W NUMERZE
TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych
P. Łukowski – Materiały i systemy do naprawy i ochrony konstrukcji betonowych – wdrażanie norm europejskich EN 1504 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . L. Courard, A. Garbacz, T. Piotrowski – Inżynieria Powierzchni Betonu. Część 3. Termodynamiczne uwarunkowania adhezji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Z. Mielczarek, M. Lange – Naprawa oraz wzmacnianie elementów i konstrukcji drewnianych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . W. Brylicki, A. Łagosz, M. Rembiś, A. Smoleńska – Nowe zaprawy naprawcze do rekonstrukcji cegieł i spoinowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . C. Madryas – Współczesne materiały konstrukcyjne w podziemnej infrastrukturze sieciowej miast . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Fleszar, A Królikowski – Zabezpieczanie konstrukcji żelbetowych za pomocą migrujących inhibitorów korozji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. H. Gerdes – Impregnacja betonu za pomocą silanów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . B. Chmielewska, J. Koper – Naprawa rys w konstrukcjach żelbetowych metodą iniekcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Kozkova, M. Rorke – Radcon # 7 – innowacyjna technologia hydroizolacji betonu . . M. Karpała – Sprężyste mocowanie szyn kolejowych i tramwajowych . . . . . . . . . . . M. Kałuża, T. Bartosik – Wzmacnianie konstrukcji materiałami na bazie włókien węglowych, szklanych i aramidowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Foremny – Kompozyty FRP do wzmacniania konstrukcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . J. Olesiak – Zasady stosowania farb krzemianowych w renowacji zabytków . . . . . . K. Danielewska, A. Pszczółkowska, T. Górecki – Nanotechnologia w budownictwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Z. Owsiak – Badanie efektywności hydrofobizacji powierzchni cegieł . . . . . . . . . . . . A. Fojutowski – Zabezpieczanie konstrukcji drewnianych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 6 8 12 15 21 24 26 29 32 36 39 42 46 49 52

ISSN 0137-2971 Nakład do 14 500 egz.

Cena 16,00 zł (w tym 0% VAT)

Adres redakcji 00-950 Warszawa, ul. Świętokrzyska 14 A skr. poczt. 1004 tel./fax (022) 827-52-55, 826-20-27 e-mail: materbud@sigma-not.pl www.materialybudowlane.info.pl Ogłoszenia przyjmuje redakcja tel./fax (022) 826-20-27, 827-52-55 oraz Dział Reklamy i Marketingu ul. Mazowiecka 12, 00-950 Warszawa, skr. 1004 tel./fax (022) 827-43-66, 826-80-16 e-mail: reklama@sigma-not.pl Redaguje zespół: Redaktor Naczelny mgr inż. Krystyna Wiśniewska Z-ca Redaktora Naczelnego mgr Danuta Kostrzewska-Matynia Sekretarz redakcji mgr inż. Ewelina Kowałko Kierownik Działu: prof. dr hab. inż. Lech Czarnecki Rada Programowa mgr Zbigniew Bachman, inż. Maria Bajszczak, mgr Mariola Berdysz, mgr inż. Andrzej Dobrucki (przewodniczący Rady), dr inż. Zbigniew Giergiczny, dr inż. Mariusz Jackiewicz, mgr inż. Przemysław Konopka, inż. Józef Kostrzewski, dr Alina Muzioł-Węcławowicz, prof. dr hab. inż. Adam Zbigniew Pawłowski, mgr inż. Andrzej Podobas, dr inż. Stanisław Zieleniewski Redakcja zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji artykułów oraz nie odpowiada za treść zamieszczonych reklam Wszystkie zamieszczone materiały są objęte prawem autorskim, a ich przedruk w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek języku jest zabroniony. Skład i łamanie: FOTOSKŁAD Pracownia Poligraficzna www.ksiega.com.pl Przygotowanie w technologii CTP, druk i oprawa LOTOS Poligrafia Sp. z o.o. www.drukarnia-lotos.pl SIGMA-NOT Sp. z o.o. Wydawnictwo Czasopism i Książek Technicznych 00-950 Warszawa, ul. Ratuszowa 11 skr. poczt. 1004, tel.: (022) 818-09-18 Internet: http://www.sigma-not.pl Prenumerata: e-mail: kolportaz@sigma-not.pl

ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE
J. A. Pogorzelski – Myślmy kompleksowo o mieszkaniach, energii i kredytach . . . . . . 56 A. Węglarz – Możliwości finansowania projektów z dziedziny efektywności energetycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 P. Cieślewicz – Termoizolacja typu PIR – materiał nowej generacji . . . . . . . . . . . . . 62

PRAKTYKA BUDOWLANA
Z. B. Kohutek – Trwa Kampania Znaku Jakości SPBT „Dobry Beton” . . . . . . . . . . . 68 Z. Szparkowski – Tendencje rozwoju budynków biurowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69

PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI
M. Kosiorek, A. Kolbrecki – Bezpieczeństwo pożarowe – część XVI. Środki ogniochronne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71

TARGI BUDMA 2007
K. Wiśniewska, E. Kowałko – Bogaty program BUDMY 2007 . . . . . . . . . . . . . . . . . Posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych Bautech . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kształtki wieńcowe – wygodne i łatwe w użyciu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej firmy Stolbud S.A. Włoszczowa . . . . . Nowości FAKRO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Gala Laureatów Konkursu Perły Ceramiki UE 2006 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 77 78 80 82 84

RYNEK BUDOWLANY
SOLBET zwiększa produkcję i umacnia markę – wywiad z Markiem Małeckim, Prezesem Grupy SOLBET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . M. Kowalska – Produkcja materiałów budowlanych w 2006 roku . . . . . . . . . . . . . . . J. Kobylarz – Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej i produkcja sprzedana budownictwa w 2006 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . M. Kowalska – Efekty budownictwa mieszkaniowego w 2006 roku . . . . . . . . . . . . . K. Fronczak – Drewno w internetowej sieci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 87 90 93 97

EKOBUDOWNICTWO
H. Piekut – Zanim zabraknie węgla . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98

VADEMECUM UNIJNE
J. Tworek – Ocena regulacji prawnych i funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100

PRAWO W BUDOWNICTWIE
P. Swaczyński – Odzyskanie należności na drodze sądowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103
Zapraszamy do odwiedzenia: www.materialybudowlane.info.pl oraz Portalu Informacji Technicznej: www.sigma-not.pl

2 ’2007 (nr 414)

1

wymagania. dlatego jej pozycja wobec pozostałych norm jest w pewnym sensie nadrzędna. W 2007 r. wprowadzona metodą uznania (bez tłumaczenia). nietłumaczona przetłumaczona i opublikowana w 2005 r. Opracowaniem polskich wersji norm zajmuje się zespół pod kierunkiem prof. L. Bardziej skomplikowana jest sytuacja w przypadku normy ENV 1504-9. Betonu. W tym czasie miała ona zostać. Paweł Łukowski* Materiały i systemy do naprawy i ochrony konstrukcji betonowych – wdrażanie norm europejskich EN 1504 maczeniu na język polski podlega tylko tytuł dokumentu. betonu Naprawy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne Łączenie konstrukcyjne Iniekcja betonu Kotwienie stalowych prętów zbrojeniowych Ochrona zbrojenia przed korozją Sterowanie jakością i ocena zgodności Ogólne zasady stosowania wyrobów i systemów Stosowanie wyrobów i systemów na placu budowy oraz sterowanie jakością prac przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. Normy z serii EN 1504. EN 1504-10 2 2 ’2007 (nr 414) . Definicje. ich wprowadzenie uznano także za pilne.R. L. kiedy ten dokument utraci tymczasowy charakter. dwie kolejne normy (EN 1504-6 i EN 1504-7) wprowadzono metodą uznania. a zatem przewidziane do wprowadzenia metodą tłumaczenia. tłumaczenie przygotowane do publikacji w 2007 r. Zgodnie z ustawą z 12 września 2002 r. weryfikację merytoryczną i językową. wreszcie zatwierdzenie przez Prezesa Polskiego Komitetu Normalizacyjnego. przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. Systemy ochrony powierzchnowej przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. uzupełniona i poprawiona. tłumaczenie przygotowane do publikacji w 2007 przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. L. najnowsze wydanie 2006 r. a ich wersje polskie są obecnie w fazie ankietyzacji i powinny być opublikowane w 2007 r. H. Naprawy i ochrona konstrukcji betonowych w świetle normy EN 1504-10 („Materiały Budowlane” 7/1999). sterowanie jakością i ocena zgodności). L. wymagania. a następnie wprowadzane metodą tłumaczenia. na podstawie doświadczeń zebranych w różnych krajach. np. P. W niniejszym artykule przedstawiono aktualny stan wdrożenia Norm Europejskich dotyczących materiałów do napraw i ochrony betonu do stosowania w Polsce. mija 10 lat od chwili opublikowania normy ENV 1504-9 przez CEN jako normy przeznaczonej do tymczasowego stosowania. Z drugiej strony. Projekt europejskiej normy ENV 1504-9:1997 („Materiały Budowlane” 11/1998). quality control and evaluation of conformity (Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji z betonu. tłu* Politechnika Warszawska P Tabela 1. Normy z serii EN 1504 są obecnie wprowadzane do stosowania w Polsce. jako Normy Europejskie o statusie Norm Polskich. ankietę wśród instytucji zainteresowanych tematyką normy i wprowadzenie ewentualnych poprawek. Wprowadzenie Normy Europejskiej metodą tłumaczenia obejmuje szereg etapów. Czarnecki. wprowadzona metodą uznania (bez tłumaczenia). Definitions.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr inż. sterowanie jakością i ocena zgodności Numer EN 1504-1 EN 1504-2 EN 1504-3 EN 1504-4 EN 1504-5 EN 1504-6 EN 1504-7 EN 1504-8 EN 1504-9 Definicje Tytuł Status normy w Polsce przetłumaczona i opublikowana. Czarnecki. w tym zwłaszcza opracowanie polskiej wersji językowej dokumentu. przez Polski Komitet Normalizacyjny – Komitet Techniczny nr 274 ds. dotyczące materiałów i systemów do napraw i ochrony betonu. wprowadzanie Norm Europejskich do stosowania w Polsce odbywa się metodą uznania lub tłumaczenia. (tabela 1). przyjęcie wersji polskiej przez odpowiedni Komitet Techniczny. Naprawa konstrukcji betonowych w świetle norm europejskich („Materiały Budowlane” 9/2005). opublikowana przez Europejski Komitet Normalizacyjny CEN jako norma do tymczasowego stosowania (ENV). Obecnie siedem norm z serii EN 1504 jest wdrożonych do stosowania w polskiej wersji językowej (w tym norma PN-EN 1504-1 doczekała się już wydania uzupełnionego i poprawionego). Norma ta zawiera ogólne zasady stosowania materiałów i systemów do napraw i ochrony betonu. Czarneckiego z Politechniki Warszawskiej Problematyka napraw betonu w świetle Norm Europejskich była niejednokrotnie prezentowana na łamach czasopisma „Materiały Budowlane” – por. Wprowadzenie Normy Europejskiej metodą uznania (dawniej nazywaną też metodą „okładkową”) polega na jej opublikowaniu w języku oryginału. Łukowski. Czarnecki. Definicje. ostęp osiągnięty w ostatnich 15 latach w zakresie napraw konstrukcji z betonu znalazł wyraz w opracowaniu przez Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN) zbioru 10 norm pod ogólnym tytułem EN 1504: Products and systems for the protection and repair of concrete structure. Termin ostatecznego zatwierdzenia do stosowania był już kilkakrotnie przekładany i obecnie trudno przewidzieć. requirements. o normalizacji. uznano z oczywistych powodów za przeznaczone do powszechnego stosowania. i dlatego były one publikowane metodą uznania. Sasse. przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. Normy eurpejskie z serii EN 1504 Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych.

przywracające ciągłość i/lub trwałość konstrukcji. Założeniem serii norm europejskich EN 1504 jest kompleksowe ujęcie tematyki napraw i ochrony konstrukcji betonowych. stosowane metody i odpowiadające im normy z serii EN 1504 Rys. ochronę zbrojenia. • wyroby i systemy do napraw konstrukcyjnych: wyroby i systemy stosowane do napraw konstrukcji betonowych. skażonych (chlorki) lub zobojętnionych (karbonatyzacja).Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Struktura zbioru norm z serii PN-EN 1504 Naprawa budowli to złożony sposób postępowania. których zastosowanie poprawia trwałość konstrukcji betonowych i żelbetowych. • wyroby i systemy do ochrony zbrojenia przed korozją: wyroby i systemy nakładane na niezabezpieczone zbrojenie w celu zapewnienia ochrony przed korozją. Etapy naprawy. wypełnianie ubytków. 2. • wyroby i systemy do kotwienia: wyroby i systemy. po usunięciu fragmentów luźnych. wiele operacji naprawczych: iniekcję rys. • wyroby i systemy do napraw niekonstrukcyjnych: wyroby i systemy stosowane do napraw powierzchniowych. Wyroby i systemy ochronne i naprawcze zajmują w strukturze norm PN-EN 1504 centralne miejsce (rysunek 1). Rys. W każdej naprawie betonu lub żelbetu można wyróżnić. zapewniając odpowiednią współpracę obu materiałów lub przez wypełnianie pustek zapewniają współodkształcalność stali i betonu. Operacje te wyznaczają funkcje używanych materiałów i są podstawą ich klasyfikacji wg PN-EN 1504-1: • wyroby i systemy do ochrony powierzchniowej betonu: wyroby i systemy. • wyroby i systemy do iniekcji betonu: wyroby i systemy wprowadzane do konstrukcji betonowej przez iniekcję. • wyroby i systemy do łączenia konstrukcyjnego: wyroby i systemy stosowane w celu zapewnienia trwałej konstrukcyjnej przyczepności między betonem a dodatkowo stosowanym materiałem. oferowanych na rynku. które kotwią zbrojenie w betonie. Struktura zbioru norm z serii EN 1504 przywracające geometrię powierzchni lub estetyczny wygląd konstrukcji. 2 ’2007 (nr 414) 3 . ochronę powierzchniową betonu (rysunek 2). W dziesięciu częściach przedstawiono całość problematyki – od definicji do wykorzystania materiałów i systemów na placu budowy. 1. Złożoność zagadnienia znajduje odzwierciedlenie w dużej liczbie różnorodnych rozwiązań materiałowych w zakresie napraw i ochrony betonu przed korozją. mający na celu całkowite lub częściowe przywrócenie obiektowi wyjściowego lub wymaganego projektem stanu użytkowania. gruntowanie podkładu betonowego. zastępujące uszkodzony beton i przywracające ciągłość i trwałość konstrukcji.

wypełnionych iniekcyjnie. Normy Europejskie Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych – Metody badań i ich powiązanie z normami EN 1504. na str. wyrobów iniekcyjnych – Przyczepność oznaczana za pomocą oceny wytrzymałości spoiny na rozciąganie PN-EN 12637-1:2005 (U) Kompatybilność wyrobów iniekcyjnych – Część 1: Kompatybilność z betonem PN-EN 14068:2004 (U) Oznaczanie wodoszczelności spękań.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 2. z uwzględnieniem cyklu termicznego lub bez cyklu termicznego. bez zmian w betonie 4 2 ’2007 (nr 414) . cd. bez zmian w betonie PN-EN 14068:2004 (U) Oznaczanie wodoszczelności spękań. wyrobów iniekcyjnych – Przyczepność oznaczana za pomocą oceny wytrzymałości spoiny na rozciąganie PN-EN 12636:2001 Oznaczanie przyczepności betonu do betonu PN-EN 13412:2006 (U) Oznaczanie modułu sprężystości przy ściskaniu PN-EN 13733:2004 Oznaczanie trwałości konstrukcyjnych materiałów klejących PN-EN 1504-5 Iniekcja betonu PN-EN 1543:2000 Oznaczanie narastania wytrzymałości na rozciąganie polimerów PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1771:2005/AC:2005 (U) Oznaczanie iniekcyjności z zastosowaniem warstwy piasku PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 12617-2:2005 (U) Rysy skurczowe polimerowych wyrobów iniekcyjnych: skurcz objętościowy PN-EN 12618-1:2004 (U) Przyczepność i wydłużalność stosowanych do iniekcji wyrobów o ograniczonej plastyczności PN-EN 12618-2:2005 (U) Oznaczanie przyczepności.PN-EN 1799:2000 Badanie przydatności konstrukcyjnych materiałów klejących do stosowania na powierzchniach betonowych PN-EN 12188:2001 Oznaczanie połączenia stali ze stalą w celu określenia właściwości konstrukcyjnych materiałów klejących PN-EN 12189:2000 Oznaczanie czasu przydatności do użycia PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-2:2002 (U) Metoda badania wypełniaczy do spoiw polimerowych PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 12615:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ścinanie PN-EN 12617-1:2004 (U) Oznaczanie skurczu liniowego polimerów i systemów zabezpieczeń powierzchniowych (SPS) PN-EN 12617-3:2004 Oznaczanie wczesnego skurczu liniowego konstrukcyjnych materiałów klejących PN-EN 12618-2:2005 (U) Oznaczanie przyczepności. 5 PN-EN 1504-2 Systemy ochrony powierzchniowej betonu PN-EN 1542:2000 Pomiar przyczepności przez odrywanie PN-EN 1770:2000 Oznaczanie współczynnika rozszerzalności cieplnej PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-1:2004 Metoda badania suchych składników gotowych zapraw PN-EN 12617-1:2004 (U) Oznaczanie skurczu liniowego polimerów i systemów zabezpieczeń powierzchniowych (SPS) PN-EN 13057:2004 Oznaczanie odporności na absorpcję kapilarną PN-EN 13294:2004 Oznaczanie czasu tężenia PN-EN 13395-2:2004 Oznaczanie urabialności – Część 2: Badanie płynności zaczynu lub zaprawy PN-EN 13529:2005 Odporność na silną agresję chemiczną PN-EN 13578:2004 (U) Kompatybilność z betonem wilgotnym PN-EN 13579:2004 Badanie schnięcia przy impregnacji hydrofobizującej PN-EN 13581:2004 Oznaczanie ubytku masy betonu hydrofobizowanego przez impregnację po działaniu zamrażania-rozmrażania w obecności soli PN-EN 13687-1:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 1: Cykliczne zamrażanie-rozmrażanie przy zanurzeniu w soli odladzającej PN-EN 13687-2:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 2: Cykliczny efekt burzy (szok termiczny) PN-EN 13687-3:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 3: Cykle termiczne bez soli odladzającej PN-EN 13687-5:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 5: Odporność na szok termiczny PN-EN 1504-3 Naprawy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne PN-EN 1542:2000 Pomiar przyczepności przez odrywanie PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1770:2000 Oznaczanie współczynnika rozszerzalności cieplnej PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-1:2004 Metoda badania suchych składników gotowych zapraw PN-EN 12617-4:2004 Oznaczanie skurczu i wydłużenia PN-EN 12637-1:2005 (U) Kompatybilność wyrobów iniekcyjnych – Część 1: Kompatybilność z betonem PN-EN 13294:2004 Oznaczanie czasu tężenia PN-EN 13295:2005 Oznaczanie odporności na karbonatyzację PN-EN 13395-1:2004 Oznaczanie urabialności – Część 1: Badanie rozpływu zapraw tiksotropowych PN-EN 13395-2:2004 Oznaczanie urabialności – Część 2: Badanie płynności zaczynu lub zaprawy PN-EN 13395-3:2004 Oznaczanie urabialności – Część 3: Badanie płynności mieszanki betonowej stosowanej do napraw PN-EN 13412:2006 (U) Oznaczanie modułu sprężystości przy ściskaniu PN-EN 13687-1:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 1: Cykliczne zamrażanie-rozmrażanie przy zanurzeniu w soli odladzającej PN-EN 13687-2:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 2: Cykliczny efekt burzy (szok termiczny) PN-EN 13687-4:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 4: Cykle termiczne na sucho PN-EN 1504-4 Łączenie konstrukcyjne PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1770:2000 Oznaczanie współczynnika rozszerzalności cieplnej PN. z uwzględnieniem cyklu termicznego lub bez cyklu termicznego. wypełnionych iniekcyjnie.

zasady. metody zdefiniowanie sposobu użycia poszczególnych materiałów. opracowanie dokumentacji Diagnostyka stanu konstrukcji Wstępne planowanie naprawy Projekt naprawy Postępowanie naprawcze w świetle norm europejskich Znaczenie normy ENV 1504-9 wynika m. W komentarzach do norm podkreśla się także znaczenie przyczepności do podłoża i międzywarstwowej jako warunku powodzenia naprawy. Do tego celu stosuje się m. W normie EN 1504-10 zestawiono metody napraw i ochrony konstrukcji przed korozją.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Tabela 2. jakie powinny być brane pod uwagę w poszczególnych fazach realizacji przedsięwzięcia (tabela 3). 60 Norm Europejskich na badania wyrobów i systemów do ochrony i naprawy konstrukcji betonowych. odnosząc je do zasad naprawy i ochrony. Normy Europejskie Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych – Metody badań i ich powiązanie z normami EN 1504 cd. Jednym z podstawowych warunków powodzenia naprawy lub ochrony jest właściwe przeprowadzenie prac.in. Na ogół są to proste próby przeprowadzane bezpośrednio na placu budowy. pozostałe metodą uznania i są one na różnych etapach przygotowania do publikacji w wersji polskiej. konserwacja i utrzymanie konstrukcji uszkodzenia. której przyporządkowana jest metoda naprawy lub ochrony. prowadzenia prac wybór i zastosowanie materiałów i sprzętu. którym przyporządkowano odpowiednie metody technicznej realizacji. fikacja i przyczyny możliwości. Etapy naprawy wg ENV 1504-9 Etapy naprawy Użytkowanie konstrukcji Elementy istotne na danym etapie naprawy warunki i przebieg użytkowania. Podobny pogląd był prezentowany również przed opublikowaniem tych norm. Dotychczas opracowano ok. Do każdej metody podano zestaw cech wraz Tabela 3. sposoby kontroli jakości prac. które powinny być sprawdzone. prace zapobiegawcze. Zakres badań uzależniony jest od zasady. otoczenia oraz stosowanych materiałów. dokumentacja. stosowanych materiałów i otoczenia.in. Niemal połowa norm na metody badań jest wprowadzona do stosowania w Polsce metodą tłumaczenia. ze str. aby zapewnić właściwy przebieg robót.in. materiałów naprawczych. Wykonanie prac naprawczych z wymaganiami. ich klasy. 4 PN-EN 14117:2005 (U) Oznaczanie czasu wyciekania cementowych wyrobów iniekcyjnych PN-EN 14406:2005 (U) Oznaczanie współczynnika rozszerzalności i ocena rozszerzalności PN-EN 14497:2005/AC:2006 (U) Oznaczanie stabilności filtrowania PN-EN 14498:2005 (U) Zmiany objętości i masy wyrobów iniekcyjnych po cyklach suszenia w powietrzu i przechowywania w wodzie PN-EN 1504-6 Kotwienie stalowych prętów zbrojeniowych PN-EN 1544:2007 (U) Oznaczanie pełzania syntetycznych wyrobów żywicznych (PC) przy długotrwałym obciążeniu rozciągającym prętów zbrojeniowych kotwienia PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 1881:2007 (U) Badanie wyrobów kotwiących metodą wyrywania PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-1:2004 Metoda badania suchych składników gotowych zapraw PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 13294:2004 Oznaczanie czasu tężenia PN-EN 13395-2:2004 Oznaczanie urabialności – Część 2: Badanie płynności zaczynu lub zaprawy PN-EN 1504-7 Ochrona zbrojenia przed korozją PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 13062:2004 (U) Oznaczanie tiksotropii wyrobów do ochrony zbrojenia PN-EN 15183:2006 (U) Badanie ochrony przed korozją PN-EN 15184:2006 (U) Przyczepność otulonej stali do betonu przy ścinaniu (badanie wyrywania) PN-EN 1504-10 Stosowanie wyrobów i systemów na placu budowy oraz sterowanie jakością prac PN-EN 1542:2000 Pomiar przyczepności przez odrywanie PN-EN 1766:2001 Betony wzorcowe do badań PN-EN 1881:2007 (U) Badanie wyrobów kotwiących metodą wyrywania PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 14630:2007 (U) Oznaczanie głębokości karbonatyzacji w betonie metodą fenolftaleinową Część 8 normy EN 1504 Sterowanie jakością i ocena zgodności podaje procedury kontroli jakości wyrobów. kontrola jakości. normy dotyczące badań. Wymagania dotyczące: podłoża. Praca została wykonana w ramach grantu rozwojowego MNiSW nr R04 020 01 2 ’2007 (nr 414) Odbiór prac naprawczych 5 . normy te są przywoływane w odpowiednich częściach normy EN 1504 (tabela 2). Badania sprawdzające obejmują łącznie 45 cech podłoża. zagadnienia BHP badania odbiorcze. W 18 przypadkach metoda badania polega na wizualnym sprawdzeniu danej cechy. iż sformułowano w niej zasady dotyczące naprawy betonu i ochrony zbrojenia. sformułowanych w normie ENV 1504-9. Właściwości te dotyczą podłoża. Określono także etapy naprawy oraz czynniki. z faktu. W normie EN 1504-10 określono m.

Rozkład sił działających na cząsteczkę na powierzchni cieczy jest inny. d – grubość płytki [m]. Swobodna energia powierzchniowa jest więc tą częścią energii.1. Napięcie powierzchniowe wynika z sił wzajemnego oddziaływania występujących między cząsteczkami cieczy. natomiast w praktyce należy również uwzględnić empiryczny współczynnik k.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr Luc Courard* dr inż. która jest skierowana do wnętrza cieczy wzdłuż normalnej do powierzchni cieczy. Część 3. objętości kropli i konstrukcji przyrządu. γL – napięcie powierzchniowe [N/m]. zależny od promienia kapilary. że ich wypadkowa równa się zeru. Wzór określający wagę kropli w ma postać: w = mg = k2π rγL [N] Innym sposobem pomiaru jest metoda odrywania płytek metalowych. Siły przyciągania. Fn określa się ze wzoru: Fn = F – Q = 2γL (l + d)cos α [N] gdzie. Zgodnie z praRys. 2. W celu uzyskania dobrej przyczepności ciekłego materiału naprawczego do mineralnego podłoża naprawianego (beton) stosuje się materiały dobrze zwilżające podłoże. nazywa się napięciem powierzchniowym. W przypadku cieczy zwilżającej płytkę. W przypadku gdy swobodna energia powierzchniowa jest równa lub większa niż napięcie powierzchniowe cieczy następuje efekt pełnego zwilżenia i kąt zwilżania jest zerowy. Tomasz Piotrowski** Inżynieria Powierzchni Betonu. obok struktury geometrycznej powierzchni podkładu („Materiały Budowlane” 9/2006) i stopnia jego mikrozarysowania („Materiały Budowlane” 12/2006). na skutek działania sił adhezji. jaką trzeba wykonać. Właściwość ta jest efektem współdziałania napięcia powierzchniowego (swobodnej energii powierzchniowej SFE – Surface Free Energy) cieczy i podłoża oraz międzyfazowej energii powierzchniowej. l . wem Tate’a waga kropli Schemat pomiaru w jest wprost proporcjonalna do siły napięcia po. Ze względu na symetrię sferyczną siły te kompensują się tak. Przeniesienie cząsteczek z wnętrza na powierzchnię cieczy jest związane z wykonaniem pracy przeciw wypadkowej sił międzycząsteczkowych. Polega ona na wyznaczeniu siły potrzebnej do oderwania płytki (o znanym obwodzie) od powierzchni cieczy. Na cząsteczkę znajdującą się wewnątrz cieczy działają siły przyciągania pochodzące od otaczających ją cząsteczek. Andrzej Garbacz** mgr inż. ** Uniwersytet w Lie `gie ** Politechnika Warszawska O Międzyfazowa energia powierzchniowa γSL na granicy faz ciało stałe/ciecz jest miarą siły przyciągającej cząsteczki cieczy do podłoża. Opisany jest równaniem Younga-Dupre’a jako zależność między napięciem powierzch- [N/m] Rys. kąt zwilżania będzie stosunkowo duży (rysunek 2). Przyjmując d << l można obliczyć napięcie powierzchniowe cieczy γL ze wzoru: γL = F −Q 2l skuteczności naprawy.długość zanurzonej części płytki w momencie odrywania [m]. cząsteczki cieczy przylegają do metalu i wówczas α = 0. wyrażonym wzorem: ∆W γL = .w stalagwierzchniowego γL oraz mometrze obwodu przewężenia. Natomiast jeżeli ciecz o dużym napięciu powierzchniowym (woda) znajdzie się na podłożu o niskiej energii powierzchniowej (teflon). decyduje fizykochemiczna kompatybilność podkładu betonowego i materiału naprawianego. zwany stałą stalagmometryczną danego przyrządu. Można ją podzielić na dwie składowe odpowiadające oddziaływaniom międzycząsteczkowym: polarną (dipolową) γp i dyspersyjną γd. cosα = 1. Siła od napięcia powierzchniowego Fn równa jest różnicy między siłą F potrzebną do oderwania płytki od cieczy i ciężarem płytki Q. tworzą wypadkową. [J/m2 = N/m] ∆A gdzie: A – pole powierzchni [m2]. Jej wartość można określić przez pomiar kąta zwilżania jednej lub kilku cieczy o dobrze znanych właściwościach. Schemat stanu zwilżenia ciała stałego przez ciecz 6 2 ’2007 (nr 414) . Zjawisko zwilżania można opisać jako zmianę stanu energetycznego na skutek zmiany powierzchni rozdziału ciało stałe/gaz i ciecz/gaz na skutek powstania nowej ciało stałe/ciecz. Termodynamiczne uwarunkowania adhezji Pomiar napięcia powierzchniowego cieczy γL można przeprowadzić bezpośrednio na podstawie kształtu kropli tuż przed jej oderwaniem się od końcówki dozującej stalagmometru (rysunek 1). Definicję swobodnej energii powierzchniowej opisuje równanie Owensa i Wendta: p γ SL = γ S + γ L − 2 λdS ⋅ γ d − 2 λp ⋅ γ L [N/m] L S Kąt zwilżalności to kąt. która w wyniku zmian nie została zrównoważona. aby utworzyć jednostkową powierzchnię cieczy. pochodzące od cząsteczek cieczy. jaki tworzy styczna powierzchni cieczy i powierzchnia ciała stałego. które można zmierzyć za pomocą wagi torsyjnej Wihelmy’ego. α – kąt między powierzchnią płytki i płaszczyzną styczną do powierzchni cieczy. w tym napięcia powierzchniowego. W – praca potrzebna do utworzenia powierzchni A [J]. Praca.

7 21.4 56 – 22. C3 – naftalenem. iż siła adhezji jest tym większa. Wyniki badań napięcia powierzchniowego w przypadku wody i zaczynów cementowych z domieszkami oraz kąta zwilżalności na zróżnicowanych podłożach: W – woda destylowana. Obliczona na ich podstawie wartość pracy adhezji za pomocą równań wyrażających WA1 i WA2 wskazuje na możliwość wykorzystania wyniku pomiaru kąta zwilżenia na podkładzie betonowym do celów porównawczych między mieszankami materiału naprawczego (rysunek 4). zależnie od Wartości pracy adhezji w przypadku podkładów suchych (WaV) i z warstewką wody na powierzchni (WaVL) UKŁAD NAPRAWIONY WaV WaVL materiał naprawczy/podkład [mJ/m2] [mJ/m2] Zaprawa cementowa/beton Akryl/beton Akryl/akryl Akryl/beton hydrofobizowany Żywica epoksydowa/beton Żywica epoksydowa/podkład epoksydowy Żywica epoksydowa/beton hydrofobizowany 87. W celu określenia rzeczywistej pracy adhezji należy jednak uwzględnić dipolowe i dyspersyjne oddziaływania międzycząsteczkowe.8 53 42. należy przeprowadzić oddzielne badanie zaprawy cementowej i kruszywa. γSL – międzyfazowa energia powierzchniowa ciało stałe-ciecz [N/m]. 2 ’2007 (nr 414) 7 . rodzaj podłoża i cieczy oraz czas pomiaru. Można ją opisać jako pracę konieczną do pokonania sił adhezji cieczy do ciała stałego. że powierzchnia betonu nie jest jednorodna.6 92.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA niowym cieczy i ciała stałego oraz międzyfazową energią powierzchniową (rysunek 2): cos θ = γ S − γ SL γL Wyznaczenie składowych równania polega na pomiarze kata zwilżenia na podkładzie o zerowej składowej polarnej – γSp. C5 – lignosulfonianem sodowym. przyjmuje się wartość zmierzoną po 1 lub 2 min od naniesienia cieczy na podłoże. Na wartość kąta zwilżalności wpływają m. Uwzględniając natomiast oddziaływania polarne i dyspersyjne wg równania opisującego swobodę otrzymuje się energię powierzchniową: p W A 2 = 2 λdS ⋅ γ d + 2 λp ⋅ γ L L S Rys. Na podstawie rozważań termodynamicznych można także wykazać niekorzystny wpływ obecności warstewki wody na powierzchni podkładu w przypadku stosowania kompozytów polimerowych. znacznie obniża pracę adhezji. C2 – kwasem maleinowym. Praca powstała w ramach pracy statutowej w Katedrze Inżynierii Materiałów Budowlanych WIL PW – 2007. przeprowadzone na Uniwersytecie w Lie `ge. Obecnie w Katedrze Inżynierii Materiałów Budowlanych Politechniki Warszawskiej i na Uniwersytecie w Lie prowadzone są badania nad `ge ustaleniem tej zależności. 3. Ze względu na zmienność kąta zwilżenia w czasie. Czynniki wpływające na pracę adhezji Stosując odpowiednią modyfikację materiału naprawczego lub obróbkę powierzchniową podkładu betonowego można kontrolować właściwości termodynamiczne w układzie naprawianym. Ciecz o wyższym napięciu powierzchniowych wypiera ciecz o niższym napięciu. Hydrofobizacja podkładu betonowego zwiększając wartość kąta zwilżania. C – zaczyn bez domieszki. a także parowania.7 66. Zależność między obliczonymi wartościami pracy adhezji WA1 i WA2 Pomiar kąta zwilżalności W związku z tym. owocną dyskusję i opiekę merytoryczną. co może zwiększyć pracę adhezji. Autorzy składają podziękowania prof. Lechowi Czarneckiemu – Kierownikowi Katedry za inspirację. na skutek adsorpcji powierzchniowej i mikrochropowatości.2 79. C6 – kopolimerem winylowym [N/m] mogą odpowiednio zmieniać napięcie powierzchniowe lub kąt zwilżania. zaczyn z: C1– melaminą. Praca adhezji określa stabilność powierzchni zespolenia. co potwierdzają wyniki badań (tabela). Modyfikatory materiałów naprawczych Rys.7 53.2 relacji między wartościami napięcia powierzchniowego wody i mieszanki materiału naprawczego. Czynniki te mają przeciwny wpływ na zwilżalność. γL – napięcie powierzchniowe cieczy [N/m].in. C4 – melaminą wielkocząsteczkową. 4. Pomiar kąta zwilżalności przeprowadza się bezpośrednio w goniometrze (fotografia). pracę określa się ze wzoru: WA = γL + γS – γSL [N/m] a po wprowadzeniu γS = cosθγL + γSL z przekształcenia wzoru na kąt zawilgocenia otrzymuje się: WA1 = γL (1 + cosθ) [N/m] Wynika z tego. gdzie: γS – napięcie powierzchniowe ciała stałego [N/m].1 80.8 74. W przypadku gdy adhezja jest wynikiem jedynie sił van der Waalsa. Na rysunku 3 przedstawiono wyniki pomiaru napięcia powierzchniowego γL wody (W) i zaczynów cementowych (C) z różnymi domieszkami obniżającymi lepkość oraz wyniki pomiaru kąta zwilżenia tych materiałów na różnych podkładach. więc konieczne jest określenie pewnego optimum. im mniejszy jest kąt zwilżania i im większe napięcie powierzchniowe cieczy. co upraszcza zjawisko zwilżania tylko do oddziaływań dyspersyjnych. Objawia się to zmniejszeniem pracy adhezji.4 52.

Słupy ustawia się najczęściej na szerokich klinach z twardego drewna. Przy ustaleniach ostatecznych należy dokładniej oceniać główne elementy konstrukcyjne budynku. otwory wiercone. Obecnie można nabyć wiele rodzajów nowoczesnych łączników. * Politechnika Szczecińska K Technologie wzmacniania i naprawy Przed przystąpieniem do napraw i wzmocnień należy opracować projekt. inż. Pierwszym niezbędnym etapem prac wzmacniających jest odciążenie konstrukcji. Belki złożone. na które przekazuje się całe obciążenie działające na konstrukcję wraz z ciężarem własnym. Czasem do okresowego podtrzymania (podstemplowania) wysoko położonych konstrukcji można użyć dźwigów mostowych. próbkach wyciętych z nieobciążonych części konstrukcji. czy remont jest opłacalny. które powodują korozję stali i niszczą beton. kratownice. ubytki przekroju (duże otwory po sękach. stosuje się podnośniki śrubowe. do oceny. liczbę kondygnacji. które podwyższają odporność konstrukcji na huragany i drgania sejsmiczne. fizyczne. • stan łączników i złączy. Wytrzymałość na ścinanie drewna równoległe do włókien jest niewielka i wiele węzłów kratownic połączonych na wręby czołowe i belek uległo zniszczeniu na skutek ścinania. Powoduje to problemy z łącznikami. lekkie szkieletowe konstrukcje drewniane zachowują się dosyć dobrze nawet przy silnych huraganach. Po zakończeniu prac wzmacniających należy stopniowo. Wytrzymałość na ściskanie. ugięcia. biotyczne. dobre właściwości termoizolacyjne. konstrukcję i stan: ścian. Przy ocenie stanu technicznego bierze się pod uwagę: wiek budynku. Dalszą zaletą drewna jest odporność na związki chemiczne. takim jak trzęsienia ziemi i ekstremalne wiatry. rezystograf). pokrycia i poszycia dachowego. Niektóre z zalet drewna to: korzystny stosunek wytrzymałości do gęstości pozornej. Zbigniew Mielczarek* dr inż. wręby. rodzaj gruntu (soczewki torfowe) itp. W przypadku sztormów lekkość konstrukcji jest wadą. Kratownice. Wytrzymałość drewna wzmacnianych konstrukcji powinna być określona na 8 2 ’2007 (nr 414) . Liczba i wymiary słupów zależą od rozpiętości i obciążenia konstrukcji i są obliczane. promieniowym i stycznym. Małgorzata Lange* Naprawa oraz wzmacnianie elementów i konstrukcji drewnianych Określenie stanu technicznego budowli Badania stanu technicznego budowli stanowią podstawę przyporządkowania konstrukcji do jednego z poziomów stanu technicznego. W przypadku gdy zachodzi potrzeba podniesienia konstrukcji na znaczną wysokość. W projekcie należy uwzględnić zalecenia dotyczące zabezpieczenia przed korozją biologiczną oraz eksploatacji i przepisów bhp. • stan całej konstrukcji nośnej. specyficzne dla materiału oraz oddziaływania nadzwyczajne. Najlepiej do tego celu zastosować nowoczesną aparaturę do nieniszczących badań diagnostycznych (np. na podstawie danych o uszkodzeniach uzyskanych podczas oględzin. dr hab. zmiany kształtu i położenia: wygięcia. onstrukcje drewniane mogą być odporne na wpływy atmosferyczne pod warunkiem prawidłowej budowy i eksploatacji. kształt i wymiary. estetyczny wygląd i inne. odporność ogniowa (pod warunkiem zwartych przekrojów o dużych wymiarach). a szczególnie rozciąganie w kierunku prostopadłym do włókien również jest znacznie mniejsza niż wzdłuż włókien. Istotne znaczenie ma przy tym kierunek działania obciążeń w stosunku do przebiegu włókien. poluzowania). łuki i ramy zaleca się podpierać słupami dwugałęziowymi z przewiązkami. Przy wzmacnianiu części podporowych belek jednolitych można ograniczyć się do pojedynczych stempli umieszczonych pod belką w pobliżu podpory. Ocenie podlegają: • stan drewnianych elementów budowli. szczególnie w przypadku gdy konstrukcja jest poddana nietypowym obciążeniom. zawierać rysunki robocze. za pomocą klinów lub podnośników. chociaż ich zachowanie w dużym stopniu zależy od jakości łączników. chemiczne. Poziom stanu technicznego poszczególnych części budowli należy określić oddzielnie. dachu. ale jeśli połączenia zostały wykonane prawidłowo. a w kratownicach w pobliżu węzłów pasa górnego. skręcanie. stropów. szczegóły wzmocnień i wytyczne robót. w wyniku czego następują wgniecenia i poprzeczne pęknięcia. Przyczyny uszkodzeń drewna można podzielić na: mechaniczne. Zwiększa to bezpieczeństwo ich wykonywania i ułatwia wprowadzenie nowych elementów wzmacniających. których obustronne dobijanie pozwala na ich podniesienie wraz z konstrukcją. a przyszłościowe modyfikacje nie są kosztowne. załamania. Odciążenie wykonuje się najczęściej przez podpieranie (lub podwieszanie) konstrukcji tymczasowymi podporami z krawędziaków lub żerdzi. Projekt wzmocnienia powinien uwzględniać warunki eksploatacji konstrukcji. zmiany w elementach metalowych (korozja.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych prof. bez gwałtownych szarpnięć usunąć stemple. przemieszczenia. łuki i ramy powinny być podparte szeregiem słupów. Decyzje dotyczące naprawy (od małej naprawy do wyburzenia) mogą być określone na podstawie zestawienia uszkodzeń i wyznaczonego poziomu stanu technicznego budowli. Właściwości drewna zmieniają się w trzech wzajemnie prostopadłych kierunkach: podłużnym. posadowienie budynku. umieszczonymi po obu stronach konstrukcji. obtarcia). Wykonawstwo konstrukcji drewnianych jest stosunkowo łatwe. W wyniku niewielkiej wagi i podatności konstrukcje drewniane dobrze znoszą trzęsienia ziemi. a następnie ustalić jeden poziom ogólny np.

Wielkość naprężeń. zależności pomiędzy wielkością naprężeń normalnych w osiowo ściskanych prętach złożonych: dwugałęziowego pasa górnego kratownicy (a) i jednogałęziowego słupka lub krzyżulca kratownicy. jest najbardziej celowe przez zmniejszenie działających na nie obciążeń. Przykłady połączeń płyty żelbetowej z belką drewnianą podano na rysunku 3 i 4. d) prefabrykowanymi „protezami” stalowymi. Lialin J. bocznych przymocowanych za pomocą gwoździ lub innych łączników mechanicznych (podatnych). 3. σn – naprężenia w przekładkach lub nakładkach 2 ’2007 (nr 414) 9 . 1. dlatego trudno jest określić redystrybucję naprężeń w elementach o przekroju złożonym i w efekcie obliczyć. Wpływ podatności złączy na pracę drewnianych elementów zespolonych jest bardzo duży.in. Inne przykładowe sposoby wzmacniania końców belek pokazano na rysunku 2. N. Wzmacnianie elementów drewnianych. Wykresy zależności pomiędzy naprężeniami normalnymi a długością: a) prętów z przekładką ciągłą. wykonuje się zwykle za pomocą nakładek lub przykładek Rys. b) gwoździ Rys. M. Rozkład naprężeń normalnych i tnących w prętach o złączach podatnych jest odmienny niż w elementach jednolitych. c) gwoździowanymi nakładkami drewnianymi. 2 – nakładka stalowa. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. które przymocowuje się do końca belki dwiema śrubami. b) za pomocą kształtowników stalowych i lekkiego betonu. b) górna „proteza”: 1 – belka. Wzmocnienie końców belek [Zubariew G. Obliczenia Rys. Wydanie „Wysszaja Szkoła”. 3 – śruba Niekiedy zachodzi konieczność wzmocnienia drewnianych konstrukcji stropowych lub dachowych jako całości. zależy od kilku parametrów. VEB Verlag für Bauwesen. 5. w których występują pęknięcia przebiegające równolegle lub skośnie w stosunku do podłużnej osi pręta (fotografia). W celu zilustrowania tego zagadnienia na rysunku 5 przedstawiono m. Przykłady różnych metod połączeniowych płyty betonowej z belką drewnianą za pomocą prętów ze stali żebrowanej: a) przekrój poprzeczny.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Wzmacnianie przekryć belkowych w przypadku ich przeciążenia. Taki sam efekt daje zamiana ciężkiej warstwy ocieplającej lub zasypki na lżejszą. nazywanym niekiedy „protezą”. Po podparciu odcina się przegniły koniec belki i zastępuje nowym (stalowym lub drewnianym). W przypadku stropów stosowane są zazwyczaj wzmocnienia za pomocą płyty żelbetowej współpracującej z belkami w przenoszeniu obciążeń. b) prętów z nakładkami: σg – naprężenia w prętach bezpośrednio obciążonych. jakie występują w przykładkach. Berlin 1980]: a) stalowymi ceownikami połączonymi za pomocą śrub. e) „ protezami” wykonanymi z żywicy poliestrowej Rys . Wzmacnianie podporowych części podciągów i belek opartych na ścianach zewnętrznych i przegrodach wykonuje się w sposób pokazany na rysunku 1. Konstrukcji iz dieriewa i płastmas. w jakim stopniu nakładki współpracują z elementem bezpośrednio obciążonym. a długością prętów. Połączenie płyty betonowej z belką drewnianą: a) za pomocą wrębów i gwoździ. z odcinków stalowego ceownika lub dwóch kątowników. W tym celu można zastosować dodatkowe belki pod lub w przestrzeniach pomiędzy istniejącymi. 2. i tak np. a pomiędzy stalą i drewnem umieszcza się warstwę hydroizolacji. gdy nie występują żadne defekty. Moskwa 1980]: a) dolna „proteza”.: Holzbau. Wzmacnianie końców (główek) belek drewnianych [Mönck W. rodzaju i liczby łączników. Teoria prętów o złączach podatnych jest stosunkowo skomplikowana.. dwukrotne zwiększenie przekroju (przy analogicznym obciążeniu) nie oznacza dwukrotnego zmniejszenia naprężeń. Proteza metalowa składa się np. długości pręta. rodzaju obciążenia i konfiguracji przekroju poprzecznego pręta. 4. b) przekrój podłużny Pęknięcia skurczowe w belkach drewnianych Rys.

Po- Rys. stosując polimerobeton. Wzmacnianie wrębów podporowych nakładkami gwoździowanymi: a) przybitymi do krokwi. Szczególnie w budownictwie tradycyjnym stosowano wiele rozwiązań typu ciesielskiego. np. Spotyka się również przypadki. a linią przerywaną – uproszczonymi. Najczęściej wręby podporowe wymagają naprawy i wzmocnień. i obliczenia przeprowadzać jak dla rozciągania ze zginaniem. Jeżeli pęknięcia są głębokie (przechodzą na wylot). Wzmocnienie wrębu podporowego: a) śrubami ściągającymi. Miejscowe osłabienia czy uszkodzenia mogą być również wzmacniane za pomocą laminatów włóknistych. Najczęściej wzmocniena wymagają pasy dolne wiązarów kratowych. ale również mimośród spowodowany podcięciem.R. 5th World Conference on Timber Engineering. a przy zginaniu schemat pręta odpowiada belce wielokrotnej. Rżanicyna. że w przypadku ściskania smukłość pręta składającego się z dwóch części jest znacznie większa niż jednolitego. Można nimi również wzmacniać złącza klinowe w belkach klejonych.: Practical use of comopsite Timber-Concrete Beam connected by Nail. Przy wykonywaniu napraw elementów i konstrukcji dachowych nie należy ograniczać się do przywrócenia stanu pierwotnego. naprawę węzła można wykonać. Bardzo często czynnikiem decydującym o nośności węzła podporowego jest ścinanie. które zapewniałyby przeniesienie sił rozwarstwiających. dlatego odległość od miejsca podcięcia do końca belki powinna być odpowiednio duża. Wymagają one wzmocnienia miejscowego lub na całej długości. W niektórych przypadkach (elementach krępych z małą liczbą łączników) może się okazać. 5th World Conference on Timber Engineering. np. połowę). w których zastosowano górne i dolne nakładki ciągłe połączone gwoździami. że do wzmocnienia zastosowano obejmy stalowe. np. jeśli zostaną wzmocnione łącznikami. konstrukcje drewniane hal przemysłowych. które są narażone na rozrywanie w poprzek włókien. które bardzo często ulegają uszkodzeniom. 1998] Rys. nie tylko uwzględnić zmniejszenie przekroju pasa dolnego. Czasem przy wzmacnianiu konstrukcji stosuje się jednocześnie kilka metod. które z reguły bardzo znacznie osłabiały elementy w miejscach połączeń. Do wzmacniania stref elementów drewnianych. gdy w pła- 10 2 ’2007 (nr 414) . Bardzo niekorzystna i niebezpieczna sytuacja jest wówczas. Linią ciągłą zaznaczono naprężenia określone wzorami ścisłymi. wzmacnianie stropu przez przymocowanie (przybicie) do belek obustronnych przykładek i płyty żelbetowej współpracującej z belkami. Szwajcaria. Przy obliczeniach węzłów podporowych na wręby czołowe. Szwajcaria. dlatego też osoba wykonująca ekspertyzę czy opracowująca opinię techniczną powinna uwzględnić (w obliczeniach sprawdzających nośność i sztywność konstrukcji) specyfikę wymiarowania takich konstrukcji. albo środkowych (rysunek 5b). Wykresy ilustrują zależność pomiędzy wielkością naprężeń normalnych występujących w przekrojach położonych w środku rozpiętości prętów. ponieważ wykonywane są zwykle z drewna niedostatecznej jakości. ponieważ zbudowane zostały dla konkretnego rodzaju i liczby łączników oraz konfiguracji przekroju poprzecznego. W niektórych przypadkach stosuje się styki z dodatkowymi prętami ściągającymi (rysunek 8). 7. 1998] wierzchnia przekroju nakładek powinna być nie mniejsza niż powierzchnia przekroju wzmacnianego elementu. że im większa długość (smukłość) prętów. b) przybitymi do krokwi i belki [Stefanovic B. W przypadku gdy uszkodzeniu węzła podporowego towarzyszy zniszczenie głównych belek i końców krokwi. których sumaryczny przekrój jest wprawdzie niezmieniony. wówczas pręt jednolity zamienia się w dwa niepołączone pręty o znacznie mniejszej grubości (zwykle o ok. należy np. a obejmy tego nie gwarantują. w których obciążenie przyłożone zostało albo do gałęzi skrajnych (rysunek 5a). taśm CFRP. Wpływ podatności łączników jest jeszcze bardziej widoczny w przypadku zginanych prętów złożonych. Miejscowe wzmocnienie wykonuje się w postaci nakładek połączonych śrubami. ale jednocześnie weryfikować zastosowane rozwiązanie konstrukcyjne. co w efekcie powoduje ogromny wzrost naprężeń i zmniejszenie sztywności. a nawet obiekty przemysłowe. że te nadbitki praktycznie nie biorą udziału w pracy konstrukcji. Montreux. Wzmacnianie węzła podporowego kratownicy może być również wykonane w sposób pokazany na rysunku 9.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych wykonano wg metody A.: Practical use of comopsite Timber-Concrete Beam connected by Nail. Montreux. 6. stosowane są często wklejane pręty stalowe. Wykresy te mają charakter poglądowy. które wykonuje się zwykle przez stosowanie przykładek węzłowych przymocowanych za pomocą gwoździ lub śrub (rysunek 6 i 7). b) ukośnie przybitymi nakładkami z desek [Stefanovic B. Jest to spowodowane tym. której wskaźnik wytrzymałości i moment bezwładności są znacznie mniejsze niż dla przekroju jednolitego. tym bardziej efektywne jest stosowanie nakładek lub przekładek łączonych na gwoździe. Oddzielne części przekroju pękniętego (rozwarstwionego) będą współpracowały ze sobą. Z wykresów tych wynika. ale jego nośność jest znacznie mniejsza.

płytę węzłową należałoby umieścić bliżej krawędzi górnej pasa. b) prawidłowe 2 ’2007 (nr 414) 11 . Wzmocnienie pasa dolnego kratownicy [Zubariew G. które zapobiegłyby zginaniu pasa dolnego dodatkowej podpory (rysunek 11). Należy się wówczas liczyć ze zniszczeniem węzła. Konstrukcji iz dieriewa i płastmas. Konstrukcję wiązara należy wówczas wzmocnić za pomocą ukośnych prętów. 3 – kratownica. 9. śrub i pierścieni oraz stalowych śrub ściągających Rys. M. 12. Wzmacnianie całych wiązarów dachowych wykonuje się w przypadku wielu defektów i niedostatecznej ogólnej nośności. c) nakładkami z ceowników stalowych i drewnianej przekładki połączonymi na śruby i pierścienie zębate. pochodzenia skurczowego). tak aby dochodziły do węzłów pasa górnego. Lialin J. Konstrukcja takich wzmocnień jest bardzo indywidualna. Ponadto pokazane na rysunku 11b ukośne pręty dodatkowe będą powodowały zginanie pasa górnego. Berlin 1980] chylenia. Moskwa 1980]: 1 – stalowa „proteza” z ceowników. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. VEB Verlag für Bauwesen. b) nakładkami i przekładkami drewnianymi połączonymi na gwoździe. N. Wzmocnienie nadmiernie ugiętego wiązara kratowego dodatkową podporą wewnętrzną: a) schemat ugiętego wiązara. Wydanie „Wysszaja Szkoła”. W celu uniknięcia tego zjawiska należałoby zmienić kąt ich na- Rys. 8. W przypadku zniszczenia konstrukcji dachowej łatwo ją zastąpić prostą konstrukcją złożoną z dwóch belek klejonych. Mogą się one znajdować znacznie poniżej dolnej krawędzi konstrukcji. gdy na długości pasa występują liczne defekty i wykonanie miejscowych wzmocnień nie jest celowe (rysunek 10). Rys.: Holzbau. 13. 4 – śruby. W przypadku dużych ugięć wiązara dachowego można go podeprzeć dodatkowym słupem ustawionym w środku rozpiętości. VEB Verlag für Bauwesen. b) wiązar po wzmocnieniu [Mönck W. W każdym przypadku złącza elementów powinny być kształtowane w taki Rys. Prawidłową i wadliwą konstrukcję takiego węzła ilustruje rysunek 13. Berlin 1980]: a) nakładkami i przekładkami połączonymi na śruby i pierścienie zębate. że dodatkowe podparcie kratownicy w środku rozpiętości może (w wyniku zmiany schematu statystycznego) spowodować w skrajnym przypadku zmianę znaku sił. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. która może wywołać przekroczenie smukłości. 5 – spaw Rys.. Wzdłuż całego pasa umieszcza się z boków dwa ściągi stalowe. W tym przypadku wskazane byłoby profilaktyczne wzmocnienie rozpatrywanego węzła. 11.4 – śruby. W przypadku większych sił w krzyżulcach. aby nie dopuścić do wystąpienia rozciągania w poprzek włókien. 3 – kratownica.: Holzbau. Ogólne wzmocnienia pasa dolnego stosuje się w przypadku. Naprawa rozerwanych prętów rozciąganych [Mönck W. a co za tym idzie uszkodzeniem nawet całej konstrukcji. Berlin 1980] sposób. połączonymi w kalenicy w układ krokwiowy ze ściągiem stalowym (rysunek 12). Należy jednak pamiętać. Zastąpienie zniszczonej drewnianej konstrukcji dachu szedowego konstrukcją trójkątną trójprzegubową z drewna klejonego [Mönck W. VEB Verlag für Bauwesen. 2 – przepona. Wzmocnienie węzła podporowego kratownicy stalowymi „protezami”: 1 – „proteza” stalowa z ceowników. 10. wzmocnionych cięgnami stalowymi. Połączenie krzyżulców z pasem górnym kratownicy: a) nieprawidłowe. Najczęściej wystarczające jest założenie ściągów stalowych z nakrętkami na końcach. i pręt trzeba będzie zabezpieczyć przed wyboczeniem. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. 5 – spaw szczyźnie ścinania węzła podporowego występują pęknięcia (np. zamocowane w węźle podporowym kratownicy. Wysokość konstrukcji wówczas wzrasta i odpowiednio maleją siły w ściskanym pasie górnym.: Holzbau. d) nakładkami stalowymi połączonymi z końcami belek za pomocą blach stalowych.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA a) b) Rys. 2 – przepona.

Badania nad nowym rodzajem mas naprawczych do rekonstrukcji cegieł i spoinowania zostały zrealizowane w ramach grantu celowego KBN nr 285/CT 07-10/2000 pt. a stwardniała masa naprawcza do cegły i spoinowania powinna pełnić funkcję „kompresu” odciążającego mury obciążone solami rozpuszczalnymi podobnie jak tynki renowacyjne. Powszechnie uważa się. Anna Smoleńska* Nowe zaprawy naprawcze do rekonstrukcji cegieł i spoinowania • mieć wygląd. Często zdarza się. oczywiste jest.0 mm. • zbliżoną nasiąkliwością. że w celu dużej skuteczności prac rewaloryzacyjnych cegieł i spoinowania masy mineralne stosowane do uzupełniania ubytków powinny charakteryzować się odpowiednimi właściwościami użytkowymi. • być łatwe w użyciu oraz poddawać się obróbce mechanicznej. – piasek do zapraw budowlanych o uziarnieniu 0 – 2. dobra nakładalność i zachowanie właściwości roboczych w odpowiednio długim czasie. uziarnienie. redyspergowalna żywica proszkowa na bazie octanu winylu. Uwzględniając wymienione wymagania. trzy rodzaje domieszek chemicznych: retentory na bazie eterów celulozy. – mielony granulowany żużel wielkopiecowy. 12 2 ’2007 (nr 414) . Dodatkowo preparatami uzupełniającymi mogą być impregnaty do wzmacniania strukturalnego osłabionej cegły oraz preparaty do wykonania izolacji hydrofobizującej odnowionej powierzchni. i naszym zdaniem nie bez racji. tzn. W tabeli 1 przedstawiono ogólne składy zapraw naprawczych do cegieł i spoinowania stanowiące przedmiot badań. barwę. skażone środowisko. – domieszki chemiczne o takim samym charakterze jak w przypadku mas naprawczych do rekonstrukcji cegły.0 mm. takich jak mikrostruktura czy cechy fizykomechaniczne.5R. Podczas ustalania składu obydwu rodzajów zapraw naprawczych zwrócono szczególną uwagę na kształtowanie właściwości oczekiwanych i żądanych przez konserwatorów. że rekonstrukcja cegieł i spoin należy do najtrudniejszych zadań konserwatorskich. o najbardziej istotnych zadań konserwatorów zajmujących się rekonstrukcją murów ceglanych i spoinowania należy nie tylko określenie głębokości i charakteru zmian destrukcyjnych. • wykazywać dużą trwałość. Do przygotowania zapraw naprawczych do spoinowania zastosowano: – cement portlandzki biały CEM I 32. mączka kwarcowa jako dodatek schudzający. co zapewni prawidłowy transport wilgoci z podłoża.5 mm jako kruszywo. że zastosowanie nieprofesjonalnie przygotowanych mas naprawczych powoduje wręcz skutek odwrotny i zamiast poprawy stanu obiektu prowadzi do jego dalszej destrukcji. mikrostrukturę i teksturę zbliżoną do rewaloryzowanych cegieł. oraz odpowiednimi właściwościami stwardniałych mas mineralnych. • stopień białości umożliwiający odpowiednie ich wybarwienie. powinny odznaczać się: • zbliżoną lub niższą wytrzymałość niż elementy poddane renowacji. Witold Brylicki* dr inż. oraz odporność na procesy starzeniowe.1 – 0. etylenu i estrów kwasów akrylowych oraz domieszka napowietrzająco-hydrofobizująca. „Wdrożenie do produkcji zapraw mineralnych do uzupełniania ubytków w cegle”. • twardnieć w warstwach o dowolnej grubości i objętości i wykazywać dobrą przyczepność do podłoża. wskazanie metody wzmocnienia stref osłabionych oraz uzupełnienia istniejących ubytków. • charakteryzować się jak największym udziałem składników naturalnych i tradycyjnie stosowanych w sztuce budowlanej oraz zawierać jak najmniejszą ilość żywic syntetycznych i domieszek chemicznych. piasek kwarcowy o granulacji 0. • wykazywać zbliżoną rozszerzalność termiczną do rewaloryzowanego materiału (cegła lub spoina).TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr inż. Ponadto nie powinny zawierać rozpuszczalnych w wodzie soli i innych substancji mogących wywierać szkodliwe oddziaływanie na cegłę i spoinowanie. odporność na działanie czynników atmosferycznych. Niejednokrotnie zaprawy uzupełniające wykonywane są „na poczekaniu” przez dowolny wybór przypadkowych składników. – chłonne kruszywo diatomitowe o granulacji 0. Obecnie użytkowane zaprawy uzupełniające do rekonstrukcji cegieł i spoinowania dobierane są na zasadzie podobieństwa zewnętrznego bez uwzględniania właściwości materiału poddanego naprawie. W związku z tym w Polsce podejmowane są prace badawcze dotyczące opracowania różnych renowacyjnych zapraw mineralnych bazujących na krajowych surowcach i dostosowanych do poszczególnych materiałów budowlanych. * Akademia Górniczo-Hutnicza im. Stanisława Staszica w Krakowie D Surowce wyjściowe Do przygotowania zapraw naprawczych do cegieł zastosowano następujące surowce wyjściowe: cement portlandzki biały CEM I 32. takich jak woda.5 – 2. – wapno hydratyzowane. a także mieć niski skurcz lub nawet lekką ekspansję w celu zapewnienia dobrej współpracy z podłożem. która służy do spoinowania muru).5R. Zakłada się. • być bezpieczne dla zdrowia użytkowników i niezbyt drogie. ale także określenie ich przyczyn. a jednocześnie nie uszczelniać rewaloryzowanych cegieł. finansowanego przez Komitet Badań Naukowych. Artur Łagosz* dr Marek Rembiś* dr inż. wapno hydratyzowane. mikroorganizmy. a więc mrozoodporność. takimi jak dobra plastyczność i urabialność. że system zapraw naprawczych do rekonstrukcji cegieł i spoinowania musi składać się z co najmniej dwóch rodzajów materiałów różniących się właściwościami materiałowymi (cegieł oraz zaprawy murarskiej.

.

takich jak porowatość.1 – 3.3 Współczynnik wnikania wody wg WTA po 24 h 4.0 2.7 4. oferowany przez firmę RenoTech.003 0.0 5.1 – odchylenie standardowe 0.0 – 13.06 1. Technologia zapraw naprawczych do rekonstrukcji cegieł i spoinowania została zgłoszona do opatentowania przez AGH w Krakowie (nr zgłoszenia patentowego 381 303 z okresem ochronnym od 15. Stosowany jest bez tynku podkładowego.4 – 5. wykazały.20 – 1. na Zamku Żupnym w Wieliczce oraz w katakumbach Teatru Wielkiego w Warszawie. Michałowicach.12.5R Wapno hydratyzowane Mielony granulowany żużel wielkopiecowy Piasek do zapraw 0 – 2 mm Piasek do zapraw 0. Poszerzone badania dotyczące niektórych cech użytkowych.21 Opór dyfuzyjny względny wg PN-B-10106 [m] 0.7 18.31 Wytrzymałość na zginanie wg PN-85/B-04500 [MPa] 3.10 – 0.70 – 0.0 – odchylenie standardowe 0. galanterii kamiennej i elementów małej architektury.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 1. test krystalizacyjny. a dokumentami odniesienia są w tym przypadku wymagania obowiązujące w poszczególnych krajach i/lub wymagania stawiane przez niemieckie instrukcje WTA.38 [g/cm3] – odchylenie standardowe 0.1 Nasiąkliwość wg PN-85/B-04500 [% masowych] 17.24 0. Skład badanych zapraw naprawczych Składniki wyjściowe Udziały masowe składników w stanie suchym [% masowe] zaprawa zaprawa naprawcza do naprawcza spoinowania do cegły 12. m. we wnętrzach kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu.068 0.72 0.6 2.4 – 20. Ich stosowanie regulowane jest przez krajowe wymagania techniczne. krajowe aprobaty techniczne i instrukcje wykonawcze. Floriana. Kalwarii Zebrzydowskiej.80 4. zastosowano w przypadku konserwacji wielu obiektów zabytkowych.25 1. a ponadto weryfikuje się ich cechy szczególne.). EKO TYNK RT 400 działa jako powolny kompres odsalający.06 Mrozoodporność zapraw wg PN-85/B-04500 po 15 cyklach mrożenia bez zmian bez zmian Porowatość stwardniałych zapraw określona wg metodyki WTA 38.049 – odchylenie standardowe 0. odporność na działanie soli.5 – 41.8 19.5 16. produkowany na bazie krajowych surowców mineralnych i odpadowych. kapliczek i innych obiektów zabytkowych w Warszawie. Więckowicach.15 – 11. Zaprawy są stosowane również jako materiał rzeźbiarski w produkcji detali architektonicznych.76 – 1. Przykłady zastosowania zapraw naprawczych System zapraw mineralnych. przeznaczony jest do wszystkich typów murów.5 – 2 mm Mączka kwarcowa Domieszki chemiczne Wyniki badań stwardniałych zapraw naprawczych do cegieł i spoinowania Zaprawy naprawcze stosowane do rewaloryzacji zabytków nie są w żadnym kraju przedmiotem standaryzacji na poziomie norm krajowych oraz standardów międzynarodowych. co zapobiega pojawianiu się wykwitów i plam na powierzchni.22 – odchylenie standardowe 0.2006 r. Szreniawie. Wyniki badań zapraw naprawczych Badana cecha i przyjęta metodyka badania Właściwości użytkowe zapraw naprawczych do cegły do spoinowania Cement biały CEM I 32.056 – 0.65 – 3. takie jak zdolność pochłaniania i magazynowania oraz odporność na działanie soli czy paroprzepuszczalność.003 Odporność na działanie soli brak śladów brak śladów soli wg WTA soli na na powierzchni powierzchni próbki po 10 próbki po dniach moczenia 10 dniach moczenia Test krystalizacyjny brak zmian nie stosuje się wg normy DIN 52111 po 10 dniach moczenia i suszenia Wnioski Zaprawy naprawcze do rekonstrukcji cegieł i spoinowania spełniają wymagania normy europejskiej dotyczącej zapraw budowlanych powszechnego użytku.9 0.0 – odchylenie standardowe 0. że w ocenie ich jakości jako dokument odniesienia obowiązuje standard europejski na zaprawy budowlane powszechnego użytku.1 0. że spełniają one także wymagania innych powołanych norm i instrukcji WTA.3 46.0 – 4.in.5 mm Diatomit 0. Wytrzymałość na ściskanie wg PN-85/B-04500 [MPa] 6. Tychach.23 Tabela 2.76 67.14 0. Synagodze Wysokiej na Kazimierzu oraz rekonstrukcji zabytkowych pomników.0 – 6. w klasztorze ss.0 Przyczepność do podłoża wg PN-85/B-04500 [MPa] 0.] – odchylenie standardowe 3. 14 2 ’2007 (nr 414) . W tabeli 2 przedstawiono wyniki badań cech użytkowych zapraw naprawczych do cegieł i spoinowania będących przedmiotem badań autorów pracy. Specyficzny charakter prac rewaloryzatorskich oraz dążenie do stworzenia jasnych i przejrzystych kryteriów oceny jakości zapraw naprawczych powoduje.02 – – 53.05 Gęstość objętościowa stwardniałych zapraw wg PN-85/B-04500 1. w kościołach Mariackim i św.15 33. Radziszowie.42 0. Dominikanek. Oleśnicy. Tynk cienko.i grubowarstwowy RT400 EKO-TYNK firmy RenoTech.3 [% obj. Dzięki dużej liczbie dużych porów nie następuje rozsadzenie tynku pomimo krystalizacji wewnętrznej. W strukturze tynku jest strefa odparowania.7 Podciąganie kapilarne wg PN-85/B-04500 po 24 h [mm] 5.21 – 0. opór dyfuzyjny względny. Uzyskane wyniki badań weryfikujących w pełni upoważniają autorów technologii do podjęcia prób produkcyjnych i stosowania mas naprawczych w rekonstrukcji cegieł i spoinowania.1 – 0.0 1.

Szot A. powłoki grubowarstwowe. Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej.. kamionka). Wysocki L. Konstrukcje przewodów kanalizacyjnych.. s 58. Cezary Madryas* Współczesne materiały konstrukcyjne w podziemnej infrastrukturze sieciowej miast Materiały ceramiczne W grupie materiałów ceramicznych najdynamiczniej rozwija się produkcja wyrobów z kamionki do zastosowań w kanalizacji. Dolnośląskie Wydawnictwo Edukacyjne. poza ochroną materiałowostrukturalną. gdy prędkość przepływu ścieków zapewnia samooczyszczanie. Kolonko A.. poza ochroną materiałowo-strukturalną.2 m oraz wykładziny stosowane do naprawy przewodów. powłoki zbrojone (laminaty) oraz wykładziny. odporności na korozję i ścieranie. Można także wykonać okładziny z cegły i kształtek klinkierowych osadzanych na zaprawie chemoodpornej. Bielsko-Biała 2006. W artykule przedstawię wyłącznie podstawowe informacje o najczęściej stosowanych materiałach. – Madryas C. co jest jego przewagą w porównaniu z innymi tworzywami. Rozprawy 13.in. – materiały skalne (bazalt. powłoki cienkowarstwowe (nakładane metodami malarskimi). s. – metale (stal. Beton umożliwia wykonywanie konstrukcji zarówno prefabrykowanych.. W celu ochrony konstrukcji przewodów betonowych przed kokrozją.. Studia. granit). żeliwo). W ramach wymienionych grup materiałów stosowane są ich liczne odmiany. Coraz szersze zastosowanie kamionki wynika z jej zalet. a przewód jest skutecznie wentylowany. z których wykonuje się praktycznie tylko konstrukcje prefabrykowane.. inż. co implikuje wzrost zainteresowania tym tworzywem. O Wytrzymałość na rozciąganie [MPa] 10 – 20 Specjalnej odmiany cegła. – polimerobeton. gdzie zachodzi rozkład osadów przy braku skutecznej wentylacji. – Madryas C. stosuje się ochronę materiałowo-strukturalną. W przypadku przewodów sanitarnych i ogólnospławnych beton może być narażony na lekką lub średnią agresywność środowiska. a przy wysokiej agresywności. W infrastrukturze sieciowej miast beton stosowany jest przede wszystkim do bu- * Politechnika Wrocławska dowy obiektów gospodarki wodno-ściekowej. komór i przewodów kanalizacyjnych wykonanych z tego materiału. rury średnicy nawet do 1.. Natomiast w przypadku zwiększonego zagrożenia ścieków. węglanowego. m. – tworzywa sztuczne (duroplasty i termoplasty). Beton Dynamiczny rozwój technologii betonu w ostatnich latach doprowadził do produkcji betonów wysokowartościowych. Mikrotunelowanie.in. konstrukcje warstwowe tworzone ze współpracujących materiałów oraz kompozyty materiałowe.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA prof. Renowacja przewodów wodociągowych metodą cementowania. Wysocki L. s. Problemy bezwykopowej odnowy przewodów kanalizacyjnych. Więcej informacji na temat współczesnych rozwiązań materiałowych dotyczących tego obszaru budownictwa można znaleźć w publikacjach: – Kuliczkowski A. szczelności. Kolonko A. nawet na wysoką. Politechnika Świętokrzyska. – betony (żelbet. Podstawowe właściwości fizyczne kamionki Właściwości Ciężar objętościowy [KN/m3] Wytrzymałość na rozciąganie przy zginaniu [MPa] Wytrzymałość na ściskanie [MPa] Twardość w skali Mohsa Moduł sprężystości [MPa] Współczynnik rozszerzalności termicznej [1/K] Współczynnik przewodności termicznej [W/(m • K)] Wartość 22 15 – 40 100 – 200 ≅7 ≅ 50 000 5 • 10-6 ≅ 1. Wrocław 2006. – Madryas C. jest obecnie stosowana w przypadku rekonstrukcji studni. Kielce 1998. W przypadku konieczności wykonania izolacji w środowisku o silnej agresywności bardzo dobre rezultaty uzyskuje się przez kotwienie w konstrukcji przewodu okładzin z płyt polietylenowych łączonych przez spawanie. dużej wytrzymałości oraz małej szorstkości i bezproblemowego recyclingu. dr hab. Kolonko A. Wydawnictwo Akademii Techniczno-Humanistycznaj.2 becnie do budowy nowych lub odnawiania starych przewodów podziemnych na terenach zurbanizowanych stosuje się: – materiały ceramiczne (cegła. podając ich wybrane cechy oraz przykłady wykonywanych z nich produktów. dużej trwałości. stosowana jest sporadyczne. Przykładem takiego zastosowania betonu mogą być tubingi służące do montażu obudów segmentowych w tunelach o większej średnicy.. Wrocław 2002.. 2 ’2007 (nr 414) 15 . Monografie. jak i monolitycznych. Do ochrony powierzchniowej przy średniej agresywności środowiska należy stosować. nazywana dawniej kanalizacyjną. Do budowy nowych obiektów. s. 245. podobnie jak materiały skalne. Nowością jest wytwarzanie rur kamionkowych do mikrotunelowania.. 287. 377. beton sprężony). głównie w przypadku realizacji nowych kanałów metodami tradycyjnymi (w wykopach) i bezwykopowymi. Podstawowe właściwości kamionki przedstawiono w tabeli. m. a w przypadku małych spadków. np. poprawę odporności betonu na korozję siarczanową można uzyskać przez zastosowanie odpowiedniego kruszywa.

.

.

a wodoszczelność należy dostosować do przewidywanego zagrożenia korozyjnego. Podstawowe zalety polimerobetonu to duża odporność na agresję chemiczną i biologiczną. rekonstrukcji oraz wymiany obiektów eksploatowanych. polibutylen PB. chlorowany polichlorek winylu PCW-C. budowli lub konstrukcją naprawianą w przypadku budowli odnawianych. Odporność polimerobetonu na korozję (pH = 1 – 10) powoduje. typu V z wyprofilowaną kinetą oraz jajowym. b) prefabrykat do rekonstrukcji przewodów o niekołowym przekroju w technologii relining 18 2 ’2007 (nr 414) . Analiza tych założeń wskazuje. Technologia ta została nazwana insituforn i dała początek opracowaniom następnych technologii z zastosowaniem wykładzin (linerów) ściśle pasowanych (np. Glasfaserverstärkte Kunststoff – GFK): utwardzane żywicą epoksydową GRP-EP lub żywicą poliestrową GRP-UP. Na rynku dostępne są rury o przekroju: kołowym. jak i rozciąganie. szczególnie CEM IIIB. a także wysoka wytrzymałość zarówno na ściskanie. Do produkcji przewodów używane są: tworzywa poliwinylowe: nieplastyfikowany polichlorek winylu PVC-U (oznaczenie krajowe PCW-U). do tradycyjnego układania w wykopach otwartych oraz do układania technologiami bezwykopowymi. Tworzywa sztuczne są stosowane w przypadku budowy przewodów w technologii HDD oraz technologii rekonstrukcji z grupy close fit. a o zawartości mniejszej od 3% wysoką odpornością. 2.45. Polimerobeton ma gęstość ok. 50%. W wyniku impregnacji otrzymuje się trójwymiarową siatkę włókien z wypełnionymi przestrzeniaa) Tworzywa sztuczne Tworzywa sztuczne wykorzystywane są zarówno do budowy nowych obiektów. że gotowy produkt może pracować praktycznie w każdym środowisku. homopolimer polipropylenu PP-H. Konstrukcje z tworzyw sztucznych zaliczane są zazwyczaj do grupy podatnych i w związku z tym konieczne jest zapewnienie im współpracy z ośrodkiem gruntowym w przypadku nowych Fot.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Nasiąkliwość betonu nie może być większa niż 4%. Przykład tunelu wieloprzewodowego z tubingów betonowych przedstawiono na fotografii 1. Glass Reinforced Plastic – GRP. 1. W infrastrukturze podziemnej miast wykorzystuje się go do budowy przewodów kanalizacyjnych. kompozyty – duroplasty wzmacniane włóknem szklanym (ang. Dużą odpornością na korozję siarczanową charakteryzują się cementy hutnicze. Wyroby z duroplastów firmy Hobas Polska: a) system (studnie.40 (beton obecnie stosowany do produkcji rur przez uznanych producentów) obniża się podatność betonu na ścieranie i przesiąkliwość o ok. Tunel wieloprzewodowy z tubingów betonowych Polimerobeton Polimerobeton. przyłącza i przewody) do wykonywania kanalizacji. rolldown. polietylen średniej gęstości PEMD (MD – Middle Density). compact pipe czy U-liner).2 – 32 mm. Na fotografii 2 przedstawiono przykłady wyrobów z duroplastów. ma podstawowe znaczenie. Są to konstrukcje wrażliwe i ich aplikacja wymaga wysokich kwalifikacji. takimi jak mikrotunelowanie lub metoda przeciskowa. zarówno na etapie projektowym. Ideę tych technologii opracowano w Anglii na zlecenie koncernu British Gas. które dodatkowo pozwalają uzyskać beton o wyższej szczelności. Udział żywicy poliestrowej stanowi zaledwie 10 – 12% masy polimerobetonu. studni i zbiorników. i zawierać co najmniej 98% SiO2. kopolimer polipropylenu PP-Co. gdy obciążenie hydrauliczne jest graniczne. uniemożliwiającą odpływ żywicy do wnętrza przewodu. Podstawową zaletą tworzyw sztucznych jest ich duża odporność na działanie czynników chemicznych i biologicznych oraz mały ciężar objętościowy. Szczególnie istotna jest zawartość C3A w cemencie.50 (przeciętny beton) do 0. Do produkcji betonów przeznaczonych do kanalizacyjnych należy stosować cementy o podwyższonej odporności na korozję. Uzyskuje się go w wyniku spojenia żywicą poliestrową zazwyczaj kruszywa kwarcowego wysuszonego do wilgotności w ≤ 0. Przez zmniejszenie stosunku w/c z wartości 0. poliolefiny: polietylen niskiej gęstości PELD (LD – Low Density). jest jednym z najnowszych materiałów konstrukcyjnych stosowanych w budownictwie. ułatwiający montaż. polipropylen PP.2%. polietylen wysokiej gęstości PEHD (HD – High Density). jak i naprawy. swagelining. Wykładziny w technologii insituforn i jej pochodnych (np. wykonywane są z tkanin o strukturze filcowej. b) Fot. Zaletą technologii z grupy close fit jest minimalizacja zmiejszenia przekroju poprzecznego odnawianego przewodu. niem. jak i wykonawczym. że kolektorów kanalizacyjnych nie należy wykonywać z betonów o w/c większym od 0. w literaturze angielskojęzycznej oznaczany najczęściej skrótem PRC (Polyester Resin Concrete). absorbujących żywice i pokrytych z jednej strony folią z tworzywa sztucznego. komór. tak aby stos okruchowy wykazywał możliwie małą porowatość. że cement o zawartości C3A mniejszej od 8% charakteryzuje się średnią odpornością na korozję siarczanową. duża odporność na ścieranie. Przyjmuje się. polietylen wysokiej gęstości sieciowany PE-X. 23 kN/m3 i wytrzymałość na ściskanie 60 – 150 MPa. co w przypadku. process phenix). Kruszywo powinno składać się z frakcji 0.

Technologia pipe eating jest bardziej uniwersalna i powstała jako pochodna technologii mikrotunelowania. laserowe systemy kontroli kierunku przewiertów. przewodowe rury spawane i zgrzewane do transportu mediów o ciśnieniu poniżej 16 MPa i temperaturze niższej od 300 °C. w przypadku przepływów grawitacyjnych. Polega 2 ’2007 (nr 414) 19 . Średnica przewodów nie przekracza 500 mm. Na rynku dostępne są także rury żeliwne. Rury produkuje się ze stali niestopowych i niskostopowych przez ich formowanie z blach lub taśm stalowych. Implikuje to zapotrzebowanie na nowe tereny wyposażone w media oraz konieczność dostosowania istniejącej infrastruktury sieciowej do potrzeb przyszłych miast. Referat powstał dzięki środkom na badania przyznanym autorowi przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej w ramach subsydiów profesorskich. Wadą technologii jest pozostawianie w gruncie tzw. których ostre krawędzie mogą rysować wprowadzane rury z PEHD. Stale niestopowe przeznaczone są na rury konstrukcyjne. Linery z kompozytu Tworzywa sztuczne są dotychczas używane jedynie jako materiały konstrukcyjne w bezwykopowych wymianach przewodów infrastruktury podziemnej miast. 3. Korzystną ich właściwością mechaniczną jest to. czyli rozkruszonych fragmentów rur. którą można zakwalifikować do wykładzin laminowanych. które stają się technologiami dominującymi. estrów winylowych lub żywice epoksydowe. jest przyjazna dla środowiska. Za głowicą rozkruszającą stary przewód wciągany jest nowy przewód z PEHD. W niektórych technologiach przekrój wciąganego przewodu z PEHD zostaje wstępnie zniekształcany do przekroju przypominającego literę U (U-liner) lub C (compact pipe). jak ceramika i betony najnowszych generacji czy tworzywa sztuczne i polimerobetony. Połączenia rur stalowych wykonywane są najczęściej przez spawanie. a po procesie utwardzenia niejednorodną konstrukcję. wymianę przewodu bez zatrzymywania przepływu mediów. robotyzacja itp.) oraz bez zastosowania najnowszych rozwiązań materiałowych. Do transportu ścieków stosowane są stosunkowo rzadko. Nowe konstrukcje „wciągane” są do wnętrza przewodu bezpośrednio (nie techniką rewersji) przez zastosowanie obróbki mechanicznej (rolldown) lub mechaniczno-termicznej (swagelining). które jest skutkiem nieprzewidzianie dynamicznego rozwoju aglomeracji miejskich. drobnoziarniste należą do grupy stali o podwyższonej wytrzymałości (SPW) o granicy plastyczności do 500 MPa. rury z polietylenu dużej gęstości (PEHD). Mogą być stosowane żywice z grupy poliestrów nienasyconych. Stale niskostopowe. Specjalny system wewnętrznych bypassów umożliwia. poliuretanu. na rozkruszaniu wymienianego przewodu głowicą podobną do stosowanych w mikrotunelowaniu. Berstlining statyczny lub dynamiczny polega na rozkruszaniu za pomocą głowicy. w zależności od materiału konstrukcyjnego. Powłoki wewnętrzne są wykonywane z zaprawy cementowej.2%). W efekcie nastąpił rozwój technologii wykonawstwa i odnowy podziemnych systemów sieciowych. ropy naftowej. W celu zwiększenia trwałości wyrobów z żeliwa. inicjując ich pękanie. w tym technologii bezwykopowych. wykonuje się rury żeliwne z powłokami ochronnymi zewnętrznymi i wewnętrznymi. skorup. polietylenu lub żywicy epoksydowej. o napędzie pneumatycznym lub hydraulicznym. Stale na rury powinny być w pełni uspokojone i wykonane w technice kontrolowanego walcowania jako stale drobnoziarniste. Nie było to możliwe bez wyposażenia budownictwa w najnowsze maszyny (zdalnie sterowane głowice do urabiania gruntu. Fot. wody zimnej i gorącej oraz instalacji przemysłowych w przemyśle chemicznym i petrochemicznym. Technologia nie generuje wstrząsów. technologie spawania oraz warunki odbioru. telewizyjne systemy kontroli stanu technicznego i postępu robót. Wymieniana rura może być wówczas skonstruowana z krótkich modułów z GRP.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA mi żywicą termoutwardzalną. waniu rur i rurociągów należy mieć na uwadze nie tylko równoważnik węgla CE. ale również stosowane materiały dodatkowe. zabezpieczone antykorozyjnie. Rury stalowe. zużytego przewodu i pozostawianiu jego fragmentów w gruncie. Metale Wyroby metalowe (stalowe lub żeliwne) są używane wyłącznie do budowy nowych sieci infrastruktury podziemnej miast oraz armatury. ale przy spa- Podsumowanie Różnorodność nowych materiałów konstrukcyjnych stosowanych w infrastrukturze podziemnej miast wynika przede wszystkim z ogromnego zapotrzebowania na ten rodzaj budownictwa. Drugi rodzaj technologii z grupy close fit wykorzystuje jako konstrukcje nośne. PEHD czy PCW albo być uciągloną konstrukcją z PEHD. Stosuje się wtedy technologię berstlining lub pipe eating. a drugą wykonuje się z masy bitumicznej lub z tworzyw sztucznych. gdyż nie pozostawia fragmentów niszczonej rury w gruncie i umożliwia powiększanie średnicy przewodów przez wprowadzenie w miejsce przewodów niszczonych rur o większej średnicy (takiej jak średnica głowicy). w których pierwszą warstwę ochronną stanowi zwykle powłoka cynkowa. najczęściej jako ciśnieniowe przewody tranzytowe. że dzięki budowie strukturalnej żeliwo sferoidalne przy zginaniu i rozciąganiu może plastycznie odkształcać się po przekroczeniu granicy plastyczności (wydłużenie powyżej 0. i usuwaniu rozkruszonych części przez system transportu hydraulicznego poza ośrodek gruntowy. są stosowane najczęściej do budowy przewodów ciśnieniowych do przesyłania gazu. Uważane są za stale spawalne. W takim przypadku stosuje się najczęściej rury stalowe z wykładziną wewnętrzną z zaprawy cementowej z zewnętrzną powłoką antykorozyjną z tworzywa sztucznego. Na fotografii 3 przedstawiono widok linera w technologii insituforn wprowadzanego techniką rewersji. Powłoki ochronne zewnętrzne to najczęściej systemy dwuwarstwowe.

.

Związki te nanosi się na powierzchnie konstrukcji żelbetowych narażonych na korozję. W procesie wiązania cementu portlandzkiego powstaje wodorotlenek wapniowy. Wydział Chemii J Rys. lecz głębokich uszkodzeń korozyjnych. która silnie hamuje korozję. składniki zanieczyszczeń przemysłowych. Agnieszka Fleszar* dr inż.in. że zbrojenie przestaje być pasywowane już przy pH < 11. tworzy się szczelna warstewka pasywna. Przyczyną korozji stali zbrojeniowej są również jony chlorkowe. Otulina betonowa działa jak powłoka ochronna i uniemożliwia wnikanie czynników korozyjnych z otoczenia. ze stopniem zawilgocenia. Na rysunku 2 przedstawiono schematycznie rozwój procesu korozji stali po zastosowaniu migrujących inhibitorów korozji. Inhibitory mogą być dodawane w procesie wytwarzania mieszanki betonowej. tworząc roztwór nasycony o pH ≈ 12. Ze względu na niejednorodność betonu korozja stali zachodzi bardzo nierównomiernie. Wodorotlenek ulega rozpuszczeniu w wodzie porowej. Początkowo – przy wysokim pH betonu i małym stężeniu jonów chlorkowych – stal jest w stanie pasywnym i korozja zachodzi bardzo powoli. Proces korozji rozpoczyna się. Andrzej Królikowski** Zabezpieczanie konstrukcji żelbetowych za pomocą migrujących inhibitorów korozji nieznacznym ubytku masy stali następuje poważne obniżenie jej wytrzymałości mechanicznej. 1 – inhibitor MCI. Przenikają one przez otulinę betonową do prętów zbrojeniowych i powodują zahamowanie procesów korozji stali. która jest powiązana m. Z upływem czasu beton podlega procesowi karbonatyzacji. edną z podstawowych przyczyn destrukcji żelbetu jest korozja stali zbrojeniowej. Zakłada się. Ich źródłem są też środki odladzające (działające bezpośrednio na konstrukcje drogowe. mosty czy wiadukty). Schemat rozwoju procesu korozji stali w betonie • inhibitory korozji. Powoduje ona zmniejszenie przekroju poprzecznego elementu. W ostatnich latach zaproponowano stosowanie migrujących inhibitorów korozji (MCI – migrating corrosion inhibitors).5 i wówczas stal ulega korozji ogólnej. który nadaje betonowi odczyn wysokoalkaliczny. 2. co może prowadzić do zniszczenia konstrukcji. Stal jest chroniona przed korozją przez alkaliczne środowisko otaczającego ją betonu. wżerów. Ten naturalny mechanizm ochronny może jednak w niesprzyjających warunkach zostać zakłócony i korozja stali zbrojeniowej spowoduje zniszczenie konstrukcji żelbetowej. ↓ oznacza moment zastosowania inhibitora 2 ’2007 (nr 414) 21 . Jest to działanie zapobiegawcze. Po zastosowaniu inhibitora okres trwałości konstrukcji wydłuża się (wzrost czasu do awarii o ∆t). Do betonu wnikają chlorki i dwutlenek węgla. Przy ** Politechnika Warszawska. 1.5. Przy przekroczeniu krytycznych wartości stężenia jonów chlorkowych lub pH następuje zniszczenie warstwy pasywnej i rozpoczyna się intensywna korozja stali. Schemat rozwoju procesu korozji stali w betonie po zastosowaniu migrującego inhibitora korozji: 0 – bez inhibitora. Wnikanie chlorków i karbonatyzacja betonu powodują zniszczenie warstwy pasywnej i stwarzają warunki do korozji stali (do rozwoju procesu korozyjnego niezbędny jest dostęp tlenu). Inhibitor został wprowadzony do betonu po przekroczeniu krytycznych wartości stężeń czynników korozyjnych i inicjacji procesu korozyjnego stali. Inhibitory korozji stali w betonie W celu ochrony konstrukcji żelbetowych przed korozją stosuje się m. lecz nie naruszają jeszcze działania ochronnego warstwy pasywnej. Szybkość transportu czynników korozyjnych przez beton zależy od jego przenikalności. • polegające na nakładaniu powłok ochronnych na konstrukcję lub bezpośrednio na pręty zbrojeniowe.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA dr inż. Początkowo bezobjawowy charakter korozji wżerowej może mieć bardzo gwałtowny i niebezpieczny w skutkach przebieg. • iniekcyjne. które oddziałują nie tylko w rejonach nadmorskich. Jony chlorkowe powodują lokalne zniszczenie warstwy pasywnej i powstanie niewielkich powierzchniowo. tzw. prowadzącemu do obniżenia jego wysokiej wartości pH i zaniku warstwy pasywnej na stali. W tych warunkach na powierzchni stali zbrojeniowej. Rys. Na rysunku 1 przedstawiono schematycznie rozwój procesu korozji stali w betonie.in. W przypadku powierzchniowego wprowadzenia inhibitora (strzałka na rysunku) moment jego działania jest opóźniony ze względu na konieczność transportu inhibitora przez otulinę betonową i osiągnięcia odpowiedniego stężenia przy powierzchni stali. Wydział Inżynierii Lądowej ** Politechnika Warszawska. a ich stężenie przy powierzchni stali rośnie. gdyż w nowych konstrukcjach żelbetowych stal jest pokryta warstwą pasywną i inhibitor jest niepotrzebny. gdy stężenie czynników korozyjnych przekroczy wartość krytyczną. metody: • elektrochemiczne.

wytrzymałość czy mikrostrukturę. górną powierzchnię konstrukcji żelbetowych pokrywa się woskami syntetycznymi. jak i sprzeczna. Stosuje się również dodatki. tj. lecz także ograniczają odparowanie lub wymywanie innych inhibitorów. że dodatek inhibitora opóźni moment zapoczątkowania korozji lub zatrzyma rozpoczęty już proces korozyjny (jest to więc działanie naprawcze). Przypuszczano. Różnią się one zdolnością penetracji betonu i wykazują odmienne mechanizmy hamowania korozji stali. związki uszczelniające beton nie tylko utrudniają wnikanie czynników korozyjnych. że lotne związki organiczne (aminy i aminoalkohole) będą szybko wnikać do betonu w fazie gazowej. jego ilość. Stosuje się je w przypadku istniejących konstrukcji żelbetowych. można oczekiwać wyższej skuteczności ich działania. W celu uniknięcia takiego zjaStan stali szybkość korozji zniszczenia korozyjne brak Stosowanie inhibitorów Zasady stosowania W tabeli 2 wskazano. inhibitory MCI zawsze powinny docierać do prętów zbrojeniowych. Informacje o dużej szybkości wnikania migrujących inhibitorów okazały się 22 2 ’2007 (nr 414) .TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Migrujące inhibitory korozji to prosta i tania technika ochrony konstrukcji żelbetowych przed korozją. możliwość wymywania z betonu Tabela 1. niż pomiar potencjału korozyjnego stali. które utrudniają ich odparowywanie z konstrukcji. a w efekcie zwiększenia skuteczności zabiegu. W związku z tym istnieje konieczność monitorowania procesów korozyjnych stali zbrojenioStan betonu Stężenie chlorków i/lub postęp karbonatyzacji Znacznie poniżej wartości krytycznych Bliskie wartościom krytycznym Przekraczające wartości krytyczne przez krótki czas Przekraczające wartości krytyczne przez dłuższy czas Charakterystyka migrujących inhibitorów korozji Jako migrujące inhibitory korozji stali w betonie stosuje się m. Oczekuje się. Efekt ochronny powinien być wyraźny przy niewielkim stężeniu inhibitora i znacznym stężeniu czynników korozyjnych i utrzymywać się przez długi czas. Potrzebne jest też monitorowanie stopnia skażenia betonu (stężenia chlorków.in. aminoalkohole. w jakich warunkach zasadne jest użycie migrujących inhibitorów korozji. W tabeli 1 scharakteryzowano działanie tych związków. że transport tych związków odbywa się głównie przez dyfuzję ich rozpuszczonych form w fazie wodnej. Charakterystyka podstawowych grup migrujących inhibitorów korozji Mechanizm działania ochronnego tworzenie warstwy adsorpcyjnej na powierzchni stali ograniczającej dostęp czynników korozyjnych wzmacnianie tlenkowej warstwy pasywnej. Niezależnie od sposobu nanoszenia. blokujące pory betonu i uniemożliwiające odparowanie inhibitora. Literatura podaje również rozbieżne informacje na temat mechanizmu działania ochronnego oraz szybkości dyfuzji migrujących inhibitorów korozji w betonie. a coraz częściej bardziej wyrafinowanych technik. drofobowe) i agresywnych jonów z powierzchni stali. Zasadność stosowania migrujących inhibitorów korozji znikoma – stal pokryta warstwa pasywną znikoma – stal pokryta brak warstwą pasywną początek intensywnej korozji – niewielkie warstwa pasywna zniszczona zaawansowana korozja stali znaczne pozbawionej warstwy pasywnej niepotrzebne wskazane wskazane nieskuteczne wej za pomocą powszechnych metod elektrochemicznych. Inhibitory zmniejszają szybkość korozji stali przez wzmacnianie tlenkowych warstw pasywnych. Ważne są m. odbudowanie uszkodzonej warstwy pasywnej uszczelniane betonu przez tworzenie trudno rozpuszczalnych związków w porach uszczelniane betonu przez tworzenie trudno rozpuszczalnych związków w porach znaczna mała Kwasy karboksylowe mała wiska. Migrujące inhibitory korozji mogą być nanoszone na elementy żelbetowe jako składniki zapraw naprawczych lub w postaci zawiesin wodnych (rysunek 3). W przypadku gdy aplikacja inhibitorów korozji nastąpi. kwasy karboksylowe. jeśli zostaną wprowadzone we wczesnej fazie procesu korozyjnego. gdy zniszczenie stali zbrojeniowej jest jeszcze niewielkie. np. tworzące trudno rozpuszczalne produkty. aminy. fluorofosforany. Wykorzystuje się w ten sposób synergię działania różnych związków. Działanie ochronne migrujących inhibitorów jest związane ze spowalnianiem reakcji korozyjnych na powierzchni stali i obniżeniem przepuszczalności otuliny betonowej. Przeważa jednak pogląd. w których proces korozyjny już się rozpoczął lub dopiero może się rozpocząć. a także azotany (III) (obowiązująca obecnie nazwa azotynów). jaka dostała się do betonu i powierzchni stali zbrojeniowej. tyczną wartość. odbudowanie zniszczonych warstw pasywnych (repasywacja). Wprowadzenie inhibitorów nie powinno niekorzystnie wpływać na fizykochemiczne właściwości betonu. W tabeli 3 zestawiono czynniki wpływające na skuteczność działania migrujących inhibitorów korozji. Preparaty handlowe dostępne na rynku zawierają zwykle mieszaniny inhibitorów. postępu karbonatyzacji). Wzbudza duże zainteresowanie praktyków. Ich stosowanie może przynieść oczekiwane efekty. tworzenie warstw adsorpcyjnych i wypieranie wody (warstwy hyGrupa inhibitorów Aminy i aminoalkohole Azotany (III) – azotyny Fluorofosforany Zdolność penetracji betonu znaczna Tabela 2. po nałożeniu zaprawy naprawczej lub zawiesiny wodnej zawierającej inhibitory korozji.in. zanim stężenie czynników korozyjnych przekroczy kryUwagi aplikacyjne związki trujące i bardzo lotne – ryzyko odparowania związki trujące. Jednym z problemów jest lotność stosowanych związków oraz możliwość ich odparowania z powierzchni betonu. dawki inhibitora. Ocena skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji może być zarówno rozbieżna.

Działanie migrujących inhibitorów korozji jest przedmiotem intensywnych badań prowadzonych w wielu laboratoriach. w których migrujące inhibitory korozji są często stosowane wraz z innymi metodami ochrony (np. Pomimo sprzecznych opinii o skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji są one stosowane w Polsce Podziękowania Autorzy wyrażają wdzięczność prof. w ramach którego prowadzone są badania modelowe wybranych migrujących inhibitorów korozji. Podawane są bardzo różniące się wartości maksymalnego stężenia chlorków (od 0. po których stwierdzono pojawienie się inhibitora na określonej głębokości otuliny. Podawane w nielicznych pracach okresy (dni – lata). 80% (spadek szybkości korozji o taką wartość po dodaniu inhibitora). że preparaty handlowe określane do niedawna jako migrujące inhibitory korozji. Współczynnik dyfuzji aminoalkoholi w betonie wg różnych danych wynosi 10–12 – 10–8 cm2/s i nie jest większy niż współczynnik dyfuzji jonów chlorkowych. przesadzone. takie jak szybkość transportu inhibitora w betonie. ograniczona skuteczność. Ważne jest też określenie trwałości efektu ochronnego. co utrudnia porównanie. Podobnie skuteczność inhibicji w betonie szacowana jest przez niektórych naukowców na ok. wiaduktów i budynków publicznych. przy których inhibitory są skuteczne. nie są miarodajne. pomijających fazę transportu inhibitora przez beton. zabezpieczenia powierzchniowe – woski syntetyczne).Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA i na świecie. Wątpliwości co do mechanizmu działania inhibitorów spowodowały. Określane są podstawowe czynniki decydujące o działaniu ochronnym inhibitorów. iż skuteczność inhibitorów określana na podstawie badań laboratoryjnych w roztworach symulujących. Autorzy biorą udział w realizacji projektu finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Informatyzacji. Wyniki badań wskazują. różne dawki i sposoby aplikacji inhibitorów oraz odmienne metody określania skuteczności inhibicji). 3. wymywania lub zużywania się inhibitora. Ponadto istnieją dość znaczne różnice w ocenie skuteczności działania inhibitorów w modelowych badaniach prowadzonych w laboratoriach badawczych oraz w rzeczywistych warunkach. Czynniki wpływające na skuteczność migrujących inhibitorów korozji stali zbrojeniowej (wpływ danego czynnika określony jest przy założeniu stałości pozostałych czynników) Czynnik Moment dodania inhibitora Wpływ wyższa skuteczność. gdy proces korozji stali został już zapoczątkowany. gdy korozja została już zapoczątkowana Stężenie chlorków w betonie spadek skuteczności przy większym stężeniu chlorków. gdy inhibitor zostanie dodany przed inicjacją korozji.4 do 3% w stosunku do masy cementu). Skuteczność działania inhibitora zależy od stężenia jonów chlorkowych i stopnia karbonatyzacji otuliny (tabela 3). zależnego od stopnia skażenia chlorkami i karbonatyzacji betonu. w przypadku zaawansowanej korozji stali. w celu ochrony mostów. Rys. przepuszczalności. jest wyższa niż w badaniach polowych. W tym przypadku dane literaturowe są również bardzo rozbieżne. konieczność powtarzania aplikacji inhibitora Podsumowanie Ze względu na problemy podczas eksploatacji wielu obiektów budowlanych prace badawcze związane z migrującymi inhibitorami korozji są potrzebne i uzasadnione. 2 ’2007 (nr 414) 23 . tj. w tym w Politechnice Warszawskiej pod kierunkiem prof. ważny jest stosunek stężeń jonów chlorkowych i inhibitora Postęp karbonatyzacji spadek skuteczności przy obniżeniu pH betonu wskutek karbonatyzacji Przepuszczalność betonu wyższa skuteczność dla szczelnych betonów Trwałość inhibitora w betonie stopniowy spadek skuteczności wskutek odparowania. Schemat migracji inhibitorów – jako składników zapraw naprawczych lub zawiesin wodnych – do elementu żelbetowego Tabela 3. zapewniającego skuteczną i trwałą naprawę elementów żelbetowych. bo efekt inhibicji występuje dopiero po osiągnięciu określonego stężenia inhibitora przy powierzchni stali. Zaprezentowane rozbieżności dotyczące skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji stali w betonie tłumaczy się przede wszystkim różnicami w stosowanej metodyce badawczej (badania betonów różnej jakości. Lecha Czarneckiego. przy różnych narażeniach korozyjnych. natomiast szybkość transportu takich inhibitorów przez beton – od kilkudziesięciu mm/dzień do mniej niż 1mm/dzień. są obecnie nazywane inhibitorami stosowanymi powierzchniowo lub systemami powłokowo-inhibitującymi. W szczególności badania te powinny być ukierunkowane na określenie skuteczności działania inhibitorów w warunkach odwzorowujących ich praktyczne zastosowanie. Innym kierunkiem badań powinno być określenie minimalnego stężenia inhibitorów. Wobec wielu sprzeczności na temat skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji i wciąż niepełnego poznania mechanizmu ich działania wskazane jest zachowanie ostrożności przy podejmowaniu decyzji o ich zastosowaniu. Praca finansowana ze środków na naukę w latach 2005 – 2008 jako projekt badawczy nr 4 TO7 E 04829. Bez tych informacji trudno jest oszacować skuteczność stosowania inhibitorów w warunkach. skuteczność inhibitowania procesu korozyjnego i wpływ na właściwości betonu. Lechowi Czarneckiemu za inspirację i merytoryczną opiekę. inni zaś stwierdzają nieznaczny wpływ lub wręcz brak efektu ochronnego (przyspieszanie korozji) po wprowadzeniu inhibitorów. co utrudnia miarodajną ocenę samego efektu inhibicji.

95 – 2. Współczynnik hydrolizy zależy od: • wartości pH – hydroliza może być katalizowana przez współczynnik pH. cementu portlandzkiego CEM I 42. reakcja zachodzi najwolniej przy pH 7.dynamiczniowe na [mP*s] [mN/m] 22. a następnie wartości poboru roztworu wodnego impregnatu w g/m2 i oznaczono je jako funkcję pierwiastka kwadratowego długości kontaktu wg wzoru: x= gdzie: x – głębokość penetracji [m]. dr inż. Właściwości testowanych impregnatów Produkt Napięcie Lepkość powierzch. S Propylotrietoksysilan Izo-butylotrietoksysilan n-oktylotrietoksysilan n-oktylotrietoksysilan – emulsja wodna 27. 2) oczyścić powierzchnię i nanieść warstwę wzmacniającą. Absorpcja wody odpowiada stosunkowi pierwiastka kwadratowego czasu w ciągu 24 h. 1. tzw. 0. t – długość kontaktu [s]. Boczne powierzchnie próbek uszczelniono klejem na bazie żywicy epoksydowej i wysuszono do stałej masy. Andreas H.9 15 dzinach ulega hydrolizie i rozkłada się na rozpuszczalne w wodzie silanole oraz etanol.5 (zawartość 350 kg/m3). • struktura grup alkoksylowych – duże grupy alkoksylowe wolniej ulegają hydrolizie niż małe. Każda zmiana pH o 1 w skali pH w którymkolwiek kierunku powoduje dziesięciokrotne zwiększenie współczynnika hydrolizy. Na rysunku 1 przedstawiono przebieg doświadczenia z reagentem. Wyniki badań Na rysunku 1 pokazano wyniki doświadczeń w przypadku stosowania różnych silanów.50. • struktura grupy alkilowej – wraz ze zwiększającą się liczbą atomów C 24 2 ’2007 (nr 414) .35. które są związane z żelami CSH. 0. W rzeczywistości w równaniu na głębokość penetracji należy zastąpić napięcie powierzchniowe γL napięciem międzyfazowym γSL. maleje podczas przesiąkania silanu do porów. natomiast absorpcja silanu po 6 – 8 h znacznie odbiega od idealnej krzywej absorpcji. 5 razy większy niż grup etoksylowych. 2. Silan wsiąka w beton na skutek podciągania kapilarnego i formuje granicę międzyfazową: ciecz/ciecz (silan/woda). silany. Reakcje chemiczne zachodzące w porach betonu mogą być podzielone na dwie grupy: hydroliza trialkoksilanów do silantrioli i etanolu. Kształt profili penetracji zależy od: czasu kontaktu silanu z powierzchnią betonu. Badano próbki betonu z mieszanki betonowej o w/c odpowiednio 0.5 0. O długoterminowym ich działaniu decyduje głębokość penetracji i zawartość substancji aktywnej. W celu przywrócenia uszkodzonej struktury betonu do stanu pierwotnego należy: 1) usunąć warstwę zewnętrzną metodą oczyszczania wysokociśnieniowego za pomocą wody. Stadium decydującym o polimeryzacji silanów jest reakcja hydrolizy. Al – współczynnik absorpcji cieczy [kg/m2s].45 i 0. Karlsruhe. 3) nałożyć nową warstwę zewnętrzną w celu odbudowy betonu. współczynnik hydrolizy w przypadku grup metoksylowych jest ok. Gerdes* Impregnacja betonu za pomocą silanów Tabela 1. które można scharakteryzować za pomocą profili penetracji.40. Napięcie międzyfazowe nie jest wartością stałą. Niemcy Rys. reff – efektywny promień poru [m]. co można wytłumaczyć reakcjami chemicznymi silanów. Na skutek zmniejszenia współczynnika Badania W celu scharakteryzowania przenikania impregnatów w wewnętrzną strukturę kapilarną betonu przeprowadzono doświadczenia z różnymi silanami. Zanurzano je w różnych impregnatach na 24 h i wyznaczano poziom poboru płynu. typu zastosowanego rozpuszczalnika. a nie ciało stałe/ciecz (stwardniały zaczyn cementowy/silan). Zmniejszenie napięcia międzyfazowego (rysunek 2) powoduje nawet niewielka ilość alkoholu (> 5% ciężaru). γL – napięcie powierzchniowe cieczy [mN/m].TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych prof. Napięcie międzyfazowe mieszaniny etanolu i wody γ L ⋅ reff ⋅ t lub x = Ai ⋅ t 2η l * Uniwersytet Nauk Stosowanych. Pobór kapilarny różnych cieczy absorpcji cieczy następuje odchylenie absorpcji silanów od idealnej linii absorpcji w zależności od reaktywności chemicznej silanów.7 23 25. Po kilku go- Rys.08 kuteczną metodą zapobiegającą przedostawaniu się do betonu wodnych roztworów soli drogą podciągania kapilarnego są organiczne komponenty krzemianowe. ηl – lepkość dynamiczna cieczy [mPas]. reaktywności chemicznej użytych silanów. Stopień występowania odchyleń zależy od typu silanu. Wybrane produkty i ich właściwości zestawiono w tabeli 1. wykonanej na bazie kruszywa o maksymalnej frakcji 16 mm. W kolejnym stadium następuje kondensacja silantrioli do siloksylanów.

Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA
zmniejsza się współczynnik hydrolizy; przeszkoda przestrzenna krzemu w rozgałęzionych cząsteczkach, takich jak grupy izobutylowe, prowadzi do zmniejszenia reaktywności. Współczynnik hydrolizy wzrasta w następującej kolejności: izo-butyl >> n-octyl >> propyl; w takiej samej kolejności zmniejsza się wpływ czasu dla badanych silanów w przypadku odchyleń od idealnej linii absorpcji w zależności od reaktywności chemicznej silanów. W celu scharakteryzowania kinetyki procesu hydrolizy przeprowadzono różne doświadczenia za pomocą tzw. urządzenia reakcyjnego. Ustalono, że nie występuje ulatnianie się silanów, wykryto wyłącznie etanol. Maksymalne wartości uwalnianego etanolu zaobserwowano po 8 h w przypadku propylotrietoksysilanu, po 16 h w przypadku izo-butylotrietoksysilanu i po 7,5 dniach w przypadku oktylotrietoksysilanu. Wyniki te są niezgodne z założeniem sformułowanym dla współczynnika hydrolizy. Istnieją również znaczne różnice w ilości etanolu uwalnianego podczas hydrolizy propylotrietoksysilanu lub izobutylotrietoksysilanu oraz izo-oktylotrietoksysilanu. Z porównania teoretycznych ilości uwolnionego etanolu z wynikami otrzymanymi na podstawie analizy chemicznej wynika, że prawie 100% propylotrietoksysilanu oraz izo-butylotrietoksysilanu i tylko ok. 50% izo-oktylotrietoksysilanu reaguje i formuje polisiloksan, znany również jako żywica krzemowa. Wskazuje to, że budowa chemiczna badanych silanów silnie wpływa na ich reakcje chemiczne. W celu wyjaśnienia mechanizmów chemicznych, które pojawiają się podczas reakcji chemicznych, wykonano badania dystrybucji polisiloksanów w kolumnie za pomocą metody spektroskopii w podczerwieni z transformacją Fouriera (FT-IR). Wyniki przedstawiono na rysunku 3. W przypadku propyltrietoksysilanu profil penetracji jest zupełnie inny niż profil izo-oktylosiloksysilanu. Oznacza to, że nie tylko współczynnik hydrolizy jest w znacznym stopniu uzależniony od struktury chemicznej, ale również interakcje pomiędzy makrocząsteczkami. W ostatnich latach do impregnowania betonów, przede wszystkim ze względów ekologicznych, zalecano i stosowano wodne emulsje silanowe o niskiej lepkości. Doświadczenia praktyczne i laboratoryjne wykazały, że głębokość pene-

• adsorpcja emulgatora – emulgator może być absorbowany na powierzchni przez pory kapilarne; stężenie pozostałego w roztworze emulgatora nie jest wystarczające do stabilizacji emulsji. W związku z tym nie powinno się zalecać stosowania emulsji do impregnowania materiałów zawierających cement.
Rys. 3. Dystrybucja siloksanu w kolumnie

Zastosowanie środków impregnujących w praktyce
W przeszłości uważano, że jednokrotne pokrycie powierzchni betonu środkiem impregnującym zapewnia wystarczające zabezpieczenie. Impregnaty nakładano za pomocą aparatów natryskujących aerozol bez powietrza. Maksymalna głębokość penetracji substancji aktywnej wynosiła 2 mm i dlatego stosowano różnorodne procedury i produkty zwiększające głębokość penetracji. Obecnie sposoby nakładania środków impregnujących dzieli się na dwie grupy: nakładanie środków impregnujących o znacznej lepkości, w postaci kremów, żelów i past, techniką natryskiwania lub nakładania wałkiem; kilkakrotne nakładanie środka impregnującego zawierającego 100% silanu, o niewielkiej lepkości, techniką natryskiwania. Wybór metody nanoszenia środka impregnującego zależy od indywidualnych cech obiektu oraz możliwości finansowych. Szybką i pewną metodą kontroli jakości jest spektroskopia w podczerwieni z transformacją Fouriera (FT-IR), co potwierdzają badania (rysunek 5). Profile penetracji otrzymane dla dwóch próbek pobranych w dwóch różnych miejscach ściany są bardzo zbliżone do linii wzorcowej, co oznacza, że osiągnięto zamierzony efekt.

tracji nie przekracza 0,5 – 1 mm przy czasie kontaktu 24 h. Profile penetracji ustalone metodą radiografii neutronowej w doświadczeniu ze ssaniem kapilarnym wskazują, że głębokość penetracji cieczy wynosi ok. 3 mm podczas kontaktu w czasie 4 h i 7 mm podczas kontaktu w czasie 24 h (rysunek 4).

Rys. 4. Profile penetracji cieczy betonu podczas stosowania emulsji obserwowane metodą radiografii neutronowej

Z danych doświadczalnych wynika, że podczas procesu podciągania zachodzi na powierzchni betonu proces demulsyfikacji, zapobiegający przenikaniu silanów do wewnętrznych struktur. W efekcie oddzielania stanów woda wsiąka tylko w zewnętrzną warstwę betonu, natomiast silan odparowuje na powierzchni betonu. Przyczyną oddzielania stanów są następujące zjawiska: • efekt filtra – materiały porowate, takie jak beton z porami średnicy 01 ÷ 10 µ mogą działać jak filtr oddzielający cząstki silanu w stanie uwodnionym; • efekt elektrolitu – kationy rozpuszczone w roztworze w porach mogą destabilizować emuslję przez redukcję sił odpychających pomiędzy cząsteczkami; • efekt składników organicznych – niektóre składniki, takie jak alkohole, działają jak demulgatory;

Rys. 5. Wyniki kontroli jakości w praktyce (dokończenie na str. 33)
2 ’2007 (nr 414)

25

TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych
dr Bogumiła Chmielewska* mgr inż. Jerzy Koper**

Naprawa rys w konstrukcjach żelbetowych metodą iniekcji
noszenia przebiegu rys. Każda rysa powinna być ponumerowana i opisana. Opis powinien zawierać informacje umożliwiające identyfikację elementu obiektu i przebiegu rysy. W przypadku gdy przyczyną spękań jest korozja zbrojenia, należy określić jego położenie przez usunięcie warstwy betonu i bezpośrednią obserwację stali oraz otaczającego ją betonu. Wykrywanie pustek w betonie przez lokalizację głuchego dźwięku podczas ostukiwania powierzchni młotkiem stosuje się w przypadku defektów usytuowanych płytko pod powierzchnią. Większe możliwości wykrycia rys i pustek w betonie, określenia głębokości przebiegu rys widocznych na powierzchni, dają metody nieniszczące, m.in. metoda ultradźwiękowa i badanie radiograficzne. Umożliwiają one zlokalizowanie obszarów betonu, które wymagają bardziej szczegółowej oceny, np. przez wykonanie otworu rdzeniowego i pobranie próbki do oględzin, co pozwoli bezpośrednio zmierzyć szerokość i głębokość rys. Oględziny i analiza materiału próbki umożliwiają identyfikację mechanizmu powstawania rys, przyczyn ewentualnie stwierdzonej korozji. Rdzenie, w których stwierdzono rysy, nie mogą być użyte do określenia wytrzymałości betonu na ściskanie, jednak można na ich podstawie ocenić skład betonu, stan powierzchni rys, rodzaj zalegających zanieczyszczeń i osadów. Wycinanie rdzeni osłabia jednak konstrukcję, co może być przyczyną zawężenia obszaru wykonywania odwiertów.

N

aprawa metodą iniekcji polega na wprowadzeniu materiału iniekcyjnego w miejsca nieciągłości materiałowej betonu i wypełnieniu pustek. W artykule jest kontynuowana tematyka zaprezentowana przez autorów w nr. 12/2006 „Materiałów Budowlanych” oraz na Warsztatach Pracy Projektanta Konstrukcji Ustroń 2006. Zalecenia dotyczące zastosowania iniekcji jako metody naprawy konstrukcji betonowych oraz wymagania dotyczące materiałów iniekcyjnych zawarte są w normach serii PN-EN 1504 Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych. Iniekcja jest także przedmiotem opracowań Amerykańskiego Instytutu Betonu (ACI).

Analiza stanu technicznego naprawianej konstrukcji betonowej
Przed przystąpieniem do naprawy konstrukcji betonowej niezbędne jest przeprowadzenie diagnostyki budowli i przygotowanie projektu naprawy. Ocena stanu technicznego konstrukcji wymaga analizy dokumentacji technicznej i oględzin obiektu. Sprawdza się jakość betonu i grubość otuliny zbrojenia oraz czy aktualne obciążenia, które oddziałują na konstrukcję, odpowiadają projektowanym. W przypadku braku dokumentacji przeprowadza się inwentaryzację w celu określenia rodzaju i rozkładu zbrojenia czy przebiegu kabli sprężających. Zarysowania konstrukcji naprawianej widoczne są z reguły na powierzchni (fotografia 1) i dlatego prace wstępne polegają na jej czyszczeniu przez odkucie lub umycie wodą. Pomocne w prowadzeniu prac, szczególnie na dużej powierzchni, jest przygotowanie siatki regularnych linii do na-

Wykonywanie iniekcji
Prace przygotowawcze. Ocena stanu konstrukcji, przyczyn uszkodzeń i inwentaryzacja rys jest podstawą do przygotowania projektu naprawy, który powinien uwzględniać rodzaj obiektu, jego kubaturę, funkcję, zalecenia dotyczące użytkowania, oraz określać m.in.: • harmonogram prac iniekcyjnych; • niezbędny personel; • zestawienie sprzętu do iniekcji; • rodzaj materiałów iniekcyjnych i pomocniczych; • rodzaj i rozmieszczenie końcówek iniekcyjnych (pakerów); • technikę naprawy, • bezpieczeństwo i higienę prac; • sposób przeprowadzenia kontroli jakości. Przed rozpoczęciem prac iniekcyjnych należy przygotować powierzchnię i wnętrze rys, ustalić rozstaw pakerów, sposób ich montażu i ocenić, czy trzeba zamknąć powierzchniowo rysy. Zanieczyszczenia rys usuwane są przez odessanie (nie zatyka się mikrorys) lub, jeżeli rysa przebiega na wskroś, za pomocą sprężonego powietrza. W przypadku gdy jest to konieczne (i po rozpoznaniu ograniczeń wykonania zabiegu), rysę można przepłukać wodą, alkoholem lub środkiem myjącym, a następnie usunąć roztwór sprężonym powietrzem i przesuszyć rysę. Przepłukanie rys wodą pod ciśnieniem jest zalecane, gdy materiałem iniekcyjnym jest zaczyn cementowy.

Fot. 1. Charakterystyka rys: a) oznaczenie położenia; b) pomiar szerokości; c) badanie głębokości i stanu rys w konstrukcji
** Politechnika Warszawska ** Polbet Sp. z o.o.

26

2 ’2007 (nr 414)

Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA
Przesklepienie rys zapobiega wyciekowi materiału iniekcyjnego przed związaniem. Czynność ta jest zalecana w celu uzyskania wymaganego ciśnienia w przypadku iniekcji monolityzującej konstrukcję, gdy powstałe połączenie ma przenosić naprężenia. Rysę można zostawić otwartą lub częściowo otwartą, jeżeli jest wilgotna lub zawodniona, a iniekcja prowadzona jest za pomocą szybkowiążącej żywicy poliuretanowej. W zależności od rodzaju rys oraz przyjętej technologii iniekcji do uszczelnienia stosowane są: gips, szpachlówki cementowe, polimerowo-cementowe lub szybkowiążące, wymagające suchego podłoża szpachlówki żywiczne. Powinny charakteryzować się dobrą przyczepnością do podłoża (>1,5 MPa). W niektórych przypadkach niezbędne jest poszerzenie, a nawet rozkucie rysy (w kształcie litery V) po obu jej krawędziach. W zależności od wybranej metody iniekcji jako końcówki iniekcyjne stosowane są pakery naklejane lub mocowane wgłębnie. Mogą one być jednorazowe lub wielokrotnego użycia, np. do iniekcji żeli akrylowych lub zaczynów mineralnych. Sposób ich mocowania przedstawiono na rysunku 1 i 2. W przypadku pakerów naklejanych w rysę wbity zostaje metalowy pręcik, a następnie nakładany jest paker, który przykleja się za pomocą kleju epoksydowego. Drożność końcówki zapewniona jest po związaniu kleju i wyjęciu drucika. Istotne jest odpowiednie przygotowanie powierzchni do przyklejenia pakera: oczyszczenie powierzchni i obrzeża rysy np. przez szlifowanie i jeżeli to konieczne odtłuszczenie oraz zagruntowanie podłoża betonowego. Odległość między pakerami powinna być mniejsza od grubości (d) iniektowanego elementu (ok. 0,9d) lub od głębokości iniektowanej rysy. Ze zmniejszaniem się rozwartości rys odstępy te powinny maleć: przy szerokości rys poniżej 0,2 mm orientacyjny odstęp miedzy pakerami wynosi ok. 15 cm, a gdy rozwartość rys wynosi powyżej 1 mm, rozstęp ten można zwiększyć do ok. 50 cm. W zależności od sposobu montażu wyróżnia się pakery wgłębne: udarowe (wbijane w rysę), najczęściej z tworzyw sztucznych; otworowe: stalowe lub aluminiowe, mocowane w wywierconych otworach za pomocą gumowych pierścieni; mocowane ręcznie (śrubowe) lub maszynowo („popnit”); po wywierceniu otworów konieczne jest ich oczyszczenie z pozostałych w nich zwiercin. Na fotografii 2 przedstawiono rodzaje pakerów iniekcyjnych. Połączenie końcówki iniekcyjnej z urządzeniem iniekcyjnym odbywa się przez kalamitki zaopatrzone w wentyle zwrotne, które zapobiegają wypływowi materiału. Rozmieszczenie i średnica otworów iniekcyjnych zależą od rodzaju naprawianego elementu, rodzaju stosowanych pakerów oraz od geometrii rys. Pakery rozmieszcza się zwykle naprzemiennie wzdłuż przebiegu rysy, w odstępach odpowiadających 1/2 grubości elementu. Powinny

Fot. 2. Pakery iniekcyjne: a) naklejany; b) otworowy wbijany; c) otworowy rozprężny; d) otworowy z przedłużką; e) pistolet iniekcyjny

Rys. 1. Sposób montowania pakerów naklejanych

Rys. 2. Sposób montowania pakerów wgłębnych

przecinać rysę najlepiej pod kątem 45°, w połowie grubości iniektowanego elementu konstrukcyjnego. W elementach znacznej grubości otwory iniekcyjne mogą być usytuowane w dwóch rzędach i pod różnymi kątami, dobranymi tak, aby maksymalnie zwiększyć możliwość penetracji. Dopuszczalne jest również przedłużanie otworów za pomocą wiertła o mniejszej średnicy. Należy zachowywać zasadę, aby odległość między dwiema końcówkami iniekcyjnymi była równa lub mniejsza od zasięgu penetracji materiału iniekcyjnego w naprawianym elemencie. Przed rozpoczęciem iniekcji badana jest drożność wykonanych otworów oraz szczelność miejsca zamontowania pakerów, np. za pomocą suchego powietrza lub wody. Przebieg iniekcji. Iniekcję rozpoczyna się od najniżej położonego pakera (w przypadku rys pionowych) lub od pakera skrajnego (w przypadku rys poziomych). Końcówka pakera jest zakręcana, gdy iniekt wypłynie z następnego otworu. Otwór taki staje się kolejnym punktem iniekcji. Iniekcja powinna być prowadzona w kolejnych otworach w miarę wypełniania się rysy materiałem iniekcyjnym. W przypadku braku iniektu w sąsiednim otworze należy iniekcję powtórzyć w otworze poprzednim lub wywiercić nowy otwór iniekcyjny. W celu uzyskania pełnej skuteczności konieczne jest przeprowadzenie reiniekcji, tzn. ponownego doiniektowa2 ’2007 (nr 414)

27

Zbiorniki iniekcyjne stosuje się do iniekcji grawitacyjnej. ilość wtłoczonego iniektu oraz uwagi o procesie iniekcji. ślimakowe. nych prac iniekcyjnych są dane zawarte w dokumentacji roboczej oraz wizualne sprawdzenie skuteczności wypełnienia. Prace kontrolne podczas wykonywania zabiegów iniekcyjnych pozwalają na prawidłową ocenę przebiegu robót oraz umożliwiają korygowanie na bieżąco występujących błędów lub zaniedbań. Pakery naklejane są odbijane. W przypadku zaczynów cementowych wypełniania szczeliny jest zakończone. w przypadku stosowania żywic poliuretanowych wysoko spienialnych. temperaturę otoczenia i warunki podczas prowadzenia prac. gdy otwór nie wchłania mieszanki w ciągu ok. Ocena stabilności rozwartości rys oraz zmiany ich szerokości decyduje o skuteczności naprawy.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych nia już zainiektowanych otworów. liczbę pakerów. Dokumentacja obejmuje m. Obecność wody w rysach lub jej brak wpływają na sposób prowadzenia i skuteczność zabiegów iniekcyjnych. Innym sposobem jest wykonanie badań nieniszczących. Urządzenia do prowadzenia prac iniekcyjnych można podzielić na zbiorniki iniekcyjne oraz pompy ręczne i mechaniczne: elektryczne. a otwory i uszkodzenia naprawiane. Poza analizą dokumentacji najczęściej stosowanym sposobem kontroli skuteczności zabiegów iniekcyjnych jest wykonanie wierceń w miejscu iniekcji. spalinowe. Po zakończeniu robót pakery należy usunąć. 20 min. Konieczne jest wcześniejsze osuszenie rys lub zastosowanie specjalnych żywic epoksydowych do podłoży wilgotnych. wartość ciśnienia początkowego i końcowego. pneumatyczne. a więc właściwościach mechanicznych materiału. Nieuwzględnienie krótkookresowych (np. Pakery z tworzyw sztucznych można odciąć przy powierzchni. aby w dokumentacji znalazła się informacja dotycząca osoby prowadzącej prace iniekcyjne oraz osoby nadzorującej je i kontrolującej. ich rozmieszczenie i rodzaj. Dopuszcza się wkręcenie pakerów głęboko. Sprzęt powinien zapewniać bezawaryjną pracę i uzyskanie wymaganej efektywności i jakości robót. Przy wykonywaniu iniekcji zaczynami cementowymi lub polimerowo-cementowymi wskazane jest przed rozpoczęciem prac nawilżenie suchych rys w celu zapobieżenia odciągania przez beton wody z zaczynu cementowego. a w przypadku iniektu cementowego w czasie co najwyżej do początku wiązania cementu. O potrzebie wykonania dokumentacji decyduje zleceniodawca. Przyczyną jest skurcz chemiczny i cieplny wiążących materiałów lub jak w przypadku poliuretanów. a pozostałe po nich otwory wypełnia uszczelniającą zaprawą szybkowiążącą. Podstawą oceny jakości wykona- 28 2 ’2007 (nr 414) . kolanowe i próżniowe. jednakże istotnym ograniczeniem pracy jest czas żelowania mieszanki. Innym rodzajem zbiorników są zbiorniki ciśnieniowe. Pompy ciśnieniowe mogą być tłokowe. tak aby nie korodowały. Czasami. Wskazane jest. Kontrola obecności wilgoci i wody w rysach ma duże znaczenie w przypadku doboru materiałów iniekcyjnych i efektywności przeprowadzonego zabiegu naprawczego. korzystne jest również wprowadzenie wody w rysy przed rozpoczęciem prac iniekcyjnych w celu efektywnego wykorzystania zjawiska przyrostu objętości w czasie wiązania. Temperatura i skład mieszanki decydują o lepkości. temperaturowych) zmian rozwartości rysy może skutkować prowadzeniem prac naprawczych w czasie jej minimalnego rozwarcia. Duża wytrzymałość materiału iniekcyjnego na rozciąganie przy niewielkich Kontrola wykonania robót Firmy wykonujące prace iniekcyjne powinny posiadać odpowiednie certyfikaty i uprawnienia wydane przez producenta wyrobu iniekcyjnego i instytuty branżowe. Pompy takie są bardzo proste w obsłudze i w konserwacji. membranowe.in. Powierzchniowe uszczelnienie rys jest usuwane. hydrauliczne.5 MPa. Ocenia się stopień wypełnienia rys oraz wytrzymałość betonu na rozciąganie przy rozłupywaniu. inwentaryzację rys. Dostawca zobowiązany jest określić te warunki w karcie materiałowej. ich stan zawilgocenia. Ręczne lub nożne pompy iniekcyjne stosowane są przy naprawie małej ilości rys lub w miejscach mało dostępnych. które łączą się przed końcówką iniekcyjną w mieszalniku statycznym. Nawet w przypadku zaczynów na bazie cementów nadmierna ilość wody w rysie może spowodować niekorzystną zmianę stosunku wodno-cementowego. Błędy w praktyce napraw metodą iniekcji Częstym błędem podczas prowadzenia iniekcji jest nieprzestrzeganie zaleceń producenta dotyczących warunków stosowania i przechowywania materiałów. dysponować zespołami fachowców oraz niezbędnym sprzętem do prowadzenia skutecznych napraw. Powinien być osobny zapis przebiegu iniekcji każdej iniektowanej rysy oraz szkic przedstawiający rysę i rozstaw wentyli iniekcyjnych. W przypadku pomp jednokomponentowych materiał iniekcyjny po wstępnym wymieszaniu jest wlewany do zasobnika pompy. czasie wiązania i stopniu usieciowania. Pompy dwukomponentowe wyposażone są w dwa niezależne zbiorniki i dwie oddzielne instalacje tłoczące. pompy iniekcyjne. Wykonanie iniekcji monolityzującej materiałem epoksydowym w obecności wody może spowodować niezwiązanie kompozytu iniekcyjnego lub obniżenie jego właściwości mechanicznych i przyczepności do betonu. a następnie zasysany i tłoczony wężem wysokociśnieniowym do pistoletu iniekcyjnego. W takim przypadku skuteczność wykonanego zabiegu iniekcyjnego jest znikoma. wypłukiwanie cementu i w efekcie niewłaściwe wiązanie.lub więcej komponentowe z możliwością doboru ilościowego składu mieszanki. spienienie materiału. oprzyrządowanie i środki pomocnicze. Materiały stosowane do iniekcji o ściśle określonej charakterystyce technicznej powinny być dopuszczone do obrotu i stosowania. W zależności od rodzaju podawanego materiału wyróżnia się urządzenia jednokomponentowe i dwu. metalowe usuwa się z konstrukcji. w których zaczyn iniekcyjny jest tłoczony za pomocą sprężonego powietrza o ciśnieniu < 0. Kontroli podlega technika prac. Zabieg ten należy przeprowadzić przed zakończeniem procesu żelowania żywic w rysie (z wyjątkiem szybkowiążących żywic spienialnych).

Radcon # 7 jest szczególnie zalecany w środowisku. Doświadczenia ze stosowania Radconu # 7. Radcon # 7 zamyka rysy do 2 mm szerokości. Powoduje to powstawanie tzw. natomiast zbyt wysokie ciśnienie początkowe – niepełne wypełnienie rys oraz segregację zaczynu iniekcyjnego. Kolejnym zjawiskiem. Niedopuszczalne jest rozcieńczanie zaczynów iniekcyjnych w celu uzyskania odpowiednio niskiej lepkości. rozstaw i kąt nachylenia. wskazuje na przewagę Radconu # 7 nad tradycyjnymi membranami. jest skurcz materiałów iniekcyjnych. gdyż eliminuje on konieczność stosowania ekranów chroniących membranę. zbiorniki wody pitnej.radcon. ponieważ redukuje nasiąkliwość betonu. generalny dystrybutor preparatu w Polsce. a izolacja nie jest podatna na uszkodzenie przez podwykonawców. które nie mają właściwej zdolności penetracji. w celu ochrony czterdziestu mostów kolei norweskich i pasa startowego lotniska w Pittsburghu. a w skrajnym wypadku odspajanie się niewielkich elementów konstrukcji. w którym występują liczne przejścia temperatury przez 0 °C. Częstym zaniedbaniem wykonawczym jest przygotowywanie zaczynów mikrocementowych za pomocą tradycyjnych mieszadeł. mającej na celu wypełnienie powstałych nieszczelności. jeżeli czas wiązania kompozycji iniekcyjnej w stosunku do czasu. płyty parkingów i stropodachy.beton@radcon. a materiały i sprzęt użyty do prac iniekcyjnych najwyższej jakości. cykliczne zmiany wymiarów rysy. Podobne negatywne zjawiska wewnątrz rys mogą występować. biochemicznie zmodyfikowany krzemian sodu. Radcon # 7 jest skuteczny również w przypadku konstrukcji narażonych na duże naprężenia termiczne. a nie za pomocą miksera koloidalnego. które należy uwzględnić. jest zbyt długi.pl tel. W przypadku gdy wytrzymałość materiału jest niewielka. 603 971 600 2 ’2007 (nr 414) dr. jeżeli wystąpi w nich woda. takie jak mosty. Podczas prowadzenia prac iniekcyjnych bardzo ważna jest kontrola czasu przydatności iniektu do tłoczenia. centra handlowe. w którym mogą występować np. Praca została przygotowana w ramach grantu Politechniki Warszawskiej nr 504 G/1080/7007.in. Obecnie jest szeroko wykorzystywany w Azji. jest bezpieczny dla środowiska i ekonomiczny. Firma dr. Osiąga się to. Specyfiką metody jest „niepoprawialność” zabiegu iniekcyjnego. powstawanie nowych zarysowań. Smith w 1975 r. natryskiwany na powierzchnię penetruje w beton i tworzy podpowierzchniową membranę w zewnętrznej warstwie betonu. W takim przypadku konieczne jest przeprowadzenie dodatkowej iniekcji (reiniekcja) żywicą poliuretanową o niskim stopniu spienienia i wydłużonym czasie wiązania lub żywicą epoksydową (gdy rysa jest już osuszona w wyniku pierwotnej iniekcji żywicą poliuretanową). potwierdziły skuteczność działania produktu.beton. gdy zespoły prowadzące prace iniekcyjne są odpowiednio przeszkolone i doświadczone. na które oddziałują obciążenia dynamiczne. Andrea Kozkova i Michael Rorke tłumaczenie Agnieszka Filippovits-Szpila www. zapewnia kompleksową usługę izolacji i naprawy powierzchni betonowych. dr. Ed Byrne. Z uwagi na długi czas wiązania zaczynów cementowych iniekty nie są stosowane w obiektach. od czasu wynalezienia go przez dr. Często się zdarza. Powierzchnie mogą być użytkowane w kilka godzin po natrysku Radconu # 7. otworów „ślepych”. Radcon # 7. ich głębokość. światowego dystrybutora. a firma Radcrete Pacific uzyskała w 2000 r. Łatwo daje się aplikować.W. A. Jest aktywny. Radcon # 7 został uznany przez projektantów jako skuteczna technologia ochrony betonu architektonicznego. Dyrektor Generalny Radcrete Pacific.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA zmianach wymiarów poprzecznych rys pozwoli na skuteczne połączenie ścianek rys. Doskonale chroni zbrojenie przed korozją wywołaną przez jony chlorków i jest odporny na duże ciśnienie wody w przypadku budowli hydrotechnicznych.pl. uszczelnianie struktury betonu i scalanie konstrukcji. skutecznie poprawiając odporność na uszkodzenia przez cykle zamrożeniowe. Radcon # 7 zastosowano m. naprawa będzie nieskuteczna. dzięki czemu eliminuje konieczność napraw i konserwacji. Innowacyjna technologia hydroizolacji betonu Radcon # 7 stosowany jest od 30 lat w ponad 75 krajach świata. wysokospenialnych. szczególnie w przypadku iniektów poliuretanowych. Jego głównym obszarem zastosowania są nadziemne części budynków i budowli. W takich przypadkach ziarna mikrocementu tworzą konglomeraty. instalacje uzdatniania wody. Europie i Ameryce.beton 29 . certyfikat ISO 9001.. współpracując z doświadczonymi firmami wykonawczymi. że przed rozpoczęciem prac iniekcyjnych nie została prawidłowo dobrana lub sprawdzona drożność otworów. W porównaniu z innym hydroizolacjami wyróżnia się unikalnymi cechami zapewniającymi ochronę i uszczelnienie betonu zbrojonego przez cały okres eksploatacji konstrukcji. zwiększa jego trwałość zamykając pęknięcia i umożliwia dyfuzję pary wodnej z betonu. Zastosowanie zbyt wysokiego ciśnienia iniekcji może powodować propagację rys. ma zdolność uszczelniania nowo powstałych rys. nieprzecinających rysy. Podsumowanie Naprawa konstrukcji żelbetowych metodą iniekcji jest skuteczną i wszechstronną techniką umożliwiającą wypełnianie rys i ubytków w wewnętrznej strukturze betonu. W takim przypadku pomimo drożności rys iniekcja jest mało skuteczna ze względu na ograniczony zasięg migracji iniektu.

w przypadku: naprawy i rekonstrukcji obiektów żelbetowych i betonowych (mosty. ponowne natryśnięcie w celu uzyskania faktury „Cut and flash”. jest znaną i cenioną na rynku polskim firmą. a także w przemyśle metalurgicznym i budownictwie tunelowym. • zwiększenie przekroju poprzecznego w przypadku dodatkowego zbrojenia elementów. kominy. pionowych (sufity wyrobisk korytarzowych w kopalniach. które powodują. wzmacniania skarp i głębokich wykopów. działające na rynku polskim od 1989 r. prac konserwatorskich.j.. rzek). a w przypadku niewystarczającej otuliny uzupełnienie jej na całej konstrukcji lub jej fragmentach. W przypadku kompleksowej naprawy obiektu technologią torkretowania oprócz zalet technicznych i użytkowych torkret nadaje naprawianemu obiektowi również estetyczny wygląd. Doświadczenie. często w powiązaniu z funkcją reprofilującą. – stan po wstępnym związaniu. silosy itp. zbiorniki. naprawia obiekty budowlane w technologii torkretowania. zabezpieczająca – polega na odtworzeniu lub zwiększeniu otuliny betonowej. Majchrzak sp. kwalifikacje i specjalistyczna kadra w połączeniu z najwyższej klasy sprzętem powodują.). W przypadku ubytków większych niż 5 cm należy stosować zbrojenie z siatki o oczkach co najmniej 10 x 10 cm.. • odtworzenie otuliny. lecz docierają również do stali nieodsłoniętej.j. konstrukcyjna – przy naprawach. Naprawianą powierzchnię można wykończyć jedną z metod: – stan po wystrzeleniu z dyszy „As Shot”. tel. W celu eliminacji ognisk korozji stali zbrojeniowej stosuje się mieszanki torkretowe zawierające migrują- Podpora naprawiona w technologii torkretowania ce inhibitory korozji typu MCI (Migrating Corrosion Inhibitor). Można stosować mieszanki typu SPCC. fax 061 897-81-01 e-mail: torkret@torkret. – stan po jednokierunkowym ścięciu „Cut”. gdzie wizualnie stwierdzono ognisko korozji. Zabezpieczenie skarpy w technologii torkretowania wznoszenia nowych konstrukcji cienkościennych i skorupowych (kopuły. łuki. j. muszle koncertowe itp.pl www.torkret. że cząsteczki MCI penetrują obszar nie tylko w miejscu. Torkretowanie polega na dynamicznym narzucaniu wcześniej przygotowanej mieszanki na odpowiednie podłoże lub deskowanie w przypadku wykonywania nowych konstrukcji. że technologia torkretowania jest powszechnie stosowana w budownictwie.6 – 1 MPa. w obiektach zabytkowych (stare poręcze betonowe lub żelbetowe. tunelach) spowodowały. 061 897-81-02. W zależności od uszkodzeń grubość wypełnień może sięgać nawet do 50 cm. Podstawowe funkcje naprawcze torkretu: reprofilująca – polega na uzupełnieniu betonem większych ubytków. przypominającym fakturą tynki strukturalne.pl 30 2 ’2007 (nr 414) .).TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Zastosowanie torkretowania w naprawie obiektów pecjalistyczne Przedsiębiorstwo Budowlane „TORKRET” W. wzmocnienia wyrobisk i korytarzy w górnictwie. • odtworzenie geometrii i architektury elementu/konstrukcji. Majchrzak sp. Majchrzak sp. Umożliwia ono: • wypełnienie ubytków po skorodowanym i odkutym betonie. sklepienia itp. w tym wiele zagrożonych awarią budowlaną.). nadbrzeża kanałów. S Składniki mieszanki wyrzucane są z dyszy wylotowej pod ciśnieniem roboczym 0. Przez osiemnaście lat działalności firma naprawiła kilkaset obiektów inżynierskich. Specjalistyczne Przedsiębiorstwo Budowlane „TORKRET” W. • wzmocnienie naprawianego obiektu. Celem torkretowania jest przywrócenie naprawianemu obiektowi pierwotnych właściwości użytkowych.com.com. że Specjalistyczne Przedsiębiorstwo Budowlane „TORKRET” W. chłodnie kominowe. Parametry fizykomechaniczne torkretu lepsze niż tradycyjnego betonu oraz możliwość układania na powierzchniach skośnych (np. fakturowa – w połączeniu z funkcją zabezpieczającą lub w przypadku odtwarzania faktury zewnętrznej elementów architektonicznych np.

Ojca Beyzyma 10/3 53-204 Wrocław tel.Nowoczesne. (061) 652 38 22 fax (061) 652 37 78 Biuro Bydgoszcz ul.sika. Łowińskiego 40 31-752 Kraków tel. (022) 31 00 700 fax (022) 31 00 800 Biuro Gdynia ul. Rzemieślnicza 1 62-081 Przeźmierowo tel. (071) 363 39 61 fax (071) 363 25 99 Biuro Warszawa ul. ciche nawierzchnie torowe Biuro Kraków ul./fax (052) 349 32 29 Biuro Szczecin ul. (091) 486 85 59 fax (091) 486 86 37 Biuro Wrocław ul. trwałe.pl . Polskich Marynarzy 12/3 71-050 Szczecin tel. Karczunkowska 89 02-871 Warszawa tel. Gdańska 125/7 85-022 Bydgoszcz tel. (012) 644 37 40 fax (012) 642 16 91 Biuro Poznań ul. (058) 622 93 57 fax (058) 662 25 25 www. Marszałka Focha 1 81-403 Gdynia tel.

Szczególnie ważne jest to w sytuacji. które zrealizowano. Maciej Karpała* Sprężyste mocowanie szyn kolejowych i tramwajowych w Polsce nie nie wykazuje ubytku sprężystości. Dworzec Warszawa Wileńska. iż system wykazuje cechy redukujące hałas średnio o ok. torowisko suwnicy bramowej w Stoczni Gdynia. były związane z warunkami realizacji remontu torowiska lub modernizacji lokalnego układu komunikacyjnego. kolejowych i podsuwnicowych) zostało zrealizowanych w oparciu o system Icosit KC.in. na próbkach jednych z pierwszych torów mocowanych systemem Icosit KC. Pomiary porównawcze (przed remontem i po remoncie) wykonane na istniejących obiektach komunikacji zbiorowej potwierdziły.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych inż. węzeł „Żaba” w Warszawie. kiedy cały układ komunikacyjny jest ciągle przeciążony i każde zakłócenie powoduje duże problemy dla całej lokalnej społeczności. W Polsce pierwsze realizacje wykonano w połowie lat dziewięćdziesiątych. jest czas zamknięcia ciągu komunikacyjnego dla ruchu. Po 28 latach eksploatacji ubytek sprężystości określono na 6% w stosunku do wartości pierwotnej. W tej sytuacji jednym z warunków wyboru technologii remontu. Balickiej i Bronowickiej w Krakowie (fotografia 2). linia E20. powstałymi przez wprowadzenie pomiędzy dwa elementy materiału łączącego o odpowiednich parametrach fizycznych i wytrzymałościowych.: linia kolejowa Poznań – Katowice. Przykładem takiego rozwiązania może być modernizacja torowiska tramwajowego w ciągu ul. trwale elastyczna podlewka poliuretanowa. Warszawa Grochów – Dalekobieżna Stacja Postojowa. torowisko tacy nalewaków w Rafinerii Gdańskiej. Każda ingerencja w system komunikacyjny związana jest z dużymi utrudnieniami dla wszystkich użytkowników. to m. Wybierając odpowiedni materiał z grupy produktów należących do systemu Icosit KC. Prawie wszystkie realizacje zastosowań technologii sprężystego mocowania szyn. Równie ważną cechą jest odporność na paliwa. można dopasować rozwiązanie do przewidywanych ugięć szyny w zależności od założeń projektowych i lokalnych wymagań użytkowych. zielony tramwaj. Ponadto mocowanie wykonane przy użyciu podlewów poliuretanowych systemu Icosit KC charakteryzuje się właściwościami dźwiękochłonnymi oraz tłumiącymi drgania i wibracje. Polega ona na całkowitym zespoleniu szyn z podłożem. szyna zatopiona lub podparcie ciągłe. wykonane przez Politechnikę w Monachium. 10 dB. chemoutwardzalna. Na podstawie prawie trzydziestu lat doświadczeń można mówić o co najmniej trzydziestoletniej trwałości torowisk wykonywanych w technologii sprężystego mocowania szyn Icosit KC. Armii Krajowej w Krakowie. Kościuszki nad ul. które zaprezentuję w artykule. miejscowość Sieraków. sprężystymi. w którym tradycyjne kotwy i połączenia sztywne stanowią jedynie dodatkowy element stabilizujący. znacznie ogranicza hałas oraz zapewnia długi okres bezawaryjnego użytkowania.o. Badania praktyczne i laboratoryjne prowadzone przez uznane instytucje naukowe na kilku kontynentach potwierdziły też. iż system wykazuje cechy izolatora elektrycznego. wiadukt w ciągu ul. Taki system stosuje się w przy- 32 2 ’2007 (nr 414) . Obecnie stosowanym powszechnie w budownictwie komunikacyjnym rozwiązaniem jest tzw. Odcinki torów szynowych zamocowane za pomocą systemu Icosit KC w normowej temperaturze mogą być oddane do użytkowania po upływie 24 h. Podstawowym elementem mocującym jest specjalna. Okazało się. W wielu dziedzinach produkcji coraz powszechniej zastępowane są tradycyjne połączenia sztywne połączeniami elastycznymi. Innym często stosowanym rozwiązaniem jest tzw. Balickiej nad ul. linia E30. z o. Kędzierzyn-Koźle – bocznica przy dworcu PKP. Zaskakujące okazały się także wyniki sprawdzających badań zmęczeniowych. Górnośląską w Katowicach oraz obiekty realizowane w ramach zadania Drogowa Trasa Średnicowa w Katowicach. obok jakości i trwałości wybranego rozwiązania. Linia kolejowa Poznań – Katowice montowana na podkładach żebrowych * Sika Poland Sp. co pozwala na stosowanie tego typu materiałów w przypadku torowisk specjalistycznych – tac nalewaków oraz napraw przez sklejenie spękanych płyt lotniskowych lub drogowych. 1. Obiekty. wiadukt w ciągu ul. obiekty komunikacji tramwajowej. np. Podczas remontów i modernizacji torowisk kolejowych i tramwajowych w Polsce stosowane są coraz powszechniej nowoczesne rozwiązania konstrukcyjne z technologią sprężystego mocowania szyn systemem Icosit KC firmy Sika na czele. Obok walorów estetycznych i proekologicznych gwarantuje on redukcję drgań. 110 projektów (remonty torowisk tramwajowych. Do dziś na terenie Polski ok. że materiał praktycz- Fot. mocowanie na podkładkach żebrowych (fotografia 1).

Toruniu.wego w ciągu ul. teren aglomeracji śląskiej oraz wiele innych miast Polski w których jest infrastruktura torowa. nowo wybudowany wiadukt Izydora Stelli-Sawickiego w ciągu al. Stradom. Lubicz. Przejazd tramwajowy z płyt prefabrykowanych przez ul. jeżeli nie przekracza on 8 h i znany jest współczynnik absorpcji silanów AS. Gerdes 2 ’2007 (nr 414) 33 . co jest wynikiem reakcji chemicznych za- chodzących podczas przenikania do systemu porów. natomiast do uszczelnienia styku płyty wykorzystano materiał bitumiczny Icosit KC FM. co gwarantuje długotrwały efekt. W takim systemie wykonano przejazd tramwajowy przez ul. • zarówno współczynnik hydrolizy. betonowej oraz w kostce brukowej. Łodzi. nawierzchnie te nadają się również doskonale do budowy linii tramwajowych na mostach i wiaduktach. że: • absorpcję silanów można przewidzieć za pomocą pierwiastka kwadratowego czasu kontaktu. Gdańsku. Do mocowania szyn użyto żywicy Icosit KC 340/45. Andreas H. 4. w Krakowie w ciągu Fot. Nawierzchnia prefabyrkowana torowiska łączy zalety prefabrykowanych płyt wielkowymiarowych z podlewem ciągłym szyny. Balickiej i Bronowickiej wie).Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA padku obiektów mostowych o konstrukcji żelbetowej (np. obciążonej normalnym ruchem kołowym. Przykładem może być ok. a mianowicie: trwałość i stabilność nawierzchni drogowej oraz doskonałe warunki mocowania sprężystego szyny. • emulsje nanoszone na powierzchnię betonu mogą ulegać rozbiciu na skutek procesów chemiczno-fizycznych w wyniku oddzielania fazowego do wewnętrznych struktur zewnętrznej powierzchni betonu. W związku z tym nie zaleca się stosować emulsji do impregnowania konstrukcji betonowych. np. • przy planowaniu impregnacji należy uwzględnić „efektywną głębokość penetracji” oraz „minimalną zawartość substancji aktywnej”. Rakowickiej. 2. remont torowiska na moście Powstańców Śląskich Fot. Kocmyrzowską w Krakowie (fotografia 4). Szyna zatopiona na nowo wybudowanym widukcie Izydora Stelli-Sawickiego w ciągu al. Gertrudy. Fot. 50 odcinków wyremontowanych linii tramwajowych w całej Polsce. Przykładem zastosowania tego rozwiązania są remonty torowisk we Wrocławiu. św. Krakowie. Modernizacja torowiska tramwajoprzez Wisłę w Krako. dr inż. Nawierzchnie prefabrykowane są stosowane przede wszystkim w przypadku torów tramwajowych zabudowanych w jezdni. Jana Pawła w Krakowie tzw. a także jako przejazdy na skrzyżowaniach jezdni z torami tramwajowymi. natomiast silany paru- ją z powierzchni betonu. szynę zatopioną stosuje się w przypadku wykonywania nawierzchni torowej w powierzchni jezdni. 3. Kocmyrzowską w Krakowie Impregnacja betonu za pomocą silanów (dokończenie ze str. takie jak napięcie międzyfazowe σ oraz lepkość dynamiczna η. • właściwości fizyczne wpływające na proces przenikania. jak i interakcje pomiędzy makrocząsteczkami odgrywają istotną rolę w procesach zachodzących podczas impregnacji betonu. 25) Wnioski Z przeprowadzonych badań wynika. Pawiej. zależą od czasu kontaktu. Jana Pawła w Krakowie – fotografia 3) lub stalowej (np. Grzegórzeckiej. prawidłowe wykonawstwo prac i dokładną kontrolę jakości. Stosowane materiały pozwalają na skuteczne. prof. Równie często w Krakowie ul. Ze względu na niewielką wysokość konstrukcji i stosunkowo mały ciężar. sprężyste mocowanie szyn w nawierzchni bitumicznej. W celu dobrania właściwych parametrów impregnacji zaleca się wykonywanie badań.

.

.

poza wysoką wytrzymałością na rozciąganie. Metoda ta zastępuje popularne w ostatniej dekadzie XX w. stosowane są głównie do wykonywania wzmocnień konstrukcji murowanych. Marta Kałuża* mgr inż. żebra. Jedną z nowych metod wzmocnienia elementów konstrukcyjnych jest zastosowanie doklejanego zbrojenia zewnętrznego w postaci taśm lub mat z kompozytów włóknistych FRP – Fibre Reinforced Plastic (lub Fibre Reinforced Polymer). Niedopuszczalne jest wykorzystywanie materiałów FRP i klejów z różnych systemów wzmacniających. Włókna szklane. zmianie schematu statycznego (wprowadzenie dodatkowych podpór) lub wprowadzaniu dodatkowego zbrojenia w postaci elementów stalowych. Wzmocnienia te wymagają wielu prac przygotowawczych i montażowych oraz zwykle długiego okresu pielęgnacji. Główne obszary zastosowania materiałów FRP w konstrukcjach żelbetowych Rodzaj konstrukcji Płyty.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych mgr inż. Włókna węglowe ze względu na bardzo wysokie parame** Politechnika Śląska. taśmy aramidowe (AFRP) maty węglowe (CFRP). kiedy beton podłoża charakteryzuje się małą wytrzymałością. powłoki Rodzaj oddziaływania/ /przypadki szczególne siły rozciągające (strefy oddziaływania momentów dodatnich i ujemnych) strefy oddziaływania obciążeń udarowych. aplikacje dodatkowego. ściskające siły poprzeczne strefy oddziaływania obciążeń udarowych. Materiały kompozytowe zalecane są do wzmacniania niemal każdego rodzaju konstrukcji (tabela 1). Ze względu na specyfikę materiałów kompozytowych. T Podciągi. siły rozciągające (strefy wsporniki oddziaływania momentów dodatnich i ujemnych) siły ścinające (strefy przypodporowe oraz strefy przekazywania obciążeń skupionych) strefy oddziaływania obciążeń udarowych. „L” kształtki (CFRP) maty aramidowe (AFRP) maty węglowe (CFRP) taśmy węglowe (CFRP). maty) oraz specjalnie dobrane kleje na bazie żywic epoksydowych.taśmy węglowe (CFRP) jących konstrukcjach Słupy siły rozciągające. ze względu na wysokie parametry wytrzymałościowe oraz niższy niż w przypadku włókien węglowych i stali moduł sprężystości. strefy zagrożone wybuchami Kratownice pręty rozciągane pręty ściskane i węzły taśmy węglowe (CFRP). w skład których wchodzą materiały FRP (taśmy. Należy stosować wyłącznie produkty z danego systemu. strefy zagrożone wybuchami skręcanie Ściany siły rozciągające Aplikacja materiałów FRP Kompozyty włókniste FRP stosowane w budownictwie do wzmacniania konstrukcji inżynierskich bazują na włóknach: szklanych (GFRP). szklanych i aramidowych try wytrzymałościowe oraz bardzo wysokie moduły sprężystości stosowane są głównie do wzmacniania elementów betonowych i żelbetowych. Obecnie w Polsce systemy FRP dopuszczone są do stosowania w budownictwie na podstawie ważnych Aprobat Technicznych wydawanych przez Instytut Techniki Budowlanej lub Instytut Badawczy Dróg i Mostów oraz obowiązujących w Unii Europejskiej. Cecha ta powoduje. szklanych i aramidowych. strefy zagrożone wybuchami otwory wycinane w istniejących konstrukcjach Rodzaj stosowanego materiału FRP taśmy węglowe (CFRP). Włókna aramidowe. strefy zagrożone wybuchami otwory wycinane w istnie. do prac wzmacniających wykorzystuje się gotowe systemy FRP. węglowych (CFRP) oraz aramidowych (AFRP). maty aramidowe (AFRP) maty aramidowe (AFRP) taśmy węglowe (CFRP) maty węglowe (CFRP) 36 2 ’2007 (nr 414) . Tomasz Bartosik** Wzmacnianie konstrukcji materiałami na bazie włókien węglowych. zewnętrznego zbrojenia w postaci płaskowników stalowych. W przypadku konstrukcji betonowych i żelbetowych stosuje się je wówczas. Gliwice ** Euro-Projekt siły ścinające strefy oddziaływania obciążeń udarowych. maty węglowe (CFRP) maty węglowe (CFRP) maty aramidowe (AFRP) radycyjne techniki wzmacniania konstrukcji polegają przede wszystkim na zwiększeniu wymiarów przekroju poprzecznego (dotyczyło to głównie przekrojów żelbetowych – dobetonowanie). wykonanych na bazie polimerów węglowych. jako jedyne z wymienionych polimerów cechują się wysoką wytrzymałością w kierunku prostopadłym do kierunku włókien. maty węglowe (CFRP) maty aramidowe (AFRP) taśmy węglowe (CFRP) taśmy węglowe (CFRP). Często też wykonanie tradycyjnego wzmocnienia jest bardzo trudne lub wręcz technologicznie niemożliwe. maty szklane (GFRP). Najczęściej wykorzystuje się je do zwiększenia nośności w konstrukTabela 1. maty węglowe (CFRP) maty węglowe (CFRP). że doskonale sprawdzają się jako materiały wykorzystywane do wzmacniania konstrukcji narażonych na oddziaływania udarowe i wybuchy.

ale także spowodować powstanie kolejnych uszkodzeń. wymagane ze względu na niewystarczającą długość zakotwienia taśmy (fotografia 3). naklejanie mat FRP (węglowe. wklejanie taśm CFRP we wzmacniany element w bruzdy nacięte piłą diamentową. 1. w zależności od potrzeb. Ostatnio wprowadza się dodatkowe kotwienie końców biernie przyklejonych taśm. 3. • występowania. lub w sytuacji nagłego skrócenia taśmy ze względu na kolizję z otworem. W przypadku stwierdzenia uszkodzeń elementów konstrukcji (np. kratownice oraz konstrukcje obiektów specjalistycznych. rys. 2. polegające na doklejeniu materiału wzmacniającego oraz czynne.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA cjach żelbetowych i drewnianych. bądź inną przeszkodą. B2. Najczęściej wzmacniane są belki. Podczas określania stanu konstrukcji pod kątem planowanych robót remontowych związanych z aplikacją materiałów FRP. naklejanie wstępnie naprężonych wstęg AFRP na powierzchnię wzmacnianego elementu (fotografia 2b). Taśmy oraz maty mogą być naklejane na elementy konstrukcyjne jednokierunkowo lub krzyżowane w różnych kierunkach. Fot. Naklejanie taśm CFRP na powierzchni elementu w strefie rozciąganej – wzmocnienie bierne a) b) Fot. • równości podłoża (wymagane jest. B4 – wzmocnienie na zginanie taśmą CFRP z jej zakotwieniem w strefie przypodporowej 2 ’2007 (nr 414) 37 . Czynne wzmocnienie: a) taśmami CFRP – elementy zginane. rury i zbiorniki. B1. Jest to konieczne najczęściej w przypadku zastosowania dwóch warstw taśmy naklejonych na siebie. bardzo ważna jest ocena: • wymiarów wzmacnianych elementów. polegające na wprowadzeniu dodatkowych wstępnych sił ściskających do układu. aramidowe) w stanie suchym na powierzchni wzmacnianego elementu – maty o masie powierzchniowej do 400 g/m2. rzadziej używane są do wzmacniania konstrukcji murowych oraz stalowych. ściany. • wilgotności betonu w miejscach przeznaczonych do aplikacji materiałów kompozytowych (w przypadku większości klejów wilgotność podłoża powinna być mniejsza niż 4% masowe). naklejanie mat CFRP metodą na mokro (wet lay up) na powierzchni wzmacnianego elementu – maty o masie powierzchniowej 400 – 800 g/m2. pęknięć) niezwykle ważna jest prawidłowa ocena przyczyn ich powstawania. kominy. co może prowadzić nie tylko do braku oczekiwanych rezultatów. W przypadku wykonywania czynnego wzmocnienia wykorzystuje się: naklejanie wstępnie naprężonych taśm CFRP na powierzchnię wzmacnianego elementu (fotografia 2a). Na rysunku przedstawiono metody wykonania rożnego rodzaju wzmocnień biernych i czynnych. • wytrzymałości betonu na odrywanie metodą „pull-off” (wymagania dotyczące wytrzymałości podłoża na odrywanie podano w tabeli 2). Dodatkowe kotwienie końców taśm CFRP: przy użyciu mat CFRP (po lewej). A3 – wzmocnienie na zginanie taśmą CFRP naklejoną na dolną bądź dolną i boczną powierzchnię belki. usytuowania i rozwartości rys i pęknięć. np. A2. B3 – wzmocnienie na zginanie taśmą CFRP i na ścinanie matą CFRP (bez zakotwienia maty oraz z zakotwieniem maty w strefie ściskanej przekroju). b) wstęgami AFRP – ściskane słupy Metody biernego wzmocnienia strefy zginanej i ścinanej w elementach zginanych: A1. • grubości i stanu otuliny betonowej prętów zbrojeniowych. W przypadku wzmocnień biernych stosuje się następujące sposoby aplikacji taśm i mat FRP: naklejanie taśm CFRP na powierzchnię wzmacnianego elementu (fotografia 1). szklane. A4 – wzmocnienie na zginanie taśmami CFRP wklejonymi w bruzdy. płyty. Przy wzmacnianiu konstrukcji materiałami kompozytowymi rozróżnia się dwa podstawowe typy wzmocnienia: bierne. w momencie bardzo szybkiego przyrostu momentu zginającego w pobliżu podpory. słupy. za pomocą stalowych blach kotwiących (po prawej) Ocena stanu istniejącej konstrukcji i technologia realizacji robót wzmacniających Przyjęcie rodzaju i sposobu wzmocnienia powinno być każdorazowo poprzedzone wnikliwą analizą stanu technicznego istniejącej konstrukcji. Błędy w tej ocenie prowadzić mogą do przyjęcia niewłaściwej technologii naprawy. aby na odcinku długości 2 m nie wystąpiły nierówności przekraczające 5 mm). Fot.

zaleca się odkurzyć podłoże bezpośrednio przed klejeniem taśm. mających kontakt z wodą przeznaczoną do spożycia. Radcon # 7 do uszczelniania i ochrony betonu Radcon # 7 dostępny jest w Polsce od 2005 r. i ma zdolność pęcznienia w kontakcie z wodą. aby świeży jeszcze klej wyciskany był z obu stron taśmy. 38 2 ’2007 (nr 414) . sprawdzić stan kleju: data dostawy. można świeżo ułożoną matę posypać piaskiem kwarcowym. Radcon # 7 otrzymał atest Państwowego Zakładu Higieny stwierdzający. nr partii itp. przygotować instrumenty niezbędne do kontroli wilgotności względnej powietrza (dopuszczalna wilgotność względna powietrza w zależności od wymagań producenta kleju).. Wymagana wytrzymałość podłoża przy stosowaniu materiałów FRP Rodzaj materiału Taśmy węglowe (CFRP) Maty węglowe (CFRP) Maty aramidowe (AFRP) Maty szklane (GFRP) Wytrzymałość na odrywanie minimum 1. tłuszcze itp. Prace przygotowawcze są identyczne. Wykonanie wzmocnienia za pomocą mat węglowych przebiega w podobny sposób. co zapobiega powstaniu pęcherzy powietrza w spoinie pod taśmą). • bardzo dokładne wymieszanie składników kleju mieszadłem wolnoobrotowym (do 300 obr. temperatura podłoża wyższa od temperatury punktu rosy o przynajmniej 3 °C). 23 °C. jak taśm węglowych. i od tego czasu ma aprobatę techniczną IBDiM. że może być stosowany do uszczelniania i ochrony konstrukcji betonowych. że pełną nośność kleje te osiągają w temperaturze ok. bardzo dokładne wymieszanie składników kleju (żywica laminująca). nanoszenie drugiej warstwy żywicy na wcześniej naklejoną matę i ponownie dociśnięcie jej wałkiem (żywica musi przesączyć warstwę włókien w macie. przy naprawach całopowierzchniowych materiały SPCC lub beton natryskowy).) metodą piaskowania. Nadmiar kleju usuwa się. • naniesienie kleju na taśmę za pomocą szpachelki. Przyjmuje się. kielni lub specjalnego przyrządu (klej na taśmie powinien być ułożony w postaci daszka dwuspadowego. stosując iniekcję ciśnieniową. Długotrwała skuteczność działania preparatu wynika z aktywności żelu.0 MPa minimum 0. wypełnić ewentualne rysy i pęknięcia w konstrukcji betonowej lub żelbetowej żywicą epoksydową. tak aby nastąpiło całkowite zalaminowanie włókien w żywicy epoksydowej). Uszczelnienia i izolacje wykonane Radconem # 7 w Stanach Zjednoczonych 30 lat temu działają skutecznie bez napraw i konserwacji. Sytuacja taka ma miejsce najczęściej w przypadku wzmacniania na ścinanie belek oraz przy wzmacnianiu słupów o przekroju prostokątnym. Nanoszenie powłok malarskich na taśmy bądź maty nie wymaga żadnych dodatkowych zabiegów. Żel ten jest aktywny zawsze. Im większy jest ten promień. przydatność do użycia. który środek tworzy w betonie po aplikacji. Prace technologiczne. przygotować urządzenia niezbędne do kontroli temperatury powietrza i podłoża podczas klejenia i twardnienia kleju (temperatura powietrza w zależności od wymagań producenta kleju. tym wyższa będzie skuteczność wykonanego wzmocnienia. np. Minimalny promień wyoblenia wynosi 10 mm. natomiast główne prace wzmacniające są następujące: przygotowanie i precyzyjne docięcie mat (należy zwrócić uwagę na przebieg włókien). dociskając taśmę wałkiem z utwardzonej gumy w taki sposób. 24 stycznia br. przy większych materiały PCC. sprawdzić wilgotność podłoża (dopuszczalna wilgotność na głębokości do 20 mm w zależności od wymagań producenta kleju). • naklejenie taśmy na odkurzone podłoże. oleje. 80% nośności po 24 h w temperaturze ok. W celu poprawy przyczepności kolejnej warstwy. • oczyszczenie i odtłuszczenie taśm specjalnymi preparatami. nanoszenie pędzlem żywicy laminującej na powierzchnię spoiny klejowej. przeprowadzić kontrolę wytrzymałości oczyszczonego podłoża metodą „pull-off” oraz kontrolę jego równości. ułożenie ręczne maty na warstwie żywicy (za pomocą specjalnego wałka należy docisnąć matę do podłoża. Większa liczba warstw mat może być nakładana metodą mokre na mokre. a następnie jest on usuwany szpachelką. prowadząc wałek wzdłuż włókien). Większość klejów żywicznych osiąga ok./min). wykonać ewentualne reprofilacje powierzchni wraz z wyrównaniem nierówności na obszarze aplikowania taśmy (przy mniejszych nierównościach stosuje się żywiczne szpachlówki systemowe. tynku.2 MPa • rodzaju i stężenia soli szkodliwych dla materiału budowlanego (w uzasadnionych przypadkach). Technologia stosowania materiałów kompozytowych FRP jest prosta i bardzo szybka. frezowania lub inną gwarantującą właściwe przygotowanie powierzchni betonu. dzięki bardzo dobrej stabilności kleju nie trzeba stosować żadnych pomocniczych podpór. aby nie napowietrzać mieszanki (należy uzyskać całkowicie jednorodną mieszankę). W ramach przeprowadzenia prac przygotowawczych należy: oczyścić podłoże z materiałów utrudniających przyczepność (stwardniały zaczyn cementowy. Przy wzmacnianiu matami elementów o ostrych krawędziach powinny one zostać wyoblone przed naklejeniem maty FRP. polegające na wzmocnieniu elementu konstrukcji przez naklejenie taśm CFRP na jego powierzchnię. obejmują: • przygotowanie i precyzyjne docięcie taśm. kiedy w otoczeniu są wolne jony wapnia. 23 °C po 7 dniach.5 MPa minimum 1.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 2.

5 131 2. stalowych. Tkaniny Tkaniny z FRP są jeszcze powszechniej stosowane niż taśmy. nastąpiło pierwsze w historii wzmocnienie budowli przy użyciu taśm węglowych. Najczęściej przykleja się je na powierzchnię elementu. płyty. narażonych na uderzenia pojazdów ciężarowych. Istnieje też możliwość wklejania taśm „na sztorc”. Tkanina składa się z włókien ułożonych dwukierunkowo. wzdłuż taśmy. które mają praktycznie taką samą wytrzymałość w kierunku poprzecznym jak podłużnym. rzadziej aramidowe ze względu na wysoką cenę (ponad 200 zł/m2). Bardzo korzystne jest stosowanie wzmocnień. sprężonych. Zwykle taśmy są układane obok siebie. Jest to dobry materiał ze względu na dużą wytrzymałość na ciśnienie wewnętrzne oraz na odkształcenia spowodowane obciążeniem z zewnątrz.49 1.8 87 5. technologia ta dotarła do Polski. składających się z włókien węglowych. a tym bardziej aramidowych. kiedy to pod kierunkiem prof. zawierających zawiesiny. a w roku następnym wzmocniony został most w Przemyślu nad rze* Politechnika Warszawska nać we wzmacnianym elemencie zagłębienie o szerokości i głębokości wklejanej taśmy.54 2. Wyjątkiem są włókna aramidowe. w zależności od rodzaju włókien. W budownictwie stosuje się głównie taśmy z włóknami węglowymi. szwajcarski instytut badawczy EMPA zaczął prowadzić badania pod kątem zastosowania taśm w budownictwie.00 1. ale jeśli jest mało miejsca. Tkaninami wzmacnia się i naprawia zarówno zwykłe belki. Należą do nich: • brak fazy płynięcia plastycznego. zniszczenie materiału następuje 2 ’2007 (nr 414) 39 . przejmujące naprężenia rozciągające lub ścinające. wstrząsami sejsmicznymi oraz w podporach wiaduktów. Istnieje duża dowolność montażu – tkaniny można łączyć z innymi tkaninami oraz taśmami na zakład. składających się zarówno z tkanin. najczęściej ortogonalnie. Znajdują się one wtedy wewnątrz wzmacnianego przekroju. Niewątpliwie zaletą tego rozwiązania jest dwustronne działanie kleju oraz brak możliwości odklejenia się taśmy. Tkaniny aramidowe znajdują specjalne zastosowanie ze względu na ekstremalnie wysoką wytrzymałość i odporność na uderzenia. Uzyskano bardzo korzystne wyniki i w 1991 r. słupy. żelbetowych. nastąpił bardzo dynamiczny rozwój kompozytów włóknistych (FRP – Fibre Reinforced Polymers). Ich ilość i grubość zależy od wymaganej nośności oraz wymiarów wzmacnianego przekroju. Warto również zwrócić uwagę na zastosowanie tkanin szklanych do wzmacniania zbiorników oraz rur.45 1. Miało to miejsce na moście w Ibach w Szwajcarii. lotniczej i stoczniowej. Taśmy w budownictwie występują w postaci prefabrykowanych produktów kompozytowych.9 12 2. • AFRP (Aramid Fibre Reinforced Polymers) – kompozyty polimerowe wzmacniane włóknami aramidowymi (głównie Kevlar). co ma miejsce w przypadku aplikacji powierzchniowej. Oprócz zalet kompozyty FRP mają też wady.5 XX w. zatopionych w matrycy z żywicy epoksydowej.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Andrzej Foremny* Kompozyty FRP do wzmacniania konstrukcji ką Wiar (wykorzystano technologię Sika CarboDur). Stosowane kleje wykazują zwykle zbyt małą wytrzymałość na ścinanie i oderwanie i nie może być w pełni wykorzystana nawet wytrzymałość włókien węglowych. na 3 grupy: • CFRP (Carbon Fibre Reinforced Polymers) – kompozyty polimerowe wzmacniane włóknami węglowymi. Zwiększają nośność konstrukcji i ograniczają odkształcenia. Dzięki temu może powstać indywidualny system naprawczy do danej konstrukcji. ponieważ są najtańsze. • GFRP (Glass Fibre Reinforced Polymers) – kompozyty polimerowe wzmacniane włóknami szklanymi. Stanowią one dodatkowe zbrojenie. Najpowszechniej stosowane są tkaniny z włóknami węglowymi i szklanymi. materiałami wybuchowymi. jak i elementy o skomplikowanych kształtach. Taśmy można także przyklejać w głębi przekroju. Obecnie rolę elementu nośnego pełnią nowoczesne włókna (tabela). Wojciecha Radomskiego dokonano wzmocnienia stropu w Lubinie. Taśmy wykorzystywane są do wzmacniania konstrukcji betonowych. Należy wówczas wykoWytrzymałość na rozciąganie [MPa] 3450 4300 3650 2400 3620 3600 Moduł Wydłużenie Younga przy zerwaniu [GPa] [%] 72 4.45 W Sprężanie taśm Źródło: S&P Reinforcement Taśmy kompozytowe Taśmy kompozytowe zostały wymyślone na potrzeby techniki kosmicznej. Materiały FRP możemy podzielić. jak i taśm. można je również naklejać warstwowo jedna na drugiej w ilości do 3 szt. Kluczową rolę ma tu również odporność na działanie mediów agresywnych oraz mała ścieralność w momencie przepływu mediów.4 380 0. Właściwości różnych rodzajów włókien Włókno Typ Średnica Gęstość [µm] [kg/m3] Szklane Węglowe Aramidowe E S PAN PITCH Kevlar 49 Twaron 10 10 7 10 11.0 231 1. W połowie lat osiemdziesiątych XX w. Składają się one z elementu nośnego (włókna w ilości 45 – 70% objętości kompozytu) oraz matrycy (spoiwa scalającego włókna). Stosuje się je w konstrukcjach zagrożonych zamachami terrorystycznymi.76 2. drewnianych oraz murowanych. Jest to związane z liniowym charakterem pracy. Matryca przekazuje obciążenia zewnętrzne na włókna oraz ochrania je przed szkodliwym wpływem czynników zewnętrznych. W 1996 r. takie jak kominy i zbiorniki. natomiast spoiwem jest najczęściej klej na bazie żywicy epoksydowej.8 127 2. Włókna są umieszczone jednokierunkowo.

Jej budowa. mocniejszego spoiwa. 30 t. który jest jednym z najcenniejszych zabytków architektury barokowej w Polsce. Szybkość i łatwość montażu była możliwa dzięki zastosowaniu rozwiązań systemowych rusztowań ramowych typu Blitz firmy LAYHER. trójnawowe i obszerne wnętrze. bez ostrzeżnia. przy użyciu rusztowań wypożyczonych od firmy JACKBUD. Badania naukowe powinny iść w kierunku poprawy wytrzymałości kleju lub opracowania innego. ponieważ obiekt jest zabytkowy i wydzielona część cały czas służy wiernym. co pozwoliło znacznie zmniejszyć koszty montażu. Kluczową rolę pełni odpowiednie przygotowanie podłoża i warunki atmosferyczne.5 tys. m2 rusztowań. Wysokość świątyni wynosi 34 m. Mimo skomplikowanego wnętrza budowli nie było konieczności użycia rusztowań modułowych. 180 °C traci swoje właściwości.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych w sposób nagły. dlatego też bardzo ważna jest ochrona przeciwogniowa konstrukcji.in. ale nie można brać pod uwagę tylko kosztu materiału. Lekkość elementów oraz duży wybór rozwiązań systemowych przyczyniły się do szybkiego montażu i skrócenia czasu realizacji. trwała z przerwami ponad 50 lat. Bardzo ważne są również koszty społeczne. Wewnątrz fary ustawiono ok. żelbetu. Najważniejszy jest sumaryczny koszt wykonania całej naprawy lub wzmocnienia. co widać dobrze na przykładzie mostów. Dalsze badania dotyczą m. Rusztowania zmontowała firma Tomasza Kubińskiego ze Skoków. Prace konserwatorskie rozpoczęto w grudniu 2006 r. Opracowanie powstało w ramach przedmiotu „Inżynieria materiałów budowlanych” – prof. ścią na korozję. Specyfika miejsca wymagała wysokiej precyzji montażu. Kościół ma bardzo bogate. o łącznej wadze ok. Wzmacnianie mostów czy wiaduktów taśmami i matami FRP nie wymaga zamknięcia ich dla ruchu oraz trwa stosunkowo krótko. poprawy wytrzymałości złącza.. która zapewniła optymalne zaplecze materiałowe oraz wysoki profesjonalizm obsługi. Lecha Czarneckiego (Politechnika Warszawska) Podsumowanie Kompozyty FRP znajdują bardzo szerokie zastosowanie we współczesnym budownictwie. 2. 40 2 ’2007 (nr 414) . rozpoczęta w 1649 r. W wyniku zastosowania systemu rusztowań Blitz uzyskano optymalne warunki prowadzenia prac konserwatorskich. a długość 55 m. • wrażliwość na wysoką temperaturę. Często pojawiają się zarzuty. że nowoczesne materiały kompozytowe są drogie. Cechują się bardzo dobrymi właściwościami mechanicznymi i odporno- Przykład zastosowania rusztowań Blitz Rusztowania typu Blitz firmy LAYHER są obecnie stosowane przy renowacji wnętrza poznańskiego kościoła św. który w przypadku kompozytów FRP jest o wiele niższy niż tradycyjnych metod. Najsłabszym elementem kompozytów FRP jest strefa połączenia z materiałem naprawianym. zagłębienia należy wyrównywać). żywica epoksydowa przy temperaturze ok. • podatność na lokalne nierówności (taśmy muszą być przyklejane na równe podłoża. poznańskiej fary). tak jak to ma miejsce w przypadku np. Stanisława Biskupa (tzw. W czasie odbudowy poznańskiej katedry po II wojnie światowej fara pełniła rolę prokatedry. Rusztowania zapewniły bezpieczeństwo oraz dostępność do wszystkich miejsc poddawanych renowacji. Warunkiem uzyskania żądanych właściwości jest jednak odpowiednia kultura wykonania i eksploatacji. Rzeczywiście włókna węglowe czy aramidowe są kilkakrotnie droższe od stali zbrojeniowej. Fara została wybudowana przez jezuitów.

.

S Wytwarzanie szkła wodnego Szkło wodne (alkalikrzemiany) to zbiorcze określenie dla szkliście twardniejących stopów alkalikrzemianów o zmiennym składzie oraz ich roztworów. z o. 1818 r. Ze względu na niską stabilność tego spoiwa. jako „szkło wodne”. porowate i chłonne podłoże. możliwość stosowania szkła wodnego w budownictwie. Szkło wodne można uzyskać przez stopienie mieszaniny piasku kwarcowego i soli alkalicznych (węglanu sodu lub potasu) w temperaturze ok. Wytrzymałość podłoża mineralnego z podkładem malarskim w przypadku zbyt małej głębokości wnikania szkła wodnego jako spoiwa Rys.o. Szkło wodne żeluje w amorficzny żel krzemionkowy. w przypadku nakładania niewystarczających ilości spoiwa nie można wykluczyć powstawania „profili łuskowych” – znanych z opisów wietrzenia kamieni naturalnych (rysunek 2). który jednak nie ma mineralnej natury! Naukowiec Nepomuk Fuchs odkrył ok. Farbom krzemianowym przypisane zostało jednak określenie „farby mineralne”. ze względu na rozpuszczalność w wodzie. do lat sześćdziesiątych XX wieku można było oferować farby krzemianowe wyłącznie jako układy dwuskładnikowe. 2. tworząc żel krzemion* Remmers Polska Sp. jednoskładnikowych farb krzemianowych. 3. Zachodzi wówczas reakcja: SiO2+2Na2CO3→Na4SiO4+2CO2. Szkło wodne jako spoiwo farb Warunkiem koniecznym „funkcjonowania” dwuskładnikowych farb krzemianowych jest mineralne. wykonaną z chudej zaprawy przygotowanej z piasku kwarcowego o ostrym ziarnie i wapna.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych mgr Jacek Olesiak* Zasady stosowania farb krzemianowych w renowacji zabytków kowy („krzemionkuje”). Rys. niepotrzebny i często szkodliwy wzrost wytrzymałości (rysunek 3). tzw. Szkło wodne wnika w wierzchnie warstwy ziaren podłoża i reaguje tam. podejmowano pierwsze próby zastosowania szkła wodnego jako spoiwa farb. które uzyskuje się przez rozpuszczenie „stałego szkła wodnego” w przegrzanej wodzie. który przypomina produkt reakcji preparatów do wzmacniania kamienia. do spoiw nieorganicznych. Keim zgłosił do opatentowania „farbę krzemianową” na bazie szkła wodnego. 1. Z kolei w przypadku zbyt dużej ilości szkła wodnego może ono dotrzeć aż do właściwego podłoża. w przypadku stosowania systemów 42 2 ’2007 (nr 414) . Do wzmacniania kamienia naturalnego i tynku było ono stosowane przez krótki okres. W handlu dostępne są prawie wyłącznie „płynne szkła wodne”. 1840 r. W celu uzyskania nadających się do magazynowania. np. należy dodać znaczne ilości dyspersji polimerów. aby nakładać farby krzemianowe na specjalny „podkład malarski”. tzw. Wzrost wytrzymałości podkładu malarskiego wynika z wcześniej opisanego tworzenia żelu krzemionkowego (rysunek 1). A. jony sodowe i hydroksylowe wg reakcji: Na4SiO4 + 3H2O → 4Na+ + 3OH– + H3SiO4–. Podczas rozpuszczania krzemianu sodowego w wodzie uwalniane są: kwas krzemowy. Z roztworów szkła wodnego wytrąca się amorficzny żel krzemionkowy. 150 °C przy ciśnieniu 5 atm. Rys. zawierający sól alkaliczną. farb organicznolub dyspersyjno-krzemianowych. farby „czysto” krzemianowe. 1300 °C. a) b) zkło wodne zaliczane jest.W. W 1878 r. Z tego powodu istnieje zalecenie z pierwszych lat malowania farbami na bazie szkła wodnego. Takie roztwory zawierają nadmiar jonów OH– i dlatego reagują silnie alkalicznie. Po ostudzeniu i stwardnieniu stopu szkliste alkalikrzemiany określane są w języku potocznym. gdy szkło wodne całkowicie przeniknie przez podkład malarski. np. podobnie jak cement lub wapno. tak że zachodzi w nim niepożądany. na warstwę grubości jedynie kilku milimetrów. Wytrzymałość podłoża mineralnego z podkładem malarskim przed (a) i po (b) naniesieniu farby krzemianowej. tzn. a w efekcie niewielką głębokość wnikania. Od ok. Założenie: optymalna ilość dostarczonego szkła wodnego jako spoiwa Dobre rezultaty można jednak uzyskać tylko wtedy. ponieważ z powodu swojej struktury cząsteczkowej i wielkości cząsteczek ma dosyć dużą lepkość. Wytrzymałość podłoża mineralnego z podkładem malarskim w przypadku zbyt dużej głębokości wnikania szkła wodnego Zagrożenie tym zjawiskiem wzrasta wraz z nakładaniem kolejnych warstw renowacyjnych na istniejącej powłoce krzemianowej.

nr 9/2005). Omówione zagrożenia i procesy oraz konkretne przykłady. Podczas stosowania farb krzemianowych na kamieniu naturalnym powstaje dodatkowe zagrożenie: związki żelaza obecne w podłożu mogą zostać uruchomione w wyniku alkalicznego odczynu farby. e-mail:budowle@remmers. Inną niekorzystną cechą farb krzemianowych jest to. akrylowe i wapienne • żywiczne powłoki posadzkowe • chemoodporne powłoki ochronne. Gdynia – 0501 391 313. sprawiają. Wytrzymałość podłoża mineralnego bez podkładu malar. Wytrzymałość podłoża po pierwszym naniesieniu farby krzemianowej na wcześniej wykonaną powłokę krzemianową Rys. z o. Warszawa – 0601 370 688. W zaskakujący sposób „krzemionkowanie” – pomimo zagrożeń związanych z nim w przypadku farb – często nadal oceniane jest jako „pozytywne”. że wartości podawane w instrukcjach technicznych z reguły nie dotyczą kolejnych powłok i powłok renowacyjnych. kapilarność) charakterystycznymi dla dwuskładnikowych farb krzemianowych. Jednocześnie wzrasta wytrzymałość przesyconej. 6. Nasza oferta obejmuje: • preparaty do iniekcji przeciw wilgoci podciąganej kapilarnie • mineralne zaprawy uszczelniające • bitumiczno-polimerowe hydroizolacje grubowarstwowe • systemy tynków renowacyjnych • zaprawy do naprawy betonu • pasty czyszczące do kamienia i cegły • impregnaty wzmacniające i hydrofobizujące • zaprawy do uzupełniania ubytków i spoinowania • farby silikonowe. udokumentowane i opisane w literaturze fachowej. Poznań – 0601 777 301. Nadmiernie wzmocniona warstwa powierzchniowa może się w dłuższym czasie odspajać w postaci łusek. że parametry techniczno-wilgotnościowe mianowej REMMERS POLSKA Sp. farb krzemianowych na bazie szkła wodnego. Legnica – 0602 156 361. co łamie zasadę tynkarską. Nie Rys. gmachy urzędów i budynki mieszkalne. Wniosek: niezawierające tworzyw sztucznych. Funcosilu Historic Kalkfarbe (patrz „Zaprawy i farby wapienne do prac renowacyjnych”. Zagrożenie tworzeniem łusek jest tym większe. renowacji elewacji.pl. Sowia 8 tel. 62-080 Tarnowo Podgórne. przypowierzchniowej strefy. co bardzo często prowadzi do niekorzystnych zmian wizualnych (przenikania „rdzy”). obiekty przemysłowe.w ogóle. ważnego w konserwacji zabytków.remmers. czy jest nim tynk. których autentycznie mineralny skład i pełna odwracalność technologiczna nie stwarza jakiegokolwiek zagrożenia dla malowanego podłoża. Szczecin – 0663 759 092. np. Żagań – 0691 505 619 2 ’2007 (nr 414) 43 . Rys. 5. gdzie już wcześniej je raz zastosowano. są szczególnie cenione z punktu widzenia konserwacji zabytków. niezależnie od tego. odnoszą się tylko do powłoki nakładanej po raz pierwszy. Rybnik – 0691 505 614. Częstochowa – 0602 386 911. 0600 826 131. że nie spełniają one warunku odwracalności. Przedstawicielstwa w Polsce: Białystok – 0663 750 842. Łódź – 0660 428 412. Lublin – 0602 458 237. naprawy betonu i wykonywania posadzek żywicznych. Olsztyn – 0663 759 770. aby nakładać „miękkie na twarde”. Obecnie farby krzemianowe stosowane są na ogół bez podkładu malarskiego. Jelenia Góra – 0605 267 579. (061) 816 81 00. warunki te wyraźnie się pogarszają. jak i liczne budowle inżynierskie. podane w instrukcjach technicznych. ul. Bydgoszcz – 0609 877 888. faks (061) 816 81 34 http://www. Rzeszów – 0507 147 706. kamień czy inne podłoże mineralne.o. Kraków – 0602 767 827.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA powłokowych na bazie tego samego spoiwa krzemianowego (rysunek 4 i 5). ze względu na „historyczny charakter” szkła wodnego jako spoiwa. Wrocław – 0603 633 779. Takich ograniczeń nie ma w przypadku stosowania farb wapiennych. że stosowanie farb krzemianowych np. Przy każdym kolejnym cyklu roboczym szkło wodne wnika w podłoże i w porach wytrąca się żel krzemionkowy. W ten sposób pory są zwężane i uszczelniane.pl Materiały i systemy firmy REMMERS są znane i stosowane od ponad 50 lat. „Materiały Budowlane”. Na naszej liście referencyjnej znajdują się zarówno czołowe zabytki europejskie. Świdnica – 0663 750 594. problemy i szkody. 4. dwuskładnikowe farby krzemianowe. Koszalin – 0604 414 858. im bardziej miękkie jest podłoże. Oferujemy pomoc w doborze technologii i bezpłatne doradztwo techniczne. W efekcie już przy nakładaniu pierwszej powłoki istnieje ryzyko tworzenia niekorzystnych profili wytrzymałości (rysunek 6). Organizujemy szkolenia w dziedzinie hydroizolacji. W wyniku nakładania każdej kolejnej powłoki i uszczelnienia powierzchni spowodowanego przez wytrącanie się żelu krzemionkowego. 0 663 758 060. Wytrzymałość podłoża po drugim naniesieniu farby krzemianowej na wcześniej wykonaną powłokę W przypadku obiektów zabytkowych tego typu zagrożenie stanowi szczególnie duże niebezpieczeństwo.zauważa się przy tym skiego po naniesieniu farby krze. Nieraz uzasadniane jest to dobrymi właściwościami techniczno-wilgotnościowymi (zdolność dyfuzji pary wodnej. Ze względu jednak na właściwości techniczne związane z „krzemionkowaniem” nie powinny być one nakładane tam. 0663 750 162. Kielce – 0605 487 516. gdyż wraz z utratą powierzchniowej warstwy traci się dużą część informacji dotyczącej pierwotnej stratygrafii. Można więc uznać. 0601 370 415. wapiennych) jest oceniane bardzo krytycznie. na kamieniu naturalnym i miękkich tynkach (np.

Pozwoliło to na ustabilizowanie konstrukcji rusztowania.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Zastosowanie rusztowań w pracach budowlanych ostatnim czasie. 5. Wiadukt Jastrzębie 2 44 2 ’2007 (nr 414) . 10 m. Rusztowania Layher Blitz 100 z platformami w Bazylice Królowej Jadwigi Fot. Kolumny rusztowań połączono dźwigarami kratowymi i wyłożono podestami na całej powierzchni. Natomiast w celu wykonania izolacji termicznej zbiorników (fotografia 2) zmontowano ruszto- W Fot. Do wykonania sufitów podwieszonych zamontowano (za sceną. które omówimy w tym artykule. Wiadukt Jastrzębie 1 Fot. Fot. we współpracy z przedsiębiorstwem budowlanym DOMBUD.5 m (fotografia 1). na wysokości 9 m) platformę roboczą o powierzchni 50 m2. mimo okresu zimowego. W celu przekazania obciążeń z górnej części rusztowania na dolną dodatkowo podparto pomost wykorzystując rury stalowe i podstawy śrubowe w osiach pól rusztowania. natomiast przy budowie platformy dźwigary kratowe z wyłożeniem oraz przerzuty podestów. 3. 2. Prace montażowe utrudniał stalowy pomost komunikacyjny usytuowany na drodze rusztowania na wysokości ok. Kolumny rusztowania połączono przerzutami podestów. umożliwiającą wykonanie polichromii na ścianach i sklepieniach. W celu wykonania instalacji pod zbiornikiem nowej warzelni na terenie Browarów Tyskich firma Budosprzęt. Piłsudskiego (fotografia 4 i 5) zastosowano podpory mostowe trójjarzmowe H20 stężone odpowiednio ze sobą rurami stalowymi (dwa rzędy podpór pod przęsłem środkowym oraz po jednym rzędzie pod przęsłami skrajnymi). zamontowała rusztowania Layher Blitz 70 o wysokości roboczej 22 m. Rusztowanie Layher Blitz umożliwiające wykonanie izolacji termicznej zbiornika Fot. wykonała platformę roboczą o powierzchni ok. Jako dźwigary zastosowano profile stalowe IN400 bezpośrednio podpierające prefabrykowane belki WBS. Przy budowie filarów wiaduktu wykorzystano również deskowania dostarczone przez firmę Budosprzęt. z dodatkowymi wieżami na całej długości stężonymi rurami stalowymi z rusztowaniem głównym. W celu maksymalnego zbliżenia rusztowania do ścian zastoso- wano rusztowanie Layher Blitz 100 i konsole. we współpracy z firmą Inox Instal. 1. W przypadku remontu filarów wiaduktu nad torami PKP w Jastrzębiu Zdroju przy al. 100 m2 na wysokości 3. W Bazylice Królowej Jadwigi w Dąbrowie Górniczej zmontowano platformę na wysokości roboczej 16 m (fotografia 3). Platforma robocza pod zbiornikiem nowej warzelni na terenie Browarów Tyskich wanie wolno stojące (gdyż nie można było zakotwić rusztowań do ścian zbiornika) o wysokości roboczej 16 m. Do wykonania tynków na ścianach wewnętrznych w Centrum Kultury w Chorzowie firma Budosprzęt. współpraca firmy Budosprzęt z firmami partnerskimi zaowocowała kilkoma ciekawymi realizacjami. 4. Zastosowano rusztowanie Layher Blitz 70.

.

Laboratorium Materiałów Uniwersytetu w Helsinkach zaproponowało Katedrze Inżynierii Materiałów Budowlanych Poiltechniki Warszawskiej współpracę nad modyfikacją betonu nanorurkami węglowymi w celu otrzymania samozagęszczalnego betonu wysokiej wytrzymałości. takie jak nanoporowe komponenty krzemianowe i aerożel. natomiast dodanie 15% objętości nanorurek do tlenku glinowego zwiększa przewodność elektryczną o 13 rzędów wielkości. tzw. elektronika. jak informatyka. Z tego względu stal MMFX2 osiąga lepsze właściwości mechaniczne niż inne stale wysokowytrzymałościowe. Marynarki Wojennej oraz Departamentów Transportu różnych stanów. które mogą być przydatne w modyfikacji rozwiązań materiałowych. zaś nanotechnologia to technologia zajmująca się zagadnieniami na poziomie budowy atomu. Stal MMF2 Nanotechnologia naśladująca naturę Niektóre nanotechnologie mają na celu skopiowanie lub naśladowanie materiałów naturalnych.in. przy czym jest znacznie tańsza. ciągliwość i wytrzymałość zmęczeniową. produkowana przez firmę MMFX Steel Corp. podobnie jak jej zastosowanie w produktach komercyjnych. metalach i betonach. Na fotografii 1 przedstawiono symula- Stal MMFX2 Stal MMFX2 (fotografia 2). czyli karzeł) to jednostka długości równa jednej miliardowej metra (10 –9 m). Wykorzystanie nanotechnologii może prowadzić do rewolucyjnego ulepszenia wielu produktów i procesów oraz otwiera zupełnie nowe. została opracowana przy użyciu nanotechnologii przez profesora Garetha Thomasa z University of California (Berkeley). Dzięki swoim właściwościom omawiana stal cieszy się dużym zainteresowaniem w USA. japończyk Sumoi Iijima oglądając za pomocą mikroskopu elektronowego (w Laboratorium Badań Podstawowych Firmy NEC w Tsukubie w Japonii) próbkę rozmazanej sadzy. Dzięki nanorurkom można także wzmacniać ceramikę oraz metale. ACM Centre. Prowadzi się wiele badań zastosowania nanotechnologii w polimerach. Universtiy of Paisley.nasa. Tomasz Górecki* Nanotechnologia w budownictwie cję badań cech wytrzymałościowych nanorurek. nanorurki (carbon nanotubes – CNTs). m. których struktury zostały zoptymalizowane przez wiele milionów lat ewolucji. niedostępne dotąd możliwości. Na świecie środki przeznaczone na badania i rozwój nanotechnologii rosną z roku na rok. Celem artykułu jest przedstawienie możliwości. Federalnej Administracji Autostrad. Nanorurki W 1991 r. School of Engineering and Sciences. nanorurki w hydratyzowanym zaczynie cementowym mogą utrudniać powstawanie i rozwój rys w betonie. Zalicza się do niej działania na elementach mniejszych niż 100 nm. Rozwój nanotechnologii wpływa m. Ze względu na bardzo duży stosunek długości do średnicy i zbliżone rozmiary do CSH. Celem nanotechnologii jest wykorzystanie właściwości materiałów na poziomie atomowym do uzyskania doskonalszych cech fizycznych. zbliżoną do sklejki.* Anna Pszczółkowska*. zbliżoną do odporności stali nierdzewnej.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Katarzyna Danielewska. chemicznych i biologicznych. dostrzegł w niej dziwne nici o rozmiarach rzędu nanometrów. wyższą wytrzymałość na rozciąganie. N Wenzhong Zhu.gov) 46 2 ’2007 (nr 414) . Symulacje badań cech wytrzymałościowych nanorurek (www. materiałach ceramicznych. RILEM CC197-NCM przygotowanym przez * Politechnika Warszawska zuje odporność na korozję. anotechnologia to nowa metoda podejścia do projektowania i wytwarzania materiałów przez modyfikację ich mikrostruktury na poziomie nanometrycznym. State-of-the-art report 2003. materiałoznawstwo. zwiększa ich odporność ogniową i właściwości mechaniczne. Dodanie 5% masy zawierającej nanorurki do matrycy polimeru znacznie zmniejsza przepuszczalność powstałych z niej kompozytów. Jej właściwości umożliwiają dłuższy okres użytkowania w środowisku agresywnym i w efekcie obniżają koszty konstrukcji. USA. elektryka. O przykładach naturalnych systemów możemy przeczytać w raporcie Application of Nanotechnology in Construction. Stal ta wyka- Fot. 2.nas.in. medycyna. W porównaniu ze zwykłą stalą węglową ma zupełnie inną strukturę w skali nano. Izolacje Ważnym obszarem rozwoju nanomateriałów są izolacje. na takie dziedziny techniki. robotyka. np. Nanometr (od greckiego słowa nanos. John C Gibbs and Peter JM Bartos. które zachowują się do Fot. 1.

gdzie okazało się. który można wykorzystać w tunelach. Bardzo dobre właściwości izolacyjne tych materiałów wynikają z unikalnego kształtu porów. Firma SKANSKA pracuje nad betonem niszczącym spaliny. Podobny eksperyment przeprowadzono we Francji. które praktycznie eliminuje wymianę energii w gazie.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA dziesięciu razy lepiej niż konwencjonalne izolacje. Autorzy dziękują Kierownikowi przedmiotu. Szkło samoczyszczące Samoczyszczące szkło „Activ” firmy Pilkington zostało pokryte specjalną warstwą grubości 50 nm. która alarmuje o wycieku gazu lub przebiciu elektrycznym. firma ITALCEMENTI pokryła 6750 m2 nawierzchni drogowej na przedmieściach Mediolanu mieszanką betonową na bazie cementu Podziękowania Artykuł powstał w ramach przedmiotu Inżynieria Materiałów Budowlanych. Dzięki właściwościom hydrofilowym powłoki woda deszczowa równomiernie spływa i zmywa brud. Powłoki tworzy się. 2 ’2007 (nr 414) 47 . Wykorzystane są np. z o. która działa dwuetapowo. Są bardziej efektywne od baterii słonecznych starego typu oraz działają nawet w pochmurne dni. efektywność cieplna. ich dużej liczby i małych wymiarów (10 – 100 nm). W procesie fotokatalitycznym nanocząsteczki TiO2 reagują z promieniowaniem ultrafioletowym pochodzącym z naturalnego światła dziennego i rozkładają zanieczyszczenia organiczne.88 mld euro na rozwój inteligentnych materiałów budowlanych. używając nanocząsteczek albo formując warstwy metali i dielektryków. produkowana w średniowieczu. jest nieprzepuszczalny. • klej do glazury o bardzo dużej wytrzymałości opracowany przez firmę Degussa. materiały budowlane o właściwościach oczyszczających powietrze pod wpływem słońca i deszczu. które wnikają w pory materiału (zbyt małe dla tradycyjnych wypełniaczy) i klinują się w nich. wykładanego na Wydziale Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej. że poziom tlenków azotu na ścianie pokrytej zaprawą tynkarską na bazie cementu fotokatalitycznego był o 20 do 80% niższy niż na powierzchni ze zwykłego cementu. minimalna grubość izolacji. takie jak benzen. • baterie słoneczne zbudowane z nanokryształów dwutlenku tytanu pokrytych barwnikami organicznymi. W 2003 r. gdy istotne były bardzo dobre właściwości termiczne. Pracują one w sposób zbliżony do fotosyntezy. szą kompatybilność z betonem oraz większą tiksotropię w porównaniu z innymi zaprawami naprawczymi. które można będzie nanieść na dowolną powierzchnię. Badania wykazały spadek poziomu CO2 nawet o 60% w zależności od warunków pogodowych. Do dziś materiały te wielokrotnie stosowano jako izolację. a wykorzystujące nanocząsteczkowe złoto mają właściwości dezodorujące. znana z twardości. Jednym z produktów nowej generacji przeznaczonych do naprawy betonu jest Emaco Nanocrete firmy BASF Construction Chemicals Polska Sp. Klej można stosować bez użycia podkładu.o. Zastosowano również nanoproszki czyszczące powłoki oraz chroniące szyby przed promieniami UV. • stal damasceńska. Inne mogą zmieniać kolor na komendę lub generować elektryczność w ciągu dnia. które rozkładają tlenki azotu i inne toksyczne substancje. większą gęstość i lepPrzykłady istniejących impregnatów i powłok Rodzaj powłoki Powłoki na powierzchniach szklanych Powłoki na powierzchniach różnych Działanie powłoki – samoczyszczące – termoizolacyjne – antyrefleksyjne – łatwo czyszczące. prof. Powłoki i materiały do napraw Przez wprowadzanie nanocząsteczek lub nanowarstw w pokrycia można ulepszyć ich właściwości i rozszerzyć zastosowanie. Inne przykłady zastosowania nanotechnologii: twarde i wytrzymałe powłoki nanokrystaliczne wytwarzane z aluminium i tytanu oraz pokrycia nanoceramiczne wykazujące od 4 do 6 razy większą odporność na zużycie i dwukrotny wzrost wytrzymałości w porównaniu z ceramiką konwencjonalną. większą wytrzymałość na rozciąganie i mniejsze skłonności do zarysowań. Powłoki zawierające srebrny nanoproszek zapewniają ochronę antybakteryjną. 1. Naukowcy z University of California pracują nad elastycznymi bateriami słonecznymi. stworzony przez Australian Commonwealth Scientific and Research Organization (CSIRO) i University of Technology w Sydney (UPS). Charakteryzują się one małą gęstością i dużą porowatością. Cząsteczki gazu wewnątrz porów doświadczają zjawiska znanego jako efekt Knudsena. ma mniejszy skurcz. w tym antygraffiti – bakteriobójcze – utwardzające – ochronne – antykorozyjne – farby o zwiększonej trwałości Inne zastosowanie NANO-HOUSE to dom przyszłości – wykorzystujący nowoczesne materiały budowlane opracowane dzięki nanotechnologii. co jest niemożliwe w przypadku materiałów tradycyjnych. Zastosowane w nim materiały reagują na sygnały z otoczenia. zawdzięczała swoje właściwości nanorurkom. Podczas wiązania powstają w nim drobne nanostruktury. Zachęcona tymi wynikami Unia Europejska przeznaczyła w 2004 r. likwidując konwekcję i obniżając całkowite przewodnictwo cieplne. czyniąc ją użyteczną w nocy. w oknach do odbijania promieniowania cieplnego lub w innych rozwiązaniach oszczędzających energię. fotokatalitycznego. Lechowi Czarneckiemu za cenne uwagi i sugestie podczas przygotowywania artykułu. Powłoki tworzone przy użyciu nanotechnologii (tabela) mogą być wykorzystane do selektywnego odbijania i przesyłania światła o różnej częstotliwości. Wykazuje on lepszą przyczepność. Jako przykład można podać farbę.

tuneli. linię produktów wykorzystującą nanotechnologię stosowaną – Emaco® Nanocrete do napraw betonu. Emaco® Nanocrete R3 Rodzina produktów Emaco® Nanocrete Charakterystyka zapraw naprawczych Emaco® Nanocrete R4 ciężka konstrukcyjna zaprawa naprawcza fc > 60 MPa. BASF Construction Chemicals Sp.basf-cc. rur. 061/845 10 40 fax 061/845 10 36 www. mrozoodporność. Efektem tej modyfikacji są bardzo dobre parametry techniczne. R3 klasa wg PN-EN 1504-3 Inne grubość warstwy min 3 mm.o. filarów wsporczych i belek konstrukcji parkingów wielopoziomowych.in. Są to: • Emaco® Nanocrete R2.: elewacji i balkonów budynków mieszkalnych. R3 i R4 – jednoskładnikowe workowane zaprawy naprawcze do napraw konstrukcyjnych i niekonstrukcyjnych. tel. stacji uzdatniania wody i obiektów kanalizacyjnych w agresywnym środowisku wysokosiarczanowym. spoin i pokryć wodoszczelnych konstrukcji mostów i wiaduktów. max 50 mm (sufity). w tym: wytrzymałość na rozciąganie i ściskanie. z o. wysoka odporność na karbonatyzację i siarczany reprofilacyjna zapra. Emaco® Nanocrete zastosowano do naprawy konstrukcyjnej i reprofilowania belek i słupów w hotelu Grand w Warszawie. z o.lekka konstrukcyjna wa naprawcza zaprawa naprawcza fc > 25 MPa fc > 35 MPa E > 15 GPa. 75 mm (ściany) Moduł elastyczności. przywraca środowisko wysokiego pH w celu aktywnej pasywacji stali oraz zawiera aktywne inhibitory korozji. powstających podczas twardnienia zaprawy. • Emaco® Nanocrete AP – jednoskładnikowy preparat gruntujący zabezpieczający na bazie cementu do stali zbrojeniowej i jednocześnie klejąca zaprawa sczepna stosowana przed nałożeniem Emaco® Nanocrete R2 i R3. przyczepność do podłoża.pl Struktura stwardniałej zaprawy Emaco® Nanocrete Naprawa słupa za pomocą zaprawy Emaco® Nanocrete 48 2 ’2007 (nr 414) . jednoskładnikowy zabezpieczający aktywny preparat gruntujący na bazie cementu do stali zbrojeniowej.o.. 100 mm (ściany) prefabrykowanych płyt elewacyjnych. zapewniając dalszą ochronę stali. po PCI Nanolight i PCI Nanofug do klejenia i spoinowania okładzin ceramicznych. płyt nośnych jezdni. Dodatkowe mikrozbrojenie włóknami o żebrowanej powierzchni i nerkowatym przekroju eliminuje ryzyko powstania rys w wyniku naprężeń skurczowych. molo. R3 grubość warstwy min 5 mm. fc > 18 MPa po 24h E > 20 GPa. Charakterystykę zapraw naprawczych Emaco® Nanocrete przedstawiono w tabeli. Wprowadzenie do zaczynu cementowego modyfikatorów polimerowych oraz Cecha R2 Ogólna charakterystyka Wytrzymałość na ściskanie (po 28 dniach) technologia nowej generacji odpowiednio dobranych dodatków nieorganicznych powoduje zwiększenie gęstości i zmniejszenie ilości mikrodefektów w strukturze zhydratyzowanej oraz na powierzchni rozdziału stwardniały zaczyn cementowy/mikrokruszywo.EMACO® NANOCRETE BASF Construction Chemicals Polska Sp. filarów wsporczych i belek oraz barier. Emaco® Nanocrete AP. max 80 mm (sufity). R4 przyczepność > 2 MPa po 50 cyklach zamrażania. chłodni kominowych i kominów. Może być on również używany jako wysokowytrzymała zawiesina sczepna do zapraw naprawczych Emaco® Nanocrete. Zaprawy Emaco® Nanocrete można stosować do napraw m. wałów nadmorskich i zbiorników retencyjnych wielkich budowli morskich i konstrukcji rezerwuarów wody. kolektorów oraz wszystkich konstrukcji podziemnych. E < 15 GPa. wprowadza na rynek kolejną.

Próbki wysuszono do stałej masy w temperaturze 70 ± 5 °C. w odległości co 1 cm kropla. na podstawie obserwacji zachowania się wody na zhydrofobizowanej powierzchni. Wyniki badań W badaniach zastosowano cztery preparaty do hydrofobizacji oznaczone od 1 do 4 oraz preparat wzmacniający oznaczony 5. tn – czas absorpcji przez powierzchnię próbki bez hydrofobizacji [min]. Wyraża się ją w kg/m2 i oznacza po określonym czasie. bez i po hydrofobizacji. ms – masa suchej próbki [kg]. czyli niezwilżalności. mw – masa wilgotnej próbki [kg]. masowej i czasu wnikania kropli wody w powierzchnię cegieł. Nasiąkliwość powierzchniową próbki bez i po hydrofobizacji obliczono ze wzoru: np = mw − m s F ydrofobizacja powierzchni materiału polega na nadaniu jej właściwości odpychania wody. a w tabeli 5 wyniki badań czasu wnikania kropli wody w powierzchnię cegły bez i po hydrofobizacji przez zanurzenie powierzchni w preparacie. Badania skuteczności działania preparatów do hydrofobizacji powierzchni cegieł ocenia się również na podstawie wskaźnika absorpcji kropli wody.in. na podstawie porównania nasiąkliwości powierzchniowej wodą powierzchni materiału bez i po hydrofobizacji. Zastosowano trzy sposoby nanoszenia preparatów: natrysk. niepoddanych hydrofobizacji. natrysk i malowanie. Do badań nasiąkliwości powierzchniowej zabezpieczono tylko jedną powierzchnię próbki. Wyniki badań nasiąkliwości powierzchniowej próbek bez i po hydrofobizacji różnymi preparatami i różnymi metodami zestawiono w tabelach 1 do 3. Badanie czasu wnikania kropli wody przez powierzchnię cegieł z naniesionym preparatem przedstawiono na fotografii. Nasiąkliwość powierzchniową próbek po hydrofobizacji oceniono. H wnikania kropli wody w hydrofobizowaną powierzchnię. malowanie i zanurzenie powierzchni w preparacie. Nasiąkliwość powierzchniowa. w którym największą grupę materiałów budowlanych stanowiły cegły. W celu obliczenia wskaźnika absorpcji kropli wody przez badaną powierzchnię korzystano z następującego wzoru: WA(%) = tn 100% tx Materiały i metody badań Do badań efektywności preparatów do hydrofobizacji w odniesieniu do nasiąkliwości powierzchniowej * Politechnika Świętokrzyska gdzie: np – nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m2]. natrysk i malowanie zestawiono w tabeli 4. Mierzono czas potrzebny na całkowitą absorpcję kropli wody przez powierzchnię zhydrofobizowaną (tx) i przez powierzchnię bez hydrofobizacji (tn). Zdzisława Owsiak* Badanie efektywności hydrofobizacji powierzchni cegieł zastosowano próbki sześcienne o boku 6 cm wycięte z cegieł klasy 15. który określa się na podstawie czasu wnikania kropli wody w powierzchnię materiału bez i po hydrofobizacji. Po 24 h zbadano nasiąkliwość powierzchniową próbki po hydrofobizacji. a następnie po 3 i 7 dniach. Efekt hydrofobizacji określa się m. 2 ’2007 (nr 414) 49 . Badania skuteczności działania preparatów do hydrofobizacji powierzchni cegieł oceniono również na podstawie wskaźnika absorpcji kropli wody. Pomiar nasiąkliwości przeprowadzono po 6 i 24 h. Ocenia się go m. Na powierzchnię próbek cegieł. Badania przeprowadzono na dwóch próbkach cegieł o powierzchni 24 cm2 i grubości 6 cm w przypadku każdej metody nanoszenia preparatu do hydrofobizacji. która w dalszych badaniach stykała się z wodą.5 cm. naniesiono po 20 kropli wody destylowanej o masie 0. Badania efektywności hydrofobizacji dotyczyły bardzo zniszczonego obiektu konserwatorskiego. Po jednej dobie wykonano badania gdzie: WA – wskaźnik absorpcji kropli wody [%] tx – czas absorpcji przez powierzchnię zhydrofobizowaną próbki [min].Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA dr inż.in. Zbadano także nasiąkliwość powierzchniową kolejnych trzech próbek.02 g każda za pomocą mikropipety automatycznej z wysokości 0. Jako wynik przyjęto średnią arytmetyczną z 20 pomiarów dla każdej metody nanoszenia preparatów do hydrofobizacji. Wyniki badań nasiąkliwości masowej próbek cegieł bez i po hydrofobizacji przez zanurzenie powierzchni próbek w preparacie. zwana też kapilarną. porównując ją z nasiąkliwością takiej samej próbki bez hydrofobizacji. Preparatem do hydrofobizacji zabezpieczono po 3 próbki metodą natrysku. Z wyników uzyskanych w przypadku próbek bez i po hydrofobizacji obliczono średnią arytmetyczną. Efekt hydrofobizacji oceniono na podstawie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej. malowania lub przez zanurzenie. Przed nałożeniem preparatu próbki zostały wysuszone do stałej masy w temperaturze 70 °C ± 5 °C w suszarce laboratoryjnej. Ze względu na ograniczone możliwości pobrania próbek z obiektu przeprowadzono porównawcze badania modelowe dotyczące wpływu sposobu nanoszenia preparatów do hydrofobizacji na powierzchnię cegły na efektywność ich działania. jest to nasiąkliwość materiału oznaczona jako podciąganie kapilarne wywołane przez przenikanie wody do powierzchni próbki stykającej się z wodą. F – powierzchnia próbki stykająca się z wodą [m2].

046 0. natrysk i malowanie zestawiono w tabeli 6.036 5.646 Podsumowanie wyników badań Na podstawie laboratoryjnych badań modelowych zależności efektywności preparatów do hydrofobizacji od sposobu ich nanoszenia na powierzchnię próbek cegieł klasy 15 stwierdzono.987 7 dniach 0.049 15.081 0.05 4.201 8.9 kg/m2 po 7 dniach.444 0. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości masowej próbek cegieł bez i po hydrofobizacji – różne metody nanoszenia preparatu Rodzaj preparatu Nasiąkliwość masowa [%] metoda nanoszenia preparatu zanurzenie natrysk malowanie powierzchni 6.306 15. Tabela 3. a po 7 dniach kilkadziesiąt razy.395 14.138 0.36 0.120 0.306 14.773 11.30 – 14.038 – 0. najmniej zwiększyła się nasiąkli- Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji Tabela 4.036 kg/m2 i zwiększa się z czasem (po 7 dniach wynosi 0. 2 i 3 przedstawiono procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatów do hydrofobizacji.072 0.073 14.339 14.806 3 dniach 7.148 0. Zanurzenie powierzchniowe próbek w preparatach do hydrofobizacji powoduje zmniejszenie nasiąkliwości odpowiednio po 6 h kilkaset razy.201 0.987 7 dniach 14.726 1 dniu 13.987 7 dniach 13.257 12.31 4.35 0.957 8.210 14.187 11. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej bez i po hydrofobizacji – zanurzenie powierzchni próbki Rodzaj preparatu Ilość preparatu [kg/m2] 2.051 13.678 14.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 1.038 0.323 15.11 12.286 14.986 14.073 13. Najniższa jest w przypadku próbek powierzchniowo zanurzonych w preparatach.99 10. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej bez i po hydrofobizacji – dwukrotne malowanie powierzchni próbki Rodzaj preparatu Ilość preparatu [kg/m2] 0.12 – 0.61 0.23 0.021 0.646 0.95 4. na których powierzchnię preparaty zostały naniesione metodą natrysku.26 0 Nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m ] po 2 Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji 6h 0.042 13.889 0.50 2.034 0.319 14. Nasiąkliwość powierzchniowa próbek.262 11.77 0. jest bardzo zróżnicowana i wynosi 0.983 kg/m2 po 6 h oraz 0.021 – 0.947 0.806 3 dniach 0.646 Na rysunku 1.264 15.124 14.48 12.59 4.68 13.237 14. Czas wnikania kropli wody w powierzchnię cegły zhydrofobizowaną (różne metody nanoszenia preparatu) i bez hydrofobizacji Rodzaj preparatu Nasiąkliwość masowa [%] metoda nanoszenia preparatu zanurzenie natrysk malowanie powierzchni 235 185 330 270 2 225 155 220 210 1 1 188 165 215 220 1 Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji 50 2 ’2007 (nr 414) . Obliczony wskaźnik absorpcji kropli wody przez powierzchnię cegły zhydrofobizowanej przez zanurzenie w preparacie.206 0.05 0 Nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m2] po 6h 0.034 0. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej bez i po hydrofobizacji – dwukrotny natrysk preparatu na powierzchnię próbki Rodzaj preparatu Ilość preparatu [kg/m2] 0.325 0.77 10.983 0.065 0.56 13.51 13.646 Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji Badanie czasu wnikania kropli wody przez powierzchnię cegieł z naniesionym preparatem 3 Tabela 2.90 0.066 0.906 15.868 8.26 kg/m2).42 0.117 0.034 0. że nasiąkliwość powierzchniowa próbek po hydrofobizacji jest znacznie mniejsza od nasiąkliwości próbek bez tego zabezpieczenia i w dużym stopniu zależy od sposobu nanoszenia preparatu.726 1 dniu 1.301 14. Zmiany nasiąkliwości poszczególnych preparatów w czasie były podobne. Po 6 h wynosi 0. W tym przypadku zmiana nasiąkliwości w czasie jest bardzo zróżnicowana.44 9.15 0.79 13.41 0.34 11.726 1 dniu 0.36 11.070 0.079 11.421 0.64 0 Nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m2] po 6h 0.21 2.200 0.768 13.249 0.038 0.806 3 dniach 14.185 0.79 8.258 0.407 0.33 Tabela 5.

40 50 0.34%. Procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatu przez zanurzenie powierzchni próbki (wg danych z tabeli 1) Rys. Procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatu przez dwukrotne malowanie powierzchni próbki (wg danych z tabeli 3) Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Nasiąkliwość masowa próbek cegieł po hydrofobizacji wykonanej przez zanurzenie powierzchni próbki wynosiła 0. W badaniach modelowych porównano także wpływ sposobu nanoszenia preparatu na jego zużycie na 1 m 2 w przypadku zastosowania trzech sposobów nanoszenia preparatów do hydrofobizacji i wzmacniających na powierzchnie próbek cegły.51%.77 – 10. Tabela 6. w porównaniu z próbką bez hydrofobizacji.58 kg/m2 w przypadku preparatu wzmacniającego. W przypadku próbek cegieł zhydrofobizowanych metodą dwukrotnego natrysku nasiąkliwość masowa wynosiła 9.47 100 0. której nasiąkliwość masowa wynosi 13.36%. W przypadku pozostałych preparatów następuje wzrost nasiąkliwości już po 1 dniu. Z tego względu wybór preparatu do hydrofobizacji zależy od sposobu jego nanoszenia.95 kg/m2 w przypadku preparatu nr 4. Czas wnikania kropli wody w przypadku próbek bez hydrofobizacji wynosi 1 min. a najmniej skuteczne jest natryskiwanie. w zależności od rodzaju preparatu.60 0. natomiast zanurzenie próbek w preparacie spowodowało niewielkie zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej. Próbki cegły. miały nasiąkliwość podobną jak próbki bez hydrofobizacji.066 kg/m2. następnie malowanie (mokre na mokre).61 kg/m2 w przypadku preparatu nr 2. natomiast po jednym dniu nasiąkliwość próbek po hydrofobizacji jest zbliżona do nasiąkliwości bez hydrofobizacji. 2.64 0.51%.26 – 0.23 kg/m2 w przypadku preparatu nr 1 i 2.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA ne malowanie. a wskaźnik absorpcji od 0. Procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatu przez dwukrotny natrysk na powierzchnię próbki (wg danych z tabeli 2) Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Rys. Próbki cegieł po hydrofobizacji metodą dwukrotnego malowania powierzchni osiągnęły nasiąkliwość masową 8.21 kg/m2). Natomiast czas wnikania kropli wody w powierzchnię cegły zhydrofobizowanej metodą natrysku wynosi od 155 do 225 min. 2 ’2007 (nr 414) wość w przypadku preparatu nr 3.36%. że najefektywniejszym sposobem hydrofobizacji cegieł jest zanurzenie ich w preparacie.56 – 13.44% do 0. obserwuje się po 6 h spadek nasiąkliwości od 230 razy w przypadku preparatu nr 3 do 9 razy w przypadku preparatu nr 1.64% w zależności od rodzaju użytego preparatu.53 0. 51 . Po 6 h wynosiła ona 0.36%.45 100 Rys. Nasiąkliwość pozostałych próbek była podobna i wynosiła 0. Wnioski • Skuteczność preparatów do hydrofobizacji wynika ze sposobu ich nanoszenia na powierzchnię cegieł. Próbki pokryte preparatem mającym działanie wzmacniające. Jedynie w przypadku preparatu wzmacniającego wynosi 100%.034 – 0. a wskaźnik absorpcji kropli wody od 0. Wskaźnik absorpcji kropli wody przez powierzchnię cegły zhydrofobizowaną metodą zanurzenia powierzchni. Natomiast przy dwukrotnym malowaniu powierzchni (mokre na mokre) zużyto 0. Następnie obserwowano wzrost nasiąkliwości i po siedmiu dniach największą nasiąkliwość wykazały próbki pokryte preparatem nr 1 (13. Przy nanoszeniu preparatów metodą natrysku zużycie preparatów było bardzo zróżnicowane i wynosiło 0.46 0.33% w zależności od rodzaju preparatu.99% – 13.41 kg/m2. metodą natrysku czy malowania. 1. a próbki bez hydrofobizacji – 13. dla której wartość ta wynosi 13. • Na podstawie przeprowadzonych badań wpływu sposobu nanoszenia preparatu do hydrofobizacji na efektywność działania tych preparatów stwierdzono. których powierzchnia była hydrofobizowana przez dwukrot- Zużycie preparatu było największe w przypadku zanurzenia powierzchni próbki w preparacie (przez 0.5 h na głębokość do 1 mm) i wynosiło od 2. Jedynie w przypadku preparatu wzmacniającego wynosi 2 min.30% do 0. w zależności od stosowanego preparatu. W zależności od rodzaju preparatu czas wnikania kropli w przypadku próbek zhydrofobizowanych przez zanurzenie wynosi od 185 do 330 min.30 0.54 0. Jedynie w przypadku preparatu wzmacniającego wskaźnik ten wynosi 50%.04 kg/m2 preparatu wzmacniającego i 0. Porównując nasiąkliwość powierzchniową próbek bez i po hydrofobizacji.59 kg/m2 w przypadku preparatu nr 1 do 4. 3.44 0. natrysku lub malowania Rodzaj preparatu Nasiąkliwość masowa [%] metoda nanoszenia preparatu zanurzenie natrysk malowanie powierzchni 0. wykazały duży spadek nasiąkliwości.42 0.45 0. w porównaniu z próbką bez hydrofobizacji.

wpływająca na zawartość wilgoci w drewnie.in. małże. ale przede wszystkim i najczęściej od stopnia narażenia drewna na zaatakowanie przez czynniki niszczące. UV. nicienie. S – powodujące siniznę i/lub pleśnienie. powiązane z klasą zagrożenia wg tej normy i naturalną trwałością drewna omówioną w normach PN-EN 460 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych –. P giczne (tabela 1). raki. metody impregnacji. Klasy zagrożenia Wymagania dotyczące zabezpieczenia drewna i jakości tego zabiegu (dobór środka ochronnego. powodujące zmiany barwy drewna. głębokość wnikania) zależą od wielu czynników. bakterie. L – zagrożenie regionalne/lokalne 1) chrząszcze występują w większej części Europy powszechnie. narażone na przykryte nawilżenie (ryzyko nawilżenia) bez kontaktu narażone na z gruntem. ryzyko zagrożenia waha się od wysokiego do nieznacznego 52 2 ’2007 (nr 414) . ale inny podział klas zagrożeń: 5 klas zagrożeń powodowanych przez grzyby domowe. śluzowce. przykryte. i zmienne warunki termiczne. ale także dla ludzi przebywających w pomieszczeniach z zapleśnionymi elementami. 5. jonizujące). – ciepło (ogień). Z – rozkładu szarego. Instrukcja ta ustala żądaną klasę bioodporności oraz klasę zabezpieczenia drewna na powierzchni i w głębszych warstwach drewna. sucho bez kontaktu czasem z gruntem. – kwasy i zasady. ale także glony. IR. w związku z rozwojem zarodników i wytwarzanych przez grzyby mykotoksyn. Czynniki biotyczne powodujące pogorszenie właściwości drewna to grzyby. powodujące m. retencja. Ważniejsze czynniki fizyczno-chemiczne to: – zmienna wilgotność otoczenia.in. owady – techniczne szkodniki drewna. 3 klasy zagrożeń powodowanych przez grzyby pleśnie i 2 klasy zagrożeń powodowanych przez owady. W normie PN-EN 351-1 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Drewno lite zabezpieczone środkiem ochrony – Klasyfikacja wni- Tabela 1. T – termity. W normie PN-EN 335-1 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Definicja klas zagrożenia ataku biologicznego – Postanowienia ogólne zagrożenie drewna czynnikami niszczącymi podzielono na 5 głównych klas z narastającym ryzykiem zaatakowania drewna przez czynniki biolo* Instytut Technologii Drewna. Krajowe wymagania dotyczące zabezpieczania chemicznego drewna przedstawia „Instrukcja ITB nr 355/98 – „Ochrona drewna budowlanego przed korozją biologiczną środkami chemicznymi. częste nieprzykryte nawilżenie w kontakcie stale narażone z gruntem na nawilżenie lub wodą w kontakcie słodką z gruntem lub wodą słodką w wodzie stale narażone morskiej na nawilżenie wodą morską stale poniżej 18% okresowo ponad 20% często ponad 20% stale ponad 20% stale ponad 20% grzyby owady P Z S Ch1) T – – – U L świdraki – U – U U L – U U – U U U U U L L – – U U U U L U Legenda: P – podstawczaki. U – zagrożenie w Europie uniwersalne. 3. docent ITD Andrzej Fojutowski* Zabezpieczanie konstrukcji drewnianych kania i retencji środka ochrony drewna określono również wymagania dotyczące stopnia chemicznego zabezpieczenia drewna.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr hab. roztocze. 4 klasy nasycalności drewna (podatno- odczas eksploatacji konstrukcje drewniane są narażone na działanie abiotycznych i biotycznych czynników niszczących. Grzyby mogą być szkodliwe nie tylko dla drewna. stwarzające zagrożenie pożarowe. a przy długim i intensywnym działaniu zwiększenie chropowatości. porosty. Naturalna trwałość drewna litego. bez kontaktu stale sucho z gruntem. pęcznienie i kurczenie drewna oraz jego pękanie na różną głębokość. 4. Poznań 2. Norma PN-EN 350-2 ustala m. inż. obniżające wytrzymałość drewna. Klasy zagrożenia drewna niszczącym działaniem czynników biotycznych wg PN-EN 335-2 Klasa zagrożenia Warunki użytkowania drewna i klasy zagrożenia biologicznego Warunki ogólne Warunki dla drewna litego zakres stosowania opis sytuacji wilgotnościowej podczas użytkowania wilgotność drewna organizmy 1. Wymagania i badania”. Wytyczne dotyczące wymagań w zakresie trwałości drewna stosowanego w klasach zagrożenia i PN-EN 350-2 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Naturalna trwałość drewna litego – Wytyczne dotyczące naturalnej trwałości i podatności na nasycanie wybranych gatunków drewna mających znaczenie w Europie. Ch – chrząszcze. – promieniowanie (świetlne – światło widzialne. która wprowadza zbliżony.

aby wyeliminować możliwość wtórnego nawilżania elementów drewnianych. szczególnie oczepy. Preparaty. Wymaganie zabiegów ochronnych dotyczy także elementów więźby dachowej stykających się z murem. w zależności od klasy zagrożenia ataku biologicznego. ze względu na większe narażenie na rozkład biologiczny. szczególnie niewentylowane.WMiPB) na obrót produktami biobójczymi. o klasie sortowniczej zgodnej z podaną w dokumentacji projektowej i trwale oznakowanej. Przestrzeganie tych wymagań bardzo ogranicza rozwój grzybów (za minimalną wilgotność potrzebną do ich rozwoju przyjmuje się 20%). co najmniej na długości oparcia w murze. Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL. W tym samym celu wymagane jest ich składowanie w czasie budowy w warunkach zabezpieczających przed zawilgoceniem. Z drewna dębowego. 690. • odpowiadające wymaganiom PN-C-04906:2000 Środki ochrony drewna – Ogólne wymagania i badania. były zabezpieczone środkami przeciwgrzybowymi oraz odizolowane od bezpośredniego styku z murem przez zastosowanie papy lub podobnego materiału. 2002. – inne miejsca zagrożone nawilżaniem i utrudnionym odsychaniem. Stanowi ono. • legary podpodłogowe i kratownice na murach piwnic. Warto przy tym wziąć pod uwagę. Powierzchnie czołowe belek stropowych i boki tych belek powinna dzielić od muru szczelina powietrzna szerokości minimalnej 30 mm. być odporne lub uodpornione na działanie korozji biologicznej. 2 ’2007 (nr 414) Wymagania budowlane dotyczące zabezpieczania konstrukcji Wymaganie dotyczące zabezpieczania konstrukcji drewnianych przed działaniem czynników biotycznych wynika z rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych. W konstrukcjach podłóg takie same wymagania jak w przypadku belek stropowych stawiane są legarom stykającym się z murem lub murowanymi słupkami podpór. czynników chemicznych. Wskazane powinny być miejsca wykonania i wymagania dotyczące zabezpieczeń. nr 75. wykonywać wkładki. a także materiałów drewnopochodnych. sortowanej wytrzymałościowo. biologicznych oraz ognia powinny być podane w projekcie budowlanym (dokumentacji technicznej). stropy nad piwnicami i strop ostatniej kondygnacji (zwłaszcza miejsca koło okapu i świetlików). oraz górne części ścian ostatniej kondygnacji. które w miejscu styku powinny być zaimpregnowane przeciwgrzybowo i odizolowane papą. Do zabezpieczania drewna i materiałów drewnopochodnych przed czynnikami biologicznymi należy stosować preparaty: • posiadające pozwolenie Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych. krokwie koszowe. § 322). na ścianach fundamentowych oraz podwaliny stropu. Zebrano w tej normie dane dla kilkudziesięciu gatunków drewna. grochodrzewu (lub innego o zbliżonych właściwościach) należy np. to: – dolne części ścian parteru. – murłaty. elementy konstrukcji przy balkonach. do których zalicza się środki ochrony drewna. powinny 53 .U. Konstrukcje z drewna. że wilgotność drewna iglastego w konstrukcjach chronionych przed zawilgoceniem nie powinna przekraczać 18%. W przypadku drewna liściastego górną granicę wilgotności określono na 15%. W opracowanych w Instytucie Techniki Budowlanej „Warunkach technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych” wskazuje się. Rozwiązania konstrukcyjne wymagające zabezpieczenia. końcówki dolne krokwi (całość drewna narażona na działanie owadów). metody i technologie zabezpieczania elementów przed działaniem wilgoci. Zabiegi ochronne i zabezpieczenie przed czynnikami biologicznymi powinny także odpowiadać wymaganiom Instrukcji ITB nr 355/98. w konstrukcji stropów wymaga się. drewniane elementy poniżej gruntu. żeby końce belek stropowych. drobne elementy konstrukcyjne. klocki. – elementy drewniane stropodachów. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. że konstrukcje z drewna litego należy wykonać z tarcicy iglastej lub topoli. być zabezpieczone przed długotrwałym zawilgoceniem we wszystkich stadiach wykonywania elementów. końcówki belek międzystropowych oraz miejsca przy instalacjach wodno-kanalizacyjnych. a jednocześnie ułatwia wprowadzanie do drewna ciekłych środków ochronnych. że do elementów wymagających zabezpieczenia próżniowo-ciśnieniowego najczęściej zalicza się: • drewno podwaliny na płycie fundamentowej. • elementy ścianek działowych piwnic oraz inne elementy narażone na kontakt z betonem. • słupki i podpory w pomieszczeniach poniżej poziomu terenu. np. klasa 4 – prawie nieprzepuszczalne dla cieczy impregnacyjnej). małą architekturę. – podłogi w suterenach i na niepodpiwniczonym parterze. Najpowszechniejsze w Polsce drewno sosny zwyczajnej zaliczono pod względem nasycalności do klasy 1 dla drewna bielu (łatwe do nasycenia). W deskowaniach połaci dachowych wymaga się zabezpieczenia desek przed rozkładem biologicznym i ułożenia ich stroną dordzeniową ku dołowi. a w konstrukcjach usytuowanych na otwartym powietrzu 23%. szczególnie podwaliny i konstrukcje szkieletowe. częściowych i w odbiorze końcowym.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA ści na impregnację).06/2005 Środki ochrony drewna przed korozją biologiczną wyrobów budowlanych z drewna. Kontrole i badania zabezpieczania konstrukcji drewnianych powinny być przeprowadzane w ramach odbiorów międzyoperacyjnych. • zgodne z rekomendacjami technicznymi ITB i związanymi z nimi zaleceniami udzielania aprobat technicznych – ZUAT – 15/VI. • elementy drewniane zewnętrzne tworzące tzw. płatwie stropowe. Istotne z punktu widzenia ochrony i impregnacji drewna jest wskazanie. drewniane przegrody piwniczne. Inne rodzaje drewna powinny być stosowane w sytuacjach uzasadnionych technicznie. że elementy tych konstrukcji powinny. Poza tym elementy konstrukcji drewnianych powinny być izolowane od kontaktu z częściami konstrukcji z innych materiałów chłonących wilgoć. a drewno twardzieli do klasy 3 – 4 (klasa 3: trudne do nasycenia. poz. przy czym górne płaszczyzny desek nie powinny mieć flisów (oblin).

wymagają całkowitego zanurzenia zabezpieczanego elementu w cieczy impregnacyjnej. m. zadaszenia. pod względem składu i formy użytkowej. Klasa P4 i wyższe wymagają nasycenia bocznego na głębokość minimum 6 mm. substancje aktywne są rozpuszczone w rozpuszczalnikach organicznych. Wśród nich do popularnych. do których można zaliczyć wyroby malarskie. 20 °C do 80 °C oraz różne przebiegi procesów obniżania ciśnienia („próżni”) w celu usunięcia powietrza z drewna i zastosowania ciśnienia w celu wtłoczenia impregnatów. a następnie środka zabezpieczającego i barwiącego drewno. Często konieczne jest zabezpieczanie drewna środkami chemicznymi. Zalecane są okapy. Jego wniknięcie jest często mniejsze i strefa ochronna płytsza. Środki ochrony drewna są wprowadzane metodami powierzchniowymi (smarowanie – malowanie. w miejscach trudno dostępnych. zagrożenia toksyczne dla wykonawców (opary) oraz zagrożenie pożarowe w przypadku środków rozpuszczalnikowych. Stosowanie środków w celach ochronno-dekoracyjno-impregnacyjnych Bardzo ważną grupą w często stosowanym.in. oznaczonych od P1 do P9 i opisanych w PN-EN 351-1. farby. 4a. Czasami jest stosowany tylko środek pigmentowany zabezpieczająco-dekoracyjny. na 4 grupy: S – solne. dzieli te środki. R – rozpuszczalnikowe. Chronią one drewno przez tworzenie bariery mechanicznej niedopuszczającej w początkowym okresie eksploatacji do kontaktu drewna z opadami atmosferycznymi (swoista hydrofobizacja powierzchni). stosowanie specjalnych powłok chroniących czoła elementów itp. 10 – 20%) lub gotowego preparatu rozpuszczalnikowego dekoracyjno-impregnacyjnego czy oleistego za pomocą pędzla. O – oleiste (także o charakterze zbliżonym do oleju kreozotowego).TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Środki zabezpieczające W celu zapewnienia estetyki i wytrzymałości drewna ważne jest stosowanie odpowiednich rozwiązań zmniejszających stopień naświetlenia drewna i narażenia na opady atmosferyczne. tamponu lub szczotki w określonych odstępach czasu (od 2 do 24 h). Metody zabezpieczania drewna konstrukcji Metoda smarowania (malowania) to zazwyczaj kilkukrotne naniesienie na powierzchnię zabezpieczanej konstrukcji środka ochrony drewna w postaci roztworu wodnego (powszechnie stosowane stężenie ok. a nawet mgły (aerozole). głęboko penetrującego w drewno. b – układy pigmentowane) 54 2 ’2007 (nr 414) . metody próżniowo-ciśnieniowe. choć nie najlepszych metod zabezpieczania powierzchni drewna eksponowanego w warunkach zewnętrznych należą wyroby lakierowe. jak np. metody dyfuzyjne). Metoda jest zalecana do stosowania m. Wskutek różnic temperatury i efektów erozyjnych two- Efekt działania zabezpieczenia drewna konstrukcji przed zmianami barwy wywoływane działaniem promieniowania świetlnego (4b. Polska norma PN-C-04906:2000 Środki ochrony drewna – Ogólne wymagania i badania. Sw – środki w roztworach wodnych gotowe do użycia lub gotowe do użycia po rozcieńczeniu. Stosuje się bardzo różne czasy nasycania i temperaturę roztworów. Konstrukcje drewniane są zabezpieczane przez naniesienie najpierw środka bezbarwnego. ukośnych płaszczyzn. środki ochrony drewna itp. od kilku minut do kilkunastu godzin. d – alkidowe lakiery przezroczyste. Występują większe straty środka (zużycie 25 – 30% większe niż przy smarowaniu). Metody kąpieli i próżniowo-ciśnieniowe mają zastosowanie do zabezpieczania konstrukcji przed zamontowaniem. sufitowych. dotycząca chemicznych środków stosowanych do zabezpieczania przed biotycznymi czynnikami ochrony drewna. z unikaniem zagłębień powierzchni. natrysk. 6a. Przy zabezpieczaniu powierzchniowym (bez zabiegów dyfuzyjnych) można zwykle osiągnąć wnikanie klasy P1 (brak wymagań dotyczących penetracji). emalie. krótkotrwała kąpiel) i impregnacji wgłębnej (długotrwałe kąpiele zimne. zwłaszcza przez użytkowników indywidualnych. Jest to trudno osiągalne klasycznymi metodami powierzchniowymi i dlatego należy stosować metody wgłębnego nasycenia drewna. b. Metody specjalne to metody stosowane mniej powszechnie.in. Efekty nasycania są podzielone pod względem głębokości penetracji środków zabezpieczających na 9 klas. przy użyciu opryskiwacza. zabezpieczaniu powierzchniowym są substancje stosowane do malowania drewna. w postaci proszku lub granulatu. kąpiele gorąco-zimne. tworzące przezroczyste powłoki o dość dużej grubości. Natrysk (lub opryskiwanie) polega na naniesieniu roztworu środka zabezpieczającego na powierzchnię drewna w postaci rozproszonych mikrokropel. nawiercanie otworów i wprowadzanie przez nie w różny sposób środków zabezpieczających. P2 (minimum 3 mm bocznie i 40 mm wzdłuż włókien w bielu) lub P3 (minimum 4 mm bocznie w biel). 5a. 4c – jasny barwnik + lakier. Efekty działania tego typu środków w ochronie drewna konstrukcji przed działaniem promieniowania świetlnego przedstawiono na rysunku. stanowiącego główne zabezpieczenie przed czynnikami biotycznymi. lakiery.

olej. metody impregnacji oraz jej parametrów. Do często stosowanych.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA rzą się w powłoce mikropęknięcia prowadzące do nawilżenia drewna. żywice naturalne i syntetyczne. środków zabezpieczających drewno przed czynnikami atmosferycznymi i biotycznymi zaliczane są środki o charakterze pigmentowanych wyrobów lakierowych tworzących powłoki kryjące rysunek drewna. 2 ’2007 (nr 414) 55 . Często środki ochronne nie zmieniają wyraźnie barwy drewna i do oznaczenia głębokości ich wniknięcia konieczne jest tzw. Zależy ona również od stanu drewna przed nasycaniem (zwłaszcza wilgotności). a także tiksotropowych żeli ograniczających kapanie preparatów podczas ich stosowania. miedzi lub chromu zmieniają barwę drewna na kolor szarozielony na tyle wyraźnie. a nawet P1 (żadne wnikanie nie jest wymagane) wg PN-EN 351-1 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Drewno lite zabezpieczone środkiem ochrony – Klasyfikacja wnikania i retencji środka ochrony. W przypadku środków renomowanych firm metody te są ustalone i podawane przez producentów. ługujące. metoda chemicznej analizy ilościowej. Do pewnego stopnia mieszczą się one w pojęciu środków grupy R – rozpuszczalnikowych. które sorbują się na powierzchni zabezpieczanego elementu i nie określają wniknięcia składników aktywnych. choć częste mogą być niższe klasy. Rozwijająca się grzybnia tworzy utwory mogące powodować pękanie i niszczenie powłoki. których istotnymi składnikami są żywice alkidowe. W przypadku gdy ilość preparatu nie została oznaczona w toku zabezpieczania drewna. zaatakowania go przez niewidoczne gołym okiem grzyby. standardowo do P3 (minimum 4 mm bocznie w biel). Nie odnosi się to jednak do barwników dodawanych do środków ochronnych. Są wśród nich jednak także dekoracyjno-impregnacyjne środki wodorozcieńczalne. fungicydy i insektycydy nowej generacji o stosunkowo niskiej toksyczności. Środki te. Skuteczność ich działania związana jest z ochroną przed wodą (stabilizacja wymiarów. warunków składowania drewna po zabiegu. Jest to ogólnie biorąc grupa substancji przeznaczonych do zabezpieczania powierzchni drewna i materiałów drewnopochodnych. że głębokość wniknięcia takich środków w drewno można orientacyjnie oznaczyć bezpośrednio na przekroju elementu. Klasy zagrożenia atakiem biologicznym wg PN-EN 335-1 i PN-EN 335-2 Przy powierzchniowym stosowaniu trzeba się liczyć z osiągnięciem co najwyżej klasy P5 wnikania (minimum 6 mm bocznie w biel i 50 mm osiowo w biel). a niezabezpieczona część np. zwłaszcza solne środki ochronne zawierające jony np. 20% 2 sporadycznie > 20% 3 4 5 często > 20% stale > 20% stale > 20% jego roztworu) zużytego do zabezpieczania partii drewna i oznaczenie objętości lub powierzchni zabezpieczanego drewna. posiadające z jednej strony cechy właściwe dla środków ochrony drewna. np. wietrzenie itp. żółty. a w dalszej konsekwencji do łuszczenia powłok i szarzenia drewna. Zabezpieczona (zawierająca dany składnik aktywny) część drewna barwi się na jeden kolor.) Przy stosowaniu wszystkich rodzajów środków ochrony drewna konieczne jest zwrócenie szczególnie dużej uwagi na przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony środowiska. dzięki czemu ułatwiają desorpcję wilgoci z drewna. umożliwiający rozwój grzybów powodujących siniznę tzw. zmniejszenie higroskopijności) i przed zmianami fotochemicznymi powierzchni dzięki ochronnemu działaniu pigmentów. na kolor czerwony. Współczesne środki dekoracyjno-ochronne (dekoracyjno-impregnacyjne) zawierają wysoko zdyspergowane pigmenty. W okresie początkowym gruba powłoka utrudnia wymianę wilgoci i w przypadku kondensacji pary wodnej pod powłoką. pod przykryciem (sucho) nad ziemią. wybarwianie aktywnych składników preparatów na przekroju drewna przez przeprowadzenie odpowiednich reakcji chemicznych. z zmianami powodowanymi przez czynniki atmosferyczne (działania fotolityczne. woski. nieprzykryte w kontakcie z ziemią lub wodą słodką w słonej wodzie Tabela 2. tj. a także powierzchniowym szarzeniem drewna. Klasa zagrożenia Wilgotność drewna 1 max. a z drugiej postać charakterystyczną dla farb i lakierów. następuje wzrost wilgotności drewna. Preparaty te nie tworzą nieprzepuszczalnej dla wody powłoki. głębokości wniknięcia środka i jego rodzaju. przebiegu i wykonania impregnacji. przeznaczone są do stosowania najczęściej w warunkach 1 – 3 klasy zagrożenia (tabela 2). i choć są pigmentowane. w celu oznaczenia Ogólne warunki użytkowania nad ziemią. Zabezpieczenie konstrukcji z drewna przeprowadzone w sposób zgodny z wymaganiami wydłuża okres jej użytkowania i przyczynia się do zmniejszenia zużycia drewna oraz zachowania estetyki wyrobu. Norma na środki ochrony drewna nie wyodrębnia środków dekoracyjno-impregnacyjnych. Stosowane bywają w postaci dyspersji wodnych w celu ograniczenia zagrożeń związanych ze stosowaniem rozpuszczalników organicznych. Nasycenie drewna najłatwiej oznaczać w toku realizacji zabezpieczania przez określenie masy preparatu (lub retencji środka w drewnie pozostaje. trudniejsza w realizacji. Jakość i kontrola zabezpieczenia Jakość zabezpieczenia konstrukcji oznacza się przez ustalenie jednostkowego nasycenia drewna. nie kryją całkowicie rysunku drewna. pod przykryciem (ryzyko zawilgocenia) nad ziemią. Głębokość przesycenia charakteryzuje się. Niektóre. W klasach zagrożenia 1 – 3 należy się więc liczyć z możliwością zaatakowania drewna przez grzyby powodujące jego siniznę. oznaczając na przekroju elementu głębokość penetracji preparatu w drewno lub powierzchnię przesyconej części przekroju. uważanych za bardziej skuteczne. podpowłokową. akrylowe itp. Na powierzchnię przekroju zabezpieczanego drewna nanosi się wówczas odpowiedni reagent.

pozwoli na uniknięcie kłopotliwych zapisów o ścianach jednorodnych i warstwowych oraz zapewni faktyczną oszczędność energii w eksploatacji budynków. ustawa o finansowym wsparciu rodzin w nabywaniu własnego mieszkania. Instytut Techniki Budowlanej K 56 2 ’2007 (nr 414) . o której wdrażaniu jeszcze nie myślimy. kredytowania termomodernizacji i wznoszenia budynków energooszczędnych (od 1 stycznia 2007 r. nr 75. Będzie to spójne z wymaganiami Dyrektywy 2002/91/WE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. Ma on obejmować budownictwo socjalne. Sezonowe zapotrzebowanie na ciepło obliczono. systemem podatków ekologicznych na paliwa. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W efekcie został opracowany i wprowadzony „V Program środowiska zrównoważonego i rozwoju”. – przygotowywanie rządowego programu budownictwa mieszkaniowego. przyjmując maksymalne wartości współczynnika przenikania ciepła przegród zewnętrznych wg PN-91/B-02020. ogłoszone w 1997 r. Rządowy program rozwoju budownictwa mieszkaniowego.r. Należałoby więc wprowadzić nowe wymagania dotyczące ochrony cieplnej budynków (szczególnie mieszkalnych) w postaci limitowania zapotrzebowania energii pierwotnej. w sprawie warunków technicznych. poz. Dyrektywa 2006/32/WE.in. że obecnie kształcenie architektów i inżynierów budownictwa nie gwarantuje absolwentom * Politechnika Białostocka.). Zasadniczy problem to powracający wątek wymagania uprawnień budowlanych od eksperta. Zmiana wymagań ochrony cieplnej budynków w krajach UE następuje stopniowo i wynika m. A może połączmy te wątki? Nowelizacja rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. Wymagania zawarte w Dziale X były przygotowywane w latach 1996 – 1997. odpowiednimi przepisami budowlanymi i systemami kredytowania modernizacji (w tym termomodernizacji) starych zasobów budowlanych oraz wznoszenia nowych budynków energooszczędnych. W związku z tym. Jerzy A. inż. Dorzućmy tu od razu hasło: termomodernizacja budynku! (dokończenie na str. energii i kredytach! odpowiedniej znajomości fizyki budowli i nie przygotowuje do prawidłowej oceny energetycznej budynków. pompy ciepła). W tym przypadku ważne jest. Polityka różnych krajów dotycząca rozwoju zrównoważonego w budownictwie i gospodarce komunalno-bytowej wyraża się m. W związku z tym np. a więc racjonalne jest budownictwo o małych kosztach eksploatacji. obniżania zapotrzebowania na ciepło do wentylacji (systemy wentylacji mechanicznej z rekuperacją ciepła i ew.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE prof. – wdrażanie (od trzech lat!) Dyrektywy 2002/91/WE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków.. to nie objęły one zagadnień dotyczących oszczędności energii i izolacyjności cieplnej. Dyrektywa 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii zastępuje Dyrektywę Rady 93/76/EEC i zakłada w ciągu najbliższych 9 lat spadek zużycia energii w krajach Unii średnio o 1% rocznie. w Niemczech przewiduje się kontynuację. Warunkiem uzyskania tego typu pomocy byłaby modernizacja instalacji grzewczej. pod warunkiem że zda egzamin. stosowania wydajnych źródeł ciepła (piece gazowe kondensacyjne. Ekspertem może zostać inżynier z uprawnieniami. aby użytkownik mieszkania płacił jak najniższy czynsz. dr hab. co podyktowane było głównie ewolucją zbioru Polskich Norm dotyczących klasyfikacji pożarowej. i wprowadzone w życie w 1998 r. Ministerstwo Budownictwa przygotowało nowelizację rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. rezygnując z określenia wartości współczynnika przenikania ciepła poszczególnych przegród. W efekcie są tylko kosmetyczne zmiany w odniesieniu do Działu X „Oszczędność energii i izolacyjność cieplna” oraz załącznika nr 2. 690 z późn. i wykorzystania w systemie oceny energetycznej izb architektów i inżynierów budownictwa. 70) ilka działań dotyczących budownictwa w Polsce rozgrywa się obecnie jednocześnie. a nawet już jest nowelizowana. a zarazem jakby oddzielnie: – nowelizacja rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. obniżania zapotrzebowania na ciepło do przygotowania ciepłej wody użytkowej (kolektory słoneczne). Pogorzelski* Myślmy kompleksowo o mieszkaniach. 60 kWh/(m2·a). W planach jest również wprowadzenie ustawy o wsparciu remontów budynków mieszkalnych przez 40% refundację kosztów. jedynym racjonalnym rozwiązaniem byłoby wymaganie od eksperta energetycznego odbycia (kursów lub studiów podyplomowych) i potwierdzenia znajomości zagadnień dotyczących fizyki budowli egzaminem państwowym. biernego wykorzystywania zysków ciepła od promieniowania słonecznego (odpowiednie rozmieszczenie okien i transparentne izolacje ścian).in. z: obniżania strat ciepła przez przenikanie (przegrody pełne i okna o niskiej wartości współczynnika przenikania ciepła). przetwarzania promieniowania słonecznego na energię elektryczną (systemy fotowoltaiczne). Choć było już kilka zmian rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. wymiennikami gruntowymi). Obecnie wymagania te są przestarzałe i zapóźnione w stosunku do norm. na bardzo atrakcyjnych warunkach. nowe uregulowania kredytowe w ramach programu KfW CO2). zm. W ten sposób użytkownicy energii kierują się względami opłacalności i jednocześnie wpisują w proekologiczną politykę państwa. np.U. – istnieje od września ub. który ma sporządzać charakterystykę energetyczną budynku. przyjęta została Dyrektywa Rady 93/76/EEC w sprawie ograniczenia emisji CO2. w tym o małych wydatkach na użytkowanie energii. Wiele emocji budzą też inne wymagania dotyczące ścian zewnętrznych jednorodnych i warstwowych. Wiadomo. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. Wdrażanie Dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. W 1993 r. – istnienie Dyrektywy 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych.

obszary wykorzystania oraz system wdrażania funduszy unijnych: Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR). Suma środków przeznaczonych na realizację NSS w latach 2007 – 2013 wyniesie ok. • Program Operacyjny Kapitał Ludzki – EFS.1). ok. Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) oraz Funduszu Spójności w ramach budżetu Wspólnoty na lata 2007 – 2013.. które można wykorzystać. Chodzi przede wszystkim o fundusze z Unii Europejskiej. Przy określaniu wielkości dotacji z funduszy europejskich brane będę pod uwagę limity i zasady pomocy publicznej oraz korzyści finansowe dla beneficjenta. ze szczególnym uwzględnieniem wtórnego wykorzystania ciepła odpadowego (w ramach działania 4.5 mld euro. średniego i niskiego napięcia. takich jak wzrost konkurencyjności i promowanie zrównoważonego rozwoju. • ograniczenie zużycia surowców naturalnych oraz energii (w ramach działania 4. X – Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku. • Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka – EFRR.56 mld euro: 67. • Program Operacyjny Pomoc Techniczna – EFRR.3).ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE dr inż. • wysokosprawne wytwarzanie energii (działanie 10. w tym zmiany wyposażenia obiektów w urządzenia o najwyższej klasie efektywności energetycznej. 5. W ramach programu operacyjnego „Infrastruktura i Środowisko” finansowane będą duże inwestycje. które umożliwiają likwidację źródeł niskiej emisji.) będzie wydatkowane ok. W ramach Regionalnych Programów Operacyjnych dofinansowywane mogą być działania dotyczące efektywności energetycznej. mające na celu ograniczenie strat sieciowych i czasu trwania przerw w zasilaniu odbiorców. Arkadiusz Węglarz* Możliwości finansowania projektów z dziedziny efektywności energetycznej • zmiany technologii w celu zmniejszenia zapotrzebowania na energię. 11. w tym kogeneracji z odnawialnych źródeł energii. Wspierane będą również inwestycje dotyczące modernizacji i rozbudowy sieci dystrybucji energii elektrycznej lub ciepła o największym potencjale obniżenia strat energii oraz projekty. czyli ok.A. • Programy Operacyjne Europejskiej Współpracy Terytorialnej – EFRR. natomiast mniejsze – w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych. XI – Bezpieczeństwo energetyczne. Z funduszy europejskich przewiduje się finansowanie do 85% kwalifikowanych kosztów projektu. Dodatkowo przewiduje się możliwość realizacji inwestycji w zakresie sieci elektroenergetycznych. które zapewnią osiągnięcie celów podstawowych.93 mld euro z budżetu państwa). 6. Programy Operacyjne w Ramach Narodowej Strategii Spójności Narodowa Strategia Spójności (NSS) jest dokumentem strategicznym określającym priorytety. Wręcz przeciwnie.3 mld euro z budżetu UE.2). wynikające z realizacji danego projektu. że każdy projekt otrzyma maksymalne dofinansowanie. W artykule przeanalizuję możliwości finansowania projektów z dziedziny efektywności energetycznej w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO). ze szczególnym uwzględnieniem kogeneracji. W województwie dolnośląskim w ramach priorytetu „Poprawa stanu środowiska naturalnego oraz zachowanie różnorodności biologicznej i ochrona przyrody na Dolnym Śląsku” realizowane będą działania przyczy2 ’2007 (nr 414) W Polsce nie ma funduszu efektywności energetycznej.1) – w ramach działania wspierane będą inwestycje w zakresie modernizacji i budowy jednostek wytwarzania energii elektrycznej oraz ciepła. umożliwiającego finansowanie.2) – w ramach działania realizowane będą kompleksowe projekty z zakresu rozbudowy lub modernizacji sieci dystrybucyjnych wysokiego.4 mld euro z podmiotów prywatnych. • Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej – EFRR. Istnieją jednak pewne inicjatywy i rozwiązania prawne. Działania związane z poprawą efektywności końcowego użytkowania energii mogą być w największym stopniu finansowane w ramach PO Infrastruktura i Środowisko w osi priorytetowej: IV – Przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony środowiska. 85. o wartości przekraczającej 5 mln euro.86 mld euro z krajowych środków publicznych (w tym ok. Przykładowe rodzaje projektów: • związane z wprowadzeniem ekoetykiet (w ramach działania 4. Nie oznacza to. 9. Politechnika Warszawska 57 .3). tylko nieliczne mogą na to liczyć. umożliwiających przyłączanie rozproszonych źródeł energii. 5% produktu krajowego brutto. * KAPE S. • termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej (działanie 10. Do Programów Operacyjnych wchodzących w skład NSS należą: • Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko – EFRR i FS. Z tytułu realizacji NSRO corocznie (do 2015 r. • 16 Regionalnych Programów Operacyjnych – EFRR. • efektywna dystrybucja energii (działanie 10.

• budowa. urządzeń i obiektów służących do produkcji i przesyłu skojarzonego wytwarzania energii. – zlokalizowane na terenach turystycznych czy uzdrowiskowych. • jednostek skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła. służące ograniczeniu nadmiernego zużycia paliw. rozbudowa i modernizacja źródeł wytwarzania i przesyłu energii w celu minimalizacji emisji zanieczyszczeń. • realizacji inwestycji. Zakłada się zmniejszenie udziału paliw stałych oraz uwzględnienie wymagań ochrony środowiska w procesie uzyskania energii. Działania koncentrować się będą przede wszystkim na: • rozbudowie infrastruktury związanej z zapewnieniem bezpieczeństwa energetycznego regionu. W województwie kujawsko-pomorskim przewidziana jest realizacja projektów mających na celu ograniczenie emisji zanieczyszczeń gazowych i pyłowych do atmosfery. • budowa. Zgodnie z Regionalnym Programem Operacyjnym planowana jest systematyczna poprawa czystości powietrza w województwie opolskim. przebudowa i remont instalacji. dzięki obniżeniu wielkości emisji z obiektów użyteczności publicznej przez modernizację zlokalizowanych w nich źródeł ciepła. mające na celu ograniczenie energochłonności. sprzyjającej prowadzeniu działalności gospodarczej i zamieszkaniu. • modernizacji obiektów spalania paliw z wyjątkiem zakresu wymienionego w załączniku XII do Traktatu o przystąpieniu Rzeczpospolitej Polskiej do UE. energooszczędne urządzenia i technologie. – mające wpływ na tereny objęte siecią Natura 2000. w tym budowa źródeł energii z wykorzystaniem biomasy. rozbudowa i modernizacja lokalnej infrastruktury służącej do wytwarzania i przesyłu energii odnawialnej. jak również modernizacji w obiektach publicznych. których efektem będzie pozyskanie i wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych. • budowie systemów dystrybucji gazu ziemnego na terenach niezgazyfikowanych oraz modernizacji istniejących sieci dystrybucji. zastosowanie biomasy lub gazu 58 2 ’2007 (nr 414) . w tym rozwoju sieci wysokiego napięcia. przebudowie i wymianie urządzeń wytwarzających energię w celu zmniejszenia energochłonności i negatywnego oddziaływania na środowisko (np. zwiększenia jakości dostarczanej energii i bezpieczeństwa energetycznego. W województwie małopolskim wsparcie w ramach RPO będzie ukierunkowane na modernizację. prowadzące do ograniczenia emisji gazów i pyłów do atmosfery. słonecznej i innych zasobów odnawialnych. a także umożliwiające przyłączanie OZE do sieci elektroenergetycznej. • budowa. Wydaje się jednak. • termomodernizacji budynków publicznych. że możliwe jest finansowanie projektów dotyczących efektywności energetycznej zawierającej komponent OZE. W województwie podlaskim skoncentrowano się na rozwoju odnawialnych źródeł energii. związanych z wytwarzaniem energii cieplnej na cele bytowe i gospodarcze. dotyczące rozbudowy i modernizacji infrastruktury energetycznej. • budowa. W ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Dolnego Śląska celem priorytetu „Regionalna infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku” będzie podniesienie bezpieczeństwa energetycznego regionu przez zwiększenie udziału gazu i odnawialnych źródeł w wytwarzaniu energii oraz poprawę dystrybucji i obrotu energii. • budowie nowych i przebudowie istniejących sieci ciepłowniczych i węzłów cieplnych. • rozbudowie i modernizacji wiejskich sieci średniego i niskiego napięcia (reelektryfikacja wsi). Preferowane będą przedsięwzięcia: – realizowane na obszarach o dużej gęstości zaludnienia. • tworzenie strategii energetycznych przez samorządy. jak również oszczędne i racjonalne gospodarowanie energią cieplną na lokalnym rynku. który przyczyni się do optymalnego wykorzystania istniejących w regionie źródeł energii. przebudowa i remont instalacji. Jednym z celów Regionalnego Programu Operacyjnego dla województwa podkarpackiego jest równomierny rozwój infrastruktury energetycznej. urządzeń i obiektów (w tym infrastruktury mieszkaniowej i lokalowej). Wspierany będzie również rozwój i modernizacja systemów (źródła i sieci) infrastruktury cieplnej wykorzystujących nowoczesne. szczególnie na obszarach wiejskich. W województwie łódzkim będzie wspierany rozwój efektywnego systemu energetycznego. Dofinansowanie uzyskają kompleksowe projekty dotyczące sieci ciepłowniczych oraz modernizacji źródeł ciepła. W województwie mazowieckim realizowane będą inwestycje w technologie wykorzystujące energię pochodzącą ze źródeł odnawialnych i kogeneracyjnych o wysokiej sprawności. rozbudowę i przekształcanie komunalnych systemów ciepłowniczych oraz rozwój odnawialnych źródeł energii. energii geotermalnej. sieci ciepłowniczych.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE niające się do poprawy jakości powietrza. W województwie pomorskim wsparcie obejmować będzie projekty polegające na rozbudowie. • działania dotyczące poprawy funkcjonowania oraz modernizacji lokalnej infrastruktury elektroenergetycznej. W województwie lubuskim finansowane będą następujące rodzaje projektów: • rozbudowa i modernizacja miejskich systemów ciepłowniczych wraz z infrastrukturą towarzyszącą. szczególnie na obszarach wiejskich i małych miast. W Regionalnym Programie Operacyjnym dla województwa lubelskiego przewidywane są inwestycje związane z poprawą efektywności energetycznej robót budowlanych (z wyjątkiem budowy) lub modernizacji: • obiektów spalania paliw wraz z zakupem urządzeń (z wyjątkiem zakresu wymienionego w załączniku XII do Traktatu o przystąpieniu Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej). gazowniczej oraz ciepłowniczej. co pozwoli na zwiększenie atrakcyjności regionu. zharmonizowanych z planami rozwoju przedsiębiorstw energetycznych. • istniejących sieci ciepłowniczych i węzłów cieplnych oraz urządzeń do produkcji i przesyłu energii z odnawialnych źródeł energii. w szczególności geotermii.

28 września 2005 r. że wszystkie projekty powinny wynikać z Programu Ochrony Środowiska województwa zachodniopomorskiego. Program ten jest aktualizowany co cztery lata i obecnie powinna nastąpić jego aktualizacja na lata 2007 – 2010. jedynie zaznaczono. ustanawiająca program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007 – 2013). zamierza włączyć IE-E do programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji2) w 2007 r. przy jednoczesnym wzmocnieniu konkurencyjności sektorów europejskiego przemysłu energetycznego. Przewidziano więc wsparcie głównie inwestycji w infrastrukturę wytwarzania i przesyłu energii odnawialnej. programu wsparcia polityki dotyczącej ICT (technologii informacyjnych i komunikacyjnych) oraz programu Inteligentna Energia – Europa. Bruksela. efektywności energetycznej istnieje w programie Inteligentna Energia – Europa (IE-E). Indykatywny budżet projektu powinien wynosić 4 – 50 mln euro. które mogą otrzymać dofinansowanie projektów w ramach RPO. chociaż jest on zakamuflowany pod nazwą „Research Potential". Dofinansowanie znajdą również projekty z zakresu termomodernizacji i zastosowania OZE. PR utrzymany będzie schemat pomocy dla MŚP w postaci projektów CRAFT (co najmniej trzy MŚP wynajmują jednostki naukowe do wykonania badań i prac rozwojowych). • wytwarzanie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii. Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady. Lista beneficjentów i podmiotów. przedsiębiorstwa. odsiarczanie) i urządzeń odpylających itp. PR proponuje się następujące instrumenty: • projekty badań stosowanych (collaborative projects). PR badań i rozwoju technologicznego w latach 2007 – 2013 przewiduje się wiele działań zmierzających do1) przekształcenia obecnego systemu energetycznego opartego na paliwach kopalnych na bardziej zrównoważony system. • Stypendia Marie Curie (program „People") – znaczna część środków 7. „niskiej emisji” na skutek zmiany systemów ogrzewania obiektów użyteczności publicznej oraz wykorzystania odnawialnych źródeł energii. O finansowanie mogą się ubiegać podmioty ze sfery finansów publicznych. Warto zauważyć. W województwie zachodniopomorskim wsparcie uzyskają inwestycje z zakresu ochrony powietrza i odnawialnych źródeł energii. • Centra Doskonałości – Komisja Europejska powtórzy konkurs na Centra Doskonałości. w odpowiedzi na pilne wy1) Wniosek w sprawie decyzji Rady. że KE chcąc jak najściślej powiązać zagadnienia efektywności energetycznej z mechanizmami rynkowymi. Przewidywane działania priorytetu energia obejmować będą takie kierunki. • technologie wychwytywania i sekwestracji CO2 w celu bezemisyjnego wytwarzania energii. W województwie śląskim poprawa jakości powietrza będzie osiągana przez przedsięwzięcia na rzecz systemów ciepłowniczych. zwania w zakresie bezpieczeństwa dostaw i zmian klimatycznych. • odnawialne źródła energii wykorzystywane do ogrzewania i chłodzenia. rozwoju technologicznego i demonstracji (2007 – 2013). Bruksela. termomodernizacji. W województwie warmińsko-mazurskim przyjęto. wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań. 2 ’2007 (nr 414) 59 . • inteligentne sieci energetyczne. co doprowadzi także do wzrostu jej udziału w bilansie energetycznym regionu. bazujący na różnorodnych źródłach i dostawcach energii w połączeniu ze wzmacnianiem wydajności energetycznej. że na ochronę przed zanieczyszczeniami powietrza decydujący wpływ będzie miała realizacja projektów dotyczących odnawialnych źródeł energii. • Projekty CRAFT dla MŚP – wzorem 6. • granty indywidualne (Frontier/Basic research – „Ideas") – UE wprowadziła system grantów indywidualnych podobny do systemu grantów oferowanych przez KBN (Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego). dotyczącej programu szczegółowego „Współpraca”. Nie podano szczegółowego zakresu inwestycji. • wydajność energetyczna i oszczędność energii. związki celowe i stowarzyszenia.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE w źródłach ciepła). poza obiektami administracji publicznej. Tworzona jest Europejska Rada Badań (European Research Council).in. W Wielkopolsce prowadzone będą działania zmierzające do ograniczenia emisji szkodliwych gazów i pyłów do atmosfery przez realizację projektów dotyczących instalacji nowoczesnych systemów grzewczych z elementami odnawialnych źródeł energii oraz systemów przesyłowych energii cieplnej. organizacje społeczne. jest duża. jak: • wodór i ogniwa paliwowe. COM(005) 440 wersja ostateczna. 2) Udział w międzynarodowych programach badań i rozwoju W 7. Możliwość uczestniczenia podmiotów polskich w nietechnologicznych projektach dotyczących m. Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (The Competitiveness and Innovation Framework Programme – CIP) będzie składał się z: programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji. Umożliwiona będzie również kompleksowa termomodernizacja budynków użyteczności publicznej. PR zostanie przeznaczona na program stypendialny i wsparcie mobilności naukowców. 12 października 2006 r. W 7. • wytwarzanie paliw z odnawialnych źródeł energii. O grant indywidualny będzie mógł się ubiegać pojedynczy zespół badawczy bądź też konsorcjum składające wniosek bezpośrednio do ERC. W planie operacyjnym dla województwa świętokrzyskiego przewidziano wspieranie projektów mających wpływ na zmniejszenie emisji zanieczyszczeń do powietrza oraz poprawę stanu technicznego infrastruktury energetycznej. Wniosek powinno złożyć międzynarodowe konsorcjum. • czyste technologie węgla. instalacji urządzeń filtrujących gazy (np. • wiedza na rzecz polityki energetycznej.

przede wszystkim w sektorze budowlanym i przemysłowym („SAVE”). Celem projektu jest finansowe wsparcie (do 30 czerwca 2011 r. począwszy od 1 stycznia 2008 r. Konieczne wydaje się powołanie Krajowego Funduszu Efektywności Energetycznej. Projekt obejmuje: • komponent poręczeń. tendencję wzrostową. że osiągnięcie celu indykatywnego wymagać będzie wzmożonych działań rządu prowadzących do zwiększenia efektywności wykorzystania energii finalnej przy dbałości o zachowanie wzrostu gospodarczego. • wspieranie finansowania procesu inwestycyjnego mającego na celu ochronę środowiska.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE Na mocy art. umowy z Ministerstwem Gospodarki i Pracy zarządza Projektem Efektywności Energetycznej GEF o budżecie 11 mln USD. 60 2 ’2007 (nr 414) . Projekt Efektywności Energetycznej GEF Bank Gospodarstwa Krajowego w ramach podpisanej w marcu 2005 r. na podstawie których będzie udzielać poręczeń do 70% kwoty kredytów na przedsięwzięcia energooszczędne. małopolskim przez Przedsiębiorstwo Oszczędzania Energii ESCO sp. Środki na realizację projektu pochodzą z Funduszu na rzecz Globalnego Środowiska. o budżecie 2 mln USD. redukcji emisji gazów oraz oświetlenia przestrzeni publicznej. osoby fizyczne. wpłat Zakładów Energetycznych i innych dystrybutorów energii oraz wpływów z systemu białych certyfikatów. z o. Wyrównanie poziomu efektywności energetycznej polskiej gospodarki do poziomów starych krajów członkowskich Unii Europejskiej (UE15) wymagać będzie jednak znacznie większych nakładów finansowych. o budżecie 3. BGK wspiera działania rządu w obszarach obejmujących zarówno ochronę środowiska. co oznacza.. polegające na inwestycji bądź modernizacji. przeznaczony na wsparcie inwestycji energooszczędnych o długim (10-letnim) okresie zwrotu. United Nations Environment Programme oraz United Nations Development Programme. • finansowanie kosztów audytu energetycznego z komponentu pomocy technicznej. 175 ust. nakłada na Polskę obowiązek podjęcia intensywnych działań prowadzących do ograniczenia zużycia energii finalnej przez odbiorców końcowych. np. gwarancji na działania powodujące wzrost efektywności energetycznej. Fundusz powinien być ulokowany w Banku Gospodarstwa Krajowego i wchłonąć Fundusz Termomodernizacji. osoby prawne. miejskich systemach grzewczych. mające na celu zmniejszenie strat bądź poprawę efektywności wykorzystania energii w budynkach. która weszła w życie 17 maja 2006 r.) wszystkich podmiotów realizujących inwestycje energooszczędne. którego administratorem jest Bank Światowy. tworzeniu możliwości rynkowych i zwiększaniu świadomości. • komponent grantu. Wypływy do funduszu pochodziłyby z podatku od użytkowania energii (jeśliby taki został wprowadzony). Program będzie składał się z trzech następujących dziedzin: • wydajność energetyczna i racjonalne wykorzystanie energii. 1 Traktatu. przeznaczony na zabezpieczenie poręczeń spłaty kredytów Podsumowanie Przedstawione mechanizmy finansowe wspierające efektywność energetyczną budzą pewną nadzieję na osiągnięcie przez Polskę większych sukcesów w tej dziedzinie niż dotychczas.7 mln USD. jako mechanizm finansowy zarządzany przez trzy agendy ONZ: Bank Światowy. W ramach komponentu poręczeń.3 mln USD. samorządy. • nowe i odnawialne źródła energii dla scentralizowanej i zdecentralizowanej produkcji elektryczności i ciepła oraz ich integracja ze środowiskiem lokalnym i systemami energii („ALTENER”). Dyrektywa 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych. oraz paliwa odnawialne i wydajność energetyczna w transporcie („STEER”). tj. w kolejnych dziewięciu latach jej obowiązywania. o budżecie 5. • łatwe i tanie zabezpieczenie kredytu. w Krakowie.o. bezpieczeństwa dostaw i konkurencyjności. dzięki nowym rozwijającym się i odnawialnym źródłom energii. pożyczek. celem programu Inteligentna Energia – Europa jest wspieranie stałego rozwoju w powiązaniu z energią i przyczynianie się do realizacji ogólnych celów ochrony środowiska. Fundusz GEF (Global Enviroment Facility) powstał w 1991 r. Na realizację programu „Inteligentna Energia – Europa w latach 2007 – 2013 przewidziano 780 mln euro. realizowanych w woj. tam gdzie dostarczana energia jest przynajmniej w 50% wykorzystywana do zapewnienia komfortu cieplnego w pomieszczeniach i podgrzewania wody w budynkach. sieciach cieplnych. lokat bankowych. przeznaczony na wsparcie oraz monitoring Projektu. W polskiej gospodarce wartość zużycia energii finalnej ma od 2000 r. • komponent pomocy technicznej. • aspekty energetyczne w transporcie. przez: • zwiększenie grupy dopuszczalnych inwestycji o inwestycje realizowane w obszarze oświetlenia ulic i przestrzeni publicznej i tym samym poszerzenie zakresu finansowania przedsięwzięć niekwalifikujących się do uzyskania premii termoodernizacyjnej z Funduszu Termomodernizacji. Realizując Projekt Efektywności Energetycznej GEF. Program Inteligentna Energia – Europa koncentruje się na usunięciu pozatechnicznych barier. dysponującego możliwością przyznawania dofinansowania. jak i wykorzystanie zasobów energii. udzielonych przez współpracujące z BGK banki komercyjne na określone inwestycje realizowane na terenie całej Polski. • zwiększenie dostępności kredytów i wzbogacenie oferty banków kredytujących. dywersyfikacja paliw. dotacji budżetowych. Celem dyrektywy jest ograniczenie zużycia energii finalnej przez użytkowników końcowych o 9% w okresie dziewięciu lat. BGK zawrze z bankami komercyjnymi ramowe umowy współpracy. spółdzielnie oraz przedsiębiorstwa działające w formule ESCO.

deszczu. wypełniacza i pigmentów (tzw. Kolor zmienia się tym bardziej. temperatury. że w niektórych próbkach nastąpiła znaczna erozja nośnika. Nośnik wystawiony na działanie słońca. Syreny 26 w Warszawie nego i reprezentatywnego wskaźnika. brzmi: „Jakie to wszystko ma dla mnie znaczenie?”. Pro- ces kredowania postępuje tak długo. Każda para zdjęć przedstawia powłokę. polegającej na łączeniu pigmentów i wypełniaczy w powłoce. że zastosowanie jakichkolwiek żywic akrylowych da powłoce bardzo dobrą jakość. Tajemnica jakości tych rozwiązań to odpowiednia kompozycja surowców oraz reżim technologiczny i kontrola jakości.pl 2 ’2007 (nr 414) 61 . odczynniki zwilżające itp. tzn. nośnik). Jego wyniki zostały udokumentowane serią zdjęć. Metoda umożliwia otrzymanie w krótkim czasie powtarzal- N Budynek mieszkalny w Warszawie przy ul. wg nowoczesnych formuł DPR.o. na które powinien odpowiedzieć sobie inwestor po obejrzeniu tych próbek. jest daleko idącym uproszczeniem. Proces erozji rozpoczyna się od kredowania. Dryvit Systems USA (Europe) Sp. czyli wystąpienia formy pyłu na powierzchni powłoki. W końcu właściciel zauważa. W trakcie jej działania widać zmiany w wyglądzie. w komorze umieszczono powłoki Dryvit oraz inne powłoki polimerowe. takie jak niespójność powierzchni większych obszarów pokrycia (zanik nośnika). że każde ziarno zaprawy jest dokładnie otoczone mieszaniną składającą się z żywicy. Podczas procesu degradacji erozja zachodzi w różnym tempie. Erozja jest procesem dynamicznym. że tynk nie spełnia już swojej roli. W przypadku stosowania wyrobów firmy Dryvit inwestor ma zapewnioną dłuższą ochronę obiektu.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE Tynki akrylowe Dryvit – zauważ różnicę ajważniejsze cechy wykończenia powierzchni zewnętrznych to: trwałość. materiały wypełniające. zagęszczacze. pigmenty. zawierające 100% kopolimery akrylu. aż dojdzie do sytuacji. Urządzenie to symuluje działanie warunków zewnętrznych: wilgotności. Twierdzenie. wygląd i łatwość nakładania. Próbki zostały umieszczone na 5000 h w komorze do badań klimatycznych Weather-Ometer®. Podczas dalszej degradacji powłoki występują spękania i odsłonięcie kruszywa. tel. Pytanie. 0 801 37 98 48. śniegu i ekstremalnej temperatury ulega stopniowemu niszczeniu. Test został przeprowadzony metodą porównawczą. w której spoiwo nie będzie w stanie spełniać swojej roli. Z łatwością można zauważyć. na którą składają się: żywice. jak wyglądała w stanie przed testem i po ekspozycji przez 5000 h.dryvit. 022 453 39 50 do 53 www. która wiąże wszystkie składniki powłoki i wpływa na trwałość tynku. określającego zachowanie powłok wystawionych na działanie warunków zewnętrznych. a w przypadku powłoki Dryvit niewielka. Syreny 26 Zerodowany tynk akrylowy na budynku w Warszawie Powierzchnia tynku akrylowego Dryvit po 15 latach eksploatacji budynku przy ul. promieniowania UV oraz pozwala na ich cykliczne zmiany. spowodowanego dezintegracją spoiwa. z o. wiatru. Przed badaniem widać było. Firma Dryvit produkuje tynki akrylowe. Są one osiągane przez dobranie odpowiedniej kompozycji powłok. im dłużej tynk wystawiony jest na działanie czynników zewnętrznych. Standardowo przyjmowanym czasem ekspozycji w przypadku powłok zewnętrznych w komorze Weather-Ometer jest 2000 h. W celu udowodnienia jakości rozwiązań Dryvit przeprowadzono długoterminowe badania przyspieszonego starzenia.

• niską nasiąkliwość – minimmum 90% zamkniętych porów.in. wyposażonych w przewody grzejne. m. włókno szklane czy wreszcie folia aluminiowa. Wrocławia – 10 000 m2. Płyty Vapotherm nie rozprzestrzeniają ognia i uzyskują klasę E30. 10 lat. a po sprowadzeniu jej przez firmę EcoTherm do Europy także rynki krajów Beneluksu czy Wielkiej Brytanii. Kolejnym istotnym argumentem przemawiającym za stosowaniem płyt Vapotherm jest korzystna cena materiału termoizolacyjnego. szkołach. Płyty Vapohterm przyklejone do stropu nad piwnicą nie ograniczają wysokości podpiwniczenia. Oddział EcoTherm w Polsce dostarczył na krajowe budowy ponad 1 mln m2 płyt typu PUR i PIR w ciągu ok. W efekcie nie zachodzi ryzyko oberwania się ocieplenia. czyli Maksymalny Rezultat zy cięższa. • klasę ogniowa Broft1 (dawniej NRO) oraz REI 30. gdzie jakość izolacji decyduje o skuteczności ogrzewania. natomiast z innych powszechnie stosowanych materiałów izolacyjnych jest kilka ra- • klasy ogniowe S2 i d0. jako izolacje dachów. Różnorodność okładzin wynika z różnych zastosowań płyt Vapotherm. • odporność na nacisk minimum 15 t/m2. Płyty Vapotherm w okładzinie z włókna szklanego można również stosować w ścianach dwuwarstwowych w układzie z systemowym klejem i siatką. • łatwość i bezpieczeństwo obróbki. • wysoką trwałość i stabilność wymiarową. • niewielką masę – 32 kg/m2. Pionierem tej technologii w Europie jest holenderska firma EcoTherm.23 W/m2K i powierzchni 1000 m2 wykonana z płyt Vapotherm grubości 10 cm waży tylko 3. Decyduje to Pianka PIR została wynaleziona pod koniec XX w. Izolacja dachu Przykład: izolacja o U = 0. gdzie grubość izolacji ogranicza np. Płyty z pianki PIR produkowane przez firmę EcoTherm dostępne są w całej Skuteczna izolacja ścian Płyty Vapotherm z powodzeniem są stosowane jako termoizolacja przegród. teatrze w Katowicach – 1800 m2. posadzek i ścian. Europie pod nazwą Vapotherm.023 W/mK. świadczące o braku zagrożenia w postaci szkodliwych gazów i płonących kropli. Ich odporność na nacisk przy 10% odkształceniu (standardowy test termoizolacji) wynosi 150 kPa i w związku z tym można bezpiecznie konserwować i odśnieżać dach bez ryzyka uszkodzenia pokrycia. Produkowane są jako panele z rdzeniem PIR w okładzinach elastycznych typu papier ekranowany aluminium. o rosnącym udziale płyt Vapotherm w rynku izolacji ściennych w krajach. szpitalach. należąca do światowej grupy CRH. Ich stabilny montaż w murze szczelinowym umożliwiają kotwy i klipsy. w: hali produkcyjnej w Kobierzycach – 38 000 m2. Szczególną rolę odgrywają w procesie termorenowacji. określonej jako HR Insulation (High Result Insulation). i szybko podbiła rynek w USA. mgr inż. wysokość istniejących otworów drzwiowych. gdzie stanowi już 25% stosowanych izolacji.Termoizolacja typu PIR materiał nowej generacji Izolacji z 1 m2.in. na którego dachu zastosowano 990 000 m2 płyt. Te zalety pianki zdecydowały o utworzeniu w Europie nowej grupy termoizolacji. Dowodem na rosnące zainteresowanie płytami Vapotherm jest magazyn kwiatów w Holandii. że płyty mają: • rekordową wartość współczynnika λ = 0. wytwórni frytek k. w Polsce znanej jako MR Izolacja. Materiał raz wbudowany nigdy nie będzie wymieniany. • aprobatę ITB i świadectwo PZH. W Polsce płyty Vapotherm zastosowano m. Posadzka z góry i z dołu Płyty Vapotherm coraz częściej doceniane są jako izolacje posadzek ogrzewanych. Piotr Cieślewicz 62 2 ’2007 (nr 414) . Fenomen tego materiału polega na tym.2 t. gdzie mury szczelinowe stanowią podstawowe rozwiązanie. jednostce straży pożarnej w Katowicach – 1000 m2.

Naturalne światło w przedpokoju.pl TWR 014 TWF 014 . łazience? Świetlik tunelowy VELUX dostarcza naturalne światło do pomieszczeń Dwa rozwiązania do każdego rodzaju dachu: TWF z tunelem elastycznym i TWR z tunelem sztywnym Więcej informacji: www.VELUX. garderobie.

Przykład zastosowania łącznika ES 60 w konstrukcji sufitu pokazano na rysunku 1. Rys. lecz zapewnia zdecydowanie większe bezpieczeństwo. Łączniki NIDA EL. masy szpachlowe. a niekiedy powinien być zastąpiony przez łączniki elastyczne NIDA EL (fotografia 1). 3. 3 – wieszak obrotowy ze sprężyną. Sufit podwieszany: 1 – profil NIDA CD 60. przeznaczony do podwieszenia konstrukcji poddasza do krokwi. Są one dostępne w 3 wymiarach. 2 – łącznik NIDA ES 60 łączników NIDA ES 60 pełni funkcję ogniochronną pod warunkiem użycia jako okładziny płyty gipsowej typu F wg PN-EN 520. Parametry akustyczne sufitu wykonanego przy użyciu łącznika EL również są lepsze niż podobnego sufitu. 1500 mm. W razie potrzeby można zamówić pręty dłuższe lub wykonać przedłużenie przez połączenie dwóch prętów za pomocą sprężynki NIDA. System mocowany za pomocą F Fot. Sufit z płyty gipsowej pełni funkcję ogniochronną w przypadku kiedy wieszaki obrotowe ze sprężynką i prętem zastąpione są przez system noniuszowy (rysunek 3). Używa się ich zarówno w konstrukcjach okładzin sufitowych. w skład których wchodzą następujące elementy: profile i akcesoria metalowe. 2 – profil przyścienny UD 27. mają większą wytrzymałość konstrukcyjną i w związku z tym zaleca się je stosować zwłaszcza w przypadku grubości opłytowania co najmniej 25 mm. Zastosowanie łączników ES 60 w konstrukcji sufitu: 1 – profil nośny NIDA CD 60. 1. Jest on droższy i bardziej pracochłonny od systemu wykorzystującego wieszaki obrotowe ze sprężyną i pręty. Jednym z najczęściej stosowanych elementów systemu NIDA jest wieszak do poddaszy. Powszechnie stosowanymi akcesoriami metalowymi są łączniki ES. Zaletą tego rozwiązania Rys. Elementy NIDA EL w porównaniu z typowymi łącznikami ES. 70 lub 100 mm. 1. jak i ściennych oraz poddaszy. 1000. 4 – płyta gipsowa jest możliwość bezstopniowej regulacji wysokości podwieszenia. w którym zastosowano łączniki ES. 500. Przykład poddasza wykończonego z użyciem tego rodzaju wieszaków 64 2 ’2007 (nr 414) . W przypadku potrzeby system ten może być uzupełniony o przedłużacze noniusza wraz z łącznikami. nawet gdy nie są stawiane wymagania ogniowe. 2. Pręty stanowiące część rozwiązania są dostępne w standardowej długości: 250.PRAKTYKA BUDOWLANA Akcesoria systemu suchej zabudowy NIDA irma Lafarge Gips oprócz płyt gipsowych oferuje systemy suchej zabudowy. Przykład takiego sufitu pokazano na rysunku 2. W związku z tym wykonawcy coraz częściej decydują się na wybór tego rozwiązania. Elementy te pozwalają na szybki i tani montaż konstrukcji sufitów podwieszanych. Do wykonywania sufitów podwieszanych powszechnie stosuje się wieszaki obrotowe ze sprężyną w komplecie z prętem. Element NIDA ES może. Wieszak górny noniusza NIDA WGN 20 lub NIDA WGN 30 (umożliwiają regulację wysokości podwieszenia o 160 – 380 mm) + dwie przetyczki + wieszak obrotowy dolny z noniuszem NIDA WON 60 Rys. taśmy i elementy mocujące. pozwalających na uzyskanie pomiędzy konstrukcją a płytą odległości 40.

• 50 – 140 daN (Phonistar). Phonistar. 4. W ofercie firmy Lafarge znajdują się trzy odmiany wieszaka akustycznego: Phonilight. Przykład sufitu wykonanego przy użyciu wieszaków akustycznych pokazano na rysunku 5. Dzięki temu firma udziela gwarancji na cały system. • 30 – 50 daN (Phonissimo). 6 – blachowkręty Rys. jego prawidłowe działanie w zakresie odporności ogniowej oraz izolacyjności akustycznej. Gwarancja na system NIDA obejmuje elementy wyszczególnione w instrukcji montażu systemów suchej zabudowy NIDA. Inna kombinacja profili. w którym jest zastosowany. Na szczegól- ną uwagę zasługują łączniki i wieszaki akustyczne. którzy uczestniczą w rozwiązywaniu bardzo szczegółowych problemów i przygotowują gotowe rozwiązania systemowe. Rys. tel. Szczegóły dotyczące rozwiązań dostępne są w dokumentacji technicznej Lafarge Gips. Stopień tłumienia drgań elementów zależy od wielkości obciążenia. Szczegółowych informacji dotyczących sufitów akustycznych udzielają Doradcy Techniczni Lafarge Gips (kontakt dostępny na stronie www. Optymalny dobór poszczególnych akcesoriów do konkretnej aplikacji zapewniają Doradcy Techniczni Lafarge. obok funkcji nośnej.lafargegips. Redukcja drgań przenoszonych przez sufity zawieszone na wieszakach akustycznych przy optymalnym obciążeniu wynosi 99%. których zastosowanie w pewnych przypadkach jest niezbędne. Phonissimo.lafargegips. Przykład zastosowania wieszaka do poddaszy: 1 – wieszak do poddaszy NIDA WP 60. Celem ich stosowania. Każdy element z gamy akcesoriów NIDA jest testowany indywidualnie i jako integralna część systemu. jest ograniczenie przenoszenia dźwięków przez stropy. parametrów akustycznych oraz odporności na uderzenia. W ofercie firmy Lafarge Gips znajdują się również bardzo specjalistyczne akcesoria.pl). 5 – płyta gipsowa. 4 – paroizolacja. płyt gipsowych i akcesoriów nie jest w stanie dokładnie odtworzyć systemu NIDA w zakresie odporności na ogień.pl 2 ’2007 (nr 414) 65 . Akustyczny sufit podwieszany Lafarge Gips przedstawiono na rysunku 4. 3 – wełna mineralna. 5. Zakresy obciążeń w przypadku poszczególnych odmian wieszaków akustycznych są następujące: • 15 – 25 daN (Phonilight). 2 – profil NIDA CD 60.PRAKTYKA BUDOWLANA Optymalnego doboru wieszaków i ich rozmieszczenia dokonuje się przez analizę ciężaru sufitu. +48 (41) 357 82 00 www.

.

Producent oferuje płyty grubości 10. do mocowania płyt do konstrukcji stalowej (wyłącznie do profili CW) należy stosować wkręty samogwintujące. Płyty FERMACELL są odporne na wilgoć. Nadają się także do recyklingu. płyty mocuje się w ustalonej kolejności. F kość materiału. Oto one: węzły elementów konstrukcji ze stalowych zimnogiętych profili poziomych UW i pionowych CW nie mogą mieć stałych. które wstrzeliwuje się za pomocą pistoletu pneumatycznego. Xella systemy suchej zabudowy tel.5 mm. • Charakteryzują się dużą gęstością i wytrzymałością mechaniczną. że warto je stosować. www. niepalne. w celu uzyskania żądanej klasy odporności ogniowej i izolacyjności akustycznej nie jest niezbędne wypełnienie pustki ściany wełną mineralną pomiędzy elementami szkieletu. Połączenia pionowe.pl 2 ’2007 (nr 414) 67 . o stożkowych łebkach skuteczne zagłębiających się na odpowiednią głębokość i eliminujących szpachlowanie. w pomieszczeniach suchych i o podwyższonej wilgotności. nadają się do poszycia przegród budowlanych od zewnątrz oraz w budynkach nieogrzewanych w zimie. a jako podkład pod glazurę wystarcza pojedyncze poszycie z płyt 12. Dzięki takim parametrom mają znacznie szersze zastosowanie niż płyty GK.5. zazwyczaj od lewa do prawa. po obu stronach ściany. w obiektach sportowych czy widowiskowych. ale do zabudowy wnętrz najczęściej wystarczają 10 oraz 12. małe koszty robocizny. 260. E – szczelności oraz I – izolacyjności ogniowej od 30 do 120 min. np. ukośne można wykonać jako klejone nawet poza konstrukcją. • Zapewniają przegrodom budowlanym dobre właściwości akustyczne – materiał o dużej gęstości ogranicza emisję fal dźwiękowych.: 022-645 13 38 (9). na podstawie której uzyskały znak CE. mogą być naprzeciw siebie. poziome.xella.com.pl. nakładaniem tapety lub glazury można pominąć gruntowanie podłoża. sprawdzone i są potwierdzone Europejską Aprobatą Techniczną ETA-03/0050. 250. Uniwersalne cechy płyt gipsowo-włóknowych oraz ich wyjątkowy sposób łączenia pozwalają w 96% wykorzystać materiał na budowie. jak i od zewnątrz. poza typowym obszarem suchej zabudowy. Ten sam materiał można wykorzystać jako konstrukcyjne poszycie drewnianych ścian szkieletowych zarówno od strony wewnętrznej. Wymiary płyt – od 100 x 150 cm do 120 x 200. bez dodatkowych profili. stanowiące alternatywę dla powszechnie znanych płyt gipsowo-kartonowych (GK). pod obciążenia użytkowe zbędne są dodatkowe wsporniki czy wzmocnienia (pojedynczy wkręt z kołkiem rozporowym do pustej przestrzeni przenosi obciążenia użytkowe do 50 kG). stosując tanie wypełnienie o niskiej gęstości i małej grubości.5 mm. Zastosowanie płyt GW do budowy ścian działowych wymaga uwzględnienia różnic pomiędzy metodami montażu płyt GK i GW. Klejenie krawędzi na styk zapewnia dokładność i gwarantowaną wytrzymałość połączeń bez użycia taśm wzmacniających oraz redukuje zużycie masy szpachlowej do powierzchniowego wygładzenia. gdzie gromadzi się duża liczba osób. Właściwości płyt gipsowo-włóknowych. włókien celulozy uzyskanych z rozdrobnionego papieru. zwłaszcza o niskiej częstotliwości w paśmie ≤100 Hz. sztywnych połączeń. przed malowaniem. a jednocześnie nie blokują strumienia pary wodnej i reagują na zmiany poziomu wilgotności w pomieszczeniu. fax: 022-645 15 59 fermacell-pl@xella. Optymalne Charakterystyka płyt gipsowo-włóknowych FERMACELL • Mają one jednorodną strukturę – powstają ze sprasowanej mieszanki gipsu. Spoiny. Zastosowanie Jeden rodzaj płyt może być wykorzystany do poszycia przegród o określonych klasach odporności ogniowej i właściwościach akustycznych. Badania ogniowe wykonywane wg norm EN i bazujące na nich europejskie klasyfikacje ogniowe potwierdzają wysoką ja- rozwiązania osiąga się. jak i w procesie produkcji. zapewniają wysoki wskaźnik izolacyjności akustycznej i charakteryzują się wytrzymałością mechaniczną zbliżoną do drewna. 12. Płyty GW. oszczędności na materiałach pomocniczych powodują. pod kątem mechanicznym i ogniowym. krawędzie płyt na narożnikach nie wymagają zabezpieczenia kątownikami ani siatkami wzmacniającymi. 15 i 18 mm. www. • Odpowiadają europejskim standardom w zakresie ekologii – zarówno na etapie eksploatacji. Właściwości płyt gipsowo-włóknowych FERMACELL zostały przebadane. o ile nie zaleca tego producent warstwy wykończeniowej.fermacell. Stabilność mechaniczna płyt oraz metoda klejenia spoin zapewniają przegrodom budowlanym klasy odporności ogniowej w zakresie R – nośności. • Są odporne na wilgoć – w stanie nasycenia nie puchną i nie rozwarstwiają się. Spełniają wysokie wymagania bezpieczeństwa. i wody. • Są niepalne (klasa materiału A2). wszędzie tam.Płyty gipsowo-włóknowe dlaczego warto je stosować? ERMACELL to płyty gipsowo-włóknowe (GW). lub klamry długości 30 mm lub 35 mm. 300 cm – dostosowano do potrzeb rynku.

Skonsolidowana sprzedaż w 2006 r. Znaku Jakości oraz przez Zarząd SPBT. Jesienią 2006 r. Osiemnaście wytwórni spośród 26 zainteresowanych wyróżnieniem to laureaci II edycji Kampanii „Dobry Beton”. Polyment.2 mld euro. Foksal 2 (siedziba Stowarzyszenia Architektów Polskich). do eliminacji przystąpiło 26 wytwórni betonu towarowego. ABS DuroSystem. Lech Czarnecki (Politechnka Warszawska). W ubiegłych latach Grupa maxit była reprezentowana na rynku przez takie europejskie marki. jej rezultaty w stosunku do oczekiwań klientów oraz spełnienie wymagań kryteriów ochrony środowiska. na galę. Skierniewic. którym zależy na dobrej jakości betonu dostarczanego na budowę. SPBT walczy w ten sposób z pojawiającą się zbyt często patologią na krajowym rynku betonu towarowego. wiarygodność bazy surowcowej. Kielc. W Polsce maxit zatrudnia obecnie 244 osoby i ma trzy zakłady produkcyjne: wytwórnię keramzytu oraz dwie fabryki gotowych mieszanek chemii budowlanej. Na etapie finału włączają się do niej także partnerzy spoza środowiska betonu towarowego. Jak co roku. przy ul. dr hab. Beamix.in. m-tech. dr hab. kleje do płytek i kremazyt – oferowane pod marką maxit (dawniej Optiroc). Vetonit. inż. Optiroc. maxit Group działa w 29 krajach europejskich oraz w Rosji i Chinach. z o. Przedsięwzięcie to jest kontynuacją zachodzącego w całej Europie procesu konsolidacji lokalnych podmiotów należących do maxit Group – znanego w Europie producenta materiałów budowlanych. Jan Małolepszy (Akademia Górniczo-Hutnicza). Zdzisław B. Serpo. Kontrolowany jest też stan przygotowania produkcji. Deitermann. wieńczącą IV edycję Kampanii „Dobry Beton”. a następnie zweryfikowane przez Komisje SPBT ds. którzy obecnie z dwuletnim stażem starają się o prolongatę ważności certyfikatu.in. dla których bardzo dobra jakość jest wartością uniwersalną. Wrocławia. jak m. 5 tys. Lubina. zatrudnia ok. Arlita. pracowników.: maxit.A. prezes Ryszard Pazdan („Atmoterm” S. prof. wchodzącego w skład HeidelbergCement Group. które po raz pierwszy poddają się procedurze kwalifikacyjnej. keramzytu. organizatorem Kampanii „Dobry Beton” jest Stowarzyszenie Producentów Betonu Towarowego w Polsce (SPBT). wg którego beton towarowy nie jest wyrobem budowlanym. a także przyniesie wymierne oszczędności.). Kahi. maszyn i urządzeń budowlanych). Strategia firmy zakłada dalszy rozwój marek maxit i Deitermann oraz utrzymania dotychczasowych kanałów dystrybucji.. spółki maxit i Deitermann Polska działają na rynku polskim pod nazwą maxit sp. Wskazując pozytywne wzorce. 68 2 ’2007 (nr 414) . Wszystkie kandydujące wytwórnie zostały już ocenione przez audytora. wyniosła ponad 111 mln PLN. Często pojawiają się też Patronat honorowy zaniedbania w sferze ochrony środowiska. nieuczciwej konkurencji czy braku poszanowania podstawowych zasad kupieckich. Walki nie ułatwia urzędowe stanowisko Ministerstwa Budownictwa i Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Gorzowa Wielkopolskiego. Kampanię „Dobry Beton” wspiera swym autorytetem Europejska Organizacja Betonu Towarowego ERMCO. W obecnej edycji bierze się pod uwagę przede wszystkim poziom wdrożenia europejskiej normy PN-EN 206-1 „Beton . prezes Jerzy Grochulski (Stowarzyszenie Architektów Polskich SARP).o.”. Fibo. Laureaci zostaną zaprezentowani w specjalnym „Katalogu wyróżnionych Znakiem Jakości – Liderzy betonu towarowego”. m. Kohutek Stowarzyszenie Producentów Betonu Towarowego w Polsce Patronat medialny Połączenie spółek maxit i Deitermann Polska Od stycznia 2007 r. Stowarzyszenie Producentów Betonu Towarowego w Polsce zaprasza wszystkich. Kapitule przewodniczy prof. Bezcenny jest także patronat Stowarzyszenia Architektów Polskich SARP. Lublina i Nowego Targu. polegającą na zaniżaniu jakości betonu. Uroczystość odbędzie się 22 marca 2007 r. Leca. Zgromadzeni będą świadkami wręczenia atrybutów wyróżnienia (certyfikat oraz pieczęć jakości) reprezentantom nagrodzonych wytwórni. Jeleniej Góry. natomiast pozostałych ośmiu to zakłady. Wykorzystanie dotychczasowych doświadczeń oraz potencjału obu zespołów pozwoli na jeszcze lepszą obsługę klientów. Roczny obrót firmy przekracza 1. Krakowa. Marmoran. która po przeanalizowaniu wyników dotychczasowych zmagań rozstrzygnie o przyznaniu wyróżnienia lub też nie.PRAKTYKA BUDOWLANA Trwa Kampania Znaku Jakości SPBT „Dobry Beton” Dobiega końca regulaminowa kwalifikacja kandydatów do wyróżnienia Znakiem Jakości „Dobry Beton” w ramach IV edycji (2006/2007). Heidelberger Bauchmie. zawsze godną poparcia. Słupska. Opola i Rzeszowa oraz po jednej ze Szczecina. Bogata oferta firmy zawiera ponad 300 produktów i systemów bardzo dobrej jakości. ma 109 zakładów produkcyjnych (chemii budowlanej. Łodzi. wzmocni pozycję maxit wśród rodzimych producentów materiałów budowlanych. sprawność urządzeń. dr inż. godne naśladowania. a także materiały i systemy do napraw konstrukcji oraz wykonywania izolacji wodoszczelnych – reprezentujące markę Deitermann. wyrobów z kremzytu. produkty elewacyjne. a w jej skład wchodzą: prezes Andrzej Balcerek (Stowarzyszenie Producentów Cementu). poziom kompetencji personelu. w tym: cztery z Aglomeracji Górnośląskiej. Do zamknięcia procedury potrzebna jest jeszcze rekomendacja Kapituły Znaku Jakości. podkłady podłogowe. w sali wystawowej oraz pomieszczeniach recepcyjnych Pałacu Zamoyskich w Warszawie. a także ignorowaniu nowoczesnych standardów normalizacji europejskiej. inż.. po dwie z Warszawy.

a także mogą wytwarzać niekorzystne środowisko fizyczne (jonizacja powietrza. szczególnie programiści. która ma podłączenia kablowe zarówno w poziomie. m. które zwykle zatrudniają mniejszą liczbę pracowników. Zygmunt Szparkowski* Tendencje rozwoju budynków biurowych ostatnich latach nastąpił gwałtowny rozwój architektury budynków biurowych.PRAKTYKA BUDOWLANA prof. Obserwuje się również zmiany W w rozplanowaniu indywidualnych miejsc pracy w otwartej przestrzeni biurowej. Rozwój elektroniki wpływa na budownictwo biurowe w sposob nieoczekiwany. 2. lokalizuje się nadal w centrach miast. Natomiast centrale (fotografia 1). wyposażenie elektroniczne trzydziestopiętrowego budynku biurowego NTT Shinjuku Headquarters Building w Tokio jest droższe niż sam budynek (fotografia 2). autor) * Politechnika Warszawska Wymagania środowiska świetlnego (Źródło „Green Vitruvius”) 2 ’2007 (nr 414) 69 . podpodłogowych. Pracownicy domagają się dostępu do światła dziennego i umożliwienia widoku na zewnątrz. do których doprowadza się świeże powietrze. Pojawiają się problemy związane ze środowiskiem pracy. Nowoczesny projekt budynku biurowego zawiera trójwymiarową sieć połączeń. ze względów reklamowo-prestiżowych. a także stosowania raczej wentylacji naturalnej niż okna klimatyzacji (rysunek). Rozprowadzanie kabli odbywa się ze specjalnych miejsc. Budynek NTT Tokio (fot. Obecnie następuje decentralizacja biur. Lokalizacja w śródmieściu poszczególnych oddziałów biur staje się coraz bardziej kosztowna i trudno dostępna ze względu na komunikację. wolą pracować w środowisku bardziej spokojnym na przedmieściach miast lub w parkach przemysłowych. arch. że komputery zabierają wolną przestrzeń. która zmieniła oblicze wielu dużych miast. Znajduje się w nim więcej przestrzeni na pracownika niż w jakimkolwiek budynku w Japonii. Na każdym pię- Fot.in. kanałów w ściankach działowych itp. dr hab. Dzięki odpowiedniej formie budynku wszyscy pracownicy mają zapewniony dostęp do widoków na zewnątrz i do światła dziennego. Jest to spowodowane tym. Centrale biurowe w Tokio (fot. rozmieszczonych w przestrzeniach międzysufitowych. Wraz z wprowadzeniem komputerów w biurach warunki pracy uległy pogorszeniu. 1. emisja ciepła i hałasu). autor) Fot. inż. jak i w pionie. Pracownicy. np.

(dokończenie ze str. różnego rodzaju oświetlenie miejscowe itp. Obiekt został zlokalizowany przy skrzyżowaniu bardzo ruchliwych miejskich autostrad. W związku z tym jego architektura podlegała ograniczeniom zarówno jeżeli chodzi o wieżę biurową. Obecne jej ceny gwarantują oszczędności rzędu 1800 – 5200 zł/r.. 1800 zł. Konieczna była także eliminacja emisji fal radiowych. Klimatyzacja ulega ograniczeniu do tych obszarów. poniesione dodatkowe koszty na inwestycję zwrócą się po 7 – 20 latach. 56) Finansowe wsparcie rodzin w nabywaniu własnego mieszkania. 2700 zł. autor) Nowe możliwości pojawiają się w produkcji szkła o dużej przewodności. że podwójna wentylowana fasada została po raz pierwszy zastosowana w Polsce w 1999 r. odpowiedniego do zapewnienia światła dziennego. Elewacja podwójna chroni przed zewnętrznym hałasem. Wysokość kredytu udzielanego przez bank jest zwykle uzależniona od tzw. Można w ten sposób wydatnie zmniejszyć zużycie energii lub też wykorzystywać źródła pasywnej energii słonecznej do ogrzewania. oświetlenia i wentylacji. Podłogi rusztowe pozwalają na podłączenie stanowisk pracy do najnowszego wyposażenia elektronicznego. w którym zastosuje się wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła. Być może zaistnieje wkrótce również możliwość utworzenia tzw. Przestrzeń biurowa jest otwarta na wielu kondygnacjach. a w dłuższym okresie przyniosą właścicielowi wymierny zysk. Należy wspomnieć. jego ogrzania i naturalnej wentylacji. Jerzy A. inteligentnych budynków biurowych przewidują wykorzystanie komputerów do sterowania instalacjami w całym budynku. Wśród wydatków ważną pozycję stanowią rachunki za ogrzewanie. 2300 zł. oprawy z soczewek parabolicznych. Stąd rozciąga się panoramiczny widok Tokio. Jest ona ciemniejsza. z odpowiednio grubą warstwą izolacji termicznej. Wsparcie polega na częściowym pokrywaniu przez państwo odsetek od kredytu. zmniejsza ich rozmiary i wielkość powierzchni przeszklonych. Projekty tzw. Na każdym piętrze trzonu instalacyjnego znajdują się przestronne pokoje wypoczynkowe. 5200 zł. Ściana osłonowa budynku została wykonana z fluoropolimerów. energii.PRAKTYKA BUDOWLANA trze znajdują się indywidualnie sterowane wentylatornie. Ze względu na szerokość trzonu nie leży on w centrum budynku. dr hab. Atrium Centrum Biurowo-Kongresowego w Tokio (fot. Wnioski Można rozwiązać wiele problemów. stosownymi oknami. Zdolność kredytowa zależy od przewidywanych dochodów i wydatków kredytobiorcy. można zaoszczędzić rocznie 9000 – 12 000 kWh energii w porównaniu z budynkiem standardowym. podłączonymi do ogólnej sieci komputerowej. na budynku biurowym Saski Buisness Park w Warszawie (arch. to obserwowana jest daleko posunięta decentralizacja. Myślmy o energooszczędnym budownictwie mieszkaniowym. Akcja ta wymaga tylko upowszechnienia. Można to uzyskać w wyniku obniżenia strat ciepła przez przenikanie i wentylację oraz polepszenia wykorzystania zysków ciepła. taryfa nocna – ok. Powstają budynki atrialne o dużej wolnej kubaturze wewnętrznej (fotografia 3). W związku z oszczędnością energii wznosi się budynki bardzo szczelne. które powinny być odizolowane od zewnętrznych warunków środowiskowych. biura inteligentnego. 3000 zł. powstał program wznoszenia takich budynków z inicjatywy BASF Polska i TERMOORGANIKI. Dotychczasowe główne pomieszczenia komputerowe zostały od pewnego czasu zastąpione komputerami PC na każdym stanowisku pracy. z „ciepłym kredytem” Fortis Banku. W przypadku budowy budynku energooszczędnego koszt inwestycji i wysokość kredytu są większe do 10% w stosunku do standardowego. Myślmy kompleksowo o mieszkaniach. biurowej przestrzeni wirtualnej. Fot. Jeżeli chodzi o zastosowanie komputerów na stanowiskach pracy. energooszczędne żarówki. M. że cień budynku mógł padać na pobliskie budynki mieszkalne. cieplejsza i mniej błyszcząca niż większość metalowych ścian na innych budynkach wieżowych w Japonii. W zależności od używanego nośnika energii. ale jest przesunięty do jednego z narożników. olej opałowy – ok. zapyleniem. jak i towarzyszące jej trzypiętrowe muzeum.. jeśli będziemy myśleć o nich łącznie. umożliwia wentylację naturalną przez otwieranie okien od strony wewnętrznej fasady. która tworzy zarazem zbiornik do wymiany zużytego powietrza. a więc przed zakończeniem czasu spłaty kredytu. a także do Internetu. gaz ziemny – ok. Można też zaobserwować przykłady zintegrowanego projektowania. Ważne jest więc zmniejszenie zużycia energii do ogrzewania budynku. zdolności kredytowej kredytobiorcy i ceny/wartości kredytowanej nieruchomości. prawidłowo ocenionych przez wykwalifikowanego eksperta! prof. W przypadku oświetlenia znane są już i wprowadzane tzw. zagrażająca otaczającej przestrzeni powietrznej ze strony instalacji budynku. Jest to związane również z trendami proekologicznymi. zmniejsza konieczność klimatyzacji. W jednorodzinnym budynku energooszczędnym o powierzchni 150 – 200 m2. gaz płynny – ok. a zarazem dobrej izolacji cieplnej. Ze względu na to. Pogorzelski 70 2 ’2007 (nr 414) . w zależności od nośnika energii i taryfy: energia elektryczna: taryfa całodobowa – ok. 3. podłączonej do Internetu. inż. W Polsce mamy doświadczenia eksploatacyjne z budynków energooszczędnych. jego forma musiała uzyskać odpowiedni kształt. większej zdolności kredytowej inwestora i obniżeniu nakładów eksploatacyjnych w wyniku uzyskania rzeczywistych oszczędności energetycznych. które zmierzają do stworzenia tzw. Grzegorczyk).

Ze względu na mechanizm działania wyróżnia się następujące środki ogniochronne: wytwarzające w podwyższonej temperaturze gazowe powłoki ochronne z gazów niepalnych. w celu zwiększenia efektu halogenowego łączy się chlorowce z tlenkiem metalu. które pod wpływem ciepła pęcznieją i tworzą grubą. powodować korozji stali (gwoździe. tlenki molibdenu. W tym numerze omówimy środki ogniochronne. np. • okładziny ogniochronne – pokrycie powierzchni zabezpieczanego wyrobu okładziną grubości co najmniej 1 mm. odpowiadającemu początkowej fazie pożaru. Po części Podręcznika fizyki budowli poświęconej bezpieczeństwu pożarowemu ukaże się cykl artykułów dotyczących izolacyjności akustycznej w budownictwie. a w dalszej kolejności klimatu miasta i oświetlenia. melaminą. • impregnaty – preparaty w postaci cieczy lub past. są zdolne do związania się ze strukturą polimeru i przekształcenia jej w trudno zapalną. Andrzej Kolbrecki* Bezpieczeństwo pożarowe – część XVI Środki ogniochronne Po raz szesnasty zapraszamy do lektury artykułu z cyklu „bezpieczeństwo pożarowe”. klasyfikację i zastosowanie urządzeń wentylacyjnych z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. podobnie duża grupa wyrobów z PVC. natomiast nie powinny: być szkodliwe dla ludzi i zwierząt. trójtlenkiem antymonu. Niektóre materiały i wyroby uzyskują odpowiednią klasę bez konieczności stosowania specjalnych środków zabezpieczających. Jako zabezpieczenie ogniochronne stosuje się: • środki ogniochronne (retardanty) – wyroby w postaci cieczy. Część 1: Klasyfikacja na podstawie badań reakcji na ogień. pochodne fosforowe. a także okładzin ściennych. zabezpieczenia ogniochronne konstrukcji stalowych. zagadnienia dotyczące projektowania dachowej wentylacji oddymiającej. pasty lub sypkiej. takie jak: fosforany amonu. boraks). borany amonu. Wszystkie wymienione środki chronią przed spalaniem płomieniowym. hamujące wzrost temperatury cząstek lignocelulozowych. Inne wyroby uzyskują odpowiednią klasę w wyniku dodania w procesie produkcji tzw. metody projektowania budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. zmniejszać szybkość powierzchniowego rozprzestrzeniania się płomienia. tj. inż. w tym: – środki aktywizowane termicznie. Preparaty stosowane w celu ochrony przed ogniem powinny: opóźnić moment zapalenia się materiału. głównie drewno i materiały drewnopochodne poddane oddziaływaniu termicznemu o niewielkiej intensywności. zmniejszać intensywność spalania się materiałów. zmieniać właściwości oraz barwy zaimpregnowanego materiału. zawierające włókna mineralne. Cl. retardantów. mają działanie inhibitujące palenie. rozkładowi oraz zdolności przechodzenia w temperaturze płomienia w niepalne formy ciekłe. które po zastosowaniu na zabezpie* Instytut Techniki Budowlanej czanym elemencie poprawiają jedną lub kilka charakterystyk reakcji na ogień zabezpieczanego wyrobu. Niekiedy zachodzi potrzeba zapewnienia odpowiedniej klasy wyrobom gotowym. która nadaje określoną klasę reakcji na ogień (na skutek ochrony warstw pod okładziną przed ogniem). połączenia fosforanów z mocznikiem. w zależności od miejsca ich zastosowania w budynku. Zalicza się do nich związki amonowe. kaolin lub inne materiały nieorganiczne. które po naniesieniu na wyrób zabezpieczany penetrują pod jego powierzchnię. izolujące. funkcje ścian zewnętrznych w warunkach pożaru. klasyfikację wyrobów budowlanych z uwagi na odporność ogniową. wydzielać toksycznych substancji w normalnych warunkach eks- ploatacji. dzięki pochłanianiu energii na przemiany fazowe. obniżające strumień ciepła dopływający do powierzchni ochronnej. polifosforany amonu.PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI dr hab. halogenowe (Br. które w procesie produkcji są dostosowywane do wymagań. w ramach Podręcznika fizyki budowli. wydzielać substancji nadmiernie toksycznych podczas rozkładu termicznego w wysokiej temperaturze. kwas wolframowy. szkło granulowane. są to: związki boru (kwas borowy. wytwarzają węglowe warstwy ochronne oraz piany izolacyjne. a także odporność ogniową przegród przeszklonych. Obejmuje ona nie tylko materiały . spoiwa mineralne. zwęgloną warstwę ochronną.. zasłonom i różnego rodzaju okładzinom (boazerii) z drewna i materiałów drewnopochodnych. a po wysuszeniu lub przereagowaniu nadają zabezpieczonemu elementowi określoną klasę reakcji na ogień. małych źródeł 2 ’2007 (nr 414) 71 . odcinające dopływ tlenu. • ogniochronne powłoki pęczniejące – wykonane ze środka ogniochronnego o takiej budowie. polifosforany. np. Klasyfikację materiałów budowlanych (także wyposażenie wnętrz) z uwagi na reakcję na ogień. klasyfikację wyrobów budowlanych z uwagi na ich udział w rozwoju pożaru. który rozpoczął się w październiku 2005 r. betonu i elementów murowych w podwyższonej temperaturze. właściwości stali. badania odporności ogniowej tych ścian. – powłoki barierowe. Dotychczas omówiono: oddziaływanie pożaru. biuretem itp. F). poziomom chwilowym. np. klasyfikację ogniową ścian kurtynowych. prof. Przykładowo okładziny z drewna o gęstości powyżej 800 kg/m3 i grubości nie mniejszej niż 12 mm są trudno zapalne. Mirosław Kosiorek* dr inż. żelbetowych i murowych. stopów aluminium. funkcje elementów budynku w warunkach pożaru. połączenia). że wskutek działania ognia i promieniowania cieplnego pęcznieją i nadają wyrobom określoną klasę reakcji na ogień (na skutek ochrony warstw pod powłoką przed ogniem). PW. łączące cechy obu wymienionych grup. Dotyczy to dużej grupy wykładzin podłogowych. siarczany organiczne. reguluje PN-EN 13501-1 Klasyfikacja ogniowa wyrobów budowlanych i elementów budynków. efekty oddziaływania termicznego na beton.

• Y – zabezpieczenia ogniochronne przewidziane do warunków wewnętrznych i zewnętrznych z częściową ekspozycją. • Z2 – zabezpieczenia ogniochronne wewnętrzne o wilgotności klas mniejszych niż 5 wg normy PN-EN ISO 13788:2003. zabezpieczenie uzyskuje się przez pokrycie powierzchni drewna warstwą materiału niepalnego – natryskiwane masy ogniochronne. po kilku godzinach i po kilku dniach). tynki na siatce okładziny z płyt gipsowo-kartonowych lub z wełny mineralnej. Wieloletnie próby i doświadczenie praktyczne wykazały. że mogą one powodować kondensację pary wodnej na powierzchni drewna. łyko. O skuteczności powlekania decyduje głównie grubość nałożonej warstwy. – potwierdzono szczelność i trwałość ich przylegania. pod warunkiem że: – istniejące powłoki są w dobrym stanie (nie łuszczyły się). Trwałość zabezpieczeń ogniochronnych w czasie określa się na podstawie Ustaleń Aprobacyjnych UA GW VII. W takich przypadkach stosuje się następujące technologie: • nasycanie drewna specjalnymi roztworami. – drewno o wilgotności powyżej 30% można nasycać tylko niektórymi roztworami o wysokim stężeniu. sprawdzenie stopnia wilgotności drewna. serii próbek: a) niepoddanych działaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych i promieniowania ultrafioletowego w komorze klimatyzacyjnej. Odrębną grupę stanowią izolacje ogniochronne z wełny skalnej. • pokrywanie wyrobu warstwą materiału niepalnego. że w celu odpowiedniego zabezpieczenia elementu drewnianego przed ogniem należy nałożyć na jego powierzchnię następującą ilość środka ogniochronnego: • 800 ÷ 1500 g/m2 w przypadku powłok uniwersalnych (wapno. • Z1 – zabezpieczenia ogniochronne wewnętrzne o wilgotności klasy 5 wg normy PN-EN ISO 13788:2003. • 250 ÷ 400 g/m2 w przypadku farb na bazie fosforanu amonowego. nie można stosować zabezpieczenia na istniejące warstwy (należy je bezwzględnie usunąć przed zastosowaniem środka ogniochronnego). Materiały zabezpieczone pędzlem lub natryskowo powinny wchłonąć 150 ÷ 200 g suchej masy na 1 m2 powierzchni. kąpieli lub ciśnieniowo-próżniową.PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI ognia bądź pojedynczych płonących przedmiotów. W przypadku gdy nie wystąpią wymienione objawy. Farby oraz inne powłoki ogniochronne nanosi się pędzlem lub metodą natrysku. • 300 ÷ 500 g/m2 w przypadku farb olejnych. Nasycanie polega na nanoszeniu impregnatu pędzlem. a w razie potrzeby doprowadzenie jej do wymaganego zakresu. • pokrywanie wyrobu farbą lub lakierem. • 200 ÷ 300 g/m2 w przypadku powłok z żywic syntetycznych. Uwaga: Drewno przed wbudowaniem powinno być doprowadzone do stanu powietrznosuchego. natomiast gdy pojawi się którykolwiek z wymienionych objawów.12/2006: 1) trwałość zabezpieczeń ogniochronnych z uwagi na oddziaływanie środowiska określa się przez porównanie wyników badań w zakresie reakcji na ogień. resztki zaprawy. gdy wchłoną (zależnie od rodzaju oraz gramatury) od 5 do 15% suchego preparatu lub co najmniej 50 g środka na 1 m2 tkaniny. przed malowaniem należy każdorazowo przeprowadzić odtłuszczenie i zmatowanie istniejących powłok. 2) wprowadza się cztery kategorie zastosowania zabezpieczeń ogniochronnych z uwagi na oddziaływania środowisk: • X – zabezpieczenia ogniochronne przewidziane do wszystkich warunków (wewnętrznych. cementu itp. • 500 ÷ 800 g/m2 w przypadku farb na bazie szkła wodnego i wypełniaczy mineralnych. glina). Niejednokrotnie jednak zabezpieczenia wymagają wyroby już gotowe lub wbudowane w obiekt. lecz jeszcze niewbudowanych. mogą ją nawet przyspieszać. które spełniają wymagania kategorii X. Nasycane tkaniny będą skutecznie zabezpieczone przed działaniem ognia. Z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe są one stosowane w celu zwiększenia nośności konstrukcji podczas pożaru. Przy ustalaniu stopnia wilgotności drewna należy uwzględnić. Środki te nie zapobiegają destrukcji drewna i materiałów drewnopochodnych. Uwagi: a) wyroby. płyt gipsowo-kartonowych i wapienno-piaskowych itp. jeżeli oddziaływania odpowiadają rozwiniętej fazie pożaru. że: – drewno do nasycania w roztworze środków solnych powinno być (bez względu na stosowaną metodę) powietrznosuche (w szczególnych przypadkach dopuszcza się impregnację drewna do 30% wilgotności. Natomiast w przypadku stosowania tynków i okładzin zewnętrznych należy zwrócić uwagę. Najskuteczniejszym sposobem zabezpieczenia elementów i konstrukcji drewnianych przed ogniem jest impregnacja wyrobu w trakcie procesu produkcyjnego. Drewno i materiały drewnopochodne należy odpowiednio przygotować do wykonania zabezpieczeń ogniochronnych przez: oczyszczenie powierzchni drewna z wszelkiego rodzaju zanieczyszczeń (kora. 72 2 ’2007 (nr 414) . Poświadczenie trwałości zabezpieczenia ogniochronnego wydaje się wówczas. zwiększając czas kąpieli lub krotność nanoszenia). metodami: natryskiwania. W przypadku gdy nie jest konieczne zachowanie faktury i wyglądu drewna.). zewnętrznych z częściową ekspozycją i zewnętrznych z pełną ekspozycją). co sprzyja jego degradacji biologicznej. związki fosforowe. szklanej. gdy wyniki badań próbek 1b) spełniają kryteria podane w tabeli 1. spełniają także wymagania kategorii Y oraz Z1 i Z2. Środki zawierające np. Metody kąpieli oraz ciśnieniowo-próżniowe są stosowane do zabezpieczania elementów i konstrukcji gotowych. Taki efekt uzyskuje się po wykonaniu 3 ÷ 5 zabiegów w odstępach kilkugodzinnych. nie stwierdzono zmętnienia czy zmatowania (bezpośrednio po malowaniu. Niektóre farby i lakiery ogniochronne mogą być stosowane na istniejące powłoki. W przypadku zabezpieczania drewna wbudowanego preparatami solnymi należy je starannie oczyścić (również ze starych powłok malarskich) i odtłuścić. Ograniczają strumień ciepła docierającego do palnej powierzchni. Wystarczające zabezpieczenie zapewnia wchłonięcie co najmniej 17 kg suchego preparatu na 1 m3 nasycanego drewna. b) poddanych oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych i promieniowania ultrafioletowego w komorze klimatyzacyjnej.

40% wilgotności względnej 40 °C. przy czym każdy obejmuje: • 5-godzinną fazę bez deszczu w temperaturze otoczenia 40 ± 3 °C. 40% wilgotności względnej 40 °C. Warunki badania reakcji na ogień: Z dziesięciu próbek przygotowanych do badań: – pięć nie poddaje się oddziaływaniu warunków środowiskowych. próbki poddawane są 6-godzinnym cyklom. które spełniają wymagania kategorii Z1. z szybkością 10 K/min do temperatury 800 °C. zgodnie z normą PN-ISO 11507:2000. W przypadku FTIR można stosować technikę ATR. stosując stożkowy grzejnik wg normy ISO 5660-1. spełniają także wymagania kategorii Z1 i Z2. okładzina lub impregnacja Kategoria zastosowania X Y Z1 Z2 T R UV H T H T H T T – oddziaływanie temperatury. Identyfikacja polega na porównaniu wykresów termograwimetrycznych i widm IR próbki badanej i próbki odniesienia. H – oddziaływanie wilgotności stylki z bromku potasu. 95% wilgotności względnej -20 °C. przy czym wprowadzanie nowych warunków powinno nastąpić w ciągu 30 min po ustaniu warunków poprzednich. sucho IV – 6 h 70 °C. powłoka pęczniejąca. a wartości średnie powinny być obliczane dla 20 min. 95% wilgotności względnej 40 °C. – 4 h przechowywania w temperaturze 23 ± 3 °C i wilgotności względnej powietrza 80 ± 5%. deszczu i promieniowania UV. Następnie próbki poddaje się cyklicznemu oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych zgodnie z tabelą 3. – 18 h przechowywania w otwartej lub wentylowanej szafce badawczej w warunkach wilgotności i temperatury otoczenia wg normy PN-ISO 11503:2001. Oddziaływania środowiskowe dla poszczególnych kategorii zastosowania: a) kategoria X – próbki eksponuje się przez cztery tygodnie w komorze klimatycznej uwzględniającej oddziaływanie: – promieniowania UV – wg normy PN-EN ISO 11507:2000 (lampa typu 2) przez cały okres cyklu. Badania próbek zabezpieczeń posadzek wykonuje się przy strumieniu ciepła o mocy 30 kW/m2. a próbki spryskuje wodą destylowaną i zdemineralizowaną. 6 i 7 -20 °C. c) wyroby. d) częściowa ekspozycja obejmuje działanie temperatury poniżej zera. Oddziaływanie środowiskowe dla poszczególnych kategorii zastosowania zabezpieczeń ogniochronnych Rodzaj zabezpieczenia ogniochronnego Powłoka z farb lub lakierów. 20% wilgotności względnej 30 °C. Analizę wykonuje się w zakresie 4000 ÷ 600 cm-1 i przy rozdzielczości < 4 cm-1. osłaniając jednocześnie inne powierzchnie. 95% wilgotności względnej 5. 3) oddziaływania środowiskowe dla poszczególnych kategorii zastosowania zabezpieczeń ogniochronnych podano w tabeli 2. przy czym wprowadzanie nowych warunków powinno nastąpić w ciągu 30 min po ustaniu warunków poprzednich. Kryteria badania próbek poddanych oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych i promieniowania ultrafioletowego Właściwości Szybkość wydzielania ciepła – RHR Całkowita ilość wydzielonego ciepła – THR1200s Zabezpieczenia Zabezpieczenia posadzek inne niż posadzek kryteria przy strumieniu ciepła 30 kW/m2 50 kW/m2 ≤ 60 kW/m2 większa nie więcej niż o 20% od wyniku uzyskanego na próbkach niepoddanych oddziaływaniom cykli środowiskowych b) wyroby. e) pełna ekspozycja obejmuje działanie temperatury poniżej zera. c) kategoria Z1 – próbki badawcze poddaje się działaniu następujących warunków cieplno-wilgotnościowych: – 8 h przechowywania w temperaturze 40 ± 3 °C i wilgotności względnej powietrza 98 ÷ 100%. sucho 1i2 Cykle oddziaływania temperatury i wilgotności II – 6 h III – 6 h 70 °C. – deszczu – powietrze o kontrolowanej temperaturze wdmuchuje się przez osłonę komory. Próbki badawcze poddaje się oddziaływaniu środowiska. 95% wilgotności względnej Tabela 2. UV – oddziaływanie promieniowania słonecznego. 20% wilgotności względnej 30 °C. w ramie w pozycji pionowej. Próbki do analizy termograwimetrycznej powinny być nagrzewane w atmosferze azotu. spełniają także wymagania kategorii Z2. Badanie powinno trwać 22 min. Natomiast próbki do analizy IR powinny mieć postać pa- Tabela 3. 2 ’2007 (nr 414) 73 . powtarzanym 112 razy bez przerw.PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI Tabela 1. Podobieństwo wykresów i widm wskazuje na identyczność próbek. wg Procedury Badawczej ITB LP-28/06. Identyfikacji zastosowanego środka ogniochronnego można dokonać przez: – analizę termograwimetryczną i/lub – analizę w podczerwieni IR (wskazane zastosowanie techniki FTIR) np. R – oddziaływanie deszczu. ale bez działania deszczu i promieniowania UV. 95% wilgotności względnej 20 °C. – 4 h przechowywania w temperaturze 5 ± 3 °C i wilgotności względnej powietrza 50 ± 5%. 95% wilgotności względnej 3 i 4 20 °C. b) kategoria Y – próbki poddaje się cyklicznemu oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych zgodnie z tabelą 1. a badania próbek zabezpieczeń innych niż posadzki – przy strumieniu ciepła o mocy 50 kW/m2. Cykliczne warunki oddziaływania temperatury i wilgotności dla zabezpieczeń kategorii X i Y Dzień I–6h 20 °C. które spełniają wymagania kategorii Y. • 1-godzinną fazę z deszczem w temperaturze otoczenia 20 ± 3 °C. Oddziaływaniu warunków środowiskowych poddaje się tylko powierzchnie zabezpieczone ogniochronnie. d) kategoria Z2 – próbki badawcze poddaje się kolejno działaniu następujących warunków cieplno-wilgotnościowych: – 4 h przechowywania w temperaturze 5 ± 3 °C. – pięć poddaje się oddziaływaniu warunków środowiskowych określonych w dalszej części. Warunki oddziaływań środowiskowych.

kiedy przejęła grupę RMC. Firma ISOVER Polska otrzymała je za wyroby z wełny mineralnej: skalnej i szklanej. Wielkiej Brytanii. Ekspozycja targów BUDMA 2007 została podzielona na: Salon Materiałów Budowlanych – Ściany i Dachy. Rockwool. Imprezy towarzyszące Profesjonalny charakter targów potwierdził interesujący i bogaty program imprez towarzyszących. na przykładach już zrealizowanych obiektów. finansowania i realizacji obiektów sportowych i rekreacyjnych. m2. Celem konkursu jest promowanie kolekcji płytek ceramicznych dostępnych na polskim rynku. Więcej informacji o laureatach na str. skierowanych do różnych grup zwiedzających. W drugim dniu targów (24. rynny oraz montować okna dachowe.). że nadal jest to największa w Polsce i najbardziej prestiżowa impreza targowa branży budowlanej. Viessmann i Xella. gości z 34 państw). W porównaniu z 2006 r. Steico. odebrał Nicolas Suret. Dokumenty te z rąk Ministra Budownictwa Andrzeja Aumillera. Obowiązuje do momentu zmiany przez producenta deklaracji środowiskowej. Omówiono również uwarunkowania prawne i społeczne budowy dróg i autostrad. Jej zastosowanie w przegrodach zewnętrznych obiektu budowlanego daje wymierne efekty ekologiczne w całym cyklu użytkowania. eksponująca najnowsze produkty wystawców. 1300 z 28 państw w tym 327 firm zagranicznych) i zwiedzających (ponad 50 tys. Niemiec. z o. Firma Cemex Polska Sp. Centrum Budownictwa Drogowego i Inżynieryjnego. a liczba wystawców o 18%. Ceramika Paradyż. poinformowała podczas konferencji prasowej o wynikach 2006 r. potwierdziła. CO2. Certyfikat środowiskowy jest przyznawany bezterminowo. Cemex Polska należy do krajowej czołówki producentów cementu. Zgodnie z opinią Zakładu Ochrony Środowiska Instytutu Techniki Budowlanej wełna mineralna Isover jest wyrobem przyjaznym dla środowiska. Wśród zwiedzających nie zabrakło gości z zagranicy.TARGI BUDMA 2007 Bogaty program BUDMY 2007 L iczba wystawców (ok.o. betonu towarowego i kruszyw. W br. 84. co (oprócz niewątpliwych korzyści finansowych) przyczynia się do ograniczenia emisji szkodliwych związków (m. usystematyzowanych badań i za pomocą metody LCA (ang.in. Aluplast. a także zagadnienia dotyczące zarządzania i odnowy dużych osiedli mieszkaniowych. Stowarzyszenia Architektów oraz Sekcji Architektury Wnętrz Związku Polskich Artystów Plastyków. SAINT-GOBAIN ISOVER Polska od dawna pracuje nad takimi rozwiązaniami technologii produkcji. 40 tys. 74 2 ’2007 (nr 414) . Litwy i Łotwy. Wystroju i Małej Architektury. nowy prezes zarządu SAINT-GOBAIN ISOVER Polska.01.) odbyła się uroczystość ogłoszenia wyników i wręczenia nagród w konkursie Perły Ceramiki UE 2006 zorganizowanym przez kwartalnik „Wokół Płytek Cramicznych” pod patronatem Ministerstwa Budownictwa. wyróżniających się parametrami technicznymi i walorami estetycznymi oraz wpisujących się w światowe trendy wzornicze. Targi odwiedziły również delegacje z Uzbekistanu. Rintal. aby w maksymalnym stopniu wykorzystać surowce wtórne. odbyła się też uroczystość wręczenia Certyfikatów Środowiskowych spółce SAINT-GOBAIN ISOVER Polska. która jest obecna na polskim rynku od marca 2005 r. Z myślą o przedstawicielach samorządów lokalnych zaprezentowano dwa programy rządowe: jeden dotyczący socjalnego budownictwa mieszkaniowego. Podstawą do przyznania certyfikatu jest przeprowadzenie dokładnych. Centrum Budownictwa Sportowego oraz Salon Nieruchomości i Inwestycji INVESTFIELD. Ukrainy. odbywających się pod patronatem Ministra Budownictwa Andrzeja Aumillera i Ministra Transportu Jerzego Polaczka. Jednym z narzędzi mających prowadzić do tego celu jest ocena cyklu życia produktów przeprowadzona przez Zakład Ochrony Środowiska Instytutu Techniki Budowlanej. i planach na 2007 r. Hoermann. Salon Wykończenia.in. SO2).2007 r. zorganizowany przez Ardo-Studio i MTP. którzy wzięli udział w Międzynarodowych Targach Budownictwa BUDMA 2007 (23 – 26 stycznia 2007 r. Codziennie prezentowano wybrane etapy budowy jednorodzinnego domu modelowego wykonanego z nowoczesnych i energooszczędnych materiałów. CAD Projekt. m. Certyfikaty Środowiskowe przyznawane są przez Instytut Techniki Budowlanej. Instytut Techniki Budowlanej zorganizował konferencję poświęconą ocenie regulacji prawnych i funkcjonowaniu rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów UE (artykuł Jadwigi Tworek na str. Prowadzi do zmniejszenia zużycia energii grzewczej podczas eksploatacji budynku. planowania. Life Cycle Assessment – cykl życia produktu) określenie wpływu wyrobów na środowisko. finansowania rewitalizacji. projektowania. zorganizowane przez Polskie Stowarzyszenie Dekarzy i Międzynarodowe Tragi Poznańskie (MTP). Po raz drugi w historii targów BUDMA odbył się BudShow – Dom dla każdego. 100). skierowany do inwestorów indywidualnych. 24 stycznia br.. Rosji. W przedsięwzięciu tym wzięły udział następujące firmy: Alpol. Mołdawii i Rumunii. Bułgarii. Plannja. Ma 2 cementownie. podczas których prezentowano jak prawidłowo układać dachówkę. Ich uzupełnieniem była Wyspa Nowości. mocować obróbki blacharskie. 10 kopalni kruszyw oraz sieć 40 wytwórni betonu towarowego. Roca. a drugi budowy dróg ekspresowych i autostrad w latach 2007 – 2013. Dużo widzów przyciągnęły Pokazy Sztuki Dekarskiej. oprócz tytułu Perły Ceramiki UE 2006 po raz pierwszy w historii konkursu przyznano Perły Ceramiki Dystrybutorów 2006.. Solbet. Połączono je ze zwiedzaniem wykończonej części budynku i poradami dotyczącymi wykonawstwa. Salon Usług Budowlanych. powierzchnia wystawiennicza targów zwiększyła się o 15% i wyniosła ok. Legrand. Salon Stolarki Otworowej. Fakro. Zwiedzający mieli również okazję uzyskać informacje i zasięgnąć porad na temat prezentowanych produktów i technologii.

W Chełmie powstanie m. które umożliwiają uzyskanie ściany jednowarstwowej o współczynniku przenikania ciepła U = 0. wszyscy klienci indywidualni. podpisali umowę o współpracy.27 W/m2K). wypełniania nieużywanych podziemnych zbiorników oraz do wykonywania skomplikowanych detali architektonicznych. Dach z systemem solarnym Braas – Viessmann umożliwia otrzymywanie taniego ciepła. mające na celu zwiększenie wydajności oraz ochronę środowiska. Po raz pierwszy z inicjatywy Sekcji Materiałów Budowlanych Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej Polskiej Akademii Nauk została przedstawiona ekspozycja „Nauka dla materiałów budowlanych. odpylany skład klinkieru. wchodzą: membrany i folie dachowe. system rynnowy. do podgrzewania wody użytkowej. zabezpieczenia przeciwśnieżne oraz elementy komunikacji na dachu. obróki ścian i kominów. Grupa kapitałowa Solbet – największy producent betonu komórkowego w Polsce – zaprezentowała dwie grupy produktów: Solbet Ideal do wznoszenia ścian jednowarstwowych oraz Solbet Optimal do wykonywania tradycyjnych ścian warstwowych. której celem jest dotarcie bezpośrednio do klienta końcowego. że Braas to kompletny system dachowy. a ponadto występuje niewielkie prawdopodobieństwo popełnienia błędów wykonawczych. W odpowiedzi na zwiększające się potrzeby krajowego rynku budowlanego Cemex zapowiada kolejne inwestycje w Polsce. m. Sześć wyższych uczelni: Akademia Górniczo-Hutnicza. oferowane przez Lafarge Dachy. Nowości na Budmie Targi Budma 2007 były opatrzone podtytułem „Targi wiedzy i zastosowań”. Firma przejęła spółkę Unicon.. 10% produkcję cementu. do układania rurociągów. Politechnika Warszawska i Politechnika Wrocławska oraz cztery ośrodki badawcze: Instytut Badawczy Dróg i Mostów. mają prawo do jednego kolektora słonecznego Vitosol100 firmy Viessmann w cenie 1 zł. Politechnika Łódzka. inwestycje w cementowniach w Rudnikach i Chełmie. Koszt inwestycji szacowany jest na 64 mln zł. W cementowni Rudniki również zbudowany zostanie nowy hermetyczny magazyn klinkieru. Budowanie jest więc szybkie i łatwe. Poza efektami finansowymi bardzo ważne jest to. W 2007 r. 200 mln zł. Cemex zainwestował w rozwój technologii produkcji cementu i ochronę środowiska w cementowniach w Chełmie i Rudnikach. pochłoną ok. unowocześnione będą piece obrotowe oraz zwiększona wydajność załadunku cementu. 4 mln t kruszyw rocznie. Politechnika Poznańska.in. 2 ’2007 (nr 414) 75 . zamknięty. przewyższający wszystkie dotychczasowe prognozy rynkowe. W jego skład.TARGI BUDMA 2007 Spółka jest czwartym co do wielkości producentem cementu w naszym kraju. zmodernizowane będą młyny cementu oraz rozbudowana instalacja magazynowa i dozowania paliw alternatywnych. zgodnie z którą od 1 lutego br. Gwałtowny wzrost popytu na cement w 2006 r. zł brutto. sprawił. W przypadku betonu towarowego jest największym krajowym producentem. Roczna wielkość produkcji to ponad 2 mln m3 betonu. Zastosowanie systemu elementów pochodzących od jednego producenta daje gwarancję.23 W/m2K (w przypadku bloczków grubości 36 cm U = 0. a także produkcję kruszyw. a obecnie również kolektor słoneczny. Cemex wprowadzi na rynek nowe mieszanki betonowe do specjalnego zastosowania. Zrezygnowano z udziału pośredników. Solbet Ideal to bloczki o gęstości 400 kg/m3 i grubości 36 cm – dotychczas produkowane oraz po raz pierwszy zaprezentowane na BUDMIE 2007 – grubości 42 cm. dzięki czemu jej potencjał wytwórczy zwiększył się o 9 wytwórni betonu towarowego i jedną kopalnię kruszywa. ale w związku z prognozowanym wzrostem popytu na beton towarowy planuje też inwestować w rozwój sieci betoniarni. Nowy model sprzedaży spowodował trzykrotny wzrost liczby klientów – przedsiębiorców i hurtowni budowlanych – kupujących cement bezpośrednio u producenta. przy braku siły roboczej na polskim rynku. Firma wprowadziła pionierską w polskim przemyśle cementowym strategię sprzedaży. Instytut Techniki Budowlanej i Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej prezentowały swoje najnowsze osiągnięcia i ofertę partnerskiej współpracy z przemysłem. dzięki czemu Cemex może lepiej i szybciej dostosowywać swoją ofertę rynkową do potrzeb odbiorców. że zostały one optymalnie dopasowane. Może dostarczyć na rynek ponad 3 mln t cementu rocznie z cementowni w Rudnikach i Chełmie. oprócz siedmiu modeli dachówek cementowych w bogatej gamie kolorystycznej. materiały oparte na wiedzy”. Tak ciepła ściana gwarantuje zmniejszenie zużycia energii na ogrzewanie budynku. Obecnie. którzy zakupią dachówki cementowe Braas i akcesoria dachowe. jest to ogromnym atutem ścian jednowarstwowych. Politechnika Krakowska. dostępny z „jednej ręki”. Ponadto dzięki jednomilimetrowej tolerancji wymiarów i wyprofilowaniu powierzchni czołowych na pióro i wpust bloczki Solbet Ideal muruje się na cienką spoinę bez wypełniania spoin pionowych. Dla Cemexu był szczególny również z innego powodu. a w tym przypadku nie bez znaczenia jest również znana i ceniona marka Braas. Natomiast z 10 kopalni należących do Cemex Polska można wydobyć ok. W 2007 r. pochodzącego z energii słonecznej. a nawet wspomagania centralnego ogrzewania. za co najmniej 8 tys. Ponadto w 2006 r. Spółka zamierza przede wszystkim zwiększyć o ok. że był to bardzo dobry rok dla całej branży.in. Instytut Mineralnych Materiałów Budowlanych. Podczas targów Budma 2007 prezesi firm: Lafarge Dachy – Wojciech Gątkiewicz oraz Viessmann – Roland Krause. elementy uszczelniające kalenice i grzbiety.

producent: ALUNA ARTUR NOWAK. z o. Tytuł „Budowlanej Marki Roku 2006” otrzymały m. • teleskopowe zadaszenie basenu „OPERA”. pokazała na BUDMIE 2007 aż piętnaście nowych wyrobów. 82. z o. Poznań. że izolacyjność akustyczna ściany międzymieszkaniowej grubości 25 cm wykonanej z SILIKAT-ów A spełnia wymaganie obowiązujące w większości krajów europejskich R’A1 ≥ 53 dB. firma zgłaszająca produkt: PHU „GLOBAL-TECH”. Dodatek TECH pozwala na przygotowanie lekkich zapraw o podwyższonych właściwościach termicznych i akustycznych. z o. producent: DORMA GMBH. z o. Ewelina Kowałko 76 2 ’2007 (nr 414) . z o.c. Niemcy. Częstochowa. Poznań. termoizolacja stropów..o.in.o. który powinien zapewnić redukcję bocznego przenoszenia dźwięków. uhonorowane zostały najbardziej rozpoznawane marki oraz najczęściej wybierane przez klientów w 2006 r.o. • maszyna do produkcji betonowych elementów wibroprasowanych TECHMATIK WIB 1411. z o. Firma Fakro.o. Piaseczno. Zgodnie z raportem z badań laboratoryjnych.o. Nagrody ACANTHUS AUREUS za najciekawsze stoiska przyznano szesnastu firmom. Samolicz Kosztorysowy SYKAL. RA2R = 53 dB. wzorem innych krajów. Mapei Polska Sp. znany producent okien dachowych.. Górażdże Cement. Grupa Silikaty zaprezentowała nowe bloczki wapienno-piaskowe SILIKAT A o bardzo dobrych właściwościach akustycznych. Dariusz Kupidura. producent: DOSPEL Sp. przeprowadzonych w Zakładzie Akustyki ITB. Wienerberger. Opoczno. Sopro Polska Sp. Włoszczowa. Niemcy. • geowłóknina TYPAR SF. Jarosław Kupidura. Zakłady Tworzyw Sztucznych Gamrat SA.TARGI BUDMA 2007 Firma Tech Service Polska sp.o. z o. zaostrzonego wymagania dla ścian międzymieszkaniowych na poziomie R’A1 ≥ 53 dB. m. ponieważ ponad 30% osób mieszkających w budynkach wielorodzinnych. akustyczny współczynnik bezpieczeństwa) i wówczas RA1R = 56 dB. Wskaźniki oceny izolacyjności akustycznej właściwej obliczone wg PN-B-02151-3:1999.. zewnętrznymi). Warszawa.in. Fakro. z o.. Więcej informacji w artykule „Nowości Fakro” na str. • system posadzek przemysłowych BAUTECH (jednowarstwowe monolityczne utwardzone powierzchniowo posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych).o. wynoszą: RA1 = 58 dB dla ścian wewnętrznych i RA2 = 55 dB dla ścian zewnętrznych. skarży się na nieodstateczną izolacyjność akustyczną przegród. promowała technologię polegającą na wykorzystaniu odpadów styropianu w produkcji zapraw budowlanych oraz maszyny i urządzenie do produkcji betonów lekkich. Krystyna Wiśniewska.. Niemcy. producent: DuPont de Nemours. firma zgłaszająca produkt: DORMA Polska Sp. firma zgłaszająca produkt: ROTO FRANK Okna Dachowe Sp.o. • wysokoosiowe okno dachowe 735. producent: SOFTBUD – Biuro Oprogramowania Mikrokomputerowego.: Lafarge Dachy Sp. z o. Cemex Polska Sp. Lubartów.. Zgodnie z PN-B-02151-3:1999 wyniki badań laboratoryjnych wykorzystywane przy projektowaniu należy pomniejszyć o 2 dB (tzw. • okno jednoramowe systemu WS-6000 z drewna klejonego warstwowo o zwiększonej izolacyjności akustycznej AKUSTIK. Lubartów. przeprowadzonym przez ASM – Centrum Badań i Analiz Rynku.. międzymieszkaniowej) ze ścianami bocznymi (np. Konstancin Jeziorna..o.in. producent: HABOE EDELSTAHL-SYSTEME GmbH. Poznań. Zaprawa POLYTECH może być stosowana wewnątrz i na zewnątrz budynków mieszkalnych oraz przemysłowych jako podkłady podłogowe. z o. Pruszyński Sp. Niemcy i HARALD BŐHL GmbH. Sucha zaprawa cementowo-styropianowa POLYTECH produkowana jest na bazie bardzo lekkiego granulatu styropianowego połączonego w fazie produkcji z dodatkiem TECH i cementu portlandzkiego 32. wybudowanych zgodnie z wymaganiami normowymi (wg PN-B-02151-3:1999 wymagana minimalna wartość izolacyjności akustycznej ścian międzymieszkaniowych wynosi R’A1 ≥ 50 dB). • system balustrad ze stali nierdzewnej HABOE. • gruntowy wymiennik ciepła AWADUKT THERMO (w wersji antybakteryjnej).. wypełnienie gzymsów. Wynika to z niezbyt rygorystycznych polskich wymagań.o.. kanałów.5R. przeznaczone do wznoszenia ścian międzymieszkaniowych. producent: Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe „ERGOBUD” Sp. Knauf. • kształtki wieńcowe do wykonywania wieńców stropowych KZE i KWE.o. producent: JADAR TECHMATIK s. W najbliższym czasie przewiduje się nowelizację normy PN-B-0215-3 i wprowadzenie do niej. z o. producent: STOLBUD SA.. producent: REHAU AG + Co. Ściany wykonane z bloczków SILIKAT A łączy się ze ścianami bocznymi za pomocą wiązania murarskiego lub. Medaliści targów Tradycyjnie podczas targów BUDMA przyznano Złote Medale MTP za wyroby i technologie wyróżniające się innowacyjnością i jakością. • system kosztorysowania (oprogramowanie i bazy danych) pt. Poznań. z o. Projektant może bez obaw przyjąć. firma zgłaszająca: GRILTEX Polska Sp. Jest to bardzo cenne rozwiązanie. z o.o. Przy określaniu izolacyjności akustycznej przegrody w budynku wartość tę należy pomniejszyć o poprawkę K uwzględniającą wpływ bocznego przenoszenia dźwięków. z o.o. tarasów. producent: ROTO FRANK Sp. Dąbrowa Górnicza.. producent: BAUTECH Sp. Luksemburg. charakterystyka izolacyjności akustycznej właściwej w postaci wskaźników jednoliczbowych (wg PN-EN ISO 717-1:1999) ścian z bloczków Silikat A grubości 25 cm wynosi Rw = 60 (-2.. Otrzymały je następujące wyroby: • samozamykacze krzywkowe z szyną ślizgową z funkcją „EASY OPEN”. co jest szczególnie zalecane przez przecięcie warstwy konstrukcyjnej ściany zewnętrznej ścianą międzymieszkaniową. -5) dB. firmy: Atlas. firma zgłaszająca produkt: INOX DESIGN Sp. • wentylacja COMFORT MAX. O dobrej izolacyjności akustycznej przegrody decyduje również sposób połączenia ściany oddzielającej pomieszczenie (np.. W rankingu Budowlana Marka Roku 2006. Radom.o. na podstawie tych danych. dachów/stropodachów. m.

022 716 77 91. smary. Od lewej: prof. Bogusław Zalewski – Prezes Zarządu MTP Fot. a w efekcie trwałością. Ireneusz Lickiewicz – Dyrektor firmy BAUTECH. Józef Jasiczak – Przewodniczący Kapituły Konkursu. magazynach. zawierające informacje o: podłożu w zależności od istniejących warunków gruntowych. bezpośrednie kontakty z inwestorem. preparatach powłokotwórczych i impregnujących. warunki gruntowe. fax 022 716 77 90 e-mail: bau@bautech. oraz maszyn do układania i wykańczania nawierzchni. inż. browarach. utwardzaczy posadzkowych. bogata kolorystyka. stanowią barierę dla gęstych substancji.pl 2 ’2007 (nr 414) 77 . BAUTOP. supermarketach. Zainteresowany otrzymuje kompleksowe opracowanie techniczno-technologiczne. • produkcję i dystrybucję – włókien zbrojeniowych (stalowych i polipropylenowych).). BAUTECH Firma udostępnia również na swojej stronie internetowej specjalny formularz „Dane wyjściowe do wykonania opracowania projektu powierzchniowo utwardzanej monolitycznej posadzki przemysłowej z betonu kompozytowego w technologii BAUTECH”.bautech. dr hab. takich jak: smary.in. tel. Andrzej Aumiller – Minister Budownictwa. ich dozowaniu i obróbce mechanicznej. Specjalistyczne szkolenia teoretyczne i praktyczne prowadzone dla firm wykonawczych eliminują tzw. nagrodzone Złotym Medalem Międzynarodowych Targów Budownictwa BUDMA 2007. rozstawie szczelin dylatacyjnych. przeznaczony jest do stosowania w zakładach produkcyjnych. materiałów do pielęgnacji i impregnacji nawierzchni betonowych. przeznaczenie nawierzchni. Uroczystość wręczenia Złotego Medalu Międzynarodowych Targów Budownictwa BUDMA 2007. System BAUTECH – jednowarstwowe monolityczne utwardzone powierzchniowo posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych. ilości i rodzaju zbrojenia rozproszonego (stalowego BAUMIX i ewentualnie polipropylenowego BAUCON). łatwość w utrzymaniu czystości. wszystkie produkty systemu BAUTECH® mają odpowiednie atesty i certyfikaty: ITB i PZH.Posadzki przemysłowe z betonów Posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych Bautech kompozytowych Bautech Jednowarstwowe monolityczne utwardzane powierzchniowo posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych BAUTECH. arch. • wykonawstwo – dzięki wysoko wyspecjalizowanej autoryzowanej sieci wykonawczej inwestor otrzymuje gwarancję najwyższej jakości wykonywanych posadzek. ze względu na swoje specyficzne właściwości. oleje itp. co umożliwia kompleksowe zastosowanie systemu tak szybko. ponaddwudziestoletnia żywotność bez stosowania specjalnych zabiegów konserwacyjnych. firma stale powiększa profesjonalny potencjał wykonawczy i w związku z tym jest w stanie sprostać rosnącemu i coraz bardziej wymagającemu rynkowi inwestycyjnemu. własnymi autoryzowanymi wykonawcami oraz spójnej polityki działów badawczo-wdrożeniowych i handlowo-marketingowych. „eksperymentowanie” podczas wykonywania posadzek. Nieustająca aktywność firmy w promowaniu technologii oraz bardzo dobra jakość posadzek przyczyniły się do zainteresowania tym produktem rynków zagranicznych. z o. materiałach do utwardzania powierzchni w technologii DST (MULTITOP.o. wizyty na placach budów i w betoniarniach mają na celu dopilnowanie bezwzględnego przestrzegania reżimów technologicznych i udzielenie pomocy technicznej w przypadku problemów podczas wykonywania posadzek. Inne zalety posadzek Bautech to: odporność na duże obciążenia statyczne i dynamiczne. oleje. przewidywane obciążenia statyczne i dynamiczne oraz wymagania dotyczące nawierzchni (ścieralność. chłodniach. W efekcie eksport stanowi ponad 30% obrotów firmy. czasie i sposobie ich wykonania. jak jest to wymagane. wypełnień dylatacyjnych. System BAUTECH obejmuje: • projektowanie – rozwiązania technologiczne nawierzchni projektowane są za pomocą specjalistycznego oprogramowania komputerowego. garażach. który należy wypełnić i odesłać do firmy.pl. System BAUTECH opracowano na podstawie 15-letnich doświadczeń firmy zdobytych w wyniku współpracy z krajowymi i zagranicznymi jednostkami. przemyśle spożywczym i farmaceutycznym oraz strefach zagrożenia wybuchem. wyróżniają się innowacyjną recepturą i bardzo dobrą jakością dorównującą produktom wytwarzanym przez najlepszych światowych producentów. odporność na ścieranie i udary. w którym jako dane wyjściowe przyjmuje się m. odporność na substancje agresywne. BAUTECH sp. dzięki rozpatrywaniu indywidualnych wymagań i lokalnych warunków posadzki wykonywane są „na miarę”. • konsultacje i szkolenia – współpraca zespołów polskich i zagranicznych specjalistów o bogatej wiedzy teoretycznej i praktycznej pozwala na przekazywanie pełnych i rzetelnych informacji. www. wymaganej klasie i recepturze betonu płyty nośnej oraz jej grubości. rozbudowana sieć wykonawcza umożliwia szybką realizację inwestycji. EXTRATOP).

o. Stosowanie kształtek wieńcowych eliminuje drogie i czasochłonne deskowanie. Mają one długość 600 mm. zbrojone kształtki wieńcowe firmy Ergobud Sp. z Warszawy zostały uhonorowane Złotym Medalem Międzynarodowych Targów Poznańskich BUDMA 2007. Wręczenie Złotego Medalu MTP za kształtki wieńcowe. zbrojone kształtki to racjonalna inwestycja. 2K.TARGI BUDMA 2007 Kształtki wieńcowe – wygodne i łatwe w użyciu Betonowo-keramzytowe. z o. na której zostaną oparte. Kształtki do wykonywania wieńców na wewnętrznych ścianach nośnych mają korytkowy kształt. Krzysztof Bruzi – współwłaściciel firmy Ergobud Sp. co przyspiesza tempo robót budowlanych. Od lewej prof. Nowicki ski – Prezes Zarządu MTP Betonowo-keramzytowe. Kształtki wieńcowe zapewniają równomierny rozkład obciążeń przekazywanych ze stropu na mur zastępując podkłady betonowe lub ceglane.) oraz żelbetowych płyt kanałowych. pozostawiając miejsce na izolację termiczną. Kształtki przeznaczone do wykonywania wieńców na ścianach zewnętrznych mają przekrój zbliżony do litery „L”. Do wieńca na ścianie jednowarstwowej wykorzystuje się kształtki węższe niż szerokość muru. Z. W efekcie ułożone na nich pręty zbrojenia mają zagwarantowaną prawidłową otulinę betonową. Teriva. że krawędź stropu jest zamknięta ścianą o wysokości dobranej do zastosowanego stropu i waha się od 225 mm (w przypadku stropów wysokości 160 mm) do 405 mm (w przypadku stropów wysokości 340 mm). Bogusław ZalewFot. pozwalający na wygodne ułożenie zbrojenia i oparcie stropu z obu stron ściany. co jest ważne przede wszystkim w przypadku mu- 78 2 ’2007 (nr 414) .o. a ich szerokość (240. Betonowo-keramzytowe. Przy układaniu dolnego zbrojenia wieńca poniżej stropu nie ma konieczności używania stempli (wieniec opuszczony proponowany jest przez wielu producentów elementów ściennych). 300 lub 360 mm) zależy od grubości ściany. Dostępne są dwa rodzaje kształtek: zewnętrzne i wewnętrzne. charakteryzujące się wysokim poziomem technologicznym oraz jakością na najwyższym poziomie. Ich zastosowanie powoduje. PSKJ itp. dr hab. Potwierdza to rekomendacja Instytutu Techniki Budowlanej (RT ITB-1058/2006 Wieńce stropowe KZE i KWE). za nowatorskie rozwiązanie. Kształtki można stosować w gęstożebrowych stropach belkowych (np. zespolonych stropach żelbetowych wykonywanych z zastosowaniem prefabrykowanych płyt żelbetowych (np. pozwalający na sprawne i bezpieczne wykończenie wieńca. Józef Jasiczak – Przewodniczący Kapituły Konkursu.. Fert itp. Andrzej Aumiller – Minister Budownictwa. Oba rodzaje kształtek są od wewnątrz profilowane w celu uzyskania dystansów zbrojeniowych. Filigran. Ceram. rów wykonywanych z pustaków ceramicznych wysokodrążonych oraz bloczków z betonu komórkowego. na których spoczywa wieniec. Kształtki rozwiązują także problem ryglowania całego stropu podczas wykonywania opuszczonego wieńca stropowego. inż. która poza nowatorskim podejściem do budownictwa gwarantuje trwałość i ekonomię przedsięwzięcia budowlanego. zbrojone kształtki wieńcowe to dopasowany do wymiarów ściany oraz wysokości stropu szalunek tracony.). z o.

z którego wykonane są elementy ścienne.ergobud. • równomierny rozkład obciążeń przenoszonych przez strop na ścianę. • eliminację czasochłonnego i kosztownego deskowania lub obmurówki wieńca. Żelbetowe. wymierne korzyści finansowe i estetykę wieńca. • możliwość wyprowadzenia ze ściany rdzenia bez naruszania konstrukcji kształtki.o. oraz zapewniają: bezpieczeństwo podczas montażu i zalewania stropu. • możliwość każdorazowego wykonania wieńca opuszczonego bez konieczności ryglowania.pl www./fax (0-22) 646-20-40 e-mail: ergobud@ergobud. • skrócenie czasu montażu stropu i wieńca.i wielowarstwowych. Harmonizacji Rynku Wewnętrznego OHIM w Alicante i są zastrzeżone w całej Unii Europejskiej. P. prefabrykowane kształtki wieńcowe są zastrzeżone w Urzędzie Patentowym RP oraz zostały zarejestrowane jako Wspólnotowy Znak Towarowy (TM) w Urzędzie ds.H. • eliminację skrajnych podpór montażowych.TARGI BUDMA 2007 Kształtki wieńcowe umożliwiają: • zabudowę wieńca stropowego na ścianach jedno. z o.P. bez względu na materiał. • eliminację dystansu zbrojenia wieńca. tel. ERGOBUD Sp.U.pl 2 ’2007 (nr 414) 79 .

szprosy (nakładane. mająca na celu elastyczne zamocowanie szyby i wyeliminowanie rezonansu akustycznego. 10 dB osiągnięto bez gruntownych zmian w konstrukcji oraz zastosowaniu materiałów powszechnie dostępnych na rynku.stolbud. 041 38 82 100. • przekładka z gumy neoprenowej (Interhelam Antracyt 008). Stolbud S. Szczególną uwagę zwrócono na sposób szklenia okna i użytych do niego materiałów. okiennice. Andrzej Aumiller – Minister Budownictwa.pl 80 2 ’2007 (nr 414) . NCS lub lakierami transparentnymi z uwzględnieniem indywidualnych życzeń klienta (możliwość wykonania okien dwukolorowych). Z. Nowicki Profil okna o zwiększonej izolacyjności akustycznej Dzięki tym zmianom udało się w prosty i niezbyt kosztowny sposób osiągnąć okno o izolacyjności akustycznej Rw = 40 dB. samozamykacz. • osłonki na zawiasy w kolorze: stare złoto. Włoszczowa z zespołem pracowników Zakładu Akustyki Instytutu Techniki Budowlanej. z możliwością wykonania jako: stałe (S).2/16A/6).A.1 W/m2K). Stolbud S. Włoszczowa otrzymał ten certyfikat jako jedyny producent stolarki okienej w Polsce. • uszczelka na obwodzie skrzydła okiennego. Okno drewniane o zwiększonej izolacyjności akustycznej 40 dB uzyskało Aprobatę Techniczną AT 15-2496/2006 oraz Certyfikat na Znak Jakości Akustycznej AQ-ITB. gdyż hałas w pomieszczeniu podlega następującej zasadzie: jeżeli zmniejszy się o ok. Są one impregnowane (w odrębnym procesie) i malowane w dowolnych kolorach wg palety RAL.A. Można w nim zastosować: moskitierę. że jest on o połowę mniejszy. srebrnym. w celu zapewnienia stabilności kształtu. Włoszczowa. • osadzenie pakietu szkła we wrębie szybowym za pomocą hermetycznego kleju Instaweld 6613. Okno jest dwudzielne R+ UR. rozwieralne (R). oddzielonych ciepłymi ramkami i przestrzenią wypełnioną argonem (współczynnik przenikania ciepła zestawu szybowego wynosi 1. to odnosi się wrażenie. skutecznie chroniąca pod względem termicznym i akustycznym.A. • okapnik aluminiowy soft w kolorze złotym. złotym. Włoszczowa O kno drewniane o zwiększonej izolacyjności akustycznej 40 dB. możliwość zastosowania okapników w dowolnym kolorze wg palety RAL lub anodowanym.A. powstało we współpracy Stolbudu S. elementy ozdobne.A. fax 041 38 82 211 e-mail: wloszczowa@stolbud. dr hab. Józef Jasiczak – Przewodniczący Kapituły Konkursu. podczas gdy standardowe okno WS-6000 ma Rw = 30 dB. jaki jest na zewnątrz. z funkcją mikrouchylania na skrzydle UR. przyklejona przed osadzeniem pakietu szkła do wrębu. prof. Włoszczowa produkuje okna o zwiększonej izolacyjności akustycznej z drewna dębowego. inż. uchylne (U). Włoszczowa. tel. charakteryzujące się nowoczesnym rozwiązaniem technologicznym i bardzo dobrą jakością. brąz RAL 8022.TARGI BUDMA 2007 Okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej firmy Stolbud S. międzyszybowe). Wręczenie Złotego Medalu MTP za okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej. aby spełnić oczekiwania klientów narażonych na nadmierny hałas spowodowany przede wszystkim samochodowym ruchem ulicznym o dużym natężeniu. konstrukcyjne.pl www. Nowe elementy zastosowane w konstrukcji to: • zestaw szybowy złożony z szyb niskoemisyjnych i dźwiękochłonnych (44. brąz RAL 8017. naklejane. Wynik korzystniejszy o ok. okładzinę aluminiową. Od lewej: Augustyn Zioło – Stolbud S. uchylno-rozwieralne (UR). białym. Ponadto w nowym oknie zastosowano: • okucia obwiedniowe o nośności 130 kG dla każdego skrzydła. z wkładką termiczną i ukształtowaniem profilu skutecznie chroniącym przed działaniem czynników atmosferycznych. 10 dB w stosunku do tego. sosno- wego lub meranti. klejonego warstwowo na grubość. a efekt jest imponujący. Marek Szczęsny – Prezes Zarządu Stolbudu S.A. Bogusław Zalewski – Prezes Zarządu MTP Fot. Nowe okno powstało na bazie konstrukcji okna jednoramowego WS-6000 z drewna klejonego warstwowo.

.

dla firmy FAKRO był okresem dynamicznego rozwoju. Uszyby = 1. norma badań PN-EN 1026). w których panuje okresowo zwiększona wilgotność. innowacyjnymi okuciami oraz nowo zaprojektowaną klamką. okno kolankowe BVL – uchylnie. schody segmentowe z metalową drabiną. – fabrycznie zamontowane dolne kątowniki do montażu okna na łatach w konstrukcji dachu. co dodatkowo zwiększa bezpieczeństwo użytkowania. Charakteryzuje się współczynnikiem przenikania ciepła Uokna = 0. Okno FTT Termo Jest to okno dachowe o specjalistycznej i nowatorskiej konstrukcji. uszczelkę obwodową i uszczelkę przylgową. 82 2 ’2007 (nr 414) . co wpływa na sztywność profilu oraz zwiększa odporność na uszkodzenia mechaniczne. Wyposażone jest w specjalnie wyprofilowany jednokomorowy pakiet szybowy z dwiema szybami hartowanymi 4H-16-4HT.0 mm. okno oddymiające. Nowe okna kolankowe wyposażone są w jednokomorowy pakiet szybowy 4H-14-33. Stoisko firmy Fakro na targach Budma 2007 Fot. Okno PTP montuje się w dachu o kącie nachylenia 15 – 90° wraz z kołnierzem uszczelniającym identycznym jak do okien drewnianych FAKRO. uszczelka obwodowa i uszczelka w profilach kryjących bok ościeżnicy). Mogą to być zarówno okna rozwierne. Okno PTP ma konstrukcję obrotową. Uokna = 1.0 W/m2K wg EN 674. Biorąc pod uwagę liczbę patentów zgłaszanych rocznie. wyłaz dachowy. wyposażone jest w dwukomorowy. Okno FTT ma konstrukcję obrotową. skonstruowany i produkowany na indywidualne zamówienie klienta. okno kolankowe (uchylno-rozwierne. Okno aluminiowo-tworzywowe PTP Okno idealnie nadaje się do stosowania w pomieszczeniach na poddaszu. Uszyby = 1.TARGI BUDMA 2007 Nowości FAKRO 2006 r. w których szczególny nacisk położony jest na zminimalizowanie strat ciepła. Uszyby = 1. schody nożycowe z klapą. superenergooszczędny pakiet szybowy. co umożliwia stosowanie w budynkach.94 W/m2K. Okna kolankowe BDL.1 W/m2K. szyba witrażowa. Łuk wygięcia okna kolebkowego dopasowany jest do promienia łuku dachu i idealnie komponuje się z połacią dachową. schody ognioodporne. Okno FTT Termo montowane jest z wykorzystaniem specjalnie do tego przeznaczonych akcesoriów montażowych FAKRO. Oblachowanie jest również dopasowane do kształtu okna. BXL Okna kolankowe przeznaczone są do montażu w ścianie pionowej (kolankowej) na poddaszu i stanowią dodatkowy element „przedłużający” okno dachowe. zaprezentowanych podczas tegorocznych targów BUDMA w Poznaniu. okno kolebkowe. Okno kolebkowe otwiera się obrotowo i ma klamkę zamontowaną w dolnej części skrzydła. w łazienkach czy w kuchniach. a okno BXL – nieotwierane. skrzydłem i pakietem szybowym. Nowa seria okien kolankowych charakteryzuje się nową konstrukcją ościeżnicy i skrzydła. Okno kolankowe BDL otwierane jest uchylnie i rozwiernie. FAKRO parametry termoizolacyjności i najwyższą 4 klasę szczelności w zakresie przepuszczalności powietrza (klasyfikacja PN-EN 12207. – profile trapezowe tłoczone z blachy aluminiowej grubości 1. Charakteryzuje się wygiętą w kształcie łuku ościeżnicą. które wewnątrz wzmocnione są ocynkowanymi profilami stalowymi. Okno można stosować również w pomieszczeniach. uchylne. kołnierza paroprzepuszczalnego XDP i kołnierza paroszczelnego XDS. arch. – potrójny system uszczelnienia (uszczelka przylgowa ościeżnicy. w których zgodnie z życzeniem klienta ma znajdować się białe. drzwi kolankowe.5 W/m2K wg EN 12567-2. umieszczony w grubszej. np.3 W/m2K. łatwe do utrzymania w czystości okno dachowe. Dzięki zastosowaniu tego typu okien zwiększa się doświetlenie pomieszczenia i pole widzenia. jak i uchylne – identyczne jak pionowe. roleta ARP. zapewniające dużą oszczędność energii cieplnej. Zanotowano ponad 10% wzrost sprzedaży i firma może pochwalić się pracowniami badawczymi. Nowości to: okno aluminiowo-tworzywowe. i aż 15 nowości. Okno PTP wyposażone jest w: – jednokomorowy pakiet szybowy 4H-16-4T z zewnętrzną szybą hartowaną i wewnętrzną z warstwą niskoemisyjną. umieszczona w dolnej części skrzydła. umożliwiająca łatwą obsługę okna oraz dwustopniowe mikrouchylenie. Odpowiednio zaprojektowane i wykonane okno dachowe FTT Termo oraz system montażu zapewniają bardzo dobre Okno kolebkowe FCS Jest to produkt nietypowy.1T z zewnętrzną szybą hartowaną i wewnętrzną ze szkła laminowanego. nieotwierane). których efektem jest 10 patentów zgłoszonych w 2006 r. świetlik dachowy. firma FAKRO zajmuje pierwsze miejsce wśród najbardziej innowacyjnych polskich firm. BVL. drewnianej ramie skrzydła. Wykonane zostało z wielokomorowych profili PVC w kolorze białym. – nowa klamka w kolorze białym. okno termo. W nowych oknach kolankowych zastosowano podwójny system uszczelnienia.

korytarze. Schody nożycowe z klapą termoizolacyjną LST służą do wyjścia na poddasze (strych). impregnowanego próżniowo. w których nie ma możliwości zamontowania okien dachowych czy pionowych. Umożliwia również przesuwanie wyłazu w czasie montażu w poziomie w celu lepszego dopasowania do profilu pokrycia dachowego. Mogą być montowane w wersji otwieranej na prawą lub lewą stronę. Świetlik rurowy SLT Główną jego funkcją jest dostarczanie naturalnego światła do wnętrza budynku. Ze względu na dużą wagę okna oddymiającego powinny je montować dwie osoby. odróżniającą je od innych okien dachowych. Montowane jest na łatach. Do obsługi wysoko zamontowanej rolety ARP służy uniwersalny drążek ZST. który osłania ościeżnicę oraz zapobiega poślizgowi w momencie wychodzenia na dach. Wyłaz może być montowany w dachu o kącie nachylenia 15 – 60°. klatki schodowe. Okno FSP wyposażone jest w dwa siłowniki elektryczne. mieszczeniami mogą być łazienki. jest umieszczenie zawiasów na dolnej jego krawędzi. Energooszczędna.1 W/m2K w kolorze beżowym. Są to pierwsze w Polsce schody o rozmiarze odpowiadającym warunkom technicznym zabudowy (86 x 130 cm). Schody strychowe LWM zbudowane są z metalowej drabiny i energooszczędnej klapy o współczynniku przenikania ciepła 1.TARGI BUDMA 2007 Okno oddymiające FSP Najważniejszą cechą okna FSP. Zalecane do stosowania w dachach o kącie nachylenia 20 – 60°. dwukrotnie malowanego lakierem akrylowym. Świetliki rurowe mogą być montowane na dachach o nachyleniu 15 – 60° lub na dachach płaskich (na zamówienie). Dostępne dwa rodzaje kołnierzy: do pokryć płaskich i profilowanych. Doskonałe parametry termoizolacyjne (U = 1. Duże wymiary zapewniają wygodne użytkowanie wyłazu oraz umożliwiają doświetlenie wnętrza. – roleta ARP-E sterowana elektrycznie po podłączeniu do jednego z urządzeń sterujących Fakro. Zamontowany w suficie rozpraszacz równomiernie rozprowadza promienie światła i doświetla pomieszczenie. Zastosowanie tego rodzaju świetlików pozwala na doświetlenie wszystkich pomieszczeń w budynku. Zastosowany ogranicznik obrotu stabilnie utrzymuje otwarte skrzydło oraz chroni przed przypadkowym zatrzaśnięciem klapy. która zapewnia szczelność podczas pożaru. który umożliwia dopasowanie go do każdego rodzaju pokrycia dachowego. Schody LWF posiadają odporność ogniową EI 30 min. 2 ’2007 (nr 414) Roleta ARP Stanowi ona ochronę przed światłem i zapewnia przyjemne zacienienie wnętrza podczas słonecznych dni. refleksyjnej rury i kierowane są ku dołowi na rozpraszacz. jako klapa oddymiająca. W standardowej wersji działanie rolety ARP-E możliwe jest tylko przy zamkniętym oknie. Schody Schody strychowe ognioodporne LWF służą do wyjścia na poddasze (strych) oraz stanowią zaporę ogniową podczas pożaru wewnątrz budynku. dzięki czemu przypomina odwrócone okno klapowe.1 W/m2K) oraz wysoka szczelność maksymalnie ograniczają straty ciepła. Uszczelka obwodowa znajdująca się w podfrezowanej części skrzynki zapewnia schodom najwyższą klasę szczelności. Drzwi kolankowe DWK przeznaczone są do zabudowy w ścianie kolankowej. Takimi po- 83 . Wymiary 50 x 80 cm uzyskane dzięki specjalnemu systemowi składania drabinki pozwalają na zamontowanie schodów w otworach o niewielkich rozmiarach. Okno oddymiające FSP wykonane jest z drewna sosnowego. po otwarciu skrzydła. W dolnej części wyłazu znajduje się specjalnie ukształtowany profil. Roleta ARP to również dodatkowa dekoracja wnętrza na poddaszu. Wymiary wewnętrzne wyłazu 86 x 87 cm spełniają wymagania warunków technicznych zabudowy. które automatycznie otwierają skrzydło. na jednej głębokości. Standardowo drzwi kolankowe wyposażone są w skrzydło termoizolacyjne grubości 36 mm. nie może znajdować się nad kalenicą dachu. Oferowana jest w dwóch wersjach: – roleta ARP obsługiwana ręcznie. Wyłaz dachowy WLI Wyłaz pozwala na szybkie. Okno dachowe. najczęściej stosowane jest w klatkach schodowych. ponieważ zostało fabrycznie wyposażone w kątowniki. Jest wyposażony w uniwersalny kołnierz uszczelniający. Żadna z krawędzi okna. Uszczelka obwodowa znajdująca się w dolnej części skrzynki zapewnia schodom najwyższą klasę szczelności. Umożliwiają one dostęp do pomieszczenia nieużytkowego znajdującego się za ścianą kolankową. Wówczas należy zainstalować w nim oprawę oświetleniową spełniającą funkcję lampy. Bezpieczeństwo użytkowania zapewniają zaokrąglone kształty wsporników bocznych oraz pozostałych okuć. Wolna przestrzeń wypełniona jest styropianem grubości 3 cm. a nawet piwnice. Drabinka schodów ma konstrukcję nożycową. Następnie promienie słoneczne odbijają się od ścian giętkiej. Świetlik rurowy może być wykorzystywany również wieczorami oraz w nocy. Segmentowy system składania drabiny schodów oraz blokada klapy w pozycji pełnego otwarcia zapewniają prostą obsługę schodów. Ma konstrukcję klapową i otwierany jest na bok na prawą lub lewa stronę. biała klapa termoizolacyjna grubości 36 mm o współczynniku przenikania ciepła 1. Wyłaz WLI przeznaczony jest do pomieszczeń nieogrzewanych. Prosty montaż na łatach nie wymaga wykonania wymianów czy nadbitek. garderoby. Segmentowy system składania drabiny schodów oraz blokada klapy w pozycji pełnego otwarcia zapewniają prostą obsługę schodów. Policzki w kształcie litery „S” nadają schodom nowoczesny wygląd i pełnią rolę poręczy. nawet tych. z dwóch stron oklejone płytą HDF w kolorze białym. łatwe i bezpieczne wyjście na dach w celu przeprowadzenia prac konserwacyjnych. Klapa schodów wykonana jest z materiałów ognioodpornych oraz wyposażona na obwodzie w uszczelkę pęczniejącą.1 W/m2K znacznie ogranicza straty ciepła. Świetlik rurowy SLT przenosi światło dzienne wpadające do rury światłonośnej przez kopułę zamontowaną na dachu. Zastosowanie siłowników elektrycznych w oknie oddymiającym umożliwia wentylację pomieszczeń. wykonane z drewna sosnowego.

Gala Laureatów Konkursu Perły Ceramiki UE 2006 Uroczysta gala wręczenia nagród w prestiżowym konkursie Perły Ceramiki UE 2006. pod patronatem Ministerstwa Budownictwa. wybranym przez jurorów z nominowanych kolekcji w trzech równorzędnych edycjach konkursu. podczas Międzynarodowych Targów Budownictwa Budma 2007 w Poznaniu.L. Nagrody w postaci statuetek i certyfikatów wręczyli laureatom: Andrzej K.L. Texas. Calle. Tytuły Perła Ceramiki UE 2006 i Perła Ceramiki Dystrybutorów 2006 zostały przyznane najciekawszym kolekcjom płytek ceramicznych. Madera.A. Homme. producent: Venus Ceramica S. producent Ceramika Gres S. producent: Pamesa Ceramica S. Foresta/Forest oraz Mustang.A. Towarzyszyła jej wystawa nagrodzonych kolekcji. Z.A. producent: Venus Ceramica S. Andrzej K. Carnaby. Wielką Perłą Ceramiki UE 2006 nagrodzono firmę Ceramika Paradyż Nagrodę Ministra Budownictwa otrzymała firma Polcolorit S. producent: Pamesa Ceramica S.. producent: Zakłady Płytek i Wyrobów Sanitarnych Jacek Pilch. Przewodniczący Jury Dystrybutorów. Nowicki Prezes firmy Ceramika Paradyż – Stanisław Tępiński (pierwszy z lewej) dziękuje za przyznane wyróżnienia. Tibet. Aumiller – Minister Budownictwa. producent: Ceramika Paradyż. Tytuł Perła Ceramiki Dystrybutorów 2006 nadano kolekcjom: Travertino. Janusz Wójcik. Wyróżnienie: Cabaret. Pozostałe osoby (od lewej): Jerzy Grochulski. Janusz Wójcik – Prezes firmy ARCER. odbyła się 24 stycznia 2007 r. Krystyna Wiśniewska – Redaktor Naczelna kwartalnika „Wokół Płytek Ceramicznych”. Travertino. Sophistic i Sugar. Stowarzyszenia Architektów Polskich oraz Sekcji Architektury Wnętrz Związku Polskich Artystów Plastyków. Nagrodę przyznaną firmie Polcorolit SA. Sophistic oraz Sugar. Foresta/Forest. producent: Ceramika Nowa Gala S. producent: Ceramika Paradyż. producent Opoczno S. Tibet.o. producent: Ceramika Marconi Sp. organizowanym przez redakcję kwartalnika „Wokół Płytek Ceramicznych”. producent: Ceramika Tubądzin Antares.A. producent: Cooperativa Ceramica d’ Imola (Włochy) Etnica oraz Gres Real Cotto. producent: Tau Ceramica (Hiszpania) Cabaret. (Hiszpania) Geom. producent: Ceramika Tubądzin. Maxima/Maxim. Krystyna Wiśniewska . Minister Budownictwa Andrzej Aumiller wręcza Barbarze Marconi – członkowi Rady Nadzorczej 84 Fot.A. Maxima/Maxim. producent: Ceramika Nowa Gala S.A. Organizator konkursu KWARTALNIK Tytuł Perła Ceramiki UE 2006 zdobyły kolekcje: Corda oraz Flavia. Aumiller. z o.(Hiszpania).A. producent: Villeroy & Boch Fliesen GmbH (Niemcy). Jerzy Grochulski – Prezes Stowarzyszenia Architektów Polskich.

zakład mechaniczny.RYNEK BUDOWLANY SOLBET zwiększa produkcję i umacnia markę Z mgr. dysponujący wykwalifikowaną kadrą konstruktorów i technologów. poziom sprzedaży może przekroczyć 1. betony ciężkie. które doceniają również zagraniczni producenci. W strukturze sprzedaży na rynek niemiecki czy skandynawski 66% stanowią odmiany lekkie. na których działamy. ponieważ są one zupełnie odmienne. Proszę przybliżyć historię jej tworzenia. co stanowiło ok. nowoczesny zakład dysponujący światowymi technologiami produkcji betonu komórkowego oraz stropów TERIVA. Natomiast rynek polski jest zupełnie inny.5 mln m3. produkujący wyroby chemii budowlanej. Efektem tego jest eksport maszyn tej firmy do Czech. a także zakłady mechaniczne wytwarzające maszyny i urządzenia na potrzeby przemysłu materiałów budowlanych i nie tylko. Węgry oraz do Rosji. Jego specyfika wynika z braku tradycji budowania ścian jednowarstwowych. Krystyna Wiśniewska Krystyna Wiśniewska: W ostatnich latach na bazie zakładu produkcji betonu komórkowego SOLBET i zakładu produkcji maszyn budowlanych SOLBET-ZREMB w Solcu Kujawskim powstała Grupa Kapitałowa SOLBET. gęstości 600 kg/m3. zdecydowało posiadanie w swojej grupie zakładu mechanicznego SOLBET-ZREMB. tzn. że zarówno technologia ścian jednowarstwowych. posiadający również oddziały zamiejscowe – zakład w Podnieśnie. z tego względu. wielkość sprzedaży i udział w krajowym rynku betonu komórkowego? MM: Grupa SOLBET w 2006 r. Co do kierunków rozwoju myślę. inż. zdecydowało o silnej pozycji SOLBETU na rynku? MM: Uważam. W 2007 r. SOLBET KOLBUSZOWA – beton komórkowy. KW: Co. pozostałe 34% stanowią odmiany cięższe. gęstości 400 kg/m3. Marek Małecki: Historia firmy SOLBET to już ponad pięćdziesiąt lat doświadczeń w produkcji ściennych materiałów budowlanych. styropian. Współczesny SOLBET to Grupa Kapitałowa skupiająca przede wszystkim zakłady wytwarzające beton komórkowy. jak i z ociepleniem będą istniały równolegle na rynku. że w 2006 r. Markiem Małeckim – Prezesem Grupy SOLBET rozmawia red. Naszym celem jest podanie klientowi obiektywnej informacji na temat wad 2 ’2007 (nr 414) 85 . wytwarzający beton komórkowy oraz zakład w Aleksandrowie Kujawskim. Jednostką macierzystą grupy jest SOLBET – SOLEC KUJAWSKI. którzy są w stanie zrealizować najbardziej skomplikowane zamówienia na urządzenia do produkcji materiałów budowlanych. SOLBET ZREMB – zakład mechaniczny o dużych możliwościach produkcyjnych. 27% udziału w krajowej produkcji betonu komórkowego. poza poziomem sprzedaży i jakością produktów. którą Pan zarządza. strukturę i profil produkcji. stropy TERIVA. aczkolwiek udział w rynku może utrzymać się na dotychczasowym poziomie. stropy TERIVA. KW: SOLBET jest liderem w produkcji betonu komórkowego w Polsce. na Słowację. ale i inne materiały niezbędne do wznoszenia obiektów. produkujący doskonałe linie technologiczne do wytwarzania betonu komórkowego. Jakie są możliwości produkcyjne. Kolejni członkowie grupy to: SOLBET STALOWA WOLA – beton komórkowy. a może raczej z braku nakładów na wypromowanie niewątpliwych zalet tego typu rozwiązania. że o silnej pozycji Solbetu na rynku. m3 betonu komórkowego. KW: Jak jest struktura asortymentowa betonu komórkowego w SOLBECIE? Które odmiany są najpopularniejsze i jaki jest obecnie kierunek rozwoju tego wyrobu w Polsce i na świecie? MM: W tym momencie należy powiedzieć o specyfice rynków. Potwierdzają to konkretne dane: ok. Jednostka ta to samodzielny zakład badawczo-rozwojowy. oprócz wielkości produkcji. profesjonalny. pozostali krajowi producenci również nie wykorzystali w pełni swoich zdolności produkcyjnych. 95% rynku w Polsce stanowi beton komórkowy gęstości 600 – 650 kg/m3. aby zwiększyć sprzedaż odmian lekkich w Polsce. sprzedała 1229 tys. SOLBET LUBARTÓW – beton komórkowy. Widać zatem. że jest jeszcze wiele do zrobienia w dziedzinie marketingu.

ułatwiającą proces budowy. Mamy świadomość. Obecnie trzeba będzie szybko nadrobić te zaległości. KW: Jak ocenia Pan 2006 r. w mniejszym stopniu na ukraiński. Dowodzi tego fakt. a więc chemii budowlanej. słowacki i czeski.? Czy przy bardzo dobrej obecnej koniunkturze w budownictwie jesteście w stanie rytmicznie. jak i przemysłowym są bardzo duże. zarówno w wersji IDEAL. że jeden standardowy bloczek to tyle samo powierzchni ściany. że beton komórkowy zapewnia bardzo dobrą termoizolacyjność.RYNEK BUDOWLANY i zalet obu technologii. Pamiętać również należy. Oczywiście logicznym krokiem jest wzrost nakładów na promocję klejów marki Gabit. ponieważ przy obecnym boomie budowlanym w Polsce bardzo trudno jest zaspokoić zapotrzebowanie naszych zagranicznych kontrahentów. szybkość prowadzenia prac budowlanych. SOLBET OPTIMAL do budowy ścian z ociepleniem. W 2006 r.30 W/m2K. ale inwestorzy dostrzegają również inne zalety. że jest on zbyt mały. Na pewno będziemy robić wszystko. realizować zamówienia na poszczególne wyroby? MM: 2006 r. co przy produkcji 1 229 000 m3 betonu komórkowego stanowi 10%. ale również niezbyt wysoko ocenianymi pod względem jakości. Dziękuję za rozmowę 86 2 ’2007 (nr 414) . KW: Życzę dalszych sukcesów na krajowym i zagranicznych rynkach. Nie zaniedbamy też produkcji niezbędnych w budownictwie odmian ciężkich. Z pewnością potrzeby zarówno w budownictwie mieszkaniowym. z pozycji Grupy Kapitałowej SOLBET i jakie są prognozy na 2007 r. bez oczekiwania odbiorców. Mogę powiedzieć. a więc gęstości 700 kg/m3 czy w przyszłości 800 kg/m3. aby dostawy naszych produktów dla naszych stałych odbiorców były rytmiczne. należącej do Grupy Kapitałowej SOLBET. powinna ten wizerunek zmienić. Planujemy budowę lub przejęcie zakładu na jednym z rynków zagranicznych. Na pewno nie spowoduje to organiczenia produkcji. a z bloczków SOLBET IDEAL można uzyskać ścianę zewnętrzną o U = 0. O jego popularności w dużej mierze decyduje cena. Nasze wyroby trafiają przede wszystkim na rynek niemiecki. gdyż obecna bardzo dobra koniunktura w budownictwie powoduje. co kilkanaście cegieł. stąd na bazie bardzo jeszcze krótkiego okresu koniunktury trudno wyrokować. a wyboru niech dokona sam. łatwość obróbki. KW: Jakie przedsięwzięcia planuje SOLBET. tańszymi od innych materiałów ściennych. że zwiększają się ceny surowców. łatwość obróbki. że w Polsce nie jest dostatecznie powszechna wiedza na temat zalet betonu komórkowego. ponieważ spowoduje dalszy wzrost jakości bloczków naszej produkcji. KW: Czy potencjał produkcyjny betonu komórkowego w Polsce jest wystarczający w stosunku do potrzeb? MM: Trudno to jednoznacznie ocenić. że przez prawie 10 ostatnich lat potencjał produkcyjny całej branży był wykorzystywany w ok. że bieżąca produkcja jest niższa niż zapotrzebowanie na bloczki z betonu komórkowego. osiągnął 70% obrotów. na pewno zwiększymy na nich naszą obecność o kolejnych kilkadziesiąt procent. był dobry dla Grupy SOLBET i prognozy na 2007 r. Konieczne jest przypominanie inwestorom na każdym kroku. a w dodatku ich podaż jest ograniczona. eksport w 2006 r. która na razie znana jest tylko regionalnie. Drugim ważnym produktem eksportowym obok maszyn do wytwórni materiałów ściennych jest oczywiście beton komórkowy. których celem jest zwiększenie mocy produkcyjnych. niskie nakłady pracy wynikające z faktu. 70 %. Pamiętać jednak należy. Mam nadzieję. skandynawski. W Polsce beton komórkowy utożsamiany jest jeszcze z bloczkami z lat siedemdziesiątych. że szykujemy spore zmiany już w tym roku. jak i OPTIMAL. aby utrzymać pozycję lidera na rynku betonu komórkowego? MM: Będziemy się skupiać przede wszystkim na promocji lekkich odmian betonu komórkowego przeznaczonych na ściany jednowarstwowe. że z betonu komórkowego można wymurować ścianę jednorodną o współczynniku przenikania ciepła U < 0. Jak już wspominałem. takie jak: dobra izolacyjność termiczna przy relatywnie dużej wytrzymałości. że minione „chude” lata spowolniły procesy modernizacyjne. doskonałą akumulację ciepła. czyli ścian warstwowych. KW: Jaki jest obecnie udział betonu komórkowego w rynku materiałów ściennych w Polsce i co decyduje o jego popularności? Jak zmienia się rynek materiałów ściennych i jak Pana zdaniem będzie się zmieniała pozycja betonu komórkowego? MM: Udział betonu komórkowego w rynku materiałów ściennych w Polsce oscyluje na poziomie ok. wyeksportowaliśmy 123 000 m3. KW: Jakie są plany rozwoju pozostałych działów produkcji w SOLBECIE. Są to jednak rynki bardzo perspektywiczne i w 2007 r. KW: Które wyroby firma eksportuje i do jakich krajów? Jaką część produkcji SOLBETU stanowi eksport i jakie są plany jego rozwoju? Czy w grę wchodzą również inwestycje na rynkach zagranicznych? MM: W spółce SOLBET-ZREMB. to głównym naszym zadaniem jest utrzymanie obecnej pozycji betonu komórkowego przez promowanie jego bezspornych zalet. Skuteczna promocja naszych systemów. Nie będzie to łatwe. maszyn? MM: Niewątpliwie drugim strategicznym produktem dla Grupy SOLBET będzie chemia budowlana. ale możliwości ich realizacji zawsze zależą od kondycji całej gospodarki. wiedza inwestorów jest bowiem bardzo ograniczona. które są niezbędne w każdej branży. że w budownictwie dominuje model ściany warstwowej z dociepleniem. są równie obiecujące. Będzie miało tylko skutki pozytywne. i ma małą masę. stąd wydłuża się czas oczekiwania na realizację zamówienia. litewski i łotewski. Niewielu inwestorów zdaje sobie sprawę. że inni producenci betonu komórkowego też pójdą tą drogą i wspólnie przekonamy potencjalnych odbiorców do tego materiału. Co do zmian na rynku materiałów ściennych. betonów ciężkich. Jeszcze w tym roku planujemy inwestycje. szczególnie kiedy trzeba w ścianie wykonać bruzdy i otwory. 42%.23 W/m2K. ponieważ dobra koniunktura powoduje. Dajemy klientowi dwa najlepsze produkty w swoich klasach: SOLBET IDEAL – do wznoszenia ścian jednowarstwowych. Ich doskonała izolacyjność akustyczna powinna decydować o zastosowaniu szczególnie do wzoszenia ścian wewnętrznych. styropianu.

m2] Filce. wyrobów izolacji termicznej z wełny mineralnej – – o 32.9 76.4 80.5 7 581 6 067 1 085 661 725 9 2 686 4 299 111 859 107 903 15 785 10 096 10 521 124 32 289 49 242 131. z porcelany [t] 171 141 8 339 383 33 490 798 164 1 914 2 427 2 036 108 930 4 188 408 252 10 575 2 613 31 880 I–XII XII 2005 = 100 XII XI 2005 = 100 2006 = 100 97. m2] Farby i lakiery (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie polimerów akrylowych lub winylowych. wyrobów izolacji termicznej z wełny mineralnej (o 22.3 98.6%.. odnotowali producenci bloków ściennych z betonu lekkiego – o 47. 2. Słabsze niż w poprzednich miesiącach wyniki notowane w grudniu nie zmieniły ogólnego. 17.6 86 263 1 854 872 93.6%.4%. Roczna dynamika produkcji była bowiem w 22 grupach wyższa od notowanej za 11 miesięcy br.6 82.5 99. w porównaniu z grudniem 2005 r. 12. w których masa rozpuszczlanika organicznego przekracza 50% masy roztworu [hl] Rury. m2] Płyty parkietowe z drewna.0 77. 15.1 63. cementu (o 8. 32.7 99.3%. bardzo dobrego obrazu całej branży w skali roku.4%. pozostałe [hl] Farby i pokosty (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie polimerów akrylowych lub winylowych. m2] Płyty parkietowe z drewna. o liczbie pracujących 50 i więcej osób. w 2006 r. 89) XII Wyroby liczby bezwzględne Tarcica [dam3] w tym: tarcica iglasta [dam3] Sklejka składająca się wyłącznie z arkuszy drewna [m3] Płyty wiórowe i podobne płyty drewnopodobne [dam3] Płyty pilśniowe z drewna lub innych materiałów drewnopodobnych [tys.3%. 1.5%.2 116.5% oraz masy betonowej – – o 57. w 2005 r. elementów ściennych silikatowych (o 0. – o 97.5%).4 99.6% oraz farb i pokostów chloro- Produkcja ważniejszych wyrobów przemysłowych używanych w budownictwie w 2006 r. 1. zanotowano w produkcji elementów ściennych silikatowych – o 132. 5. o ponad 50%. m2] Wykładziny podłogowe z polimerów chlorku winylu [tys.6 83..RYNEK BUDOWLANY Produkcja materiałów budowlanych w 2006 roku W stępne wyniki badań GUS przeprowadzonych w dużych przedsiębiorstwach przemysłowych. a w 24 wyższą niż w grudniu ub.0 97.8 96.4%).4 79. przewodów i węży sztywnych z PVC (w 2004 r. 8.8%. wykazały że w 2006 r.5%). aż w 32 grupach wyrobów odnotowano produkcję niższą niż w listopadzie br.5 104. m2] Szyby zespolone wielokomorowe [tys.2% i 29.3%. chemoutwardzalne. Wzrost produkcji wyrobów przez kolejne trzy lata odnotowali producenci rur. Znaczny wzrost. sklejki (o 4.0%) oraz tarcicy (o 9.5 2 218 18 341 33 892 349 549 – – 81. roku.1 82.4 83.6%).6%).6%. w których masa rozpuszczalnika organicznego przekracza 50% masy roztworu [hl] Farby i pokosty (łącznie z emaliami i lakierami) chlorokauczukowe. ceramicznych gąsiorów dachowych (o 5. – 20.3%.6%. wzrost produkcji osiągnęli producenci 24 grup wyrobów. gazomierzy – o 38. m2] Okna i drzwi..8 1 790 33 439 118. Spośród 39 obserwowanych grup wyrobów rozmiary produkcji aż 30 grup były wyższe niż przed rokiem (w 2005 r. W grudniu 2006 r..4 65.5%). 7. – o 2.4%. 80. rur stalowych (o 21.8%). – tylko 20 grup). 9.. 3.6 120. w środowisku wodnym [hl] Farby i pokosty (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie poliestrów o masie rozpuszczalnika organicznego większej niż 50% masy roztworu [hl] Farby i pokosy (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie poliestrów.6 68. epoksydowe oraz poliuretanowe.4%.1%). (cd.7%. masy betonowej (o 33.4 68. 5. 3.0%).7%.3 2 ’2007 (nr 414) 87 .6 128.8 90.4%). 8. uzyskano w branży materiałów budowlanych znacznie lepsze wyniki produkcyjne. Najwyższy wzrost. w porównaniu z 2005 r.5 80.5%. ościeżnice i progi drewniane [tys.0%. 22. do podłóg mozaikowych [tys.5%.4% .5 79. cementu – – o 70. betoniarek (odpowiednio o 34.5 82.2 109. pozostałe [tys. na str.7 90.7%). ścienne lub sufitowe z tworzyw sztucznych [tys.4 63. o 30 – 50%.5%.6 102. materace i płyty z włókna szklanego [t] Wyroby sanitarne.9 56.6 118. wyrobów sanitarnych z porcelany (o 24.7%.0%. W grudniu 2006 r. dachówek ceramicznych (o 6.5%.3%.3 104. 14. 8.2%. przewody i węże sztywne z polimerów chlorku winylu [t] Wykładziny podłogowe. 61. m2] Szyby zespolone jednokomorowe [tys. 37.7%.

88 2 ’2007 (nr 414) .RYNEK BUDOWLANY Produkcja ważniejszych wyrobów przemysłowych używanych w budownictwie w 2006 r.

2 74.9%. ceramiczne [tys.3 100. dachówki ceramicznej – o 12. największy wzrost produkcji. osiągnęli producenci elementów ściennych silikatowych – o 80.1 79. t] Wapno [tys.9 157. t] Bloki i płyty ścienne gipsowe [tys.6 232.8%.9%.6%. węży sztywnych z PVC o 20.5%. Bardzo dobre wyniki. o 20 – 30% wyższymi niż w grudniu 2005 r. legitymowali się producenci wapna – o 28. a do podłóg niemozaikowych aż o 34. ceramicznych gąsiorów dachowych – o 14.7%.8%.8 95.4 98. t] Elementy ścienne silikatowe [dam3] Bloki ścienne z betonu lekkiego [tys.6 117.4%. osiągnęli również producenci masy betonowej – o 29. cegły ceramicznej i elementów stosowanych do li- cowania – o 15. szt. betoniarek – o 61. szt.1 89. t] Papa [tys.4%. Bardzo dobrymi wynikami.9 83. w przypadku których odnotowano dynamikę produkcji ±5% poziomu ubiegłorocznego znalazły się sklejka – wzrost o 4. szt. stosowane pod oblicowaniem [dam3] w tym: pustaki ścienne.0%. ceramicznych gąsiorów dachowych – o 2. epoksydowych i poliuretanowych. ceramicznych pustaków stropowych – o 10. ściennych lub sufitowych z tworzyw sztucznych – o 17. płyty pilśniowe – o 2.5% więcej.5 89.0% mniej wyprodukowano farb i lakierów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych.7 98.3%.5 138. epoksydowych i poliuretanowych. cementu – o 15. w tym rur bez szwu – o 34. ceramiczne [dam3] Ceramiczne cegły i elementy stosowane do licowania [dam3] Pustaki stropowe ceramiczne [tys. cegły i elementów budowlanych.8% oraz okien.6 170. ceramiczne. papy – o 7. wapna – – o 15.2%.2 134.2%. filców i płyt z włókna szklanego – o 0. wypalane z gliny. (cd. wyrobów izolacji termicznej z wełny mineralnej – o 14.8 122.9 kauczukowych. płyt wiórowych – o 7. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – o 0. mgr Małgorzata Kowalska Główny Urząd Statystyczny 2 ’2007 (nr 414) 89 .4%. t] Blachy walcowane na zimno [tys.5% i farb i pokostów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – aż o 50. natomiast bloki i płyty ścienne gipsowe – spadek o 2.4%.8%. gazomierzy – o 25.2%.0%.0%.6%.7%.] I–XII XII 2005 = 100 XII XI 2005 = 100 2006 = 100 259 243 33 467 14 905 316 1 140 163 63 253 86 1 611 4 943 44 33 18 15 63 1 804 46 75 2 822 2 614 361 7 911 145 338 3 597 14 372 1 956 668 3 158 1 142 19 106 65 075 434 417 211 206 921 41 923 494 1 051 117. wypalanych z gliny. t] rury bez szwu [tys.9%.6%.4%. ceramicznych pustaków stropowych – o 29.0%. płyt pilśniowych – o 2.5 97. filce i płyty z włókna szklanego – o 2.5 128.6%. farb i lakierów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych.2 115. stosowanych pod oblicowaniem – – o 17. tarcica – o 2. blachy walcowanej na zimno – o 16. t] Rury stalowe [tys. a ze szwem spadła o 2. wyprodukowano tylko farb i pokostów chlorokauczukowych.1%.0%. wykładziny podłogowe.7% oraz rur. blachy walcowanej na zimno – o 13. a ze szwem tylko o 0. wodomierzy – o 11. a o 7.6% oraz szyb zespolonych wielokomorowych – o 57. tarcicy – o 3. Spadek przekraczający 10% poziomu produkcji w grudniu ub. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – o 18.2 77.] Wodomierze [tys. Znacznie mniejszy wzrost.2%. o ponad 50%.3 81.8%. szt.1% oraz okien.0 100.1 120. t] Betoniarki z wyłączeniem drogowych [szt.6%.2%.9%. papa – o 4.2% mniej.7 120. wzrost o 20 – 30%.7%. przy czym w produkcji szyb jednokomorowych odnotowano wzrost tylko o 6. drzwi.5%. W ciągu całego 2006 r.5%. bloków i płyt ściennych gipsowych – o 15.7 85. t] Masa betonowa [tys. wyrobów sanitarnych z porcelany – o 16. wodorozpuszczalnych. O 10 – 20% więcej wyprodukowano farb i pokostów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych. rur stalowych – o 17.7 86.0 104.4% mniej. przewodów. szt. odnotowali producenci cegły ceramicznej i elementów stosowanych do licowania – – o 4. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – o 31. stosowanych pod oblicowaniem – o 9. t] rury ze szwem [tys.0%.2 123. m2] Wyroby izolacji termicznej z wełny mineralnej [tys. nieprzekraczający 5% produkcji ubiegłorocznej.8%.3 104. cegły i elementów budowlanych.5% oraz bloków ściennych z betonu lekkiego – – o 19. roku wystąpił w produkcji płyt parkietowych do podłóg mozaikowych – o 9.6%. przewodów.3 86. chemoutwardzalnych.6%.2 84. ze str. chemoutwardzalnych. płyt wiórowych – o 18. w tym bez szwu – o 25.9 94.5%.1%.6%.0 91. dachówek ceramicznych – – o 22. ościeżnic i progów drewnianych – – o 10.0%. 87) XII Wyroby liczby bezwzględne Cegły i elementy budowlane. a do podłóg niemozaikowych spadek o 3. wypalanych z gliny.3 98. W grupie wyrobów.1%. O 10 – 20% więcej wyprodukowano wykładzin podłogowych. wodomierzy – o 30. betoniarek – o 23.] Gąsiory dachowe.7 104. drzwi.0 147.7%. wyrobów sanitarnych z porcelany – o 8.3% więcej. płyt parkietowych do podłóg mozaikowych – o 3.7%. szyb zespolonych wielokomorowych – o 28. ceramicznych.] Gazomierze [tys. rur.RYNEK BUDOWLANY Produkcja ważniejszych wyrobów przemysłowych używanych w budownictwie w 2006 r.5%.2% i sklejki – o 7. Mniej niż w 2005 r.3%. węży sztywnych z PVC – o 20.] Cement [tys.] Dachówki ceramiczne [tys. ościeżnic i progów drewnianych – o 20. ale szyb jednokomorowych wyprodukowano o 17.0%.2 121.0 79.4 95. O 5 – 10% w skali roku wzrosła produkcja rur stalowych – – o 9. ceramicznych. wodorozpuszczalnych – o 9. ścienne lub sufitowe z tworzyw sztucznych – o 4.8 96.7%.2 132.8%.9%..5%.

sprzedaż produkcji budowlano-montażowej.3 104. Udział sektora prywatnego w ogólnej wartości produkcji budowlano-montażowej wyniósł ok. w porównaniu z analogicznym okresem 2005 r. Udział produkcji zrealizowanej przez przedsiębiorstwa z przewagą własności zagranicznej zwiększył się o ponad 1 pkt – do ok.7 108. W strukturze produkcji budowlano-montażowej podobnie jak w latach poprzednich największy udział stanowiły roboty wykonane przez przedsiębiorstwa będące własnością krajowych osób fizycznych (ponad 66% przy ponad 1 pkt spadku) oraz wykonywane przez prywatne spółki krajowe (ok.1 107. W porównaniu z grudniem 2005 r.0% przed rokiem) niż inwestycyjnym (o 15. 8%. wobec 7. Szybciej rosła sprzedaż robót o charakterze remontowym (wzrost o 23.5 117.0 108.8%. w których produkcja była niższa niż przed rokiem.8 108.4 96. 23% – przy nieznacznym spadku). natomiast w porównaniu z listopadem 2006 r.3%. poza jednostkami zajmującymi się głównie realizacją robót wykończeniowych.6 118. obserwowano już jej wzrost (w ujęciu rocznym) – szczególnie wysoki od września. I – XII struktura [%] 117.9 1.5 108.7 98.6 152.2%.8 118.1 103. których podstawowym rodzajem działalności jest wykonywanie instalacji budowlanych.5%. a w przygotowaniu terenu pod budowę – 14.0 163. natomiast w kolejnych miesiącach 2006 r. Udział robót inwestycyjnych w ogólnej produkcji budowlano-montażowej zmniejszył się o 1. a w sektorze publicznym – o ok.0 112.8 107.4%. przy czym w jednostkach.4 12.8%.5%.0%.3%.8 110..4 pkt.RYNEK BUDOWLANY Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej i produkcja sprzedana budownictwa w 2006 roku 2006 r. w specjalizujących się we wznoszeniu obiektów budowlanych. (wzrost o 8. W stosunku do listopada 2006 r.6 148.6 107.8%.3 103.6 99.3 106. inżynieria lądowa i wodna wykonywanie instalacji budowlanych wykonywanie robót budowlanych wykończeniowych 105.2 184.2 123. wobec 7.9%. 7%.3 115.9% w stosunku do grudnia 2005 r.4 108.2 2. I – XII XII 2005 r.1 111.2 93.8 70.0%.1 108.5 114.0%). wyniósł on 56.4 116.0 112. – 17. do 70.9 117. wzrost produkcji odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw budowlanych. a w efekcie. W efekcie.5%.4 115.4 109. inżynierii lądowej i wodnej – 44. – 5. W sektorze prywatnym sprzedaż produkcji zwiększyła się o ok.5 108.4 104.6 71.8 98.5 107.4%. W grudniu 2006 r. a przedsiębiorstw zaklasyfikowanych do własności mieszanej W w sektorze prywatnym utrzymał się na prawie niezmienionym poziomie – 2%. w realizacji robót wykończeniowych – 25.4 29. W styczniu i w lutym odnotowano spadek sprzedaży produkcji budowlano-montażowej (zrealizowanej na terenie kraju przez przedsiębiorstwa budowlane o liczbie pracujących powyżej 9 osób).7 1.9 122. Znaczne zwiększenie sprzedaży odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw budowlanych poza jednostkami zajmującymi się głównie Dynamika (w cenach stałych) i struktura (w cenach bieżących) sprzedaży produkcji budowlano-montażowej w jednostkach budowlanych o liczbie pracujących powyżej 9 osób Wyszczególnienie 2005 r. w II – 11.2 114.9 126.7 93..0%.8 109.6 11.2 154.6% przed rokiem). była o ok.0 92.9 100. zrealizowana systemem zleceniowym przez wszystkie przedsiębiorstwa budowlane. produkcja budowlano-montażowa zwiększyła się o 17.8 1.7 84.7 108. w IV – 23.2 144. 98% i był zbliżony do notowanego przed rokiem. 12%.0 100.0 102. I – III I – VI I – IX I – XII I – III I – VI I – IX Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej 2006 r. – o 44.8 99.5 108.0 125.0 analogiczny okres poprzedniego roku = 100 Ogółem z tego roboty budowlane o charakterze: inwestycyjnym remontowym Z ogółem – grupy przedsiębiorstw: przygotowanie terenu pod budowę wznoszenie obiektów budowlanych.0 90 2 ’2007 (nr 414) .2 111. w I kwartale wzrost sprzedaży produkcji budowlano-montażowej wyniósł 4. wzrost odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw. Po wyeliminowaniu wpływu czynników o charakterze sezonowym wzrost w skali roku wyniósł 26.1 98. 12% wyższa niż w 2005 r. w III – 21.6 181.4 84. w całym 2006 r.7 110.8 28.4 143.0 107. a w porównaniu z listopadem 2006 r.8 165.1 112.5 109.

W przedsiębiorstwach. – udział robót dotyczących realizacji budynków (z 46. 27%.5%.9 100. a zbiorowego zamieszkania o 0.8 1.5%. Spadek produkcji. realizujących obiekty inżynierii wodnej – o ok.5 1. Struktura (w cenach bieżących) sprzedaży produkcji budowlano-montażowej wg rodzajów obiektów budowlanych Rodzaje obiektów Struktura [%] 2005 r. W podmiotach specjalizujących się w wykonywaniu podłóg i ścian oraz pozostałych robót wykończeniowych poziom zrealizowanych robót nie uległ zmianie. 20%.4% do 45.9%).1 32. przez przedsiębiorstwa o liczbie pracujących powyżej 9 osób) o 17. a w specjalizujących się w robotach wykończeniowych – 8.1%. wodnych.4 pkt).4 pkt) i budynków pozostałych (gospodarstw rolnych i budyn2 ’2007 (nr 414) 91 . 26%. których podstawowym rodzajem działalności jest wznoszenie budynków i budowli. inżynierią lądową i wodną – 3.6 6.9 2.7 6. niż przed rokiem.RYNEK BUDOWLANY realizacją robót wykończeniowych. jednomieszkaniowych o 0.3 pkt.0 2. tunele i przejścia nadziemne i podziemne budowle wodne rurociągi i linie telekomunikacyjne oraz linie energetyczne przesyłowe rurociągi sieci rozdzielczej i linie kablowe rozdzielcze oczyszczalnie wód i ścieków kompleksowe budowle na terenach przemysłowych obiekty pozostałe. przy czym w podmiotach specjalizujących się w robotach budowlanych drogowych – o ok. ogólnodostępnych obiektów kulturalnych. drogi ekspresowe. inżynieria lądowa i wodna.4 10.7 11. wentylacyjnych i gazowych – o ok. ulice i drogi pozostałe drogi szynowe. w zajmujących się głównie wykonywaniem konstrukcji i pokryć dachowych – o ponad 25%. a z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej – o 20. przy czym udział tej grupy w strukturze produkcji budowlano-montażowej jest niewielki.4 13. Spadek ten był wynikiem zmniejszenia udziału produkcji związanej zarówno ze wznoszeniem budynków niemieszkalnych (z 32.9 4. Ogółem Budynki razem budynki mieszkalne w tym: mieszkalne jednorodzinne o dwóch mieszkaniach i wielomieszkaniowe budynki niemieszkalne w tym: biurowe handlowo-usługowe przemysłowe i magazynowe ogólnodostępne obiekty kulturalne. wzrost produkcji wystąpił we wszystkich klasach. 9%. 7%.4 2.3%). Duży wzrost sprzedaży w ujęciu rocznym obserwowano również w podmiotach.1 4. Wzrost produkcji w grupie przedsiębiorstw wykonujących głównie instalacje budowlane spowodowany był zwiększeniem sprzedaży wśród podmiotów zajmujących się głównie instalacjami elektrycznymi – o ok.6 9.2 12. drogi kolei napowietrznych lub podwieszanych mosty. gdzie indziej niesklasyfikowane 20. w zajmujących się głównie wznoszeniem obiektów budowlanych. jak i mieszkalnych (z 13. Udział robót wykonywanych przy realizacji budynków mieszkalnych wielomieszkaniowych zmniejszył się o 0. budynki o charakterze edukacyjnym.0 45.0 3. w jednostkach wykonujących specjalistyczne roboty budowlane – o ponad 23%. których podstawowym rodzajem działalności jest wykonywanie głównie robót budowlanych wykończeniowych.7 24. budynków kultury fizycznej (o 0.2 1.7 Dużemu wzrostowi sprzedaży produkcji budowlano-montażowej towarzyszył wzrost przeciętnego zatrudnienia o 3. przy czym w firmach. Wzrost sprzedaży produkcji odnotowano w firmach zajmujących się głównie malowaniem i szkleniem (o ponad 14%) oraz tynkowaniem (o ok. sprzedaży robót w przedsiębiorstwach.4%).11%). O niższej.8 53. budynki szpitali i zakładów opieki medycznej oraz budynki kultury fizycznej Obiekty inżynierii lądowej i wodnej w tym: autostrady. wyniósł on 0.9 2006 r.2 pkt. wiadukty i estakady.8 1. budynków o charakterze edukacyjnym. zadecydowały gorsze efekty jednostek specjalizujących się w montażu stolarki budowlanej (spadek o ponad 13%). Wzrost odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw. a w podmiotach zajmujących się głównie budownictwem ogólnym i inżynierią lądową – o ok.0 12.5 5.8%. Przy ogólnym wzroście sprzedaży produkcji budowlano-montażowej (zrealizowanej w 2006 r.0 46. W ogólnej wartości sprzedaży produkcji budowlano-montażowej zmniejszył się – w porównaniu z 2005 r.9 4. odnotowano natomiast w przedsiębiorstwach zajmujących się pozostałymi instalacjami budowlanymi.5% do 31. 100.2%. w których produkcja była niższa niż przed rokiem.3 13. których podstawowym rodzajem działalności jest przygotowanie terenu pod budowę.5 2.9 1. Spadek udziału robót zrealizowanych na budynkach niemieszkalnych dotyczył budynków biurowych (o 0. budynków szpitali i zakładów opieki medycznej. 16%. o ok. wykonywaniem instalacji budowlanych – 2.7 11.7 2.0 6.4 6.6%.4 54.7 2. 16% oraz w jednostkach specjalizujących się w wykonywaniu instalacji cieplnych.2 2.9% do 13. których podstawowym rodzajem działalności jest przygotowanie terenu pod budowę.8%.6 6. wykonujących roboty budowlane izolacyjne – o ok.7 31. roboty związane z realizacją budynków rzwiększyły się o 14.4 pkt.7%.

0 102. obejmująca przychody z działalności budowlanej i niebudowlanej. ze sprzedaży wyrobów produkcji własnej. rurociągów i linii telekomunikacyjnych oraz linii energetycznych przesyłowych (o 1. Zmniejszył się natomiast udział produkcji związanej z budową rurociągów sieci rozdzielczej i linii kablowych rozdzielczych – o 1. Podobnie jak w grudniu i styczniu 2006 r.6% w 2005 r.7 103.RYNEK BUDOWLANY ków magazynowych rolniczych) – o 0. chociaż ostrożniejsze od tych z grudnia 2006 r.4 103. wykorzystanie mocy produkcyjnych w budownictwie w styczniu br. w porównaniu ze styczniem ub. uciążliwość barier związanych m.2%).7 109. Formułowane prognozy związane z sytuacją finansową są nadal pozytywne. obiektów pozostałych (o 0.6 240.in. o 0.2 750.4% (wzrost o 11.4 pkt.7% (spadek o 5. jako najbardziej znaczące bariery w prowadzeniu działalności budowlanej przedsiębiorstwa nadal wskazują m.3 121.0% (przed rokiem spadek o 4.1 pkt).4% (wzrost o 1.8% (przed rokiem wzrost o 4.5 113. Znacznie zmniejszyła się natomiast.5% (przed rokiem wzrost o 19. (w tym znacznie wyższy od notowanego w styczniu 2006 r. 83%. zwiększył się udział robót związanych z realizacją obiektów inżynierii lądowej i wodnej (z 53. spadło w porównaniu z grudniem 2006 r. odnotowany we wszystkich województwach (przed rokiem w sześciu).8%).2 123. z warunkami atmosferycznymi i niedostatecznym popytem.0 104.2% (spadek o 42.9 942. lubuskiego – o 24. lepsze od przewidywań z grudnia 2006 r. robót i usług.] 329 21 15 13 6 17 29 65 6 14 7 19 53 8 12 34 11 I – XII 2005 = 100 103. dróg kolei napowietrznych lub podwieszanych. ulic i dróg pozostałych (o 4. dróg ekspresowych.0 100.8%).0 367.4 109.3 121.1 pkt).2 pkt) oraz dróg lotniskowych (o 0.5%).5 pkt).2 127.8 115.2% (wzrost o 0.5 125.0 673. tj.1 107.3 107.2 pkt). koszty zatrudnienia. warmińsko-mazurskiego – o 7. Zwiększył się natomiast udział produkcji związanej z realizacją budynków handlowo-usługowych oraz budynków przemysłowych i magazynowych (po 0. W strukturze produkcji budowlano-montażowej zrealizowanej w 2006 r.8%).1 116.2 pkt).7% (wzrost o 5.1 pkt). Wzrostowi przychodów ze sprzedaży wyrobów i usług towarzyszył także wzrost przeciętnego zatrudnienia w przedsiębiorstwach budowlanych (o 3.6 Przeciętne zatrudnienie [tys.1 293.0%) i maProdukcja sprzedana i przeciętne zatrudnienie w budownictwie w 2006 roku Województwa Produkcja sprzedana [mln zł] Polska dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 90 5 3 2 1 3 6 30 1 2 2 4 9 1 2 9 2 102.2%). tuneli i przejść nadziemnych i podziemnych – nie uległ zmianie (2. przy czym największy w przedsiębiorstwach z siedzibą na terenie województwa: podkarpackiego – o 32.9 123.0 pkt). Spowodowane jest to ostrożniejszymi niż przed miesiącem.4 116.2 747.4 053. 88% do ok.2 059. roku.1 470.3 114. wielkopolskiego – o 4.8 pkt (przy spadku udziału robót związanych z budową oczyszczalni wód i ścieków – o 1. ocenami bieżącego portfela zamówień.6%). W styczniu 2006 r. których podstawowym rodzajem działalności jest wykonywanie instalacji budowlanych.2 122. Największy wzrost przeciętnego zatrudnienia wystąpił w firmach z siedzibą na terenie województwa: pomorskiego – o 9.4 132. W najbliższych miesiącach oczekuje się poprawy portfela zamówień i produkcji budowlano-montażowej i ich prognozy są ko- rzystne.2 112. lubelskiego – o 7.6%. największe wykorzystanie mocy produkcyjnych notuje się w przedsiębiorstwach. Zwiększające się od kwietnia 2006 r.9 288.0 101.7%). budowli sportowych i rekreacyjnych (po 0. wobec spadku w 2005 r.4% (spadek o 2. o czym zadecydował wzrost udziału robót związanych z budową autostrad.7 124.3% (wzrost o 18. lubuskiego – o 9.9% (spadek o 0. świętokrzyskiego – o 24. Wzrósł także udział produkcji związanej z budową dróg szynowych.).6 469. wyższa o 11. przez przedsiębiorstwa budowlane o liczbie pracujących powyżej 9 osób. przy czym dotkliwość tej ostatniej bariery zwiększyła się w skali roku najbardziej spośród wszystkich utrudnień wymienianych przez przedsiębiorstwa. hoteli i budynków zakwaterowania turystycznego oraz budynków transportu i łączności (po 0.8 123.2 101.8 104. podlaskiego – o 7.6 101. Produkcja sprzedana budownictwa. lubelskiego – o 27. W styczniu br.6%). była (w cenach bieżących) o 20.6 zowieckiego – o 23.7%).7 101.9 107.2 796. lecz lepszy niż w analogicznym miesiącu od 1994 r.3%). nieco niższy niż przed miesiącem. zrealizowana w 2006 r. wiaduktów i estakad.5%).8%). ale nadal korzystnymi.4 223.6%) i mazowieckiego o 4.9 818. produkcji budowlano-montażowej i sytuacji finansowej. a w przypadku budowy mostów.4%).in.6 pkt) oraz kompleksowych budowli na terenach przemysłowych i budowli wodnych (po 0.9 103.3 909.9% wyższa niż przed rokiem (w 2005 r. Wzrost sprzedaży odnotowano we wszystkich województwach (przed rokiem w czternastu). wskaźnik ogólnego klimatu koniunktury w budownictwie nadal jest optymistyczny.0 I – XII 2005 = 100 120. do 54. mgr Janusz Kobylarz Główny Urząd Statystyczny 92 2 ’2007 (nr 414) . z ok. konkurencję ze strony innych firm oraz niedobór wykwalifikowanych pracowników.

3 124.5 51.9 Ogółem Indywidualne Przeznaczone na sprzedaż lub wynajem Spółdzielcze Społeczne czynszowe Komunalne Zakładów pracy deweloperzy. Formy budownictwa mieszkaniowego liczby struktura bezwzględ[%] ne 114 164 57 134 37 8 5 4 783 788 807 418 234 100.2 782 817 112. wyniosła 11 702 tys.0 95.2 924 573 97. a zakładowe – zaledwie 0.1 112. Największy udział (50%) w przyroście nowych mieszkań mieli nadal inwestorzy indywidualni.6% niższa niż przed rokiem. pomorskiego – 9. oraz wydano pozwolenia na budowę 168.4% więcej niż w 2005 r.4 1 178 742 94.1 11 701 976 123. Łączna powierzchnia użytkowa wszystkich mieszkań oddanych do użytku w 2006 r.5 97.3 106.2 64. wybudowano zaledwie 100 mieszkań więcej niż przed rokiem. roku – 29. rozpoczęto budowę 138 tys. roku – 3.5 398 241 88.7%).4 tys.. których udział wyniósł 33.9 0.2 97. – 105.5 144. tj.9% więcej niż przed rokiem.4 78. oraz 1) Z Wyniki budownictwa mieszkaniowego w okresie styczeń – grudzień 2006 r.6 59.1% (wobec 4.6 95.4 111.6 87. Na rynku mieszkaniowym panuje jednak znaczne ożywienie. wynikające z bardzo dużego popytu na nowe mieszkania.3 100. mieszkań.4 95.6 117.6 484 761 90.1 505 764 97.8 163 797 113.r.7% wszystkich mieszkań (w ub.0% (10 250).5 m2 (w ub. m 2 i była o 2.2% (10 529). W 2006 r.2 128..7 5. (cd. 94) Mieszkania Województwa liczby bezwzględne I–XII 2005 = = 100 PrzeciętPowierzchnia użytkowa na pomieszkań wierzchnia użytkoI–XII kowa 2005 = miesz[m2] = 100 kania [m2] Liczba mieszkań rozpoczętych Ogółem POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 114 8 5 4 2 4 12 26 1 4 3 10 8 1 4 10 5 164 469 055 776 914 767 390 521 340 630 047 250 321 626 472 529 057 100.3 m2). Wzrost liczby mieszkań oddanych do użytkowania odnotowano we wszystkich formach budownictwa. roku – 7. Najmniejszy dział w przyroście ogólnej liczby mieszkań miały województwa: opolskie Budownictwo mieszkaniowe w okresie styczeń – grudzień 2006 r. a spadek przeciętnej powierzchni użytkowej mieszkania (o 2. że liczba nowo wybudowanych mieszkań w 2006 r.2 I–XII przeciętna 2005 = 100 powierzchnia mieszkania [m2] 100. rokiem udział ten zmniejszył się o 5.9 106.5 pkt. małopolskiego – 10. i wyniosła 114. tzn.5 293 044 104. tj.2 41. We wszystkich formach budownictwa (z wyjątkiem budownictwa komunalnego) wznoszono mieszkania większe niż przed rokiem.1 102.9% (w ub. I–XII 2006 r.0 97.4 118. a przeciętna powierzchnia jednego mieszkania wyniosła 102.4 112.9 2 528 167 115.8 1 206 980 93.0 33.6 119.5 1 068 531 76.5%).8 m 2) wynikał ze zmiany struktury inwestorów – spadek udziału inwestorów indywidualnych.2 90.5-krotnie większe niż pozostali inwestorzy.1 3.0%).9 107.9% (12 390).4 95.0 43.7 192 632 100. Spółdzielnie mieszkaniowe wybudowały 7.5 109. z wyjątkiem budownictwa indywidualnego i zakładowego.2 120. którzy budują mieszkania na ogół 2.1% (w ub.5 105.5 92. wielkopolskiego – 9.1%). 2 ’2007 (nr 414) 93 .5 89. na str. o 35.0 137 962 9 794 6 250 5 522 2 700 5 338 17 255 33 388 1 274 5 122 3 796 15 050 8 062 2 361 5 832 11 296 4 922 Dane mogą ulec zmianie po opracowaniu danych ze sprawozdawczości rocznej.4 98. ukształtowała się na poziomie 2005 r.2 91.8 90.6 89.6 102.8 102.2 tys.RYNEK BUDOWLANY Efekty budownictwa mieszkaniowego w 2006 roku wstępnych danych GUS 1) wynika.1 97.2% (26 521 mieszkań).0 100.5 557 582 96. TBS-y 5.3 122. mieszkań.2%). Bardzo dobrą koniunkturę na rynku mieszkaniowym potwierdzają wskaźniki określające wzrost liczby rozpoczętych budów i udzielonych pozwoleń na budowę nowych mieszkań. chociaż w porównaniu z ub.2 % (wobec 0.4 87. o 30.4 568 081 115.3 340 553 104.7 507 711 88.1 90.3 114.1 7.0 50. mieszkania komunalne stanowiły 3. Ponad połowę wszystkich mieszkań wybudowano na terenie 4 województw: mazowieckiego – 23.

7 147.0 144.2%.6 – 74.1 60. 57 134 mieszkania.7 151.7% wszystkich mieszkań indywidualnych w kraju.0 168.7 92.8 92.7% (3047).4% (2198 mieszkań) i warmińsko-mazurskim – 22.1%.7 163.3 149.0 141.8 69.2 53. lubuskie – 2.6 82. tj.8 63. Najmniej mieszkań inwestorzy indywidualni wybudowali w województwie opolskim – 953. to nadal zachowali pozycję lidera w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych.7 63.7 126.6 285.2 93.8 197.3 53.7 110.2 72.7 139.5 143. którzy wybudowali 9822 mieszkania.2 86.5 59.1 81.2 59.0 90.9 66.2 111.1 44.0 86.4 55.9% więcej (953 mieszkania.3%.1 76.7 83.8 195. wykazali inwestorzy indywidualni.2 45. wynika. w opolskim – o 11.6% i małopolskiego – 5753.5 62.. 75.4 142.RYNEK BUDOWLANY Budownictwo mieszkaniowe w okresie styczeń – grudzień 2006 r.1 129.6 241.6 63.2 92.2 64.2 74.3 92.7 87. 93) Mieszkania Województwa liczby bezwzględne I – XII 2005 = = 100 PrzeciętPowierzchnia użytkowa na pomieszkań wierzchnia użytkoI – XII kowa [m2] 2005 = miesz= 100 kania [m2] Liczba mieszkań rozpoczętych Budownictwo indywidualne POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 57 3 2 3 1 3 5 9 3 1 3 6 1 2 6 2 134 081 524 003 599 259 753 822 953 499 574 920 083 265 159 442 198 90.7 55.5 48.2%. w porównaniu z 2005 r.9 170.5 56.0 120.9 136. tj. tj. 11. co stanowiło 71. z wynikami osiągniętymi w 2005 r.0 90. i chociaż było to mniej niż w ubiegłym roku aż o 9.3% więcej (3499 mieszkań. którzy wybudowali w 2006 r.6% mniej niż w 2005 r.9 56.0 114.4 195.0 64.2 173. tj.7 90. z wielkopolskiego – 6442.8%.5 97. świętokrzyskim – 1265.5 75.5 102.2% wszystkich mieszkań oddanych do użytkowania przez tę grupę inwestorów. Z porównania wojewódzkich efektów budownictwa mieszkaniowego w 2006 r.8 137.5 81.6% ogółu w województwie).1 113.7 238. tylko 1.2 2 441 205 59 59 56 41 252 838 9 8 45 350 109 12 69 200 121 880 778 033 370 594 865 109 547 938 381 838 470 603 876 546 067 865 118. 17.5 287. świętokrzyskie – 1.7%. Największą aktywność wykazali inwestorzy indywidualni z województwa mazowieckiego.1 90.9 129.7 87.9 160.5 67.2 92.4%. 2.7 286.1 146.9 152.5 73.6 93.6 50.9 103.3 58.3 155. śląskiego – 6083.4 953 775 788 631 560 928 7 754 17 627 87 319 1 134 8 621 1 128 276 2 112 2 111 2 102 52 4 1 1 4 12 5 1 1 3 1 – 1.4 90.6 8 238 455 353 410 217 476 820 1 451 143 495 257 534 911 166 278 929 335 624 100 048 247 591 963 757 091 892 906 655 335 766 804 607 769 093 91.7 346.6 70. tj.7 140. tj.0 59..4 85.2 91. Efekty budownictwa indywidualnego stanowiły po- 94 2 ’2007 (nr 414) .6% (2914) i podlaskie – 2.2 97.5%.6 – 68. wielkopolskim – o 13.0 64. Największą aktywność budowlaną.6 64.5 69 4 3 3 1 3 7 12 1 3 1 4 6 2 2 7 2 365 354 381 368 741 933 518 779 162 965 620 689 366 085 507 485 412 Budownictwo spółdzielcze POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 8 788 758 367 409 142 253 1 219 2 812 32 801 519 124 187 140 471 200 354 106.4 93.9 522 55 22 21 7 19 69 171 2 45 25 6 13 9 23 11 18 457 372 096 790 543 351 171 567 076 265 266 900 165 567 308 855 165 112.8 53.4 85. W pozostałych województwach odnotowano. tj.5 60. dolnośląskim – o 15.2 m2 (o 1.1 83.2 92. łódzkim – o 12.6 61. ze str. tj.4 94.9 131. 2.1%.7 93.1% wszystkich mieszkań wybudowanych na tym terenie) i podkarpackim – o 3.5 163. 10.7 m2 więcej niż przed rokiem).1 122.9 59.3 228.2 110.4 68. że tylko w dwóch województwach wybudowano więcej mieszkań indywidualnych.0 64. o 10 – 20% mniej w lubuskim – o 16.3 55. m2. największy w województwie zachodniopomorskim – o 24.8% (2159).9 87.3 152.5 68. a przeciętna powierzchnia mieszkania – 144.8% i podlaskim – 1574.7 262.3 43.6 136.1 144.9 87.3 49.7 123. (cd.5 104.2% (1340 mieszkań).7 136.5 77.4% (1626). tj.6 86.5 168.7 88. tj. spadek liczby mieszkań indywidualnych.0 65.1 157.3 197.0 93. a w pozostałych województwach spadek nie przekroczył 10%.6 43.0 93. 10.3 51.8 75.6 92. lubuskim – 1599.3 8 292 212 654 314 38 132 793 2 199 – 784 589 1 222 117 – 711 243 284 Budownictwo przeznaczone na sprzedaż lub wynajem POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 37 3 1 1 783 352 068 023 947 602 167 271 179 125 710 558 346 150 297 124 864 114.3 141.2 147. 2. wyrażającą się liczbą oddanych mieszkań.7 61.9 110.6 93.3 84. Łączna powierzchnia użytkowa tych mieszkań wynosiła 8239 tys. tj. o 8.

1%.9 m2.8%.1% więcej). pomorskim – 5558.5 m2 i opolskim – 151. budowano w województwie świętokrzyskim – 85. zachodniopomorskim – 36. podlaskim – 17. Wybudowały one 8788 mieszkań.5% wszystkich mieszkań oddanych przez deweloperów w skali kraju.6% (2812). Małe zainteresowanie budownictwem spółdzielczym wykazano w województwie pomorskim – spadek o 56. m2. tj.6%. w warmińsko-mazurskim – 53.2% (124 mieszkania).0% (519).2% (187) i opolskim – 2. W przypadku dynamiki spółdzielczych efektów budowlanych uwagę zwraca ożywienie. świętokrzyskiego – 150 i opolskiego 179.2% wszystkich mieszkań wybudowanych na tym terenie. do 33.7% (tylko 150) . poniżej 60 m2. o ponad 100%.7 m2. Najmniejszy udział w przyroście nowych mieszkań mieli deweloperzy z województwa podkarpackiego – tylko 125. a najmniejsze.6% (947). a najmniejsze.3 m2 i opolskim – 55.5% (1023).2 m2 wobec 50. kujawsko-pomorskim – o 60. i był to największy wzrost wśród wszystkich inwestorów. Ponad połowę tych mieszkań wybudowały Towarzystwa Budownictwa Społecznego – 5807. zachodniopomorskim – o 70. deweloperzy wybudowali w województwie świętokrzyskim – o 54. odnotowano w województwie łódzkim – o 185. inwestorzy indywidualni budowali w województwie podlaskim – 163.6%.6% (ale są to tylko 253 mieszkania). lubelskim – 62.3% więcej niż przed rokiem. a udział w ogólnej liczbie mieszkań oddanych do użytkowania w kraju wyniósł 5. tj. mieszkań których budowę rozpoczęto oraz mieszkań. zachodniopomorskim – o 49.2% (801).6%. Największe mieszkania na sprzedaż lub wynajem. świętokrzyskim – 1.7% wszystkich efektów budownictwa mieszkaniowego w 2006 r. 14.0 m2.5 tys. tj.2 m2 większa i wyniosła 59.2%.1 m2.3% (ale są to tylko 602 mieszkania).7%.RYNEK BUDOWLANY nad 50% wszystkich mieszkań wybudowanych na terenie województw w następujących 9 województwach: świętokrzyskim – 77. – 51. Mniej mieszkań niż w 2005 r. Mieszkania wybudowane przez spółdzielnie stanowiły 7.0% (2812). a najmniejszy udział odnotowano w województwie pomorskim – 1. warmińsko-mazurskim – o 97.4% (124).6% (1068) i dolnośląskim – o 55. zachodniopomorskim – 152. Najwięcej mieszkań na sprzedaż lub wynajem oddano do użytkowania w województwie mazowieckim – 12 271.3% więcej niż w 2005 r. Powierzchnia użytkowa mieszkań społecznych czynszowych wyniosła 297. Największy przyrost nowych mieszkań na sprzedaż lub wynajem. a przeciętna powierzchnia mieszkania zwiększyła się o 2 m2 i wyniosła 64.9% (124 mieszkania).4% (ale było to 12 271 mieszkań) i wielkopolskim – o 6. śląskim – 73.6 m2. 11.1 m2 w 2005 r. W pozostałych formach budownictwa mieszkaniowego (społeczne czynszowe. a przeciętna powierzchnia mieszkania była nieco większa niż w 2005 r. świętokrzyskim – 131. wielkopolskim – 61.9%. Z ogólnej liczby mieszkań spółdzielczych najwięcej wybudowano w województwie mazowieckim – 32.6% (142).1% (354) i kujawsko-pomorskim – o 40. łącznie 10 459 mieszkań.0 m2.4%.2% wszystkich mieszkań deweloperskich. małopolskim – 13.3%. lubuskim – 136. Udział tej formy budownictwa wzrósł z 29. o 6. Liczba mieszkań oddanych do użytkowania.1%.2% (367). mazowieckim – 10. na których budowę wydano pozwolenia * – dane wstępne mazowieckim – o 9.1%. co stanowiło 32.3% wszystkich nowych mieszkań w województwie (801). co łącznie stanowiło zaledwie 1. komunalne. a najmniejszą lokalną aktywność wykazali deweloperzy w województwie podkarpackim – tylko 2. a najmniej w pomorskim – 1.0%. lubelskim – o 13. małopolskim – o 141..5 m2.2%. Na drugim miejscu w rankingu inwestorów budownictwa mieszkaniowego uplasowali się deweloperzy. łódzkim – 12.2% (1864). m2.1% (801).9% i podlaskim – 51.3% (125). o 14.9% więcej niż w 2005 r. co w porównaniu z 2005 r. tj. zakładowe) wybudowano w 2006 r. mazowieckim – 46. wielkopolskim – 1.0% w 2005 r. dolnośląskim – 39. Największy udział w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych w województwie mieli deweloperzy w pomorskim – 54.9% (3352).8 m2 i śląskim – 81. śląskim – 2. stanowiło wzrost o 9. Łączna powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 522. opolskim – 71. o 7.9%. ok.4% (1297).9% (1219) i podkarpackim – 9.8% więcej niż przed rokiem. o 12. tj. lubuskim – 54. w województwie łódzkim – o 246. kujawsko-pomorskim – 55. Powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 2442 tys.1% w 2006 r. a powierzchnia użytkowa mieszkania była o 3. Największe mieszkania.9% (1219). tj.7% nowych mieszkań to lokale wybudowane przez deweloperów. łódzkim – 68. którzy wybudowali 37 783 mieszkania. 130 m2.1% (3124). świętokrzyskim – 9.6% (140) i lubuskim – 1. w warmińsko-mazurskim – 129.4% (32). powyżej 150 m2.4 m2. podkarpackim – o 128.9% (200). powyżej 80 m2.9%. Największy udział w zaspokajaniu lokalnych potrzeb mieszkaniowych miały spółdzielnie w województwie podkarpackim – 17. lubuskim – o 63.7% i małopolskim – 4167. o ponad 50%. Największą ak2 ’2007 (nr 414) 95 . podkarpackim – o 31.5 m2. m2 (o 18.6 m2. podkarpackim – 75.5 tys.

przy czym najwięcej zamierzają wybudować w województwie warmińsko-mazurskim – 991 mieszkań (o 42. a średnia powierzchnia mieszkania była o 2. łódzkiego – o 94. Najwięcej mieszkań indywidualnych. o 24. lubelskim – 88. inwestorzy indywidualni – o 17.5% (2361 mieszkań). śląskim.8 tys.5 tys. podkarpackim – o 7. podkarpackim – 976 (ponad 6-krotnie więcej niż przed rokiem). podejmując działania przygotowawcze do rozpoczęcia nowych budów.7%.1% (5505).8%.1% wiecej. najwięcej w województwie wielkopolskim – 1155 (o 230% więcej pozwoleń niż przed rokiem). opolskim – o 59. W 8 województwach wydano mniej pozwoleń niż przed rokiem. tj.0% więcej. tj.8% mniej.0%. Zakłady pracy wybudowały w 2006 r.7% więcej) i pomorskim – na 9076 (o 43. małopolskim – na 9396 (o 72. tj. Więcej pozwoleń niż przed rokiem otrzymały również spółdzielnie mieszkaniowe – na budowę 7. mgr Małgorzata Kowalska Główny Urząd Statystyczny 96 2 ’2007 (nr 414) . Największą dynamikę wykazali jednak deweloperzy. Najwięcej nowych lokalizacji uzyskali deweloperzy w województwie mazowieckim – na budowę 25 588 mieszkań (o 71..7 m2 w warmińsko-mazurskim.5%. przy czym największy w zachodniopomorskim – o 72. tj.5% (8292). a w mazowieckim 598.3% wszystkich mieszkań.1 tys. wszyscy inwestorzy otrzymali łącznie pozwolenia na budowę 168.7% mieszkań w województwie. małopolskim – 7939 i śląskim – 6950. dolnośląskim – o 33. tj.8% więcej). dolnośląskim – na 9187 (o 38. 10. a ich udział w przyroście nowych zasobów mieszkaniowych stanowił zaledwie 0..6% (ale są to tylko 1403 mieszkania). mieszkań. o 20. a najmniejszy w świętokrzyskim – o 2. Ponad 45% tych mieszkań będzie budowanych w ramach budownictwa indywidualnego. kujawsko-pomorskim – 508. tylko 234 mieszkania. przy czym w świętokrzyskim nie oddano żadnego mieszkania.0 tys.9% więcej niż w 2005 r.6 m2). o 5. a w zachodniopomorskim o 55% mniej (na 189 mieszkań). co w skali województwa stanowiło tylko 2. małopolskim – 17 255. mieszkań. Na mocy pozwoleń uzyskanych w latach 2005 – 2006 rozpoczęto budowę 138 tys. tj.5% wszystkich mieszkań społecznych czynszowych i 8. Najmniejszy wzrost liczby mieszkań. których budowę rozpoczęto w 2006 r. świętokrzyskim i wielkopolskim. O prawie 8% mniej pozwoleń otrzymały TBS-y. Najwięcej mieszkań zakłady pracy wybudowały w województwie warmińsko-mazurskim – 90.. o 56.4% więcej).1% (2054). Połowa tych mieszkań przypada na budownictwo indywidualne – 69 365. wielkopolskim – 769 (2-krotnie więcej). opolskim – 54. pomorskim – 15 050. Powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 183. 40%.6 m2 w województwie lubuskim.9 m2 i było to o 14.7% więcej). 9. m2.4% więcej). śląskim – 548 (ale jest to o 45. o 15. Największy wzrost liczby nowych mieszkań oddanych do użytkowania w 2006 r. wielkopolskim – 8202. tj. śląskiego – 379.0% więcej niż w 2005 r.4 m2 w opolskim.2 m2 mniejsza niż przed rokiem (41. W porównaniu z 2005 r. W pozostałych województwach liczba nowych mieszkań społecznych czynszowych nie przekroczyła 500.2%. co w porównaniu z 2005 r.1%. małopolskim – 725 (4-krotnie więcej). Jedynie w ramach budownictwa społecznego czynszowego odnotowano spadek aktywności – rozpoczęto budowę 4106 mieszkań. przy czym największy spadek odnotowano w lubuskim – o 67. mazowieckim – 23 i lubuskim – 22. W ramach budownictwa komunalnego zamierza się rozpocząć budowę 4. tj.4 tys.0% (4593).2%. We wszystkich województwach liczba nowo rozpoczętych budów wzrosła. tj.). kujawsko-pomorskiego – 574.8% więcej. W dolnośląskim TBS-y oddały 822 mieszkania. tj. W województwie mazowieckim spółdzielnie otrzymały pozwolenia na budowę tylko 633 mieszkań.3% (2905 mieszkań). Ponad połowę mieszkań komunalnych wybudowano na terenie 4 województw: mazowieckiego – 995.4%. podlaskiego – o 120. stanowiło wzrost o 35. a opolskim – 92. budownictwo komunalne – o 17. a w porównaniu do ub. w podkarpackim – tylko 48.RYNEK BUDOWLANY tywność wykazały TBS-y w województwie małopolskim.9%. mieszkań. a prawie 40% przeznaczono na sprzedaż lub wynajem – 52 953. Prognoza dla rynku mieszkaniowego Na rosnące potrzeby mieszkaniowe społeczeństwa aktywnie reagują inwestorzy.4% więcej. chociaż intensywność działań poszczególnych grup inwestorów jest zróżnicowana. nowych mieszkań. o 49. natomiast liczba 5 nie została przekroczona w lubelskim.3%. łódzkim. podlaskim. o 62. które rozpoczną budowę 4703 mieszkań. Były to mieszkania o najmniejszej powierzchni użytkowej: od 31.2 m2 więcej niż przed rokiem.9% mniej niż w 2005 r. Wzrost liczby wydanych pozwoleń odnotowano we wszystkich województwach. wybudowanych zostanie w województwie mazowieckim – 13 066.1 m2 w pomorskim i 46. 32. o 40% mniej niż w 2005 r.5% więcej). pomorskim – 624 (o 99. odnotowano w ramach budownictwa komunalnego – 4418 mieszkań. mieszkań. Łączna powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 18. W pozostałych województwach wydano więcej pozwoleń na budownictwo komunalne.9% (4020) i łódzkim – o 8. tj. tj. otrzymali pozwolenia na budowę 74. roku było to aż o 69. wielkopolskim – 11 296.5 tys. podkarpackim. 17.1%.4 m2 wobec 43. dolnośląskiego – 449.2% wszystkich mieszkań oddanych do użytkowania w województwie. spółdzielnie – o 7.2% (4922 mieszkania) i świętokrzyskim – o 9. a przeciętna powierzchnia mieszkania wynosiła 78. zanotowano w województwie zachodniopomorskim – o 7.5% mniej niż w 2005 r. tj. tj. a najmniej w województwie lubuskim – tylko 42. a największy wzrost osiągnęli inwestorzy z województwa pomorskiego – o 172. świętokrzyskim – 68 i podlaskim – 81. na którego terenie wybudowano 1014 mieszkań. którzy w 2006 r. 17. opolskim – 30. o 56. tj. m2.4% więcej niż w 2005 r. gdyż ci inwestorzy otrzymali pozwolenia na budowę 77 tys. o 12. mieszkań.1%. przy czym najbardziej w mazowieckim – 33 388 mieszkań.3% i zachodniopomorskim – o 65. ok.2% (na 4046 mieszkań). do 47. o 30. W 2006 r. największą dynamikę nowo rozpoczętych budów zanotowali deweloperzy – wzrost o 66. nieprzekraczający 10%.

niezbędne inwestycje itd. zapoznać wszyscy zainteresowani.99) 2 ’2007 (nr 414) Portal prawdę powie Lasy Państwowe są obecnie praktycznie jedynym dostawcą drewna na krajowym rynku. z powodzeniem stosowana była na terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu. średniowymiarowego do przerobu mechanicznego. średniowymiarowego do przerobu chemicznego oraz klub nabywców drobnych). że w czerwcu 2006 r. Obiektywizowaniu odbioru handlowego oraz optymalizacji jego kosztów znakomicie może pomóc informatyka i zdecydowano się ją wykorzystać i zdyskontować niemałe już doświadczenia we wdrażaniu informatyzacji gospodarki leśnej w ramach SILP (Systemu Informatycznego Lasów Państwowych). zasady sprzedaży drewna.). ten lepszy”. W tej materii obowiązuje zasada „koszyka” trzech grup kryteriów (oceniana jest nie tylko cena zaoferowana przez klienta. dyrektor generalny LP zlecił tej właśnie dyrekcji opracowanie aplikacji do zastosowania we wszystkich dyrekcjach regionalnych. że również w przyszłości będą mogli liczyć na sprzedaż surowca (co pozwala planować rozwój produkcji. Z istotnym jednak zastrzeżeniem: charakterystyczna dla klasycznej giełdy swobodna gra podaży i popytu jest w tym wypadku ograniczona. jakie przetargi będą organizowane w najbliższym czasie. Bezstronność gwarantuje jej skład. Lasy Państwowe nie mogą pozyskiwać więcej drewna. Komisja Leśno-Drzewna przy dyrektorze generalnym LP. Zebrane tam doświadczenia sprawiły. świata nauki. W jej rękach spoczął mechanizm regulacji cen drewna. i „przy otwartej kurtynie” rozpatrywane jest zgłaszane zapotrzebowanie na surowiec. choć w swoim czasie zdefiniowane w stosownym zarządzeniu dyrektora generalnego LP. Wśród nowych zasad sprzedaży drewna na internetowej platformie portalu leśno-drzewnego znalazła się również formuła tzw. przyrzeczeń surowcowych. Na swym inauguracyjnym posiedzeniu 26 października 2006 r. To właśnie Komisja Leśno-Drzewna zatwierdza kryteria i ich wagi. Dotychczasowy model sprzedaży drewna zastąpiono systemem rokowań jednoczesnych on-line. na ograniczenia podaży giełda reaguje po prostu zwyżką cen. wiarygodność finansowa itd. Na niej to. e-drewno Drewno niesprzedane w podstawowym. niż to wynika z etatów cięć zawarowanych w dziesięcioletnich planach urządzenia lasu. gdzie obowiązuje „koszyk” kryteriów wyboru oferty i nabywcy. W odróżnieniu od portalu.). Z powodzeniem działa on od dłuższego czasu. a leśnicy utworzyli klub sprzedawców surowca drzewnego. klęsk żywiołowych na obszarach leśnych. z wykorzystaniem specjalnej. Taka formuła sprzedaży już od marca 2005 r. ofertowym trybie za pośrednictwem portalu leśno-drzewnego oraz pojawiające się w ofercie LP doraźnie. a każdej grupie przypisana jest stosowna waga. W komisji znaleźli się reprezentanci Lasów Państwowych. Lasom Państwowym daje to stabilizację zbytu surowca i łagodzi skutki wahań koniunkturalnych na rynku. godzi interesy dostawcy i nabywcy drewna. Krytykowano zwłaszcza regułę „kto pierwszy. Lasy Państwowe przedstawiają ofertę sprzedaży. na skutek konieczności wykonania cięć sanitarnych lub też w wyniku rezygnacji innych nabywców z kupna. W jej kompetencjach znalazło się również określenie procedur zbywania drewna w sytuacjach nadzwyczajnych. W skrajnych wypadkach własnymi zasadami zaczęły się też kierować nadleśnictwa.RYNEK BUDOWLANY Drewno w internetowej sieci Z początkiem 2007 r. internetowej platformy portalu leśno-drzewnego. ostatecznym czynnikiem wyłaniającym zwycięzcę aukcji jest już tylko cena. jak też w przyjęte kryteria oceny ofert składanych przez nabywców drewna. przemysłu drzewnego. Informatyczny portal leśno-drzewny pozwala prowadzić rokowania w formie zbliżonej do mechanizmu giełdowego. (dokończenie na str . operującym ogromną ilością tego surowca. widełek cenowych. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych (DGLP) wprowadziła nowe zasady sprzedaży drewna z wykorzystaniem narzędzi informatycznych. gdyż rynkowa oferta drewna ma uwarunkowania przyrodniczo-leśne. utworzono specjalną instytucję – Komisję Leśno-Drzewną. premiującą wcześniejszych odbiorców drewna i dyskryminującą oferty kupna składane w późniejszym terminie. to dość liczne gremium (obecnie 94 członków) powołało do życia cztery kluby nabywców drewna (wielkowymiarowego. udostępnia nabywcom aplikacja informatyczna e-drewno. jakie drewno i w jakiej ilości będzie oferowane oraz jaka jest cena wywoławcza. Chcąc uniknąć takiej sytuacji na rynku drzewnym. powołana w zgodzie z § 10 statutu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. przedstawiciele izb gospodarczych oraz stowarzyszeń drobnych producentów branży drzewnej. Jak wiadomo. Stosowane jeszcze w 2006 r. np. ale także historia jego działalności na rynku. np. ustalenie ich dolnej i górnej granicy w ramach tzw. Komisja ma wgląd zarówno w zasady kształtowania ofert sprzedaży drewna przez Lasy Państwowe. Budziło to zastrzeżenia odbiorców drewna. Wychwyciły to również analizy wewnętrzne prowadzone przez DGLP: w różnych dyrekcjach regionalnych LP (a jest ich w kraju siedemnaście) wypracowano różne modele relacji z odbiorcami. obsługuje wszystkie nadleśnictwa i dyrekcje regionalne. z którą mogą się 97 . z biegiem lat podlegały stopniowej regionalizacji. w prosty sposób. Dzięki aplikacji e-drewno każdy klient może dowiedzieć się. którzy zwracali uwagę na nadmierną uznaniowość i brak przejrzystości procesu negocjacyjnego i podważali przyjmowane w jednostkach organizacyjnych kryteria oraz wagę stosowanych ocen warunków sprzedaży drewna. To rodzaj gwarancji udzielanej nabywcom. organ doradczy dyrektora generalnego LP.

ale bardziej konkretne plany wiążą się jednak z powstaniem kolejnych firm dostarczających materiały budowlane. jest Strefa Przemysłowa nr 2. ślusarzy. Fiat i nie tylko) czy silników lokują tu swoich kooperantów. a w pobliżu palarnia kawy i rozlewnia zagranicznych win. Wiązało się to z wydobywaniem z kopalnianego wyrobiska wielu atrakcyjnych surowców oraz z wykorzystaniem gipsu z odsiarczania Wielkie centrum recyklingu Słuchając prezesa Fundacji A. Inni też uznali. a w najbliższych latach ma powstać kolejne 50 firm. do chemików i pracowników przemysłu spożywczego. osób i nie są to wyłącznie pracownicy elektrowni i kopalni. To nie marzenia. W drogę od początku – jak na polskie warunki – niezwykłą. miała to być pustynia lub – w najlepszym przypadku – „suchy las”. gdzie pierwotnie planowano hałdy z elektrownianym gipsem. ale też nieprzypadkowo wygrywa krajowe rankingi gospodarności. Dziś mało kto pamięta jednak.EKOBUDOWNICTWO Zanim zabraknie węgla ielu wójtów i burmistrzów zazdrości włodarzom gminy Kleszczów. A więc przybywa miejsc pracy także dla kobiet. Paleta zawodów. Wsiadamy do samochodu i ruszamy. obiekty sportowe. mieszkańców i ciągle ich przybywa. Jest już projekt nowoczesnego centrum zagospodarowania odpadów. Szeroki pas gładkiego asfaltu może w przyszłości być dwupasmówką łączącą strefy przemysłowe zarówno z trasą Warszawa – Katowice. W gminie ma powstać duże centrum edukacyjne. jest projekt basenu i akwenu wodnego – służącego także wędkarzom. w najstarszej Strefie Przemysłowej nr 1. funkcjonuje obecnie ok. natomiast zatrudnienie znajduje tu prawie 20 tys. Gips syntetyczny już na poczatku lat dziewięćdziesiątych zamiast blokować tereny inwestycyjne. po drugiej funkcjonuje już holenderska firma Kersten z branży konstrukcji stalowych. Jeśli dodać.Tak informuje Andrzej Szczepocki. że największa w Europie Elektrownia „Bełchatów” też przez lata nie stwarzała mieszkańcom nalepszych warunków. kształcące zarówno młodzież w różnych specjalnościach. widać powstające i funkcjonujące kolejne zakłady. prezes Fundacji Rozwoju Gminy Kleszczów. Fabrykę chemii budowlanej wybudowała firma Caparol. W ostatnich latach liczba mieszkańców gminy zwiększyła się o ok. 180 ha). gdy powstanie zakład wytwarzania gazu procesowego z odpadów. Zgłosili się już inwestorzy z branży biopaliw. Nie jest to efekt przyrostu naturalnego. Szczepockiego zbliżamy się do przyszłego wielkiego placu budowy. 4 tys. Tu się po prostu bardzo dużo dzieje. zajmującej aż 1000 ha. lecz napływu różnych specjalistów z całego kraju. montażystów. 1000 osób. położona w samym Kleszczowie. Warto przypomnieć. Powstaje montownia naczep samochodowych. Tymczasem obecnie na na terenie gminy Kleszczów zameldowanych jest ok. jak i Warszawa – Wrocław. Inwestorzy z innych branż szybko dostrzegli atuty Kleszczowa. Funkcjonuje już na tym pustkowiu pierwszy zakład. Po jednej stronie powstaje zakład Opla. wytrzymujący brak wód gruntowych. oprócz wspomnianych kopalni i elektrowni. a w trzeciej i czwartej rozpoczynają inwestowanie nowe firmy. Nieprzypadkowo na drogę wydzielono pas szerokości 40 m. Najbliżej Urzędu Gminy. Obok będzie fabryka tektury. na których brak cierpi gmina Kleszczów. Z tego też powodu szybko rozwijające się w Polsce fabryki samochodów (Opel. Polscy inwesto- 98 2 ’2007 (nr 414) . zaczął być przetwarzany na płyty gipsowo-kartonowe i inne wyroby gipsowe. woda. W spalin. pracowników budowlanych. Działają one w pobliżu elektrowni. Z wydzielonych czterech stref przemysłowych dwie już są prawie całkowicie wypełnione. kanalizacja i w każdej ze stref oddzielna oczyszczalnia ścieków. ma funkcjonować nawet kilkadziesiąt firm – większość z nich będzie zagospodarowywać odpady lub miejscowe materiały. a na zboczu sztucznej góry Kamieńsk zimą funkcjonuje wyciąg narciarski należący do KWB „Bełchatów”. Będzie lotnisko i pole golfowe. w której kolejną kadencję sprawuje urząd pani Kazimiera Tarkowska. Obecnie budowany jest zakład wytwarzający „wszystko do kuchni”. 50 zakładów pracy. Wzdłuż nowoczesnych dróg budowane są ścieżki rowerowe. który zajmuje się zagospodarowaniem świetlówek. dalej włoski zakład produkujący części do samochodów. jest bogata – od wysoko kwalifikowanych specjalistów z dziedziny energetyki i górnictwa. a konkretne projekty. Kiedy wjeżdża się w Strefę Przemysłową nr 3 (ok. Obecnie robi to aż 6 firm na czele z Knauffem. Władze gminy dbają także o menedżerów i chcą zapewnić warunki wypoczynku dla wszystkich mieszkańców. że warto Niedługo firmy produkujące wyroby budowlane były jedynymi na tym terenie. że pierwszymi inwestorami w gminie byli przedstawiciele budownictwa. Więcej będzie się też dziać. jak i tych. Tworzą ją niezamieszkałe wioski Bogumiłów i Karolów. Uchodzi ona za najbogatszą w Polsce. W tej czwartej strefie. Obok Finowie zbudowali zakład wytwarzający rury z polietylenu. którzy chcą zmienić zawód. gaz. Te najważniejsze to tańsza o 10% niż w kraju energia elektryczna. żeby obok mógł powstać nawet tor kolejowy. Chodzi o to. jaką jest odkrywka Kopalni Węgla Brunatnego „Bełchatów”. a następnie widać funkcjonującą już portugalską fabrykę kosmetyków i przygotowany teren pod wytwórnię butelek typu PET. która powstaje w miejscu. przez spawaczy. że Kleszczów oraz okoliczne sołectwa miały się – zgodnie z czarnymi prognozami – osunąć do największej europejskiej dziury w ziemi. centralne położenie i doprowadzenie wszystkich niezbędnych mediów – prąd. Na początku było budownictwo Na obszarze gminy. które ma powstać na 160 ha wydzielonej Strefy Przemysłowej nr 4.

np. cenę. Ich mieszkańcami nie będą już prawdopodobnie pracownicy KWB „Bełchatów”. czyli ok. Problemu niedostatecznej podaży surowca nie rozwiąże jednak nawet najlepszy system informatyczny. Z przedstawianych przez Lasy Państwowe szacunków wynika jednak. o które klient gotów jest skrócić standardową płatność. może zaproponować skrócenie tego terminu. Mają przywozić wyeksploatowane wraki do przemysłowego złomowania w kilku zakładach recyklingowych. o szczególnych cechach użytkowych. piasków oraz cementu – chce tu wybudować zakład produkcji paneli ściennych i stropowych o nazwie Ekodom Kleszczów. Zakładana zdolność produkcyjna 12 mln szt. niezawodność. powstanie huty aluminium wykorzystującej ten cenny metal odzyskiwany z aut. szczególnie te wspierające ochronę środowiska. Jeszcze bardziej ambitny charakter ma zakład produkcji włókien i wyrobów bazaltowych. Energetykom i górnikom powinno przecież zależeć na zagospodarowaniu.). Podzielają dziś tę opinię zarówno leśnicy. W 2012 r. by rozwieźć je po kraju. Pozostaną jednak miejsca pracy i nowoczesna infrastruktura. Ponadto kopalnia i elektrownia muszą ograniczać zatrudnienie. wskaźnik ten będzie dla niego tym korzystniejszy. W przypadku gdy klient zechce jednak dodatkowo uatrakcyjnić swoją ofertę. placówek oświatowych kupujących drewno opałowe itp. W najbliższych latach władze gminy Kleszczów planują rozwój budownictwa mieszkaniowego u siebie. Do kasy gminy Kleszczów przestaną wówczas płynąć opłaty od kopalni. którą gotów jest zapłacić. a klientowi pozostaje jedynie zarejestrować się w systemie. Głównym punktem niezadowolenia odbiorców drewna stał się jednak niedostatek surowca oferowanego przez Lasy Państwowe. Powstaje pytanie: gdzie mają mieszkać nowo zatrudniane osoby? Na razie taką wielką sypialnią jest dla nich Bełchatów. Wdrażając nowe zasady sprzedaży drewna. Z niego aż 6 światowych firm motoryzacyjnych odbiera nowe auta. Niewykluczone jest np. Henryk Piekut Drewno w internetowej sieci (dokończenie ze str . Dzięki zasobom piasku na składowisku bełchatowskim i energii powstającej z przetwarzania odpadów komunalnych (mają one być zwożone z centralnej części Polski) ma funkcjonować zakład suszonych piasków. Jeśli więc dwóch klientów wylicytuje jednakową cenę. Po prostu eksploatacja węgla brunatnego ma się w tej odkrywce zakończyć za ok. dla osób okazjonalnie nabywających drewno okrągłe wielkoi średniowymiarowe przeznaczone do przerobu na potrzeby własne itp. pomniejszonej o liczbę dni. że w realizację projektów dotyczących czwartej strefy przemysłowej uda się włączyć środki unijne. Przy dobrym tempie inwestowania na zwolnionych będą czekać miejsca pracy wręcz za płotem. Ma tu się podobno zrodzić nawet nowa technologia budowy domów. W przyszłości jadąc do tej największej hurtowni. 8 lat./r. W portalu leśno-drzewnym zarejestrowało się ponad 7 tys. 5 mln m3 więcej niż obecnie. oraz deklarowany termin płatności. bezpieczeństwo itd. jaką masą danego surowca jest zainteresowany. który zaoferuje krótszy termin płatności. a w efekcie redukcja ofert. Prezes Fundacji Andrzej Szczepocki liczy. Standardowo przyjęto 30-dniowy termin płatności. 35 mln m3. Wydzielono też pulę surowca dla klientów kupujących drewno na zasadach detalicznych (na opał dla gospodarstw domowych i rolnych. lawety nie będą puste. co premiowane jest tzw. gdyż stopniowo rosną zasoby rębne naszych lasów. Krzysztof Fronczak 2 ’2007 (nr 414) 99 . a nie na gromadzeniu popiołów. wynoszącej 5%. podać. Już pierwsze tygodnie obowiązywania nowych zasad sprzedaży drewna dowiodły. Są już wydzielone tereny pod to budownictwo. Ta ostatnia kategoria ma niemałe znaczenie. ofert zakupu drewna poszczególnych grup handlowych. Mówiąc krótko. bez szkody dla pozaprodukcyjnych funkcji lasu. można będzie skierować na rynek ok.). że nowoczesny system jednoczesnych rokowań internetowych sprawdził się w praktyce i wykazał pełną funkcjonalność techniczną (dostęp. Wykorzystają do tego naturalne surowce (gliny i piasek) ze złóż towarzyszących odkrywce KWB „Bełchatów”. że w urzeczywistnienie niektórych planów włączy się holding BOT Górnictwo i Energetyka.EKOBUDOWNICTWO rzy korzystający z hiszpańskiej technologii zgłosili już zapotrzebowanie na 5 ha gruntów pod zakład produkujący pustaki szczelinowe (MAX 220 wymiary 288 x 188 x 220). a niebawem powstaną pierwsze nowoczesne osiedla mieszkaniowe. jednostek samorządowych prowadzących działalność gospodarczą. im wcześniej zgodzi się zapłacić za zakupione drewno. Natomiast jeśli kilku klientów zaoferuje identyczną cenę – decyduje kolejność przystąpienia do aukcji. Kanadyjski inwestor – korzystając z odpadowych popiołów. stworzone dzięki dotychczasowym opłatom ekologicznym i innym oraz myśleniu władz o przyszłości. że najbliższe lata przyniosą poprawę zaopatrzenia w drewno. ceną skorygowaną. Oferta LP podlegająca trybowi jednoczesnych rokowań internetowych wyniosła tymczasem 25 mln m3 (dalsze 5 mln m3 skierowano do sprzedaży w innym trybie). o ile nie przeszkodzi mu w tym kolejna reorganizacja (BOT ma wejść do Polskiej Grupy Energetycznej). jak i przedstawiciele przemysłu drzewnego. prostota obsługi. W pobiżu czwartej strefy przemysłowej jest wielki plac z samochodami przywożonymi tu pociągami. Zachowano też sprzedaż drewna dla podmiotów obowiązanych do stosowania procedur zamówień publicznych. wówczas zwycięży ten.97) W wypadku aplikacji e-drewno nadleśnictwo przedstawia ofertę. ustalaną na podstawie rocznej stopy procentowej funduszu leśnego. które złożyły ponad 50 tys. opiewających łącznie na 34 mln m3. Pani wójt Tarkowska wierzy. nie zlikwidowano tradycyjnego systemu aukcji i submisji na sprzedaż pewnej ilości cennego drewna wybranych gatunków. Część górników znajdzie zapewne zatrudnienie na powstającej w sąsiedniej gminie odkrywce Szczerców. firm.

że ustawa o wyrobach budowlanych. Polskiej Izby Przemysłowo-Handlowej Budownictwa (PIPHB). stanowiących istotne z punktu widzenia przemysłu decyzje na całe lata jest udział w ich stanowieniu ekspertów z różnych środowisk. zapewniających właściwe wyważenie niekiedy rozbieżnych interesów. Maria Dreger (Stowarzyszenie Producentów Wełny Mineralnej: Szklanej i Skalnej – MIWO) w wystąpieniu pt. Forum dyskusyjne rozpoczął zastępca Dyrektora ITB ds. określające ich cechy techniczne. Stowarzyszenia na rzecz Systemów Ociepleń (SSO). którymi w „systemie europejskim” są zharmonizowane Normy Europejskie i Europejskie Aprobaty Techniczne. – wzmocnienie funkcjonowania nadzoru nad rynkiem. Wśród postulatów zmian znalazły się: – doprowadzenie do jednolitego funkcjonowania wszystkich jednostek uczestniczących w zadaniach wynikających z dyrektywy w skali całej UE. Wręczenie dokumentów miało szczególnie uroczystą oprawę. „Wpływ przemysłu na powstawanie i postanowienia norm europejskich” oraz mgr inż. Jednocześnie praca na forum europejskim CEN jest znakomitą szkołą skutecznego funkcjonowania w Unii Europejskiej. Współpracy z Gospodarką mgr inż. Maria Dreger – w dużej mierze na podstawie własnych doświadczeń z pracy w Komitetach Technicznych Polskiego Komitetu Normalizacyjnego (PKN) i Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN) – przedstawiła warunki efektywnego wpływu przemysłu na postanowienia norm. Maria Dreger wskazała. „System regulacji prawnych decydujących o kształcie rynku wyrobów budowlanych”. związanych z możliwością oznakowania znakiem jakości akustycznej ITB. jak i aktywne uczestniczenie w ankietyzacji projektów Norm Europejskich prowadzonych przez PKN od czasu uzyskania członkowstwa w CEN. że dla przemysłu korzystniejsze jest uczestniczenie w procesie normalizacji niż krytykowanie i kontestowanie jej wyników. W wystąpieniu tym wydzielone zostały wyraźnie poszczególne elementy systemu: • specyfikacje techniczne wyrobów. a także certyfikatów dobrowolnych np. oznakowania znakiem budowlanym. Pani Dreger postawiła tezę. Postulaty przemysłu dotyczące specyfikacji technicznych zaprezentowała mgr inż. jak i specyficzne krajowe rozwiązania. W związku z tym. złożonej już z 27 państw. • ocena zgodności wyrobów dokonywana przez producenta z ewentualnym udziałem niezależnej strony trzeciej. na które 24 stycznia br. obowiązujące na rynku w odniesieniu do wyrobów jeszcze nieobjętych harmonizacją europejską i obejmujące tych producentów. Marian Popinigis (Ogólnopolskie Stowarzyszenie Producentów Zabezpieczeń Przeciwpożarowych i Sprzętu Ratowniczego – OSPZPiSR) w referacie pt. czyli norm opracowanych bez własnego udziału. potem ocenić i wprowadzić ewentualne zmiany dyrektywy. wdrażająca dyrektywę 89/106/EWG i określająca specyficzne polskie zasady. na którą składają się zadania związane z zadeklarowaniem właściwości użytkowych wyrobu na podstawie badań typu oraz prowadzenie i dokumentowanie zakładowej kontroli produkcji umożliwiającej stałe osiąganie deklarowanych cech.VADEMECUM UNIJNE mgr inż. prowadzącą do zapewnienia ich zgodności ze specyfikacjami technicznymi. że obecnie nie można jeszcze ocenić dyrektywy. gdyż nie wszystkie wyroby budowlane objęte są możliwością oznakowania CE a ponadto nie we wszystkich państwach członkowskich dokonano jej pełnego wdrożenia. przybyło do Poznania prawie 400 osób. Podstawą jest uczestniczenie w procedurze opracowywania norm. gdyż uczestniczył w nim Minister Budownictwa Andrzej Aumiller. • nadzór nad wprowadzaniem wyrobów budowlanych na rynek. • właściwe oznakowanie wyrobów umożliwiające ich wprowadzanie na rynek. Podkreślił. a drogą może być zarówno posiadanie własnej reprezentacji w strukturach Grup Roboczych i Komitetów Technicznych CEN. Zaprezentowane stanowisko można streścić: najpierw należy dokończyć wdrożenie. dobrowolnych Rekomendacji Technicznych ITB oraz Certyfikatów ITB związanych z wymaganiami oznakowania CE. Na zaproszenie do udziału w forum dyskusyjnym „Ocena regulacji prawnych i funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów Unii Europejskiej” pozytywnie odpowiedzieli przedstawiciele: Stowarzyszenia Producentów Wełny Mineralnej: Szklanej i Skalnej (MIWO). podczas której nastąpiło uroczyste wręczenie przedsiębiorcom ostatnio wydanych przez ITB: Europejskich Aprobat Technicznych. Marek Kaproń wystąpieniem pt. o wyrobach budowlanych zawiera zarówno postanowienia związane z wdrożeniem do polskich przepisów dyrektywy Rady nr 89/106/EWG. Włączając się w trwającą dyskusję na temat kierunków nowelizacji dyrektywy 89/106/EWG dotyczącej wyrobów budowlanych. wg których można wprowadzać na rynek wyroby budowlane. Przez kilka ostatnich lat miały one formę spotkań szkoleniowych. Spotkanie rozpoczęła część oficjalna. Jadwiga Tworek* Ocena regulacji prawnych i funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów UE a w „systemie polskim” – Polskie Normy i krajowe Aprobaty Techniczne. na których prezentowano referaty ekspertów ITB o nowo wprowadzanych krajowych i unijnych regulacjach dotyczących wyrobów budowlanych. Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Producentów Zabezpieczeń Przeciwpożarowych i Sprzętu Ratowniczego (OSPZPiSR). którzy nie funkcjonują w skali Europejskiego Obszaru Gospodarczego. że ustawa z 16 kwietnia 2004 r. ponieważ trwa w Unii Europejskiej dyskusja nad kierunkami zmian w dyrektywach nowego podejścia oraz nowelizacją dyrektywy dotyczącej wyrobów budowlanych. * Instytut Techniki Budowlanej 100 2 ’2007 (nr 414) . Od 15 lat corocznie podczas targów BUDMA odbywają się seminaria organizowane przez Instytut Techniki Budowlanej. określające ramy związane z funkcjonowaniem europejskiego rynku wyrobów budowlanych. że czas ocenić wyniki jej wpływu na funkcjonowanie naszego rynku. Jest to szczególnie na czasie. „Potrzeby przemysłu w zakresie aprobat technicznych”. Mieli oni istotny udział w kształtowaniu programu forum. Warunkiem dobrej jakości norm. obowiązuje już prawie trzy lata zdecydowano.

VADEMECUM UNIJNE
– celowość podwyższenia wymagań dotyczących stosowanych systemów oceny zgodności, gdyż certyfikacja daje większą pewność odbiorcom wyrobów budowlanych i zapewnia warunki uczciwej konkurencji między producentami. Wystąpienie członka Zarządu OSPZPiSR Mariana Popinigisa poświęcone było aprobatom technicznym, związanym z indywidualną oceną przydatności do stosowania nowych, innowacyjnych wyrobów nieobjętych normami. Zwracając uwagę na status aprobaty technicznej jako drugiego obok normy dokumentu odniesienia w procedurze oceny zgodności wyrobów budowlanych, pan Popinigis podkreślił potrzebę szerszego udziału przemysłu w opracowywaniu zasad tej oceny dokonywanej przez jednostki aprobujące. W przypadku krajowych aprobat technicznych zasady te ujęte są w dokumentach Zaleceń Udzielania Aprobat Technicznych (ZUAT). Udział przemysłu może przyczynić się do aktualizacji dokumentów ZUAT, które powinny być powszechnie stosowane przez wszystkie jednostki aprobujące i ogólnie dostępne dla wszystkich uczestników procesu budowlanego. Dla producentów innowacyjnych wyrobów budowlanych istotne znaczenie ma czas, decydujący niekiedy o uzyskaniu pozycji na rynku, dlatego też bardzo ważna jest terminowość procedur aprobacyjnych i skrócenie terminów wydawania aprobat. Marian Popinigis zaproponował, aby – wzorem Europejskich Aprobat Technicznych – również w przypadku aprobat krajowych jednostki wydające miały możliwość kontroli prawidłowości stosowania postanowień tych dokumentów. W referacie zwrócono uwagę, że warunkiem prawidłowego stosowania wyrobów innowacyjnych jest odpowiednia wiedza wbudowujących i stosujących na temat właściwego doboru, montażu, odbioru robót i eksploatacji wyrobów. Ogólnopolskie Stowarzyszenie Producentów Zabezpieczeń Przeciwpożarowych i Sprzętu Ratowniczego wraz ze Stowarzyszeniem Inżynierów i Techników Pożarnictwa zainicjowało już wydawanie poradników dotyczących właściwego stosowania zabezpieczeń przeciwpożarowych w praktyce. Przedstawiciele przemysłu powinni włączać się w opracowywanie podobnych dokumentów, pomocnych dla inwestorów, firm montażowych czy zarządców nieruchomości. Zarówno w przepisach kształtujących „system europejski”, jak i „system krajowy” wprowadzania wyrobów na rynek podmiotem odpowiedzialnym za wszystkie deklarowane cechy wyrobu i za prawidłowe jego oznakowanie pozostaje zawsze producent, niezależnie od ewentualnego udziału jednostki certyfikującej lub laboratorium badawczego w procedurze oceny zgodności. W wystąpieniu dra inż. Mariusza Gareckiego (Stowarzyszenie na rzecz Systemów Ociepleń – SSO) pt. „Zadania producenta w ocenie zgodności wyrobów i zakładowej kontroli produkcji” przedstawiono definicję zakresu aktywności producenta w zależności od systemu oceny zgodności przewidzianego dla danej grupy wyrobów. W każdym przypadku producent musi zapewnić funkcjonowanie udokumentowanych procedur i zapisów z prowadzonej zakładowej kontroli produkcji, w ramach której dokonuje sprawdzania surowców, półwyrobów, parametrów procesu produkcyjnego i wyrobów gotowych w ramach badań bieżących i okresowych. Zawsze też producent odpowiada za ustalenie typu wyrobu, czyli zadeklarowanie właściwości użytkowych na podstawie wstępnych badań typu. Pan Garecki zwrócił w swym wystąpieniu uwagę, że ramy formalne polskich przepisów, wynikających z ustawy o wyrobach budowlanych, powodują zawężenie możliwości znakowania znakiem budowlanym niektórych wyrobów, mających istotny wpływ na spełnienie wymagań podstawowych w obiektach budowlanych. Przy braku Norm Europejskich lub Polskich Norm powinno być możliwe udzielanie krajowych aprobat, ale ich zakres ograniczono do wyrobów objętych mandatami Komisji Europejskiej. Skutkiem tego producenci kilku grup wyrobów do napraw betonów poddani są rygorom systemu i oznakowania, ale nie ma takiej możliwości w przypadku wyrobów do iniekcyjnego uszczelniania przegród budowlanych. Cementy powszechnego użytku mieszczą się w ramach systemu, ale szybkosprawne cementy naprawcze nie mogą być oznakowane znakiem budowlanym. Sytuacja taka, zdaniem Mariusza Gareckiego, stanowi naruszenie zasad równej konkurencji na rynku, gdyż przepisy różnie kształtują obowiązki producentów wyrobów konkurencyjnych, które można zamiennie stosować. Jednocześnie stwierdził, że wiele norm europejskich pozwalających na wprowadzanie wyrobów na rynek nie spełnia oczekiwań producentów. Dotyczy to bardzo niskich poziomów minimalnych wymagań, zróżnicowania klas i poziomów wymagań nie zawsze jasnych dla użytkownika oraz niespójności postanowień pewnych grup norm. Zdaniem pana Gareckiego system oceny zgodności wyrobów wymusza znaczne zwiększenie kosztów producentów rzetelnie wypełniających wszystkie obowiązki, a jednocześnie nie zapewnia żadnej kontroli, pozwalającej na wyeliminowanie nieuczciwej konkurencji. Odczuwalną przeszkodą w funkcjonowaniu obecnych przepisów jest także brak jednoznaczności w ich interpretacji. Ramy funkcjonowania organów nadzoru nad rynkiem wyrobów budowlanych przedstawiła dr Magdalena Rytwińska (Prezes Sądu Arbitrażowego przy Polskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej Budownictwa – PIPHB) w wystąpieniu pt. „Postulaty przemysłu pod adresem nadzoru nad rynkiem”. Do sprawowania nadzoru nad wprowadzaniem wyrobów budowlanych na rynek powołane są organy nadzoru budowlanego, czyli Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego i wojewódzcy inspektorzy nadzoru budowlanego. Formuła nadzoru nad wprowadzaniem wyrobów budowlanych na rynek obejmuje: – postępowanie kontrolne u producenta/upoważnionego przedstawiciela oraz u sprzedawcy; – postępowanie administracyjne, wszczynane z urzędu na podstawie wyników kontroli. O ile przedmiotem kontroli u sprzedawcy wyrobów budowlanych są przede wszystkim takie dokumenty, jak deklaracje zgodności, dane producenta, specyfikacje techniczne, to w przypadku kontroli u producenta sprawdzane są także raporty z badań typu i dokumentacja zakładowej kontroli produkcji. Zgodnie z przepisami kontrolujący ma możliwość: wglądu do dokumentów; dokonywania oględzin; prowadzenia przesłuchań; zasięgania opinii biegłych; zabezpieczania dowodów; nieodpłatnego pobierania próbek do badań. Z obserwacji rynku przedstawionych przez panią Rytwińską wynika jednak, że przeważnie organy nadzoru ograniczają się do kontroli dokumentów. Jeśli są one sporządzone poprawnie, z formalnego punku widzenia, to rzadko wszczynane jest postępowanie administracyjne w celu wyjaśnienia rozbieżności między wynikami kontroli a sygnałami o nieprawidłowościach uzyskiwanymi z rynku. Przemysł uważa takie podejście za zbyt formalistyczne, ponieważ na rynku znajdują się wyroby, dla których została sporządzona prawidłowa dokumentacja, ale nie spełniają parametrów w niej zadeklarowanych. Postulaty przemysłu pod adresem organów nadzoru budowlanego można streścić następująco: • celowe byłoby traktowanie kontroli dokumentów jako pierwszego – bardzo istotnego – elementu kontroli, lecz nie ograniczać jej tylko do tego zakresu; • w razie otrzymania sygnałów rynkowych wskazujących na uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistej zgodności wyrobów
2 ’2007 (nr 414)

101

VADEMECUM UNIJNE
z dokumentami odniesienia należałoby wszczynać postępowanie administracyjne; • w toczącym się postępowaniu administracyjnym dopuszczać jako dowody wyniki badań przeprowadzone przez uprawnione laboratoria, nawet poza tym postępowaniem; • należy znacznie częściej pobierać próbki kwestionowanych wyrobów budowlanych. Zdaniem pani Rytwińskiej uchybienia formalne w dokumentacji wyrobu są mniej szkodliwe, zarówno dla potencjalnego użytkownika, jak i zasad uczciwej konkurencji, niż faktyczne niedotrzymywanie parametrów wyrobu, zadeklarowanych przez nieuczciwego producenta w formalnie prawidłowej dokumentacji. Z przedstawionych wypowiedzi przedstawicieli przemysłu wynika wiele postulatów, dotyczących zmian w istniejących przepisach, ukierunkowanych na usprawnienie funkcjonowania systemu oceny zgodności wyrobów. Ramy całego systemu w skali europejskiej są obecnie przedmiotem dyskusji na forum Komisji Europejskiej i wszystkich organizacji biorących udział w działaniach wynikających z postanowień dyrektywy 89/106/EWG. Informacje o tym, w jaki sposób w ogólnoeuropejskiej dyskusji uczestniczą przedstawiciele przemysłu przedstawiłam w referacie pt. „Postulaty przemysłu UE w sprawie zakresu nowelizacji dyrektywy dotyczącej wyrobów budowlanych i stan prac Komisji Europejskiej”. Punktem wyjścia było stwierdzenie podstawowej roli przemysłu, jako trzeciego obok Komisji Europejskiej i państw członkowskich partnera w kształtowaniu regulacji europejskich, których zadaniem jest ułatwienie swobodnego przepływu wyrobów budowlanych i zniesienie barier technicznych. Największą rolę ma do spełnienia Europejskie Stowarzyszenie Producentów Wyrobów dla Budownictwa – CEPMC, które aktywnie uczestniczy w pracach Stałego Komitetu Budownictwa i reprezentuje stowarzyszenia krajowe producentów z wszystkich państw członkowskich. Zawsze uwzględniane są przez Komisję Europejską wnioski CEPMC o przedłużenie okresów przejściowych dla norm, jeżeli zdaniem członków tej organizacji wymagany jest dodatkowy czas na dostosowanie się przemysłu do ich postanowień. CEPMC zainicjowało możliwość klasyfikacji ogniowej określonych grup wyrobów na podstawie znanego i udokumentowanego ich zachowania się w warunkach pożaru – bez potrzeby dalszych badań, na podstawie decyzji Komisji Europejskiej (klasyfikacja CWFT). Za pośrednictwem europejskiego stowarzyszenia CEPMC prowadzone są analizy przemysłu służące ocenie efektywności działania dyrektywy 89/106/EWG oraz konkurencyjności budownictwa. Istotna rola przypada przemysłowi również w prowadzonej ostatnio przez Komisję Europejską polityce przeglądu regulacji prawnych UE wpływających na funkcjonowanie przedsiębiorstw. W ramach tych działań prowadzone są prace zmierzające do nowelizacji wszystkich dyrektyw nowego podejścia. Przewiduje się, że jednym aktem prawnym objęte będą wspólne dla nich wszystkich ogólne wymagania, w tym: – uściślone definicje stosowanych terminów i określeń, takich jak producent, upoważniony przedstawiciel, importer, dostawca, dystrybutor, udostępnienie wyrobu na rynku itd.; – nowe wymagania dotyczące obowiązków importerów, dystrybutorów, sprzedawców i innych pośredników w łańcuchu dostaw w celu zapewnienia właściwej jakości oferowanych wyrobów; – wykorzystanie europejskiej infrastruktury akredytacji na potrzeby notyfikacji jednostek uczestniczących w ocenie zgodności wyrobów, mające na celu wyrównanie poziomu świadczonych przez nie usług. Prace nad nowelizacją dyrektywy 89/106/EWG szczegółowo opisywałam w Vademecum Unijnym na łamach „Materiałów Budowlanych” w 2006 r., dlatego też przedstawione na targach BUDMA 2007 informacje o stanowisku przemysłu europejskiego przedstawię w sposób bardzo syntetyczny: • na konferencjach regionalnych dla przemysłu organizowanych przez CEPMC stwierdzono, że źródłem problemów nie jest sama dyrektywa, ale różne sposoby wprowadzenia jej wymagań w życie; • dla producentów wyrobów budowlanych warunki stosowania wyrobów zawarte w przepisach państw członkowskich nie są wystarczająco przejrzyste i dostępne; • zdaniem przemysłu istotną wartością jest stabilność prawa i wciąż jeszcze potrzeba czasu na pełne wdrożenie dyrektywy, zanim przystąpi się do projektowania radykalnych zmian jej postanowień; • istnieją możliwości poprawy sytuacji w ramach obowiązujących przepisów przez wydawanie jednoznacznych interpretacji niektórych zapisów czy też zwiększenie nadzoru nad funkcjonowaniem jednostek notyfikowanych. Bardzo podobne postulaty pojawiły się w odpowiedzi na ankietę Komisji Europejskiej, której wyniki opublikowane w 2006 r. wskazują na potrzebę harmonizacji sposobu formułowania i większą przejrzystość przepisów budowlanych, ustanawianych przez państwa członkowskie. Ponadto wyniki ankiety wskazują na potrzebę uproszczenia systemów oceny zgodności, procedur prowadzących do uzyskania Europejskich Aprobat Technicznych oraz na konieczność specjalnych rozwiązań adresowanych do małych i średnich przedsiębiorstw. W prowadzonym na zlecenie Komisji Europejskiej studium efektywności dyrektywy wskazano m.in. na: – potrzebę opracowania i wdrożenia programów szkoleniowych i informacyjnych, koordynowanych i finansowanych przez Komisję Europejską, gdyż znajomość zasad systemu wprowadzonego przez dyrektywę 89/106/EWG wciąż jeszcze jest niewielka; – konieczność opracowania ogólnodostępnych europejskich baz danych o przepisach państw członkowskich i krajowych warunkach stosowania wyrobów budowlanych w konkretnych obiektach; – celowość zastosowania specjalnych rozwiązań dla sektora MŚP w zharmonizowanych Normach Europejskich. Głos reprezentacji polskiego przemysłu powinien być słyszalny w tej ogólnoeuropejskiej dyskusji, dlatego też Instytut Techniki Budowlanej zainicjował, podczas forum na targach BUDMA 2007, krajową dyskusję nad oceną dotychczasowego funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce. Marek Naglewski – Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że wiele zarzutów formułowanych w trakcie forum wynika z braku zrozumienia, że ustawa o wyrobach budowlanych upoważnia jedynie do kontroli etapu wprowadzania wyrobu na rynek i nie ma charakteru prewencyjnego. Z drugiej strony przytoczone przez Głównego Inspektora dane liczbowe wskazują na bardzo dużą rolę jednostek nadzoru budowlanego w zapobieganiu nieprawidłowego umieszczania wyrobów na polskim rynku. Tylko w 2006 r kontrole wykazały ponad 2000 nieprawidłowości, z czego ponad 200 stwierdzonych przypadków dotyczyło wyrobów z oznakowaniem CE, blisko 1300 wyrobów oznakowanych znakiem budowlanym i blisko 500 wyrobów budowlanych bez wymaganego oznakowania. Forum zapoczątkowało dyskusję środowiska budowlanego na temat zmian potrzebnych z punktu widzenia krajowych producentów wyrobów budowlanych i nieuchronnych wobec postępu prac Komisji Europejskiej nad nowelizacją przepisów UE dotyczących wyrobów budowlanych.

102

2 ’2007 (nr 414)

PRAWO W BUDOWNICTWIE

Odzyskanie należności na drodze sądowej
praktyki wiem, że często obawiają się Państwo dochodzenia należności na drodze sądowej. Spowodowane jest to błędnym przeświadczeniem, że wiąże się to z ogromnymi kosztami, wieloma formalnościami i długim terminem oczekiwania na zakończenie sprawy. W przypadku gdy istnieje ryzyko, że dłużnik nie zapłaci polubownie kwoty wierzytelności, należy jednak zastanowić się nad skierowaniem pozwu do sądu. Wymagane dokumenty trzeba zweryfikować pod względem formalnym, np. sprawdzić, czy faktury są podpisane, a jeżeli tak, to czy przez osobę uprawnioną. To samo dotyczy protokołów odbioru. Jeśli są, to czy są odebrane, a jeśli nie, to dlaczego. Trzeba również zatroszczyć się o aktualne dokumenty rejestrowe dłużnika oraz ustalić wartość przedmiotu sporu. W przypadku gdy należność wynika z faktur, wystarczy zsumować kwoty wierzytelności głównej (nie wliczając odsetek). W innych wypadkach trzeba określić wartość przedmiotu sporu. Jeżeli dochodzimy kwoty do 10 tys. zł, to roszczenie o zapłatę będzie rozpatrzone w postępowaniu uproszczonym, a więc z wykorzystaniem formularza, co bardzo ułatwia sporządzenie i złożenie pozwu, natomiast gdy będzie przekraczać 75 tys. zł, sprawę należy kierować do sądu okręgowego, a nie rejonowego. Nakaz zapłaty uzyskamy wówczas, gdy odpowiednio udokumentujemy wymagalność roszczenia i dłużnik nie będzie podważał jego zasadności w toku postępowania. Taki dokument opatrzony przez sąd klauzulą wykonalności stanowi podstawę do dochodzenia długu na drodze egzekucji. W celu dochodzenia długu na drodze egzekucji należy złożyć wniosek do właściwego miejscowo komornika (wykaz rewirów oraz obszar, jaki obejmują, łatwo znajdziemy w Internecie). Będzie to komornik działający przy sądzie rejonowym, w którego obszarze zamieszkuje dłużnik. W przypadku egzekucji z nieruchomości (w myśl kodeksu postępowania cywilnego), za właściwego miejscowo komornika uznaje się działającego przy sądzie, w którego okręgu jest położona nieruchomość. Natomiast gdy nieruchomość jest położona w okręgu kilku sądów, wybór należy do wierzyciela. Z postępowaniem wszczętym na wniosek jednego wierzyciela połączone będą jednak postępowania wszczęte na wniosek innych wierzycieli. W tym celu komornik, który rozpoczął egzekucję, zawiadomi o wszczęciu, a następnie ukończeniu egzekucji komornika, do którego mogłaby należeć egzekucja. W przypadku gdy egzekucja z nieruchomości nie ma miejsca, wierzyciel ma większą możliwość wyboru komornika, któremu chce powierzyć sprawę. Zgodnie z przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych wierzyciel ma prawo wyboru komornika w granicach właściwości sądu apelacyjnego. Komornik może, na pisemny wniosek wierzyciela, prowadzić egzekucję na obszarze właściwości sądu apelacyjnego, jeżeli w zakresie prowadzonych przez komornika egzekucji zaległość nie przekracza sześciu miesięcy. Zaległość (o której mowa w ustawie) wylicza się, dzieląc liczbę

Z

spraw niezałatwionych w roku poprzednim przez średni miesięczny wpływ spraw w roku poprzednim – z wyłączeniem spraw o egzekucję świadczeń powtarzalnych. Komornik prowadzący egzekucję wg wyboru wierzyciela ma obowiązek zawiadomienia o wszczęciu i zakończeniu egzekucji komornika, któremu sprawa przypadałaby zgodnie z właściwością lub podziałem czynności. Dzięki wprowadzeniu elementu konkurencyjności między komornikami, mamy większą szansę, że sprawa będzie poprowadzona dobrze i z należytą starannością. Mimo tego nie można się oszukiwać i żyć w przeświadczeniu, że komornik ściągnie pieniądze bez naszego udziału. Takie przypadki zdarzają się, jeżeli dłużnik wyraża chęć spłaty albo nie kryje majątku, natomiast najczęściej wierzyciel musi współpracować z komornikiem i udzielać mu informacji na temat dłużnika oraz wskazywać, w miarę możliwości, majątek, z jakiego może być przeprowadzona egzekucja. W przypadku gdy nie mamy czasu na poszukiwanie informacji na temat dłużnika, możemy to zlecić komornikowi za wynagrodzeniem z majątku dłużnika zgodnie z art. 7971. Wiąże się to z kosztami zaliczek na poczet czynności przeprowadzanych przez komornika, jednak w sytuacjach, w których komornik ma większe pole manewru niż wierzyciel, zlecenie poszukiwania majątku jest jak najbardziej wskazane. W celu zapewnienia większej kontroli nad czynnościami przeprowadzanymi przez komornika, w myśl art. 763 możemy żądać od niego udzielenia informacji o przebiegu egzekucji. Jeżeli komornik odnajdzie majątek, to zajmie go na naszą rzecz. Dłużnik zapłaci nie tylko za wierzytelność łącznie z odsetkami, ale również koszty zastępstwa procesowego oraz niemałe koszty egzekucji komorniczej.

Piotr Swaczyński
Kancelaria Corpus Iuris tel. (022) 622-73-60, (022) 622-73-61 p.swaczynski@gci.pl, tel. kom. 504-770-860

Sąd Arbitrażowy przy PIPHB
Przy Polskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej Budownictwa działa Sąd Arbitrażowy. Na liście arbitrów, poza prawnikami, znaleźli się najlepsi specjaliści z różnych dziedzin. Poddanie sporu Sądowi Arbitrażowemu pozwoli na znaczne oszczędności, ponieważ przewidziane w regulaminie i taryfikatorze opłaty są niższe niż w postępowaniu przed sądem powszechnym, a ponadto postępowanie jest znacznie krótsze. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd Arbitrażowy mogą być spory o prawa majątkowe (za wyjątkiem spraw o alimenty) oraz takie prawa niemajątkowe, które mogą być przedmiotem ugody. W celu poddania sporu rozstrzygnięciu Sądu Arbitrażowego konieczne jest zawarcie umowy w tej kwestii lub przynajmniej zamieszczenie w umowie łączącej strony tzw. zapisu na sąd polubowny.
2 ’2007 (nr 414)

103

o. Świętokrzyska 14A. nowoczesną.o. Obecnie należy do hiszpańskiego koncernu URALITA GROUP i korzysta z jego siły i doświadczenia. • Klub Prasy Technicznej Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. Warszawa. otrzymują bezpłatny kod dostępu do archiwum elektronicznego z lat 2004 – 2006 na Portalu Informacji Technicznej WWW. Po otrzymaniu zamówienia wystawiamy fakturę VAT. otrzymają 10% bonifikaty od ceny czasopisma. po cenie ulgowej – pod warunkiem przesłania zamówienia ostemplowanego pieczęcią koła SNT lub szkoły. konsekwentną w działaniu. troszczącą się o klientów i pracowników. szybko wiążące zaprawy montażowe. ul.info. (22) 827 43 65. Oferta handlowa Sopro Polska obejmuje: kleje i zaprawy do spoinowania okładzin z płytek ceramicznych i kamienia naturalnego. URSA Polska oferuje bogatą gamę materiałów izolacyjnych. Ku Wiśle 7. • e-mailem: materbud@sigma-not.: • faxem: (22) 891 13 74.SIGMA-NOT. • listownie: Zakład Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp.materialybudowlane.. zaprawy do murowania. • Zakład Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. Sprzedaż zeszytów archiwalnych prowadzą: • Redakcja „Materiały Budowlane”. URSA Polska jest firmą: silną. Wydawnictwo zastrzega sobie prawo do wystąpienia o dopłatę różnicy cen oraz prawo do realizowania prenumeraty tylko w pełni opłaconej. Cena (brutto) prenumeraty miesięcznika „Materiały Budowlane” na 2007 r.o.pl. skr. a ponadto z lat 2004 – 2006 w wersji elektronicznej (cena 1 egz. Podstawowe produkty firmy to wełna mineralna URSA i polistyren ekstrudowany URSA XPS. • e-mailem: kolportaz@sigma-not.40 PLN Prenumerata ulgowa – rabat 50% od ceny wersji papierowej (rabat dotyczy tylko tej wersji). środki do czyszczenia i pielęgnacji okładzin. Mazowiecka 12. 840 59 49.. stabilną. (dawniej Pfleiderer Technika Izolacyjna) działa na polskim rynku od 1997 r. Prenumerata roczna miesięcznika „Materiały Budowlane” jest możliwa w dwóch wariantach: • prenumerata wersji papierowej. netto wg aktualnego cennika). • przez Internet: www. 104. Na życzenie klienta wystawiamy faktury VAT. Dla tych prenumeratorów Wydawnictwo oferuje dodatkowo roczniki archiwalne miesięcznika „Materiały Budowlane” z lat 2004-2006 na płytach CD w cenie 20 PLN netto (+ 22% VAT) za każdy rocznik. stabilnością i bezpieczeństwem. Warunki prenumeraty na 2007 r. ul. wysyłany po zakończeniu roku wydawniczego). UWAGA! Wszyscy prenumeratorzy miesięcznika „Materiały Budowlane” na 2007 r. z o. WYDAWNICTWO SIGMA-NOT Prenumeratorzy. z o. tel. Ideą przewodnią Sopro jest bardzo dobra jakość produktów i profesjonalizm działania. którzy podpiszą z Wydawnictwem umowę prenumeraty ciągłej (odnawianej automatycznie co roku). basenów i innych pomieszczeń wilgotnych. ul. szpachle do naprawy ścian i podłóg. Produkty URSA zostały zastosowane w obiektach o różnej wielkości i przeznaczeniu. • przez Internet: www. dodatki do zapraw. URSA Polska dba również o środowisko naturalne.* Cena 1 egzemplarza 16 PLN Cena prenumeraty rocznej w wersji papierowej 192 PLN Cena prenumeraty rocznej w pakiecie 216.sigma-not. Uwaga! Druk zamówienia na www.. poczt. szpachle samopoziomujące. to firma chemii budowlanej działająca na polskim rynku od 1994 r.Prenumerata dla szkół W 2007 r. wytrwałością.PL Prenumeratę można zamówić: za pośrednictwem redakcji „Materiały Budowlane”: • faxem: (22) 827 52 55. Dzięki nim proponuje wiele rozwiązań dotyczących izolacji termicznej i akustycznej. Pojedyncze zeszyty archiwalne dostępne są w wersji papierowej.o. * W przypadku zmiany ceny w okresie objętym prenumeratą lub zmiany stawki VAT. 00-707 Warszawa. miesięcznik „Materiały Budowlane” będzie docierał do średnich szkół budowlanych w całej Polsce dzięki firmom URSA Polska oraz Sopro Polska.pl za pośrednictwem Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. z o. z o. 104 2 ’2007 (nr 414) . z o. Członkowie stowarzyszeń naukowo-technicznych zrzeszonych w FSNT-NOT oraz uczniowie szkół i studenci wydziałów o kierunku budowlanym mają prawo do zaprenumerowania 1 egz.pl. spoiwa i zaprawy do wykonywania jastrychów. z o.info. systemy uszczelnień tarasów.o.pl. Wyroby ze znakiem URSA pomagają oszczędzać energię i redukować emisję zanieczyszczeń. Sopro Polska Sp. URSA Polska Sp.materialybudowlane. Odbiorcy zagraniczni: cena rocznej prenumeraty 114 EURO dla prenumeratorów z Europy oraz 126 USD spoza Europy. 826 20 27.pl. preparaty gruntujące. URSA to po łacinie niedźwiedzica – słowo kojarzące się z siłą. 840 35 89.o. systemy renowacji betonu. 00-950 Warszawa. Redakcja serdecznie dziękuje firmom w imieniu nauczycieli i uczniów za umożliwienie dostępu do najnowszej wiedzy z dziedziny wyrobów i technologii budowlanych oraz rozwoju rynku. • prenumerata w pakiecie (pakiet zawiera całoroczną prenumeratę wersji papierowej + rocznik czasopisma na płycie CD. • listownie: Redakcja „Materiały Budowlane”.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful