacować skuteczność stosowania inhibitorów w warunkach. w tym w Politechnice Warszawskiej pod kierunkiem prof. co utrudnia miarodajną ocenę samego efektu inhibicji. przy których inhibitory są skuteczne. Ważne jest też określenie trwałości efektu ochronnego. po których stwierdzono pojawienie się inhibitora na określonej głębokości otuliny. natomiast szybkość transportu takich inhibitorów przez beton – od kilkudziesięciu mm/dzień do mniej niż 1mm/dzień.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA i na świecie. Lechowi Czarneckiemu za inspirację i merytoryczną opiekę. bo efekt inhibicji występuje dopiero po osiągnięciu określonego stężenia inhibitora przy powierzchni stali. gdy korozja została już zapoczątkowana Stężenie chlorków w betonie spadek skuteczności przy większym stężeniu chlorków. Określane są podstawowe czynniki decydujące o działaniu ochronnym inhibitorów. w celu ochrony mostów. w których migrujące inhibitory korozji są często stosowane wraz z innymi metodami ochrony (np. tj. są obecnie nazywane inhibitorami stosowanymi powierzchniowo lub systemami powłokowo-inhibitującymi. Współczynnik dyfuzji aminoalkoholi w betonie wg różnych danych wynosi 10–12 – 10–8 cm2/s i nie jest większy niż współczynnik dyfuzji jonów chlorkowych. nie są miarodajne. zapewniającego skuteczną i trwałą naprawę elementów żelbetowych. przepuszczalności. że preparaty handlowe określane do niedawna jako migrujące inhibitory korozji. W tym przypadku dane literaturowe są również bardzo rozbieżne. wiaduktów i budynków publicznych. skuteczność inhibitowania procesu korozyjnego i wpływ na właściwości betonu. Skuteczność działania inhibitora zależy od stężenia jonów chlorkowych i stopnia karbonatyzacji otuliny (tabela 3). co utrudnia porównanie. przy różnych narażeniach korozyjnych. iż skuteczność inhibitorów określana na podstawie badań laboratoryjnych w roztworach symulujących. Działanie migrujących inhibitorów korozji jest przedmiotem intensywnych badań prowadzonych w wielu laboratoriach. Autorzy biorą udział w realizacji projektu finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Informatyzacji. inni zaś stwierdzają nieznaczny wpływ lub wręcz brak efektu ochronnego (przyspieszanie korozji) po wprowadzeniu inhibitorów. pomijających fazę transportu inhibitora przez beton. Ponadto istnieją dość znaczne różnice w ocenie skuteczności działania inhibitorów w modelowych badaniach prowadzonych w laboratoriach badawczych oraz w rzeczywistych warunkach. Pomimo sprzecznych opinii o skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji są one stosowane w Polsce Podziękowania Autorzy wyrażają wdzięczność prof. konieczność powtarzania aplikacji inhibitora Podsumowanie Ze względu na problemy podczas eksploatacji wielu obiektów budowlanych prace badawcze związane z migrującymi inhibitorami korozji są potrzebne i uzasadnione. 80% (spadek szybkości korozji o taką wartość po dodaniu inhibitora). zależnego od stopnia skażenia chlorkami i karbonatyzacji betonu. takie jak szybkość transportu inhibitora w betonie. Rys. Wobec wielu sprzeczności na temat skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji i wciąż niepełnego poznania mechanizmu ich działania wskazane jest zachowanie ostrożności przy podejmowaniu decyzji o ich zastosowaniu. gdy proces korozji stali został już zapoczątkowany. Wyniki badań wskazują. Schemat migracji inhibitorów – jako składników zapraw naprawczych lub zawiesin wodnych – do elementu żelbetowego Tabela 3. przesadzone. Praca finansowana ze środków na naukę w latach 2005 – 2008 jako projekt badawczy nr 4 TO7 E 04829.4 do 3% w stosunku do masy cementu). różne dawki i sposoby aplikacji inhibitorów oraz odmienne metody określania skuteczności inhibicji). Wątpliwości co do mechanizmu działania inhibitorów spowodowały.

Każda zmiana pH o 1 w skali pH w którymkolwiek kierunku powoduje dziesięciokrotne zwiększenie współczynnika hydrolizy. Niemcy Rys. γL – napięcie powierzchniowe cieczy [mN/m]. Kształt profili penetracji zależy od: czasu kontaktu silanu z powierzchnią betonu. S Propylotrietoksysilan Izo-butylotrietoksysilan n-oktylotrietoksysilan n-oktylotrietoksysilan – emulsja wodna 27. Reakcje chemiczne zachodzące w porach betonu mogą być podzielone na dwie grupy: hydroliza trialkoksilanów do silantrioli i etanolu.35. Gerdes* Impregnacja betonu za pomocą silanów Tabela 1. 5 razy większy niż grup etoksylowych. W kolejnym stadium następuje kondensacja silantrioli do siloksylanów. Andreas H. Wybrane produkty i ich właściwości zestawiono w tabeli 1. • struktura grupy alkilowej – wraz ze zwiększającą się liczbą atomów C 24 2 ’2007 (nr 414) . Absorpcja wody odpowiada stosunkowi pierwiastka kwadratowego czasu w ciągu 24 h. ηl – lepkość dynamiczna cieczy [mPas]. współczynnik hydrolizy w przypadku grup metoksylowych jest ok. W rzeczywistości w równaniu na głębokość penetracji należy zastąpić napięcie powierzchniowe γL napięciem międzyfazowym γSL.9 15 dzinach ulega hydrolizie i rozkłada się na rozpuszczalne w wodzie silanole oraz etanol. a nie ciało stałe/ciecz (stwardniały zaczyn cementowy/silan). co można wytłumaczyć reakcjami chemicznymi silanów. silany. Stadium decydującym o polimeryzacji silanów jest reakcja hydrolizy. • struktura grup alkoksylowych – duże grupy alkoksylowe wolniej ulegają hydrolizie niż małe.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych prof. W celu przywrócenia uszkodzonej struktury betonu do stanu pierwotnego należy: 1) usunąć warstwę zewnętrzną metodą oczyszczania wysokociśnieniowego za pomocą wody. tzw. reakcja zachodzi najwolniej przy pH 7. Na skutek zmniejszenia współczynnika Badania W celu scharakteryzowania przenikania impregnatów w wewnętrzną strukturę kapilarną betonu przeprowadzono doświadczenia z różnymi silanami. t – długość kontaktu [s]. Współczynnik hydrolizy zależy od: • wartości pH – hydroliza może być katalizowana przez współczynnik pH.50. Boczne powierzchnie próbek uszczelniono klejem na bazie żywicy epoksydowej i wysuszono do stałej masy. Zanurzano je w różnych impregnatach na 24 h i wyznaczano poziom poboru płynu. Al – współczynnik absorpcji cieczy [kg/m2s]. dr inż. natomiast absorpcja silanu po 6 – 8 h znacznie odbiega od idealnej krzywej absorpcji.7 23 25. 0. Właściwości testowanych impregnatów Produkt Napięcie Lepkość powierzch. Napięcie międzyfazowe mieszaniny etanolu i wody γ L ⋅ reff ⋅ t lub x = Ai ⋅ t 2η l * Uniwersytet Nauk Stosowanych. 2) oczyścić powierzchnię i nanieść warstwę wzmacniającą. cementu portlandzkiego CEM I 42. a następnie wartości poboru roztworu wodnego impregnatu w g/m2 i oznaczono je jako funkcję pierwiastka kwadratowego długości kontaktu wg wzoru: x= gdzie: x – głębokość penetracji [m].dynamiczniowe na [mP*s] [mN/m] 22. O długoterminowym ich działaniu decyduje głębokość penetracji i zawartość substancji aktywnej. Badano próbki betonu z mieszanki betonowej o w/c odpowiednio 0. Silan wsiąka w beton na skutek podciągania kapilarnego i formuje granicę międzyfazową: ciecz/ciecz (silan/woda). reff – efektywny promień poru [m].5 (zawartość 350 kg/m3). które są związane z żelami CSH. wykonanej na bazie kruszywa o maksymalnej frakcji 16 mm.08 kuteczną metodą zapobiegającą przedostawaniu się do betonu wodnych roztworów soli drogą podciągania kapilarnego są organiczne komponenty krzemianowe. Po kilku go- Rys. 2. 3) nałożyć nową warstwę zewnętrzną w celu odbudowy betonu. Na rysunku 1 przedstawiono przebieg doświadczenia z reagentem. Wyniki badań Na rysunku 1 pokazano wyniki doświadczeń w przypadku stosowania różnych silanów. typu zastosowanego rozpuszczalnika. 1.45 i 0.5 0.40. 0. Stopień występowania odchyleń zależy od typu silanu. Zmniejszenie napięcia międzyfazowego (rysunek 2) powoduje nawet niewielka ilość alkoholu (> 5% ciężaru). Karlsruhe. które można scharakteryzować za pomocą profili penetracji. Pobór kapilarny różnych cieczy absorpcji cieczy następuje odchylenie absorpcji silanów od idealnej linii absorpcji w zależności od reaktywności chemicznej silanów. reaktywności chemicznej użytych silanów. Napięcie międzyfazowe nie jest wartością stałą. maleje podczas przesiąkania silanu do porów.95 – 2.

Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA
zmniejsza się współczynnik hydrolizy; przeszkoda przestrzenna krzemu w rozgałęzionych cząsteczkach, takich jak grupy izobutylowe, prowadzi do zmniejszenia reaktywności. Współczynnik hydrolizy wzrasta w następującej kolejności: izo-butyl >> n-octyl >> propyl; w takiej samej kolejności zmniejsza się wpływ czasu dla badanych silanów w przypadku odchyleń od idealnej linii absorpcji w zależności od reaktywności chemicznej silanów. W celu scharakteryzowania kinetyki procesu hydrolizy przeprowadzono różne doświadczenia za pomocą tzw. urządzenia reakcyjnego. Ustalono, że nie występuje ulatnianie się silanów, wykryto wyłącznie etanol. Maksymalne wartości uwalnianego etanolu zaobserwowano po 8 h w przypadku propylotrietoksysilanu, po 16 h w przypadku izo-butylotrietoksysilanu i po 7,5 dniach w przypadku oktylotrietoksysilanu. Wyniki te są niezgodne z założeniem sformułowanym dla współczynnika hydrolizy. Istnieją również znaczne różnice w ilości etanolu uwalnianego podczas hydrolizy propylotrietoksysilanu lub izobutylotrietoksysilanu oraz izo-oktylotrietoksysilanu. Z porównania teoretycznych ilości uwolnionego etanolu z wynikami otrzymanymi na podstawie analizy chemicznej wynika, że prawie 100% propylotrietoksysilanu oraz izo-butylotrietoksysilanu i tylko ok. 50% izo-oktylotrietoksysilanu reaguje i formuje polisiloksan, znany również jako żywica krzemowa. Wskazuje to, że budowa chemiczna badanych silanów silnie wpływa na ich reakcje chemiczne. W celu wyjaśnienia mechanizmów chemicznych, które pojawiają się podczas reakcji chemicznych, wykonano badania dystrybucji polisiloksanów w kolumnie za pomocą metody spektroskopii w podczerwieni z transformacją Fouriera (FT-IR). Wyniki przedstawiono na rysunku 3. W przypadku propyltrietoksysilanu profil penetracji jest zupełnie inny niż profil izo-oktylosiloksysilanu. Oznacza to, że nie tylko współczynnik hydrolizy jest w znacznym stopniu uzależniony od struktury chemicznej, ale również interakcje pomiędzy makrocząsteczkami. W ostatnich latach do impregnowania betonów, przede wszystkim ze względów ekologicznych, zalecano i stosowano wodne emulsje silanowe o niskiej lepkości. Doświadczenia praktyczne i laboratoryjne wykazały, że głębokość pene-

• adsorpcja emulgatora – emulgator może być absorbowany na powierzchni przez pory kapilarne; stężenie pozostałego w roztworze emulgatora nie jest wystarczające do stabilizacji emulsji. W związku z tym nie powinno się zalecać stosowania emulsji do impregnowania materiałów zawierających cement.
Rys. 3. Dystrybucja siloksanu w kolumnie

Zastosowanie środków impregnujących w praktyce
W przeszłości uważano, że jednokrotne pokrycie powierzchni betonu środkiem impregnującym zapewnia wystarczające zabezpieczenie. Impregnaty nakładano za pomocą aparatów natryskujących aerozol bez powietrza. Maksymalna głębokość penetracji substancji aktywnej wynosiła 2 mm i dlatego stosowano różnorodne procedury i produkty zwiększające głębokość penetracji. Obecnie sposoby nakładania środków impregnujących dzieli się na dwie grupy: nakładanie środków impregnujących o znacznej lepkości, w postaci kremów, żelów i past, techniką natryskiwania lub nakładania wałkiem; kilkakrotne nakładanie środka impregnującego zawierającego 100% silanu, o niewielkiej lepkości, techniką natryskiwania. Wybór metody nanoszenia środka impregnującego zależy od indywidualnych cech obiektu oraz możliwości finansowych. Szybką i pewną metodą kontroli jakości jest spektroskopia w podczerwieni z transformacją Fouriera (FT-IR), co potwierdzają badania (rysunek 5). Profile penetracji otrzymane dla dwóch próbek pobranych w dwóch różnych miejscach ściany są bardzo zbliżone do linii wzorcowej, co oznacza, że osiągnięto zamierzony efekt.

tracji nie przekracza 0,5 – 1 mm przy czasie kontaktu 24 h. Profile penetracji ustalone metodą radiografii neutronowej w doświadczeniu ze ssaniem kapilarnym wskazują, że głębokość penetracji cieczy wynosi ok. 3 mm podczas kontaktu w czasie 4 h i 7 mm podczas kontaktu w czasie 24 h (rysunek 4).

Rys. 4. Profile penetracji cieczy betonu podczas stosowania emulsji obserwowane metodą radiografii neutronowej

Z danych doświadczalnych wynika, że podczas procesu podciągania zachodzi na powierzchni betonu proces demulsyfikacji, zapobiegający przenikaniu silanów do wewnętrznych struktur. W efekcie oddzielania stanów woda wsiąka tylko w zewnętrzną warstwę betonu, natomiast silan odparowuje na powierzchni betonu. Przyczyną oddzielania stanów są następujące zjawiska: • efekt filtra – materiały porowate, takie jak beton z porami średnicy 01 ÷ 10 µ mogą działać jak filtr oddzielający cząstki silanu w stanie uwodnionym; • efekt elektrolitu – kationy rozpuszczone w roztworze w porach mogą destabilizować emuslję przez redukcję sił odpychających pomiędzy cząsteczkami; • efekt składników organicznych – niektóre składniki, takie jak alkohole, działają jak demulgatory;

Rys. 5. Wyniki kontroli jakości w praktyce (dokończenie na str. 33)
2 ’2007 (nr 414)

25

TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych
dr Bogumiła Chmielewska* mgr inż. Jerzy Koper**

Naprawa rys w konstrukcjach żelbetowych metodą iniekcji
noszenia przebiegu rys. Każda rysa powinna być ponumerowana i opisana. Opis powinien zawierać informacje umożliwiające identyfikację elementu obiektu i przebiegu rysy. W przypadku gdy przyczyną spękań jest korozja zbrojenia, należy określić jego położenie przez usunięcie warstwy betonu i bezpośrednią obserwację stali oraz otaczającego ją betonu. Wykrywanie pustek w betonie przez lokalizację głuchego dźwięku podczas ostukiwania powierzchni młotkiem stosuje się w przypadku defektów usytuowanych płytko pod powierzchnią. Większe możliwości wykrycia rys i pustek w betonie, określenia głębokości przebiegu rys widocznych na powierzchni, dają metody nieniszczące, m.in. metoda ultradźwiękowa i badanie radiograficzne. Umożliwiają one zlokalizowanie obszarów betonu, które wymagają bardziej szczegółowej oceny, np. przez wykonanie otworu rdzeniowego i pobranie próbki do oględzin, co pozwoli bezpośrednio zmierzyć szerokość i głębokość rys. Oględziny i analiza materiału próbki umożliwiają identyfikację mechanizmu powstawania rys, przyczyn ewentualnie stwierdzonej korozji. Rdzenie, w których stwierdzono rysy, nie mogą być użyte do określenia wytrzymałości betonu na ściskanie, jednak można na ich podstawie ocenić skład betonu, stan powierzchni rys, rodzaj zalegających zanieczyszczeń i osadów. Wycinanie rdzeni osłabia jednak konstrukcję, co może być przyczyną zawężenia obszaru wykonywania odwiertów.

N

aprawa metodą iniekcji polega na wprowadzeniu materiału iniekcyjnego w miejsca nieciągłości materiałowej betonu i wypełnieniu pustek. W artykule jest kontynuowana tematyka zaprezentowana przez autorów w nr. 12/2006 „Materiałów Budowlanych” oraz na Warsztatach Pracy Projektanta Konstrukcji Ustroń 2006. Zalecenia dotyczące zastosowania iniekcji jako metody naprawy konstrukcji betonowych oraz wymagania dotyczące materiałów iniekcyjnych zawarte są w normach serii PN-EN 1504 Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych. Iniekcja jest także przedmiotem opracowań Amerykańskiego Instytutu Betonu (ACI).

Analiza stanu technicznego naprawianej konstrukcji betonowej
Przed przystąpieniem do naprawy konstrukcji betonowej niezbędne jest przeprowadzenie diagnostyki budowli i przygotowanie projektu naprawy. Ocena stanu technicznego konstrukcji wymaga analizy dokumentacji technicznej i oględzin obiektu. Sprawdza się jakość betonu i grubość otuliny zbrojenia oraz czy aktualne obciążenia, które oddziałują na konstrukcję, odpowiadają projektowanym. W przypadku braku dokumentacji przeprowadza się inwentaryzację w celu określenia rodzaju i rozkładu zbrojenia czy przebiegu kabli sprężających. Zarysowania konstrukcji naprawianej widoczne są z reguły na powierzchni (fotografia 1) i dlatego prace wstępne polegają na jej czyszczeniu przez odkucie lub umycie wodą. Pomocne w prowadzeniu prac, szczególnie na dużej powierzchni, jest przygotowanie siatki regularnych linii do na-

Wykonywanie iniekcji
Prace przygotowawcze. Ocena stanu konstrukcji, przyczyn uszkodzeń i inwentaryzacja rys jest podstawą do przygotowania projektu naprawy, który powinien uwzględniać rodzaj obiektu, jego kubaturę, funkcję, zalecenia dotyczące użytkowania, oraz określać m.in.: • harmonogram prac iniekcyjnych; • niezbędny personel; • zestawienie sprzętu do iniekcji; • rodzaj materiałów iniekcyjnych i pomocniczych; • rodzaj i rozmieszczenie końcówek iniekcyjnych (pakerów); • technikę naprawy, • bezpieczeństwo i higienę prac; • sposób przeprowadzenia kontroli jakości. Przed rozpoczęciem prac iniekcyjnych należy przygotować powierzchnię i wnętrze rys, ustalić rozstaw pakerów, sposób ich montażu i ocenić, czy trzeba zamknąć powierzchniowo rysy. Zanieczyszczenia rys usuwane są przez odessanie (nie zatyka się mikrorys) lub, jeżeli rysa przebiega na wskroś, za pomocą sprężonego powietrza. W przypadku gdy jest to konieczne (i po rozpoznaniu ograniczeń wykonania zabiegu), rysę można przepłukać wodą, alkoholem lub środkiem myjącym, a następnie usunąć roztwór sprężonym powietrzem i przesuszyć rysę. Przepłukanie rys wodą pod ciśnieniem jest zalecane, gdy materiałem iniekcyjnym jest zaczyn cementowy.

Fot. 1. Charakterystyka rys: a) oznaczenie położenia; b) pomiar szerokości; c) badanie głębokości i stanu rys w konstrukcji
** Politechnika Warszawska ** Polbet Sp. z o.o.

26

2 ’2007 (nr 414)

Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA
Przesklepienie rys zapobiega wyciekowi materiału iniekcyjnego przed związaniem. Czynność ta jest zalecana w celu uzyskania wymaganego ciśnienia w przypadku iniekcji monolityzującej konstrukcję, gdy powstałe połączenie ma przenosić naprężenia. Rysę można zostawić otwartą lub częściowo otwartą, jeżeli jest wilgotna lub zawodniona, a iniekcja prowadzona jest za pomocą szybkowiążącej żywicy poliuretanowej. W zależności od rodzaju rys oraz przyjętej technologii iniekcji do uszczelnienia stosowane są: gips, szpachlówki cementowe, polimerowo-cementowe lub szybkowiążące, wymagające suchego podłoża szpachlówki żywiczne. Powinny charakteryzować się dobrą przyczepnością do podłoża (>1,5 MPa). W niektórych przypadkach niezbędne jest poszerzenie, a nawet rozkucie rysy (w kształcie litery V) po obu jej krawędziach. W zależności od wybranej metody iniekcji jako końcówki iniekcyjne stosowane są pakery naklejane lub mocowane wgłębnie. Mogą one być jednorazowe lub wielokrotnego użycia, np. do iniekcji żeli akrylowych lub zaczynów mineralnych. Sposób ich mocowania przedstawiono na rysunku 1 i 2. W przypadku pakerów naklejanych w rysę wbity zostaje metalowy pręcik, a następnie nakładany jest paker, który przykleja się za pomocą kleju epoksydowego. Drożność końcówki zapewniona jest po związaniu kleju i wyjęciu drucika. Istotne jest odpowiednie przygotowanie powierzchni do przyklejenia pakera: oczyszczenie powierzchni i obrzeża rysy np. przez szlifowanie i jeżeli to konieczne odtłuszczenie oraz zagruntowanie podłoża betonowego. Odległość między pakerami powinna być mniejsza od grubości (d) iniektowanego elementu (ok. 0,9d) lub od głębokości iniektowanej rysy. Ze zmniejszaniem się rozwartości rys odstępy te powinny maleć: przy szerokości rys poniżej 0,2 mm orientacyjny odstęp miedzy pakerami wynosi ok. 15 cm, a gdy rozwartość rys wynosi powyżej 1 mm, rozstęp ten można zwiększyć do ok. 50 cm. W zależności od sposobu montażu wyróżnia się pakery wgłębne: udarowe (wbijane w rysę), najczęściej z tworzyw sztucznych; otworowe: stalowe lub aluminiowe, mocowane w wywierconych otworach za pomocą gumowych pierścieni; mocowane ręcznie (śrubowe) lub maszynowo („popnit”); po wywierceniu otworów konieczne jest ich oczyszczenie z pozostałych w nich zwiercin. Na fotografii 2 przedstawiono rodzaje pakerów iniekcyjnych. Połączenie końcówki iniekcyjnej z urządzeniem iniekcyjnym odbywa się przez kalamitki zaopatrzone w wentyle zwrotne, które zapobiegają wypływowi materiału. Rozmieszczenie i średnica otworów iniekcyjnych zależą od rodzaju naprawianego elementu, rodzaju stosowanych pakerów oraz od geometrii rys. Pakery rozmieszcza się zwykle naprzemiennie wzdłuż przebiegu rysy, w odstępach odpowiadających 1/2 grubości elementu. Powinny

Fot. 2. Pakery iniekcyjne: a) naklejany; b) otworowy wbijany; c) otworowy rozprężny; d) otworowy z przedłużką; e) pistolet iniekcyjny

Rys. 1. Sposób montowania pakerów naklejanych

Rys. 2. Sposób montowania pakerów wgłębnych

przecinać rysę najlepiej pod kątem 45°, w połowie grubości iniektowanego elementu konstrukcyjnego. W elementach znacznej grubości otwory iniekcyjne mogą być usytuowane w dwóch rzędach i pod różnymi kątami, dobranymi tak, aby maksymalnie zwiększyć możliwość penetracji. Dopuszczalne jest również przedłużanie otworów za pomocą wiertła o mniejszej średnicy. Należy zachowywać zasadę, aby odległość między dwiema końcówkami iniekcyjnymi była równa lub mniejsza od zasięgu penetracji materiału iniekcyjnego w naprawianym elemencie. Przed rozpoczęciem iniekcji badana jest drożność wykonanych otworów oraz szczelność miejsca zamontowania pakerów, np. za pomocą suchego powietrza lub wody. Przebieg iniekcji. Iniekcję rozpoczyna się od najniżej położonego pakera (w przypadku rys pionowych) lub od pakera skrajnego (w przypadku rys poziomych). Końcówka pakera jest zakręcana, gdy iniekt wypłynie z następnego otworu. Otwór taki staje się kolejnym punktem iniekcji. Iniekcja powinna być prowadzona w kolejnych otworach w miarę wypełniania się rysy materiałem iniekcyjnym. W przypadku braku iniektu w sąsiednim otworze należy iniekcję powtórzyć w otworze poprzednim lub wywiercić nowy otwór iniekcyjny. W celu uzyskania pełnej skuteczności konieczne jest przeprowadzenie reiniekcji, tzn. ponownego doiniektowa2 ’2007 (nr 414)

27

Wskazane jest. spienienie materiału. a otwory i uszkodzenia naprawiane. w przypadku stosowania żywic poliuretanowych wysoko spienialnych. Konieczne jest wcześniejsze osuszenie rys lub zastosowanie specjalnych żywic epoksydowych do podłoży wilgotnych. O potrzebie wykonania dokumentacji decyduje zleceniodawca. Błędy w praktyce napraw metodą iniekcji Częstym błędem podczas prowadzenia iniekcji jest nieprzestrzeganie zaleceń producenta dotyczących warunków stosowania i przechowywania materiałów. ich stan zawilgocenia. hydrauliczne. a więc właściwościach mechanicznych materiału. Pompy dwukomponentowe wyposażone są w dwa niezależne zbiorniki i dwie oddzielne instalacje tłoczące. temperaturę otoczenia i warunki podczas prowadzenia prac. Ocena stabilności rozwartości rys oraz zmiany ich szerokości decyduje o skuteczności naprawy. W zależności od rodzaju podawanego materiału wyróżnia się urządzenia jednokomponentowe i dwu. Czasami.in. wartość ciśnienia początkowego i końcowego. Pompy takie są bardzo proste w obsłudze i w konserwacji.5 MPa. nych prac iniekcyjnych są dane zawarte w dokumentacji roboczej oraz wizualne sprawdzenie skuteczności wypełnienia. ich rozmieszczenie i rodzaj. Duża wytrzymałość materiału iniekcyjnego na rozciąganie przy niewielkich Kontrola wykonania robót Firmy wykonujące prace iniekcyjne powinny posiadać odpowiednie certyfikaty i uprawnienia wydane przez producenta wyrobu iniekcyjnego i instytuty branżowe. membranowe. Pakery naklejane są odbijane. spalinowe. kolanowe i próżniowe. tak aby nie korodowały. Powinien być osobny zapis przebiegu iniekcji każdej iniektowanej rysy oraz szkic przedstawiający rysę i rozstaw wentyli iniekcyjnych. W przypadku zaczynów cementowych wypełniania szczeliny jest zakończone. Prace kontrolne podczas wykonywania zabiegów iniekcyjnych pozwalają na prawidłową ocenę przebiegu robót oraz umożliwiają korygowanie na bieżąco występujących błędów lub zaniedbań. Sprzęt powinien zapewniać bezawaryjną pracę i uzyskanie wymaganej efektywności i jakości robót. ślimakowe. dysponować zespołami fachowców oraz niezbędnym sprzętem do prowadzenia skutecznych napraw. Urządzenia do prowadzenia prac iniekcyjnych można podzielić na zbiorniki iniekcyjne oraz pompy ręczne i mechaniczne: elektryczne. a następnie zasysany i tłoczony wężem wysokociśnieniowym do pistoletu iniekcyjnego. Kontroli podlega technika prac. Temperatura i skład mieszanki decydują o lepkości. jednakże istotnym ograniczeniem pracy jest czas żelowania mieszanki. Przy wykonywaniu iniekcji zaczynami cementowymi lub polimerowo-cementowymi wskazane jest przed rozpoczęciem prac nawilżenie suchych rys w celu zapobieżenia odciągania przez beton wody z zaczynu cementowego. Dostawca zobowiązany jest określić te warunki w karcie materiałowej. oprzyrządowanie i środki pomocnicze. korzystne jest również wprowadzenie wody w rysy przed rozpoczęciem prac iniekcyjnych w celu efektywnego wykorzystania zjawiska przyrostu objętości w czasie wiązania. pneumatyczne. gdy otwór nie wchłania mieszanki w ciągu ok. Nieuwzględnienie krótkookresowych (np. W takim przypadku skuteczność wykonanego zabiegu iniekcyjnego jest znikoma. czasie wiązania i stopniu usieciowania. Innym sposobem jest wykonanie badań nieniszczących. Nawet w przypadku zaczynów na bazie cementów nadmierna ilość wody w rysie może spowodować niekorzystną zmianę stosunku wodno-cementowego. Materiały stosowane do iniekcji o ściśle określonej charakterystyce technicznej powinny być dopuszczone do obrotu i stosowania. ilość wtłoczonego iniektu oraz uwagi o procesie iniekcji. Dokumentacja obejmuje m. Pakery z tworzyw sztucznych można odciąć przy powierzchni. które łączą się przed końcówką iniekcyjną w mieszalniku statycznym. Zbiorniki iniekcyjne stosuje się do iniekcji grawitacyjnej. a w przypadku iniektu cementowego w czasie co najwyżej do początku wiązania cementu. 20 min. w których zaczyn iniekcyjny jest tłoczony za pomocą sprężonego powietrza o ciśnieniu < 0. Poza analizą dokumentacji najczęściej stosowanym sposobem kontroli skuteczności zabiegów iniekcyjnych jest wykonanie wierceń w miejscu iniekcji. aby w dokumentacji znalazła się informacja dotycząca osoby prowadzącej prace iniekcyjne oraz osoby nadzorującej je i kontrolującej. W przypadku pomp jednokomponentowych materiał iniekcyjny po wstępnym wymieszaniu jest wlewany do zasobnika pompy. Ocenia się stopień wypełnienia rys oraz wytrzymałość betonu na rozciąganie przy rozłupywaniu.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych nia już zainiektowanych otworów. Podstawą oceny jakości wykona- 28 2 ’2007 (nr 414) . metalowe usuwa się z konstrukcji. liczbę pakerów. Po zakończeniu robót pakery należy usunąć.lub więcej komponentowe z możliwością doboru ilościowego składu mieszanki. temperaturowych) zmian rozwartości rysy może skutkować prowadzeniem prac naprawczych w czasie jej minimalnego rozwarcia. Innym rodzajem zbiorników są zbiorniki ciśnieniowe. Pompy ciśnieniowe mogą być tłokowe. Zabieg ten należy przeprowadzić przed zakończeniem procesu żelowania żywic w rysie (z wyjątkiem szybkowiążących żywic spienialnych). Przyczyną jest skurcz chemiczny i cieplny wiążących materiałów lub jak w przypadku poliuretanów. inwentaryzację rys. a pozostałe po nich otwory wypełnia uszczelniającą zaprawą szybkowiążącą. Dopuszcza się wkręcenie pakerów głęboko. Wykonanie iniekcji monolityzującej materiałem epoksydowym w obecności wody może spowodować niezwiązanie kompozytu iniekcyjnego lub obniżenie jego właściwości mechanicznych i przyczepności do betonu. Powierzchniowe uszczelnienie rys jest usuwane. wypłukiwanie cementu i w efekcie niewłaściwe wiązanie. Kontrola obecności wilgoci i wody w rysach ma duże znaczenie w przypadku doboru materiałów iniekcyjnych i efektywności przeprowadzonego zabiegu naprawczego. pompy iniekcyjne. Obecność wody w rysach lub jej brak wpływają na sposób prowadzenia i skuteczność zabiegów iniekcyjnych. Ręczne lub nożne pompy iniekcyjne stosowane są przy naprawie małej ilości rys lub w miejscach mało dostępnych.

W takim przypadku konieczne jest przeprowadzenie dodatkowej iniekcji (reiniekcja) żywicą poliuretanową o niskim stopniu spienienia i wydłużonym czasie wiązania lub żywicą epoksydową (gdy rysa jest już osuszona w wyniku pierwotnej iniekcji żywicą poliuretanową).. W takim przypadku pomimo drożności rys iniekcja jest mało skuteczna ze względu na ograniczony zasięg migracji iniektu. a izolacja nie jest podatna na uszkodzenie przez podwykonawców.pl tel. ich głębokość. cykliczne zmiany wymiarów rysy.in. Jest aktywny. Podsumowanie Naprawa konstrukcji żelbetowych metodą iniekcji jest skuteczną i wszechstronną techniką umożliwiającą wypełnianie rys i ubytków w wewnętrznej strukturze betonu. Radcon # 7. Z uwagi na długi czas wiązania zaczynów cementowych iniekty nie są stosowane w obiektach. na które oddziałują obciążenia dynamiczne. Praca została przygotowana w ramach grantu Politechniki Warszawskiej nr 504 G/1080/7007.pl. zbiorniki wody pitnej.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA zmianach wymiarów poprzecznych rys pozwoli na skuteczne połączenie ścianek rys. Osiąga się to. instalacje uzdatniania wody. takie jak mosty. zapewnia kompleksową usługę izolacji i naprawy powierzchni betonowych. płyty parkingów i stropodachy. Radcon # 7 jest skuteczny również w przypadku konstrukcji narażonych na duże naprężenia termiczne. w którym mogą występować np. od czasu wynalezienia go przez dr. Niedopuszczalne jest rozcieńczanie zaczynów iniekcyjnych w celu uzyskania odpowiednio niskiej lepkości. nieprzecinających rysy. mającej na celu wypełnienie powstałych nieszczelności. biochemicznie zmodyfikowany krzemian sodu. otworów „ślepych”.beton@radcon. Podczas prowadzenia prac iniekcyjnych bardzo ważna jest kontrola czasu przydatności iniektu do tłoczenia. potwierdziły skuteczność działania produktu. Kolejnym zjawiskiem. natryskiwany na powierzchnię penetruje w beton i tworzy podpowierzchniową membranę w zewnętrznej warstwie betonu. zwiększa jego trwałość zamykając pęknięcia i umożliwia dyfuzję pary wodnej z betonu. dzięki czemu eliminuje konieczność napraw i konserwacji. Zastosowanie zbyt wysokiego ciśnienia iniekcji może powodować propagację rys. które należy uwzględnić. ponieważ redukuje nasiąkliwość betonu. a nie za pomocą miksera koloidalnego. że przed rozpoczęciem prac iniekcyjnych nie została prawidłowo dobrana lub sprawdzona drożność otworów. Często się zdarza. jest bezpieczny dla środowiska i ekonomiczny. Radcon # 7 jest szczególnie zalecany w środowisku. Smith w 1975 r. Jego głównym obszarem zastosowania są nadziemne części budynków i budowli. które nie mają właściwej zdolności penetracji. skutecznie poprawiając odporność na uszkodzenia przez cykle zamrożeniowe. jest skurcz materiałów iniekcyjnych.beton 29 . ma zdolność uszczelniania nowo powstałych rys. a firma Radcrete Pacific uzyskała w 2000 r. naprawa będzie nieskuteczna. Firma dr. centra handlowe. szczególnie w przypadku iniektów poliuretanowych. Specyfiką metody jest „niepoprawialność” zabiegu iniekcyjnego. rozstaw i kąt nachylenia. uszczelnianie struktury betonu i scalanie konstrukcji. Andrea Kozkova i Michael Rorke tłumaczenie Agnieszka Filippovits-Szpila www. Powierzchnie mogą być użytkowane w kilka godzin po natrysku Radconu # 7. Powoduje to powstawanie tzw. Radcon # 7 zamyka rysy do 2 mm szerokości.W. w celu ochrony czterdziestu mostów kolei norweskich i pasa startowego lotniska w Pittsburghu. w którym występują liczne przejścia temperatury przez 0 °C. Europie i Ameryce. Radcon # 7 został uznany przez projektantów jako skuteczna technologia ochrony betonu architektonicznego. Doskonale chroni zbrojenie przed korozją wywołaną przez jony chlorków i jest odporny na duże ciśnienie wody w przypadku budowli hydrotechnicznych. światowego dystrybutora. Łatwo daje się aplikować. Częstym zaniedbaniem wykonawczym jest przygotowywanie zaczynów mikrocementowych za pomocą tradycyjnych mieszadeł. wysokospenialnych. a materiały i sprzęt użyty do prac iniekcyjnych najwyższej jakości. generalny dystrybutor preparatu w Polsce. W takich przypadkach ziarna mikrocementu tworzą konglomeraty. gdyż eliminuje on konieczność stosowania ekranów chroniących membranę. W przypadku gdy wytrzymałość materiału jest niewielka. Obecnie jest szeroko wykorzystywany w Azji. 603 971 600 2 ’2007 (nr 414) dr. Podobne negatywne zjawiska wewnątrz rys mogą występować. natomiast zbyt wysokie ciśnienie początkowe – niepełne wypełnienie rys oraz segregację zaczynu iniekcyjnego. A. a w skrajnym wypadku odspajanie się niewielkich elementów konstrukcji. współpracując z doświadczonymi firmami wykonawczymi. Radcon # 7 zastosowano m. jest zbyt długi. jeżeli czas wiązania kompozycji iniekcyjnej w stosunku do czasu. Doświadczenia ze stosowania Radconu # 7. powstawanie nowych zarysowań. certyfikat ISO 9001.radcon. dr.beton. wskazuje na przewagę Radconu # 7 nad tradycyjnymi membranami. Dyrektor Generalny Radcrete Pacific. Ed Byrne. W porównaniu z innym hydroizolacjami wyróżnia się unikalnymi cechami zapewniającymi ochronę i uszczelnienie betonu zbrojonego przez cały okres eksploatacji konstrukcji. Innowacyjna technologia hydroizolacji betonu Radcon # 7 stosowany jest od 30 lat w ponad 75 krajach świata. jeżeli wystąpi w nich woda. gdy zespoły prowadzące prace iniekcyjne są odpowiednio przeszkolone i doświadczone.

Umożliwia ono: • wypełnienie ubytków po skorodowanym i odkutym betonie. Można stosować mieszanki typu SPCC.com.. • odtworzenie otuliny. w tym wiele zagrożonych awarią budowlaną. Majchrzak sp. w obiektach zabytkowych (stare poręcze betonowe lub żelbetowe. 061 897-81-02.). Naprawianą powierzchnię można wykończyć jedną z metod: – stan po wystrzeleniu z dyszy „As Shot”.pl www. W celu eliminacji ognisk korozji stali zbrojeniowej stosuje się mieszanki torkretowe zawierające migrują- Podpora naprawiona w technologii torkretowania ce inhibitory korozji typu MCI (Migrating Corrosion Inhibitor). • odtworzenie geometrii i architektury elementu/konstrukcji. fax 061 897-81-01 e-mail: torkret@torkret. Majchrzak sp. ponowne natryśnięcie w celu uzyskania faktury „Cut and flash”.). S Składniki mieszanki wyrzucane są z dyszy wylotowej pod ciśnieniem roboczym 0. – stan po jednokierunkowym ścięciu „Cut”. a w przypadku niewystarczającej otuliny uzupełnienie jej na całej konstrukcji lub jej fragmentach. – stan po wstępnym związaniu. lecz docierają również do stali nieodsłoniętej.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Zastosowanie torkretowania w naprawie obiektów pecjalistyczne Przedsiębiorstwo Budowlane „TORKRET” W. j. naprawia obiekty budowlane w technologii torkretowania. wzmocnienia wyrobisk i korytarzy w górnictwie.). w przypadku: naprawy i rekonstrukcji obiektów żelbetowych i betonowych (mosty. Parametry fizykomechaniczne torkretu lepsze niż tradycyjnego betonu oraz możliwość układania na powierzchniach skośnych (np. że Specjalistyczne Przedsiębiorstwo Budowlane „TORKRET” W.torkret. W przypadku kompleksowej naprawy obiektu technologią torkretowania oprócz zalet technicznych i użytkowych torkret nadaje naprawianemu obiektowi również estetyczny wygląd. wzmacniania skarp i głębokich wykopów. Torkretowanie polega na dynamicznym narzucaniu wcześniej przygotowanej mieszanki na odpowiednie podłoże lub deskowanie w przypadku wykonywania nowych konstrukcji. • zwiększenie przekroju poprzecznego w przypadku dodatkowego zbrojenia elementów. że cząsteczki MCI penetrują obszar nie tylko w miejscu.6 – 1 MPa. zabezpieczająca – polega na odtworzeniu lub zwiększeniu otuliny betonowej. silosy itp. gdzie wizualnie stwierdzono ognisko korozji. Majchrzak sp. Zabezpieczenie skarpy w technologii torkretowania wznoszenia nowych konstrukcji cienkościennych i skorupowych (kopuły. że technologia torkretowania jest powszechnie stosowana w budownictwie. pionowych (sufity wyrobisk korytarzowych w kopalniach. • wzmocnienie naprawianego obiektu. działające na rynku polskim od 1989 r. tunelach) spowodowały. Doświadczenie. które powodują. Przez osiemnaście lat działalności firma naprawiła kilkaset obiektów inżynierskich.j.pl 30 2 ’2007 (nr 414) . W przypadku ubytków większych niż 5 cm należy stosować zbrojenie z siatki o oczkach co najmniej 10 x 10 cm. jest znaną i cenioną na rynku polskim firmą. łuki. konstrukcyjna – przy naprawach.j. W zależności od uszkodzeń grubość wypełnień może sięgać nawet do 50 cm. Celem torkretowania jest przywrócenie naprawianemu obiektowi pierwotnych właściwości użytkowych. prac konserwatorskich.com. Specjalistyczne Przedsiębiorstwo Budowlane „TORKRET” W. Podstawowe funkcje naprawcze torkretu: reprofilująca – polega na uzupełnieniu betonem większych ubytków. a także w przemyśle metalurgicznym i budownictwie tunelowym. fakturowa – w połączeniu z funkcją zabezpieczającą lub w przypadku odtwarzania faktury zewnętrznej elementów architektonicznych np. sklepienia itp. kwalifikacje i specjalistyczna kadra w połączeniu z najwyższej klasy sprzętem powodują. tel. często w powiązaniu z funkcją reprofilującą. kominy. nadbrzeża kanałów. przypominającym fakturą tynki strukturalne.. muszle koncertowe itp. zbiorniki. chłodnie kominowe. rzek).

sika. Rzemieślnicza 1 62-081 Przeźmierowo tel.Nowoczesne. (091) 486 85 59 fax (091) 486 86 37 Biuro Wrocław ul. Ojca Beyzyma 10/3 53-204 Wrocław tel. (012) 644 37 40 fax (012) 642 16 91 Biuro Poznań ul. Gdańska 125/7 85-022 Bydgoszcz tel. trwałe. (071) 363 39 61 fax (071) 363 25 99 Biuro Warszawa ul. Marszałka Focha 1 81-403 Gdynia tel. Łowińskiego 40 31-752 Kraków tel./fax (052) 349 32 29 Biuro Szczecin ul. (061) 652 38 22 fax (061) 652 37 78 Biuro Bydgoszcz ul. Karczunkowska 89 02-871 Warszawa tel. Polskich Marynarzy 12/3 71-050 Szczecin tel.pl . (022) 31 00 700 fax (022) 31 00 800 Biuro Gdynia ul. (058) 622 93 57 fax (058) 662 25 25 www. ciche nawierzchnie torowe Biuro Kraków ul.

np. 1. które zaprezentuję w artykule. sprężystymi. chemoutwardzalna. które zrealizowano. wiadukt w ciągu ul. Balickiej nad ul. iż system wykazuje cechy izolatora elektrycznego. Warszawa Grochów – Dalekobieżna Stacja Postojowa. trwale elastyczna podlewka poliuretanowa. mocowanie na podkładkach żebrowych (fotografia 1). Do dziś na terenie Polski ok.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych inż. Po 28 latach eksploatacji ubytek sprężystości określono na 6% w stosunku do wartości pierwotnej. Dworzec Warszawa Wileńska. w którym tradycyjne kotwy i połączenia sztywne stanowią jedynie dodatkowy element stabilizujący.: linia kolejowa Poznań – Katowice.o. co pozwala na stosowanie tego typu materiałów w przypadku torowisk specjalistycznych – tac nalewaków oraz napraw przez sklejenie spękanych płyt lotniskowych lub drogowych. jest czas zamknięcia ciągu komunikacyjnego dla ruchu. Badania praktyczne i laboratoryjne prowadzone przez uznane instytucje naukowe na kilku kontynentach potwierdziły też. Armii Krajowej w Krakowie. Szczególnie ważne jest to w sytuacji. torowisko suwnicy bramowej w Stoczni Gdynia. Kościuszki nad ul. Na podstawie prawie trzydziestu lat doświadczeń można mówić o co najmniej trzydziestoletniej trwałości torowisk wykonywanych w technologii sprężystego mocowania szyn Icosit KC. torowisko tacy nalewaków w Rafinerii Gdańskiej. Kędzierzyn-Koźle – bocznica przy dworcu PKP. Prawie wszystkie realizacje zastosowań technologii sprężystego mocowania szyn. obiekty komunikacji tramwajowej. Obok walorów estetycznych i proekologicznych gwarantuje on redukcję drgań. obok jakości i trwałości wybranego rozwiązania. Górnośląską w Katowicach oraz obiekty realizowane w ramach zadania Drogowa Trasa Średnicowa w Katowicach. Przykładem takiego rozwiązania może być modernizacja torowiska tramwajowego w ciągu ul. Polega ona na całkowitym zespoleniu szyn z podłożem. wykonane przez Politechnikę w Monachium. Podstawowym elementem mocującym jest specjalna. W wielu dziedzinach produkcji coraz powszechniej zastępowane są tradycyjne połączenia sztywne połączeniami elastycznymi. Okazało się. kolejowych i podsuwnicowych) zostało zrealizowanych w oparciu o system Icosit KC. linia E20. Każda ingerencja w system komunikacyjny związana jest z dużymi utrudnieniami dla wszystkich użytkowników. że materiał praktycz- Fot. powstałymi przez wprowadzenie pomiędzy dwa elementy materiału łączącego o odpowiednich parametrach fizycznych i wytrzymałościowych. Obecnie stosowanym powszechnie w budownictwie komunikacyjnym rozwiązaniem jest tzw. szyna zatopiona lub podparcie ciągłe. 10 dB. kiedy cały układ komunikacyjny jest ciągle przeciążony i każde zakłócenie powoduje duże problemy dla całej lokalnej społeczności.in. to m. wiadukt w ciągu ul. były związane z warunkami realizacji remontu torowiska lub modernizacji lokalnego układu komunikacyjnego. węzeł „Żaba” w Warszawie. zielony tramwaj. Innym często stosowanym rozwiązaniem jest tzw. na próbkach jednych z pierwszych torów mocowanych systemem Icosit KC. Wybierając odpowiedni materiał z grupy produktów należących do systemu Icosit KC. Odcinki torów szynowych zamocowane za pomocą systemu Icosit KC w normowej temperaturze mogą być oddane do użytkowania po upływie 24 h. można dopasować rozwiązanie do przewidywanych ugięć szyny w zależności od założeń projektowych i lokalnych wymagań użytkowych. z o. Pomiary porównawcze (przed remontem i po remoncie) wykonane na istniejących obiektach komunikacji zbiorowej potwierdziły. 110 projektów (remonty torowisk tramwajowych. W Polsce pierwsze realizacje wykonano w połowie lat dziewięćdziesiątych. Obiekty. Maciej Karpała* Sprężyste mocowanie szyn kolejowych i tramwajowych w Polsce nie nie wykazuje ubytku sprężystości. miejscowość Sieraków. iż system wykazuje cechy redukujące hałas średnio o ok. Balickiej i Bronowickiej w Krakowie (fotografia 2). W tej sytuacji jednym z warunków wyboru technologii remontu. Linia kolejowa Poznań – Katowice montowana na podkładach żebrowych * Sika Poland Sp. Równie ważną cechą jest odporność na paliwa. Taki system stosuje się w przy- 32 2 ’2007 (nr 414) . Podczas remontów i modernizacji torowisk kolejowych i tramwajowych w Polsce stosowane są coraz powszechniej nowoczesne rozwiązania konstrukcyjne z technologią sprężystego mocowania szyn systemem Icosit KC firmy Sika na czele. Zaskakujące okazały się także wyniki sprawdzających badań zmęczeniowych. znacznie ogranicza hałas oraz zapewnia długi okres bezawaryjnego użytkowania. Ponadto mocowanie wykonane przy użyciu podlewów poliuretanowych systemu Icosit KC charakteryzuje się właściwościami dźwiękochłonnymi oraz tłumiącymi drgania i wibracje. linia E30.

takie jak napięcie międzyfazowe σ oraz lepkość dynamiczna η. Gertrudy. • przy planowaniu impregnacji należy uwzględnić „efektywną głębokość penetracji” oraz „minimalną zawartość substancji aktywnej”. Stosowane materiały pozwalają na skuteczne. Gerdes 2 ’2007 (nr 414) 33 . 2. dr inż. Jana Pawła w Krakowie tzw. • emulsje nanoszone na powierzchnię betonu mogą ulegać rozbiciu na skutek procesów chemiczno-fizycznych w wyniku oddzielania fazowego do wewnętrznych struktur zewnętrznej powierzchni betonu. szynę zatopioną stosuje się w przypadku wykonywania nawierzchni torowej w powierzchni jezdni. jak i interakcje pomiędzy makrocząsteczkami odgrywają istotną rolę w procesach zachodzących podczas impregnacji betonu. 50 odcinków wyremontowanych linii tramwajowych w całej Polsce. np. Łodzi. 3. co jest wynikiem reakcji chemicznych za- chodzących podczas przenikania do systemu porów. a mianowicie: trwałość i stabilność nawierzchni drogowej oraz doskonałe warunki mocowania sprężystego szyny. Krakowie. Do mocowania szyn użyto żywicy Icosit KC 340/45. Kocmyrzowską w Krakowie (fotografia 4). • właściwości fizyczne wpływające na proces przenikania. Kocmyrzowską w Krakowie Impregnacja betonu za pomocą silanów (dokończenie ze str. remont torowiska na moście Powstańców Śląskich Fot. Gdańsku. zależą od czasu kontaktu. Równie często w Krakowie ul. Fot. co gwarantuje długotrwały efekt. Przykładem może być ok. 25) Wnioski Z przeprowadzonych badań wynika. św. Jana Pawła w Krakowie – fotografia 3) lub stalowej (np. prof. natomiast silany paru- ją z powierzchni betonu. Lubicz. teren aglomeracji śląskiej oraz wiele innych miast Polski w których jest infrastruktura torowa. Toruniu. Pawiej. Andreas H. w Krakowie w ciągu Fot. nowo wybudowany wiadukt Izydora Stelli-Sawickiego w ciągu al. Nawierzchnia prefabyrkowana torowiska łączy zalety prefabrykowanych płyt wielkowymiarowych z podlewem ciągłym szyny. obciążonej normalnym ruchem kołowym. Stradom. 4. Nawierzchnie prefabrykowane są stosowane przede wszystkim w przypadku torów tramwajowych zabudowanych w jezdni. W związku z tym nie zaleca się stosować emulsji do impregnowania konstrukcji betonowych. W celu dobrania właściwych parametrów impregnacji zaleca się wykonywanie badań. W takim systemie wykonano przejazd tramwajowy przez ul. jeżeli nie przekracza on 8 h i znany jest współczynnik absorpcji silanów AS. Ze względu na niewielką wysokość konstrukcji i stosunkowo mały ciężar. nawierzchnie te nadają się również doskonale do budowy linii tramwajowych na mostach i wiaduktach.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA padku obiektów mostowych o konstrukcji żelbetowej (np. Przykładem zastosowania tego rozwiązania są remonty torowisk we Wrocławiu. betonowej oraz w kostce brukowej. Rakowickiej. Przejazd tramwajowy z płyt prefabrykowanych przez ul. natomiast do uszczelnienia styku płyty wykorzystano materiał bitumiczny Icosit KC FM. Szyna zatopiona na nowo wybudowanym widukcie Izydora Stelli-Sawickiego w ciągu al. Balickiej i Bronowickiej wie). sprężyste mocowanie szyn w nawierzchni bitumicznej. • zarówno współczynnik hydrolizy. a także jako przejazdy na skrzyżowaniach jezdni z torami tramwajowymi. że: • absorpcję silanów można przewidzieć za pomocą pierwiastka kwadratowego czasu kontaktu.wego w ciągu ul. prawidłowe wykonawstwo prac i dokładną kontrolę jakości. Grzegórzeckiej. Modernizacja torowiska tramwajoprzez Wisłę w Krako.

.

.

maty węglowe (CFRP) maty węglowe (CFRP) maty aramidowe (AFRP) radycyjne techniki wzmacniania konstrukcji polegają przede wszystkim na zwiększeniu wymiarów przekroju poprzecznego (dotyczyło to głównie przekrojów żelbetowych – dobetonowanie). strefy zagrożone wybuchami skręcanie Ściany siły rozciągające Aplikacja materiałów FRP Kompozyty włókniste FRP stosowane w budownictwie do wzmacniania konstrukcji inżynierskich bazują na włóknach: szklanych (GFRP). Marta Kałuża* mgr inż. maty węglowe (CFRP) maty węglowe (CFRP). węglowych (CFRP) oraz aramidowych (AFRP). maty szklane (GFRP). Tomasz Bartosik** Wzmacnianie konstrukcji materiałami na bazie włókien węglowych. Włókna szklane.taśmy węglowe (CFRP) jących konstrukcjach Słupy siły rozciągające. strefy zagrożone wybuchami Kratownice pręty rozciągane pręty ściskane i węzły taśmy węglowe (CFRP). Najczęściej wykorzystuje się je do zwiększenia nośności w konstrukTabela 1.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych mgr inż. do prac wzmacniających wykorzystuje się gotowe systemy FRP. strefy zagrożone wybuchami otwory wycinane w istnie. Obecnie w Polsce systemy FRP dopuszczone są do stosowania w budownictwie na podstawie ważnych Aprobat Technicznych wydawanych przez Instytut Techniki Budowlanej lub Instytut Badawczy Dróg i Mostów oraz obowiązujących w Unii Europejskiej. Jedną z nowych metod wzmocnienia elementów konstrukcyjnych jest zastosowanie doklejanego zbrojenia zewnętrznego w postaci taśm lub mat z kompozytów włóknistych FRP – Fibre Reinforced Plastic (lub Fibre Reinforced Polymer). w skład których wchodzą materiały FRP (taśmy. Włókna węglowe ze względu na bardzo wysokie parame** Politechnika Śląska. zmianie schematu statycznego (wprowadzenie dodatkowych podpór) lub wprowadzaniu dodatkowego zbrojenia w postaci elementów stalowych. Główne obszary zastosowania materiałów FRP w konstrukcjach żelbetowych Rodzaj konstrukcji Płyty. ściskające siły poprzeczne strefy oddziaływania obciążeń udarowych. jako jedyne z wymienionych polimerów cechują się wysoką wytrzymałością w kierunku prostopadłym do kierunku włókien. maty węglowe (CFRP) maty aramidowe (AFRP) taśmy węglowe (CFRP) taśmy węglowe (CFRP). szklanych i aramidowych. aplikacje dodatkowego. W przypadku konstrukcji betonowych i żelbetowych stosuje się je wówczas. Włókna aramidowe. że doskonale sprawdzają się jako materiały wykorzystywane do wzmacniania konstrukcji narażonych na oddziaływania udarowe i wybuchy. maty aramidowe (AFRP) maty aramidowe (AFRP) taśmy węglowe (CFRP) maty węglowe (CFRP) 36 2 ’2007 (nr 414) . Często też wykonanie tradycyjnego wzmocnienia jest bardzo trudne lub wręcz technologicznie niemożliwe. Gliwice ** Euro-Projekt siły ścinające strefy oddziaływania obciążeń udarowych. T Podciągi. wykonanych na bazie polimerów węglowych. ze względu na wysokie parametry wytrzymałościowe oraz niższy niż w przypadku włókien węglowych i stali moduł sprężystości. powłoki Rodzaj oddziaływania/ /przypadki szczególne siły rozciągające (strefy oddziaływania momentów dodatnich i ujemnych) strefy oddziaływania obciążeń udarowych. „L” kształtki (CFRP) maty aramidowe (AFRP) maty węglowe (CFRP) taśmy węglowe (CFRP). maty) oraz specjalnie dobrane kleje na bazie żywic epoksydowych. zewnętrznego zbrojenia w postaci płaskowników stalowych. Materiały kompozytowe zalecane są do wzmacniania niemal każdego rodzaju konstrukcji (tabela 1). Ze względu na specyfikę materiałów kompozytowych. Należy stosować wyłącznie produkty z danego systemu. szklanych i aramidowych try wytrzymałościowe oraz bardzo wysokie moduły sprężystości stosowane są głównie do wzmacniania elementów betonowych i żelbetowych. siły rozciągające (strefy wsporniki oddziaływania momentów dodatnich i ujemnych) siły ścinające (strefy przypodporowe oraz strefy przekazywania obciążeń skupionych) strefy oddziaływania obciążeń udarowych. Niedopuszczalne jest wykorzystywanie materiałów FRP i klejów z różnych systemów wzmacniających. Wzmocnienia te wymagają wielu prac przygotowawczych i montażowych oraz zwykle długiego okresu pielęgnacji. żebra. kiedy beton podłoża charakteryzuje się małą wytrzymałością. Metoda ta zastępuje popularne w ostatniej dekadzie XX w. stosowane są głównie do wykonywania wzmocnień konstrukcji murowanych. strefy zagrożone wybuchami otwory wycinane w istniejących konstrukcjach Rodzaj stosowanego materiału FRP taśmy węglowe (CFRP). Cecha ta powoduje. taśmy aramidowe (AFRP) maty węglowe (CFRP). poza wysoką wytrzymałością na rozciąganie.

słupy. • wilgotności betonu w miejscach przeznaczonych do aplikacji materiałów kompozytowych (w przypadku większości klejów wilgotność podłoża powinna być mniejsza niż 4% masowe). aby na odcinku długości 2 m nie wystąpiły nierówności przekraczające 5 mm). wklejanie taśm CFRP we wzmacniany element w bruzdy nacięte piłą diamentową. Dodatkowe kotwienie końców taśm CFRP: przy użyciu mat CFRP (po lewej). A2. Taśmy oraz maty mogą być naklejane na elementy konstrukcyjne jednokierunkowo lub krzyżowane w różnych kierunkach. bardzo ważna jest ocena: • wymiarów wzmacnianych elementów. • występowania. naklejanie mat FRP (węglowe.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA cjach żelbetowych i drewnianych. W przypadku wykonywania czynnego wzmocnienia wykorzystuje się: naklejanie wstępnie naprężonych taśm CFRP na powierzchnię wzmacnianego elementu (fotografia 2a). A3 – wzmocnienie na zginanie taśmą CFRP naklejoną na dolną bądź dolną i boczną powierzchnię belki. Najczęściej wzmacniane są belki. 1. A4 – wzmocnienie na zginanie taśmami CFRP wklejonymi w bruzdy. kominy. rys. W przypadku stwierdzenia uszkodzeń elementów konstrukcji (np. polegające na doklejeniu materiału wzmacniającego oraz czynne. bądź inną przeszkodą. w zależności od potrzeb. Na rysunku przedstawiono metody wykonania rożnego rodzaju wzmocnień biernych i czynnych. • wytrzymałości betonu na odrywanie metodą „pull-off” (wymagania dotyczące wytrzymałości podłoża na odrywanie podano w tabeli 2). Jest to konieczne najczęściej w przypadku zastosowania dwóch warstw taśmy naklejonych na siebie. • grubości i stanu otuliny betonowej prętów zbrojeniowych. • równości podłoża (wymagane jest. naklejanie wstępnie naprężonych wstęg AFRP na powierzchnię wzmacnianego elementu (fotografia 2b). wymagane ze względu na niewystarczającą długość zakotwienia taśmy (fotografia 3). B4 – wzmocnienie na zginanie taśmą CFRP z jej zakotwieniem w strefie przypodporowej 2 ’2007 (nr 414) 37 . polegające na wprowadzeniu dodatkowych wstępnych sił ściskających do układu. kratownice oraz konstrukcje obiektów specjalistycznych. pęknięć) niezwykle ważna jest prawidłowa ocena przyczyn ich powstawania. b) wstęgami AFRP – ściskane słupy Metody biernego wzmocnienia strefy zginanej i ścinanej w elementach zginanych: A1. co może prowadzić nie tylko do braku oczekiwanych rezultatów. Przy wzmacnianiu konstrukcji materiałami kompozytowymi rozróżnia się dwa podstawowe typy wzmocnienia: bierne. 3. B3 – wzmocnienie na zginanie taśmą CFRP i na ścinanie matą CFRP (bez zakotwienia maty oraz z zakotwieniem maty w strefie ściskanej przekroju). Czynne wzmocnienie: a) taśmami CFRP – elementy zginane. aramidowe) w stanie suchym na powierzchni wzmacnianego elementu – maty o masie powierzchniowej do 400 g/m2. w momencie bardzo szybkiego przyrostu momentu zginającego w pobliżu podpory. naklejanie mat CFRP metodą na mokro (wet lay up) na powierzchni wzmacnianego elementu – maty o masie powierzchniowej 400 – 800 g/m2. Podczas określania stanu konstrukcji pod kątem planowanych robót remontowych związanych z aplikacją materiałów FRP. ale także spowodować powstanie kolejnych uszkodzeń. Naklejanie taśm CFRP na powierzchni elementu w strefie rozciąganej – wzmocnienie bierne a) b) Fot. usytuowania i rozwartości rys i pęknięć. B2. ściany. Fot. 2. W przypadku wzmocnień biernych stosuje się następujące sposoby aplikacji taśm i mat FRP: naklejanie taśm CFRP na powierzchnię wzmacnianego elementu (fotografia 1). lub w sytuacji nagłego skrócenia taśmy ze względu na kolizję z otworem. Ostatnio wprowadza się dodatkowe kotwienie końców biernie przyklejonych taśm. B1. Fot. płyty. szklane. Błędy w tej ocenie prowadzić mogą do przyjęcia niewłaściwej technologii naprawy. rzadziej używane są do wzmacniania konstrukcji murowych oraz stalowych. rury i zbiorniki. za pomocą stalowych blach kotwiących (po prawej) Ocena stanu istniejącej konstrukcji i technologia realizacji robót wzmacniających Przyjęcie rodzaju i sposobu wzmocnienia powinno być każdorazowo poprzedzone wnikliwą analizą stanu technicznego istniejącej konstrukcji. np.

kiedy w otoczeniu są wolne jony wapnia. przeprowadzić kontrolę wytrzymałości oczyszczonego podłoża metodą „pull-off” oraz kontrolę jego równości. i ma zdolność pęcznienia w kontakcie z wodą. natomiast główne prace wzmacniające są następujące: przygotowanie i precyzyjne docięcie mat (należy zwrócić uwagę na przebieg włókien). tym wyższa będzie skuteczność wykonanego wzmocnienia. wypełnić ewentualne rysy i pęknięcia w konstrukcji betonowej lub żelbetowej żywicą epoksydową. Prace przygotowawcze są identyczne. tłuszcze itp.0 MPa minimum 0. oleje. obejmują: • przygotowanie i precyzyjne docięcie taśm. Większość klejów żywicznych osiąga ok. Żel ten jest aktywny zawsze. można świeżo ułożoną matę posypać piaskiem kwarcowym. przy większych materiały PCC. aby świeży jeszcze klej wyciskany był z obu stron taśmy. kielni lub specjalnego przyrządu (klej na taśmie powinien być ułożony w postaci daszka dwuspadowego. Uszczelnienia i izolacje wykonane Radconem # 7 w Stanach Zjednoczonych 30 lat temu działają skutecznie bez napraw i konserwacji. przydatność do użycia. dociskając taśmę wałkiem z utwardzonej gumy w taki sposób. W ramach przeprowadzenia prac przygotowawczych należy: oczyścić podłoże z materiałów utrudniających przyczepność (stwardniały zaczyn cementowy. przygotować instrumenty niezbędne do kontroli wilgotności względnej powietrza (dopuszczalna wilgotność względna powietrza w zależności od wymagań producenta kleju). nr partii itp. np. nanoszenie drugiej warstwy żywicy na wcześniej naklejoną matę i ponownie dociśnięcie jej wałkiem (żywica musi przesączyć warstwę włókien w macie. Radcon # 7 do uszczelniania i ochrony betonu Radcon # 7 dostępny jest w Polsce od 2005 r. Minimalny promień wyoblenia wynosi 10 mm. Przyjmuje się. 23 °C. i od tego czasu ma aprobatę techniczną IBDiM. • bardzo dokładne wymieszanie składników kleju mieszadłem wolnoobrotowym (do 300 obr. który środek tworzy w betonie po aplikacji. tak aby nastąpiło całkowite zalaminowanie włókien w żywicy epoksydowej). prowadząc wałek wzdłuż włókien).2 MPa • rodzaju i stężenia soli szkodliwych dla materiału budowlanego (w uzasadnionych przypadkach). Nanoszenie powłok malarskich na taśmy bądź maty nie wymaga żadnych dodatkowych zabiegów. 80% nośności po 24 h w temperaturze ok. Wymagana wytrzymałość podłoża przy stosowaniu materiałów FRP Rodzaj materiału Taśmy węglowe (CFRP) Maty węglowe (CFRP) Maty aramidowe (AFRP) Maty szklane (GFRP) Wytrzymałość na odrywanie minimum 1. że pełną nośność kleje te osiągają w temperaturze ok. Prace technologiczne. wykonać ewentualne reprofilacje powierzchni wraz z wyrównaniem nierówności na obszarze aplikowania taśmy (przy mniejszych nierównościach stosuje się żywiczne szpachlówki systemowe. Nadmiar kleju usuwa się. W celu poprawy przyczepności kolejnej warstwy. 24 stycznia br. temperatura podłoża wyższa od temperatury punktu rosy o przynajmniej 3 °C). Sytuacja taka ma miejsce najczęściej w przypadku wzmacniania na ścinanie belek oraz przy wzmacnianiu słupów o przekroju prostokątnym. sprawdzić stan kleju: data dostawy. • naniesienie kleju na taśmę za pomocą szpachelki. Przy wzmacnianiu matami elementów o ostrych krawędziach powinny one zostać wyoblone przed naklejeniem maty FRP. mających kontakt z wodą przeznaczoną do spożycia. 23 °C po 7 dniach.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 2. że może być stosowany do uszczelniania i ochrony konstrukcji betonowych. a następnie jest on usuwany szpachelką.) metodą piaskowania. aby nie napowietrzać mieszanki (należy uzyskać całkowicie jednorodną mieszankę). nanoszenie pędzlem żywicy laminującej na powierzchnię spoiny klejowej. • naklejenie taśmy na odkurzone podłoże.. co zapobiega powstaniu pęcherzy powietrza w spoinie pod taśmą). dzięki bardzo dobrej stabilności kleju nie trzeba stosować żadnych pomocniczych podpór. bardzo dokładne wymieszanie składników kleju (żywica laminująca). stosując iniekcję ciśnieniową. jak taśm węglowych. frezowania lub inną gwarantującą właściwe przygotowanie powierzchni betonu. polegające na wzmocnieniu elementu konstrukcji przez naklejenie taśm CFRP na jego powierzchnię. Radcon # 7 otrzymał atest Państwowego Zakładu Higieny stwierdzający. ułożenie ręczne maty na warstwie żywicy (za pomocą specjalnego wałka należy docisnąć matę do podłoża./min). sprawdzić wilgotność podłoża (dopuszczalna wilgotność na głębokości do 20 mm w zależności od wymagań producenta kleju).5 MPa minimum 1. tynku. przygotować urządzenia niezbędne do kontroli temperatury powietrza i podłoża podczas klejenia i twardnienia kleju (temperatura powietrza w zależności od wymagań producenta kleju. 38 2 ’2007 (nr 414) . Technologia stosowania materiałów kompozytowych FRP jest prosta i bardzo szybka. Długotrwała skuteczność działania preparatu wynika z aktywności żelu. Wykonanie wzmocnienia za pomocą mat węglowych przebiega w podobny sposób. przy naprawach całopowierzchniowych materiały SPCC lub beton natryskowy). Większa liczba warstw mat może być nakładana metodą mokre na mokre. zaleca się odkurzyć podłoże bezpośrednio przed klejeniem taśm. • oczyszczenie i odtłuszczenie taśm specjalnymi preparatami. Im większy jest ten promień.

Jest to związane z liniowym charakterem pracy. Taśmy wykorzystywane są do wzmacniania konstrukcji betonowych. Stosuje się je w konstrukcjach zagrożonych zamachami terrorystycznymi. takie jak kominy i zbiorniki. Tkaninami wzmacnia się i naprawia zarówno zwykłe belki. nastąpił bardzo dynamiczny rozwój kompozytów włóknistych (FRP – Fibre Reinforced Polymers). natomiast spoiwem jest najczęściej klej na bazie żywicy epoksydowej. Istnieje też możliwość wklejania taśm „na sztorc”.8 127 2. Wojciecha Radomskiego dokonano wzmocnienia stropu w Lubinie. W 1996 r.76 2. w zależności od rodzaju włókien. Jest to dobry materiał ze względu na dużą wytrzymałość na ciśnienie wewnętrzne oraz na odkształcenia spowodowane obciążeniem z zewnątrz. najczęściej ortogonalnie. Włókna są umieszczone jednokierunkowo. a w roku następnym wzmocniony został most w Przemyślu nad rze* Politechnika Warszawska nać we wzmacnianym elemencie zagłębienie o szerokości i głębokości wklejanej taśmy. ponieważ są najtańsze. Właściwości różnych rodzajów włókien Włókno Typ Średnica Gęstość [µm] [kg/m3] Szklane Węglowe Aramidowe E S PAN PITCH Kevlar 49 Twaron 10 10 7 10 11. rzadziej aramidowe ze względu na wysoką cenę (ponad 200 zł/m2). Stanowią one dodatkowe zbrojenie. stalowych. Zwykle taśmy są układane obok siebie. Stosowane kleje wykazują zwykle zbyt małą wytrzymałość na ścinanie i oderwanie i nie może być w pełni wykorzystana nawet wytrzymałość włókien węglowych. szwajcarski instytut badawczy EMPA zaczął prowadzić badania pod kątem zastosowania taśm w budownictwie. Dzięki temu może powstać indywidualny system naprawczy do danej konstrukcji. narażonych na uderzenia pojazdów ciężarowych. Istnieje duża dowolność montażu – tkaniny można łączyć z innymi tkaninami oraz taśmami na zakład. zniszczenie materiału następuje 2 ’2007 (nr 414) 39 . Kluczową rolę ma tu również odporność na działanie mediów agresywnych oraz mała ścieralność w momencie przepływu mediów. Bardzo korzystne jest stosowanie wzmocnień. Ich ilość i grubość zależy od wymaganej nośności oraz wymiarów wzmacnianego przekroju. W budownictwie stosuje się głównie taśmy z włóknami węglowymi. Niewątpliwie zaletą tego rozwiązania jest dwustronne działanie kleju oraz brak możliwości odklejenia się taśmy. Warto również zwrócić uwagę na zastosowanie tkanin szklanych do wzmacniania zbiorników oraz rur.54 2. Miało to miejsce na moście w Ibach w Szwajcarii.5 131 2. żelbetowych. • AFRP (Aramid Fibre Reinforced Polymers) – kompozyty polimerowe wzmacniane włóknami aramidowymi (głównie Kevlar). kiedy to pod kierunkiem prof. Obecnie rolę elementu nośnego pełnią nowoczesne włókna (tabela). które mają praktycznie taką samą wytrzymałość w kierunku poprzecznym jak podłużnym. Tkaniny aramidowe znajdują specjalne zastosowanie ze względu na ekstremalnie wysoką wytrzymałość i odporność na uderzenia. nastąpiło pierwsze w historii wzmocnienie budowli przy użyciu taśm węglowych. Materiały FRP możemy podzielić.45 1. Zwiększają nośność konstrukcji i ograniczają odkształcenia. Znajdują się one wtedy wewnątrz wzmacnianego przekroju.45 W Sprężanie taśm Źródło: S&P Reinforcement Taśmy kompozytowe Taśmy kompozytowe zostały wymyślone na potrzeby techniki kosmicznej. a tym bardziej aramidowych. ale jeśli jest mało miejsca. Najpowszechniej stosowane są tkaniny z włóknami węglowymi i szklanymi. zatopionych w matrycy z żywicy epoksydowej. zawierających zawiesiny. Uzyskano bardzo korzystne wyniki i w 1991 r. sprężonych. co ma miejsce w przypadku aplikacji powierzchniowej. płyty. słupy. przejmujące naprężenia rozciągające lub ścinające. drewnianych oraz murowanych.00 1.0 231 1. składających się zarówno z tkanin. Taśmy w budownictwie występują w postaci prefabrykowanych produktów kompozytowych.8 87 5. lotniczej i stoczniowej. Należy wówczas wykoWytrzymałość na rozciąganie [MPa] 3450 4300 3650 2400 3620 3600 Moduł Wydłużenie Younga przy zerwaniu [GPa] [%] 72 4.9 12 2. materiałami wybuchowymi. Tkanina składa się z włókien ułożonych dwukierunkowo. Oprócz zalet kompozyty FRP mają też wady. można je również naklejać warstwowo jedna na drugiej w ilości do 3 szt. Należą do nich: • brak fazy płynięcia plastycznego. technologia ta dotarła do Polski.49 1.5 XX w. składających się z włókien węglowych. wzdłuż taśmy. wstrząsami sejsmicznymi oraz w podporach wiaduktów.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Andrzej Foremny* Kompozyty FRP do wzmacniania konstrukcji ką Wiar (wykorzystano technologię Sika CarboDur). Składają się one z elementu nośnego (włókna w ilości 45 – 70% objętości kompozytu) oraz matrycy (spoiwa scalającego włókna). • GFRP (Glass Fibre Reinforced Polymers) – kompozyty polimerowe wzmacniane włóknami szklanymi. Matryca przekazuje obciążenia zewnętrzne na włókna oraz ochrania je przed szkodliwym wpływem czynników zewnętrznych. na 3 grupy: • CFRP (Carbon Fibre Reinforced Polymers) – kompozyty polimerowe wzmacniane włóknami węglowymi. Najczęściej przykleja się je na powierzchnię elementu. Wyjątkiem są włókna aramidowe. Taśmy można także przyklejać w głębi przekroju. jak i taśm. W połowie lat osiemdziesiątych XX w. Tkaniny Tkaniny z FRP są jeszcze powszechniej stosowane niż taśmy.4 380 0. jak i elementy o skomplikowanych kształtach.

o łącznej wadze ok. ale nie można brać pod uwagę tylko kosztu materiału. Lecha Czarneckiego (Politechnika Warszawska) Podsumowanie Kompozyty FRP znajdują bardzo szerokie zastosowanie we współczesnym budownictwie. W wyniku zastosowania systemu rusztowań Blitz uzyskano optymalne warunki prowadzenia prac konserwatorskich. co pozwoliło znacznie zmniejszyć koszty montażu. który jest jednym z najcenniejszych zabytków architektury barokowej w Polsce. tak jak to ma miejsce w przypadku np. Opracowanie powstało w ramach przedmiotu „Inżynieria materiałów budowlanych” – prof. poprawy wytrzymałości złącza. trwała z przerwami ponad 50 lat. dlatego też bardzo ważna jest ochrona przeciwogniowa konstrukcji. m2 rusztowań. Często pojawiają się zarzuty. Najsłabszym elementem kompozytów FRP jest strefa połączenia z materiałem naprawianym. Stanisława Biskupa (tzw. Rusztowania zmontowała firma Tomasza Kubińskiego ze Skoków. W czasie odbudowy poznańskiej katedry po II wojnie światowej fara pełniła rolę prokatedry. • wrażliwość na wysoką temperaturę. Rusztowania zapewniły bezpieczeństwo oraz dostępność do wszystkich miejsc poddawanych renowacji. żelbetu. Lekkość elementów oraz duży wybór rozwiązań systemowych przyczyniły się do szybkiego montażu i skrócenia czasu realizacji. trójnawowe i obszerne wnętrze..in. Wewnątrz fary ustawiono ok. Cechują się bardzo dobrymi właściwościami mechanicznymi i odporno- Przykład zastosowania rusztowań Blitz Rusztowania typu Blitz firmy LAYHER są obecnie stosowane przy renowacji wnętrza poznańskiego kościoła św. Dalsze badania dotyczą m. 30 t. Warunkiem uzyskania żądanych właściwości jest jednak odpowiednia kultura wykonania i eksploatacji. Bardzo ważne są również koszty społeczne. rozpoczęta w 1649 r. Specyfika miejsca wymagała wysokiej precyzji montażu.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych w sposób nagły. Mimo skomplikowanego wnętrza budowli nie było konieczności użycia rusztowań modułowych. a długość 55 m. ścią na korozję. Fara została wybudowana przez jezuitów. Kluczową rolę pełni odpowiednie przygotowanie podłoża i warunki atmosferyczne. który w przypadku kompozytów FRP jest o wiele niższy niż tradycyjnych metod. Rzeczywiście włókna węglowe czy aramidowe są kilkakrotnie droższe od stali zbrojeniowej. • podatność na lokalne nierówności (taśmy muszą być przyklejane na równe podłoża. 2. Badania naukowe powinny iść w kierunku poprawy wytrzymałości kleju lub opracowania innego. Szybkość i łatwość montażu była możliwa dzięki zastosowaniu rozwiązań systemowych rusztowań ramowych typu Blitz firmy LAYHER. bez ostrzeżnia. 40 2 ’2007 (nr 414) . która zapewniła optymalne zaplecze materiałowe oraz wysoki profesjonalizm obsługi. 180 °C traci swoje właściwości. żywica epoksydowa przy temperaturze ok. Wzmacnianie mostów czy wiaduktów taśmami i matami FRP nie wymaga zamknięcia ich dla ruchu oraz trwa stosunkowo krótko. poznańskiej fary). Prace konserwatorskie rozpoczęto w grudniu 2006 r. co widać dobrze na przykładzie mostów. ponieważ obiekt jest zabytkowy i wydzielona część cały czas służy wiernym. Najważniejszy jest sumaryczny koszt wykonania całej naprawy lub wzmocnienia. zagłębienia należy wyrównywać). że nowoczesne materiały kompozytowe są drogie. Jej budowa. Kościół ma bardzo bogate.5 tys. Wysokość świątyni wynosi 34 m. przy użyciu rusztowań wypożyczonych od firmy JACKBUD. mocniejszego spoiwa.

.

z o. jednoskładnikowych farb krzemianowych. 150 °C przy ciśnieniu 5 atm. Rys. niepotrzebny i często szkodliwy wzrost wytrzymałości (rysunek 3). Wytrzymałość podłoża mineralnego z podkładem malarskim w przypadku zbyt małej głębokości wnikania szkła wodnego jako spoiwa Rys. który przypomina produkt reakcji preparatów do wzmacniania kamienia. 1300 °C. podobnie jak cement lub wapno. Ze względu na niską stabilność tego spoiwa. możliwość stosowania szkła wodnego w budownictwie. Od ok. 1. na warstwę grubości jedynie kilku milimetrów. Wytrzymałość podłoża mineralnego z podkładem malarskim w przypadku zbyt dużej głębokości wnikania szkła wodnego Zagrożenie tym zjawiskiem wzrasta wraz z nakładaniem kolejnych warstw renowacyjnych na istniejącej powłoce krzemianowej. w przypadku stosowania systemów 42 2 ’2007 (nr 414) . Szkło wodne żeluje w amorficzny żel krzemionkowy. Podczas rozpuszczania krzemianu sodowego w wodzie uwalniane są: kwas krzemowy. należy dodać znaczne ilości dyspersji polimerów. Do wzmacniania kamienia naturalnego i tynku było ono stosowane przez krótki okres. jako „szkło wodne”. tzn. Farbom krzemianowym przypisane zostało jednak określenie „farby mineralne”. Wzrost wytrzymałości podkładu malarskiego wynika z wcześniej opisanego tworzenia żelu krzemionkowego (rysunek 1). farb organicznolub dyspersyjno-krzemianowych. tworząc żel krzemion* Remmers Polska Sp. ze względu na rozpuszczalność w wodzie. W handlu dostępne są prawie wyłącznie „płynne szkła wodne”. S Wytwarzanie szkła wodnego Szkło wodne (alkalikrzemiany) to zbiorcze określenie dla szkliście twardniejących stopów alkalikrzemianów o zmiennym składzie oraz ich roztworów. podejmowano pierwsze próby zastosowania szkła wodnego jako spoiwa farb. W celu uzyskania nadających się do magazynowania. Szkło wodne jako spoiwo farb Warunkiem koniecznym „funkcjonowania” dwuskładnikowych farb krzemianowych jest mineralne. 2. Rys. Szkło wodne można uzyskać przez stopienie mieszaniny piasku kwarcowego i soli alkalicznych (węglanu sodu lub potasu) w temperaturze ok. Z kolei w przypadku zbyt dużej ilości szkła wodnego może ono dotrzeć aż do właściwego podłoża. 1840 r. a w efekcie niewielką głębokość wnikania. które uzyskuje się przez rozpuszczenie „stałego szkła wodnego” w przegrzanej wodzie. aby nakładać farby krzemianowe na specjalny „podkład malarski”. Po ostudzeniu i stwardnieniu stopu szkliste alkalikrzemiany określane są w języku potocznym. Wytrzymałość podłoża mineralnego z podkładem malarskim przed (a) i po (b) naniesieniu farby krzemianowej. zawierający sól alkaliczną. Z tego powodu istnieje zalecenie z pierwszych lat malowania farbami na bazie szkła wodnego. wykonaną z chudej zaprawy przygotowanej z piasku kwarcowego o ostrym ziarnie i wapna. jony sodowe i hydroksylowe wg reakcji: Na4SiO4 + 3H2O → 4Na+ + 3OH– + H3SiO4–. 3.W. do spoiw nieorganicznych. A. a) b) zkło wodne zaliczane jest. w przypadku nakładania niewystarczających ilości spoiwa nie można wykluczyć powstawania „profili łuskowych” – znanych z opisów wietrzenia kamieni naturalnych (rysunek 2). tak że zachodzi w nim niepożądany. tzw. do lat sześćdziesiątych XX wieku można było oferować farby krzemianowe wyłącznie jako układy dwuskładnikowe. 1818 r. Szkło wodne wnika w wierzchnie warstwy ziaren podłoża i reaguje tam. który jednak nie ma mineralnej natury! Naukowiec Nepomuk Fuchs odkrył ok. Założenie: optymalna ilość dostarczonego szkła wodnego jako spoiwa Dobre rezultaty można jednak uzyskać tylko wtedy. Z roztworów szkła wodnego wytrąca się amorficzny żel krzemionkowy. gdy szkło wodne całkowicie przeniknie przez podkład malarski. Keim zgłosił do opatentowania „farbę krzemianową” na bazie szkła wodnego. W 1878 r.o. np. Takie roztwory zawierają nadmiar jonów OH– i dlatego reagują silnie alkalicznie. Zachodzi wówczas reakcja: SiO2+2Na2CO3→Na4SiO4+2CO2. ponieważ z powodu swojej struktury cząsteczkowej i wielkości cząsteczek ma dosyć dużą lepkość. farby „czysto” krzemianowe. porowate i chłonne podłoże. tzw. np.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych mgr Jacek Olesiak* Zasady stosowania farb krzemianowych w renowacji zabytków kowy („krzemionkuje”).

Warszawa – 0601 370 688. niezależnie od tego. Organizujemy szkolenia w dziedzinie hydroizolacji. Funcosilu Historic Kalkfarbe (patrz „Zaprawy i farby wapienne do prac renowacyjnych”. Nadmiernie wzmocniona warstwa powierzchniowa może się w dłuższym czasie odspajać w postaci łusek. Kielce – 0605 487 516. kapilarność) charakterystycznymi dla dwuskładnikowych farb krzemianowych.pl. Kraków – 0602 767 827. dwuskładnikowe farby krzemianowe. przypowierzchniowej strefy. Legnica – 0602 156 361. Koszalin – 0604 414 858. podane w instrukcjach technicznych. naprawy betonu i wykonywania posadzek żywicznych. Olsztyn – 0663 759 770. Poznań – 0601 777 301. są szczególnie cenione z punktu widzenia konserwacji zabytków. faks (061) 816 81 34 http://www. że parametry techniczno-wilgotnościowe mianowej REMMERS POLSKA Sp. Świdnica – 0663 750 594. Inną niekorzystną cechą farb krzemianowych jest to. Wytrzymałość podłoża po pierwszym naniesieniu farby krzemianowej na wcześniej wykonaną powłokę krzemianową Rys.w ogóle. problemy i szkody. e-mail:budowle@remmers. Zagrożenie tworzeniem łusek jest tym większe. W ten sposób pory są zwężane i uszczelniane. że nie spełniają one warunku odwracalności. 0663 750 162. sprawiają. Lublin – 0602 458 237. Wytrzymałość podłoża po drugim naniesieniu farby krzemianowej na wcześniej wykonaną powłokę W przypadku obiektów zabytkowych tego typu zagrożenie stanowi szczególnie duże niebezpieczeństwo. Ze względu jednak na właściwości techniczne związane z „krzemionkowaniem” nie powinny być one nakładane tam. Rybnik – 0691 505 614. warunki te wyraźnie się pogarszają. Obecnie farby krzemianowe stosowane są na ogół bez podkładu malarskiego. Rys. Żagań – 0691 505 619 2 ’2007 (nr 414) 43 . im bardziej miękkie jest podłoże. 6. Sowia 8 tel. obiekty przemysłowe.zauważa się przy tym skiego po naniesieniu farby krze. Jednocześnie wzrasta wytrzymałość przesyconej. Na naszej liście referencyjnej znajdują się zarówno czołowe zabytki europejskie. kamień czy inne podłoże mineralne. Wniosek: niezawierające tworzyw sztucznych.o. gmachy urzędów i budynki mieszkalne. 62-080 Tarnowo Podgórne. 0601 370 415. Omówione zagrożenia i procesy oraz konkretne przykłady. Jelenia Góra – 0605 267 579. gdzie już wcześniej je raz zastosowano. z o.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA powłokowych na bazie tego samego spoiwa krzemianowego (rysunek 4 i 5). np. (061) 816 81 00. Łódź – 0660 428 412. Wrocław – 0603 633 779. wapiennych) jest oceniane bardzo krytycznie. „Materiały Budowlane”. ze względu na „historyczny charakter” szkła wodnego jako spoiwa. Nasza oferta obejmuje: • preparaty do iniekcji przeciw wilgoci podciąganej kapilarnie • mineralne zaprawy uszczelniające • bitumiczno-polimerowe hydroizolacje grubowarstwowe • systemy tynków renowacyjnych • zaprawy do naprawy betonu • pasty czyszczące do kamienia i cegły • impregnaty wzmacniające i hydrofobizujące • zaprawy do uzupełniania ubytków i spoinowania • farby silikonowe. odnoszą się tylko do powłoki nakładanej po raz pierwszy.pl Materiały i systemy firmy REMMERS są znane i stosowane od ponad 50 lat. co bardzo często prowadzi do niekorzystnych zmian wizualnych (przenikania „rdzy”). Przedstawicielstwa w Polsce: Białystok – 0663 750 842. jak i liczne budowle inżynierskie. ważnego w konserwacji zabytków. Przy każdym kolejnym cyklu roboczym szkło wodne wnika w podłoże i w porach wytrąca się żel krzemionkowy. że stosowanie farb krzemianowych np. udokumentowane i opisane w literaturze fachowej. Podczas stosowania farb krzemianowych na kamieniu naturalnym powstaje dodatkowe zagrożenie: związki żelaza obecne w podłożu mogą zostać uruchomione w wyniku alkalicznego odczynu farby. których autentycznie mineralny skład i pełna odwracalność technologiczna nie stwarza jakiegokolwiek zagrożenia dla malowanego podłoża. Rzeszów – 0507 147 706. W zaskakujący sposób „krzemionkowanie” – pomimo zagrożeń związanych z nim w przypadku farb – często nadal oceniane jest jako „pozytywne”. Oferujemy pomoc w doborze technologii i bezpłatne doradztwo techniczne. Nieraz uzasadniane jest to dobrymi właściwościami techniczno-wilgotnościowymi (zdolność dyfuzji pary wodnej. W wyniku nakładania każdej kolejnej powłoki i uszczelnienia powierzchni spowodowanego przez wytrącanie się żelu krzemionkowego. co łamie zasadę tynkarską. W efekcie już przy nakładaniu pierwszej powłoki istnieje ryzyko tworzenia niekorzystnych profili wytrzymałości (rysunek 6). Częstochowa – 0602 386 911. czy jest nim tynk. 4. na kamieniu naturalnym i miękkich tynkach (np. 0 663 758 060. renowacji elewacji. Nie Rys. że wartości podawane w instrukcjach technicznych z reguły nie dotyczą kolejnych powłok i powłok renowacyjnych. gdyż wraz z utratą powierzchniowej warstwy traci się dużą część informacji dotyczącej pierwotnej stratygrafii. Można więc uznać.remmers. Bydgoszcz – 0609 877 888. 0600 826 131. aby nakładać „miękkie na twarde”. ul. farb krzemianowych na bazie szkła wodnego. akrylowe i wapienne • żywiczne powłoki posadzkowe • chemoodporne powłoki ochronne. Takich ograniczeń nie ma w przypadku stosowania farb wapiennych. Gdynia – 0501 391 313. nr 9/2005). 5. Szczecin – 0663 759 092. Wytrzymałość podłoża mineralnego bez podkładu malar.

mimo okresu zimowego. zamontowała rusztowania Layher Blitz 70 o wysokości roboczej 22 m. Kolumny rusztowania połączono przerzutami podestów. z dodatkowymi wieżami na całej długości stężonymi rurami stalowymi z rusztowaniem głównym. Do wykonania tynków na ścianach wewnętrznych w Centrum Kultury w Chorzowie firma Budosprzęt. Platforma robocza pod zbiornikiem nowej warzelni na terenie Browarów Tyskich wanie wolno stojące (gdyż nie można było zakotwić rusztowań do ścian zbiornika) o wysokości roboczej 16 m. Rusztowania Layher Blitz 100 z platformami w Bazylice Królowej Jadwigi Fot. Prace montażowe utrudniał stalowy pomost komunikacyjny usytuowany na drodze rusztowania na wysokości ok. 1. 2. Wiadukt Jastrzębie 2 44 2 ’2007 (nr 414) . 10 m. W celu przekazania obciążeń z górnej części rusztowania na dolną dodatkowo podparto pomost wykorzystując rury stalowe i podstawy śrubowe w osiach pól rusztowania. W celu maksymalnego zbliżenia rusztowania do ścian zastoso- wano rusztowanie Layher Blitz 100 i konsole. 4. na wysokości 9 m) platformę roboczą o powierzchni 50 m2.5 m (fotografia 1). W Bazylice Królowej Jadwigi w Dąbrowie Górniczej zmontowano platformę na wysokości roboczej 16 m (fotografia 3). Natomiast w celu wykonania izolacji termicznej zbiorników (fotografia 2) zmontowano ruszto- W Fot. Piłsudskiego (fotografia 4 i 5) zastosowano podpory mostowe trójjarzmowe H20 stężone odpowiednio ze sobą rurami stalowymi (dwa rzędy podpór pod przęsłem środkowym oraz po jednym rzędzie pod przęsłami skrajnymi). natomiast przy budowie platformy dźwigary kratowe z wyłożeniem oraz przerzuty podestów. Pozwoliło to na ustabilizowanie konstrukcji rusztowania. Zastosowano rusztowanie Layher Blitz 70. 5. 3. Przy budowie filarów wiaduktu wykorzystano również deskowania dostarczone przez firmę Budosprzęt. 100 m2 na wysokości 3.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Zastosowanie rusztowań w pracach budowlanych ostatnim czasie. które omówimy w tym artykule. we współpracy z przedsiębiorstwem budowlanym DOMBUD. Jako dźwigary zastosowano profile stalowe IN400 bezpośrednio podpierające prefabrykowane belki WBS. Fot. we współpracy z firmą Inox Instal. umożliwiającą wykonanie polichromii na ścianach i sklepieniach. W celu wykonania instalacji pod zbiornikiem nowej warzelni na terenie Browarów Tyskich firma Budosprzęt. Kolumny rusztowań połączono dźwigarami kratowymi i wyłożono podestami na całej powierzchni. Wiadukt Jastrzębie 1 Fot. W przypadku remontu filarów wiaduktu nad torami PKP w Jastrzębiu Zdroju przy al. wykonała platformę roboczą o powierzchni ok. Do wykonania sufitów podwieszonych zamontowano (za sceną. współpraca firmy Budosprzęt z firmami partnerskimi zaowocowała kilkoma ciekawymi realizacjami. Rusztowanie Layher Blitz umożliwiające wykonanie izolacji termicznej zbiornika Fot.

.

przy czym jest znacznie tańsza. tzw. które zachowują się do Fot. natomiast dodanie 15% objętości nanorurek do tlenku glinowego zwiększa przewodność elektryczną o 13 rzędów wielkości. Marynarki Wojennej oraz Departamentów Transportu różnych stanów. Dodanie 5% masy zawierającej nanorurki do matrycy polimeru znacznie zmniejsza przepuszczalność powstałych z niej kompozytów.in. N Wenzhong Zhu. zbliżoną do sklejki. chemicznych i biologicznych. wyższą wytrzymałość na rozciąganie. John C Gibbs and Peter JM Bartos. np. których struktury zostały zoptymalizowane przez wiele milionów lat ewolucji. Ze względu na bardzo duży stosunek długości do średnicy i zbliżone rozmiary do CSH. Izolacje Ważnym obszarem rozwoju nanomateriałów są izolacje. Stal MMF2 Nanotechnologia naśladująca naturę Niektóre nanotechnologie mają na celu skopiowanie lub naśladowanie materiałów naturalnych. ACM Centre. niedostępne dotąd możliwości. materiałoznawstwo. m. Prowadzi się wiele badań zastosowania nanotechnologii w polimerach. Jej właściwości umożliwiają dłuższy okres użytkowania w środowisku agresywnym i w efekcie obniżają koszty konstrukcji. W porównaniu ze zwykłą stalą węglową ma zupełnie inną strukturę w skali nano.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Katarzyna Danielewska. została opracowana przy użyciu nanotechnologii przez profesora Garetha Thomasa z University of California (Berkeley). produkowana przez firmę MMFX Steel Corp. Nanometr (od greckiego słowa nanos.* Anna Pszczółkowska*. dostrzegł w niej dziwne nici o rozmiarach rzędu nanometrów.nas. nanorurki (carbon nanotubes – CNTs). 2. nanorurki w hydratyzowanym zaczynie cementowym mogą utrudniać powstawanie i rozwój rys w betonie. Stal ta wyka- Fot.in. zwiększa ich odporność ogniową i właściwości mechaniczne. elektronika. Na fotografii 1 przedstawiono symula- Stal MMFX2 Stal MMFX2 (fotografia 2). japończyk Sumoi Iijima oglądając za pomocą mikroskopu elektronowego (w Laboratorium Badań Podstawowych Firmy NEC w Tsukubie w Japonii) próbkę rozmazanej sadzy. Wykorzystanie nanotechnologii może prowadzić do rewolucyjnego ulepszenia wielu produktów i procesów oraz otwiera zupełnie nowe. Z tego względu stal MMFX2 osiąga lepsze właściwości mechaniczne niż inne stale wysokowytrzymałościowe. podobnie jak jej zastosowanie w produktach komercyjnych. Laboratorium Materiałów Uniwersytetu w Helsinkach zaproponowało Katedrze Inżynierii Materiałów Budowlanych Poiltechniki Warszawskiej współpracę nad modyfikacją betonu nanorurkami węglowymi w celu otrzymania samozagęszczalnego betonu wysokiej wytrzymałości. jak informatyka. Na świecie środki przeznaczone na badania i rozwój nanotechnologii rosną z roku na rok. Tomasz Górecki* Nanotechnologia w budownictwie cję badań cech wytrzymałościowych nanorurek.nasa. State-of-the-art report 2003. Dzięki swoim właściwościom omawiana stal cieszy się dużym zainteresowaniem w USA. czyli karzeł) to jednostka długości równa jednej miliardowej metra (10 –9 m). robotyka. metalach i betonach. medycyna. Symulacje badań cech wytrzymałościowych nanorurek (www. anotechnologia to nowa metoda podejścia do projektowania i wytwarzania materiałów przez modyfikację ich mikrostruktury na poziomie nanometrycznym. Universtiy of Paisley. materiałach ceramicznych. 1. Zalicza się do niej działania na elementach mniejszych niż 100 nm. które mogą być przydatne w modyfikacji rozwiązań materiałowych. O przykładach naturalnych systemów możemy przeczytać w raporcie Application of Nanotechnology in Construction. Federalnej Administracji Autostrad. USA. Nanorurki W 1991 r. RILEM CC197-NCM przygotowanym przez * Politechnika Warszawska zuje odporność na korozję. Celem artykułu jest przedstawienie możliwości.gov) 46 2 ’2007 (nr 414) . Rozwój nanotechnologii wpływa m. ciągliwość i wytrzymałość zmęczeniową. Celem nanotechnologii jest wykorzystanie właściwości materiałów na poziomie atomowym do uzyskania doskonalszych cech fizycznych. takie jak nanoporowe komponenty krzemianowe i aerożel. Dzięki nanorurkom można także wzmacniać ceramikę oraz metale. zaś nanotechnologia to technologia zajmująca się zagadnieniami na poziomie budowy atomu. elektryka. School of Engineering and Sciences. na takie dziedziny techniki. zbliżoną do odporności stali nierdzewnej.

• klej do glazury o bardzo dużej wytrzymałości opracowany przez firmę Degussa.o. która alarmuje o wycieku gazu lub przebiciu elektrycznym. takie jak benzen. Dzięki właściwościom hydrofilowym powłoki woda deszczowa równomiernie spływa i zmywa brud. Do dziś materiały te wielokrotnie stosowano jako izolację. w oknach do odbijania promieniowania cieplnego lub w innych rozwiązaniach oszczędzających energię. 1. Powłoki i materiały do napraw Przez wprowadzanie nanocząsteczek lub nanowarstw w pokrycia można ulepszyć ich właściwości i rozszerzyć zastosowanie.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA dziesięciu razy lepiej niż konwencjonalne izolacje. Pracują one w sposób zbliżony do fotosyntezy. Powłoki tworzone przy użyciu nanotechnologii (tabela) mogą być wykorzystane do selektywnego odbijania i przesyłania światła o różnej częstotliwości. Zastosowane w nim materiały reagują na sygnały z otoczenia. Cząsteczki gazu wewnątrz porów doświadczają zjawiska znanego jako efekt Knudsena. Zastosowano również nanoproszki czyszczące powłoki oraz chroniące szyby przed promieniami UV. Lechowi Czarneckiemu za cenne uwagi i sugestie podczas przygotowywania artykułu. jest nieprzepuszczalny.88 mld euro na rozwój inteligentnych materiałów budowlanych. które można będzie nanieść na dowolną powierzchnię. Powłoki zawierające srebrny nanoproszek zapewniają ochronę antybakteryjną. likwidując konwekcję i obniżając całkowite przewodnictwo cieplne. zawdzięczała swoje właściwości nanorurkom. Podobny eksperyment przeprowadzono we Francji. Szkło samoczyszczące Samoczyszczące szkło „Activ” firmy Pilkington zostało pokryte specjalną warstwą grubości 50 nm. które rozkładają tlenki azotu i inne toksyczne substancje. z o. Charakteryzują się one małą gęstością i dużą porowatością. Inne przykłady zastosowania nanotechnologii: twarde i wytrzymałe powłoki nanokrystaliczne wytwarzane z aluminium i tytanu oraz pokrycia nanoceramiczne wykazujące od 4 do 6 razy większą odporność na zużycie i dwukrotny wzrost wytrzymałości w porównaniu z ceramiką konwencjonalną. fotokatalitycznego. znana z twardości. w tym antygraffiti – bakteriobójcze – utwardzające – ochronne – antykorozyjne – farby o zwiększonej trwałości Inne zastosowanie NANO-HOUSE to dom przyszłości – wykorzystujący nowoczesne materiały budowlane opracowane dzięki nanotechnologii. 2 ’2007 (nr 414) 47 . Podczas wiązania powstają w nim drobne nanostruktury. używając nanocząsteczek albo formując warstwy metali i dielektryków. Bardzo dobre właściwości izolacyjne tych materiałów wynikają z unikalnego kształtu porów. stworzony przez Australian Commonwealth Scientific and Research Organization (CSIRO) i University of Technology w Sydney (UPS). ma mniejszy skurcz. Klej można stosować bez użycia podkładu. czyniąc ją użyteczną w nocy. Jednym z produktów nowej generacji przeznaczonych do naprawy betonu jest Emaco Nanocrete firmy BASF Construction Chemicals Polska Sp. Autorzy dziękują Kierownikowi przedmiotu. które praktycznie eliminuje wymianę energii w gazie. Badania wykazały spadek poziomu CO2 nawet o 60% w zależności od warunków pogodowych. prof. szą kompatybilność z betonem oraz większą tiksotropię w porównaniu z innymi zaprawami naprawczymi. że poziom tlenków azotu na ścianie pokrytej zaprawą tynkarską na bazie cementu fotokatalitycznego był o 20 do 80% niższy niż na powierzchni ze zwykłego cementu. Wykazuje on lepszą przyczepność. a wykorzystujące nanocząsteczkowe złoto mają właściwości dezodorujące. materiały budowlane o właściwościach oczyszczających powietrze pod wpływem słońca i deszczu. większą wytrzymałość na rozciąganie i mniejsze skłonności do zarysowań. wykładanego na Wydziale Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej. co jest niemożliwe w przypadku materiałów tradycyjnych. minimalna grubość izolacji. firma ITALCEMENTI pokryła 6750 m2 nawierzchni drogowej na przedmieściach Mediolanu mieszanką betonową na bazie cementu Podziękowania Artykuł powstał w ramach przedmiotu Inżynieria Materiałów Budowlanych. W procesie fotokatalitycznym nanocząsteczki TiO2 reagują z promieniowaniem ultrafioletowym pochodzącym z naturalnego światła dziennego i rozkładają zanieczyszczenia organiczne. Wykorzystane są np. Jako przykład można podać farbę. • stal damasceńska. która działa dwuetapowo. ich dużej liczby i małych wymiarów (10 – 100 nm). Zachęcona tymi wynikami Unia Europejska przeznaczyła w 2004 r. gdy istotne były bardzo dobre właściwości termiczne. które wnikają w pory materiału (zbyt małe dla tradycyjnych wypełniaczy) i klinują się w nich. Powłoki tworzy się. Naukowcy z University of California pracują nad elastycznymi bateriami słonecznymi. który można wykorzystać w tunelach. Firma SKANSKA pracuje nad betonem niszczącym spaliny. większą gęstość i lepPrzykłady istniejących impregnatów i powłok Rodzaj powłoki Powłoki na powierzchniach szklanych Powłoki na powierzchniach różnych Działanie powłoki – samoczyszczące – termoizolacyjne – antyrefleksyjne – łatwo czyszczące. gdzie okazało się. • baterie słoneczne zbudowane z nanokryształów dwutlenku tytanu pokrytych barwnikami organicznymi. Są bardziej efektywne od baterii słonecznych starego typu oraz działają nawet w pochmurne dni. W 2003 r. Inne mogą zmieniać kolor na komendę lub generować elektryczność w ciągu dnia. efektywność cieplna. produkowana w średniowieczu.

BASF Construction Chemicals Sp. fc > 18 MPa po 24h E > 20 GPa. kolektorów oraz wszystkich konstrukcji podziemnych. R3 grubość warstwy min 5 mm. tel. rur. filarów wsporczych i belek oraz barier. z o. E < 15 GPa. powstających podczas twardnienia zaprawy. w tym: wytrzymałość na rozciąganie i ściskanie. po PCI Nanolight i PCI Nanofug do klejenia i spoinowania okładzin ceramicznych.pl Struktura stwardniałej zaprawy Emaco® Nanocrete Naprawa słupa za pomocą zaprawy Emaco® Nanocrete 48 2 ’2007 (nr 414) .. R3 i R4 – jednoskładnikowe workowane zaprawy naprawcze do napraw konstrukcyjnych i niekonstrukcyjnych.o. molo. wprowadza na rynek kolejną.in. tuneli. z o. filarów wsporczych i belek konstrukcji parkingów wielopoziomowych. R3 klasa wg PN-EN 1504-3 Inne grubość warstwy min 3 mm. zapewniając dalszą ochronę stali. Zaprawy Emaco® Nanocrete można stosować do napraw m. jednoskładnikowy zabezpieczający aktywny preparat gruntujący na bazie cementu do stali zbrojeniowej. wałów nadmorskich i zbiorników retencyjnych wielkich budowli morskich i konstrukcji rezerwuarów wody. spoin i pokryć wodoszczelnych konstrukcji mostów i wiaduktów. linię produktów wykorzystującą nanotechnologię stosowaną – Emaco® Nanocrete do napraw betonu. wysoka odporność na karbonatyzację i siarczany reprofilacyjna zapra. Emaco® Nanocrete R3 Rodzina produktów Emaco® Nanocrete Charakterystyka zapraw naprawczych Emaco® Nanocrete R4 ciężka konstrukcyjna zaprawa naprawcza fc > 60 MPa. max 80 mm (sufity). chłodni kominowych i kominów. Charakterystykę zapraw naprawczych Emaco® Nanocrete przedstawiono w tabeli. Wprowadzenie do zaczynu cementowego modyfikatorów polimerowych oraz Cecha R2 Ogólna charakterystyka Wytrzymałość na ściskanie (po 28 dniach) technologia nowej generacji odpowiednio dobranych dodatków nieorganicznych powoduje zwiększenie gęstości i zmniejszenie ilości mikrodefektów w strukturze zhydratyzowanej oraz na powierzchni rozdziału stwardniały zaczyn cementowy/mikrokruszywo. mrozoodporność. 061/845 10 40 fax 061/845 10 36 www. max 50 mm (sufity).: elewacji i balkonów budynków mieszkalnych. Emaco® Nanocrete zastosowano do naprawy konstrukcyjnej i reprofilowania belek i słupów w hotelu Grand w Warszawie. Efektem tej modyfikacji są bardzo dobre parametry techniczne. 100 mm (ściany) prefabrykowanych płyt elewacyjnych. R4 przyczepność > 2 MPa po 50 cyklach zamrażania.basf-cc.EMACO® NANOCRETE BASF Construction Chemicals Polska Sp. Są to: • Emaco® Nanocrete R2. 75 mm (ściany) Moduł elastyczności.o. przyczepność do podłoża. Emaco® Nanocrete AP. Dodatkowe mikrozbrojenie włóknami o żebrowanej powierzchni i nerkowatym przekroju eliminuje ryzyko powstania rys w wyniku naprężeń skurczowych. • Emaco® Nanocrete AP – jednoskładnikowy preparat gruntujący zabezpieczający na bazie cementu do stali zbrojeniowej i jednocześnie klejąca zaprawa sczepna stosowana przed nałożeniem Emaco® Nanocrete R2 i R3. przywraca środowisko wysokiego pH w celu aktywnej pasywacji stali oraz zawiera aktywne inhibitory korozji. płyt nośnych jezdni. stacji uzdatniania wody i obiektów kanalizacyjnych w agresywnym środowisku wysokosiarczanowym.lekka konstrukcyjna wa naprawcza zaprawa naprawcza fc > 25 MPa fc > 35 MPa E > 15 GPa. Może być on również używany jako wysokowytrzymała zawiesina sczepna do zapraw naprawczych Emaco® Nanocrete.

bez i po hydrofobizacji. Nasiąkliwość powierzchniową próbki bez i po hydrofobizacji obliczono ze wzoru: np = mw − m s F ydrofobizacja powierzchni materiału polega na nadaniu jej właściwości odpychania wody. Po 24 h zbadano nasiąkliwość powierzchniową próbki po hydrofobizacji. naniesiono po 20 kropli wody destylowanej o masie 0. Z wyników uzyskanych w przypadku próbek bez i po hydrofobizacji obliczono średnią arytmetyczną. a w tabeli 5 wyniki badań czasu wnikania kropli wody w powierzchnię cegły bez i po hydrofobizacji przez zanurzenie powierzchni w preparacie. Wyniki badań nasiąkliwości masowej próbek cegieł bez i po hydrofobizacji przez zanurzenie powierzchni próbek w preparacie. malowanie i zanurzenie powierzchni w preparacie. Wyniki badań nasiąkliwości powierzchniowej próbek bez i po hydrofobizacji różnymi preparatami i różnymi metodami zestawiono w tabelach 1 do 3. Zastosowano trzy sposoby nanoszenia preparatów: natrysk. jest to nasiąkliwość materiału oznaczona jako podciąganie kapilarne wywołane przez przenikanie wody do powierzchni próbki stykającej się z wodą. Badania skuteczności działania preparatów do hydrofobizacji powierzchni cegieł ocenia się również na podstawie wskaźnika absorpcji kropli wody. Badania efektywności hydrofobizacji dotyczyły bardzo zniszczonego obiektu konserwatorskiego. natrysk i malowanie. Wyniki badań W badaniach zastosowano cztery preparaty do hydrofobizacji oznaczone od 1 do 4 oraz preparat wzmacniający oznaczony 5.5 cm. w odległości co 1 cm kropla. Nasiąkliwość powierzchniową próbek po hydrofobizacji oceniono. Do badań nasiąkliwości powierzchniowej zabezpieczono tylko jedną powierzchnię próbki. Nasiąkliwość powierzchniowa. F – powierzchnia próbki stykająca się z wodą [m2]. Po jednej dobie wykonano badania gdzie: WA – wskaźnik absorpcji kropli wody [%] tx – czas absorpcji przez powierzchnię zhydrofobizowaną próbki [min]. Ze względu na ograniczone możliwości pobrania próbek z obiektu przeprowadzono porównawcze badania modelowe dotyczące wpływu sposobu nanoszenia preparatów do hydrofobizacji na powierzchnię cegły na efektywność ich działania. masowej i czasu wnikania kropli wody w powierzchnię cegieł. 2 ’2007 (nr 414) 49 . niepoddanych hydrofobizacji.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA dr inż. mw – masa wilgotnej próbki [kg]. ms – masa suchej próbki [kg]. Zdzisława Owsiak* Badanie efektywności hydrofobizacji powierzchni cegieł zastosowano próbki sześcienne o boku 6 cm wycięte z cegieł klasy 15. na podstawie porównania nasiąkliwości powierzchniowej wodą powierzchni materiału bez i po hydrofobizacji. H wnikania kropli wody w hydrofobizowaną powierzchnię. czyli niezwilżalności. w którym największą grupę materiałów budowlanych stanowiły cegły. malowania lub przez zanurzenie. Badanie czasu wnikania kropli wody przez powierzchnię cegieł z naniesionym preparatem przedstawiono na fotografii. Preparatem do hydrofobizacji zabezpieczono po 3 próbki metodą natrysku. który określa się na podstawie czasu wnikania kropli wody w powierzchnię materiału bez i po hydrofobizacji. Badania skuteczności działania preparatów do hydrofobizacji powierzchni cegieł oceniono również na podstawie wskaźnika absorpcji kropli wody. a następnie po 3 i 7 dniach. Próbki wysuszono do stałej masy w temperaturze 70 ± 5 °C. na podstawie obserwacji zachowania się wody na zhydrofobizowanej powierzchni. Badania przeprowadzono na dwóch próbkach cegieł o powierzchni 24 cm2 i grubości 6 cm w przypadku każdej metody nanoszenia preparatu do hydrofobizacji. Pomiar nasiąkliwości przeprowadzono po 6 i 24 h. Wyraża się ją w kg/m2 i oznacza po określonym czasie. Zbadano także nasiąkliwość powierzchniową kolejnych trzech próbek. Ocenia się go m. W celu obliczenia wskaźnika absorpcji kropli wody przez badaną powierzchnię korzystano z następującego wzoru: WA(%) = tn 100% tx Materiały i metody badań Do badań efektywności preparatów do hydrofobizacji w odniesieniu do nasiąkliwości powierzchniowej * Politechnika Świętokrzyska gdzie: np – nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m2].02 g każda za pomocą mikropipety automatycznej z wysokości 0. Jako wynik przyjęto średnią arytmetyczną z 20 pomiarów dla każdej metody nanoszenia preparatów do hydrofobizacji. tn – czas absorpcji przez powierzchnię próbki bez hydrofobizacji [min]. zwana też kapilarną. porównując ją z nasiąkliwością takiej samej próbki bez hydrofobizacji. Mierzono czas potrzebny na całkowitą absorpcję kropli wody przez powierzchnię zhydrofobizowaną (tx) i przez powierzchnię bez hydrofobizacji (tn). Na powierzchnię próbek cegieł. która w dalszych badaniach stykała się z wodą. natrysk i malowanie zestawiono w tabeli 4. Przed nałożeniem preparatu próbki zostały wysuszone do stałej masy w temperaturze 70 °C ± 5 °C w suszarce laboratoryjnej.in. Efekt hydrofobizacji określa się m. Efekt hydrofobizacji oceniono na podstawie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej.in.

034 0.23 0.021 – 0.323 15.9 kg/m2 po 7 dniach.889 0.201 0.237 14.120 0.31 4.987 7 dniach 14.26 0 Nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m ] po 2 Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji 6h 0. Czas wnikania kropli wody w powierzchnię cegły zhydrofobizowaną (różne metody nanoszenia preparatu) i bez hydrofobizacji Rodzaj preparatu Nasiąkliwość masowa [%] metoda nanoszenia preparatu zanurzenie natrysk malowanie powierzchni 235 185 330 270 2 225 155 220 210 1 1 188 165 215 220 1 Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji 50 2 ’2007 (nr 414) . najmniej zwiększyła się nasiąkli- Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji Tabela 4.51 13.646 0.185 0.051 13.444 0.806 3 dniach 14.26 kg/m2).59 4.081 0.77 10. Po 6 h wynosi 0.12 – 0.34 11.987 7 dniach 0.042 13.210 14. 2 i 3 przedstawiono procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatów do hydrofobizacji.249 0.957 8. Nasiąkliwość powierzchniowa próbek.64 0 Nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m2] po 6h 0.073 14.42 0.36 11.306 15. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej bez i po hydrofobizacji – dwukrotne malowanie powierzchni próbki Rodzaj preparatu Ilość preparatu [kg/m2] 0.306 14.806 3 dniach 0.070 0.79 8.339 14.646 Podsumowanie wyników badań Na podstawie laboratoryjnych badań modelowych zależności efektywności preparatów do hydrofobizacji od sposobu ich nanoszenia na powierzchnię próbek cegieł klasy 15 stwierdzono.726 1 dniu 0.262 11.50 2.201 8.036 kg/m2 i zwiększa się z czasem (po 7 dniach wynosi 0.726 1 dniu 13.678 14.258 0.138 0.68 13.33 Tabela 5.726 1 dniu 1.034 0.95 4.90 0.038 0.200 0.61 0.05 4. natrysk i malowanie zestawiono w tabeli 6.77 0.11 12.066 0.947 0.034 0.072 0.036 5.983 0. Tabela 3.48 12.065 0.421 0. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej bez i po hydrofobizacji – zanurzenie powierzchni próbki Rodzaj preparatu Ilość preparatu [kg/m2] 2.073 13.301 14.264 15.646 Na rysunku 1.987 7 dniach 13.99 10.44 9.117 0. Najniższa jest w przypadku próbek powierzchniowo zanurzonych w preparatach.36 0.773 11.206 0.079 11. W tym przypadku zmiana nasiąkliwości w czasie jest bardzo zróżnicowana. Zanurzenie powierzchniowe próbek w preparatach do hydrofobizacji powoduje zmniejszenie nasiąkliwości odpowiednio po 6 h kilkaset razy.15 0.046 0.148 0.768 13. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości masowej próbek cegieł bez i po hydrofobizacji – różne metody nanoszenia preparatu Rodzaj preparatu Nasiąkliwość masowa [%] metoda nanoszenia preparatu zanurzenie natrysk malowanie powierzchni 6.05 0 Nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m2] po 6h 0.79 13.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 1. jest bardzo zróżnicowana i wynosi 0.983 kg/m2 po 6 h oraz 0.646 Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji Badanie czasu wnikania kropli wody przez powierzchnię cegieł z naniesionym preparatem 3 Tabela 2.395 14.286 14.986 14.806 3 dniach 7.41 0. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej bez i po hydrofobizacji – dwukrotny natrysk preparatu na powierzchnię próbki Rodzaj preparatu Ilość preparatu [kg/m2] 0.35 0.906 15.257 12.56 13.049 15.319 14. Zmiany nasiąkliwości poszczególnych preparatów w czasie były podobne.30 – 14.021 0.124 14.407 0.325 0.21 2.868 8. a po 7 dniach kilkadziesiąt razy. Obliczony wskaźnik absorpcji kropli wody przez powierzchnię cegły zhydrofobizowanej przez zanurzenie w preparacie.038 0.038 – 0.187 11. na których powierzchnię preparaty zostały naniesione metodą natrysku. że nasiąkliwość powierzchniowa próbek po hydrofobizacji jest znacznie mniejsza od nasiąkliwości próbek bez tego zabezpieczenia i w dużym stopniu zależy od sposobu nanoszenia preparatu.

2 ’2007 (nr 414) wość w przypadku preparatu nr 3.36%. w zależności od rodzaju preparatu.44% do 0.47 100 0. metodą natrysku czy malowania. natrysku lub malowania Rodzaj preparatu Nasiąkliwość masowa [%] metoda nanoszenia preparatu zanurzenie natrysk malowanie powierzchni 0. a wskaźnik absorpcji od 0.41 kg/m2.58 kg/m2 w przypadku preparatu wzmacniającego.45 100 Rys.40 50 0. natomiast zanurzenie próbek w preparacie spowodowało niewielkie zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej. dla której wartość ta wynosi 13. Natomiast czas wnikania kropli wody w powierzchnię cegły zhydrofobizowanej metodą natrysku wynosi od 155 do 225 min.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA ne malowanie. Tabela 6. Procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatu przez zanurzenie powierzchni próbki (wg danych z tabeli 1) Rys. 3.54 0. a najmniej skuteczne jest natryskiwanie.23 kg/m2 w przypadku preparatu nr 1 i 2.60 0. że najefektywniejszym sposobem hydrofobizacji cegieł jest zanurzenie ich w preparacie. W badaniach modelowych porównano także wpływ sposobu nanoszenia preparatu na jego zużycie na 1 m 2 w przypadku zastosowania trzech sposobów nanoszenia preparatów do hydrofobizacji i wzmacniających na powierzchnie próbek cegły.44 0. w porównaniu z próbką bez hydrofobizacji.64 0.034 – 0. Jedynie w przypadku preparatu wzmacniającego wynosi 2 min.46 0. Próbki cegły. a wskaźnik absorpcji kropli wody od 0. Po 6 h wynosiła ona 0.33% w zależności od rodzaju preparatu.59 kg/m2 w przypadku preparatu nr 1 do 4. Jedynie w przypadku preparatu wzmacniającego wynosi 100%.04 kg/m2 preparatu wzmacniającego i 0. natomiast po jednym dniu nasiąkliwość próbek po hydrofobizacji jest zbliżona do nasiąkliwości bez hydrofobizacji. Próbki pokryte preparatem mającym działanie wzmacniające. a próbki bez hydrofobizacji – 13.53 0.61 kg/m2 w przypadku preparatu nr 2. w zależności od stosowanego preparatu.64% w zależności od rodzaju użytego preparatu. Czas wnikania kropli wody w przypadku próbek bez hydrofobizacji wynosi 1 min. Porównując nasiąkliwość powierzchniową próbek bez i po hydrofobizacji.51%.42 0. obserwuje się po 6 h spadek nasiąkliwości od 230 razy w przypadku preparatu nr 3 do 9 razy w przypadku preparatu nr 1. W przypadku pozostałych preparatów następuje wzrost nasiąkliwości już po 1 dniu.30 0. miały nasiąkliwość podobną jak próbki bez hydrofobizacji.45 0. Procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatu przez dwukrotne malowanie powierzchni próbki (wg danych z tabeli 3) Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Nasiąkliwość masowa próbek cegieł po hydrofobizacji wykonanej przez zanurzenie powierzchni próbki wynosiła 0.36%. Z tego względu wybór preparatu do hydrofobizacji zależy od sposobu jego nanoszenia. • Na podstawie przeprowadzonych badań wpływu sposobu nanoszenia preparatu do hydrofobizacji na efektywność działania tych preparatów stwierdzono. Wskaźnik absorpcji kropli wody przez powierzchnię cegły zhydrofobizowaną metodą zanurzenia powierzchni. W przypadku próbek cegieł zhydrofobizowanych metodą dwukrotnego natrysku nasiąkliwość masowa wynosiła 9.21 kg/m2). Nasiąkliwość pozostałych próbek była podobna i wynosiła 0. 2. W zależności od rodzaju preparatu czas wnikania kropli w przypadku próbek zhydrofobizowanych przez zanurzenie wynosi od 185 do 330 min.99% – 13.5 h na głębokość do 1 mm) i wynosiło od 2.066 kg/m2.36%.51%.95 kg/m2 w przypadku preparatu nr 4. następnie malowanie (mokre na mokre). w porównaniu z próbką bez hydrofobizacji. Natomiast przy dwukrotnym malowaniu powierzchni (mokre na mokre) zużyto 0. wykazały duży spadek nasiąkliwości. której nasiąkliwość masowa wynosi 13. Próbki cegieł po hydrofobizacji metodą dwukrotnego malowania powierzchni osiągnęły nasiąkliwość masową 8. Przy nanoszeniu preparatów metodą natrysku zużycie preparatów było bardzo zróżnicowane i wynosiło 0. 1. Następnie obserwowano wzrost nasiąkliwości i po siedmiu dniach największą nasiąkliwość wykazały próbki pokryte preparatem nr 1 (13. Procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatu przez dwukrotny natrysk na powierzchnię próbki (wg danych z tabeli 2) Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Rys.30% do 0.56 – 13.26 – 0. których powierzchnia była hydrofobizowana przez dwukrot- Zużycie preparatu było największe w przypadku zanurzenia powierzchni próbki w preparacie (przez 0.34%. Jedynie w przypadku preparatu wzmacniającego wskaźnik ten wynosi 50%.77 – 10. 51 . Wnioski • Skuteczność preparatów do hydrofobizacji wynika ze sposobu ich nanoszenia na powierzchnię cegieł.

pęcznienie i kurczenie drewna oraz jego pękanie na różną głębokość. Instrukcja ta ustala żądaną klasę bioodporności oraz klasę zabezpieczenia drewna na powierzchni i w głębszych warstwach drewna. jonizujące). powodujące zmiany barwy drewna. powodujące m. bez kontaktu stale sucho z gruntem. UV. ale inny podział klas zagrożeń: 5 klas zagrożeń powodowanych przez grzyby domowe. IR. ale przede wszystkim i najczęściej od stopnia narażenia drewna na zaatakowanie przez czynniki niszczące. Wytyczne dotyczące wymagań w zakresie trwałości drewna stosowanego w klasach zagrożenia i PN-EN 350-2 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Naturalna trwałość drewna litego – Wytyczne dotyczące naturalnej trwałości i podatności na nasycanie wybranych gatunków drewna mających znaczenie w Europie. a przy długim i intensywnym działaniu zwiększenie chropowatości. częste nieprzykryte nawilżenie w kontakcie stale narażone z gruntem na nawilżenie lub wodą w kontakcie słodką z gruntem lub wodą słodką w wodzie stale narażone morskiej na nawilżenie wodą morską stale poniżej 18% okresowo ponad 20% często ponad 20% stale ponad 20% stale ponad 20% grzyby owady P Z S Ch1) T – – – U L świdraki – U – U U L – U U – U U U U U L L – – U U U U L U Legenda: P – podstawczaki. Ch – chrząszcze. nicienie. docent ITD Andrzej Fojutowski* Zabezpieczanie konstrukcji drewnianych kania i retencji środka ochrony drewna określono również wymagania dotyczące stopnia chemicznego zabezpieczenia drewna. U – zagrożenie w Europie uniwersalne. ryzyko zagrożenia waha się od wysokiego do nieznacznego 52 2 ’2007 (nr 414) . wpływająca na zawartość wilgoci w drewnie. Klasy zagrożenia drewna niszczącym działaniem czynników biotycznych wg PN-EN 335-2 Klasa zagrożenia Warunki użytkowania drewna i klasy zagrożenia biologicznego Warunki ogólne Warunki dla drewna litego zakres stosowania opis sytuacji wilgotnościowej podczas użytkowania wilgotność drewna organizmy 1. ale także dla ludzi przebywających w pomieszczeniach z zapleśnionymi elementami. bakterie.in. raki. L – zagrożenie regionalne/lokalne 1) chrząszcze występują w większej części Europy powszechnie. małże. stwarzające zagrożenie pożarowe. Krajowe wymagania dotyczące zabezpieczania chemicznego drewna przedstawia „Instrukcja ITB nr 355/98 – „Ochrona drewna budowlanego przed korozją biologiczną środkami chemicznymi. Poznań 2. Klasy zagrożenia Wymagania dotyczące zabezpieczenia drewna i jakości tego zabiegu (dobór środka ochronnego.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr hab. P giczne (tabela 1). owady – techniczne szkodniki drewna. Ważniejsze czynniki fizyczno-chemiczne to: – zmienna wilgotność otoczenia. porosty. śluzowce. 4. T – termity. – ciepło (ogień). narażone na przykryte nawilżenie (ryzyko nawilżenia) bez kontaktu narażone na z gruntem. – kwasy i zasady. W normie PN-EN 351-1 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Drewno lite zabezpieczone środkiem ochrony – Klasyfikacja wni- Tabela 1. Norma PN-EN 350-2 ustala m. powiązane z klasą zagrożenia wg tej normy i naturalną trwałością drewna omówioną w normach PN-EN 460 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych –. S – powodujące siniznę i/lub pleśnienie. retencja. inż. która wprowadza zbliżony. 3. metody impregnacji. Wymagania i badania”. Z – rozkładu szarego. przykryte. 4 klasy nasycalności drewna (podatno- odczas eksploatacji konstrukcje drewniane są narażone na działanie abiotycznych i biotycznych czynników niszczących. w związku z rozwojem zarodników i wytwarzanych przez grzyby mykotoksyn. sucho bez kontaktu czasem z gruntem. ale także glony. roztocze. Naturalna trwałość drewna litego. Grzyby mogą być szkodliwe nie tylko dla drewna. W normie PN-EN 335-1 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Definicja klas zagrożenia ataku biologicznego – Postanowienia ogólne zagrożenie drewna czynnikami niszczącymi podzielono na 5 głównych klas z narastającym ryzykiem zaatakowania drewna przez czynniki biolo* Instytut Technologii Drewna. Czynniki biotyczne powodujące pogorszenie właściwości drewna to grzyby. obniżające wytrzymałość drewna. – promieniowanie (świetlne – światło widzialne. i zmienne warunki termiczne. 3 klasy zagrożeń powodowanych przez grzyby pleśnie i 2 klasy zagrożeń powodowanych przez owady. 5.in. głębokość wnikania) zależą od wielu czynników.

poz. W konstrukcjach podłóg takie same wymagania jak w przypadku belek stropowych stawiane są legarom stykającym się z murem lub murowanymi słupkami podpór.06/2005 Środki ochrony drewna przed korozją biologiczną wyrobów budowlanych z drewna. drewniane elementy poniżej gruntu. elementy konstrukcji przy balkonach. Przestrzeganie tych wymagań bardzo ogranicza rozwój grzybów (za minimalną wilgotność potrzebną do ich rozwoju przyjmuje się 20%). powinny 53 . Z drewna dębowego. Zabiegi ochronne i zabezpieczenie przed czynnikami biologicznymi powinny także odpowiadać wymaganiom Instrukcji ITB nr 355/98. szczególnie niewentylowane. być odporne lub uodpornione na działanie korozji biologicznej. biologicznych oraz ognia powinny być podane w projekcie budowlanym (dokumentacji technicznej). co najmniej na długości oparcia w murze. końcówki belek międzystropowych oraz miejsca przy instalacjach wodno-kanalizacyjnych. 690. – podłogi w suterenach i na niepodpiwniczonym parterze. np. 2002. że elementy tych konstrukcji powinny. szczególnie podwaliny i konstrukcje szkieletowe. końcówki dolne krokwi (całość drewna narażona na działanie owadów). Wskazane powinny być miejsca wykonania i wymagania dotyczące zabezpieczeń. nr 75. grochodrzewu (lub innego o zbliżonych właściwościach) należy np. Preparaty. Zebrano w tej normie dane dla kilkudziesięciu gatunków drewna. drobne elementy konstrukcyjne. klasa 4 – prawie nieprzepuszczalne dla cieczy impregnacyjnej). częściowych i w odbiorze końcowym. • elementy drewniane zewnętrzne tworzące tzw. metody i technologie zabezpieczania elementów przed działaniem wilgoci. Do zabezpieczania drewna i materiałów drewnopochodnych przed czynnikami biologicznymi należy stosować preparaty: • posiadające pozwolenie Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych. wykonywać wkładki. § 322). szczególnie oczepy. Stanowi ono. małą architekturę. w zależności od klasy zagrożenia ataku biologicznego. to: – dolne części ścian parteru. sortowanej wytrzymałościowo. W tym samym celu wymagane jest ich składowanie w czasie budowy w warunkach zabezpieczających przed zawilgoceniem. – elementy drewniane stropodachów. – inne miejsca zagrożone nawilżaniem i utrudnionym odsychaniem. • słupki i podpory w pomieszczeniach poniżej poziomu terenu. Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL. • zgodne z rekomendacjami technicznymi ITB i związanymi z nimi zaleceniami udzielania aprobat technicznych – ZUAT – 15/VI. stropy nad piwnicami i strop ostatniej kondygnacji (zwłaszcza miejsca koło okapu i świetlików). że wilgotność drewna iglastego w konstrukcjach chronionych przed zawilgoceniem nie powinna przekraczać 18%. aby wyeliminować możliwość wtórnego nawilżania elementów drewnianych. płatwie stropowe. o klasie sortowniczej zgodnej z podaną w dokumentacji projektowej i trwale oznakowanej. Warto przy tym wziąć pod uwagę. Konstrukcje z drewna. przy czym górne płaszczyzny desek nie powinny mieć flisów (oblin). Powierzchnie czołowe belek stropowych i boki tych belek powinna dzielić od muru szczelina powietrzna szerokości minimalnej 30 mm. że do elementów wymagających zabezpieczenia próżniowo-ciśnieniowego najczęściej zalicza się: • drewno podwaliny na płycie fundamentowej.U. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. Poza tym elementy konstrukcji drewnianych powinny być izolowane od kontaktu z częściami konstrukcji z innych materiałów chłonących wilgoć. W deskowaniach połaci dachowych wymaga się zabezpieczenia desek przed rozkładem biologicznym i ułożenia ich stroną dordzeniową ku dołowi. a drewno twardzieli do klasy 3 – 4 (klasa 3: trudne do nasycenia. W przypadku drewna liściastego górną granicę wilgotności określono na 15%. klocki. a także materiałów drewnopochodnych. żeby końce belek stropowych. Najpowszechniejsze w Polsce drewno sosny zwyczajnej zaliczono pod względem nasycalności do klasy 1 dla drewna bielu (łatwe do nasycenia). Inne rodzaje drewna powinny być stosowane w sytuacjach uzasadnionych technicznie. W opracowanych w Instytucie Techniki Budowlanej „Warunkach technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych” wskazuje się. Rozwiązania konstrukcyjne wymagające zabezpieczenia. Wymaganie zabiegów ochronnych dotyczy także elementów więźby dachowej stykających się z murem. Kontrole i badania zabezpieczania konstrukcji drewnianych powinny być przeprowadzane w ramach odbiorów międzyoperacyjnych. drewniane przegrody piwniczne. a w konstrukcjach usytuowanych na otwartym powietrzu 23%. Istotne z punktu widzenia ochrony i impregnacji drewna jest wskazanie. – murłaty. były zabezpieczone środkami przeciwgrzybowymi oraz odizolowane od bezpośredniego styku z murem przez zastosowanie papy lub podobnego materiału.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA ści na impregnację). na ścianach fundamentowych oraz podwaliny stropu.WMiPB) na obrót produktami biobójczymi. ze względu na większe narażenie na rozkład biologiczny. do których zalicza się środki ochrony drewna. oraz górne części ścian ostatniej kondygnacji. które w miejscu styku powinny być zaimpregnowane przeciwgrzybowo i odizolowane papą. być zabezpieczone przed długotrwałym zawilgoceniem we wszystkich stadiach wykonywania elementów. w konstrukcji stropów wymaga się. • elementy ścianek działowych piwnic oraz inne elementy narażone na kontakt z betonem. a jednocześnie ułatwia wprowadzanie do drewna ciekłych środków ochronnych. • odpowiadające wymaganiom PN-C-04906:2000 Środki ochrony drewna – Ogólne wymagania i badania. • legary podpodłogowe i kratownice na murach piwnic. czynników chemicznych. 2 ’2007 (nr 414) Wymagania budowlane dotyczące zabezpieczania konstrukcji Wymaganie dotyczące zabezpieczania konstrukcji drewnianych przed działaniem czynników biotycznych wynika z rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych. krokwie koszowe. że konstrukcje z drewna litego należy wykonać z tarcicy iglastej lub topoli.

na 4 grupy: S – solne. b – układy pigmentowane) 54 2 ’2007 (nr 414) . stanowiącego główne zabezpieczenie przed czynnikami biotycznymi. tamponu lub szczotki w określonych odstępach czasu (od 2 do 24 h). Często konieczne jest zabezpieczanie drewna środkami chemicznymi. Klasa P4 i wyższe wymagają nasycenia bocznego na głębokość minimum 6 mm. oznaczonych od P1 do P9 i opisanych w PN-EN 351-1. Zalecane są okapy. jak np. dzieli te środki. wymagają całkowitego zanurzenia zabezpieczanego elementu w cieczy impregnacyjnej. O – oleiste (także o charakterze zbliżonym do oleju kreozotowego). emalie. stosowanie specjalnych powłok chroniących czoła elementów itp. krótkotrwała kąpiel) i impregnacji wgłębnej (długotrwałe kąpiele zimne. dotycząca chemicznych środków stosowanych do zabezpieczania przed biotycznymi czynnikami ochrony drewna. Natrysk (lub opryskiwanie) polega na naniesieniu roztworu środka zabezpieczającego na powierzchnię drewna w postaci rozproszonych mikrokropel. Efekty działania tego typu środków w ochronie drewna konstrukcji przed działaniem promieniowania świetlnego przedstawiono na rysunku. głęboko penetrującego w drewno. lakiery. zagrożenia toksyczne dla wykonawców (opary) oraz zagrożenie pożarowe w przypadku środków rozpuszczalnikowych. Jego wniknięcie jest często mniejsze i strefa ochronna płytsza. metody dyfuzyjne). sufitowych. natrysk. 20 °C do 80 °C oraz różne przebiegi procesów obniżania ciśnienia („próżni”) w celu usunięcia powietrza z drewna i zastosowania ciśnienia w celu wtłoczenia impregnatów. Metody zabezpieczania drewna konstrukcji Metoda smarowania (malowania) to zazwyczaj kilkukrotne naniesienie na powierzchnię zabezpieczanej konstrukcji środka ochrony drewna w postaci roztworu wodnego (powszechnie stosowane stężenie ok. w postaci proszku lub granulatu. Metody kąpieli i próżniowo-ciśnieniowe mają zastosowanie do zabezpieczania konstrukcji przed zamontowaniem. 10 – 20%) lub gotowego preparatu rozpuszczalnikowego dekoracyjno-impregnacyjnego czy oleistego za pomocą pędzla. Czasami jest stosowany tylko środek pigmentowany zabezpieczająco-dekoracyjny. a następnie środka zabezpieczającego i barwiącego drewno. m. Metoda jest zalecana do stosowania m.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Środki zabezpieczające W celu zapewnienia estetyki i wytrzymałości drewna ważne jest stosowanie odpowiednich rozwiązań zmniejszających stopień naświetlenia drewna i narażenia na opady atmosferyczne. Przy zabezpieczaniu powierzchniowym (bez zabiegów dyfuzyjnych) można zwykle osiągnąć wnikanie klasy P1 (brak wymagań dotyczących penetracji). d – alkidowe lakiery przezroczyste. Stosowanie środków w celach ochronno-dekoracyjno-impregnacyjnych Bardzo ważną grupą w często stosowanym. od kilku minut do kilkunastu godzin. ukośnych płaszczyzn. w miejscach trudno dostępnych.in. kąpiele gorąco-zimne. Chronią one drewno przez tworzenie bariery mechanicznej niedopuszczającej w początkowym okresie eksploatacji do kontaktu drewna z opadami atmosferycznymi (swoista hydrofobizacja powierzchni).in. zwłaszcza przez użytkowników indywidualnych. 5a. Jest to trudno osiągalne klasycznymi metodami powierzchniowymi i dlatego należy stosować metody wgłębnego nasycenia drewna. R – rozpuszczalnikowe. tworzące przezroczyste powłoki o dość dużej grubości. Sw – środki w roztworach wodnych gotowe do użycia lub gotowe do użycia po rozcieńczeniu. z unikaniem zagłębień powierzchni. 4a. Wśród nich do popularnych. Metody specjalne to metody stosowane mniej powszechnie. zadaszenia. a nawet mgły (aerozole). zabezpieczaniu powierzchniowym są substancje stosowane do malowania drewna. 6a. Wskutek różnic temperatury i efektów erozyjnych two- Efekt działania zabezpieczenia drewna konstrukcji przed zmianami barwy wywoływane działaniem promieniowania świetlnego (4b. Efekty nasycania są podzielone pod względem głębokości penetracji środków zabezpieczających na 9 klas. substancje aktywne są rozpuszczone w rozpuszczalnikach organicznych. Środki ochrony drewna są wprowadzane metodami powierzchniowymi (smarowanie – malowanie. Występują większe straty środka (zużycie 25 – 30% większe niż przy smarowaniu). Konstrukcje drewniane są zabezpieczane przez naniesienie najpierw środka bezbarwnego. pod względem składu i formy użytkowej. środki ochrony drewna itp. metody próżniowo-ciśnieniowe. Stosuje się bardzo różne czasy nasycania i temperaturę roztworów. farby. nawiercanie otworów i wprowadzanie przez nie w różny sposób środków zabezpieczających. do których można zaliczyć wyroby malarskie. 4c – jasny barwnik + lakier. b. P2 (minimum 3 mm bocznie i 40 mm wzdłuż włókien w bielu) lub P3 (minimum 4 mm bocznie w biel). Polska norma PN-C-04906:2000 Środki ochrony drewna – Ogólne wymagania i badania. choć nie najlepszych metod zabezpieczania powierzchni drewna eksponowanego w warunkach zewnętrznych należą wyroby lakierowe. przy użyciu opryskiwacza.

woski. Zabezpieczenie konstrukcji z drewna przeprowadzone w sposób zgodny z wymaganiami wydłuża okres jej użytkowania i przyczynia się do zmniejszenia zużycia drewna oraz zachowania estetyki wyrobu. W przypadku środków renomowanych firm metody te są ustalone i podawane przez producentów. a z drugiej postać charakterystyczną dla farb i lakierów. na kolor czerwony. przebiegu i wykonania impregnacji. Nasycenie drewna najłatwiej oznaczać w toku realizacji zabezpieczania przez określenie masy preparatu (lub retencji środka w drewnie pozostaje. akrylowe itp. np. pod przykryciem (ryzyko zawilgocenia) nad ziemią. uważanych za bardziej skuteczne. ługujące. Skuteczność ich działania związana jest z ochroną przed wodą (stabilizacja wymiarów. a niezabezpieczona część np. W okresie początkowym gruba powłoka utrudnia wymianę wilgoci i w przypadku kondensacji pary wodnej pod powłoką. zmniejszenie higroskopijności) i przed zmianami fotochemicznymi powierzchni dzięki ochronnemu działaniu pigmentów. że głębokość wniknięcia takich środków w drewno można orientacyjnie oznaczyć bezpośrednio na przekroju elementu. środków zabezpieczających drewno przed czynnikami atmosferycznymi i biotycznymi zaliczane są środki o charakterze pigmentowanych wyrobów lakierowych tworzących powłoki kryjące rysunek drewna. Preparaty te nie tworzą nieprzepuszczalnej dla wody powłoki. a także powierzchniowym szarzeniem drewna. Środki te. olej. metody impregnacji oraz jej parametrów. żywice naturalne i syntetyczne. w celu oznaczenia Ogólne warunki użytkowania nad ziemią. nie kryją całkowicie rysunku drewna. pod przykryciem (sucho) nad ziemią. metoda chemicznej analizy ilościowej. a w dalszej konsekwencji do łuszczenia powłok i szarzenia drewna. dzięki czemu ułatwiają desorpcję wilgoci z drewna. żółty. zwłaszcza solne środki ochronne zawierające jony np. trudniejsza w realizacji. Stosowane bywają w postaci dyspersji wodnych w celu ograniczenia zagrożeń związanych ze stosowaniem rozpuszczalników organicznych.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA rzą się w powłoce mikropęknięcia prowadzące do nawilżenia drewna. Do często stosowanych. Klasy zagrożenia atakiem biologicznym wg PN-EN 335-1 i PN-EN 335-2 Przy powierzchniowym stosowaniu trzeba się liczyć z osiągnięciem co najwyżej klasy P5 wnikania (minimum 6 mm bocznie w biel i 50 mm osiowo w biel). wietrzenie itp. W klasach zagrożenia 1 – 3 należy się więc liczyć z możliwością zaatakowania drewna przez grzyby powodujące jego siniznę. W przypadku gdy ilość preparatu nie została oznaczona w toku zabezpieczania drewna. Współczesne środki dekoracyjno-ochronne (dekoracyjno-impregnacyjne) zawierają wysoko zdyspergowane pigmenty. Często środki ochronne nie zmieniają wyraźnie barwy drewna i do oznaczenia głębokości ich wniknięcia konieczne jest tzw. przeznaczone są do stosowania najczęściej w warunkach 1 – 3 klasy zagrożenia (tabela 2). które sorbują się na powierzchni zabezpieczanego elementu i nie określają wniknięcia składników aktywnych. Klasa zagrożenia Wilgotność drewna 1 max. Głębokość przesycenia charakteryzuje się. Jest to ogólnie biorąc grupa substancji przeznaczonych do zabezpieczania powierzchni drewna i materiałów drewnopochodnych. głębokości wniknięcia środka i jego rodzaju. oznaczając na przekroju elementu głębokość penetracji preparatu w drewno lub powierzchnię przesyconej części przekroju. zaatakowania go przez niewidoczne gołym okiem grzyby. umożliwiający rozwój grzybów powodujących siniznę tzw. fungicydy i insektycydy nowej generacji o stosunkowo niskiej toksyczności.) Przy stosowaniu wszystkich rodzajów środków ochrony drewna konieczne jest zwrócenie szczególnie dużej uwagi na przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony środowiska. Niektóre. których istotnymi składnikami są żywice alkidowe. Zabezpieczona (zawierająca dany składnik aktywny) część drewna barwi się na jeden kolor. podpowłokową. nieprzykryte w kontakcie z ziemią lub wodą słodką w słonej wodzie Tabela 2. 2 ’2007 (nr 414) 55 . wybarwianie aktywnych składników preparatów na przekroju drewna przez przeprowadzenie odpowiednich reakcji chemicznych. standardowo do P3 (minimum 4 mm bocznie w biel). następuje wzrost wilgotności drewna. a także tiksotropowych żeli ograniczających kapanie preparatów podczas ich stosowania. warunków składowania drewna po zabiegu. posiadające z jednej strony cechy właściwe dla środków ochrony drewna. choć częste mogą być niższe klasy. Rozwijająca się grzybnia tworzy utwory mogące powodować pękanie i niszczenie powłoki. tj. z zmianami powodowanymi przez czynniki atmosferyczne (działania fotolityczne. Są wśród nich jednak także dekoracyjno-impregnacyjne środki wodorozcieńczalne. Do pewnego stopnia mieszczą się one w pojęciu środków grupy R – rozpuszczalnikowych. Nie odnosi się to jednak do barwników dodawanych do środków ochronnych. a nawet P1 (żadne wnikanie nie jest wymagane) wg PN-EN 351-1 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Drewno lite zabezpieczone środkiem ochrony – Klasyfikacja wnikania i retencji środka ochrony. 20% 2 sporadycznie > 20% 3 4 5 często > 20% stale > 20% stale > 20% jego roztworu) zużytego do zabezpieczania partii drewna i oznaczenie objętości lub powierzchni zabezpieczanego drewna. Na powierzchnię przekroju zabezpieczanego drewna nanosi się wówczas odpowiedni reagent. Jakość i kontrola zabezpieczenia Jakość zabezpieczenia konstrukcji oznacza się przez ustalenie jednostkowego nasycenia drewna. i choć są pigmentowane. Zależy ona również od stanu drewna przed nasycaniem (zwłaszcza wilgotności). Norma na środki ochrony drewna nie wyodrębnia środków dekoracyjno-impregnacyjnych. miedzi lub chromu zmieniają barwę drewna na kolor szarozielony na tyle wyraźnie.

– istnienie Dyrektywy 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych. że obecnie kształcenie architektów i inżynierów budownictwa nie gwarantuje absolwentom * Politechnika Białostocka. i wykorzystania w systemie oceny energetycznej izb architektów i inżynierów budownictwa. Jerzy A. Rządowy program rozwoju budownictwa mieszkaniowego. a więc racjonalne jest budownictwo o małych kosztach eksploatacji. Ekspertem może zostać inżynier z uprawnieniami. przyjęta została Dyrektywa Rady 93/76/EEC w sprawie ograniczenia emisji CO2. ogłoszone w 1997 r. a zarazem jakby oddzielnie: – nowelizacja rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Obecnie wymagania te są przestarzałe i zapóźnione w stosunku do norm. zm.). rezygnując z określenia wartości współczynnika przenikania ciepła poszczególnych przegród.in.U. Należałoby więc wprowadzić nowe wymagania dotyczące ochrony cieplnej budynków (szczególnie mieszkalnych) w postaci limitowania zapotrzebowania energii pierwotnej. kredytowania termomodernizacji i wznoszenia budynków energooszczędnych (od 1 stycznia 2007 r. Dyrektywa 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii zastępuje Dyrektywę Rady 93/76/EEC i zakłada w ciągu najbliższych 9 lat spadek zużycia energii w krajach Unii średnio o 1% rocznie. W związku z tym. dr hab. pompy ciepła). 690 z późn. Choć było już kilka zmian rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. w Niemczech przewiduje się kontynuację. biernego wykorzystywania zysków ciepła od promieniowania słonecznego (odpowiednie rozmieszczenie okien i transparentne izolacje ścian). W planach jest również wprowadzenie ustawy o wsparciu remontów budynków mieszkalnych przez 40% refundację kosztów. Zmiana wymagań ochrony cieplnej budynków w krajach UE następuje stopniowo i wynika m.r. a nawet już jest nowelizowana. Będzie to spójne z wymaganiami Dyrektywy 2002/91/WE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków.in. W tym przypadku ważne jest. Warunkiem uzyskania tego typu pomocy byłaby modernizacja instalacji grzewczej. 70) ilka działań dotyczących budownictwa w Polsce rozgrywa się obecnie jednocześnie. o której wdrażaniu jeszcze nie myślimy. w sprawie warunków technicznych.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE prof. z: obniżania strat ciepła przez przenikanie (przegrody pełne i okna o niskiej wartości współczynnika przenikania ciepła). Instytut Techniki Budowlanej K 56 2 ’2007 (nr 414) . Ministerstwo Budownictwa przygotowało nowelizację rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. W efekcie został opracowany i wprowadzony „V Program środowiska zrównoważonego i rozwoju”. np. Polityka różnych krajów dotycząca rozwoju zrównoważonego w budownictwie i gospodarce komunalno-bytowej wyraża się m. Wiadomo. 60 kWh/(m2·a). inż. Wdrażanie Dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. to nie objęły one zagadnień dotyczących oszczędności energii i izolacyjności cieplnej. w tym o małych wydatkach na użytkowanie energii. ustawa o finansowym wsparciu rodzin w nabywaniu własnego mieszkania. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. Wiele emocji budzą też inne wymagania dotyczące ścian zewnętrznych jednorodnych i warstwowych. energii i kredytach! odpowiedniej znajomości fizyki budowli i nie przygotowuje do prawidłowej oceny energetycznej budynków. który ma sporządzać charakterystykę energetyczną budynku. Sezonowe zapotrzebowanie na ciepło obliczono. pozwoli na uniknięcie kłopotliwych zapisów o ścianach jednorodnych i warstwowych oraz zapewni faktyczną oszczędność energii w eksploatacji budynków. – wdrażanie (od trzech lat!) Dyrektywy 2002/91/WE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. obniżania zapotrzebowania na ciepło do wentylacji (systemy wentylacji mechanicznej z rekuperacją ciepła i ew. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. nr 75. W związku z tym np. stosowania wydajnych źródeł ciepła (piece gazowe kondensacyjne. Dorzućmy tu od razu hasło: termomodernizacja budynku! (dokończenie na str. W ten sposób użytkownicy energii kierują się względami opłacalności i jednocześnie wpisują w proekologiczną politykę państwa. nowe uregulowania kredytowe w ramach programu KfW CO2).. jedynym racjonalnym rozwiązaniem byłoby wymaganie od eksperta energetycznego odbycia (kursów lub studiów podyplomowych) i potwierdzenia znajomości zagadnień dotyczących fizyki budowli egzaminem państwowym. Pogorzelski* Myślmy kompleksowo o mieszkaniach. pod warunkiem że zda egzamin. systemem podatków ekologicznych na paliwa. przetwarzania promieniowania słonecznego na energię elektryczną (systemy fotowoltaiczne). przyjmując maksymalne wartości współczynnika przenikania ciepła przegród zewnętrznych wg PN-91/B-02020. Zasadniczy problem to powracający wątek wymagania uprawnień budowlanych od eksperta. na bardzo atrakcyjnych warunkach. Ma on obejmować budownictwo socjalne. i wprowadzone w życie w 1998 r. odpowiednimi przepisami budowlanymi i systemami kredytowania modernizacji (w tym termomodernizacji) starych zasobów budowlanych oraz wznoszenia nowych budynków energooszczędnych. poz. obniżania zapotrzebowania na ciepło do przygotowania ciepłej wody użytkowej (kolektory słoneczne). wymiennikami gruntowymi). Dyrektywa 2006/32/WE. W 1993 r. A może połączmy te wątki? Nowelizacja rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. W efekcie są tylko kosmetyczne zmiany w odniesieniu do Działu X „Oszczędność energii i izolacyjność cieplna” oraz załącznika nr 2. – istnieje od września ub. Wymagania zawarte w Dziale X były przygotowywane w latach 1996 – 1997. aby użytkownik mieszkania płacił jak najniższy czynsz. co podyktowane było głównie ewolucją zbioru Polskich Norm dotyczących klasyfikacji pożarowej. – przygotowywanie rządowego programu budownictwa mieszkaniowego.

• Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka – EFRR. Działania związane z poprawą efektywności końcowego użytkowania energii mogą być w największym stopniu finansowane w ramach PO Infrastruktura i Środowisko w osi priorytetowej: IV – Przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony środowiska.2). • Program Operacyjny Kapitał Ludzki – EFS. średniego i niskiego napięcia. ok. 85. W artykule przeanalizuję możliwości finansowania projektów z dziedziny efektywności energetycznej w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO). 5. Wspierane będą również inwestycje dotyczące modernizacji i rozbudowy sieci dystrybucji energii elektrycznej lub ciepła o największym potencjale obniżenia strat energii oraz projekty.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE dr inż. Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) oraz Funduszu Spójności w ramach budżetu Wspólnoty na lata 2007 – 2013. 9. X – Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku. tylko nieliczne mogą na to liczyć. W ramach programu operacyjnego „Infrastruktura i Środowisko” finansowane będą duże inwestycje.) będzie wydatkowane ok. że każdy projekt otrzyma maksymalne dofinansowanie. Politechnika Warszawska 57 . czyli ok.3).56 mld euro: 67. umożliwiających przyłączanie rozproszonych źródeł energii. • efektywna dystrybucja energii (działanie 10. Arkadiusz Węglarz* Możliwości finansowania projektów z dziedziny efektywności energetycznej • zmiany technologii w celu zmniejszenia zapotrzebowania na energię.2) – w ramach działania realizowane będą kompleksowe projekty z zakresu rozbudowy lub modernizacji sieci dystrybucyjnych wysokiego. • Programy Operacyjne Europejskiej Współpracy Terytorialnej – EFRR. które umożliwiają likwidację źródeł niskiej emisji. Nie oznacza to. Z tytułu realizacji NSRO corocznie (do 2015 r.1) – w ramach działania wspierane będą inwestycje w zakresie modernizacji i budowy jednostek wytwarzania energii elektrycznej oraz ciepła. • termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej (działanie 10. 6. Chodzi przede wszystkim o fundusze z Unii Europejskiej. wynikające z realizacji danego projektu.93 mld euro z budżetu państwa). Programy Operacyjne w Ramach Narodowej Strategii Spójności Narodowa Strategia Spójności (NSS) jest dokumentem strategicznym określającym priorytety.4 mld euro z podmiotów prywatnych. • wysokosprawne wytwarzanie energii (działanie 10. ze szczególnym uwzględnieniem wtórnego wykorzystania ciepła odpadowego (w ramach działania 4. • Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej – EFRR.5 mld euro. w tym zmiany wyposażenia obiektów w urządzenia o najwyższej klasie efektywności energetycznej. takich jak wzrost konkurencyjności i promowanie zrównoważonego rozwoju. 11.A. w tym kogeneracji z odnawialnych źródeł energii. 5% produktu krajowego brutto. • ograniczenie zużycia surowców naturalnych oraz energii (w ramach działania 4. które można wykorzystać. Przykładowe rodzaje projektów: • związane z wprowadzeniem ekoetykiet (w ramach działania 4.. umożliwiającego finansowanie. • 16 Regionalnych Programów Operacyjnych – EFRR.86 mld euro z krajowych środków publicznych (w tym ok. XI – Bezpieczeństwo energetyczne. W województwie dolnośląskim w ramach priorytetu „Poprawa stanu środowiska naturalnego oraz zachowanie różnorodności biologicznej i ochrona przyrody na Dolnym Śląsku” realizowane będą działania przyczy2 ’2007 (nr 414) W Polsce nie ma funduszu efektywności energetycznej. natomiast mniejsze – w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych. mające na celu ograniczenie strat sieciowych i czasu trwania przerw w zasilaniu odbiorców. Istnieją jednak pewne inicjatywy i rozwiązania prawne. Dodatkowo przewiduje się możliwość realizacji inwestycji w zakresie sieci elektroenergetycznych. Przy określaniu wielkości dotacji z funduszy europejskich brane będę pod uwagę limity i zasady pomocy publicznej oraz korzyści finansowe dla beneficjenta.3 mld euro z budżetu UE. Wręcz przeciwnie. Z funduszy europejskich przewiduje się finansowanie do 85% kwalifikowanych kosztów projektu. obszary wykorzystania oraz system wdrażania funduszy unijnych: Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR).3). * KAPE S. W ramach Regionalnych Programów Operacyjnych dofinansowywane mogą być działania dotyczące efektywności energetycznej. ze szczególnym uwzględnieniem kogeneracji. które zapewnią osiągnięcie celów podstawowych. Suma środków przeznaczonych na realizację NSS w latach 2007 – 2013 wyniesie ok.1). o wartości przekraczającej 5 mln euro. • Program Operacyjny Pomoc Techniczna – EFRR. Do Programów Operacyjnych wchodzących w skład NSS należą: • Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko – EFRR i FS.

słonecznej i innych zasobów odnawialnych. urządzeń i obiektów (w tym infrastruktury mieszkaniowej i lokalowej). • budowie systemów dystrybucji gazu ziemnego na terenach niezgazyfikowanych oraz modernizacji istniejących sieci dystrybucji. • termomodernizacji budynków publicznych. Preferowane będą przedsięwzięcia: – realizowane na obszarach o dużej gęstości zaludnienia. • budowa. energii geotermalnej. w tym rozwoju sieci wysokiego napięcia. Zgodnie z Regionalnym Programem Operacyjnym planowana jest systematyczna poprawa czystości powietrza w województwie opolskim. a także umożliwiające przyłączanie OZE do sieci elektroenergetycznej. szczególnie na obszarach wiejskich. • istniejących sieci ciepłowniczych i węzłów cieplnych oraz urządzeń do produkcji i przesyłu energii z odnawialnych źródeł energii.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE niające się do poprawy jakości powietrza. • tworzenie strategii energetycznych przez samorządy. związanych z wytwarzaniem energii cieplnej na cele bytowe i gospodarcze. rozbudowę i przekształcanie komunalnych systemów ciepłowniczych oraz rozwój odnawialnych źródeł energii. służące ograniczeniu nadmiernego zużycia paliw. rozbudowa i modernizacja źródeł wytwarzania i przesyłu energii w celu minimalizacji emisji zanieczyszczeń. • budowa. przebudowie i wymianie urządzeń wytwarzających energię w celu zmniejszenia energochłonności i negatywnego oddziaływania na środowisko (np. co pozwoli na zwiększenie atrakcyjności regionu. Wspierany będzie również rozwój i modernizacja systemów (źródła i sieci) infrastruktury cieplnej wykorzystujących nowoczesne. prowadzące do ograniczenia emisji gazów i pyłów do atmosfery. energooszczędne urządzenia i technologie. • jednostek skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła. mające na celu ograniczenie energochłonności. Zakłada się zmniejszenie udziału paliw stałych oraz uwzględnienie wymagań ochrony środowiska w procesie uzyskania energii. W województwie kujawsko-pomorskim przewidziana jest realizacja projektów mających na celu ograniczenie emisji zanieczyszczeń gazowych i pyłowych do atmosfery. sprzyjającej prowadzeniu działalności gospodarczej i zamieszkaniu. W województwie podlaskim skoncentrowano się na rozwoju odnawialnych źródeł energii. • działania dotyczące poprawy funkcjonowania oraz modernizacji lokalnej infrastruktury elektroenergetycznej. Jednym z celów Regionalnego Programu Operacyjnego dla województwa podkarpackiego jest równomierny rozwój infrastruktury energetycznej. przebudowa i remont instalacji. • realizacji inwestycji. Dofinansowanie uzyskają kompleksowe projekty dotyczące sieci ciepłowniczych oraz modernizacji źródeł ciepła. • budowa. dzięki obniżeniu wielkości emisji z obiektów użyteczności publicznej przez modernizację zlokalizowanych w nich źródeł ciepła. W województwie małopolskim wsparcie w ramach RPO będzie ukierunkowane na modernizację. W województwie łódzkim będzie wspierany rozwój efektywnego systemu energetycznego. zwiększenia jakości dostarczanej energii i bezpieczeństwa energetycznego. jak również modernizacji w obiektach publicznych. Działania koncentrować się będą przede wszystkim na: • rozbudowie infrastruktury związanej z zapewnieniem bezpieczeństwa energetycznego regionu. dotyczące rozbudowy i modernizacji infrastruktury energetycznej. • rozbudowie i modernizacji wiejskich sieci średniego i niskiego napięcia (reelektryfikacja wsi). zharmonizowanych z planami rozwoju przedsiębiorstw energetycznych. urządzeń i obiektów służących do produkcji i przesyłu skojarzonego wytwarzania energii. – mające wpływ na tereny objęte siecią Natura 2000. jak również oszczędne i racjonalne gospodarowanie energią cieplną na lokalnym rynku. że możliwe jest finansowanie projektów dotyczących efektywności energetycznej zawierającej komponent OZE. który przyczyni się do optymalnego wykorzystania istniejących w regionie źródeł energii. w szczególności geotermii. rozbudowa i modernizacja lokalnej infrastruktury służącej do wytwarzania i przesyłu energii odnawialnej. • budowa. • budowie nowych i przebudowie istniejących sieci ciepłowniczych i węzłów cieplnych. • modernizacji obiektów spalania paliw z wyjątkiem zakresu wymienionego w załączniku XII do Traktatu o przystąpieniu Rzeczpospolitej Polskiej do UE. gazowniczej oraz ciepłowniczej. W Regionalnym Programie Operacyjnym dla województwa lubelskiego przewidywane są inwestycje związane z poprawą efektywności energetycznej robót budowlanych (z wyjątkiem budowy) lub modernizacji: • obiektów spalania paliw wraz z zakupem urządzeń (z wyjątkiem zakresu wymienionego w załączniku XII do Traktatu o przystąpieniu Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej). w tym budowa źródeł energii z wykorzystaniem biomasy. W województwie mazowieckim realizowane będą inwestycje w technologie wykorzystujące energię pochodzącą ze źródeł odnawialnych i kogeneracyjnych o wysokiej sprawności. W ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Dolnego Śląska celem priorytetu „Regionalna infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku” będzie podniesienie bezpieczeństwa energetycznego regionu przez zwiększenie udziału gazu i odnawialnych źródeł w wytwarzaniu energii oraz poprawę dystrybucji i obrotu energii. których efektem będzie pozyskanie i wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych. szczególnie na obszarach wiejskich i małych miast. W województwie pomorskim wsparcie obejmować będzie projekty polegające na rozbudowie. – zlokalizowane na terenach turystycznych czy uzdrowiskowych. Wydaje się jednak. W województwie lubuskim finansowane będą następujące rodzaje projektów: • rozbudowa i modernizacja miejskich systemów ciepłowniczych wraz z infrastrukturą towarzyszącą. zastosowanie biomasy lub gazu 58 2 ’2007 (nr 414) . przebudowa i remont instalacji. sieci ciepłowniczych.

W województwie śląskim poprawa jakości powietrza będzie osiągana przez przedsięwzięcia na rzecz systemów ciepłowniczych. wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań. Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady. PR proponuje się następujące instrumenty: • projekty badań stosowanych (collaborative projects). 12 października 2006 r. W 7.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE w źródłach ciepła). zamierza włączyć IE-E do programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji2) w 2007 r. zwania w zakresie bezpieczeństwa dostaw i zmian klimatycznych. • Projekty CRAFT dla MŚP – wzorem 6. Program ten jest aktualizowany co cztery lata i obecnie powinna nastąpić jego aktualizacja na lata 2007 – 2010. O grant indywidualny będzie mógł się ubiegać pojedynczy zespół badawczy bądź też konsorcjum składające wniosek bezpośrednio do ERC. Umożliwiona będzie również kompleksowa termomodernizacja budynków użyteczności publicznej. • odnawialne źródła energii wykorzystywane do ogrzewania i chłodzenia. Indykatywny budżet projektu powinien wynosić 4 – 50 mln euro. Lista beneficjentów i podmiotów. • wytwarzanie paliw z odnawialnych źródeł energii. jest duża. przedsiębiorstwa. Przewidywane działania priorytetu energia obejmować będą takie kierunki. że wszystkie projekty powinny wynikać z Programu Ochrony Środowiska województwa zachodniopomorskiego. ustanawiająca program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007 – 2013). jak: • wodór i ogniwa paliwowe. instalacji urządzeń filtrujących gazy (np. że na ochronę przed zanieczyszczeniami powietrza decydujący wpływ będzie miała realizacja projektów dotyczących odnawialnych źródeł energii. przy jednoczesnym wzmocnieniu konkurencyjności sektorów europejskiego przemysłu energetycznego. że KE chcąc jak najściślej powiązać zagadnienia efektywności energetycznej z mechanizmami rynkowymi. dotyczącej programu szczegółowego „Współpraca”. COM(005) 440 wersja ostateczna. w odpowiedzi na pilne wy1) Wniosek w sprawie decyzji Rady.in. • wytwarzanie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii. W Wielkopolsce prowadzone będą działania zmierzające do ograniczenia emisji szkodliwych gazów i pyłów do atmosfery przez realizację projektów dotyczących instalacji nowoczesnych systemów grzewczych z elementami odnawialnych źródeł energii oraz systemów przesyłowych energii cieplnej. • wiedza na rzecz polityki energetycznej. • czyste technologie węgla. PR badań i rozwoju technologicznego w latach 2007 – 2013 przewiduje się wiele działań zmierzających do1) przekształcenia obecnego systemu energetycznego opartego na paliwach kopalnych na bardziej zrównoważony system. • wydajność energetyczna i oszczędność energii. które mogą otrzymać dofinansowanie projektów w ramach RPO. W województwie zachodniopomorskim wsparcie uzyskają inwestycje z zakresu ochrony powietrza i odnawialnych źródeł energii. • technologie wychwytywania i sekwestracji CO2 w celu bezemisyjnego wytwarzania energii. 28 września 2005 r. Bruksela. PR utrzymany będzie schemat pomocy dla MŚP w postaci projektów CRAFT (co najmniej trzy MŚP wynajmują jednostki naukowe do wykonania badań i prac rozwojowych). rozwoju technologicznego i demonstracji (2007 – 2013). Bruksela. organizacje społeczne. • inteligentne sieci energetyczne. W planie operacyjnym dla województwa świętokrzyskiego przewidziano wspieranie projektów mających wpływ na zmniejszenie emisji zanieczyszczeń do powietrza oraz poprawę stanu technicznego infrastruktury energetycznej. 2 ’2007 (nr 414) 59 . efektywności energetycznej istnieje w programie Inteligentna Energia – Europa (IE-E). Tworzona jest Europejska Rada Badań (European Research Council). Przewidziano więc wsparcie głównie inwestycji w infrastrukturę wytwarzania i przesyłu energii odnawialnej. Dofinansowanie znajdą również projekty z zakresu termomodernizacji i zastosowania OZE. 2) Udział w międzynarodowych programach badań i rozwoju W 7. bazujący na różnorodnych źródłach i dostawcach energii w połączeniu ze wzmacnianiem wydajności energetycznej. termomodernizacji. • granty indywidualne (Frontier/Basic research – „Ideas") – UE wprowadziła system grantów indywidualnych podobny do systemu grantów oferowanych przez KBN (Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego). związki celowe i stowarzyszenia. odsiarczanie) i urządzeń odpylających itp. Wniosek powinno złożyć międzynarodowe konsorcjum. co doprowadzi także do wzrostu jej udziału w bilansie energetycznym regionu. „niskiej emisji” na skutek zmiany systemów ogrzewania obiektów użyteczności publicznej oraz wykorzystania odnawialnych źródeł energii. Możliwość uczestniczenia podmiotów polskich w nietechnologicznych projektach dotyczących m. Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (The Competitiveness and Innovation Framework Programme – CIP) będzie składał się z: programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji. Nie podano szczegółowego zakresu inwestycji. PR zostanie przeznaczona na program stypendialny i wsparcie mobilności naukowców. poza obiektami administracji publicznej. W województwie warmińsko-mazurskim przyjęto. O finansowanie mogą się ubiegać podmioty ze sfery finansów publicznych. • Stypendia Marie Curie (program „People") – znaczna część środków 7. chociaż jest on zakamuflowany pod nazwą „Research Potential". Warto zauważyć. • Centra Doskonałości – Komisja Europejska powtórzy konkurs na Centra Doskonałości. programu wsparcia polityki dotyczącej ICT (technologii informacyjnych i komunikacyjnych) oraz programu Inteligentna Energia – Europa. jedynie zaznaczono.

lokat bankowych. przede wszystkim w sektorze budowlanym i przemysłowym („SAVE”). Celem dyrektywy jest ograniczenie zużycia energii finalnej przez użytkowników końcowych o 9% w okresie dziewięciu lat. dzięki nowym rozwijającym się i odnawialnym źródłom energii. jak i wykorzystanie zasobów energii. Fundusz powinien być ulokowany w Banku Gospodarstwa Krajowego i wchłonąć Fundusz Termomodernizacji. • wspieranie finansowania procesu inwestycyjnego mającego na celu ochronę środowiska. BGK wspiera działania rządu w obszarach obejmujących zarówno ochronę środowiska. o budżecie 5. że osiągnięcie celu indykatywnego wymagać będzie wzmożonych działań rządu prowadzących do zwiększenia efektywności wykorzystania energii finalnej przy dbałości o zachowanie wzrostu gospodarczego. o budżecie 3. Konieczne wydaje się powołanie Krajowego Funduszu Efektywności Energetycznej. z o. pożyczek.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE Na mocy art. BGK zawrze z bankami komercyjnymi ramowe umowy współpracy.o. • komponent grantu. wpłat Zakładów Energetycznych i innych dystrybutorów energii oraz wpływów z systemu białych certyfikatów.) wszystkich podmiotów realizujących inwestycje energooszczędne. przez: • zwiększenie grupy dopuszczalnych inwestycji o inwestycje realizowane w obszarze oświetlenia ulic i przestrzeni publicznej i tym samym poszerzenie zakresu finansowania przedsięwzięć niekwalifikujących się do uzyskania premii termoodernizacyjnej z Funduszu Termomodernizacji. Celem projektu jest finansowe wsparcie (do 30 czerwca 2011 r. • aspekty energetyczne w transporcie. • nowe i odnawialne źródła energii dla scentralizowanej i zdecentralizowanej produkcji elektryczności i ciepła oraz ich integracja ze środowiskiem lokalnym i systemami energii („ALTENER”). np. • finansowanie kosztów audytu energetycznego z komponentu pomocy technicznej. o budżecie 2 mln USD. jako mechanizm finansowy zarządzany przez trzy agendy ONZ: Bank Światowy. 1 Traktatu. Wypływy do funduszu pochodziłyby z podatku od użytkowania energii (jeśliby taki został wprowadzony). w Krakowie. tendencję wzrostową. tam gdzie dostarczana energia jest przynajmniej w 50% wykorzystywana do zapewnienia komfortu cieplnego w pomieszczeniach i podgrzewania wody w budynkach. United Nations Environment Programme oraz United Nations Development Programme. spółdzielnie oraz przedsiębiorstwa działające w formule ESCO. tj. • łatwe i tanie zabezpieczenie kredytu. mające na celu zmniejszenie strat bądź poprawę efektywności wykorzystania energii w budynkach. sieciach cieplnych. celem programu Inteligentna Energia – Europa jest wspieranie stałego rozwoju w powiązaniu z energią i przyczynianie się do realizacji ogólnych celów ochrony środowiska. w kolejnych dziewięciu latach jej obowiązywania. dywersyfikacja paliw. W ramach komponentu poręczeń. 60 2 ’2007 (nr 414) . Wyrównanie poziomu efektywności energetycznej polskiej gospodarki do poziomów starych krajów członkowskich Unii Europejskiej (UE15) wymagać będzie jednak znacznie większych nakładów finansowych. Program Inteligentna Energia – Europa koncentruje się na usunięciu pozatechnicznych barier. • komponent pomocy technicznej. Projekt Efektywności Energetycznej GEF Bank Gospodarstwa Krajowego w ramach podpisanej w marcu 2005 r. przeznaczony na wsparcie inwestycji energooszczędnych o długim (10-letnim) okresie zwrotu. małopolskim przez Przedsiębiorstwo Oszczędzania Energii ESCO sp. począwszy od 1 stycznia 2008 r. Program będzie składał się z trzech następujących dziedzin: • wydajność energetyczna i racjonalne wykorzystanie energii. dysponującego możliwością przyznawania dofinansowania. na podstawie których będzie udzielać poręczeń do 70% kwoty kredytów na przedsięwzięcia energooszczędne. Fundusz GEF (Global Enviroment Facility) powstał w 1991 r. przeznaczony na wsparcie oraz monitoring Projektu. udzielonych przez współpracujące z BGK banki komercyjne na określone inwestycje realizowane na terenie całej Polski. nakłada na Polskę obowiązek podjęcia intensywnych działań prowadzących do ograniczenia zużycia energii finalnej przez odbiorców końcowych. miejskich systemach grzewczych. umowy z Ministerstwem Gospodarki i Pracy zarządza Projektem Efektywności Energetycznej GEF o budżecie 11 mln USD. samorządy. • zwiększenie dostępności kredytów i wzbogacenie oferty banków kredytujących. Na realizację programu „Inteligentna Energia – Europa w latach 2007 – 2013 przewidziano 780 mln euro.3 mln USD.7 mln USD. która weszła w życie 17 maja 2006 r. przeznaczony na zabezpieczenie poręczeń spłaty kredytów Podsumowanie Przedstawione mechanizmy finansowe wspierające efektywność energetyczną budzą pewną nadzieję na osiągnięcie przez Polskę większych sukcesów w tej dziedzinie niż dotychczas. gwarancji na działania powodujące wzrost efektywności energetycznej. osoby fizyczne. oraz paliwa odnawialne i wydajność energetyczna w transporcie („STEER”). dotacji budżetowych.. Realizując Projekt Efektywności Energetycznej GEF. którego administratorem jest Bank Światowy. Projekt obejmuje: • komponent poręczeń. polegające na inwestycji bądź modernizacji. redukcji emisji gazów oraz oświetlenia przestrzeni publicznej. co oznacza. bezpieczeństwa dostaw i konkurencyjności. realizowanych w woj. 175 ust. tworzeniu możliwości rynkowych i zwiększaniu świadomości. osoby prawne. Środki na realizację projektu pochodzą z Funduszu na rzecz Globalnego Środowiska. Dyrektywa 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych. W polskiej gospodarce wartość zużycia energii finalnej ma od 2000 r.

nośnik). Syreny 26 w Warszawie nego i reprezentatywnego wskaźnika. Pro- ces kredowania postępuje tak długo. czyli wystąpienia formy pyłu na powierzchni powłoki. promieniowania UV oraz pozwala na ich cykliczne zmiany. W celu udowodnienia jakości rozwiązań Dryvit przeprowadzono długoterminowe badania przyspieszonego starzenia. Standardowo przyjmowanym czasem ekspozycji w przypadku powłok zewnętrznych w komorze Weather-Ometer jest 2000 h. Nośnik wystawiony na działanie słońca. że tynk nie spełnia już swojej roli. określającego zachowanie powłok wystawionych na działanie warunków zewnętrznych. Kolor zmienia się tym bardziej. wg nowoczesnych formuł DPR.dryvit. brzmi: „Jakie to wszystko ma dla mnie znaczenie?”. Dryvit Systems USA (Europe) Sp. W końcu właściciel zauważa. temperatury. deszczu. materiały wypełniające. tzn. W przypadku stosowania wyrobów firmy Dryvit inwestor ma zapewnioną dłuższą ochronę obiektu. Podczas dalszej degradacji powłoki występują spękania i odsłonięcie kruszywa. aż dojdzie do sytuacji. Przed badaniem widać było. Syreny 26 Zerodowany tynk akrylowy na budynku w Warszawie Powierzchnia tynku akrylowego Dryvit po 15 latach eksploatacji budynku przy ul. Urządzenie to symuluje działanie warunków zewnętrznych: wilgotności. że w niektórych próbkach nastąpiła znaczna erozja nośnika. że każde ziarno zaprawy jest dokładnie otoczone mieszaniną składającą się z żywicy. śniegu i ekstremalnej temperatury ulega stopniowemu niszczeniu. Twierdzenie. że zastosowanie jakichkolwiek żywic akrylowych da powłoce bardzo dobrą jakość. Erozja jest procesem dynamicznym. Pytanie. na którą składają się: żywice. Proces erozji rozpoczyna się od kredowania. Próbki zostały umieszczone na 5000 h w komorze do badań klimatycznych Weather-Ometer®. 022 453 39 50 do 53 www. w której spoiwo nie będzie w stanie spełniać swojej roli. Tajemnica jakości tych rozwiązań to odpowiednia kompozycja surowców oraz reżim technologiczny i kontrola jakości. która wiąże wszystkie składniki powłoki i wpływa na trwałość tynku. Z łatwością można zauważyć. Są one osiągane przez dobranie odpowiedniej kompozycji powłok. wygląd i łatwość nakładania. zawierające 100% kopolimery akrylu. a w przypadku powłoki Dryvit niewielka. im dłużej tynk wystawiony jest na działanie czynników zewnętrznych.o. Każda para zdjęć przedstawia powłokę. odczynniki zwilżające itp.pl 2 ’2007 (nr 414) 61 .ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE Tynki akrylowe Dryvit – zauważ różnicę ajważniejsze cechy wykończenia powierzchni zewnętrznych to: trwałość. jest daleko idącym uproszczeniem. pigmenty. Metoda umożliwia otrzymanie w krótkim czasie powtarzal- N Budynek mieszkalny w Warszawie przy ul. na które powinien odpowiedzieć sobie inwestor po obejrzeniu tych próbek. Firma Dryvit produkuje tynki akrylowe. zagęszczacze. spowodowanego dezintegracją spoiwa. polegającej na łączeniu pigmentów i wypełniaczy w powłoce. w komorze umieszczono powłoki Dryvit oraz inne powłoki polimerowe. 0 801 37 98 48. wiatru. Jego wyniki zostały udokumentowane serią zdjęć. W trakcie jej działania widać zmiany w wyglądzie. Podczas procesu degradacji erozja zachodzi w różnym tempie. Test został przeprowadzony metodą porównawczą. wypełniacza i pigmentów (tzw. z o. tel. takie jak niespójność powierzchni większych obszarów pokrycia (zanik nośnika). jak wyglądała w stanie przed testem i po ekspozycji przez 5000 h.

świadczące o braku zagrożenia w postaci szkodliwych gazów i płonących kropli. o rosnącym udziale płyt Vapotherm w rynku izolacji ściennych w krajach. W efekcie nie zachodzi ryzyko oberwania się ocieplenia. Izolacja dachu Przykład: izolacja o U = 0. • odporność na nacisk minimum 15 t/m2.023 W/mK. m. że płyty mają: • rekordową wartość współczynnika λ = 0.in. • aprobatę ITB i świadectwo PZH. • niską nasiąkliwość – minimmum 90% zamkniętych porów. Produkowane są jako panele z rdzeniem PIR w okładzinach elastycznych typu papier ekranowany aluminium. Dowodem na rosnące zainteresowanie płytami Vapotherm jest magazyn kwiatów w Holandii. Decyduje to Pianka PIR została wynaleziona pod koniec XX w. szkołach. natomiast z innych powszechnie stosowanych materiałów izolacyjnych jest kilka ra- • klasy ogniowe S2 i d0. 10 lat. Ich odporność na nacisk przy 10% odkształceniu (standardowy test termoizolacji) wynosi 150 kPa i w związku z tym można bezpiecznie konserwować i odśnieżać dach bez ryzyka uszkodzenia pokrycia. Materiał raz wbudowany nigdy nie będzie wymieniany. • łatwość i bezpieczeństwo obróbki. Płyty Vapohterm przyklejone do stropu nad piwnicą nie ograniczają wysokości podpiwniczenia. Płyty Vapotherm w okładzinie z włókna szklanego można również stosować w ścianach dwuwarstwowych w układzie z systemowym klejem i siatką. wytwórni frytek k. Płyty Vapotherm nie rozprzestrzeniają ognia i uzyskują klasę E30.in. Szczególną rolę odgrywają w procesie termorenowacji. Fenomen tego materiału polega na tym. • wysoką trwałość i stabilność wymiarową.Termoizolacja typu PIR materiał nowej generacji Izolacji z 1 m2. w Polsce znanej jako MR Izolacja. jako izolacje dachów. W Polsce płyty Vapotherm zastosowano m. jednostce straży pożarnej w Katowicach – 1000 m2.23 W/m2K i powierzchni 1000 m2 wykonana z płyt Vapotherm grubości 10 cm waży tylko 3. Płyty z pianki PIR produkowane przez firmę EcoTherm dostępne są w całej Skuteczna izolacja ścian Płyty Vapotherm z powodzeniem są stosowane jako termoizolacja przegród. Pionierem tej technologii w Europie jest holenderska firma EcoTherm. należąca do światowej grupy CRH. gdzie mury szczelinowe stanowią podstawowe rozwiązanie. gdzie stanowi już 25% stosowanych izolacji. szpitalach. mgr inż. Kolejnym istotnym argumentem przemawiającym za stosowaniem płyt Vapotherm jest korzystna cena materiału termoizolacyjnego. i szybko podbiła rynek w USA. wyposażonych w przewody grzejne. Różnorodność okładzin wynika z różnych zastosowań płyt Vapotherm. włókno szklane czy wreszcie folia aluminiowa. Ich stabilny montaż w murze szczelinowym umożliwiają kotwy i klipsy. określonej jako HR Insulation (High Result Insulation). gdzie jakość izolacji decyduje o skuteczności ogrzewania.2 t. Piotr Cieślewicz 62 2 ’2007 (nr 414) . Europie pod nazwą Vapotherm. w: hali produkcyjnej w Kobierzycach – 38 000 m2. czyli Maksymalny Rezultat zy cięższa. wysokość istniejących otworów drzwiowych. a po sprowadzeniu jej przez firmę EcoTherm do Europy także rynki krajów Beneluksu czy Wielkiej Brytanii. posadzek i ścian. gdzie grubość izolacji ogranicza np. Wrocławia – 10 000 m2. teatrze w Katowicach – 1800 m2. Te zalety pianki zdecydowały o utworzeniu w Europie nowej grupy termoizolacji. na którego dachu zastosowano 990 000 m2 płyt. Posadzka z góry i z dołu Płyty Vapotherm coraz częściej doceniane są jako izolacje posadzek ogrzewanych. • niewielką masę – 32 kg/m2. Oddział EcoTherm w Polsce dostarczył na krajowe budowy ponad 1 mln m2 płyt typu PUR i PIR w ciągu ok. • klasę ogniowa Broft1 (dawniej NRO) oraz REI 30.

łazience? Świetlik tunelowy VELUX dostarcza naturalne światło do pomieszczeń Dwa rozwiązania do każdego rodzaju dachu: TWF z tunelem elastycznym i TWR z tunelem sztywnym Więcej informacji: www.VELUX.pl TWR 014 TWF 014 . garderobie.Naturalne światło w przedpokoju.

w skład których wchodzą następujące elementy: profile i akcesoria metalowe. Przykład poddasza wykończonego z użyciem tego rodzaju wieszaków 64 2 ’2007 (nr 414) . Jednym z najczęściej stosowanych elementów systemu NIDA jest wieszak do poddaszy. 2. Rys. lecz zapewnia zdecydowanie większe bezpieczeństwo. Zastosowanie łączników ES 60 w konstrukcji sufitu: 1 – profil nośny NIDA CD 60. mają większą wytrzymałość konstrukcyjną i w związku z tym zaleca się je stosować zwłaszcza w przypadku grubości opłytowania co najmniej 25 mm. Elementy te pozwalają na szybki i tani montaż konstrukcji sufitów podwieszanych. Pręty stanowiące część rozwiązania są dostępne w standardowej długości: 250. Parametry akustyczne sufitu wykonanego przy użyciu łącznika EL również są lepsze niż podobnego sufitu. Wieszak górny noniusza NIDA WGN 20 lub NIDA WGN 30 (umożliwiają regulację wysokości podwieszenia o 160 – 380 mm) + dwie przetyczki + wieszak obrotowy dolny z noniuszem NIDA WON 60 Rys. Sufit podwieszany: 1 – profil NIDA CD 60. Sufit z płyty gipsowej pełni funkcję ogniochronną w przypadku kiedy wieszaki obrotowe ze sprężynką i prętem zastąpione są przez system noniuszowy (rysunek 3). Element NIDA ES może. W razie potrzeby można zamówić pręty dłuższe lub wykonać przedłużenie przez połączenie dwóch prętów za pomocą sprężynki NIDA. 1000. Przykład takiego sufitu pokazano na rysunku 2. 1.PRAKTYKA BUDOWLANA Akcesoria systemu suchej zabudowy NIDA irma Lafarge Gips oprócz płyt gipsowych oferuje systemy suchej zabudowy. pozwalających na uzyskanie pomiędzy konstrukcją a płytą odległości 40. 500. nawet gdy nie są stawiane wymagania ogniowe. jak i ściennych oraz poddaszy. 1500 mm. 1. w którym zastosowano łączniki ES. 3 – wieszak obrotowy ze sprężyną. Używa się ich zarówno w konstrukcjach okładzin sufitowych. System mocowany za pomocą F Fot. 4 – płyta gipsowa jest możliwość bezstopniowej regulacji wysokości podwieszenia. 2 – łącznik NIDA ES 60 łączników NIDA ES 60 pełni funkcję ogniochronną pod warunkiem użycia jako okładziny płyty gipsowej typu F wg PN-EN 520. Przykład zastosowania łącznika ES 60 w konstrukcji sufitu pokazano na rysunku 1. Łączniki NIDA EL. W przypadku potrzeby system ten może być uzupełniony o przedłużacze noniusza wraz z łącznikami. 70 lub 100 mm. Są one dostępne w 3 wymiarach. 3. a niekiedy powinien być zastąpiony przez łączniki elastyczne NIDA EL (fotografia 1). Zaletą tego rozwiązania Rys. Do wykonywania sufitów podwieszanych powszechnie stosuje się wieszaki obrotowe ze sprężyną w komplecie z prętem. Jest on droższy i bardziej pracochłonny od systemu wykorzystującego wieszaki obrotowe ze sprężyną i pręty. 2 – profil przyścienny UD 27. taśmy i elementy mocujące. Powszechnie stosowanymi akcesoriami metalowymi są łączniki ES. przeznaczony do podwieszenia konstrukcji poddasza do krokwi. masy szpachlowe. W związku z tym wykonawcy coraz częściej decydują się na wybór tego rozwiązania. Elementy NIDA EL w porównaniu z typowymi łącznikami ES.

Stopień tłumienia drgań elementów zależy od wielkości obciążenia. Gwarancja na system NIDA obejmuje elementy wyszczególnione w instrukcji montażu systemów suchej zabudowy NIDA. Inna kombinacja profili. 3 – wełna mineralna. jest ograniczenie przenoszenia dźwięków przez stropy.pl 2 ’2007 (nr 414) 65 . Optymalny dobór poszczególnych akcesoriów do konkretnej aplikacji zapewniają Doradcy Techniczni Lafarge. których zastosowanie w pewnych przypadkach jest niezbędne. obok funkcji nośnej. płyt gipsowych i akcesoriów nie jest w stanie dokładnie odtworzyć systemu NIDA w zakresie odporności na ogień. Szczegółowych informacji dotyczących sufitów akustycznych udzielają Doradcy Techniczni Lafarge Gips (kontakt dostępny na stronie www. Phonissimo. Przykład zastosowania wieszaka do poddaszy: 1 – wieszak do poddaszy NIDA WP 60.pl).lafargegips. 6 – blachowkręty Rys. Akustyczny sufit podwieszany Lafarge Gips przedstawiono na rysunku 4. • 30 – 50 daN (Phonissimo). tel. 5.lafargegips. Redukcja drgań przenoszonych przez sufity zawieszone na wieszakach akustycznych przy optymalnym obciążeniu wynosi 99%. W ofercie firmy Lafarge Gips znajdują się również bardzo specjalistyczne akcesoria. Dzięki temu firma udziela gwarancji na cały system. 4 – paroizolacja. • 50 – 140 daN (Phonistar). którzy uczestniczą w rozwiązywaniu bardzo szczegółowych problemów i przygotowują gotowe rozwiązania systemowe. 4. jego prawidłowe działanie w zakresie odporności ogniowej oraz izolacyjności akustycznej. Phonistar. W ofercie firmy Lafarge znajdują się trzy odmiany wieszaka akustycznego: Phonilight. Celem ich stosowania. Każdy element z gamy akcesoriów NIDA jest testowany indywidualnie i jako integralna część systemu. Na szczegól- ną uwagę zasługują łączniki i wieszaki akustyczne. parametrów akustycznych oraz odporności na uderzenia. Przykład sufitu wykonanego przy użyciu wieszaków akustycznych pokazano na rysunku 5. 5 – płyta gipsowa. w którym jest zastosowany. Zakresy obciążeń w przypadku poszczególnych odmian wieszaków akustycznych są następujące: • 15 – 25 daN (Phonilight). +48 (41) 357 82 00 www.PRAKTYKA BUDOWLANA Optymalnego doboru wieszaków i ich rozmieszczenia dokonuje się przez analizę ciężaru sufitu. Szczegóły dotyczące rozwiązań dostępne są w dokumentacji technicznej Lafarge Gips. 2 – profil NIDA CD 60. Rys.

.

250. nadają się do poszycia przegród budowlanych od zewnątrz oraz w budynkach nieogrzewanych w zimie. w obiektach sportowych czy widowiskowych. w celu uzyskania żądanej klasy odporności ogniowej i izolacyjności akustycznej nie jest niezbędne wypełnienie pustki ściany wełną mineralną pomiędzy elementami szkieletu. Wymiary płyt – od 100 x 150 cm do 120 x 200. o ile nie zaleca tego producent warstwy wykończeniowej. pod obciążenia użytkowe zbędne są dodatkowe wsporniki czy wzmocnienia (pojedynczy wkręt z kołkiem rozporowym do pustej przestrzeni przenosi obciążenia użytkowe do 50 kG). Ten sam materiał można wykorzystać jako konstrukcyjne poszycie drewnianych ścian szkieletowych zarówno od strony wewnętrznej.: 022-645 13 38 (9). po obu stronach ściany.com. Spełniają wysokie wymagania bezpieczeństwa. Spoiny. Klejenie krawędzi na styk zapewnia dokładność i gwarantowaną wytrzymałość połączeń bez użycia taśm wzmacniających oraz redukuje zużycie masy szpachlowej do powierzchniowego wygładzenia. o stożkowych łebkach skuteczne zagłębiających się na odpowiednią głębokość i eliminujących szpachlowanie. • Charakteryzują się dużą gęstością i wytrzymałością mechaniczną. przed malowaniem. Połączenia pionowe. a jako podkład pod glazurę wystarcza pojedyncze poszycie z płyt 12. sztywnych połączeń. www. zwłaszcza o niskiej częstotliwości w paśmie ≤100 Hz. oszczędności na materiałach pomocniczych powodują. 12. bez dodatkowych profili. w pomieszczeniach suchych i o podwyższonej wilgotności. jak i od zewnątrz. Badania ogniowe wykonywane wg norm EN i bazujące na nich europejskie klasyfikacje ogniowe potwierdzają wysoką ja- rozwiązania osiąga się. wszędzie tam. poza typowym obszarem suchej zabudowy.fermacell. stanowiące alternatywę dla powszechnie znanych płyt gipsowo-kartonowych (GK). gdzie gromadzi się duża liczba osób. lub klamry długości 30 mm lub 35 mm. ale do zabudowy wnętrz najczęściej wystarczają 10 oraz 12. Zastosowanie płyt GW do budowy ścian działowych wymaga uwzględnienia różnic pomiędzy metodami montażu płyt GK i GW. Właściwości płyt gipsowo-włóknowych.Płyty gipsowo-włóknowe dlaczego warto je stosować? ERMACELL to płyty gipsowo-włóknowe (GW). ukośne można wykonać jako klejone nawet poza konstrukcją. • Odpowiadają europejskim standardom w zakresie ekologii – zarówno na etapie eksploatacji. Właściwości płyt gipsowo-włóknowych FERMACELL zostały przebadane. i wody. • Zapewniają przegrodom budowlanym dobre właściwości akustyczne – materiał o dużej gęstości ogranicza emisję fal dźwiękowych. krawędzie płyt na narożnikach nie wymagają zabezpieczenia kątownikami ani siatkami wzmacniającymi. stosując tanie wypełnienie o niskiej gęstości i małej grubości. • Są niepalne (klasa materiału A2). www. E – szczelności oraz I – izolacyjności ogniowej od 30 do 120 min. sprawdzone i są potwierdzone Europejską Aprobatą Techniczną ETA-03/0050. zazwyczaj od lewa do prawa. a jednocześnie nie blokują strumienia pary wodnej i reagują na zmiany poziomu wilgotności w pomieszczeniu. 300 cm – dostosowano do potrzeb rynku. Producent oferuje płyty grubości 10. Optymalne Charakterystyka płyt gipsowo-włóknowych FERMACELL • Mają one jednorodną strukturę – powstają ze sprasowanej mieszanki gipsu. niepalne. włókien celulozy uzyskanych z rozdrobnionego papieru. Dzięki takim parametrom mają znacznie szersze zastosowanie niż płyty GK. F kość materiału. które wstrzeliwuje się za pomocą pistoletu pneumatycznego. Uniwersalne cechy płyt gipsowo-włóknowych oraz ich wyjątkowy sposób łączenia pozwalają w 96% wykorzystać materiał na budowie. mogą być naprzeciw siebie. Oto one: węzły elementów konstrukcji ze stalowych zimnogiętych profili poziomych UW i pionowych CW nie mogą mieć stałych. Stabilność mechaniczna płyt oraz metoda klejenia spoin zapewniają przegrodom budowlanym klasy odporności ogniowej w zakresie R – nośności. poziome. Nadają się także do recyklingu. Płyty FERMACELL są odporne na wilgoć. 260. płyty mocuje się w ustalonej kolejności. jak i w procesie produkcji. Xella systemy suchej zabudowy tel.5 mm. nakładaniem tapety lub glazury można pominąć gruntowanie podłoża. fax: 022-645 15 59 fermacell-pl@xella. że warto je stosować.pl 2 ’2007 (nr 414) 67 . na podstawie której uzyskały znak CE. pod kątem mechanicznym i ogniowym. Płyty GW. Zastosowanie Jeden rodzaj płyt może być wykorzystany do poszycia przegród o określonych klasach odporności ogniowej i właściwościach akustycznych. małe koszty robocizny.5 mm. do mocowania płyt do konstrukcji stalowej (wyłącznie do profili CW) należy stosować wkręty samogwintujące. 15 i 18 mm.pl. • Są odporne na wilgoć – w stanie nasycenia nie puchną i nie rozwarstwiają się. zapewniają wysoki wskaźnik izolacyjności akustycznej i charakteryzują się wytrzymałością mechaniczną zbliżoną do drewna.xella. np.5.

wg którego beton towarowy nie jest wyrobem budowlanym. Na etapie finału włączają się do niej także partnerzy spoza środowiska betonu towarowego. 68 2 ’2007 (nr 414) . Skierniewic. spółki maxit i Deitermann Polska działają na rynku polskim pod nazwą maxit sp. inż. jak m. keramzytu. Uroczystość odbędzie się 22 marca 2007 r. sprawność urządzeń. 5 tys. Zgromadzeni będą świadkami wręczenia atrybutów wyróżnienia (certyfikat oraz pieczęć jakości) reprezentantom nagrodzonych wytwórni. Wszystkie kandydujące wytwórnie zostały już ocenione przez audytora.PRAKTYKA BUDOWLANA Trwa Kampania Znaku Jakości SPBT „Dobry Beton” Dobiega końca regulaminowa kwalifikacja kandydatów do wyróżnienia Znakiem Jakości „Dobry Beton” w ramach IV edycji (2006/2007). Kohutek Stowarzyszenie Producentów Betonu Towarowego w Polsce Patronat medialny Połączenie spółek maxit i Deitermann Polska Od stycznia 2007 r. Wykorzystanie dotychczasowych doświadczeń oraz potencjału obu zespołów pozwoli na jeszcze lepszą obsługę klientów. w tym: cztery z Aglomeracji Górnośląskiej. Bogata oferta firmy zawiera ponad 300 produktów i systemów bardzo dobrej jakości. a także ignorowaniu nowoczesnych standardów normalizacji europejskiej. które po raz pierwszy poddają się procedurze kwalifikacyjnej. wzmocni pozycję maxit wśród rodzimych producentów materiałów budowlanych.A. Foksal 2 (siedziba Stowarzyszenia Architektów Polskich). pracowników. Jak co roku.in. zawsze godną poparcia. Vetonit. Znaku Jakości oraz przez Zarząd SPBT. ABS DuroSystem.. W Polsce maxit zatrudnia obecnie 244 osoby i ma trzy zakłady produkcyjne: wytwórnię keramzytu oraz dwie fabryki gotowych mieszanek chemii budowlanej. Kapitule przewodniczy prof. Strategia firmy zakłada dalszy rozwój marek maxit i Deitermann oraz utrzymania dotychczasowych kanałów dystrybucji. Bezcenny jest także patronat Stowarzyszenia Architektów Polskich SARP. Słupska. inż. Deitermann. Łodzi. m-tech. Przedsięwzięcie to jest kontynuacją zachodzącego w całej Europie procesu konsolidacji lokalnych podmiotów należących do maxit Group – znanego w Europie producenta materiałów budowlanych.. Lech Czarnecki (Politechnka Warszawska). którzy obecnie z dwuletnim stażem starają się o prolongatę ważności certyfikatu.in. Osiemnaście wytwórni spośród 26 zainteresowanych wyróżnieniem to laureaci II edycji Kampanii „Dobry Beton”. Gorzowa Wielkopolskiego. Beamix. Skonsolidowana sprzedaż w 2006 r.). Jesienią 2006 r. wiarygodność bazy surowcowej. Często pojawiają się też Patronat honorowy zaniedbania w sferze ochrony środowiska. Jan Małolepszy (Akademia Górniczo-Hutnicza). Serpo. Wrocławia. Kielc. Krakowa. w sali wystawowej oraz pomieszczeniach recepcyjnych Pałacu Zamoyskich w Warszawie. Heidelberger Bauchmie. Lublina i Nowego Targu. wyniosła ponad 111 mln PLN. polegającą na zaniżaniu jakości betonu. maszyn i urządzeń budowlanych). ma 109 zakładów produkcyjnych (chemii budowlanej. Do zamknięcia procedury potrzebna jest jeszcze rekomendacja Kapituły Znaku Jakości. Opola i Rzeszowa oraz po jednej ze Szczecina. Kahi. wyrobów z kremzytu. maxit Group działa w 29 krajach europejskich oraz w Rosji i Chinach. wieńczącą IV edycję Kampanii „Dobry Beton”. Arlita.o.”. prof. na galę. organizatorem Kampanii „Dobry Beton” jest Stowarzyszenie Producentów Betonu Towarowego w Polsce (SPBT). dr hab. Leca. a następnie zweryfikowane przez Komisje SPBT ds. Jeleniej Góry.2 mld euro. Laureaci zostaną zaprezentowani w specjalnym „Katalogu wyróżnionych Znakiem Jakości – Liderzy betonu towarowego”. produkty elewacyjne. podkłady podłogowe. dla których bardzo dobra jakość jest wartością uniwersalną. dr hab. zatrudnia ok. natomiast pozostałych ośmiu to zakłady. Fibo. Lubina. godne naśladowania. po dwie z Warszawy. a także przyniesie wymierne oszczędności. m. a w jej skład wchodzą: prezes Andrzej Balcerek (Stowarzyszenie Producentów Cementu). Roczny obrót firmy przekracza 1. Optiroc. kleje do płytek i kremazyt – oferowane pod marką maxit (dawniej Optiroc). prezes Ryszard Pazdan („Atmoterm” S. W ubiegłych latach Grupa maxit była reprezentowana na rynku przez takie europejskie marki. dr inż. Zdzisław B. Kampanię „Dobry Beton” wspiera swym autorytetem Europejska Organizacja Betonu Towarowego ERMCO. Kontrolowany jest też stan przygotowania produkcji. nieuczciwej konkurencji czy braku poszanowania podstawowych zasad kupieckich. a także materiały i systemy do napraw konstrukcji oraz wykonywania izolacji wodoszczelnych – reprezentujące markę Deitermann. W obecnej edycji bierze się pod uwagę przede wszystkim poziom wdrożenia europejskiej normy PN-EN 206-1 „Beton . z o.: maxit. poziom kompetencji personelu. SPBT walczy w ten sposób z pojawiającą się zbyt często patologią na krajowym rynku betonu towarowego. przy ul. jej rezultaty w stosunku do oczekiwań klientów oraz spełnienie wymagań kryteriów ochrony środowiska. do eliminacji przystąpiło 26 wytwórni betonu towarowego. Wskazując pozytywne wzorce. prezes Jerzy Grochulski (Stowarzyszenie Architektów Polskich SARP). którym zależy na dobrej jakości betonu dostarczanego na budowę. Stowarzyszenie Producentów Betonu Towarowego w Polsce zaprasza wszystkich. wchodzącego w skład HeidelbergCement Group. Marmoran. która po przeanalizowaniu wyników dotychczasowych zmagań rozstrzygnie o przyznaniu wyróżnienia lub też nie. Walki nie ułatwia urzędowe stanowisko Ministerstwa Budownictwa i Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Polyment.

Rozprowadzanie kabli odbywa się ze specjalnych miejsc. Obserwuje się również zmiany W w rozplanowaniu indywidualnych miejsc pracy w otwartej przestrzeni biurowej. a także mogą wytwarzać niekorzystne środowisko fizyczne (jonizacja powietrza. 1. Centrale biurowe w Tokio (fot. Znajduje się w nim więcej przestrzeni na pracownika niż w jakimkolwiek budynku w Japonii. wolą pracować w środowisku bardziej spokojnym na przedmieściach miast lub w parkach przemysłowych. m. szczególnie programiści. Zygmunt Szparkowski* Tendencje rozwoju budynków biurowych ostatnich latach nastąpił gwałtowny rozwój architektury budynków biurowych. inż. a także stosowania raczej wentylacji naturalnej niż okna klimatyzacji (rysunek). Na każdym pię- Fot. rozmieszczonych w przestrzeniach międzysufitowych. Budynek NTT Tokio (fot. Rozwój elektroniki wpływa na budownictwo biurowe w sposob nieoczekiwany. autor) Fot. wyposażenie elektroniczne trzydziestopiętrowego budynku biurowego NTT Shinjuku Headquarters Building w Tokio jest droższe niż sam budynek (fotografia 2). która zmieniła oblicze wielu dużych miast. Nowoczesny projekt budynku biurowego zawiera trójwymiarową sieć połączeń. arch. np. Obecnie następuje decentralizacja biur.PRAKTYKA BUDOWLANA prof. emisja ciepła i hałasu). Lokalizacja w śródmieściu poszczególnych oddziałów biur staje się coraz bardziej kosztowna i trudno dostępna ze względu na komunikację. autor) * Politechnika Warszawska Wymagania środowiska świetlnego (Źródło „Green Vitruvius”) 2 ’2007 (nr 414) 69 . które zwykle zatrudniają mniejszą liczbę pracowników. do których doprowadza się świeże powietrze. Jest to spowodowane tym. lokalizuje się nadal w centrach miast. ze względów reklamowo-prestiżowych. Wraz z wprowadzeniem komputerów w biurach warunki pracy uległy pogorszeniu. Pojawiają się problemy związane ze środowiskiem pracy. dr hab. Dzięki odpowiedniej formie budynku wszyscy pracownicy mają zapewniony dostęp do widoków na zewnątrz i do światła dziennego. Pracownicy domagają się dostępu do światła dziennego i umożliwienia widoku na zewnątrz. podpodłogowych. 2. która ma podłączenia kablowe zarówno w poziomie. jak i w pionie. Pracownicy.in. kanałów w ściankach działowych itp. że komputery zabierają wolną przestrzeń. Natomiast centrale (fotografia 1).

Podłogi rusztowe pozwalają na podłączenie stanowisk pracy do najnowszego wyposażenia elektronicznego. jego ogrzania i naturalnej wentylacji. 56) Finansowe wsparcie rodzin w nabywaniu własnego mieszkania. Myślmy o energooszczędnym budownictwie mieszkaniowym. Zdolność kredytowa zależy od przewidywanych dochodów i wydatków kredytobiorcy. Jest ona ciemniejsza. W Polsce mamy doświadczenia eksploatacyjne z budynków energooszczędnych. zmniejsza konieczność klimatyzacji. Grzegorczyk). a więc przed zakończeniem czasu spłaty kredytu. Być może zaistnieje wkrótce również możliwość utworzenia tzw. Konieczna była także eliminacja emisji fal radiowych. z „ciepłym kredytem” Fortis Banku. M. Wysokość kredytu udzielanego przez bank jest zwykle uzależniona od tzw. 3000 zł. w którym zastosuje się wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła. że podwójna wentylowana fasada została po raz pierwszy zastosowana w Polsce w 1999 r. podłączonymi do ogólnej sieci komputerowej. olej opałowy – ok. jeśli będziemy myśleć o nich łącznie..PRAKTYKA BUDOWLANA trze znajdują się indywidualnie sterowane wentylatornie. zapyleniem. inż. Ważne jest więc zmniejszenie zużycia energii do ogrzewania budynku. oprawy z soczewek parabolicznych. W jednorodzinnym budynku energooszczędnym o powierzchni 150 – 200 m2. Jeżeli chodzi o zastosowanie komputerów na stanowiskach pracy. Klimatyzacja ulega ograniczeniu do tych obszarów. Wnioski Można rozwiązać wiele problemów. Ze względu na szerokość trzonu nie leży on w centrum budynku. Można w ten sposób wydatnie zmniejszyć zużycie energii lub też wykorzystywać źródła pasywnej energii słonecznej do ogrzewania.. Fot. na budynku biurowym Saski Buisness Park w Warszawie (arch. energooszczędne żarówki. Ze względu na to. Obiekt został zlokalizowany przy skrzyżowaniu bardzo ruchliwych miejskich autostrad. większej zdolności kredytowej inwestora i obniżeniu nakładów eksploatacyjnych w wyniku uzyskania rzeczywistych oszczędności energetycznych. które powinny być odizolowane od zewnętrznych warunków środowiskowych. W związku z oszczędnością energii wznosi się budynki bardzo szczelne. Myślmy kompleksowo o mieszkaniach. Wśród wydatków ważną pozycję stanowią rachunki za ogrzewanie. można zaoszczędzić rocznie 9000 – 12 000 kWh energii w porównaniu z budynkiem standardowym. stosownymi oknami. 2700 zł. W przypadku budowy budynku energooszczędnego koszt inwestycji i wysokość kredytu są większe do 10% w stosunku do standardowego. Wsparcie polega na częściowym pokrywaniu przez państwo odsetek od kredytu. Stąd rozciąga się panoramiczny widok Tokio. energii. Powstają budynki atrialne o dużej wolnej kubaturze wewnętrznej (fotografia 3). jego forma musiała uzyskać odpowiedni kształt. biura inteligentnego. Dotychczasowe główne pomieszczenia komputerowe zostały od pewnego czasu zastąpione komputerami PC na każdym stanowisku pracy. ale jest przesunięty do jednego z narożników. odpowiedniego do zapewnienia światła dziennego. W przypadku oświetlenia znane są już i wprowadzane tzw. 5200 zł. że cień budynku mógł padać na pobliskie budynki mieszkalne. to obserwowana jest daleko posunięta decentralizacja. poniesione dodatkowe koszty na inwestycję zwrócą się po 7 – 20 latach. W zależności od używanego nośnika energii. zmniejsza ich rozmiary i wielkość powierzchni przeszklonych. gaz płynny – ok. 1800 zł. Można to uzyskać w wyniku obniżenia strat ciepła przez przenikanie i wentylację oraz polepszenia wykorzystania zysków ciepła. która tworzy zarazem zbiornik do wymiany zużytego powietrza. Należy wspomnieć. Elewacja podwójna chroni przed zewnętrznym hałasem. oświetlenia i wentylacji. taryfa nocna – ok. a zarazem dobrej izolacji cieplnej. a także do Internetu. zdolności kredytowej kredytobiorcy i ceny/wartości kredytowanej nieruchomości. Projekty tzw. z odpowiednio grubą warstwą izolacji termicznej. 2300 zł. różnego rodzaju oświetlenie miejscowe itp. Jest to związane również z trendami proekologicznymi. jak i towarzyszące jej trzypiętrowe muzeum. zagrażająca otaczającej przestrzeni powietrznej ze strony instalacji budynku. Obecne jej ceny gwarantują oszczędności rzędu 1800 – 5200 zł/r. Przestrzeń biurowa jest otwarta na wielu kondygnacjach. powstał program wznoszenia takich budynków z inicjatywy BASF Polska i TERMOORGANIKI. a w dłuższym okresie przyniosą właścicielowi wymierny zysk. biurowej przestrzeni wirtualnej. Jerzy A. Na każdym piętrze trzonu instalacyjnego znajdują się przestronne pokoje wypoczynkowe. Akcja ta wymaga tylko upowszechnienia. Atrium Centrum Biurowo-Kongresowego w Tokio (fot. które zmierzają do stworzenia tzw. cieplejsza i mniej błyszcząca niż większość metalowych ścian na innych budynkach wieżowych w Japonii. w zależności od nośnika energii i taryfy: energia elektryczna: taryfa całodobowa – ok. 3. W związku z tym jego architektura podlegała ograniczeniom zarówno jeżeli chodzi o wieżę biurową. umożliwia wentylację naturalną przez otwieranie okien od strony wewnętrznej fasady. Można też zaobserwować przykłady zintegrowanego projektowania. (dokończenie ze str. prawidłowo ocenionych przez wykwalifikowanego eksperta! prof. podłączonej do Internetu. gaz ziemny – ok. inteligentnych budynków biurowych przewidują wykorzystanie komputerów do sterowania instalacjami w całym budynku. Ściana osłonowa budynku została wykonana z fluoropolimerów. Pogorzelski 70 2 ’2007 (nr 414) . dr hab. autor) Nowe możliwości pojawiają się w produkcji szkła o dużej przewodności.

funkcje elementów budynku w warunkach pożaru. szkło granulowane. wytwarzają węglowe warstwy ochronne oraz piany izolacyjne. Dotyczy to dużej grupy wykładzin podłogowych. Wszystkie wymienione środki chronią przed spalaniem płomieniowym. a także odporność ogniową przegród przeszklonych. Cl. głównie drewno i materiały drewnopochodne poddane oddziaływaniu termicznemu o niewielkiej intensywności. trójtlenkiem antymonu. odpowiadającemu początkowej fazie pożaru. zawierające włókna mineralne. a w dalszej kolejności klimatu miasta i oświetlenia. biuretem itp. klasyfikację wyrobów budowlanych z uwagi na ich udział w rozwoju pożaru. badania odporności ogniowej tych ścian. właściwości stali. tlenki molibdenu. zmniejszać intensywność spalania się materiałów. tj.PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI dr hab. które pod wpływem ciepła pęcznieją i tworzą grubą. wydzielać substancji nadmiernie toksycznych podczas rozkładu termicznego w wysokiej temperaturze. hamujące wzrost temperatury cząstek lignocelulozowych. zmieniać właściwości oraz barwy zaimpregnowanego materiału. który rozpoczął się w październiku 2005 r. funkcje ścian zewnętrznych w warunkach pożaru. mają działanie inhibitujące palenie. a po wysuszeniu lub przereagowaniu nadają zabezpieczonemu elementowi określoną klasę reakcji na ogień. melaminą. Preparaty stosowane w celu ochrony przed ogniem powinny: opóźnić moment zapalenia się materiału. kwas wolframowy. np. Andrzej Kolbrecki* Bezpieczeństwo pożarowe – część XVI Środki ogniochronne Po raz szesnasty zapraszamy do lektury artykułu z cyklu „bezpieczeństwo pożarowe”. które po naniesieniu na wyrób zabezpieczany penetrują pod jego powierzchnię. • ogniochronne powłoki pęczniejące – wykonane ze środka ogniochronnego o takiej budowie. klasyfikację i zastosowanie urządzeń wentylacyjnych z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. klasyfikację wyrobów budowlanych z uwagi na odporność ogniową. borany amonu. są zdolne do związania się ze strukturą polimeru i przekształcenia jej w trudno zapalną. pasty lub sypkiej. Przykładowo okładziny z drewna o gęstości powyżej 800 kg/m3 i grubości nie mniejszej niż 12 mm są trudno zapalne. Niekiedy zachodzi potrzeba zapewnienia odpowiedniej klasy wyrobom gotowym. powodować korozji stali (gwoździe. np. • impregnaty – preparaty w postaci cieczy lub past. spoiwa mineralne. • okładziny ogniochronne – pokrycie powierzchni zabezpieczanego wyrobu okładziną grubości co najmniej 1 mm. natomiast nie powinny: być szkodliwe dla ludzi i zwierząt. Dotychczas omówiono: oddziaływanie pożaru. efekty oddziaływania termicznego na beton. boraks). stopów aluminium. połączenia fosforanów z mocznikiem. Klasyfikację materiałów budowlanych (także wyposażenie wnętrz) z uwagi na reakcję na ogień. betonu i elementów murowych w podwyższonej temperaturze. odcinające dopływ tlenu. Jako zabezpieczenie ogniochronne stosuje się: • środki ogniochronne (retardanty) – wyroby w postaci cieczy. małych źródeł 2 ’2007 (nr 414) 71 . że wskutek działania ognia i promieniowania cieplnego pęcznieją i nadają wyrobom określoną klasę reakcji na ogień (na skutek ochrony warstw pod powłoką przed ogniem). są to: związki boru (kwas borowy. klasyfikację ogniową ścian kurtynowych. kaolin lub inne materiały nieorganiczne. zmniejszać szybkość powierzchniowego rozprzestrzeniania się płomienia. inż. retardantów. prof. które w procesie produkcji są dostosowywane do wymagań. a także okładzin ściennych. w zależności od miejsca ich zastosowania w budynku. np. połączenia). Zalicza się do nich związki amonowe. izolujące. Ze względu na mechanizm działania wyróżnia się następujące środki ogniochronne: wytwarzające w podwyższonej temperaturze gazowe powłoki ochronne z gazów niepalnych.. reguluje PN-EN 13501-1 Klasyfikacja ogniowa wyrobów budowlanych i elementów budynków. w tym: – środki aktywizowane termicznie. Część 1: Klasyfikacja na podstawie badań reakcji na ogień. Inne wyroby uzyskują odpowiednią klasę w wyniku dodania w procesie produkcji tzw. dzięki pochłanianiu energii na przemiany fazowe. która nadaje określoną klasę reakcji na ogień (na skutek ochrony warstw pod okładziną przed ogniem). w celu zwiększenia efektu halogenowego łączy się chlorowce z tlenkiem metalu. pochodne fosforowe. zasłonom i różnego rodzaju okładzinom (boazerii) z drewna i materiałów drewnopochodnych. siarczany organiczne. obniżające strumień ciepła dopływający do powierzchni ochronnej. w ramach Podręcznika fizyki budowli. zwęgloną warstwę ochronną. Mirosław Kosiorek* dr inż. polifosforany amonu. które po zastosowaniu na zabezpie* Instytut Techniki Budowlanej czanym elemencie poprawiają jedną lub kilka charakterystyk reakcji na ogień zabezpieczanego wyrobu. takie jak: fosforany amonu. polifosforany. żelbetowych i murowych. zabezpieczenia ogniochronne konstrukcji stalowych. Po części Podręcznika fizyki budowli poświęconej bezpieczeństwu pożarowemu ukaże się cykl artykułów dotyczących izolacyjności akustycznej w budownictwie. zagadnienia dotyczące projektowania dachowej wentylacji oddymiającej. – powłoki barierowe. Obejmuje ona nie tylko materiały . poziomom chwilowym. łączące cechy obu wymienionych grup. Niektóre materiały i wyroby uzyskują odpowiednią klasę bez konieczności stosowania specjalnych środków zabezpieczających. rozkładowi oraz zdolności przechodzenia w temperaturze płomienia w niepalne formy ciekłe. wydzielać toksycznych substancji w normalnych warunkach eks- ploatacji. W tym numerze omówimy środki ogniochronne. metody projektowania budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. podobnie duża grupa wyrobów z PVC. halogenowe (Br. F). PW.

natomiast gdy pojawi się którykolwiek z wymienionych objawów. że w celu odpowiedniego zabezpieczenia elementu drewnianego przed ogniem należy nałożyć na jego powierzchnię następującą ilość środka ogniochronnego: • 800 ÷ 1500 g/m2 w przypadku powłok uniwersalnych (wapno. Trwałość zabezpieczeń ogniochronnych w czasie określa się na podstawie Ustaleń Aprobacyjnych UA GW VII. • 250 ÷ 400 g/m2 w przypadku farb na bazie fosforanu amonowego.12/2006: 1) trwałość zabezpieczeń ogniochronnych z uwagi na oddziaływanie środowiska określa się przez porównanie wyników badań w zakresie reakcji na ogień. a w razie potrzeby doprowadzenie jej do wymaganego zakresu. • pokrywanie wyrobu farbą lub lakierem. mogą ją nawet przyspieszać. przed malowaniem należy każdorazowo przeprowadzić odtłuszczenie i zmatowanie istniejących powłok. W takich przypadkach stosuje się następujące technologie: • nasycanie drewna specjalnymi roztworami. Środki zawierające np. spełniają także wymagania kategorii Y oraz Z1 i Z2. Najskuteczniejszym sposobem zabezpieczenia elementów i konstrukcji drewnianych przed ogniem jest impregnacja wyrobu w trakcie procesu produkcyjnego. tynki na siatce okładziny z płyt gipsowo-kartonowych lub z wełny mineralnej. W przypadku gdy nie jest konieczne zachowanie faktury i wyglądu drewna. Uwaga: Drewno przed wbudowaniem powinno być doprowadzone do stanu powietrznosuchego. Metody kąpieli oraz ciśnieniowo-próżniowe są stosowane do zabezpieczania elementów i konstrukcji gotowych. po kilku godzinach i po kilku dniach). – potwierdzono szczelność i trwałość ich przylegania. serii próbek: a) niepoddanych działaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych i promieniowania ultrafioletowego w komorze klimatyzacyjnej. • Z1 – zabezpieczenia ogniochronne wewnętrzne o wilgotności klasy 5 wg normy PN-EN ISO 13788:2003. • 300 ÷ 500 g/m2 w przypadku farb olejnych. kąpieli lub ciśnieniowo-próżniową. płyt gipsowo-kartonowych i wapienno-piaskowych itp. Wieloletnie próby i doświadczenie praktyczne wykazały. gdy wchłoną (zależnie od rodzaju oraz gramatury) od 5 do 15% suchego preparatu lub co najmniej 50 g środka na 1 m2 tkaniny. metodami: natryskiwania. związki fosforowe. łyko. co sprzyja jego degradacji biologicznej. b) poddanych oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych i promieniowania ultrafioletowego w komorze klimatyzacyjnej. Niektóre farby i lakiery ogniochronne mogą być stosowane na istniejące powłoki. że: – drewno do nasycania w roztworze środków solnych powinno być (bez względu na stosowaną metodę) powietrznosuche (w szczególnych przypadkach dopuszcza się impregnację drewna do 30% wilgotności. że mogą one powodować kondensację pary wodnej na powierzchni drewna. Środki te nie zapobiegają destrukcji drewna i materiałów drewnopochodnych. Nasycanie polega na nanoszeniu impregnatu pędzlem. które spełniają wymagania kategorii X. pod warunkiem że: – istniejące powłoki są w dobrym stanie (nie łuszczyły się). O skuteczności powlekania decyduje głównie grubość nałożonej warstwy. resztki zaprawy. • Z2 – zabezpieczenia ogniochronne wewnętrzne o wilgotności klas mniejszych niż 5 wg normy PN-EN ISO 13788:2003. Niejednokrotnie jednak zabezpieczenia wymagają wyroby już gotowe lub wbudowane w obiekt. zwiększając czas kąpieli lub krotność nanoszenia). jeżeli oddziaływania odpowiadają rozwiniętej fazie pożaru. Natomiast w przypadku stosowania tynków i okładzin zewnętrznych należy zwrócić uwagę. Nasycane tkaniny będą skutecznie zabezpieczone przed działaniem ognia. Uwagi: a) wyroby. zewnętrznych z częściową ekspozycją i zewnętrznych z pełną ekspozycją). • Y – zabezpieczenia ogniochronne przewidziane do warunków wewnętrznych i zewnętrznych z częściową ekspozycją. Przy ustalaniu stopnia wilgotności drewna należy uwzględnić. 72 2 ’2007 (nr 414) . • 200 ÷ 300 g/m2 w przypadku powłok z żywic syntetycznych. • 500 ÷ 800 g/m2 w przypadku farb na bazie szkła wodnego i wypełniaczy mineralnych. Ograniczają strumień ciepła docierającego do palnej powierzchni. Materiały zabezpieczone pędzlem lub natryskowo powinny wchłonąć 150 ÷ 200 g suchej masy na 1 m2 powierzchni. cementu itp. gdy wyniki badań próbek 1b) spełniają kryteria podane w tabeli 1. W przypadku zabezpieczania drewna wbudowanego preparatami solnymi należy je starannie oczyścić (również ze starych powłok malarskich) i odtłuścić. Poświadczenie trwałości zabezpieczenia ogniochronnego wydaje się wówczas. sprawdzenie stopnia wilgotności drewna. Taki efekt uzyskuje się po wykonaniu 3 ÷ 5 zabiegów w odstępach kilkugodzinnych. Odrębną grupę stanowią izolacje ogniochronne z wełny skalnej. Wystarczające zabezpieczenie zapewnia wchłonięcie co najmniej 17 kg suchego preparatu na 1 m3 nasycanego drewna. szklanej. Z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe są one stosowane w celu zwiększenia nośności konstrukcji podczas pożaru.PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI ognia bądź pojedynczych płonących przedmiotów. Drewno i materiały drewnopochodne należy odpowiednio przygotować do wykonania zabezpieczeń ogniochronnych przez: oczyszczenie powierzchni drewna z wszelkiego rodzaju zanieczyszczeń (kora. zabezpieczenie uzyskuje się przez pokrycie powierzchni drewna warstwą materiału niepalnego – natryskiwane masy ogniochronne.). W przypadku gdy nie wystąpią wymienione objawy. Farby oraz inne powłoki ogniochronne nanosi się pędzlem lub metodą natrysku. glina). nie można stosować zabezpieczenia na istniejące warstwy (należy je bezwzględnie usunąć przed zastosowaniem środka ogniochronnego). lecz jeszcze niewbudowanych. • pokrywanie wyrobu warstwą materiału niepalnego. 2) wprowadza się cztery kategorie zastosowania zabezpieczeń ogniochronnych z uwagi na oddziaływania środowisk: • X – zabezpieczenia ogniochronne przewidziane do wszystkich warunków (wewnętrznych. – drewno o wilgotności powyżej 30% można nasycać tylko niektórymi roztworami o wysokim stężeniu. nie stwierdzono zmętnienia czy zmatowania (bezpośrednio po malowaniu.

Oddziaływaniu warunków środowiskowych poddaje się tylko powierzchnie zabezpieczone ogniochronnie. próbki poddawane są 6-godzinnym cyklom. – 18 h przechowywania w otwartej lub wentylowanej szafce badawczej w warunkach wilgotności i temperatury otoczenia wg normy PN-ISO 11503:2001.PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI Tabela 1. Warunki badania reakcji na ogień: Z dziesięciu próbek przygotowanych do badań: – pięć nie poddaje się oddziaływaniu warunków środowiskowych. c) wyroby. e) pełna ekspozycja obejmuje działanie temperatury poniżej zera. d) kategoria Z2 – próbki badawcze poddaje się kolejno działaniu następujących warunków cieplno-wilgotnościowych: – 4 h przechowywania w temperaturze 5 ± 3 °C. 2 ’2007 (nr 414) 73 . 95% wilgotności względnej 40 °C. deszczu i promieniowania UV. wg Procedury Badawczej ITB LP-28/06. 95% wilgotności względnej 5. w ramie w pozycji pionowej. sucho 1i2 Cykle oddziaływania temperatury i wilgotności II – 6 h III – 6 h 70 °C. stosując stożkowy grzejnik wg normy ISO 5660-1. 95% wilgotności względnej Tabela 2. Kryteria badania próbek poddanych oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych i promieniowania ultrafioletowego Właściwości Szybkość wydzielania ciepła – RHR Całkowita ilość wydzielonego ciepła – THR1200s Zabezpieczenia Zabezpieczenia posadzek inne niż posadzek kryteria przy strumieniu ciepła 30 kW/m2 50 kW/m2 ≤ 60 kW/m2 większa nie więcej niż o 20% od wyniku uzyskanego na próbkach niepoddanych oddziaływaniom cykli środowiskowych b) wyroby. UV – oddziaływanie promieniowania słonecznego. okładzina lub impregnacja Kategoria zastosowania X Y Z1 Z2 T R UV H T H T H T T – oddziaływanie temperatury. powtarzanym 112 razy bez przerw. powłoka pęczniejąca. 20% wilgotności względnej 30 °C. które spełniają wymagania kategorii Y. b) kategoria Y – próbki poddaje się cyklicznemu oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych zgodnie z tabelą 1. Oddziaływania środowiskowe dla poszczególnych kategorii zastosowania: a) kategoria X – próbki eksponuje się przez cztery tygodnie w komorze klimatycznej uwzględniającej oddziaływanie: – promieniowania UV – wg normy PN-EN ISO 11507:2000 (lampa typu 2) przez cały okres cyklu. 3) oddziaływania środowiskowe dla poszczególnych kategorii zastosowania zabezpieczeń ogniochronnych podano w tabeli 2. przy czym wprowadzanie nowych warunków powinno nastąpić w ciągu 30 min po ustaniu warunków poprzednich. – 4 h przechowywania w temperaturze 23 ± 3 °C i wilgotności względnej powietrza 80 ± 5%. d) częściowa ekspozycja obejmuje działanie temperatury poniżej zera. Badanie powinno trwać 22 min. Cykliczne warunki oddziaływania temperatury i wilgotności dla zabezpieczeń kategorii X i Y Dzień I–6h 20 °C. a badania próbek zabezpieczeń innych niż posadzki – przy strumieniu ciepła o mocy 50 kW/m2. – deszczu – powietrze o kontrolowanej temperaturze wdmuchuje się przez osłonę komory. Próbki badawcze poddaje się oddziaływaniu środowiska. Identyfikacja polega na porównaniu wykresów termograwimetrycznych i widm IR próbki badanej i próbki odniesienia. – 4 h przechowywania w temperaturze 5 ± 3 °C i wilgotności względnej powietrza 50 ± 5%. 40% wilgotności względnej 40 °C. Analizę wykonuje się w zakresie 4000 ÷ 600 cm-1 i przy rozdzielczości < 4 cm-1. H – oddziaływanie wilgotności stylki z bromku potasu. spełniają także wymagania kategorii Z2. W przypadku FTIR można stosować technikę ATR. Próbki do analizy termograwimetrycznej powinny być nagrzewane w atmosferze azotu. – pięć poddaje się oddziaływaniu warunków środowiskowych określonych w dalszej części. • 1-godzinną fazę z deszczem w temperaturze otoczenia 20 ± 3 °C. sucho IV – 6 h 70 °C. przy czym każdy obejmuje: • 5-godzinną fazę bez deszczu w temperaturze otoczenia 40 ± 3 °C. Podobieństwo wykresów i widm wskazuje na identyczność próbek. Identyfikacji zastosowanego środka ogniochronnego można dokonać przez: – analizę termograwimetryczną i/lub – analizę w podczerwieni IR (wskazane zastosowanie techniki FTIR) np. zgodnie z normą PN-ISO 11507:2000. Oddziaływanie środowiskowe dla poszczególnych kategorii zastosowania zabezpieczeń ogniochronnych Rodzaj zabezpieczenia ogniochronnego Powłoka z farb lub lakierów. z szybkością 10 K/min do temperatury 800 °C. które spełniają wymagania kategorii Z1. Następnie próbki poddaje się cyklicznemu oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych zgodnie z tabelą 3. 95% wilgotności względnej -20 °C. a wartości średnie powinny być obliczane dla 20 min. osłaniając jednocześnie inne powierzchnie. c) kategoria Z1 – próbki badawcze poddaje się działaniu następujących warunków cieplno-wilgotnościowych: – 8 h przechowywania w temperaturze 40 ± 3 °C i wilgotności względnej powietrza 98 ÷ 100%. R – oddziaływanie deszczu. 20% wilgotności względnej 30 °C. Badania próbek zabezpieczeń posadzek wykonuje się przy strumieniu ciepła o mocy 30 kW/m2. a próbki spryskuje wodą destylowaną i zdemineralizowaną. Natomiast próbki do analizy IR powinny mieć postać pa- Tabela 3. spełniają także wymagania kategorii Z1 i Z2. ale bez działania deszczu i promieniowania UV. 95% wilgotności względnej 3 i 4 20 °C. 95% wilgotności względnej 20 °C. przy czym wprowadzanie nowych warunków powinno nastąpić w ciągu 30 min po ustaniu warunków poprzednich. Warunki oddziaływań środowiskowych. 6 i 7 -20 °C. 40% wilgotności względnej 40 °C.

Targi odwiedziły również delegacje z Uzbekistanu. Z myślą o przedstawicielach samorządów lokalnych zaprezentowano dwa programy rządowe: jeden dotyczący socjalnego budownictwa mieszkaniowego. odebrał Nicolas Suret. Firma Cemex Polska Sp. Firma ISOVER Polska otrzymała je za wyroby z wełny mineralnej: skalnej i szklanej. a także zagadnienia dotyczące zarządzania i odnowy dużych osiedli mieszkaniowych. z o. Ich uzupełnieniem była Wyspa Nowości. Po raz drugi w historii targów BUDMA odbył się BudShow – Dom dla każdego. i planach na 2007 r. Dużo widzów przyciągnęły Pokazy Sztuki Dekarskiej. Rintal. a drugi budowy dróg ekspresowych i autostrad w latach 2007 – 2013. 100). Roca. Ekspozycja targów BUDMA 2007 została podzielona na: Salon Materiałów Budowlanych – Ściany i Dachy. Plannja.01. poinformowała podczas konferencji prasowej o wynikach 2006 r. Dokumenty te z rąk Ministra Budownictwa Andrzeja Aumillera. W porównaniu z 2006 r. Zwiedzający mieli również okazję uzyskać informacje i zasięgnąć porad na temat prezentowanych produktów i technologii. wyróżniających się parametrami technicznymi i walorami estetycznymi oraz wpisujących się w światowe trendy wzornicze. skierowany do inwestorów indywidualnych. Niemiec. Legrand. oprócz tytułu Perły Ceramiki UE 2006 po raz pierwszy w historii konkursu przyznano Perły Ceramiki Dystrybutorów 2006.). 40 tys. SAINT-GOBAIN ISOVER Polska od dawna pracuje nad takimi rozwiązaniami technologii produkcji. Life Cycle Assessment – cykl życia produktu) określenie wpływu wyrobów na środowisko. projektowania. zorganizowany przez Ardo-Studio i MTP. Prowadzi do zmniejszenia zużycia energii grzewczej podczas eksploatacji budynku. W drugim dniu targów (24. Hoermann. Certyfikaty Środowiskowe przyznawane są przez Instytut Techniki Budowlanej. Ukrainy. Cemex Polska należy do krajowej czołówki producentów cementu. aby w maksymalnym stopniu wykorzystać surowce wtórne. Połączono je ze zwiedzaniem wykończonej części budynku i poradami dotyczącymi wykonawstwa. a liczba wystawców o 18%. odbywających się pod patronatem Ministra Budownictwa Andrzeja Aumillera i Ministra Transportu Jerzego Polaczka. m2.TARGI BUDMA 2007 Bogaty program BUDMY 2007 L iczba wystawców (ok..in. SO2).o. Jej zastosowanie w przegrodach zewnętrznych obiektu budowlanego daje wymierne efekty ekologiczne w całym cyklu użytkowania. Salon Wykończenia. Celem konkursu jest promowanie kolekcji płytek ceramicznych dostępnych na polskim rynku. Solbet. Wśród zwiedzających nie zabrakło gości z zagranicy. 84. Certyfikat środowiskowy jest przyznawany bezterminowo. że nadal jest to największa w Polsce i najbardziej prestiżowa impreza targowa branży budowlanej. finansowania rewitalizacji. Codziennie prezentowano wybrane etapy budowy jednorodzinnego domu modelowego wykonanego z nowoczesnych i energooszczędnych materiałów.in. rynny oraz montować okna dachowe. Omówiono również uwarunkowania prawne i społeczne budowy dróg i autostrad. nowy prezes zarządu SAINT-GOBAIN ISOVER Polska. potwierdziła. Steico. CO2. Obowiązuje do momentu zmiany przez producenta deklaracji środowiskowej. mocować obróbki blacharskie. betonu towarowego i kruszyw. W br. Więcej informacji o laureatach na str. usystematyzowanych badań i za pomocą metody LCA (ang. Salon Stolarki Otworowej. 10 kopalni kruszyw oraz sieć 40 wytwórni betonu towarowego. Instytut Techniki Budowlanej zorganizował konferencję poświęconą ocenie regulacji prawnych i funkcjonowaniu rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów UE (artykuł Jadwigi Tworek na str. 1300 z 28 państw w tym 327 firm zagranicznych) i zwiedzających (ponad 50 tys. Centrum Budownictwa Drogowego i Inżynieryjnego. powierzchnia wystawiennicza targów zwiększyła się o 15% i wyniosła ok. którzy wzięli udział w Międzynarodowych Targach Budownictwa BUDMA 2007 (23 – 26 stycznia 2007 r. Rosji. kiedy przejęła grupę RMC. która jest obecna na polskim rynku od marca 2005 r. zorganizowane przez Polskie Stowarzyszenie Dekarzy i Międzynarodowe Tragi Poznańskie (MTP). co (oprócz niewątpliwych korzyści finansowych) przyczynia się do ograniczenia emisji szkodliwych związków (m.) odbyła się uroczystość ogłoszenia wyników i wręczenia nagród w konkursie Perły Ceramiki UE 2006 zorganizowanym przez kwartalnik „Wokół Płytek Cramicznych” pod patronatem Ministerstwa Budownictwa. Zgodnie z opinią Zakładu Ochrony Środowiska Instytutu Techniki Budowlanej wełna mineralna Isover jest wyrobem przyjaznym dla środowiska. skierowanych do różnych grup zwiedzających. Mołdawii i Rumunii. Ma 2 cementownie. Bułgarii. Imprezy towarzyszące Profesjonalny charakter targów potwierdził interesujący i bogaty program imprez towarzyszących. odbyła się też uroczystość wręczenia Certyfikatów Środowiskowych spółce SAINT-GOBAIN ISOVER Polska. Wielkiej Brytanii. Fakro. eksponująca najnowsze produkty wystawców. Salon Usług Budowlanych.2007 r. finansowania i realizacji obiektów sportowych i rekreacyjnych.. Centrum Budownictwa Sportowego oraz Salon Nieruchomości i Inwestycji INVESTFIELD. Litwy i Łotwy. Viessmann i Xella. podczas których prezentowano jak prawidłowo układać dachówkę. Rockwool. Aluplast. Wystroju i Małej Architektury. na przykładach już zrealizowanych obiektów. Ceramika Paradyż. CAD Projekt. 74 2 ’2007 (nr 414) . Stowarzyszenia Architektów oraz Sekcji Architektury Wnętrz Związku Polskich Artystów Plastyków. gości z 34 państw). m. Podstawą do przyznania certyfikatu jest przeprowadzenie dokładnych. W przedsięwzięciu tym wzięły udział następujące firmy: Alpol. planowania. Jednym z narzędzi mających prowadzić do tego celu jest ocena cyklu życia produktów przeprowadzona przez Zakład Ochrony Środowiska Instytutu Techniki Budowlanej. 24 stycznia br.

Podczas targów Budma 2007 prezesi firm: Lafarge Dachy – Wojciech Gątkiewicz oraz Viessmann – Roland Krause. Nowy model sprzedaży spowodował trzykrotny wzrost liczby klientów – przedsiębiorców i hurtowni budowlanych – kupujących cement bezpośrednio u producenta. wchodzą: membrany i folie dachowe. przewyższający wszystkie dotychczasowe prognozy rynkowe. Zastosowanie systemu elementów pochodzących od jednego producenta daje gwarancję.23 W/m2K (w przypadku bloczków grubości 36 cm U = 0. pochłoną ok. zabezpieczenia przeciwśnieżne oraz elementy komunikacji na dachu. W cementowni Rudniki również zbudowany zostanie nowy hermetyczny magazyn klinkieru. Obecnie. Tak ciepła ściana gwarantuje zmniejszenie zużycia energii na ogrzewanie budynku. pochodzącego z energii słonecznej. Sześć wyższych uczelni: Akademia Górniczo-Hutnicza. podpisali umowę o współpracy. 200 mln zł. do układania rurociągów. system rynnowy. Politechnika Poznańska. ale w związku z prognozowanym wzrostem popytu na beton towarowy planuje też inwestować w rozwój sieci betoniarni. unowocześnione będą piece obrotowe oraz zwiększona wydajność załadunku cementu. Cemex zainwestował w rozwój technologii produkcji cementu i ochronę środowiska w cementowniach w Chełmie i Rudnikach. za co najmniej 8 tys. mają prawo do jednego kolektora słonecznego Vitosol100 firmy Viessmann w cenie 1 zł. wszyscy klienci indywidualni. a nawet wspomagania centralnego ogrzewania. W 2007 r. przy braku siły roboczej na polskim rynku. Ponadto w 2006 r. Gwałtowny wzrost popytu na cement w 2006 r.27 W/m2K).. Poza efektami finansowymi bardzo ważne jest to.in. Grupa kapitałowa Solbet – największy producent betonu komórkowego w Polsce – zaprezentowała dwie grupy produktów: Solbet Ideal do wznoszenia ścian jednowarstwowych oraz Solbet Optimal do wykonywania tradycyjnych ścian warstwowych. dzięki czemu Cemex może lepiej i szybciej dostosowywać swoją ofertę rynkową do potrzeb odbiorców. W odpowiedzi na zwiększające się potrzeby krajowego rynku budowlanego Cemex zapowiada kolejne inwestycje w Polsce. zamknięty. zgodnie z którą od 1 lutego br. 2 ’2007 (nr 414) 75 . a obecnie również kolektor słoneczny. Solbet Ideal to bloczki o gęstości 400 kg/m3 i grubości 36 cm – dotychczas produkowane oraz po raz pierwszy zaprezentowane na BUDMIE 2007 – grubości 42 cm. zmodernizowane będą młyny cementu oraz rozbudowana instalacja magazynowa i dozowania paliw alternatywnych. Politechnika Krakowska. której celem jest dotarcie bezpośrednio do klienta końcowego. Może dostarczyć na rynek ponad 3 mln t cementu rocznie z cementowni w Rudnikach i Chełmie. Cemex wprowadzi na rynek nowe mieszanki betonowe do specjalnego zastosowania. Instytut Mineralnych Materiałów Budowlanych. a ponadto występuje niewielkie prawdopodobieństwo popełnienia błędów wykonawczych. Roczna wielkość produkcji to ponad 2 mln m3 betonu. Budowanie jest więc szybkie i łatwe. W jego skład. materiały oparte na wiedzy”. wypełniania nieużywanych podziemnych zbiorników oraz do wykonywania skomplikowanych detali architektonicznych. a w tym przypadku nie bez znaczenia jest również znana i ceniona marka Braas. sprawił. jest to ogromnym atutem ścian jednowarstwowych. 10% produkcję cementu. że Braas to kompletny system dachowy. mające na celu zwiększenie wydajności oraz ochronę środowiska. Politechnika Łódzka. oferowane przez Lafarge Dachy. 4 mln t kruszyw rocznie. którzy zakupią dachówki cementowe Braas i akcesoria dachowe. że zostały one optymalnie dopasowane. odpylany skład klinkieru. Dach z systemem solarnym Braas – Viessmann umożliwia otrzymywanie taniego ciepła. Spółka zamierza przede wszystkim zwiększyć o ok. W 2007 r. Politechnika Warszawska i Politechnika Wrocławska oraz cztery ośrodki badawcze: Instytut Badawczy Dróg i Mostów. Firma wprowadziła pionierską w polskim przemyśle cementowym strategię sprzedaży. m. do podgrzewania wody użytkowej. Instytut Techniki Budowlanej i Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej prezentowały swoje najnowsze osiągnięcia i ofertę partnerskiej współpracy z przemysłem. elementy uszczelniające kalenice i grzbiety.in. Ponadto dzięki jednomilimetrowej tolerancji wymiarów i wyprofilowaniu powierzchni czołowych na pióro i wpust bloczki Solbet Ideal muruje się na cienką spoinę bez wypełniania spoin pionowych. zł brutto. a także produkcję kruszyw. Natomiast z 10 kopalni należących do Cemex Polska można wydobyć ok. Po raz pierwszy z inicjatywy Sekcji Materiałów Budowlanych Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej Polskiej Akademii Nauk została przedstawiona ekspozycja „Nauka dla materiałów budowlanych. dzięki czemu jej potencjał wytwórczy zwiększył się o 9 wytwórni betonu towarowego i jedną kopalnię kruszywa. Koszt inwestycji szacowany jest na 64 mln zł. W Chełmie powstanie m. Firma przejęła spółkę Unicon. Nowości na Budmie Targi Budma 2007 były opatrzone podtytułem „Targi wiedzy i zastosowań”. Dla Cemexu był szczególny również z innego powodu. Zrezygnowano z udziału pośredników. dostępny z „jednej ręki”. inwestycje w cementowniach w Rudnikach i Chełmie. obróki ścian i kominów. które umożliwiają uzyskanie ściany jednowarstwowej o współczynniku przenikania ciepła U = 0. oprócz siedmiu modeli dachówek cementowych w bogatej gamie kolorystycznej. W przypadku betonu towarowego jest największym krajowym producentem. że był to bardzo dobry rok dla całej branży.TARGI BUDMA 2007 Spółka jest czwartym co do wielkości producentem cementu w naszym kraju.

promowała technologię polegającą na wykorzystaniu odpadów styropianu w produkcji zapraw budowlanych oraz maszyny i urządzenie do produkcji betonów lekkich. Lubartów.o. Ewelina Kowałko 76 2 ’2007 (nr 414) . Poznań.. Więcej informacji w artykule „Nowości Fakro” na str.. 82. Sopro Polska Sp.o. producent: DOSPEL Sp. Niemcy. pokazała na BUDMIE 2007 aż piętnaście nowych wyrobów. Warszawa. Wskaźniki oceny izolacyjności akustycznej właściwej obliczone wg PN-B-02151-3:1999. producent: BAUTECH Sp. firmy: Atlas.TARGI BUDMA 2007 Firma Tech Service Polska sp.. Konstancin Jeziorna. z o. z o. • geowłóknina TYPAR SF. firma zgłaszająca produkt: ROTO FRANK Okna Dachowe Sp.. Poznań. Knauf.. Dąbrowa Górnicza. Krystyna Wiśniewska. Wynika to z niezbyt rygorystycznych polskich wymagań. że izolacyjność akustyczna ściany międzymieszkaniowej grubości 25 cm wykonanej z SILIKAT-ów A spełnia wymaganie obowiązujące w większości krajów europejskich R’A1 ≥ 53 dB.o. Sucha zaprawa cementowo-styropianowa POLYTECH produkowana jest na bazie bardzo lekkiego granulatu styropianowego połączonego w fazie produkcji z dodatkiem TECH i cementu portlandzkiego 32. Nagrody ACANTHUS AUREUS za najciekawsze stoiska przyznano szesnastu firmom. • system kosztorysowania (oprogramowanie i bazy danych) pt. Otrzymały je następujące wyroby: • samozamykacze krzywkowe z szyną ślizgową z funkcją „EASY OPEN”. Fakro. Opoczno. Samolicz Kosztorysowy SYKAL. przeznaczone do wznoszenia ścian międzymieszkaniowych.o. Firma Fakro.o.5R. Częstochowa. z o. Zgodnie z raportem z badań laboratoryjnych. skarży się na nieodstateczną izolacyjność akustyczną przegród. Mapei Polska Sp.in..o. • wysokoosiowe okno dachowe 735... producent: ALUNA ARTUR NOWAK. z o. producent: STOLBUD SA. Włoszczowa. Jest to bardzo cenne rozwiązanie. O dobrej izolacyjności akustycznej przegrody decyduje również sposób połączenia ściany oddzielającej pomieszczenie (np. W rankingu Budowlana Marka Roku 2006. W najbliższym czasie przewiduje się nowelizację normy PN-B-0215-3 i wprowadzenie do niej. • teleskopowe zadaszenie basenu „OPERA”. z o. • wentylacja COMFORT MAX. Piaseczno. międzymieszkaniowej) ze ścianami bocznymi (np.o. z o. producent: SOFTBUD – Biuro Oprogramowania Mikrokomputerowego. Projektant może bez obaw przyjąć. wynoszą: RA1 = 58 dB dla ścian wewnętrznych i RA2 = 55 dB dla ścian zewnętrznych.o. z o. Wienerberger.o. na podstawie tych danych. producent: DuPont de Nemours. charakterystyka izolacyjności akustycznej właściwej w postaci wskaźników jednoliczbowych (wg PN-EN ISO 717-1:1999) ścian z bloczków Silikat A grubości 25 cm wynosi Rw = 60 (-2. Radom. z o. wzorem innych krajów. Niemcy.o.o.. z o. Cemex Polska Sp. producent: Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe „ERGOBUD” Sp. firma zgłaszająca produkt: PHU „GLOBAL-TECH”. Zaprawa POLYTECH może być stosowana wewnątrz i na zewnątrz budynków mieszkalnych oraz przemysłowych jako podkłady podłogowe. z o. z o. Grupa Silikaty zaprezentowała nowe bloczki wapienno-piaskowe SILIKAT A o bardzo dobrych właściwościach akustycznych. Poznań.o.. wybudowanych zgodnie z wymaganiami normowymi (wg PN-B-02151-3:1999 wymagana minimalna wartość izolacyjności akustycznej ścian międzymieszkaniowych wynosi R’A1 ≥ 50 dB).. akustyczny współczynnik bezpieczeństwa) i wówczas RA1R = 56 dB.: Lafarge Dachy Sp.o. Tytuł „Budowlanej Marki Roku 2006” otrzymały m. wypełnienie gzymsów. tarasów. RA2R = 53 dB. • maszyna do produkcji betonowych elementów wibroprasowanych TECHMATIK WIB 1411. producent: REHAU AG + Co. Niemcy. z o. Poznań. producent: DORMA GMBH. • system posadzek przemysłowych BAUTECH (jednowarstwowe monolityczne utwardzone powierzchniowo posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych).. zaostrzonego wymagania dla ścian międzymieszkaniowych na poziomie R’A1 ≥ 53 dB.in.. Zakłady Tworzyw Sztucznych Gamrat SA. • system balustrad ze stali nierdzewnej HABOE. przeprowadzonych w Zakładzie Akustyki ITB. Medaliści targów Tradycyjnie podczas targów BUDMA przyznano Złote Medale MTP za wyroby i technologie wyróżniające się innowacyjnością i jakością. • gruntowy wymiennik ciepła AWADUKT THERMO (w wersji antybakteryjnej). producent: JADAR TECHMATIK s.in. Przy określaniu izolacyjności akustycznej przegrody w budynku wartość tę należy pomniejszyć o poprawkę K uwzględniającą wpływ bocznego przenoszenia dźwięków. Górażdże Cement. Dariusz Kupidura.. co jest szczególnie zalecane przez przecięcie warstwy konstrukcyjnej ściany zewnętrznej ścianą międzymieszkaniową. znany producent okien dachowych. m. firma zgłaszająca: GRILTEX Polska Sp. który powinien zapewnić redukcję bocznego przenoszenia dźwięków. • okno jednoramowe systemu WS-6000 z drewna klejonego warstwowo o zwiększonej izolacyjności akustycznej AKUSTIK. Ściany wykonane z bloczków SILIKAT A łączy się ze ścianami bocznymi za pomocą wiązania murarskiego lub. firma zgłaszająca produkt: INOX DESIGN Sp. m. -5) dB. Niemcy i HARALD BŐHL GmbH. producent: ROTO FRANK Sp. • kształtki wieńcowe do wykonywania wieńców stropowych KZE i KWE. z o. Jarosław Kupidura.o. producent: HABOE EDELSTAHL-SYSTEME GmbH. Lubartów. Pruszyński Sp. dachów/stropodachów. Dodatek TECH pozwala na przygotowanie lekkich zapraw o podwyższonych właściwościach termicznych i akustycznych. kanałów. zewnętrznymi). firma zgłaszająca produkt: DORMA Polska Sp. uhonorowane zostały najbardziej rozpoznawane marki oraz najczęściej wybierane przez klientów w 2006 r. z o. termoizolacja stropów.c. Luksemburg. przeprowadzonym przez ASM – Centrum Badań i Analiz Rynku. ponieważ ponad 30% osób mieszkających w budynkach wielorodzinnych. Zgodnie z PN-B-02151-3:1999 wyniki badań laboratoryjnych wykorzystywane przy projektowaniu należy pomniejszyć o 2 dB (tzw.

tel. przeznaczenie nawierzchni. wszystkie produkty systemu BAUTECH® mają odpowiednie atesty i certyfikaty: ITB i PZH.in. firma stale powiększa profesjonalny potencjał wykonawczy i w związku z tym jest w stanie sprostać rosnącemu i coraz bardziej wymagającemu rynkowi inwestycyjnemu. wymaganej klasie i recepturze betonu płyty nośnej oraz jej grubości. www. dzięki rozpatrywaniu indywidualnych wymagań i lokalnych warunków posadzki wykonywane są „na miarę”.bautech.o. a w efekcie trwałością. smary. bezpośrednie kontakty z inwestorem. chłodniach. dr hab. Inne zalety posadzek Bautech to: odporność na duże obciążenia statyczne i dynamiczne. inż. przeznaczony jest do stosowania w zakładach produkcyjnych. stanowią barierę dla gęstych substancji. BAUTOP. 022 716 77 91. • konsultacje i szkolenia – współpraca zespołów polskich i zagranicznych specjalistów o bogatej wiedzy teoretycznej i praktycznej pozwala na przekazywanie pełnych i rzetelnych informacji. rozbudowana sieć wykonawcza umożliwia szybką realizację inwestycji. Uroczystość wręczenia Złotego Medalu Międzynarodowych Targów Budownictwa BUDMA 2007. ilości i rodzaju zbrojenia rozproszonego (stalowego BAUMIX i ewentualnie polipropylenowego BAUCON). odporność na substancje agresywne. fax 022 716 77 90 e-mail: bau@bautech. który należy wypełnić i odesłać do firmy. odporność na ścieranie i udary. utwardzaczy posadzkowych. wypełnień dylatacyjnych. Zainteresowany otrzymuje kompleksowe opracowanie techniczno-technologiczne. rozstawie szczelin dylatacyjnych. przewidywane obciążenia statyczne i dynamiczne oraz wymagania dotyczące nawierzchni (ścieralność. materiałach do utwardzania powierzchni w technologii DST (MULTITOP. ze względu na swoje specyficzne właściwości. • produkcję i dystrybucję – włókien zbrojeniowych (stalowych i polipropylenowych). magazynach. arch. co umożliwia kompleksowe zastosowanie systemu tak szybko.Posadzki przemysłowe z betonów Posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych Bautech kompozytowych Bautech Jednowarstwowe monolityczne utwardzane powierzchniowo posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych BAUTECH. System BAUTECH obejmuje: • projektowanie – rozwiązania technologiczne nawierzchni projektowane są za pomocą specjalistycznego oprogramowania komputerowego. • wykonawstwo – dzięki wysoko wyspecjalizowanej autoryzowanej sieci wykonawczej inwestor otrzymuje gwarancję najwyższej jakości wykonywanych posadzek.pl 2 ’2007 (nr 414) 77 . z o. Od lewej: prof. warunki gruntowe. oleje. preparatach powłokotwórczych i impregnujących. jak jest to wymagane. takich jak: smary. zawierające informacje o: podłożu w zależności od istniejących warunków gruntowych. browarach. ponaddwudziestoletnia żywotność bez stosowania specjalnych zabiegów konserwacyjnych.pl. własnymi autoryzowanymi wykonawcami oraz spójnej polityki działów badawczo-wdrożeniowych i handlowo-marketingowych. Ireneusz Lickiewicz – Dyrektor firmy BAUTECH. ich dozowaniu i obróbce mechanicznej. System BAUTECH opracowano na podstawie 15-letnich doświadczeń firmy zdobytych w wyniku współpracy z krajowymi i zagranicznymi jednostkami. supermarketach. przemyśle spożywczym i farmaceutycznym oraz strefach zagrożenia wybuchem. Józef Jasiczak – Przewodniczący Kapituły Konkursu. łatwość w utrzymaniu czystości. Bogusław Zalewski – Prezes Zarządu MTP Fot. wizyty na placach budów i w betoniarniach mają na celu dopilnowanie bezwzględnego przestrzegania reżimów technologicznych i udzielenie pomocy technicznej w przypadku problemów podczas wykonywania posadzek. EXTRATOP).). Specjalistyczne szkolenia teoretyczne i praktyczne prowadzone dla firm wykonawczych eliminują tzw. w którym jako dane wyjściowe przyjmuje się m. BAUTECH Firma udostępnia również na swojej stronie internetowej specjalny formularz „Dane wyjściowe do wykonania opracowania projektu powierzchniowo utwardzanej monolitycznej posadzki przemysłowej z betonu kompozytowego w technologii BAUTECH”. BAUTECH sp. Andrzej Aumiller – Minister Budownictwa. wyróżniają się innowacyjną recepturą i bardzo dobrą jakością dorównującą produktom wytwarzanym przez najlepszych światowych producentów. bogata kolorystyka. Nieustająca aktywność firmy w promowaniu technologii oraz bardzo dobra jakość posadzek przyczyniły się do zainteresowania tym produktem rynków zagranicznych. W efekcie eksport stanowi ponad 30% obrotów firmy. oleje itp. System BAUTECH – jednowarstwowe monolityczne utwardzone powierzchniowo posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych. „eksperymentowanie” podczas wykonywania posadzek. garażach. oraz maszyn do układania i wykańczania nawierzchni. materiałów do pielęgnacji i impregnacji nawierzchni betonowych. nagrodzone Złotym Medalem Międzynarodowych Targów Budownictwa BUDMA 2007. czasie i sposobie ich wykonania.

co jest ważne przede wszystkim w przypadku mu- 78 2 ’2007 (nr 414) . Kształtki wieńcowe zapewniają równomierny rozkład obciążeń przekazywanych ze stropu na mur zastępując podkłady betonowe lub ceglane.o. Oba rodzaje kształtek są od wewnątrz profilowane w celu uzyskania dystansów zbrojeniowych. Kształtki można stosować w gęstożebrowych stropach belkowych (np.). zbrojone kształtki wieńcowe to dopasowany do wymiarów ściany oraz wysokości stropu szalunek tracony. zbrojone kształtki to racjonalna inwestycja. która poza nowatorskim podejściem do budownictwa gwarantuje trwałość i ekonomię przedsięwzięcia budowlanego. pozwalający na wygodne ułożenie zbrojenia i oparcie stropu z obu stron ściany. na których spoczywa wieniec. Dostępne są dwa rodzaje kształtek: zewnętrzne i wewnętrzne. Bogusław ZalewFot. Od lewej prof. Kształtki do wykonywania wieńców na wewnętrznych ścianach nośnych mają korytkowy kształt. na której zostaną oparte. Andrzej Aumiller – Minister Budownictwa. Ich zastosowanie powoduje. Mają one długość 600 mm. z Warszawy zostały uhonorowane Złotym Medalem Międzynarodowych Targów Poznańskich BUDMA 2007. Filigran. Fert itp. z o. Kształtki rozwiązują także problem ryglowania całego stropu podczas wykonywania opuszczonego wieńca stropowego. Betonowo-keramzytowe. Przy układaniu dolnego zbrojenia wieńca poniżej stropu nie ma konieczności używania stempli (wieniec opuszczony proponowany jest przez wielu producentów elementów ściennych).. Nowicki ski – Prezes Zarządu MTP Betonowo-keramzytowe. Wręczenie Złotego Medalu MTP za kształtki wieńcowe. rów wykonywanych z pustaków ceramicznych wysokodrążonych oraz bloczków z betonu komórkowego. Krzysztof Bruzi – współwłaściciel firmy Ergobud Sp. zespolonych stropach żelbetowych wykonywanych z zastosowaniem prefabrykowanych płyt żelbetowych (np. W efekcie ułożone na nich pręty zbrojenia mają zagwarantowaną prawidłową otulinę betonową. inż. za nowatorskie rozwiązanie. 300 lub 360 mm) zależy od grubości ściany. Do wieńca na ścianie jednowarstwowej wykorzystuje się kształtki węższe niż szerokość muru.TARGI BUDMA 2007 Kształtki wieńcowe – wygodne i łatwe w użyciu Betonowo-keramzytowe. Teriva. że krawędź stropu jest zamknięta ścianą o wysokości dobranej do zastosowanego stropu i waha się od 225 mm (w przypadku stropów wysokości 160 mm) do 405 mm (w przypadku stropów wysokości 340 mm). charakteryzujące się wysokim poziomem technologicznym oraz jakością na najwyższym poziomie. pozostawiając miejsce na izolację termiczną. Z. zbrojone kształtki wieńcowe firmy Ergobud Sp. co przyspiesza tempo robót budowlanych. dr hab. 2K. Potwierdza to rekomendacja Instytutu Techniki Budowlanej (RT ITB-1058/2006 Wieńce stropowe KZE i KWE). z o. Stosowanie kształtek wieńcowych eliminuje drogie i czasochłonne deskowanie. Ceram. pozwalający na sprawne i bezpieczne wykończenie wieńca. Józef Jasiczak – Przewodniczący Kapituły Konkursu. a ich szerokość (240. PSKJ itp.o.) oraz żelbetowych płyt kanałowych. Kształtki przeznaczone do wykonywania wieńców na ścianach zewnętrznych mają przekrój zbliżony do litery „L”.

• możliwość każdorazowego wykonania wieńca opuszczonego bez konieczności ryglowania. oraz zapewniają: bezpieczeństwo podczas montażu i zalewania stropu. z o.U.P. wymierne korzyści finansowe i estetykę wieńca. bez względu na materiał./fax (0-22) 646-20-40 e-mail: ergobud@ergobud. prefabrykowane kształtki wieńcowe są zastrzeżone w Urzędzie Patentowym RP oraz zostały zarejestrowane jako Wspólnotowy Znak Towarowy (TM) w Urzędzie ds. P. • równomierny rozkład obciążeń przenoszonych przez strop na ścianę. • eliminację skrajnych podpór montażowych.pl www. ERGOBUD Sp. Harmonizacji Rynku Wewnętrznego OHIM w Alicante i są zastrzeżone w całej Unii Europejskiej.H. Żelbetowe. • możliwość wyprowadzenia ze ściany rdzenia bez naruszania konstrukcji kształtki.pl 2 ’2007 (nr 414) 79 .TARGI BUDMA 2007 Kształtki wieńcowe umożliwiają: • zabudowę wieńca stropowego na ścianach jedno. tel. z którego wykonane są elementy ścienne. • eliminację dystansu zbrojenia wieńca.i wielowarstwowych.o. • eliminację czasochłonnego i kosztownego deskowania lub obmurówki wieńca. • skrócenie czasu montażu stropu i wieńca.ergobud.

Wręczenie Złotego Medalu MTP za okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej. Bogusław Zalewski – Prezes Zarządu MTP Fot. szprosy (nakładane. • osadzenie pakietu szkła we wrębie szybowym za pomocą hermetycznego kleju Instaweld 6613. Okno jest dwudzielne R+ UR. 041 38 82 100. skutecznie chroniąca pod względem termicznym i akustycznym. Włoszczowa otrzymał ten certyfikat jako jedyny producent stolarki okienej w Polsce. że jest on o połowę mniejszy. Nowe elementy zastosowane w konstrukcji to: • zestaw szybowy złożony z szyb niskoemisyjnych i dźwiękochłonnych (44. klejonego warstwowo na grubość. konstrukcyjne.TARGI BUDMA 2007 Okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej firmy Stolbud S. uchylno-rozwieralne (UR). Z. aby spełnić oczekiwania klientów narażonych na nadmierny hałas spowodowany przede wszystkim samochodowym ruchem ulicznym o dużym natężeniu. Stolbud S.A. z wkładką termiczną i ukształtowaniem profilu skutecznie chroniącym przed działaniem czynników atmosferycznych. charakteryzujące się nowoczesnym rozwiązaniem technologicznym i bardzo dobrą jakością. Nowicki Profil okna o zwiększonej izolacyjności akustycznej Dzięki tym zmianom udało się w prosty i niezbyt kosztowny sposób osiągnąć okno o izolacyjności akustycznej Rw = 40 dB. powstało we współpracy Stolbudu S.A. Okno drewniane o zwiększonej izolacyjności akustycznej 40 dB uzyskało Aprobatę Techniczną AT 15-2496/2006 oraz Certyfikat na Znak Jakości Akustycznej AQ-ITB. Ponadto w nowym oknie zastosowano: • okucia obwiedniowe o nośności 130 kG dla każdego skrzydła. samozamykacz. złotym. srebrnym. inż.pl www. Włoszczowa O kno drewniane o zwiększonej izolacyjności akustycznej 40 dB. Marek Szczęsny – Prezes Zarządu Stolbudu S. brąz RAL 8022. mająca na celu elastyczne zamocowanie szyby i wyeliminowanie rezonansu akustycznego. Wynik korzystniejszy o ok. dr hab. to odnosi się wrażenie. w celu zapewnienia stabilności kształtu. • osłonki na zawiasy w kolorze: stare złoto. tel.2/16A/6). Szczególną uwagę zwrócono na sposób szklenia okna i użytych do niego materiałów.A. • okapnik aluminiowy soft w kolorze złotym. 10 dB w stosunku do tego. możliwość zastosowania okapników w dowolnym kolorze wg palety RAL lub anodowanym. fax 041 38 82 211 e-mail: wloszczowa@stolbud. jaki jest na zewnątrz. a efekt jest imponujący.A.1 W/m2K). gdyż hałas w pomieszczeniu podlega następującej zasadzie: jeżeli zmniejszy się o ok. Włoszczowa z zespołem pracowników Zakładu Akustyki Instytutu Techniki Budowlanej. Włoszczowa. uchylne (U). Włoszczowa produkuje okna o zwiększonej izolacyjności akustycznej z drewna dębowego.pl 80 2 ’2007 (nr 414) . Włoszczowa.A. podczas gdy standardowe okno WS-6000 ma Rw = 30 dB. okiennice. naklejane. Nowe okno powstało na bazie konstrukcji okna jednoramowego WS-6000 z drewna klejonego warstwowo. Stolbud S. rozwieralne (R). Andrzej Aumiller – Minister Budownictwa. okładzinę aluminiową.A. Można w nim zastosować: moskitierę. elementy ozdobne. białym. Są one impregnowane (w odrębnym procesie) i malowane w dowolnych kolorach wg palety RAL. Od lewej: Augustyn Zioło – Stolbud S. prof. przyklejona przed osadzeniem pakietu szkła do wrębu. oddzielonych ciepłymi ramkami i przestrzenią wypełnioną argonem (współczynnik przenikania ciepła zestawu szybowego wynosi 1. Józef Jasiczak – Przewodniczący Kapituły Konkursu. • przekładka z gumy neoprenowej (Interhelam Antracyt 008). 10 dB osiągnięto bez gruntownych zmian w konstrukcji oraz zastosowaniu materiałów powszechnie dostępnych na rynku. NCS lub lakierami transparentnymi z uwzględnieniem indywidualnych życzeń klienta (możliwość wykonania okien dwukolorowych). z możliwością wykonania jako: stałe (S). międzyszybowe). z funkcją mikrouchylania na skrzydle UR. brąz RAL 8017.stolbud. • uszczelka na obwodzie skrzydła okiennego. sosno- wego lub meranti.

.

innowacyjnymi okuciami oraz nowo zaprojektowaną klamką. FAKRO parametry termoizolacyjności i najwyższą 4 klasę szczelności w zakresie przepuszczalności powietrza (klasyfikacja PN-EN 12207. a okno BXL – nieotwierane. Uszyby = 1. co dodatkowo zwiększa bezpieczeństwo użytkowania.0 W/m2K wg EN 674. uchylne. roleta ARP. w których zgodnie z życzeniem klienta ma znajdować się białe. w łazienkach czy w kuchniach. Odpowiednio zaprojektowane i wykonane okno dachowe FTT Termo oraz system montażu zapewniają bardzo dobre Okno kolebkowe FCS Jest to produkt nietypowy.3 W/m2K. Wyposażone jest w specjalnie wyprofilowany jednokomorowy pakiet szybowy z dwiema szybami hartowanymi 4H-16-4HT. które wewnątrz wzmocnione są ocynkowanymi profilami stalowymi. co wpływa na sztywność profilu oraz zwiększa odporność na uszkodzenia mechaniczne. co umożliwia stosowanie w budynkach. umieszczony w grubszej. Okno kolankowe BDL otwierane jest uchylnie i rozwiernie. Uokna = 1. Zanotowano ponad 10% wzrost sprzedaży i firma może pochwalić się pracowniami badawczymi. schody ognioodporne. wyłaz dachowy. okno kolebkowe. wyposażone jest w dwukomorowy. uszczelkę obwodową i uszczelkę przylgową. Uszyby = 1. arch. np. BXL Okna kolankowe przeznaczone są do montażu w ścianie pionowej (kolankowej) na poddaszu i stanowią dodatkowy element „przedłużający” okno dachowe. – potrójny system uszczelnienia (uszczelka przylgowa ościeżnicy. norma badań PN-EN 1026). Okno aluminiowo-tworzywowe PTP Okno idealnie nadaje się do stosowania w pomieszczeniach na poddaszu. kołnierza paroprzepuszczalnego XDP i kołnierza paroszczelnego XDS. Stoisko firmy Fakro na targach Budma 2007 Fot. okno termo. Charakteryzuje się współczynnikiem przenikania ciepła Uokna = 0. superenergooszczędny pakiet szybowy. Wykonane zostało z wielokomorowych profili PVC w kolorze białym. okno oddymiające. Okno PTP montuje się w dachu o kącie nachylenia 15 – 90° wraz z kołnierzem uszczelniającym identycznym jak do okien drewnianych FAKRO.0 mm. szyba witrażowa.TARGI BUDMA 2007 Nowości FAKRO 2006 r. umieszczona w dolnej części skrzydła. okno kolankowe BVL – uchylnie. Okna kolankowe BDL. Okno FTT ma konstrukcję obrotową.1 W/m2K. Okno FTT Termo Jest to okno dachowe o specjalistycznej i nowatorskiej konstrukcji. Okno FTT Termo montowane jest z wykorzystaniem specjalnie do tego przeznaczonych akcesoriów montażowych FAKRO. i aż 15 nowości. Uszyby = 1. Okno można stosować również w pomieszczeniach. Mogą to być zarówno okna rozwierne. – nowa klamka w kolorze białym. Nowe okna kolankowe wyposażone są w jednokomorowy pakiet szybowy 4H-14-33. jak i uchylne – identyczne jak pionowe. nieotwierane). których efektem jest 10 patentów zgłoszonych w 2006 r. schody segmentowe z metalową drabiną. skrzydłem i pakietem szybowym. Łuk wygięcia okna kolebkowego dopasowany jest do promienia łuku dachu i idealnie komponuje się z połacią dachową. Nowa seria okien kolankowych charakteryzuje się nową konstrukcją ościeżnicy i skrzydła. firma FAKRO zajmuje pierwsze miejsce wśród najbardziej innowacyjnych polskich firm. w których szczególny nacisk położony jest na zminimalizowanie strat ciepła. dla firmy FAKRO był okresem dynamicznego rozwoju. świetlik dachowy. Oblachowanie jest również dopasowane do kształtu okna. drzwi kolankowe. w których panuje okresowo zwiększona wilgotność. Biorąc pod uwagę liczbę patentów zgłaszanych rocznie. okno kolankowe (uchylno-rozwierne. zaprezentowanych podczas tegorocznych targów BUDMA w Poznaniu. drewnianej ramie skrzydła. schody nożycowe z klapą. Dzięki zastosowaniu tego typu okien zwiększa się doświetlenie pomieszczenia i pole widzenia. Nowości to: okno aluminiowo-tworzywowe. 82 2 ’2007 (nr 414) . uszczelka obwodowa i uszczelka w profilach kryjących bok ościeżnicy). Okno kolebkowe otwiera się obrotowo i ma klamkę zamontowaną w dolnej części skrzydła. Charakteryzuje się wygiętą w kształcie łuku ościeżnicą.5 W/m2K wg EN 12567-2. zapewniające dużą oszczędność energii cieplnej. łatwe do utrzymania w czystości okno dachowe.94 W/m2K. W nowych oknach kolankowych zastosowano podwójny system uszczelnienia. umożliwiająca łatwą obsługę okna oraz dwustopniowe mikrouchylenie. Okno PTP wyposażone jest w: – jednokomorowy pakiet szybowy 4H-16-4T z zewnętrzną szybą hartowaną i wewnętrzną z warstwą niskoemisyjną. – profile trapezowe tłoczone z blachy aluminiowej grubości 1. Okno PTP ma konstrukcję obrotową. skonstruowany i produkowany na indywidualne zamówienie klienta. – fabrycznie zamontowane dolne kątowniki do montażu okna na łatach w konstrukcji dachu. BVL.1T z zewnętrzną szybą hartowaną i wewnętrzną ze szkła laminowanego.

Wymiary wewnętrzne wyłazu 86 x 87 cm spełniają wymagania warunków technicznych zabudowy.1 W/m2K) oraz wysoka szczelność maksymalnie ograniczają straty ciepła. który osłania ościeżnicę oraz zapobiega poślizgowi w momencie wychodzenia na dach. Świetliki rurowe mogą być montowane na dachach o nachyleniu 15 – 60° lub na dachach płaskich (na zamówienie). w których nie ma możliwości zamontowania okien dachowych czy pionowych. Montowane jest na łatach. dzięki czemu przypomina odwrócone okno klapowe. Uszczelka obwodowa znajdująca się w dolnej części skrzynki zapewnia schodom najwyższą klasę szczelności. Świetlik rurowy SLT przenosi światło dzienne wpadające do rury światłonośnej przez kopułę zamontowaną na dachu. Wolna przestrzeń wypełniona jest styropianem grubości 3 cm. Oferowana jest w dwóch wersjach: – roleta ARP obsługiwana ręcznie.TARGI BUDMA 2007 Okno oddymiające FSP Najważniejszą cechą okna FSP. na jednej głębokości. Zastosowanie tego rodzaju świetlików pozwala na doświetlenie wszystkich pomieszczeń w budynku. po otwarciu skrzydła. Schody LWF posiadają odporność ogniową EI 30 min. Wyłaz może być montowany w dachu o kącie nachylenia 15 – 60°.1 W/m2K znacznie ogranicza straty ciepła. Jest wyposażony w uniwersalny kołnierz uszczelniający. Świetlik rurowy może być wykorzystywany również wieczorami oraz w nocy. Doskonałe parametry termoizolacyjne (U = 1. odróżniającą je od innych okien dachowych. mieszczeniami mogą być łazienki. która zapewnia szczelność podczas pożaru.1 W/m2K w kolorze beżowym. Schody strychowe LWM zbudowane są z metalowej drabiny i energooszczędnej klapy o współczynniku przenikania ciepła 1. Segmentowy system składania drabiny schodów oraz blokada klapy w pozycji pełnego otwarcia zapewniają prostą obsługę schodów. a nawet piwnice. Schody nożycowe z klapą termoizolacyjną LST służą do wyjścia na poddasze (strych). Świetlik rurowy SLT Główną jego funkcją jest dostarczanie naturalnego światła do wnętrza budynku. Policzki w kształcie litery „S” nadają schodom nowoczesny wygląd i pełnią rolę poręczy. klatki schodowe. refleksyjnej rury i kierowane są ku dołowi na rozpraszacz. które automatycznie otwierają skrzydło. Następnie promienie słoneczne odbijają się od ścian giętkiej. Drzwi kolankowe DWK przeznaczone są do zabudowy w ścianie kolankowej. Wyłaz WLI przeznaczony jest do pomieszczeń nieogrzewanych. Ma konstrukcję klapową i otwierany jest na bok na prawą lub lewa stronę. Zastosowany ogranicznik obrotu stabilnie utrzymuje otwarte skrzydło oraz chroni przed przypadkowym zatrzaśnięciem klapy. z dwóch stron oklejone płytą HDF w kolorze białym. Ze względu na dużą wagę okna oddymiającego powinny je montować dwie osoby. Wówczas należy zainstalować w nim oprawę oświetleniową spełniającą funkcję lampy. Okno oddymiające FSP wykonane jest z drewna sosnowego. Duże wymiary zapewniają wygodne użytkowanie wyłazu oraz umożliwiają doświetlenie wnętrza. Wymiary 50 x 80 cm uzyskane dzięki specjalnemu systemowi składania drabinki pozwalają na zamontowanie schodów w otworach o niewielkich rozmiarach. Żadna z krawędzi okna. który umożliwia dopasowanie go do każdego rodzaju pokrycia dachowego. Schody Schody strychowe ognioodporne LWF służą do wyjścia na poddasze (strych) oraz stanowią zaporę ogniową podczas pożaru wewnątrz budynku. – roleta ARP-E sterowana elektrycznie po podłączeniu do jednego z urządzeń sterujących Fakro. Do obsługi wysoko zamontowanej rolety ARP służy uniwersalny drążek ZST. Zalecane do stosowania w dachach o kącie nachylenia 20 – 60°. Zastosowanie siłowników elektrycznych w oknie oddymiającym umożliwia wentylację pomieszczeń. Zamontowany w suficie rozpraszacz równomiernie rozprowadza promienie światła i doświetla pomieszczenie. Okno FSP wyposażone jest w dwa siłowniki elektryczne. Standardowo drzwi kolankowe wyposażone są w skrzydło termoizolacyjne grubości 36 mm. Energooszczędna. Roleta ARP to również dodatkowa dekoracja wnętrza na poddaszu. jest umieszczenie zawiasów na dolnej jego krawędzi. Umożliwia również przesuwanie wyłazu w czasie montażu w poziomie w celu lepszego dopasowania do profilu pokrycia dachowego. Mogą być montowane w wersji otwieranej na prawą lub lewą stronę. Dostępne dwa rodzaje kołnierzy: do pokryć płaskich i profilowanych. Umożliwiają one dostęp do pomieszczenia nieużytkowego znajdującego się za ścianą kolankową. korytarze. jako klapa oddymiająca. nie może znajdować się nad kalenicą dachu. najczęściej stosowane jest w klatkach schodowych. dwukrotnie malowanego lakierem akrylowym. Wyłaz dachowy WLI Wyłaz pozwala na szybkie. wykonane z drewna sosnowego. garderoby. W dolnej części wyłazu znajduje się specjalnie ukształtowany profil. ponieważ zostało fabrycznie wyposażone w kątowniki. Drabinka schodów ma konstrukcję nożycową. impregnowanego próżniowo. Bezpieczeństwo użytkowania zapewniają zaokrąglone kształty wsporników bocznych oraz pozostałych okuć. Klapa schodów wykonana jest z materiałów ognioodpornych oraz wyposażona na obwodzie w uszczelkę pęczniejącą. Okno dachowe. 2 ’2007 (nr 414) Roleta ARP Stanowi ona ochronę przed światłem i zapewnia przyjemne zacienienie wnętrza podczas słonecznych dni. Uszczelka obwodowa znajdująca się w podfrezowanej części skrzynki zapewnia schodom najwyższą klasę szczelności. Segmentowy system składania drabiny schodów oraz blokada klapy w pozycji pełnego otwarcia zapewniają prostą obsługę schodów. Są to pierwsze w Polsce schody o rozmiarze odpowiadającym warunkom technicznym zabudowy (86 x 130 cm). W standardowej wersji działanie rolety ARP-E możliwe jest tylko przy zamkniętym oknie. biała klapa termoizolacyjna grubości 36 mm o współczynniku przenikania ciepła 1. Takimi po- 83 . łatwe i bezpieczne wyjście na dach w celu przeprowadzenia prac konserwacyjnych. Prosty montaż na łatach nie wymaga wykonania wymianów czy nadbitek. nawet tych.

L. Aumiller. producent: Pamesa Ceramica S. producent: Villeroy & Boch Fliesen GmbH (Niemcy). Aumiller – Minister Budownictwa. producent: Cooperativa Ceramica d’ Imola (Włochy) Etnica oraz Gres Real Cotto. organizowanym przez redakcję kwartalnika „Wokół Płytek Ceramicznych”.. Nowicki Prezes firmy Ceramika Paradyż – Stanisław Tępiński (pierwszy z lewej) dziękuje za przyznane wyróżnienia. (Hiszpania) Geom. Pozostałe osoby (od lewej): Jerzy Grochulski. Janusz Wójcik. Krystyna Wiśniewska – Redaktor Naczelna kwartalnika „Wokół Płytek Ceramicznych”. Homme. odbyła się 24 stycznia 2007 r. Andrzej K.(Hiszpania). Stowarzyszenia Architektów Polskich oraz Sekcji Architektury Wnętrz Związku Polskich Artystów Plastyków. Tibet. Nagrodę przyznaną firmie Polcorolit SA. Texas. Carnaby. Sophistic i Sugar. podczas Międzynarodowych Targów Budownictwa Budma 2007 w Poznaniu. producent Ceramika Gres S. producent: Ceramika Nowa Gala S. Madera. Towarzyszyła jej wystawa nagrodzonych kolekcji. Foresta/Forest oraz Mustang.A. Wyróżnienie: Cabaret.A. producent: Pamesa Ceramica S.o. producent: Venus Ceramica S. producent: Ceramika Nowa Gala S. Tytuły Perła Ceramiki UE 2006 i Perła Ceramiki Dystrybutorów 2006 zostały przyznane najciekawszym kolekcjom płytek ceramicznych. producent: Ceramika Paradyż. pod patronatem Ministerstwa Budownictwa. Tytuł Perła Ceramiki Dystrybutorów 2006 nadano kolekcjom: Travertino. Z. producent: Ceramika Tubądzin. Jerzy Grochulski – Prezes Stowarzyszenia Architektów Polskich. producent: Ceramika Marconi Sp. Minister Budownictwa Andrzej Aumiller wręcza Barbarze Marconi – członkowi Rady Nadzorczej 84 Fot. producent: Tau Ceramica (Hiszpania) Cabaret.A. Nagrody w postaci statuetek i certyfikatów wręczyli laureatom: Andrzej K. Wielką Perłą Ceramiki UE 2006 nagrodzono firmę Ceramika Paradyż Nagrodę Ministra Budownictwa otrzymała firma Polcolorit S.L. Krystyna Wiśniewska . Foresta/Forest. wybranym przez jurorów z nominowanych kolekcji w trzech równorzędnych edycjach konkursu.A.A. producent Opoczno S. Maxima/Maxim. Janusz Wójcik – Prezes firmy ARCER. Calle. z o. Tibet. producent: Venus Ceramica S. producent: Ceramika Paradyż.Gala Laureatów Konkursu Perły Ceramiki UE 2006 Uroczysta gala wręczenia nagród w prestiżowym konkursie Perły Ceramiki UE 2006. producent: Zakłady Płytek i Wyrobów Sanitarnych Jacek Pilch. Sophistic oraz Sugar. Maxima/Maxim.A. producent: Ceramika Tubądzin Antares. Przewodniczący Jury Dystrybutorów. Organizator konkursu KWARTALNIK Tytuł Perła Ceramiki UE 2006 zdobyły kolekcje: Corda oraz Flavia. Travertino.A.

że zarówno technologia ścian jednowarstwowych. 27% udziału w krajowej produkcji betonu komórkowego. produkujący wyroby chemii budowlanej. Widać zatem. z tego względu. pozostali krajowi producenci również nie wykorzystali w pełni swoich zdolności produkcyjnych. Natomiast rynek polski jest zupełnie inny. W strukturze sprzedaży na rynek niemiecki czy skandynawski 66% stanowią odmiany lekkie. gęstości 400 kg/m3. poziom sprzedaży może przekroczyć 1. Marek Małecki: Historia firmy SOLBET to już ponad pięćdziesiąt lat doświadczeń w produkcji ściennych materiałów budowlanych. zakład mechaniczny. że o silnej pozycji Solbetu na rynku. Potwierdzają to konkretne dane: ok. stropy TERIVA. którzy są w stanie zrealizować najbardziej skomplikowane zamówienia na urządzenia do produkcji materiałów budowlanych. jak i z ociepleniem będą istniały równolegle na rynku. Jednostką macierzystą grupy jest SOLBET – SOLEC KUJAWSKI. aby zwiększyć sprzedaż odmian lekkich w Polsce. poza poziomem sprzedaży i jakością produktów. W 2007 r. Krystyna Wiśniewska Krystyna Wiśniewska: W ostatnich latach na bazie zakładu produkcji betonu komórkowego SOLBET i zakładu produkcji maszyn budowlanych SOLBET-ZREMB w Solcu Kujawskim powstała Grupa Kapitałowa SOLBET.5 mln m3. Markiem Małeckim – Prezesem Grupy SOLBET rozmawia red. dysponujący wykwalifikowaną kadrą konstruktorów i technologów. zdecydowało posiadanie w swojej grupie zakładu mechanicznego SOLBET-ZREMB. strukturę i profil produkcji. że w 2006 r. Naszym celem jest podanie klientowi obiektywnej informacji na temat wad 2 ’2007 (nr 414) 85 . styropian. KW: Jak jest struktura asortymentowa betonu komórkowego w SOLBECIE? Które odmiany są najpopularniejsze i jaki jest obecnie kierunek rozwoju tego wyrobu w Polsce i na świecie? MM: W tym momencie należy powiedzieć o specyfice rynków. na Słowację. gęstości 600 kg/m3. produkujący doskonałe linie technologiczne do wytwarzania betonu komórkowego. Jednostka ta to samodzielny zakład badawczo-rozwojowy. które doceniają również zagraniczni producenci. wielkość sprzedaży i udział w krajowym rynku betonu komórkowego? MM: Grupa SOLBET w 2006 r. Węgry oraz do Rosji. sprzedała 1229 tys. posiadający również oddziały zamiejscowe – zakład w Podnieśnie. Proszę przybliżyć historię jej tworzenia.RYNEK BUDOWLANY SOLBET zwiększa produkcję i umacnia markę Z mgr. a może raczej z braku nakładów na wypromowanie niewątpliwych zalet tego typu rozwiązania. a także zakłady mechaniczne wytwarzające maszyny i urządzenia na potrzeby przemysłu materiałów budowlanych i nie tylko. Współczesny SOLBET to Grupa Kapitałowa skupiająca przede wszystkim zakłady wytwarzające beton komórkowy. tzn. oprócz wielkości produkcji. aczkolwiek udział w rynku może utrzymać się na dotychczasowym poziomie. Co do kierunków rozwoju myślę. SOLBET LUBARTÓW – beton komórkowy. m3 betonu komórkowego. ale i inne materiały niezbędne do wznoszenia obiektów. Jego specyfika wynika z braku tradycji budowania ścian jednowarstwowych. którą Pan zarządza. nowoczesny zakład dysponujący światowymi technologiami produkcji betonu komórkowego oraz stropów TERIVA. że jest jeszcze wiele do zrobienia w dziedzinie marketingu. Efektem tego jest eksport maszyn tej firmy do Czech. KW: Co. ponieważ są one zupełnie odmienne. Jakie są możliwości produkcyjne. stropy TERIVA. profesjonalny. zdecydowało o silnej pozycji SOLBETU na rynku? MM: Uważam. KW: SOLBET jest liderem w produkcji betonu komórkowego w Polsce. SOLBET ZREMB – zakład mechaniczny o dużych możliwościach produkcyjnych. Kolejni członkowie grupy to: SOLBET STALOWA WOLA – beton komórkowy. na których działamy. 95% rynku w Polsce stanowi beton komórkowy gęstości 600 – 650 kg/m3. pozostałe 34% stanowią odmiany cięższe. inż. co stanowiło ok. betony ciężkie. SOLBET KOLBUSZOWA – beton komórkowy. wytwarzający beton komórkowy oraz zakład w Aleksandrowie Kujawskim.

Nie zaniedbamy też produkcji niezbędnych w budownictwie odmian ciężkich. ale możliwości ich realizacji zawsze zależą od kondycji całej gospodarki. aby utrzymać pozycję lidera na rynku betonu komórkowego? MM: Będziemy się skupiać przede wszystkim na promocji lekkich odmian betonu komórkowego przeznaczonych na ściany jednowarstwowe. słowacki i czeski. Oczywiście logicznym krokiem jest wzrost nakładów na promocję klejów marki Gabit. Dajemy klientowi dwa najlepsze produkty w swoich klasach: SOLBET IDEAL – do wznoszenia ścian jednowarstwowych. O jego popularności w dużej mierze decyduje cena. Będzie miało tylko skutki pozytywne. jak i przemysłowym są bardzo duże. litewski i łotewski. i ma małą masę. Na pewno będziemy robić wszystko. skandynawski. Drugim ważnym produktem eksportowym obok maszyn do wytwórni materiałów ściennych jest oczywiście beton komórkowy. na pewno zwiększymy na nich naszą obecność o kolejnych kilkadziesiąt procent. tańszymi od innych materiałów ściennych. Obecnie trzeba będzie szybko nadrobić te zaległości. KW: Jakie przedsięwzięcia planuje SOLBET.23 W/m2K. 70 %.RYNEK BUDOWLANY i zalet obu technologii. 42%. łatwość obróbki. eksport w 2006 r. Mam nadzieję. które są niezbędne w każdej branży. powinna ten wizerunek zmienić. Nasze wyroby trafiają przede wszystkim na rynek niemiecki. Ich doskonała izolacyjność akustyczna powinna decydować o zastosowaniu szczególnie do wzoszenia ścian wewnętrznych. ale inwestorzy dostrzegają również inne zalety. wiedza inwestorów jest bowiem bardzo ograniczona. takie jak: dobra izolacyjność termiczna przy relatywnie dużej wytrzymałości. zarówno w wersji IDEAL. a wyboru niech dokona sam. że inni producenci betonu komórkowego też pójdą tą drogą i wspólnie przekonamy potencjalnych odbiorców do tego materiału. Dziękuję za rozmowę 86 2 ’2007 (nr 414) . ale również niezbyt wysoko ocenianymi pod względem jakości. co przy produkcji 1 229 000 m3 betonu komórkowego stanowi 10%. co kilkanaście cegieł. ponieważ spowoduje dalszy wzrost jakości bloczków naszej produkcji. jak i OPTIMAL. ponieważ przy obecnym boomie budowlanym w Polsce bardzo trudno jest zaspokoić zapotrzebowanie naszych zagranicznych kontrahentów. że przez prawie 10 ostatnich lat potencjał produkcyjny całej branży był wykorzystywany w ok. stąd na bazie bardzo jeszcze krótkiego okresu koniunktury trudno wyrokować. a w dodatku ich podaż jest ograniczona. że minione „chude” lata spowolniły procesy modernizacyjne. osiągnął 70% obrotów. czyli ścian warstwowych. szybkość prowadzenia prac budowlanych. że z betonu komórkowego można wymurować ścianę jednorodną o współczynniku przenikania ciepła U < 0. Z pewnością potrzeby zarówno w budownictwie mieszkaniowym. Są to jednak rynki bardzo perspektywiczne i w 2007 r. KW: Życzę dalszych sukcesów na krajowym i zagranicznych rynkach. z pozycji Grupy Kapitałowej SOLBET i jakie są prognozy na 2007 r. a z bloczków SOLBET IDEAL można uzyskać ścianę zewnętrzną o U = 0. Jeszcze w tym roku planujemy inwestycje. a więc gęstości 700 kg/m3 czy w przyszłości 800 kg/m3. KW: Które wyroby firma eksportuje i do jakich krajów? Jaką część produkcji SOLBETU stanowi eksport i jakie są plany jego rozwoju? Czy w grę wchodzą również inwestycje na rynkach zagranicznych? MM: W spółce SOLBET-ZREMB. Planujemy budowę lub przejęcie zakładu na jednym z rynków zagranicznych. która na razie znana jest tylko regionalnie. Pamiętać również należy. bez oczekiwania odbiorców. doskonałą akumulację ciepła. Dowodzi tego fakt. W Polsce beton komórkowy utożsamiany jest jeszcze z bloczkami z lat siedemdziesiątych. należącej do Grupy Kapitałowej SOLBET.? Czy przy bardzo dobrej obecnej koniunkturze w budownictwie jesteście w stanie rytmicznie. Skuteczna promocja naszych systemów. realizować zamówienia na poszczególne wyroby? MM: 2006 r. betonów ciężkich. styropianu. są równie obiecujące. Niewielu inwestorów zdaje sobie sprawę. Na pewno nie spowoduje to organiczenia produkcji. że w Polsce nie jest dostatecznie powszechna wiedza na temat zalet betonu komórkowego.30 W/m2K. szczególnie kiedy trzeba w ścianie wykonać bruzdy i otwory. że zwiększają się ceny surowców. których celem jest zwiększenie mocy produkcyjnych. że beton komórkowy zapewnia bardzo dobrą termoizolacyjność. niskie nakłady pracy wynikające z faktu. Konieczne jest przypominanie inwestorom na każdym kroku. aby dostawy naszych produktów dla naszych stałych odbiorców były rytmiczne. ponieważ dobra koniunktura powoduje. SOLBET OPTIMAL do budowy ścian z ociepleniem. to głównym naszym zadaniem jest utrzymanie obecnej pozycji betonu komórkowego przez promowanie jego bezspornych zalet. KW: Jaki jest obecnie udział betonu komórkowego w rynku materiałów ściennych w Polsce i co decyduje o jego popularności? Jak zmienia się rynek materiałów ściennych i jak Pana zdaniem będzie się zmieniała pozycja betonu komórkowego? MM: Udział betonu komórkowego w rynku materiałów ściennych w Polsce oscyluje na poziomie ok. KW: Jak ocenia Pan 2006 r. był dobry dla Grupy SOLBET i prognozy na 2007 r. Mogę powiedzieć. gdyż obecna bardzo dobra koniunktura w budownictwie powoduje. Jak już wspominałem. KW: Czy potencjał produkcyjny betonu komórkowego w Polsce jest wystarczający w stosunku do potrzeb? MM: Trudno to jednoznacznie ocenić. wyeksportowaliśmy 123 000 m3. ułatwiającą proces budowy. że w budownictwie dominuje model ściany warstwowej z dociepleniem. Pamiętać jednak należy. że bieżąca produkcja jest niższa niż zapotrzebowanie na bloczki z betonu komórkowego. łatwość obróbki. że jest on zbyt mały. KW: Jakie są plany rozwoju pozostałych działów produkcji w SOLBECIE. Mamy świadomość. W 2006 r. maszyn? MM: Niewątpliwie drugim strategicznym produktem dla Grupy SOLBET będzie chemia budowlana. że szykujemy spore zmiany już w tym roku. stąd wydłuża się czas oczekiwania na realizację zamówienia. Nie będzie to łatwe. w mniejszym stopniu na ukraiński. że jeden standardowy bloczek to tyle samo powierzchni ściany. a więc chemii budowlanej. Co do zmian na rynku materiałów ściennych.

4%.2%.7 99.9 76.5%).8%). – o 97. Najwyższy wzrost.6%.0%. 80.5 7 581 6 067 1 085 661 725 9 2 686 4 299 111 859 107 903 15 785 10 096 10 521 124 32 289 49 242 131.7%.9 56. m2] Filce. 14. ścienne lub sufitowe z tworzyw sztucznych [tys.5%. Spośród 39 obserwowanych grup wyrobów rozmiary produkcji aż 30 grup były wyższe niż przed rokiem (w 2005 r. masy betonowej (o 33.0%) oraz tarcicy (o 9. do podłóg mozaikowych [tys. 7. 15. epoksydowe oraz poliuretanowe.3%.5 99. w 2005 r.. m2] Płyty parkietowe z drewna. w których masa rozpuszczlanika organicznego przekracza 50% masy roztworu [hl] Rury.6 83. materace i płyty z włókna szklanego [t] Wyroby sanitarne.6%.5 82. Znaczny wzrost. – tylko 20 grup).3%. cementu – – o 70. 2. w środowisku wodnym [hl] Farby i pokosty (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie poliestrów o masie rozpuszczalnika organicznego większej niż 50% masy roztworu [hl] Farby i pokosy (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie poliestrów.4%).RYNEK BUDOWLANY Produkcja materiałów budowlanych w 2006 roku W stępne wyniki badań GUS przeprowadzonych w dużych przedsiębiorstwach przemysłowych. aż w 32 grupach wyrobów odnotowano produkcję niższą niż w listopadzie br.6%).3 98.5% oraz masy betonowej – – o 57. wyrobów izolacji termicznej z wełny mineralnej (o 22. o ponad 50%. 3.7%. wyrobów sanitarnych z porcelany (o 24. elementów ściennych silikatowych (o 0..6 118.0%.6 68. ościeżnice i progi drewniane [tys. uzyskano w branży materiałów budowlanych znacznie lepsze wyniki produkcyjne.1%). rur stalowych (o 21. 22.4% .7%.4 79. pozostałe [tys. przewody i węże sztywne z polimerów chlorku winylu [t] Wykładziny podłogowe. 8.4 99. W grudniu 2006 r. cementu (o 8. 12. przewodów i węży sztywnych z PVC (w 2004 r. gazomierzy – o 38.4 80. 32. 37. w porównaniu z grudniem 2005 r.2 109.0%).6%.6%.5%. 1.5%.6 86 263 1 854 872 93.4%. wzrost produkcji osiągnęli producenci 24 grup wyrobów. m2] Szyby zespolone jednokomorowe [tys.5%. – o 2. m2] Wykładziny podłogowe z polimerów chlorku winylu [tys. wykazały że w 2006 r.8%. m2] Farby i lakiery (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie polimerów akrylowych lub winylowych.3%. 8. m2] Szyby zespolone wielokomorowe [tys.8 96.6 128.0 77.4 65.3 104. Roczna dynamika produkcji była bowiem w 22 grupach wyższa od notowanej za 11 miesięcy br.1 63.6%).8 1 790 33 439 118. w 2006 r. w których masa rozpuszczalnika organicznego przekracza 50% masy roztworu [hl] Farby i pokosty (łącznie z emaliami i lakierami) chlorokauczukowe. z porcelany [t] 171 141 8 339 383 33 490 798 164 1 914 2 427 2 036 108 930 4 188 408 252 10 575 2 613 31 880 I–XII XII 2005 = 100 XII XI 2005 = 100 2006 = 100 97. zanotowano w produkcji elementów ściennych silikatowych – o 132. bardzo dobrego obrazu całej branży w skali roku. – 20. 17.8 90.3%. a w 24 wyższą niż w grudniu ub. chemoutwardzalne. 9.6 82.3 2 ’2007 (nr 414) 87 .4 68. (cd..2% i 29.7 90. Wzrost produkcji wyrobów przez kolejne trzy lata odnotowali producenci rur.7%. 5.0 97. Słabsze niż w poprzednich miesiącach wyniki notowane w grudniu nie zmieniły ogólnego.6% oraz farb i pokostów chloro- Produkcja ważniejszych wyrobów przemysłowych używanych w budownictwie w 2006 r. m2] Okna i drzwi. pozostałe [hl] Farby i pokosty (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie polimerów akrylowych lub winylowych.5 80.1 82. 1.5%. betoniarek (odpowiednio o 34.7%).4%).3%.5%). 89) XII Wyroby liczby bezwzględne Tarcica [dam3] w tym: tarcica iglasta [dam3] Sklejka składająca się wyłącznie z arkuszy drewna [m3] Płyty wiórowe i podobne płyty drewnopodobne [dam3] Płyty pilśniowe z drewna lub innych materiałów drewnopodobnych [tys. o 30 – 50%.4 83. w porównaniu z 2005 r. odnotowali producenci bloków ściennych z betonu lekkiego – o 47. roku. na str. sklejki (o 4.5 79..4%. m2] Płyty parkietowe z drewna. 61.5 104.5 2 218 18 341 33 892 349 549 – – 81. 3. wyrobów izolacji termicznej z wełny mineralnej – – o 32. o liczbie pracujących 50 i więcej osób.4 63.5%). 5.4%. dachówek ceramicznych (o 6.6 120.. 8. ceramicznych gąsiorów dachowych (o 5. W grudniu 2006 r.2 116.6 102.

RYNEK BUDOWLANY Produkcja ważniejszych wyrobów przemysłowych używanych w budownictwie w 2006 r. 88 2 ’2007 (nr 414) .

6 117.9 157. tarcicy – o 3. stosowane pod oblicowaniem [dam3] w tym: pustaki ścienne.0% mniej wyprodukowano farb i lakierów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych. cegły i elementów budowlanych.8%.6%.9%. ceramiczne [dam3] Ceramiczne cegły i elementy stosowane do licowania [dam3] Pustaki stropowe ceramiczne [tys. papa – o 4.0%.5%.1 79.6%.0 147. blachy walcowanej na zimno – o 13.7%. cegły ceramicznej i elementów stosowanych do li- cowania – o 15. t] Bloki i płyty ścienne gipsowe [tys.7%.2 121.1%. natomiast bloki i płyty ścienne gipsowe – spadek o 2.7 98. ze str.0%.4%. węży sztywnych z PVC – o 20.1%. ceramicznych gąsiorów dachowych – o 2.3 98.4 95. osiągnęli również producenci masy betonowej – o 29.5%.2%. wyrobów izolacji termicznej z wełny mineralnej – o 14. rur stalowych – o 17.2%.7%. a ze szwem spadła o 2. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – o 0. szt. szt. ceramicznych pustaków stropowych – o 10. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – o 18. ościeżnic i progów drewnianych – – o 10. W ciągu całego 2006 r. dachówek ceramicznych – – o 22. papy – o 7. t] Papa [tys.9%. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – aż o 50. blachy walcowanej na zimno – o 16.6 170. wodorozpuszczalnych – o 9.7 85. t] Betoniarki z wyłączeniem drogowych [szt.7%.3 81.2 134. (cd. płyty pilśniowe – o 2. W grupie wyrobów.8%. osiągnęli producenci elementów ściennych silikatowych – o 80.5%. wapna – – o 15. płyt wiórowych – o 7. chemoutwardzalnych.9 kauczukowych.5%.] I–XII XII 2005 = 100 XII XI 2005 = 100 2006 = 100 259 243 33 467 14 905 316 1 140 163 63 253 86 1 611 4 943 44 33 18 15 63 1 804 46 75 2 822 2 614 361 7 911 145 338 3 597 14 372 1 956 668 3 158 1 142 19 106 65 075 434 417 211 206 921 41 923 494 1 051 117. t] rury bez szwu [tys.0 100.] Dachówki ceramiczne [tys. t] rury ze szwem [tys. o 20 – 30% wyższymi niż w grudniu 2005 r. wodomierzy – o 30. chemoutwardzalnych. odnotowali producenci cegły ceramicznej i elementów stosowanych do licowania – – o 4. ceramicznych. cementu – o 15.2%.0%. Znacznie mniejszy wzrost.1%.5%. wypalane z gliny. ościeżnic i progów drewnianych – o 20. dachówki ceramicznej – o 12. nieprzekraczający 5% produkcji ubiegłorocznej.0%.8%.9%.8%.6%. betoniarek – o 23.7 120. legitymowali się producenci wapna – o 28. w przypadku których odnotowano dynamikę produkcji ±5% poziomu ubiegłorocznego znalazły się sklejka – wzrost o 4.8%.7% oraz rur. a o 7.5%. 87) XII Wyroby liczby bezwzględne Cegły i elementy budowlane. szyb zespolonych wielokomorowych – o 28. w tym bez szwu – o 25..2%.1% oraz okien.6%. o ponad 50%.2% i sklejki – o 7.5% oraz bloków ściennych z betonu lekkiego – – o 19.4% mniej.3 86. wodorozpuszczalnych. Spadek przekraczający 10% poziomu produkcji w grudniu ub. szt. przy czym w produkcji szyb jednokomorowych odnotowano wzrost tylko o 6. epoksydowych i poliuretanowych. stosowanych pod oblicowaniem – o 9. płyt wiórowych – o 18.9%. wykładziny podłogowe. płyt pilśniowych – o 2. wypalanych z gliny.4%. drzwi.2 123. ceramicznych.7 86. przewodów. a ze szwem tylko o 0. O 10 – 20% więcej wyprodukowano farb i pokostów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych. a do podłóg niemozaikowych aż o 34.4 98. t] Elementy ścienne silikatowe [dam3] Bloki ścienne z betonu lekkiego [tys.4%.8 122.5 89.9 94. Bardzo dobrymi wynikami. filce i płyty z włókna szklanego – o 2. płyt parkietowych do podłóg mozaikowych – o 3.2 77.5 128.] Gazomierze [tys.6 232.8%.6%. ceramicznych gąsiorów dachowych – o 14.2 84. filców i płyt z włókna szklanego – o 0. tarcica – o 2.] Wodomierze [tys.] Gąsiory dachowe. węży sztywnych z PVC o 20.2 132.2 115.5 138.1 89.2 74.5% więcej. O 10 – 20% więcej wyprodukowano wykładzin podłogowych.9%.9 83.6%.3 100.4%. przewodów. bloków i płyt ściennych gipsowych – o 15.6%. rur.8 96.7%.3% więcej. ścienne lub sufitowe z tworzyw sztucznych – o 4. ceramicznych pustaków stropowych – o 29.3%. m2] Wyroby izolacji termicznej z wełny mineralnej [tys. ceramiczne [tys. t] Blachy walcowane na zimno [tys. wzrost o 20 – 30%. O 5 – 10% w skali roku wzrosła produkcja rur stalowych – – o 9. w tym rur bez szwu – o 34.8 95.RYNEK BUDOWLANY Produkcja ważniejszych wyrobów przemysłowych używanych w budownictwie w 2006 r. wodomierzy – o 11. szt.0 79.0%. ceramiczne. Bardzo dobre wyniki.2% mniej.3%. wyrobów sanitarnych z porcelany – o 16. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – o 31. epoksydowych i poliuretanowych. wyprodukowano tylko farb i pokostów chlorokauczukowych.7 104. szt.1 120.3 104. farb i lakierów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych. drzwi.5% i farb i pokostów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych. a do podłóg niemozaikowych spadek o 3.0%. ściennych lub sufitowych z tworzyw sztucznych – o 17.0%. wypalanych z gliny. betoniarek – o 61.0%.7%.2%.0 104. mgr Małgorzata Kowalska Główny Urząd Statystyczny 2 ’2007 (nr 414) 89 .] Cement [tys. cegły i elementów budowlanych. roku wystąpił w produkcji płyt parkietowych do podłóg mozaikowych – o 9. t] Wapno [tys. ale szyb jednokomorowych wyprodukowano o 17.6%.8% oraz okien.4%.0 91. t] Rury stalowe [tys. największy wzrost produkcji. wyrobów sanitarnych z porcelany – o 8. gazomierzy – o 25. stosowanych pod oblicowaniem – – o 17. t] Masa betonowa [tys.5 97.6% oraz szyb zespolonych wielokomorowych – o 57. Mniej niż w 2005 r.

8 108.3 106. a w przygotowaniu terenu pod budowę – 14.4 143.7 84. I – XII struktura [%] 117.0 108.6% przed rokiem). a w porównaniu z listopadem 2006 r. 12%.0 163.4 116.4%. W grudniu 2006 r.6 99. inżynierii lądowej i wodnej – 44. w I kwartale wzrost sprzedaży produkcji budowlano-montażowej wyniósł 4. a w sektorze publicznym – o ok. wobec 7.RYNEK BUDOWLANY Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej i produkcja sprzedana budownictwa w 2006 roku 2006 r. Udział sektora prywatnego w ogólnej wartości produkcji budowlano-montażowej wyniósł ok.8%. I – III I – VI I – IX I – XII I – III I – VI I – IX Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej 2006 r. W porównaniu z grudniem 2005 r.1 108.4 115.6 71.5%.6 152.8 99.0 90 2 ’2007 (nr 414) .0 analogiczny okres poprzedniego roku = 100 Ogółem z tego roboty budowlane o charakterze: inwestycyjnym remontowym Z ogółem – grupy przedsiębiorstw: przygotowanie terenu pod budowę wznoszenie obiektów budowlanych.1 112.2 111. obserwowano już jej wzrost (w ujęciu rocznym) – szczególnie wysoki od września. a w efekcie.9%. w II – 11.8 107. była o ok.9 122.0 92. wobec 7.1 103. przy czym w jednostkach.6 11.4 104.5 109. natomiast w kolejnych miesiącach 2006 r.4 96.0 107.7 1.2 154. – o 44. w całym 2006 r.0 112.0 100.2 144.1 107. Szybciej rosła sprzedaż robót o charakterze remontowym (wzrost o 23. W stosunku do listopada 2006 r. W sektorze prywatnym sprzedaż produkcji zwiększyła się o ok. natomiast w porównaniu z listopadem 2006 r..2 93.8 28. w specjalizujących się we wznoszeniu obiektów budowlanych.9 126.4 pkt. wzrost produkcji odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw budowlanych.5 108. w porównaniu z analogicznym okresem 2005 r.4 109.9 1.7 108.8 165. 12% wyższa niż w 2005 r.8 110.2 184. poza jednostkami zajmującymi się głównie realizacją robót wykończeniowych.5%. Udział produkcji zrealizowanej przez przedsiębiorstwa z przewagą własności zagranicznej zwiększył się o ponad 1 pkt – do ok.6 107.5 117. inżynieria lądowa i wodna wykonywanie instalacji budowlanych wykonywanie robót budowlanych wykończeniowych 105.3 104.6 181. 23% – przy nieznacznym spadku). Po wyeliminowaniu wpływu czynników o charakterze sezonowym wzrost w skali roku wyniósł 26.5 107.5%.0%. wzrost odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw.4 29. sprzedaż produkcji budowlano-montażowej. zrealizowana systemem zleceniowym przez wszystkie przedsiębiorstwa budowlane.3%.8 118. W efekcie.2%. Udział robót inwestycyjnych w ogólnej produkcji budowlano-montażowej zmniejszył się o 1.3 103.8%. 8%.4 12.9 100.6 118. produkcja budowlano-montażowa zwiększyła się o 17.2 114. Znaczne zwiększenie sprzedaży odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw budowlanych poza jednostkami zajmującymi się głównie Dynamika (w cenach stałych) i struktura (w cenach bieżących) sprzedaży produkcji budowlano-montażowej w jednostkach budowlanych o liczbie pracujących powyżej 9 osób Wyszczególnienie 2005 r.1 111. – 17. w realizacji robót wykończeniowych – 25. a przedsiębiorstw zaklasyfikowanych do własności mieszanej W w sektorze prywatnym utrzymał się na prawie niezmienionym poziomie – 2%.3 115.3%.0%.0% przed rokiem) niż inwestycyjnym (o 15. 98% i był zbliżony do notowanego przed rokiem.2 123. w których produkcja była niższa niż przed rokiem.4%.7 108. W strukturze produkcji budowlano-montażowej podobnie jak w latach poprzednich największy udział stanowiły roboty wykonane przez przedsiębiorstwa będące własnością krajowych osób fizycznych (ponad 66% przy ponad 1 pkt spadku) oraz wykonywane przez prywatne spółki krajowe (ok. W styczniu i w lutym odnotowano spadek sprzedaży produkcji budowlano-montażowej (zrealizowanej na terenie kraju przez przedsiębiorstwa budowlane o liczbie pracujących powyżej 9 osób).1 98.7 98.4 84. (wzrost o 8. do 70.5 108. – 5.8 98. I – XII XII 2005 r. których podstawowym rodzajem działalności jest wykonywanie instalacji budowlanych.6 148.5 114.8 70. w III – 21.9 117.0 112.0 125.9% w stosunku do grudnia 2005 r.8 1. 7%.5 108.8%.0%..0%).4 108. w IV – 23.0 102.7 93.2 2.7 110.8 109. wyniósł on 56.

7 Dużemu wzrostowi sprzedaży produkcji budowlano-montażowej towarzyszył wzrost przeciętnego zatrudnienia o 3. jednomieszkaniowych o 0. ogólnodostępnych obiektów kulturalnych. w jednostkach wykonujących specjalistyczne roboty budowlane – o ponad 23%. W ogólnej wartości sprzedaży produkcji budowlano-montażowej zmniejszył się – w porównaniu z 2005 r. 100.5%. – udział robót dotyczących realizacji budynków (z 46. w których produkcja była niższa niż przed rokiem.9 2. Udział robót wykonywanych przy realizacji budynków mieszkalnych wielomieszkaniowych zmniejszył się o 0.4 13.5%.7 11. 27%.4 10. a w podmiotach zajmujących się głównie budownictwem ogólnym i inżynierią lądową – o ok. przy czym udział tej grupy w strukturze produkcji budowlano-montażowej jest niewielki. tunele i przejścia nadziemne i podziemne budowle wodne rurociągi i linie telekomunikacyjne oraz linie energetyczne przesyłowe rurociągi sieci rozdzielczej i linie kablowe rozdzielcze oczyszczalnie wód i ścieków kompleksowe budowle na terenach przemysłowych obiekty pozostałe. Spadek udziału robót zrealizowanych na budynkach niemieszkalnych dotyczył budynków biurowych (o 0. Wzrost odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw. w zajmujących się głównie wykonywaniem konstrukcji i pokryć dachowych – o ponad 25%. o ok.4 2. gdzie indziej niesklasyfikowane 20. 26%.2 12.4 6.4 pkt. Wzrost sprzedaży produkcji odnotowano w firmach zajmujących się głównie malowaniem i szkleniem (o ponad 14%) oraz tynkowaniem (o ok.5% do 31.11%). Spadek produkcji.4 54. przy czym w firmach.2 1. w zajmujących się głównie wznoszeniem obiektów budowlanych.1%. wykonywaniem instalacji budowlanych – 2. Duży wzrost sprzedaży w ujęciu rocznym obserwowano również w podmiotach.8 53.2%. niż przed rokiem. 16%.0 6.7 6. 20%.4 pkt) i budynków pozostałych (gospodarstw rolnych i budyn2 ’2007 (nr 414) 91 . Spadek ten był wynikiem zmniejszenia udziału produkcji związanej zarówno ze wznoszeniem budynków niemieszkalnych (z 32. O niższej.6 6.RYNEK BUDOWLANY realizacją robót wykończeniowych. budynków o charakterze edukacyjnym.8 1. a zbiorowego zamieszkania o 0. a w specjalizujących się w robotach wykończeniowych – 8.2 2.5 5. inżynieria lądowa i wodna. ulice i drogi pozostałe drogi szynowe. zadecydowały gorsze efekty jednostek specjalizujących się w montażu stolarki budowlanej (spadek o ponad 13%). których podstawowym rodzajem działalności jest przygotowanie terenu pod budowę. wykonujących roboty budowlane izolacyjne – o ok.3 13. wiadukty i estakady.9 2006 r.6 6.7 2.7 11.5 2. przy czym w podmiotach specjalizujących się w robotach budowlanych drogowych – o ok. W przedsiębiorstwach. 9%. 16% oraz w jednostkach specjalizujących się w wykonywaniu instalacji cieplnych. drogi ekspresowe. budynki szpitali i zakładów opieki medycznej oraz budynki kultury fizycznej Obiekty inżynierii lądowej i wodnej w tym: autostrady.9% do 13. przez przedsiębiorstwa o liczbie pracujących powyżej 9 osób) o 17.7 24.3 pkt. których podstawowym rodzajem działalności jest wykonywanie głównie robót budowlanych wykończeniowych.2 pkt. wodnych.3%).0 3. wyniósł on 0.9 100. jak i mieszkalnych (z 13.7 31. Struktura (w cenach bieżących) sprzedaży produkcji budowlano-montażowej wg rodzajów obiektów budowlanych Rodzaje obiektów Struktura [%] 2005 r. odnotowano natomiast w przedsiębiorstwach zajmujących się pozostałymi instalacjami budowlanymi.1 32.6%.0 2. budynki o charakterze edukacyjnym. realizujących obiekty inżynierii wodnej – o ok. budynków szpitali i zakładów opieki medycznej. W podmiotach specjalizujących się w wykonywaniu podłóg i ścian oraz pozostałych robót wykończeniowych poziom zrealizowanych robót nie uległ zmianie. inżynierią lądową i wodną – 3.0 45.4% do 45. Wzrost produkcji w grupie przedsiębiorstw wykonujących głównie instalacje budowlane spowodowany był zwiększeniem sprzedaży wśród podmiotów zajmujących się głównie instalacjami elektrycznymi – o ok. wentylacyjnych i gazowych – o ok.0 46. 7%. sprzedaży robót w przedsiębiorstwach.7 2.9%).9 4.9 1.9 4. a z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej – o 20.8%.5 1. których podstawowym rodzajem działalności jest przygotowanie terenu pod budowę.0 12.6 9. drogi kolei napowietrznych lub podwieszanych mosty. Przy ogólnym wzroście sprzedaży produkcji budowlano-montażowej (zrealizowanej w 2006 r. Ogółem Budynki razem budynki mieszkalne w tym: mieszkalne jednorodzinne o dwóch mieszkaniach i wielomieszkaniowe budynki niemieszkalne w tym: biurowe handlowo-usługowe przemysłowe i magazynowe ogólnodostępne obiekty kulturalne.8%.1 4. roboty związane z realizacją budynków rzwiększyły się o 14. wzrost produkcji wystąpił we wszystkich klasach.8 1.7%.4 pkt). budynków kultury fizycznej (o 0. których podstawowym rodzajem działalności jest wznoszenie budynków i budowli.4%).

ale nadal korzystnymi. uciążliwość barier związanych m.7 101. rurociągów i linii telekomunikacyjnych oraz linii energetycznych przesyłowych (o 1. spadło w porównaniu z grudniem 2006 r.8 123.8 pkt (przy spadku udziału robót związanych z budową oczyszczalni wód i ścieków – o 1.3 121.2%).4 223.5 125.0%) i maProdukcja sprzedana i przeciętne zatrudnienie w budownictwie w 2006 roku Województwa Produkcja sprzedana [mln zł] Polska dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 90 5 3 2 1 3 6 30 1 2 2 4 9 1 2 9 2 102.3% (wzrost o 18. tuneli i przejść nadziemnych i podziemnych – nie uległ zmianie (2.0 102. Wzrostowi przychodów ze sprzedaży wyrobów i usług towarzyszył także wzrost przeciętnego zatrudnienia w przedsiębiorstwach budowlanych (o 3. Spowodowane jest to ostrożniejszymi niż przed miesiącem.3 121.8 104.in. wyższa o 11.8%).9 123.5%).7 103.0 104.7% (wzrost o 5. największe wykorzystanie mocy produkcyjnych notuje się w przedsiębiorstwach. W styczniu 2006 r.9 103. odnotowany we wszystkich województwach (przed rokiem w sześciu). zrealizowana w 2006 r. Znacznie zmniejszyła się natomiast. Zwiększające się od kwietnia 2006 r.7 109.4 109. obejmująca przychody z działalności budowlanej i niebudowlanej.0 pkt). Formułowane prognozy związane z sytuacją finansową są nadal pozytywne.2 pkt). koszty zatrudnienia. wiaduktów i estakad.2%). o 0.). była (w cenach bieżących) o 20. konkurencję ze strony innych firm oraz niedobór wykwalifikowanych pracowników.7 124. lubuskiego – o 9.9% wyższa niż przed rokiem (w 2005 r. Wzrósł także udział produkcji związanej z budową dróg szynowych.4%). przy czym największy w przedsiębiorstwach z siedzibą na terenie województwa: podkarpackiego – o 32.1 116. Zmniejszył się natomiast udział produkcji związanej z budową rurociągów sieci rozdzielczej i linii kablowych rozdzielczych – o 1.6 pkt) oraz kompleksowych budowli na terenach przemysłowych i budowli wodnych (po 0.] 329 21 15 13 6 17 29 65 6 14 7 19 53 8 12 34 11 I – XII 2005 = 100 103.in.3 107.1 107. dróg kolei napowietrznych lub podwieszanych.5 pkt). ze sprzedaży wyrobów produkcji własnej. wobec spadku w 2005 r. Wzrost sprzedaży odnotowano we wszystkich województwach (przed rokiem w czternastu). lubuskiego – o 24.0 I – XII 2005 = 100 120. hoteli i budynków zakwaterowania turystycznego oraz budynków transportu i łączności (po 0.9 107. chociaż ostrożniejsze od tych z grudnia 2006 r. podlaskiego – o 7.0 367. a w przypadku budowy mostów. (w tym znacznie wyższy od notowanego w styczniu 2006 r.4% (spadek o 2.6%.8% (przed rokiem wzrost o 4.2 127.2% (wzrost o 0. Produkcja sprzedana budownictwa.0 101. W strukturze produkcji budowlano-montażowej zrealizowanej w 2006 r. lubelskiego – o 7. mgr Janusz Kobylarz Główny Urząd Statystyczny 92 2 ’2007 (nr 414) .7% (spadek o 5.2 750.1 293. dróg ekspresowych. wykorzystanie mocy produkcyjnych w budownictwie w styczniu br.1 pkt). z warunkami atmosferycznymi i niedostatecznym popytem. lubelskiego – o 27. jako najbardziej znaczące bariery w prowadzeniu działalności budowlanej przedsiębiorstwa nadal wskazują m.1 470.8%).9 288. budowli sportowych i rekreacyjnych (po 0.2 pkt). lepsze od przewidywań z grudnia 2006 r.5 113. nieco niższy niż przed miesiącem.3 909. ulic i dróg pozostałych (o 4. tj.2 101. ocenami bieżącego portfela zamówień.6 101.7%). lecz lepszy niż w analogicznym miesiącu od 1994 r. przez przedsiębiorstwa budowlane o liczbie pracujących powyżej 9 osób. o czym zadecydował wzrost udziału robót związanych z budową autostrad. w porównaniu ze styczniem ub. przy czym dotkliwość tej ostatniej bariery zwiększyła się w skali roku najbardziej spośród wszystkich utrudnień wymienianych przez przedsiębiorstwa.4 053.9% (spadek o 0.2 059.6% w 2005 r.3%).6 240.1 pkt). wielkopolskiego – o 4.4 116.2% (spadek o 42.1 pkt). W najbliższych miesiącach oczekuje się poprawy portfela zamówień i produkcji budowlano-montażowej i ich prognozy są ko- rzystne. 83%.0 100. produkcji budowlano-montażowej i sytuacji finansowej. zwiększył się udział robót związanych z realizacją obiektów inżynierii lądowej i wodnej (z 53. których podstawowym rodzajem działalności jest wykonywanie instalacji budowlanych.4 132. W styczniu br.2 796.2 122.8 115.3 114.5%). 88% do ok.4 pkt.6%) i mazowieckiego o 4. Podobnie jak w grudniu i styczniu 2006 r. robót i usług.4% (wzrost o 1.5% (przed rokiem wzrost o 19. obiektów pozostałych (o 0.2 112. do 54.9 818.4% (wzrost o 11. świętokrzyskiego – o 24. wskaźnik ogólnego klimatu koniunktury w budownictwie nadal jest optymistyczny.2 pkt) oraz dróg lotniskowych (o 0.6%).6 469.6%). warmińsko-mazurskiego – o 7.9 942.6 Przeciętne zatrudnienie [tys.6 zowieckiego – o 23. Zwiększył się natomiast udział produkcji związanej z realizacją budynków handlowo-usługowych oraz budynków przemysłowych i magazynowych (po 0.2 123.0% (przed rokiem spadek o 4.7%).8%).0 673. z ok.4 103. Największy wzrost przeciętnego zatrudnienia wystąpił w firmach z siedzibą na terenie województwa: pomorskiego – o 9. roku.8%).RYNEK BUDOWLANY ków magazynowych rolniczych) – o 0.2 747.

6 59.7 5.1 90.5 144.2 782 817 112.7 507 711 88.9% więcej niż przed rokiem. oraz wydano pozwolenia na budowę 168. Największy udział (50%) w przyroście nowych mieszkań mieli nadal inwestorzy indywidualni.5 557 582 96. Formy budownictwa mieszkaniowego liczby struktura bezwzględ[%] ne 114 164 57 134 37 8 5 4 783 788 807 418 234 100..4 98.1 97. o 35.3 106.5 1 068 531 76. chociaż w porównaniu z ub. pomorskiego – 9.9 0. tj.1 505 764 97.7%).0 43.2 97.2 64.8 102. Na rynku mieszkaniowym panuje jednak znaczne ożywienie. m 2 i była o 2.0%). rozpoczęto budowę 138 tys. i wyniosła 114. mieszkania komunalne stanowiły 3.5-krotnie większe niż pozostali inwestorzy.9% (w ub.2 924 573 97.2 91.0% (10 250).r.6 95.4 1 178 742 94. mieszkań. których udział wyniósł 33. oraz 1) Z Wyniki budownictwa mieszkaniowego w okresie styczeń – grudzień 2006 r. Spółdzielnie mieszkaniowe wybudowały 7. wielkopolskiego – 9.6 117. a przeciętna powierzchnia jednego mieszkania wyniosła 102.1 3. a spadek przeciętnej powierzchni użytkowej mieszkania (o 2.6 484 761 90.6 102.9 106. roku – 29.3 124.5 105. (cd.2 120. roku – 3.3 m2). a zakładowe – zaledwie 0. Najmniejszy dział w przyroście ogólnej liczby mieszkań miały województwa: opolskie Budownictwo mieszkaniowe w okresie styczeń – grudzień 2006 r.2 41.2% (26 521 mieszkań).5 51. 2 ’2007 (nr 414) 93 . na str.4 78. tj.2 128.5 398 241 88. mieszkań.8 163 797 113.5 m2 (w ub.3 114.6 87.9 107.4 111.4 tys.5 89.4% więcej niż w 2005 r.4 95. Bardzo dobrą koniunkturę na rynku mieszkaniowym potwierdzają wskaźniki określające wzrost liczby rozpoczętych budów i udzielonych pozwoleń na budowę nowych mieszkań.0 97. TBS-y 5.2 I–XII przeciętna 2005 = 100 powierzchnia mieszkania [m2] 100.6 119.1 112.0 33.6% niższa niż przed rokiem.9 Ogółem Indywidualne Przeznaczone na sprzedaż lub wynajem Spółdzielcze Społeczne czynszowe Komunalne Zakładów pracy deweloperzy.1 11 701 976 123.2 90. – 105.8 1 206 980 93.5 92.4 87.3 340 553 104. Łączna powierzchnia użytkowa wszystkich mieszkań oddanych do użytku w 2006 r.6 89.0 100.1% (w ub.9% (12 390).2 % (wobec 0. 94) Mieszkania Województwa liczby bezwzględne I–XII 2005 = = 100 PrzeciętPowierzchnia użytkowa na pomieszkań wierzchnia użytkoI–XII kowa 2005 = miesz[m2] = 100 kania [m2] Liczba mieszkań rozpoczętych Ogółem POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 114 8 5 4 2 4 12 26 1 4 3 10 8 1 4 10 5 164 469 055 776 914 767 390 521 340 630 047 250 321 626 472 529 057 100. W 2006 r. wyniosła 11 702 tys.4 95.1 102.2 tys.5 109.4 568 081 115. rokiem udział ten zmniejszył się o 5. z wyjątkiem budownictwa indywidualnego i zakładowego.5 pkt.3 122.5 293 044 104. Ponad połowę wszystkich mieszkań wybudowano na terenie 4 województw: mazowieckiego – 23. wynikające z bardzo dużego popytu na nowe mieszkania.8 m 2) wynikał ze zmiany struktury inwestorów – spadek udziału inwestorów indywidualnych.0 50.4 118. We wszystkich formach budownictwa (z wyjątkiem budownictwa komunalnego) wznoszono mieszkania większe niż przed rokiem. wybudowano zaledwie 100 mieszkań więcej niż przed rokiem.2%). I–XII 2006 r. tzn. ukształtowała się na poziomie 2005 r. Wzrost liczby mieszkań oddanych do użytkowania odnotowano we wszystkich formach budownictwa. że liczba nowo wybudowanych mieszkań w 2006 r.RYNEK BUDOWLANY Efekty budownictwa mieszkaniowego w 2006 roku wstępnych danych GUS 1) wynika. o 30.3 100. małopolskiego – 10.4 112. którzy budują mieszkania na ogół 2.1 7.9 2 528 167 115.1%).0 95.2% (10 529).8 90.5%).7 192 632 100.5 97.7% wszystkich mieszkań (w ub. roku – 7.1% (wobec 4..0 137 962 9 794 6 250 5 522 2 700 5 338 17 255 33 388 1 274 5 122 3 796 15 050 8 062 2 361 5 832 11 296 4 922 Dane mogą ulec zmianie po opracowaniu danych ze sprawozdawczości rocznej.

7 90. 11.2 86.7 147.5 73. świętokrzyskim – 1265.3 43.3 155.0 65. największy w województwie zachodniopomorskim – o 24.7 262.0 168. łódzkim – o 12.5 168.8 63.5 62.4 90.0 114.5 68.8 69.7 151.5%. tj.1 60. z wielkopolskiego – 6442.7 126.0 144.2 92. 10.7% (3047). tj. z wynikami osiągniętymi w 2005 r.7 286.3 228.6 92.9 522 55 22 21 7 19 69 171 2 45 25 6 13 9 23 11 18 457 372 096 790 543 351 171 567 076 265 266 900 165 567 308 855 165 112. wyrażającą się liczbą oddanych mieszkań.0 141.9 87.2 74.5 104.. tj. o 8. Największą aktywność wykazali inwestorzy indywidualni z województwa mazowieckiego.4 953 775 788 631 560 928 7 754 17 627 87 319 1 134 8 621 1 128 276 2 112 2 111 2 102 52 4 1 1 4 12 5 1 1 3 1 – 1.2 92.2 64.7 m2 więcej niż przed rokiem).2 92.3 152.5 56. m2. tj.9 87.5 143. a w pozostałych województwach spadek nie przekroczył 10%.4 94.9 103.2 93.4 85.1%.0 120. którzy wybudowali 9822 mieszkania.5 102. 57 134 mieszkania.7 87.1 76.4 195.0 64.3 92. Największą aktywność budowlaną. tj.9 110.3% więcej (3499 mieszkań.8 137.6% mniej niż w 2005 r. co stanowiło 71.6% ogółu w województwie).6 82.8 92.0 59.2 91.8 197.2 97.1%.3 49.1 90.9 129. 17. o 10 – 20% mniej w lubuskim – o 16. tj.5 67.2%.8 195.7 238.2 72.0 93.2% wszystkich mieszkań oddanych do użytkowania przez tę grupę inwestorów.7 93.RYNEK BUDOWLANY Budownictwo mieszkaniowe w okresie styczeń – grudzień 2006 r.2 53.7 110..7 55.0 64.7 88.7 123.7 163. 2.1 122. 2.4% (1626). tj.7 87.0 64.6 93. lubuskim – 1599.6 8 238 455 353 410 217 476 820 1 451 143 495 257 534 911 166 278 929 335 624 100 048 247 591 963 757 091 892 906 655 335 766 804 607 769 093 91.6 93.9 56.7% wszystkich mieszkań indywidualnych w kraju.2 173.8 53.8% (2159). tj. 93) Mieszkania Województwa liczby bezwzględne I – XII 2005 = = 100 PrzeciętPowierzchnia użytkowa na pomieszkań wierzchnia użytkoI – XII kowa [m2] 2005 = miesz= 100 kania [m2] Liczba mieszkań rozpoczętych Budownictwo indywidualne POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 57 3 2 3 1 3 5 9 3 1 3 6 1 2 6 2 134 081 524 003 599 259 753 822 953 499 574 920 083 265 159 442 198 90.9 131.2%.7 92. 10.3 58.2 110.6% (2914) i podlaskie – 2.7 136.5 60.6 – 74. 2.7 139.3 149.3 141.5 69 4 3 3 1 3 7 12 1 3 1 4 6 2 2 7 2 365 354 381 368 741 933 518 779 162 965 620 689 366 085 507 485 412 Budownictwo spółdzielcze POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 8 788 758 367 409 142 253 1 219 2 812 32 801 519 124 187 140 471 200 354 106.1 113.2 45.9 136.1 44.5 59.1 83. spadek liczby mieszkań indywidualnych.9 152. Najmniej mieszkań inwestorzy indywidualni wybudowali w województwie opolskim – 953.5 81. w opolskim – o 11.3 53. dolnośląskim – o 15.6 43. tj.9% więcej (953 mieszkania.7 346.1 129.1 157.3%. (cd. wynika.4 142.4%.5 75.6 63.5 77. którzy wybudowali w 2006 r.7 140.4% (2198 mieszkań) i warmińsko-mazurskim – 22.5 163. tj.0 90.1 144.4 85. wielkopolskim – o 13.6 – 68.7 61. to nadal zachowali pozycję lidera w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych.9 66. lubuskie – 2.7 63. W pozostałych województwach odnotowano.3 8 292 212 654 314 38 132 793 2 199 – 784 589 1 222 117 – 711 243 284 Budownictwo przeznaczone na sprzedaż lub wynajem POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 37 3 1 1 783 352 068 023 947 602 167 271 179 125 710 558 346 150 297 124 864 114.8% i podlaskim – 1574.2 59.4 93.9 170.6 136.6 86.3 84. Z porównania wojewódzkich efektów budownictwa mieszkaniowego w 2006 r.0 93.7%.6 70.2 111.3 55.6% i małopolskiego – 5753.8%. wykazali inwestorzy indywidualni. śląskiego – 6083.6 50.5 48. Efekty budownictwa indywidualnego stanowiły po- 94 2 ’2007 (nr 414) .1 146. 75.2 2 441 205 59 59 56 41 252 838 9 8 45 350 109 12 69 200 121 880 778 033 370 594 865 109 547 938 381 838 470 603 876 546 067 865 118. tylko 1.3 197.9 160.8 75. w porównaniu z 2005 r.4 68. i chociaż było to mniej niż w ubiegłym roku aż o 9.2% (1340 mieszkań).1% wszystkich mieszkań wybudowanych na tym terenie) i podkarpackim – o 3.2 m2 (o 1.5 287.6 241.6 61.4 55.0 86. że tylko w dwóch województwach wybudowano więcej mieszkań indywidualnych.6 64.7 83. świętokrzyskie – 1. Łączna powierzchnia użytkowa tych mieszkań wynosiła 8239 tys. tj.1 81.6 285. a przeciętna powierzchnia mieszkania – 144.2 147.9 59. ze str.0 90.3 51.5 97.

Udział tej formy budownictwa wzrósł z 29. Mniej mieszkań niż w 2005 r. lubelskim – 62. a najmniejszą lokalną aktywność wykazali deweloperzy w województwie podkarpackim – tylko 2. mieszkań których budowę rozpoczęto oraz mieszkań.5 m2 i opolskim – 151.4% (32). budowano w województwie świętokrzyskim – 85. lubuskim – 54. mazowieckim – 46. zachodniopomorskim – 152. w warmińsko-mazurskim – 53.7% i małopolskim – 4167.9 m2.3% wszystkich nowych mieszkań w województwie (801). – 51. podkarpackim – 75. a najmniejszy udział odnotowano w województwie pomorskim – 1.1% (801). zachodniopomorskim – o 70.7% (tylko 150) .5% (1023). Największy udział w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych w województwie mieli deweloperzy w pomorskim – 54. Najwięcej mieszkań na sprzedaż lub wynajem oddano do użytkowania w województwie mazowieckim – 12 271. W pozostałych formach budownictwa mieszkaniowego (społeczne czynszowe. świętokrzyskiego – 150 i opolskiego 179. warmińsko-mazurskim – o 97.4%.2% (124 mieszkania).2 m2 większa i wyniosła 59.1% (3124).9% więcej niż w 2005 r.5 m2. ok. tj.9% (1219) i podkarpackim – 9.8% więcej niż przed rokiem.5 m2. podkarpackim – o 31.0% (519).2% (1864). powyżej 150 m2. co stanowiło 32.8 m2 i śląskim – 81. śląskim – 73.6% (2812). tj. świętokrzyskim – 1. Ponad połowę tych mieszkań wybudowały Towarzystwa Budownictwa Społecznego – 5807.0% w 2005 r. zakładowe) wybudowano w 2006 r.6 m2.6%. Małe zainteresowanie budownictwem spółdzielczym wykazano w województwie pomorskim – spadek o 56. i był to największy wzrost wśród wszystkich inwestorów. dolnośląskim – 39.5 tys.7% nowych mieszkań to lokale wybudowane przez deweloperów. 14. małopolskim – 13. inwestorzy indywidualni budowali w województwie podlaskim – 163. 130 m2.1%. mazowieckim – 10. o 14.9% (200). m2 (o 18.0%. Największą ak2 ’2007 (nr 414) 95 .2%.6%.2% (367). którzy wybudowali 37 783 mieszkania.3% więcej niż przed rokiem. stanowiło wzrost o 9. odnotowano w województwie łódzkim – o 185.6% (140) i lubuskim – 1. zachodniopomorskim – o 49.1%. powyżej 80 m2. o 7.RYNEK BUDOWLANY nad 50% wszystkich mieszkań wybudowanych na terenie województw w następujących 9 województwach: świętokrzyskim – 77.2% (801). 11.9% (3352). Największy przyrost nowych mieszkań na sprzedaż lub wynajem.7 m2. poniżej 60 m2. kujawsko-pomorskim – 55. tj.6%. komunalne.0 m2. a najmniejsze.2% wszystkich mieszkań deweloperskich.6% (142). o 12. wielkopolskim – 1. podkarpackim – o 128. świętokrzyskim – 131.3% więcej niż w 2005 r. Powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 2442 tys. lubelskim – o 13.9% (124 mieszkania).6% (1068) i dolnośląskim – o 55. podlaskim – 17. Łączna powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 522.9% i podlaskim – 51. Największe mieszkania.0% (2812). co łącznie stanowiło zaledwie 1. w warmińsko-mazurskim – 129. o 6.1% w 2006 r. Najmniejszy udział w przyroście nowych mieszkań mieli deweloperzy z województwa podkarpackiego – tylko 125. a powierzchnia użytkowa mieszkania była o 3.4% (124). do 33. Mieszkania wybudowane przez spółdzielnie stanowiły 7. łódzkim – 68.1%. W przypadku dynamiki spółdzielczych efektów budowlanych uwagę zwraca ożywienie. na których budowę wydano pozwolenia * – dane wstępne mazowieckim – o 9.9%. o ponad 100%.7% wszystkich efektów budownictwa mieszkaniowego w 2006 r. a udział w ogólnej liczbie mieszkań oddanych do użytkowania w kraju wyniósł 5.3% (125). tj.9% (1219). śląskim – 2. wielkopolskim – 61.3% (ale są to tylko 602 mieszkania).6 m2.9%.9%. Powierzchnia użytkowa mieszkań społecznych czynszowych wyniosła 297. w województwie łódzkim – o 246.1% (354) i kujawsko-pomorskim – o 40.4% (ale było to 12 271 mieszkań) i wielkopolskim – o 6. zachodniopomorskim – 36. małopolskim – o 141.1 m2. Największe mieszkania na sprzedaż lub wynajem. o ponad 50%. a przeciętna powierzchnia mieszkania była nieco większa niż w 2005 r. łódzkim – 12. deweloperzy wybudowali w województwie świętokrzyskim – o 54. m2.3 m2 i opolskim – 55. Wybudowały one 8788 mieszkań.6% (947).0 m2. a najmniejsze.7%.5% wszystkich mieszkań oddanych przez deweloperów w skali kraju. Największy udział w zaspokajaniu lokalnych potrzeb mieszkaniowych miały spółdzielnie w województwie podkarpackim – 17.3%..8%. kujawsko-pomorskim – o 60. Liczba mieszkań oddanych do użytkowania.2% (187) i opolskim – 2. opolskim – 71. lubuskim – o 63.4 m2.5 tys. a przeciętna powierzchnia mieszkania zwiększyła się o 2 m2 i wyniosła 64.2% wszystkich mieszkań wybudowanych na tym terenie.2 m2 wobec 50. tj. Z ogólnej liczby mieszkań spółdzielczych najwięcej wybudowano w województwie mazowieckim – 32. Na drugim miejscu w rankingu inwestorów budownictwa mieszkaniowego uplasowali się deweloperzy.6% (ale są to tylko 253 mieszkania).2%. łącznie 10 459 mieszkań. co w porównaniu z 2005 r. tj. a najmniej w pomorskim – 1.1% więcej). świętokrzyskim – 9. m2.4% (1297).1 m2 w 2005 r. pomorskim – 5558. lubuskim – 136.

roku było to aż o 69.5 tys.4 m2 w opolskim. mgr Małgorzata Kowalska Główny Urząd Statystyczny 96 2 ’2007 (nr 414) .0 tys. tj. o 20.7% więcej) i pomorskim – na 9076 (o 43. 40%. tj. świętokrzyskim – 68 i podlaskim – 81. kujawsko-pomorskiego – 574. chociaż intensywność działań poszczególnych grup inwestorów jest zróżnicowana. a w zachodniopomorskim o 55% mniej (na 189 mieszkań). o 62.4% więcej).7 m2 w warmińsko-mazurskim. zanotowano w województwie zachodniopomorskim – o 7.1%. podlaskiego – o 120. tj. m2.9%. dolnośląskiego – 449.8% więcej).9% mniej niż w 2005 r.5 tys. śląskiego – 379. mieszkań. lubelskim – 88. tj. którzy w 2006 r.8% mniej.5% wszystkich mieszkań społecznych czynszowych i 8. o 5.1% (2054). a najmniej w województwie lubuskim – tylko 42. wszyscy inwestorzy otrzymali łącznie pozwolenia na budowę 168. małopolskim – na 9396 (o 72.7% mieszkań w województwie. śląskim – 548 (ale jest to o 45.2 m2 więcej niż przed rokiem. 17.6 m2 w województwie lubuskim. tj.. o 24. natomiast liczba 5 nie została przekroczona w lubelskim.4% więcej. Łączna powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 18.8% więcej. mieszkań. tj. wielkopolskim – 11 296. nowych mieszkań. Jedynie w ramach budownictwa społecznego czynszowego odnotowano spadek aktywności – rozpoczęto budowę 4106 mieszkań. inwestorzy indywidualni – o 17. mieszkań. których budowę rozpoczęto w 2006 r. wielkopolskim – 769 (2-krotnie więcej).5% (8292).6% (ale są to tylko 1403 mieszkania).1% wiecej. 10.3%.8 tys. Były to mieszkania o najmniejszej powierzchni użytkowej: od 31. W ramach budownictwa komunalnego zamierza się rozpocząć budowę 4. pomorskim – 624 (o 99. wielkopolskim – 8202. przy czym największy w zachodniopomorskim – o 72. tj.3% wszystkich mieszkań.6 m2). odnotowano w ramach budownictwa komunalnego – 4418 mieszkań. opolskim – 30. małopolskim – 7939 i śląskim – 6950. w podkarpackim – tylko 48.1%. o 12.5%. dolnośląskim – na 9187 (o 38. tj.7% więcej). Wzrost liczby wydanych pozwoleń odnotowano we wszystkich województwach. przy czym najwięcej zamierzają wybudować w województwie warmińsko-mazurskim – 991 mieszkań (o 42. Najmniejszy wzrost liczby mieszkań.2% wszystkich mieszkań oddanych do użytkowania w województwie. spółdzielnie – o 7. We wszystkich województwach liczba nowo rozpoczętych budów wzrosła. W 2006 r.2% (4922 mieszkania) i świętokrzyskim – o 9.5% mniej niż w 2005 r.9 m2 i było to o 14.2%. Powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 183. a prawie 40% przeznaczono na sprzedaż lub wynajem – 52 953. Największy wzrost liczby nowych mieszkań oddanych do użytkowania w 2006 r.4 m2 wobec 43..0%. tj. tj. 9. o 15. na którego terenie wybudowano 1014 mieszkań. tj. co w skali województwa stanowiło tylko 2.). do 47. dolnośląskim – o 33. podkarpackim – 976 (ponad 6-krotnie więcej niż przed rokiem). a najmniejszy w świętokrzyskim – o 2.5% więcej). budownictwo komunalne – o 17. Największą dynamikę wykazali jednak deweloperzy. nieprzekraczający 10%. W porównaniu z 2005 r. łódzkiego – o 94. opolskim – 54. Najwięcej nowych lokalizacji uzyskali deweloperzy w województwie mazowieckim – na budowę 25 588 mieszkań (o 71. Ponad 45% tych mieszkań będzie budowanych w ramach budownictwa indywidualnego.2%.1%.9% (4020) i łódzkim – o 8. W województwie mazowieckim spółdzielnie otrzymały pozwolenia na budowę tylko 633 mieszkań. świętokrzyskim i wielkopolskim.0% więcej. Na mocy pozwoleń uzyskanych w latach 2005 – 2006 rozpoczęto budowę 138 tys. Najwięcej mieszkań zakłady pracy wybudowały w województwie warmińsko-mazurskim – 90. m2. stanowiło wzrost o 35.4% więcej niż w 2005 r. a przeciętna powierzchnia mieszkania wynosiła 78. gdyż ci inwestorzy otrzymali pozwolenia na budowę 77 tys. tj.7%. wybudowanych zostanie w województwie mazowieckim – 13 066.4% więcej). największą dynamikę nowo rozpoczętych budów zanotowali deweloperzy – wzrost o 66.3% i zachodniopomorskim – o 65. mieszkań. a opolskim – 92. Ponad połowę mieszkań komunalnych wybudowano na terenie 4 województw: mazowieckiego – 995. W 8 województwach wydano mniej pozwoleń niż przed rokiem. przy czym najbardziej w mazowieckim – 33 388 mieszkań. pomorskim – 15 050. Prognoza dla rynku mieszkaniowego Na rosnące potrzeby mieszkaniowe społeczeństwa aktywnie reagują inwestorzy.1% (5505). przy czym w świętokrzyskim nie oddano żadnego mieszkania. O prawie 8% mniej pozwoleń otrzymały TBS-y. o 56. najwięcej w województwie wielkopolskim – 1155 (o 230% więcej pozwoleń niż przed rokiem). które rozpoczną budowę 4703 mieszkań. a w mazowieckim 598. otrzymali pozwolenia na budowę 74. tylko 234 mieszkania. W dolnośląskim TBS-y oddały 822 mieszkania.4 tys. o 56. Najwięcej mieszkań indywidualnych. śląskim.2 m2 mniejsza niż przed rokiem (41. 32. podkarpackim. podlaskim. Więcej pozwoleń niż przed rokiem otrzymały również spółdzielnie mieszkaniowe – na budowę 7.1 m2 w pomorskim i 46. Zakłady pracy wybudowały w 2006 r. łódzkim. tj. kujawsko-pomorskim – 508. 17..2% (na 4046 mieszkań). podkarpackim – o 7. ok. mieszkań.0% więcej niż w 2005 r. co w porównaniu z 2005 r. małopolskim – 17 255.0% (4593). a ich udział w przyroście nowych zasobów mieszkaniowych stanowił zaledwie 0. o 49. W pozostałych województwach liczba nowych mieszkań społecznych czynszowych nie przekroczyła 500.1 tys. a średnia powierzchnia mieszkania była o 2. mazowieckim – 23 i lubuskim – 22. a w porównaniu do ub. o 40% mniej niż w 2005 r. a największy wzrost osiągnęli inwestorzy z województwa pomorskiego – o 172. W pozostałych województwach wydano więcej pozwoleń na budownictwo komunalne.9% więcej niż w 2005 r.RYNEK BUDOWLANY tywność wykazały TBS-y w województwie małopolskim.3% (2905 mieszkań). opolskim – o 59.4%. o 30. tj.5% (2361 mieszkań). podejmując działania przygotowawcze do rozpoczęcia nowych budów. Połowa tych mieszkań przypada na budownictwo indywidualne – 69 365. małopolskim – 725 (4-krotnie więcej).8%. tj. przy czym największy spadek odnotowano w lubuskim – o 67.

ale także historia jego działalności na rynku. średniowymiarowego do przerobu mechanicznego. na ograniczenia podaży giełda reaguje po prostu zwyżką cen. to dość liczne gremium (obecnie 94 członków) powołało do życia cztery kluby nabywców drewna (wielkowymiarowego.99) 2 ’2007 (nr 414) Portal prawdę powie Lasy Państwowe są obecnie praktycznie jedynym dostawcą drewna na krajowym rynku. z wykorzystaniem specjalnej. jakie drewno i w jakiej ilości będzie oferowane oraz jaka jest cena wywoławcza. Komisja Leśno-Drzewna przy dyrektorze generalnym LP. Z istotnym jednak zastrzeżeniem: charakterystyczna dla klasycznej giełdy swobodna gra podaży i popytu jest w tym wypadku ograniczona. przedstawiciele izb gospodarczych oraz stowarzyszeń drobnych producentów branży drzewnej. zasady sprzedaży drewna. Dzięki aplikacji e-drewno każdy klient może dowiedzieć się.RYNEK BUDOWLANY Drewno w internetowej sieci Z początkiem 2007 r. klęsk żywiołowych na obszarach leśnych. i „przy otwartej kurtynie” rozpatrywane jest zgłaszane zapotrzebowanie na surowiec. ten lepszy”. a leśnicy utworzyli klub sprzedawców surowca drzewnego. Chcąc uniknąć takiej sytuacji na rynku drzewnym. Bezstronność gwarantuje jej skład.). z powodzeniem stosowana była na terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu. powołana w zgodzie z § 10 statutu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. Lasy Państwowe nie mogą pozyskiwać więcej drewna. dyrektor generalny LP zlecił tej właśnie dyrekcji opracowanie aplikacji do zastosowania we wszystkich dyrekcjach regionalnych. Obiektywizowaniu odbioru handlowego oraz optymalizacji jego kosztów znakomicie może pomóc informatyka i zdecydowano się ją wykorzystać i zdyskontować niemałe już doświadczenia we wdrażaniu informatyzacji gospodarki leśnej w ramach SILP (Systemu Informatycznego Lasów Państwowych). na skutek konieczności wykonania cięć sanitarnych lub też w wyniku rezygnacji innych nabywców z kupna. wiarygodność finansowa itd. przyrzeczeń surowcowych. jak też w przyjęte kryteria oceny ofert składanych przez nabywców drewna. organ doradczy dyrektora generalnego LP. Na niej to. że w czerwcu 2006 r. gdzie obowiązuje „koszyk” kryteriów wyboru oferty i nabywcy. Stosowane jeszcze w 2006 r. Zebrane tam doświadczenia sprawiły. Krytykowano zwłaszcza regułę „kto pierwszy. średniowymiarowego do przerobu chemicznego oraz klub nabywców drobnych). Budziło to zastrzeżenia odbiorców drewna. e-drewno Drewno niesprzedane w podstawowym. gdyż rynkowa oferta drewna ma uwarunkowania przyrodniczo-leśne. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych (DGLP) wprowadziła nowe zasady sprzedaży drewna z wykorzystaniem narzędzi informatycznych. widełek cenowych. Wśród nowych zasad sprzedaży drewna na internetowej platformie portalu leśno-drzewnego znalazła się również formuła tzw. Informatyczny portal leśno-drzewny pozwala prowadzić rokowania w formie zbliżonej do mechanizmu giełdowego. internetowej platformy portalu leśno-drzewnego. niż to wynika z etatów cięć zawarowanych w dziesięcioletnich planach urządzenia lasu. ofertowym trybie za pośrednictwem portalu leśno-drzewnego oraz pojawiające się w ofercie LP doraźnie. Lasy Państwowe przedstawiają ofertę sprzedaży. którzy zwracali uwagę na nadmierną uznaniowość i brak przejrzystości procesu negocjacyjnego i podważali przyjmowane w jednostkach organizacyjnych kryteria oraz wagę stosowanych ocen warunków sprzedaży drewna. udostępnia nabywcom aplikacja informatyczna e-drewno. operującym ogromną ilością tego surowca. Taka formuła sprzedaży już od marca 2005 r. utworzono specjalną instytucję – Komisję Leśno-Drzewną. niezbędne inwestycje itd. W jej kompetencjach znalazło się również określenie procedur zbywania drewna w sytuacjach nadzwyczajnych. przemysłu drzewnego.). Jak wiadomo. zapoznać wszyscy zainteresowani. z biegiem lat podlegały stopniowej regionalizacji. Wychwyciły to również analizy wewnętrzne prowadzone przez DGLP: w różnych dyrekcjach regionalnych LP (a jest ich w kraju siedemnaście) wypracowano różne modele relacji z odbiorcami. Na swym inauguracyjnym posiedzeniu 26 października 2006 r. choć w swoim czasie zdefiniowane w stosownym zarządzeniu dyrektora generalnego LP. W odróżnieniu od portalu. a każdej grupie przypisana jest stosowna waga. Komisja ma wgląd zarówno w zasady kształtowania ofert sprzedaży drewna przez Lasy Państwowe. świata nauki. z którą mogą się 97 . ustalenie ich dolnej i górnej granicy w ramach tzw. (dokończenie na str . w prosty sposób. Dotychczasowy model sprzedaży drewna zastąpiono systemem rokowań jednoczesnych on-line. obsługuje wszystkie nadleśnictwa i dyrekcje regionalne. ostatecznym czynnikiem wyłaniającym zwycięzcę aukcji jest już tylko cena. premiującą wcześniejszych odbiorców drewna i dyskryminującą oferty kupna składane w późniejszym terminie. W komisji znaleźli się reprezentanci Lasów Państwowych. W jej rękach spoczął mechanizm regulacji cen drewna. Lasom Państwowym daje to stabilizację zbytu surowca i łagodzi skutki wahań koniunkturalnych na rynku. np. że również w przyszłości będą mogli liczyć na sprzedaż surowca (co pozwala planować rozwój produkcji. To właśnie Komisja Leśno-Drzewna zatwierdza kryteria i ich wagi. np. W skrajnych wypadkach własnymi zasadami zaczęły się też kierować nadleśnictwa. jakie przetargi będą organizowane w najbliższym czasie. W tej materii obowiązuje zasada „koszyka” trzech grup kryteriów (oceniana jest nie tylko cena zaoferowana przez klienta. To rodzaj gwarancji udzielanej nabywcom. godzi interesy dostawcy i nabywcy drewna. Z powodzeniem działa on od dłuższego czasu.

zaczął być przetwarzany na płyty gipsowo-kartonowe i inne wyroby gipsowe. Polscy inwesto- 98 2 ’2007 (nr 414) . gaz. jak i Warszawa – Wrocław. Fabrykę chemii budowlanej wybudowała firma Caparol. Obok będzie fabryka tektury. Szczepockiego zbliżamy się do przyszłego wielkiego placu budowy. Inwestorzy z innych branż szybko dostrzegli atuty Kleszczowa. Obecnie robi to aż 6 firm na czele z Knauffem. Jeśli dodać. miała to być pustynia lub – w najlepszym przypadku – „suchy las”. funkcjonuje obecnie ok. lecz napływu różnych specjalistów z całego kraju. że Kleszczów oraz okoliczne sołectwa miały się – zgodnie z czarnymi prognozami – osunąć do największej europejskiej dziury w ziemi. Z tego też powodu szybko rozwijające się w Polsce fabryki samochodów (Opel. 1000 osób. Powstaje montownia naczep samochodowych. w której kolejną kadencję sprawuje urząd pani Kazimiera Tarkowska. W spalin. a następnie widać funkcjonującą już portugalską fabrykę kosmetyków i przygotowany teren pod wytwórnię butelek typu PET. A więc przybywa miejsc pracy także dla kobiet. położona w samym Kleszczowie. W drogę od początku – jak na polskie warunki – niezwykłą. kształcące zarówno młodzież w różnych specjalnościach. W ostatnich latach liczba mieszkańców gminy zwiększyła się o ok. W gminie ma powstać duże centrum edukacyjne. jak i tych. jaką jest odkrywka Kopalni Węgla Brunatnego „Bełchatów”. jest bogata – od wysoko kwalifikowanych specjalistów z dziedziny energetyki i górnictwa. Na początku było budownictwo Na obszarze gminy. Chodzi o to.EKOBUDOWNICTWO Zanim zabraknie węgla ielu wójtów i burmistrzów zazdrości włodarzom gminy Kleszczów. pracowników budowlanych. że największa w Europie Elektrownia „Bełchatów” też przez lata nie stwarzała mieszkańcom nalepszych warunków. 4 tys. Dziś mało kto pamięta jednak. Gips syntetyczny już na poczatku lat dziewięćdziesiątych zamiast blokować tereny inwestycyjne. Paleta zawodów. ślusarzy. Szeroki pas gładkiego asfaltu może w przyszłości być dwupasmówką łączącą strefy przemysłowe zarówno z trasą Warszawa – Katowice. Po jednej stronie powstaje zakład Opla. Fiat i nie tylko) czy silników lokują tu swoich kooperantów. centralne położenie i doprowadzenie wszystkich niezbędnych mediów – prąd. Najbliżej Urzędu Gminy. Te najważniejsze to tańsza o 10% niż w kraju energia elektryczna. Funkcjonuje już na tym pustkowiu pierwszy zakład. widać powstające i funkcjonujące kolejne zakłady. po drugiej funkcjonuje już holenderska firma Kersten z branży konstrukcji stalowych. dalej włoski zakład produkujący części do samochodów. do chemików i pracowników przemysłu spożywczego. Wiązało się to z wydobywaniem z kopalnianego wyrobiska wielu atrakcyjnych surowców oraz z wykorzystaniem gipsu z odsiarczania Wielkie centrum recyklingu Słuchając prezesa Fundacji A. Inni też uznali. kanalizacja i w każdej ze stref oddzielna oczyszczalnia ścieków. Tu się po prostu bardzo dużo dzieje. Z wydzielonych czterech stref przemysłowych dwie już są prawie całkowicie wypełnione. woda. gdzie pierwotnie planowano hałdy z elektrownianym gipsem. Obecnie budowany jest zakład wytwarzający „wszystko do kuchni”. że pierwszymi inwestorami w gminie byli przedstawiciele budownictwa. Warto przypomnieć. Tworzą ją niezamieszkałe wioski Bogumiłów i Karolów. a w najbliższych latach ma powstać kolejne 50 firm. która powstaje w miejscu. a na zboczu sztucznej góry Kamieńsk zimą funkcjonuje wyciąg narciarski należący do KWB „Bełchatów”. Obok Finowie zbudowali zakład wytwarzający rury z polietylenu. którzy chcą zmienić zawód. że warto Niedługo firmy produkujące wyroby budowlane były jedynymi na tym terenie. W tej czwartej strefie. Działają one w pobliżu elektrowni. w najstarszej Strefie Przemysłowej nr 1. jest Strefa Przemysłowa nr 2. Tymczasem obecnie na na terenie gminy Kleszczów zameldowanych jest ok. Więcej będzie się też dziać. Będzie lotnisko i pole golfowe. a w pobliżu palarnia kawy i rozlewnia zagranicznych win. przez spawaczy. mieszkańców i ciągle ich przybywa. montażystów. na których brak cierpi gmina Kleszczów. zajmującej aż 1000 ha. Wzdłuż nowoczesnych dróg budowane są ścieżki rowerowe. ale bardziej konkretne plany wiążą się jednak z powstaniem kolejnych firm dostarczających materiały budowlane. żeby obok mógł powstać nawet tor kolejowy. oprócz wspomnianych kopalni i elektrowni. gdy powstanie zakład wytwarzania gazu procesowego z odpadów. Jest już projekt nowoczesnego centrum zagospodarowania odpadów. Wsiadamy do samochodu i ruszamy. prezes Fundacji Rozwoju Gminy Kleszczów. ma funkcjonować nawet kilkadziesiąt firm – większość z nich będzie zagospodarowywać odpady lub miejscowe materiały. natomiast zatrudnienie znajduje tu prawie 20 tys. Zgłosili się już inwestorzy z branży biopaliw. jest projekt basenu i akwenu wodnego – służącego także wędkarzom. wytrzymujący brak wód gruntowych. obiekty sportowe. Władze gminy dbają także o menedżerów i chcą zapewnić warunki wypoczynku dla wszystkich mieszkańców. To nie marzenia. które ma powstać na 160 ha wydzielonej Strefy Przemysłowej nr 4. Kiedy wjeżdża się w Strefę Przemysłową nr 3 (ok. ale też nieprzypadkowo wygrywa krajowe rankingi gospodarności.Tak informuje Andrzej Szczepocki. a w trzeciej i czwartej rozpoczynają inwestowanie nowe firmy. a konkretne projekty. Uchodzi ona za najbogatszą w Polsce. który zajmuje się zagospodarowaniem świetlówek. 50 zakładów pracy. osób i nie są to wyłącznie pracownicy elektrowni i kopalni. 180 ha). Nieprzypadkowo na drogę wydzielono pas szerokości 40 m. Nie jest to efekt przyrostu naturalnego.

Mówiąc krótko. oraz deklarowany termin płatności. Przy dobrym tempie inwestowania na zwolnionych będą czekać miejsca pracy wręcz za płotem. powstanie huty aluminium wykorzystującej ten cenny metal odzyskiwany z aut. Pani wójt Tarkowska wierzy. prostota obsługi. firm. co premiowane jest tzw. bez szkody dla pozaprodukcyjnych funkcji lasu. Krzysztof Fronczak 2 ’2007 (nr 414) 99 . ofert zakupu drewna poszczególnych grup handlowych. Dzięki zasobom piasku na składowisku bełchatowskim i energii powstającej z przetwarzania odpadów komunalnych (mają one być zwożone z centralnej części Polski) ma funkcjonować zakład suszonych piasków. Problemu niedostatecznej podaży surowca nie rozwiąże jednak nawet najlepszy system informatyczny. ceną skorygowaną. Prezes Fundacji Andrzej Szczepocki liczy. Ponadto kopalnia i elektrownia muszą ograniczać zatrudnienie. Z niego aż 6 światowych firm motoryzacyjnych odbiera nowe auta. jaką masą danego surowca jest zainteresowany. Jeszcze bardziej ambitny charakter ma zakład produkcji włókien i wyrobów bazaltowych. Henryk Piekut Drewno w internetowej sieci (dokończenie ze str . Ma tu się podobno zrodzić nawet nowa technologia budowy domów. np. by rozwieźć je po kraju.97) W wypadku aplikacji e-drewno nadleśnictwo przedstawia ofertę. a nie na gromadzeniu popiołów. że najbliższe lata przyniosą poprawę zaopatrzenia w drewno. Do kasy gminy Kleszczów przestaną wówczas płynąć opłaty od kopalni. wskaźnik ten będzie dla niego tym korzystniejszy. placówek oświatowych kupujących drewno opałowe itp. Kanadyjski inwestor – korzystając z odpadowych popiołów. gdyż stopniowo rosną zasoby rębne naszych lasów. Podzielają dziś tę opinię zarówno leśnicy. Powstaje pytanie: gdzie mają mieszkać nowo zatrudniane osoby? Na razie taką wielką sypialnią jest dla nich Bełchatów. Energetykom i górnikom powinno przecież zależeć na zagospodarowaniu. piasków oraz cementu – chce tu wybudować zakład produkcji paneli ściennych i stropowych o nazwie Ekodom Kleszczów. W przyszłości jadąc do tej największej hurtowni. Po prostu eksploatacja węgla brunatnego ma się w tej odkrywce zakończyć za ok. jak i przedstawiciele przemysłu drzewnego.EKOBUDOWNICTWO rzy korzystający z hiszpańskiej technologii zgłosili już zapotrzebowanie na 5 ha gruntów pod zakład produkujący pustaki szczelinowe (MAX 220 wymiary 288 x 188 x 220). czyli ok. wynoszącej 5%. Ich mieszkańcami nie będą już prawdopodobnie pracownicy KWB „Bełchatów”. Zakładana zdolność produkcyjna 12 mln szt. nie zlikwidowano tradycyjnego systemu aukcji i submisji na sprzedaż pewnej ilości cennego drewna wybranych gatunków. cenę. może zaproponować skrócenie tego terminu. Niewykluczone jest np. Z przedstawianych przez Lasy Państwowe szacunków wynika jednak. o które klient gotów jest skrócić standardową płatność. szczególnie te wspierające ochronę środowiska. że w realizację projektów dotyczących czwartej strefy przemysłowej uda się włączyć środki unijne. W najbliższych latach władze gminy Kleszczów planują rozwój budownictwa mieszkaniowego u siebie. Mają przywozić wyeksploatowane wraki do przemysłowego złomowania w kilku zakładach recyklingowych. W portalu leśno-drzewnym zarejestrowało się ponad 7 tys. że w urzeczywistnienie niektórych planów włączy się holding BOT Górnictwo i Energetyka. można będzie skierować na rynek ok. Zachowano też sprzedaż drewna dla podmiotów obowiązanych do stosowania procedur zamówień publicznych. pomniejszonej o liczbę dni. a klientowi pozostaje jedynie zarejestrować się w systemie. Już pierwsze tygodnie obowiązywania nowych zasad sprzedaży drewna dowiodły. wówczas zwycięży ten. Oferta LP podlegająca trybowi jednoczesnych rokowań internetowych wyniosła tymczasem 25 mln m3 (dalsze 5 mln m3 skierowano do sprzedaży w innym trybie). o szczególnych cechach użytkowych.). 8 lat. 35 mln m3. że nowoczesny system jednoczesnych rokowań internetowych sprawdził się w praktyce i wykazał pełną funkcjonalność techniczną (dostęp. Standardowo przyjęto 30-dniowy termin płatności. opiewających łącznie na 34 mln m3. jednostek samorządowych prowadzących działalność gospodarczą.)./r. Wykorzystają do tego naturalne surowce (gliny i piasek) ze złóż towarzyszących odkrywce KWB „Bełchatów”. Głównym punktem niezadowolenia odbiorców drewna stał się jednak niedostatek surowca oferowanego przez Lasy Państwowe. stworzone dzięki dotychczasowym opłatom ekologicznym i innym oraz myśleniu władz o przyszłości. Część górników znajdzie zapewne zatrudnienie na powstającej w sąsiedniej gminie odkrywce Szczerców. niezawodność. 5 mln m3 więcej niż obecnie. Pozostaną jednak miejsca pracy i nowoczesna infrastruktura. o ile nie przeszkodzi mu w tym kolejna reorganizacja (BOT ma wejść do Polskiej Grupy Energetycznej). Natomiast jeśli kilku klientów zaoferuje identyczną cenę – decyduje kolejność przystąpienia do aukcji. które złożyły ponad 50 tys. a niebawem powstaną pierwsze nowoczesne osiedla mieszkaniowe. im wcześniej zgodzi się zapłacić za zakupione drewno. Wdrażając nowe zasady sprzedaży drewna. Jeśli więc dwóch klientów wylicytuje jednakową cenę. Są już wydzielone tereny pod to budownictwo. W przypadku gdy klient zechce jednak dodatkowo uatrakcyjnić swoją ofertę. lawety nie będą puste. ustalaną na podstawie rocznej stopy procentowej funduszu leśnego. bezpieczeństwo itd. podać. którą gotów jest zapłacić. dla osób okazjonalnie nabywających drewno okrągłe wielkoi średniowymiarowe przeznaczone do przerobu na potrzeby własne itp. który zaoferuje krótszy termin płatności. a w efekcie redukcja ofert. W pobiżu czwartej strefy przemysłowej jest wielki plac z samochodami przywożonymi tu pociągami. Wydzielono też pulę surowca dla klientów kupujących drewno na zasadach detalicznych (na opał dla gospodarstw domowych i rolnych. Ta ostatnia kategoria ma niemałe znaczenie. W 2012 r.

Maria Dreger (Stowarzyszenie Producentów Wełny Mineralnej: Szklanej i Skalnej – MIWO) w wystąpieniu pt. prowadzącą do zapewnienia ich zgodności ze specyfikacjami technicznymi. Zaprezentowane stanowisko można streścić: najpierw należy dokończyć wdrożenie. W wystąpieniu tym wydzielone zostały wyraźnie poszczególne elementy systemu: • specyfikacje techniczne wyrobów. Jadwiga Tworek* Ocena regulacji prawnych i funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów UE a w „systemie polskim” – Polskie Normy i krajowe Aprobaty Techniczne. o wyrobach budowlanych zawiera zarówno postanowienia związane z wdrożeniem do polskich przepisów dyrektywy Rady nr 89/106/EWG. Podstawą jest uczestniczenie w procedurze opracowywania norm. Spotkanie rozpoczęła część oficjalna. Forum dyskusyjne rozpoczął zastępca Dyrektora ITB ds. obowiązuje już prawie trzy lata zdecydowano. że czas ocenić wyniki jej wpływu na funkcjonowanie naszego rynku. Maria Dreger wskazała.VADEMECUM UNIJNE mgr inż. gdyż nie wszystkie wyroby budowlane objęte są możliwością oznakowania CE a ponadto nie we wszystkich państwach członkowskich dokonano jej pełnego wdrożenia. Przez kilka ostatnich lat miały one formę spotkań szkoleniowych. podczas której nastąpiło uroczyste wręczenie przedsiębiorcom ostatnio wydanych przez ITB: Europejskich Aprobat Technicznych. czyli norm opracowanych bez własnego udziału. stanowiących istotne z punktu widzenia przemysłu decyzje na całe lata jest udział w ich stanowieniu ekspertów z różnych środowisk. ponieważ trwa w Unii Europejskiej dyskusja nad kierunkami zmian w dyrektywach nowego podejścia oraz nowelizacją dyrektywy dotyczącej wyrobów budowlanych. że ustawa o wyrobach budowlanych. zapewniających właściwe wyważenie niekiedy rozbieżnych interesów. dobrowolnych Rekomendacji Technicznych ITB oraz Certyfikatów ITB związanych z wymaganiami oznakowania CE. Postulaty przemysłu dotyczące specyfikacji technicznych zaprezentowała mgr inż. na których prezentowano referaty ekspertów ITB o nowo wprowadzanych krajowych i unijnych regulacjach dotyczących wyrobów budowlanych. Warunkiem dobrej jakości norm. określające ramy związane z funkcjonowaniem europejskiego rynku wyrobów budowlanych. którymi w „systemie europejskim” są zharmonizowane Normy Europejskie i Europejskie Aprobaty Techniczne. przybyło do Poznania prawie 400 osób. „System regulacji prawnych decydujących o kształcie rynku wyrobów budowlanych”. • właściwe oznakowanie wyrobów umożliwiające ich wprowadzanie na rynek. Wręczenie dokumentów miało szczególnie uroczystą oprawę. „Wpływ przemysłu na powstawanie i postanowienia norm europejskich” oraz mgr inż. W związku z tym. złożonej już z 27 państw. Marek Kaproń wystąpieniem pt. obowiązujące na rynku w odniesieniu do wyrobów jeszcze nieobjętych harmonizacją europejską i obejmujące tych producentów. potem ocenić i wprowadzić ewentualne zmiany dyrektywy. jak i specyficzne krajowe rozwiązania. określające ich cechy techniczne. Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Producentów Zabezpieczeń Przeciwpożarowych i Sprzętu Ratowniczego (OSPZPiSR). * Instytut Techniki Budowlanej 100 2 ’2007 (nr 414) . a drogą może być zarówno posiadanie własnej reprezentacji w strukturach Grup Roboczych i Komitetów Technicznych CEN. na którą składają się zadania związane z zadeklarowaniem właściwości użytkowych wyrobu na podstawie badań typu oraz prowadzenie i dokumentowanie zakładowej kontroli produkcji umożliwiającej stałe osiąganie deklarowanych cech. Jednocześnie praca na forum europejskim CEN jest znakomitą szkołą skutecznego funkcjonowania w Unii Europejskiej. Podkreślił. Włączając się w trwającą dyskusję na temat kierunków nowelizacji dyrektywy 89/106/EWG dotyczącej wyrobów budowlanych. – wzmocnienie funkcjonowania nadzoru nad rynkiem. Stowarzyszenia na rzecz Systemów Ociepleń (SSO). że dla przemysłu korzystniejsze jest uczestniczenie w procesie normalizacji niż krytykowanie i kontestowanie jej wyników. Mieli oni istotny udział w kształtowaniu programu forum. a także certyfikatów dobrowolnych np. związanych z możliwością oznakowania znakiem jakości akustycznej ITB. na które 24 stycznia br. oznakowania znakiem budowlanym. • nadzór nad wprowadzaniem wyrobów budowlanych na rynek. że obecnie nie można jeszcze ocenić dyrektywy. jak i aktywne uczestniczenie w ankietyzacji projektów Norm Europejskich prowadzonych przez PKN od czasu uzyskania członkowstwa w CEN. Marian Popinigis (Ogólnopolskie Stowarzyszenie Producentów Zabezpieczeń Przeciwpożarowych i Sprzętu Ratowniczego – OSPZPiSR) w referacie pt. Od 15 lat corocznie podczas targów BUDMA odbywają się seminaria organizowane przez Instytut Techniki Budowlanej. „Potrzeby przemysłu w zakresie aprobat technicznych”. Jest to szczególnie na czasie. którzy nie funkcjonują w skali Europejskiego Obszaru Gospodarczego. gdyż uczestniczył w nim Minister Budownictwa Andrzej Aumiller. Polskiej Izby Przemysłowo-Handlowej Budownictwa (PIPHB). Pani Dreger postawiła tezę. że ustawa z 16 kwietnia 2004 r. Na zaproszenie do udziału w forum dyskusyjnym „Ocena regulacji prawnych i funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów Unii Europejskiej” pozytywnie odpowiedzieli przedstawiciele: Stowarzyszenia Producentów Wełny Mineralnej: Szklanej i Skalnej (MIWO). Wśród postulatów zmian znalazły się: – doprowadzenie do jednolitego funkcjonowania wszystkich jednostek uczestniczących w zadaniach wynikających z dyrektywy w skali całej UE. wg których można wprowadzać na rynek wyroby budowlane. Współpracy z Gospodarką mgr inż. wdrażająca dyrektywę 89/106/EWG i określająca specyficzne polskie zasady. • ocena zgodności wyrobów dokonywana przez producenta z ewentualnym udziałem niezależnej strony trzeciej. Maria Dreger – w dużej mierze na podstawie własnych doświadczeń z pracy w Komitetach Technicznych Polskiego Komitetu Normalizacyjnego (PKN) i Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN) – przedstawiła warunki efektywnego wpływu przemysłu na postanowienia norm.

VADEMECUM UNIJNE
– celowość podwyższenia wymagań dotyczących stosowanych systemów oceny zgodności, gdyż certyfikacja daje większą pewność odbiorcom wyrobów budowlanych i zapewnia warunki uczciwej konkurencji między producentami. Wystąpienie członka Zarządu OSPZPiSR Mariana Popinigisa poświęcone było aprobatom technicznym, związanym z indywidualną oceną przydatności do stosowania nowych, innowacyjnych wyrobów nieobjętych normami. Zwracając uwagę na status aprobaty technicznej jako drugiego obok normy dokumentu odniesienia w procedurze oceny zgodności wyrobów budowlanych, pan Popinigis podkreślił potrzebę szerszego udziału przemysłu w opracowywaniu zasad tej oceny dokonywanej przez jednostki aprobujące. W przypadku krajowych aprobat technicznych zasady te ujęte są w dokumentach Zaleceń Udzielania Aprobat Technicznych (ZUAT). Udział przemysłu może przyczynić się do aktualizacji dokumentów ZUAT, które powinny być powszechnie stosowane przez wszystkie jednostki aprobujące i ogólnie dostępne dla wszystkich uczestników procesu budowlanego. Dla producentów innowacyjnych wyrobów budowlanych istotne znaczenie ma czas, decydujący niekiedy o uzyskaniu pozycji na rynku, dlatego też bardzo ważna jest terminowość procedur aprobacyjnych i skrócenie terminów wydawania aprobat. Marian Popinigis zaproponował, aby – wzorem Europejskich Aprobat Technicznych – również w przypadku aprobat krajowych jednostki wydające miały możliwość kontroli prawidłowości stosowania postanowień tych dokumentów. W referacie zwrócono uwagę, że warunkiem prawidłowego stosowania wyrobów innowacyjnych jest odpowiednia wiedza wbudowujących i stosujących na temat właściwego doboru, montażu, odbioru robót i eksploatacji wyrobów. Ogólnopolskie Stowarzyszenie Producentów Zabezpieczeń Przeciwpożarowych i Sprzętu Ratowniczego wraz ze Stowarzyszeniem Inżynierów i Techników Pożarnictwa zainicjowało już wydawanie poradników dotyczących właściwego stosowania zabezpieczeń przeciwpożarowych w praktyce. Przedstawiciele przemysłu powinni włączać się w opracowywanie podobnych dokumentów, pomocnych dla inwestorów, firm montażowych czy zarządców nieruchomości. Zarówno w przepisach kształtujących „system europejski”, jak i „system krajowy” wprowadzania wyrobów na rynek podmiotem odpowiedzialnym za wszystkie deklarowane cechy wyrobu i za prawidłowe jego oznakowanie pozostaje zawsze producent, niezależnie od ewentualnego udziału jednostki certyfikującej lub laboratorium badawczego w procedurze oceny zgodności. W wystąpieniu dra inż. Mariusza Gareckiego (Stowarzyszenie na rzecz Systemów Ociepleń – SSO) pt. „Zadania producenta w ocenie zgodności wyrobów i zakładowej kontroli produkcji” przedstawiono definicję zakresu aktywności producenta w zależności od systemu oceny zgodności przewidzianego dla danej grupy wyrobów. W każdym przypadku producent musi zapewnić funkcjonowanie udokumentowanych procedur i zapisów z prowadzonej zakładowej kontroli produkcji, w ramach której dokonuje sprawdzania surowców, półwyrobów, parametrów procesu produkcyjnego i wyrobów gotowych w ramach badań bieżących i okresowych. Zawsze też producent odpowiada za ustalenie typu wyrobu, czyli zadeklarowanie właściwości użytkowych na podstawie wstępnych badań typu. Pan Garecki zwrócił w swym wystąpieniu uwagę, że ramy formalne polskich przepisów, wynikających z ustawy o wyrobach budowlanych, powodują zawężenie możliwości znakowania znakiem budowlanym niektórych wyrobów, mających istotny wpływ na spełnienie wymagań podstawowych w obiektach budowlanych. Przy braku Norm Europejskich lub Polskich Norm powinno być możliwe udzielanie krajowych aprobat, ale ich zakres ograniczono do wyrobów objętych mandatami Komisji Europejskiej. Skutkiem tego producenci kilku grup wyrobów do napraw betonów poddani są rygorom systemu i oznakowania, ale nie ma takiej możliwości w przypadku wyrobów do iniekcyjnego uszczelniania przegród budowlanych. Cementy powszechnego użytku mieszczą się w ramach systemu, ale szybkosprawne cementy naprawcze nie mogą być oznakowane znakiem budowlanym. Sytuacja taka, zdaniem Mariusza Gareckiego, stanowi naruszenie zasad równej konkurencji na rynku, gdyż przepisy różnie kształtują obowiązki producentów wyrobów konkurencyjnych, które można zamiennie stosować. Jednocześnie stwierdził, że wiele norm europejskich pozwalających na wprowadzanie wyrobów na rynek nie spełnia oczekiwań producentów. Dotyczy to bardzo niskich poziomów minimalnych wymagań, zróżnicowania klas i poziomów wymagań nie zawsze jasnych dla użytkownika oraz niespójności postanowień pewnych grup norm. Zdaniem pana Gareckiego system oceny zgodności wyrobów wymusza znaczne zwiększenie kosztów producentów rzetelnie wypełniających wszystkie obowiązki, a jednocześnie nie zapewnia żadnej kontroli, pozwalającej na wyeliminowanie nieuczciwej konkurencji. Odczuwalną przeszkodą w funkcjonowaniu obecnych przepisów jest także brak jednoznaczności w ich interpretacji. Ramy funkcjonowania organów nadzoru nad rynkiem wyrobów budowlanych przedstawiła dr Magdalena Rytwińska (Prezes Sądu Arbitrażowego przy Polskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej Budownictwa – PIPHB) w wystąpieniu pt. „Postulaty przemysłu pod adresem nadzoru nad rynkiem”. Do sprawowania nadzoru nad wprowadzaniem wyrobów budowlanych na rynek powołane są organy nadzoru budowlanego, czyli Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego i wojewódzcy inspektorzy nadzoru budowlanego. Formuła nadzoru nad wprowadzaniem wyrobów budowlanych na rynek obejmuje: – postępowanie kontrolne u producenta/upoważnionego przedstawiciela oraz u sprzedawcy; – postępowanie administracyjne, wszczynane z urzędu na podstawie wyników kontroli. O ile przedmiotem kontroli u sprzedawcy wyrobów budowlanych są przede wszystkim takie dokumenty, jak deklaracje zgodności, dane producenta, specyfikacje techniczne, to w przypadku kontroli u producenta sprawdzane są także raporty z badań typu i dokumentacja zakładowej kontroli produkcji. Zgodnie z przepisami kontrolujący ma możliwość: wglądu do dokumentów; dokonywania oględzin; prowadzenia przesłuchań; zasięgania opinii biegłych; zabezpieczania dowodów; nieodpłatnego pobierania próbek do badań. Z obserwacji rynku przedstawionych przez panią Rytwińską wynika jednak, że przeważnie organy nadzoru ograniczają się do kontroli dokumentów. Jeśli są one sporządzone poprawnie, z formalnego punku widzenia, to rzadko wszczynane jest postępowanie administracyjne w celu wyjaśnienia rozbieżności między wynikami kontroli a sygnałami o nieprawidłowościach uzyskiwanymi z rynku. Przemysł uważa takie podejście za zbyt formalistyczne, ponieważ na rynku znajdują się wyroby, dla których została sporządzona prawidłowa dokumentacja, ale nie spełniają parametrów w niej zadeklarowanych. Postulaty przemysłu pod adresem organów nadzoru budowlanego można streścić następująco: • celowe byłoby traktowanie kontroli dokumentów jako pierwszego – bardzo istotnego – elementu kontroli, lecz nie ograniczać jej tylko do tego zakresu; • w razie otrzymania sygnałów rynkowych wskazujących na uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistej zgodności wyrobów
2 ’2007 (nr 414)

101

VADEMECUM UNIJNE
z dokumentami odniesienia należałoby wszczynać postępowanie administracyjne; • w toczącym się postępowaniu administracyjnym dopuszczać jako dowody wyniki badań przeprowadzone przez uprawnione laboratoria, nawet poza tym postępowaniem; • należy znacznie częściej pobierać próbki kwestionowanych wyrobów budowlanych. Zdaniem pani Rytwińskiej uchybienia formalne w dokumentacji wyrobu są mniej szkodliwe, zarówno dla potencjalnego użytkownika, jak i zasad uczciwej konkurencji, niż faktyczne niedotrzymywanie parametrów wyrobu, zadeklarowanych przez nieuczciwego producenta w formalnie prawidłowej dokumentacji. Z przedstawionych wypowiedzi przedstawicieli przemysłu wynika wiele postulatów, dotyczących zmian w istniejących przepisach, ukierunkowanych na usprawnienie funkcjonowania systemu oceny zgodności wyrobów. Ramy całego systemu w skali europejskiej są obecnie przedmiotem dyskusji na forum Komisji Europejskiej i wszystkich organizacji biorących udział w działaniach wynikających z postanowień dyrektywy 89/106/EWG. Informacje o tym, w jaki sposób w ogólnoeuropejskiej dyskusji uczestniczą przedstawiciele przemysłu przedstawiłam w referacie pt. „Postulaty przemysłu UE w sprawie zakresu nowelizacji dyrektywy dotyczącej wyrobów budowlanych i stan prac Komisji Europejskiej”. Punktem wyjścia było stwierdzenie podstawowej roli przemysłu, jako trzeciego obok Komisji Europejskiej i państw członkowskich partnera w kształtowaniu regulacji europejskich, których zadaniem jest ułatwienie swobodnego przepływu wyrobów budowlanych i zniesienie barier technicznych. Największą rolę ma do spełnienia Europejskie Stowarzyszenie Producentów Wyrobów dla Budownictwa – CEPMC, które aktywnie uczestniczy w pracach Stałego Komitetu Budownictwa i reprezentuje stowarzyszenia krajowe producentów z wszystkich państw członkowskich. Zawsze uwzględniane są przez Komisję Europejską wnioski CEPMC o przedłużenie okresów przejściowych dla norm, jeżeli zdaniem członków tej organizacji wymagany jest dodatkowy czas na dostosowanie się przemysłu do ich postanowień. CEPMC zainicjowało możliwość klasyfikacji ogniowej określonych grup wyrobów na podstawie znanego i udokumentowanego ich zachowania się w warunkach pożaru – bez potrzeby dalszych badań, na podstawie decyzji Komisji Europejskiej (klasyfikacja CWFT). Za pośrednictwem europejskiego stowarzyszenia CEPMC prowadzone są analizy przemysłu służące ocenie efektywności działania dyrektywy 89/106/EWG oraz konkurencyjności budownictwa. Istotna rola przypada przemysłowi również w prowadzonej ostatnio przez Komisję Europejską polityce przeglądu regulacji prawnych UE wpływających na funkcjonowanie przedsiębiorstw. W ramach tych działań prowadzone są prace zmierzające do nowelizacji wszystkich dyrektyw nowego podejścia. Przewiduje się, że jednym aktem prawnym objęte będą wspólne dla nich wszystkich ogólne wymagania, w tym: – uściślone definicje stosowanych terminów i określeń, takich jak producent, upoważniony przedstawiciel, importer, dostawca, dystrybutor, udostępnienie wyrobu na rynku itd.; – nowe wymagania dotyczące obowiązków importerów, dystrybutorów, sprzedawców i innych pośredników w łańcuchu dostaw w celu zapewnienia właściwej jakości oferowanych wyrobów; – wykorzystanie europejskiej infrastruktury akredytacji na potrzeby notyfikacji jednostek uczestniczących w ocenie zgodności wyrobów, mające na celu wyrównanie poziomu świadczonych przez nie usług. Prace nad nowelizacją dyrektywy 89/106/EWG szczegółowo opisywałam w Vademecum Unijnym na łamach „Materiałów Budowlanych” w 2006 r., dlatego też przedstawione na targach BUDMA 2007 informacje o stanowisku przemysłu europejskiego przedstawię w sposób bardzo syntetyczny: • na konferencjach regionalnych dla przemysłu organizowanych przez CEPMC stwierdzono, że źródłem problemów nie jest sama dyrektywa, ale różne sposoby wprowadzenia jej wymagań w życie; • dla producentów wyrobów budowlanych warunki stosowania wyrobów zawarte w przepisach państw członkowskich nie są wystarczająco przejrzyste i dostępne; • zdaniem przemysłu istotną wartością jest stabilność prawa i wciąż jeszcze potrzeba czasu na pełne wdrożenie dyrektywy, zanim przystąpi się do projektowania radykalnych zmian jej postanowień; • istnieją możliwości poprawy sytuacji w ramach obowiązujących przepisów przez wydawanie jednoznacznych interpretacji niektórych zapisów czy też zwiększenie nadzoru nad funkcjonowaniem jednostek notyfikowanych. Bardzo podobne postulaty pojawiły się w odpowiedzi na ankietę Komisji Europejskiej, której wyniki opublikowane w 2006 r. wskazują na potrzebę harmonizacji sposobu formułowania i większą przejrzystość przepisów budowlanych, ustanawianych przez państwa członkowskie. Ponadto wyniki ankiety wskazują na potrzebę uproszczenia systemów oceny zgodności, procedur prowadzących do uzyskania Europejskich Aprobat Technicznych oraz na konieczność specjalnych rozwiązań adresowanych do małych i średnich przedsiębiorstw. W prowadzonym na zlecenie Komisji Europejskiej studium efektywności dyrektywy wskazano m.in. na: – potrzebę opracowania i wdrożenia programów szkoleniowych i informacyjnych, koordynowanych i finansowanych przez Komisję Europejską, gdyż znajomość zasad systemu wprowadzonego przez dyrektywę 89/106/EWG wciąż jeszcze jest niewielka; – konieczność opracowania ogólnodostępnych europejskich baz danych o przepisach państw członkowskich i krajowych warunkach stosowania wyrobów budowlanych w konkretnych obiektach; – celowość zastosowania specjalnych rozwiązań dla sektora MŚP w zharmonizowanych Normach Europejskich. Głos reprezentacji polskiego przemysłu powinien być słyszalny w tej ogólnoeuropejskiej dyskusji, dlatego też Instytut Techniki Budowlanej zainicjował, podczas forum na targach BUDMA 2007, krajową dyskusję nad oceną dotychczasowego funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce. Marek Naglewski – Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że wiele zarzutów formułowanych w trakcie forum wynika z braku zrozumienia, że ustawa o wyrobach budowlanych upoważnia jedynie do kontroli etapu wprowadzania wyrobu na rynek i nie ma charakteru prewencyjnego. Z drugiej strony przytoczone przez Głównego Inspektora dane liczbowe wskazują na bardzo dużą rolę jednostek nadzoru budowlanego w zapobieganiu nieprawidłowego umieszczania wyrobów na polskim rynku. Tylko w 2006 r kontrole wykazały ponad 2000 nieprawidłowości, z czego ponad 200 stwierdzonych przypadków dotyczyło wyrobów z oznakowaniem CE, blisko 1300 wyrobów oznakowanych znakiem budowlanym i blisko 500 wyrobów budowlanych bez wymaganego oznakowania. Forum zapoczątkowało dyskusję środowiska budowlanego na temat zmian potrzebnych z punktu widzenia krajowych producentów wyrobów budowlanych i nieuchronnych wobec postępu prac Komisji Europejskiej nad nowelizacją przepisów UE dotyczących wyrobów budowlanych.

102

2 ’2007 (nr 414)

PRAWO W BUDOWNICTWIE

Odzyskanie należności na drodze sądowej
praktyki wiem, że często obawiają się Państwo dochodzenia należności na drodze sądowej. Spowodowane jest to błędnym przeświadczeniem, że wiąże się to z ogromnymi kosztami, wieloma formalnościami i długim terminem oczekiwania na zakończenie sprawy. W przypadku gdy istnieje ryzyko, że dłużnik nie zapłaci polubownie kwoty wierzytelności, należy jednak zastanowić się nad skierowaniem pozwu do sądu. Wymagane dokumenty trzeba zweryfikować pod względem formalnym, np. sprawdzić, czy faktury są podpisane, a jeżeli tak, to czy przez osobę uprawnioną. To samo dotyczy protokołów odbioru. Jeśli są, to czy są odebrane, a jeśli nie, to dlaczego. Trzeba również zatroszczyć się o aktualne dokumenty rejestrowe dłużnika oraz ustalić wartość przedmiotu sporu. W przypadku gdy należność wynika z faktur, wystarczy zsumować kwoty wierzytelności głównej (nie wliczając odsetek). W innych wypadkach trzeba określić wartość przedmiotu sporu. Jeżeli dochodzimy kwoty do 10 tys. zł, to roszczenie o zapłatę będzie rozpatrzone w postępowaniu uproszczonym, a więc z wykorzystaniem formularza, co bardzo ułatwia sporządzenie i złożenie pozwu, natomiast gdy będzie przekraczać 75 tys. zł, sprawę należy kierować do sądu okręgowego, a nie rejonowego. Nakaz zapłaty uzyskamy wówczas, gdy odpowiednio udokumentujemy wymagalność roszczenia i dłużnik nie będzie podważał jego zasadności w toku postępowania. Taki dokument opatrzony przez sąd klauzulą wykonalności stanowi podstawę do dochodzenia długu na drodze egzekucji. W celu dochodzenia długu na drodze egzekucji należy złożyć wniosek do właściwego miejscowo komornika (wykaz rewirów oraz obszar, jaki obejmują, łatwo znajdziemy w Internecie). Będzie to komornik działający przy sądzie rejonowym, w którego obszarze zamieszkuje dłużnik. W przypadku egzekucji z nieruchomości (w myśl kodeksu postępowania cywilnego), za właściwego miejscowo komornika uznaje się działającego przy sądzie, w którego okręgu jest położona nieruchomość. Natomiast gdy nieruchomość jest położona w okręgu kilku sądów, wybór należy do wierzyciela. Z postępowaniem wszczętym na wniosek jednego wierzyciela połączone będą jednak postępowania wszczęte na wniosek innych wierzycieli. W tym celu komornik, który rozpoczął egzekucję, zawiadomi o wszczęciu, a następnie ukończeniu egzekucji komornika, do którego mogłaby należeć egzekucja. W przypadku gdy egzekucja z nieruchomości nie ma miejsca, wierzyciel ma większą możliwość wyboru komornika, któremu chce powierzyć sprawę. Zgodnie z przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych wierzyciel ma prawo wyboru komornika w granicach właściwości sądu apelacyjnego. Komornik może, na pisemny wniosek wierzyciela, prowadzić egzekucję na obszarze właściwości sądu apelacyjnego, jeżeli w zakresie prowadzonych przez komornika egzekucji zaległość nie przekracza sześciu miesięcy. Zaległość (o której mowa w ustawie) wylicza się, dzieląc liczbę

Z

spraw niezałatwionych w roku poprzednim przez średni miesięczny wpływ spraw w roku poprzednim – z wyłączeniem spraw o egzekucję świadczeń powtarzalnych. Komornik prowadzący egzekucję wg wyboru wierzyciela ma obowiązek zawiadomienia o wszczęciu i zakończeniu egzekucji komornika, któremu sprawa przypadałaby zgodnie z właściwością lub podziałem czynności. Dzięki wprowadzeniu elementu konkurencyjności między komornikami, mamy większą szansę, że sprawa będzie poprowadzona dobrze i z należytą starannością. Mimo tego nie można się oszukiwać i żyć w przeświadczeniu, że komornik ściągnie pieniądze bez naszego udziału. Takie przypadki zdarzają się, jeżeli dłużnik wyraża chęć spłaty albo nie kryje majątku, natomiast najczęściej wierzyciel musi współpracować z komornikiem i udzielać mu informacji na temat dłużnika oraz wskazywać, w miarę możliwości, majątek, z jakiego może być przeprowadzona egzekucja. W przypadku gdy nie mamy czasu na poszukiwanie informacji na temat dłużnika, możemy to zlecić komornikowi za wynagrodzeniem z majątku dłużnika zgodnie z art. 7971. Wiąże się to z kosztami zaliczek na poczet czynności przeprowadzanych przez komornika, jednak w sytuacjach, w których komornik ma większe pole manewru niż wierzyciel, zlecenie poszukiwania majątku jest jak najbardziej wskazane. W celu zapewnienia większej kontroli nad czynnościami przeprowadzanymi przez komornika, w myśl art. 763 możemy żądać od niego udzielenia informacji o przebiegu egzekucji. Jeżeli komornik odnajdzie majątek, to zajmie go na naszą rzecz. Dłużnik zapłaci nie tylko za wierzytelność łącznie z odsetkami, ale również koszty zastępstwa procesowego oraz niemałe koszty egzekucji komorniczej.

Piotr Swaczyński
Kancelaria Corpus Iuris tel. (022) 622-73-60, (022) 622-73-61 p.swaczynski@gci.pl, tel. kom. 504-770-860

Sąd Arbitrażowy przy PIPHB
Przy Polskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej Budownictwa działa Sąd Arbitrażowy. Na liście arbitrów, poza prawnikami, znaleźli się najlepsi specjaliści z różnych dziedzin. Poddanie sporu Sądowi Arbitrażowemu pozwoli na znaczne oszczędności, ponieważ przewidziane w regulaminie i taryfikatorze opłaty są niższe niż w postępowaniu przed sądem powszechnym, a ponadto postępowanie jest znacznie krótsze. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd Arbitrażowy mogą być spory o prawa majątkowe (za wyjątkiem spraw o alimenty) oraz takie prawa niemajątkowe, które mogą być przedmiotem ugody. W celu poddania sporu rozstrzygnięciu Sądu Arbitrażowego konieczne jest zawarcie umowy w tej kwestii lub przynajmniej zamieszczenie w umowie łączącej strony tzw. zapisu na sąd polubowny.
2 ’2007 (nr 414)

103

Cena (brutto) prenumeraty miesięcznika „Materiały Budowlane” na 2007 r. URSA to po łacinie niedźwiedzica – słowo kojarzące się z siłą.materialybudowlane. poczt. Sprzedaż zeszytów archiwalnych prowadzą: • Redakcja „Materiały Budowlane”. 00-950 Warszawa. UWAGA! Wszyscy prenumeratorzy miesięcznika „Materiały Budowlane” na 2007 r. Na życzenie klienta wystawiamy faktury VAT. spoiwa i zaprawy do wykonywania jastrychów. • prenumerata w pakiecie (pakiet zawiera całoroczną prenumeratę wersji papierowej + rocznik czasopisma na płycie CD. ul. 840 35 89.pl.. Mazowiecka 12. nowoczesną. systemy uszczelnień tarasów.pl za pośrednictwem Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. (22) 827 43 65. * W przypadku zmiany ceny w okresie objętym prenumeratą lub zmiany stawki VAT. Prenumerata roczna miesięcznika „Materiały Budowlane” jest możliwa w dwóch wariantach: • prenumerata wersji papierowej. otrzymują bezpłatny kod dostępu do archiwum elektronicznego z lat 2004 – 2006 na Portalu Informacji Technicznej WWW. Obecnie należy do hiszpańskiego koncernu URALITA GROUP i korzysta z jego siły i doświadczenia. URSA Polska jest firmą: silną.o.info.. preparaty gruntujące. URSA Polska dba również o środowisko naturalne. stabilnością i bezpieczeństwem. 826 20 27. netto wg aktualnego cennika). po cenie ulgowej – pod warunkiem przesłania zamówienia ostemplowanego pieczęcią koła SNT lub szkoły.o. ul. dodatki do zapraw.pl. Świętokrzyska 14A. konsekwentną w działaniu. Podstawowe produkty firmy to wełna mineralna URSA i polistyren ekstrudowany URSA XPS. a ponadto z lat 2004 – 2006 w wersji elektronicznej (cena 1 egz.o. • przez Internet: www. z o. środki do czyszczenia i pielęgnacji okładzin. URSA Polska oferuje bogatą gamę materiałów izolacyjnych. wytrwałością. Uwaga! Druk zamówienia na www. Produkty URSA zostały zastosowane w obiektach o różnej wielkości i przeznaczeniu.o. • e-mailem: kolportaz@sigma-not. 104. Odbiorcy zagraniczni: cena rocznej prenumeraty 114 EURO dla prenumeratorów z Europy oraz 126 USD spoza Europy. WYDAWNICTWO SIGMA-NOT Prenumeratorzy. • przez Internet: www. szybko wiążące zaprawy montażowe. Redakcja serdecznie dziękuje firmom w imieniu nauczycieli i uczniów za umożliwienie dostępu do najnowszej wiedzy z dziedziny wyrobów i technologii budowlanych oraz rozwoju rynku. miesięcznik „Materiały Budowlane” będzie docierał do średnich szkół budowlanych w całej Polsce dzięki firmom URSA Polska oraz Sopro Polska. zaprawy do murowania. którzy podpiszą z Wydawnictwem umowę prenumeraty ciągłej (odnawianej automatycznie co roku).: • faxem: (22) 891 13 74. • listownie: Redakcja „Materiały Budowlane”.pl.o.40 PLN Prenumerata ulgowa – rabat 50% od ceny wersji papierowej (rabat dotyczy tylko tej wersji).sigma-not. Po otrzymaniu zamówienia wystawiamy fakturę VAT. Warunki prenumeraty na 2007 r.pl. • Klub Prasy Technicznej Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp.PL Prenumeratę można zamówić: za pośrednictwem redakcji „Materiały Budowlane”: • faxem: (22) 827 52 55. • listownie: Zakład Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. z o. z o. • Zakład Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp.materialybudowlane. Dzięki nim proponuje wiele rozwiązań dotyczących izolacji termicznej i akustycznej. Członkowie stowarzyszeń naukowo-technicznych zrzeszonych w FSNT-NOT oraz uczniowie szkół i studenci wydziałów o kierunku budowlanym mają prawo do zaprenumerowania 1 egz.. (dawniej Pfleiderer Technika Izolacyjna) działa na polskim rynku od 1997 r. 104 2 ’2007 (nr 414) . Ku Wiśle 7.info. otrzymają 10% bonifikaty od ceny czasopisma. wysyłany po zakończeniu roku wydawniczego). Pojedyncze zeszyty archiwalne dostępne są w wersji papierowej.o. Oferta handlowa Sopro Polska obejmuje: kleje i zaprawy do spoinowania okładzin z płytek ceramicznych i kamienia naturalnego. z o. szpachle do naprawy ścian i podłóg.* Cena 1 egzemplarza 16 PLN Cena prenumeraty rocznej w wersji papierowej 192 PLN Cena prenumeraty rocznej w pakiecie 216. skr. Wyroby ze znakiem URSA pomagają oszczędzać energię i redukować emisję zanieczyszczeń. Sopro Polska Sp.Prenumerata dla szkół W 2007 r. Dla tych prenumeratorów Wydawnictwo oferuje dodatkowo roczniki archiwalne miesięcznika „Materiały Budowlane” z lat 2004-2006 na płytach CD w cenie 20 PLN netto (+ 22% VAT) za każdy rocznik. z o. stabilną. systemy renowacji betonu. tel. ul. • e-mailem: materbud@sigma-not. basenów i innych pomieszczeń wilgotnych. 840 59 49. troszczącą się o klientów i pracowników. to firma chemii budowlanej działająca na polskim rynku od 1994 r. szpachle samopoziomujące.SIGMA-NOT. 00-707 Warszawa. Ideą przewodnią Sopro jest bardzo dobra jakość produktów i profesjonalizm działania. URSA Polska Sp. Warszawa. z o. Wydawnictwo zastrzega sobie prawo do wystąpienia o dopłatę różnicy cen oraz prawo do realizowania prenumeraty tylko w pełni opłaconej.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful