W NUMERZE
TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych
P. Łukowski – Materiały i systemy do naprawy i ochrony konstrukcji betonowych – wdrażanie norm europejskich EN 1504 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . L. Courard, A. Garbacz, T. Piotrowski – Inżynieria Powierzchni Betonu. Część 3. Termodynamiczne uwarunkowania adhezji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Z. Mielczarek, M. Lange – Naprawa oraz wzmacnianie elementów i konstrukcji drewnianych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . W. Brylicki, A. Łagosz, M. Rembiś, A. Smoleńska – Nowe zaprawy naprawcze do rekonstrukcji cegieł i spoinowania . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . C. Madryas – Współczesne materiały konstrukcyjne w podziemnej infrastrukturze sieciowej miast . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Fleszar, A Królikowski – Zabezpieczanie konstrukcji żelbetowych za pomocą migrujących inhibitorów korozji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. H. Gerdes – Impregnacja betonu za pomocą silanów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . B. Chmielewska, J. Koper – Naprawa rys w konstrukcjach żelbetowych metodą iniekcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Kozkova, M. Rorke – Radcon # 7 – innowacyjna technologia hydroizolacji betonu . . M. Karpała – Sprężyste mocowanie szyn kolejowych i tramwajowych . . . . . . . . . . . M. Kałuża, T. Bartosik – Wzmacnianie konstrukcji materiałami na bazie włókien węglowych, szklanych i aramidowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . A. Foremny – Kompozyty FRP do wzmacniania konstrukcji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . J. Olesiak – Zasady stosowania farb krzemianowych w renowacji zabytków . . . . . . K. Danielewska, A. Pszczółkowska, T. Górecki – Nanotechnologia w budownictwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Z. Owsiak – Badanie efektywności hydrofobizacji powierzchni cegieł . . . . . . . . . . . . A. Fojutowski – Zabezpieczanie konstrukcji drewnianych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 2 6 8 12 15 21 24 26 29 32 36 39 42 46 49 52

ISSN 0137-2971 Nakład do 14 500 egz.

Cena 16,00 zł (w tym 0% VAT)

Adres redakcji 00-950 Warszawa, ul. Świętokrzyska 14 A skr. poczt. 1004 tel./fax (022) 827-52-55, 826-20-27 e-mail: materbud@sigma-not.pl www.materialybudowlane.info.pl Ogłoszenia przyjmuje redakcja tel./fax (022) 826-20-27, 827-52-55 oraz Dział Reklamy i Marketingu ul. Mazowiecka 12, 00-950 Warszawa, skr. 1004 tel./fax (022) 827-43-66, 826-80-16 e-mail: reklama@sigma-not.pl Redaguje zespół: Redaktor Naczelny mgr inż. Krystyna Wiśniewska Z-ca Redaktora Naczelnego mgr Danuta Kostrzewska-Matynia Sekretarz redakcji mgr inż. Ewelina Kowałko Kierownik Działu: prof. dr hab. inż. Lech Czarnecki Rada Programowa mgr Zbigniew Bachman, inż. Maria Bajszczak, mgr Mariola Berdysz, mgr inż. Andrzej Dobrucki (przewodniczący Rady), dr inż. Zbigniew Giergiczny, dr inż. Mariusz Jackiewicz, mgr inż. Przemysław Konopka, inż. Józef Kostrzewski, dr Alina Muzioł-Węcławowicz, prof. dr hab. inż. Adam Zbigniew Pawłowski, mgr inż. Andrzej Podobas, dr inż. Stanisław Zieleniewski Redakcja zastrzega sobie prawo skracania i adiustacji artykułów oraz nie odpowiada za treść zamieszczonych reklam Wszystkie zamieszczone materiały są objęte prawem autorskim, a ich przedruk w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek języku jest zabroniony. Skład i łamanie: FOTOSKŁAD Pracownia Poligraficzna www.ksiega.com.pl Przygotowanie w technologii CTP, druk i oprawa LOTOS Poligrafia Sp. z o.o. www.drukarnia-lotos.pl SIGMA-NOT Sp. z o.o. Wydawnictwo Czasopism i Książek Technicznych 00-950 Warszawa, ul. Ratuszowa 11 skr. poczt. 1004, tel.: (022) 818-09-18 Internet: http://www.sigma-not.pl Prenumerata: e-mail: kolportaz@sigma-not.pl

ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE
J. A. Pogorzelski – Myślmy kompleksowo o mieszkaniach, energii i kredytach . . . . . . 56 A. Węglarz – Możliwości finansowania projektów z dziedziny efektywności energetycznej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 57 P. Cieślewicz – Termoizolacja typu PIR – materiał nowej generacji . . . . . . . . . . . . . 62

PRAKTYKA BUDOWLANA
Z. B. Kohutek – Trwa Kampania Znaku Jakości SPBT „Dobry Beton” . . . . . . . . . . . 68 Z. Szparkowski – Tendencje rozwoju budynków biurowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 69

PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI
M. Kosiorek, A. Kolbrecki – Bezpieczeństwo pożarowe – część XVI. Środki ogniochronne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 71

TARGI BUDMA 2007
K. Wiśniewska, E. Kowałko – Bogaty program BUDMY 2007 . . . . . . . . . . . . . . . . . Posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych Bautech . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Kształtki wieńcowe – wygodne i łatwe w użyciu . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej firmy Stolbud S.A. Włoszczowa . . . . . Nowości FAKRO . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Gala Laureatów Konkursu Perły Ceramiki UE 2006 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 77 78 80 82 84

RYNEK BUDOWLANY
SOLBET zwiększa produkcję i umacnia markę – wywiad z Markiem Małeckim, Prezesem Grupy SOLBET . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . M. Kowalska – Produkcja materiałów budowlanych w 2006 roku . . . . . . . . . . . . . . . J. Kobylarz – Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej i produkcja sprzedana budownictwa w 2006 roku . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . M. Kowalska – Efekty budownictwa mieszkaniowego w 2006 roku . . . . . . . . . . . . . K. Fronczak – Drewno w internetowej sieci . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 85 87 90 93 97

EKOBUDOWNICTWO
H. Piekut – Zanim zabraknie węgla . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 98

VADEMECUM UNIJNE
J. Tworek – Ocena regulacji prawnych i funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów UE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 100

PRAWO W BUDOWNICTWIE
P. Swaczyński – Odzyskanie należności na drodze sądowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 103
Zapraszamy do odwiedzenia: www.materialybudowlane.info.pl oraz Portalu Informacji Technicznej: www.sigma-not.pl

2 ’2007 (nr 414)

1

ich wprowadzenie uznano także za pilne. Termin ostatecznego zatwierdzenia do stosowania był już kilkakrotnie przekładany i obecnie trudno przewidzieć. Obecnie siedem norm z serii EN 1504 jest wdrożonych do stosowania w polskiej wersji językowej (w tym norma PN-EN 1504-1 doczekała się już wydania uzupełnionego i poprawionego). Norma ta zawiera ogólne zasady stosowania materiałów i systemów do napraw i ochrony betonu. wprowadzona metodą uznania (bez tłumaczenia). o normalizacji. Systemy ochrony powierzchnowej przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. Naprawa konstrukcji betonowych w świetle norm europejskich („Materiały Budowlane” 9/2005). EN 1504-10 2 2 ’2007 (nr 414) . L. przyjęcie wersji polskiej przez odpowiedni Komitet Techniczny. np. L. uzupełniona i poprawiona. Opracowaniem polskich wersji norm zajmuje się zespół pod kierunkiem prof. Z drugiej strony. ankietę wśród instytucji zainteresowanych tematyką normy i wprowadzenie ewentualnych poprawek. w tym zwłaszcza opracowanie polskiej wersji językowej dokumentu. uznano z oczywistych powodów za przeznaczone do powszechnego stosowania. Łukowski. dotyczące materiałów i systemów do napraw i ochrony betonu. W 2007 r. Czarnecki. Zgodnie z ustawą z 12 września 2002 r. a następnie wprowadzane metodą tłumaczenia. przez Polski Komitet Normalizacyjny – Komitet Techniczny nr 274 ds. opublikowana przez Europejski Komitet Normalizacyjny CEN jako norma do tymczasowego stosowania (ENV). sterowanie jakością i ocena zgodności Numer EN 1504-1 EN 1504-2 EN 1504-3 EN 1504-4 EN 1504-5 EN 1504-6 EN 1504-7 EN 1504-8 EN 1504-9 Definicje Tytuł Status normy w Polsce przetłumaczona i opublikowana. jako Normy Europejskie o statusie Norm Polskich. wymagania. sterowanie jakością i ocena zgodności). Wprowadzenie Normy Europejskiej metodą tłumaczenia obejmuje szereg etapów. Projekt europejskiej normy ENV 1504-9:1997 („Materiały Budowlane” 11/1998). quality control and evaluation of conformity (Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji z betonu. Wprowadzenie Normy Europejskiej metodą uznania (dawniej nazywaną też metodą „okładkową”) polega na jej opublikowaniu w języku oryginału. tłumaczenie przygotowane do publikacji w 2007 przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. wprowadzanie Norm Europejskich do stosowania w Polsce odbywa się metodą uznania lub tłumaczenia. Definitions. kiedy ten dokument utraci tymczasowy charakter.R. Czarneckiego z Politechniki Warszawskiej Problematyka napraw betonu w świetle Norm Europejskich była niejednokrotnie prezentowana na łamach czasopisma „Materiały Budowlane” – por. przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. a ich wersje polskie są obecnie w fazie ankietyzacji i powinny być opublikowane w 2007 r. ostęp osiągnięty w ostatnich 15 latach w zakresie napraw konstrukcji z betonu znalazł wyraz w opracowaniu przez Europejski Komitet Normalizacyjny (CEN) zbioru 10 norm pod ogólnym tytułem EN 1504: Products and systems for the protection and repair of concrete structure. Normy z serii EN 1504 są obecnie wprowadzane do stosowania w Polsce. Sasse. Definicje. Czarnecki. wymagania. L. na podstawie doświadczeń zebranych w różnych krajach. Betonu. nietłumaczona przetłumaczona i opublikowana w 2005 r. W niniejszym artykule przedstawiono aktualny stan wdrożenia Norm Europejskich dotyczących materiałów do napraw i ochrony betonu do stosowania w Polsce. a zatem przewidziane do wprowadzenia metodą tłumaczenia. Bardziej skomplikowana jest sytuacja w przypadku normy ENV 1504-9. tłumaczenie przygotowane do publikacji w 2007 r.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr inż. Paweł Łukowski* Materiały i systemy do naprawy i ochrony konstrukcji betonowych – wdrażanie norm europejskich EN 1504 maczeniu na język polski podlega tylko tytuł dokumentu. (tabela 1). L. najnowsze wydanie 2006 r. Czarnecki. dlatego jej pozycja wobec pozostałych norm jest w pewnym sensie nadrzędna. i dlatego były one publikowane metodą uznania. betonu Naprawy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne Łączenie konstrukcyjne Iniekcja betonu Kotwienie stalowych prętów zbrojeniowych Ochrona zbrojenia przed korozją Sterowanie jakością i ocena zgodności Ogólne zasady stosowania wyrobów i systemów Stosowanie wyrobów i systemów na placu budowy oraz sterowanie jakością prac przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. weryfikację merytoryczną i językową. tłu* Politechnika Warszawska P Tabela 1. W tym czasie miała ona zostać. Definicje. Normy eurpejskie z serii EN 1504 Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych. wreszcie zatwierdzenie przez Prezesa Polskiego Komitetu Normalizacyjnego. Normy z serii EN 1504. przetłumaczona i opublikowana w 2006 r. H. Naprawy i ochrona konstrukcji betonowych w świetle normy EN 1504-10 („Materiały Budowlane” 7/1999). P. dwie kolejne normy (EN 1504-6 i EN 1504-7) wprowadzono metodą uznania. mija 10 lat od chwili opublikowania normy ENV 1504-9 przez CEN jako normy przeznaczonej do tymczasowego stosowania. wprowadzona metodą uznania (bez tłumaczenia). requirements.

gruntowanie podkładu betonowego. po usunięciu fragmentów luźnych. mający na celu całkowite lub częściowe przywrócenie obiektowi wyjściowego lub wymaganego projektem stanu użytkowania. • wyroby i systemy do łączenia konstrukcyjnego: wyroby i systemy stosowane w celu zapewnienia trwałej konstrukcyjnej przyczepności między betonem a dodatkowo stosowanym materiałem. zastępujące uszkodzony beton i przywracające ciągłość i trwałość konstrukcji.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Struktura zbioru norm z serii PN-EN 1504 Naprawa budowli to złożony sposób postępowania. ochronę zbrojenia. • wyroby i systemy do ochrony zbrojenia przed korozją: wyroby i systemy nakładane na niezabezpieczone zbrojenie w celu zapewnienia ochrony przed korozją. Struktura zbioru norm z serii EN 1504 przywracające geometrię powierzchni lub estetyczny wygląd konstrukcji. 2 ’2007 (nr 414) 3 . • wyroby i systemy do napraw niekonstrukcyjnych: wyroby i systemy stosowane do napraw powierzchniowych. Operacje te wyznaczają funkcje używanych materiałów i są podstawą ich klasyfikacji wg PN-EN 1504-1: • wyroby i systemy do ochrony powierzchniowej betonu: wyroby i systemy. • wyroby i systemy do kotwienia: wyroby i systemy. oferowanych na rynku. • wyroby i systemy do iniekcji betonu: wyroby i systemy wprowadzane do konstrukcji betonowej przez iniekcję. Wyroby i systemy ochronne i naprawcze zajmują w strukturze norm PN-EN 1504 centralne miejsce (rysunek 1). Rys. Etapy naprawy. Założeniem serii norm europejskich EN 1504 jest kompleksowe ujęcie tematyki napraw i ochrony konstrukcji betonowych. stosowane metody i odpowiadające im normy z serii EN 1504 Rys. • wyroby i systemy do napraw konstrukcyjnych: wyroby i systemy stosowane do napraw konstrukcji betonowych. wypełnianie ubytków. W dziesięciu częściach przedstawiono całość problematyki – od definicji do wykorzystania materiałów i systemów na placu budowy. skażonych (chlorki) lub zobojętnionych (karbonatyzacja). które kotwią zbrojenie w betonie. 1. których zastosowanie poprawia trwałość konstrukcji betonowych i żelbetowych. 2. Złożoność zagadnienia znajduje odzwierciedlenie w dużej liczbie różnorodnych rozwiązań materiałowych w zakresie napraw i ochrony betonu przed korozją. ochronę powierzchniową betonu (rysunek 2). przywracające ciągłość i/lub trwałość konstrukcji. zapewniając odpowiednią współpracę obu materiałów lub przez wypełnianie pustek zapewniają współodkształcalność stali i betonu. wiele operacji naprawczych: iniekcję rys. W każdej naprawie betonu lub żelbetu można wyróżnić.

5 PN-EN 1504-2 Systemy ochrony powierzchniowej betonu PN-EN 1542:2000 Pomiar przyczepności przez odrywanie PN-EN 1770:2000 Oznaczanie współczynnika rozszerzalności cieplnej PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-1:2004 Metoda badania suchych składników gotowych zapraw PN-EN 12617-1:2004 (U) Oznaczanie skurczu liniowego polimerów i systemów zabezpieczeń powierzchniowych (SPS) PN-EN 13057:2004 Oznaczanie odporności na absorpcję kapilarną PN-EN 13294:2004 Oznaczanie czasu tężenia PN-EN 13395-2:2004 Oznaczanie urabialności – Część 2: Badanie płynności zaczynu lub zaprawy PN-EN 13529:2005 Odporność na silną agresję chemiczną PN-EN 13578:2004 (U) Kompatybilność z betonem wilgotnym PN-EN 13579:2004 Badanie schnięcia przy impregnacji hydrofobizującej PN-EN 13581:2004 Oznaczanie ubytku masy betonu hydrofobizowanego przez impregnację po działaniu zamrażania-rozmrażania w obecności soli PN-EN 13687-1:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 1: Cykliczne zamrażanie-rozmrażanie przy zanurzeniu w soli odladzającej PN-EN 13687-2:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 2: Cykliczny efekt burzy (szok termiczny) PN-EN 13687-3:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 3: Cykle termiczne bez soli odladzającej PN-EN 13687-5:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 5: Odporność na szok termiczny PN-EN 1504-3 Naprawy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne PN-EN 1542:2000 Pomiar przyczepności przez odrywanie PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1770:2000 Oznaczanie współczynnika rozszerzalności cieplnej PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-1:2004 Metoda badania suchych składników gotowych zapraw PN-EN 12617-4:2004 Oznaczanie skurczu i wydłużenia PN-EN 12637-1:2005 (U) Kompatybilność wyrobów iniekcyjnych – Część 1: Kompatybilność z betonem PN-EN 13294:2004 Oznaczanie czasu tężenia PN-EN 13295:2005 Oznaczanie odporności na karbonatyzację PN-EN 13395-1:2004 Oznaczanie urabialności – Część 1: Badanie rozpływu zapraw tiksotropowych PN-EN 13395-2:2004 Oznaczanie urabialności – Część 2: Badanie płynności zaczynu lub zaprawy PN-EN 13395-3:2004 Oznaczanie urabialności – Część 3: Badanie płynności mieszanki betonowej stosowanej do napraw PN-EN 13412:2006 (U) Oznaczanie modułu sprężystości przy ściskaniu PN-EN 13687-1:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 1: Cykliczne zamrażanie-rozmrażanie przy zanurzeniu w soli odladzającej PN-EN 13687-2:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 2: Cykliczny efekt burzy (szok termiczny) PN-EN 13687-4:2002 (U) Oznaczanie kompatybilności termicznej – Część 4: Cykle termiczne na sucho PN-EN 1504-4 Łączenie konstrukcyjne PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1770:2000 Oznaczanie współczynnika rozszerzalności cieplnej PN.PN-EN 1799:2000 Badanie przydatności konstrukcyjnych materiałów klejących do stosowania na powierzchniach betonowych PN-EN 12188:2001 Oznaczanie połączenia stali ze stalą w celu określenia właściwości konstrukcyjnych materiałów klejących PN-EN 12189:2000 Oznaczanie czasu przydatności do użycia PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-2:2002 (U) Metoda badania wypełniaczy do spoiw polimerowych PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 12615:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ścinanie PN-EN 12617-1:2004 (U) Oznaczanie skurczu liniowego polimerów i systemów zabezpieczeń powierzchniowych (SPS) PN-EN 12617-3:2004 Oznaczanie wczesnego skurczu liniowego konstrukcyjnych materiałów klejących PN-EN 12618-2:2005 (U) Oznaczanie przyczepności. wypełnionych iniekcyjnie. wyrobów iniekcyjnych – Przyczepność oznaczana za pomocą oceny wytrzymałości spoiny na rozciąganie PN-EN 12637-1:2005 (U) Kompatybilność wyrobów iniekcyjnych – Część 1: Kompatybilność z betonem PN-EN 14068:2004 (U) Oznaczanie wodoszczelności spękań. bez zmian w betonie PN-EN 14068:2004 (U) Oznaczanie wodoszczelności spękań. cd. wyrobów iniekcyjnych – Przyczepność oznaczana za pomocą oceny wytrzymałości spoiny na rozciąganie PN-EN 12636:2001 Oznaczanie przyczepności betonu do betonu PN-EN 13412:2006 (U) Oznaczanie modułu sprężystości przy ściskaniu PN-EN 13733:2004 Oznaczanie trwałości konstrukcyjnych materiałów klejących PN-EN 1504-5 Iniekcja betonu PN-EN 1543:2000 Oznaczanie narastania wytrzymałości na rozciąganie polimerów PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1771:2005/AC:2005 (U) Oznaczanie iniekcyjności z zastosowaniem warstwy piasku PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 12617-2:2005 (U) Rysy skurczowe polimerowych wyrobów iniekcyjnych: skurcz objętościowy PN-EN 12618-1:2004 (U) Przyczepność i wydłużalność stosowanych do iniekcji wyrobów o ograniczonej plastyczności PN-EN 12618-2:2005 (U) Oznaczanie przyczepności. wypełnionych iniekcyjnie. bez zmian w betonie 4 2 ’2007 (nr 414) .TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 2. z uwzględnieniem cyklu termicznego lub bez cyklu termicznego. z uwzględnieniem cyklu termicznego lub bez cyklu termicznego. Normy Europejskie Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych – Metody badań i ich powiązanie z normami EN 1504. na str.

prowadzenia prac wybór i zastosowanie materiałów i sprzętu. sformułowanych w normie ENV 1504-9. konserwacja i utrzymanie konstrukcji uszkodzenia. W normie EN 1504-10 określono m. Do każdej metody podano zestaw cech wraz Tabela 3. otoczenia oraz stosowanych materiałów. ze str. sposoby kontroli jakości prac. zasady. Właściwości te dotyczą podłoża. normy te są przywoływane w odpowiednich częściach normy EN 1504 (tabela 2). Określono także etapy naprawy oraz czynniki. odnosząc je do zasad naprawy i ochrony. której przyporządkowana jest metoda naprawy lub ochrony.in. normy dotyczące badań. Na ogół są to proste próby przeprowadzane bezpośrednio na placu budowy. którym przyporządkowano odpowiednie metody technicznej realizacji. Wymagania dotyczące: podłoża. Jednym z podstawowych warunków powodzenia naprawy lub ochrony jest właściwe przeprowadzenie prac. jakie powinny być brane pod uwagę w poszczególnych fazach realizacji przedsięwzięcia (tabela 3). Dotychczas opracowano ok. 4 PN-EN 14117:2005 (U) Oznaczanie czasu wyciekania cementowych wyrobów iniekcyjnych PN-EN 14406:2005 (U) Oznaczanie współczynnika rozszerzalności i ocena rozszerzalności PN-EN 14497:2005/AC:2006 (U) Oznaczanie stabilności filtrowania PN-EN 14498:2005 (U) Zmiany objętości i masy wyrobów iniekcyjnych po cyklach suszenia w powietrzu i przechowywania w wodzie PN-EN 1504-6 Kotwienie stalowych prętów zbrojeniowych PN-EN 1544:2007 (U) Oznaczanie pełzania syntetycznych wyrobów żywicznych (PC) przy długotrwałym obciążeniu rozciągającym prętów zbrojeniowych kotwienia PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 1881:2007 (U) Badanie wyrobów kotwiących metodą wyrywania PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 12192-1:2004 Metoda badania suchych składników gotowych zapraw PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 13294:2004 Oznaczanie czasu tężenia PN-EN 13395-2:2004 Oznaczanie urabialności – Część 2: Badanie płynności zaczynu lub zaprawy PN-EN 1504-7 Ochrona zbrojenia przed korozją PN-EN 1767:2002 (U) Analiza w podczerwieni PN-EN 1877-1:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 1: Oznaczanie równoważnika epoksydowego PN-EN 1877-2:2002 (U) Reakcyjne działanie związane z żywicami epoksydowymi – Część 2: Oznaczanie funkcji aminowych o całkowitej liczbie zasadowości PN-EN 12614:2005 (U) Oznaczanie temperatury zeszklenia polimerów PN-EN 13062:2004 (U) Oznaczanie tiksotropii wyrobów do ochrony zbrojenia PN-EN 15183:2006 (U) Badanie ochrony przed korozją PN-EN 15184:2006 (U) Przyczepność otulonej stali do betonu przy ścinaniu (badanie wyrywania) PN-EN 1504-10 Stosowanie wyrobów i systemów na placu budowy oraz sterowanie jakością prac PN-EN 1542:2000 Pomiar przyczepności przez odrywanie PN-EN 1766:2001 Betony wzorcowe do badań PN-EN 1881:2007 (U) Badanie wyrobów kotwiących metodą wyrywania PN-EN 12190:2000 Oznaczanie wytrzymałości na ściskanie zaprawy naprawczej PN-EN 14630:2007 (U) Oznaczanie głębokości karbonatyzacji w betonie metodą fenolftaleinową Część 8 normy EN 1504 Sterowanie jakością i ocena zgodności podaje procedury kontroli jakości wyrobów. które powinny być sprawdzone. dokumentacja.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Tabela 2.in. Zakres badań uzależniony jest od zasady. 60 Norm Europejskich na badania wyrobów i systemów do ochrony i naprawy konstrukcji betonowych. W normie EN 1504-10 zestawiono metody napraw i ochrony konstrukcji przed korozją. Niemal połowa norm na metody badań jest wprowadzona do stosowania w Polsce metodą tłumaczenia. Podobny pogląd był prezentowany również przed opublikowaniem tych norm. Badania sprawdzające obejmują łącznie 45 cech podłoża. stosowanych materiałów i otoczenia. opracowanie dokumentacji Diagnostyka stanu konstrukcji Wstępne planowanie naprawy Projekt naprawy Postępowanie naprawcze w świetle norm europejskich Znaczenie normy ENV 1504-9 wynika m. materiałów naprawczych. W 18 przypadkach metoda badania polega na wizualnym sprawdzeniu danej cechy. z faktu. W komentarzach do norm podkreśla się także znaczenie przyczepności do podłoża i międzywarstwowej jako warunku powodzenia naprawy. Wykonanie prac naprawczych z wymaganiami. Etapy naprawy wg ENV 1504-9 Etapy naprawy Użytkowanie konstrukcji Elementy istotne na danym etapie naprawy warunki i przebieg użytkowania. prace zapobiegawcze. fikacja i przyczyny możliwości. aby zapewnić właściwy przebieg robót. Do tego celu stosuje się m. ich klasy. zagadnienia BHP badania odbiorcze.in. metody zdefiniowanie sposobu użycia poszczególnych materiałów. Normy Europejskie Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych – Metody badań i ich powiązanie z normami EN 1504 cd. kontrola jakości. pozostałe metodą uznania i są one na różnych etapach przygotowania do publikacji w wersji polskiej. Praca została wykonana w ramach grantu rozwojowego MNiSW nr R04 020 01 2 ’2007 (nr 414) Odbiór prac naprawczych 5 . iż sformułowano w niej zasady dotyczące naprawy betonu i ochrony zbrojenia.

Schemat stanu zwilżenia ciała stałego przez ciecz 6 2 ’2007 (nr 414) . W przypadku cieczy zwilżającej płytkę. zależny od promienia kapilary. Przeniesienie cząsteczek z wnętrza na powierzchnię cieczy jest związane z wykonaniem pracy przeciw wypadkowej sił międzycząsteczkowych. wem Tate’a waga kropli Schemat pomiaru w jest wprost proporcjonalna do siły napięcia po. na skutek działania sił adhezji. W przypadku gdy swobodna energia powierzchniowa jest równa lub większa niż napięcie powierzchniowe cieczy następuje efekt pełnego zwilżenia i kąt zwilżania jest zerowy. W – praca potrzebna do utworzenia powierzchni A [J]. aby utworzyć jednostkową powierzchnię cieczy. Przyjmując d << l można obliczyć napięcie powierzchniowe cieczy γL ze wzoru: γL = F −Q 2l skuteczności naprawy. w tym napięcia powierzchniowego. Swobodna energia powierzchniowa jest więc tą częścią energii. Ze względu na symetrię sferyczną siły te kompensują się tak.1. Zgodnie z praRys. Termodynamiczne uwarunkowania adhezji Pomiar napięcia powierzchniowego cieczy γL można przeprowadzić bezpośrednio na podstawie kształtu kropli tuż przed jej oderwaniem się od końcówki dozującej stalagmometru (rysunek 1). Siła od napięcia powierzchniowego Fn równa jest różnicy między siłą F potrzebną do oderwania płytki od cieczy i ciężarem płytki Q.długość zanurzonej części płytki w momencie odrywania [m]. decyduje fizykochemiczna kompatybilność podkładu betonowego i materiału naprawianego. kąt zwilżania będzie stosunkowo duży (rysunek 2). objętości kropli i konstrukcji przyrządu. Rozkład sił działających na cząsteczkę na powierzchni cieczy jest inny. że ich wypadkowa równa się zeru. wyrażonym wzorem: ∆W γL = . γL – napięcie powierzchniowe [N/m]. Praca. które można zmierzyć za pomocą wagi torsyjnej Wihelmy’ego. l . Właściwość ta jest efektem współdziałania napięcia powierzchniowego (swobodnej energii powierzchniowej SFE – Surface Free Energy) cieczy i podłoża oraz międzyfazowej energii powierzchniowej. jaką trzeba wykonać. jaki tworzy styczna powierzchni cieczy i powierzchnia ciała stałego. d – grubość płytki [m]. Opisany jest równaniem Younga-Dupre’a jako zależność między napięciem powierzch- [N/m] Rys. Polega ona na wyznaczeniu siły potrzebnej do oderwania płytki (o znanym obwodzie) od powierzchni cieczy. W celu uzyskania dobrej przyczepności ciekłego materiału naprawczego do mineralnego podłoża naprawianego (beton) stosuje się materiały dobrze zwilżające podłoże. Część 3. Na cząsteczkę znajdującą się wewnątrz cieczy działają siły przyciągania pochodzące od otaczających ją cząsteczek. Napięcie powierzchniowe wynika z sił wzajemnego oddziaływania występujących między cząsteczkami cieczy. która jest skierowana do wnętrza cieczy wzdłuż normalnej do powierzchni cieczy. α – kąt między powierzchnią płytki i płaszczyzną styczną do powierzchni cieczy. tworzą wypadkową. Tomasz Piotrowski** Inżynieria Powierzchni Betonu. Definicję swobodnej energii powierzchniowej opisuje równanie Owensa i Wendta: p γ SL = γ S + γ L − 2 λdS ⋅ γ d − 2 λp ⋅ γ L [N/m] L S Kąt zwilżalności to kąt. Andrzej Garbacz** mgr inż. Zjawisko zwilżania można opisać jako zmianę stanu energetycznego na skutek zmiany powierzchni rozdziału ciało stałe/gaz i ciecz/gaz na skutek powstania nowej ciało stałe/ciecz. pochodzące od cząsteczek cieczy. Wzór określający wagę kropli w ma postać: w = mg = k2π rγL [N] Innym sposobem pomiaru jest metoda odrywania płytek metalowych. 2. zwany stałą stalagmometryczną danego przyrządu. cosα = 1. ** Uniwersytet w Lie `gie ** Politechnika Warszawska O Międzyfazowa energia powierzchniowa γSL na granicy faz ciało stałe/ciecz jest miarą siły przyciągającej cząsteczki cieczy do podłoża. Można ją podzielić na dwie składowe odpowiadające oddziaływaniom międzycząsteczkowym: polarną (dipolową) γp i dyspersyjną γd. cząsteczki cieczy przylegają do metalu i wówczas α = 0.w stalagwierzchniowego γL oraz mometrze obwodu przewężenia. Fn określa się ze wzoru: Fn = F – Q = 2γL (l + d)cos α [N] gdzie. nazywa się napięciem powierzchniowym.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr Luc Courard* dr inż. obok struktury geometrycznej powierzchni podkładu („Materiały Budowlane” 9/2006) i stopnia jego mikrozarysowania („Materiały Budowlane” 12/2006). natomiast w praktyce należy również uwzględnić empiryczny współczynnik k. która w wyniku zmian nie została zrównoważona. Jej wartość można określić przez pomiar kąta zwilżania jednej lub kilku cieczy o dobrze znanych właściwościach. [J/m2 = N/m] ∆A gdzie: A – pole powierzchni [m2]. Natomiast jeżeli ciecz o dużym napięciu powierzchniowym (woda) znajdzie się na podłożu o niskiej energii powierzchniowej (teflon). Siły przyciągania.

rodzaj podłoża i cieczy oraz czas pomiaru. Autorzy składają podziękowania prof.2 79. co potwierdzają wyniki badań (tabela). Na podstawie rozważań termodynamicznych można także wykazać niekorzystny wpływ obecności warstewki wody na powierzchni podkładu w przypadku stosowania kompozytów polimerowych. owocną dyskusję i opiekę merytoryczną. Czynniki te mają przeciwny wpływ na zwilżalność. Uwzględniając natomiast oddziaływania polarne i dyspersyjne wg równania opisującego swobodę otrzymuje się energię powierzchniową: p W A 2 = 2 λdS ⋅ γ d + 2 λp ⋅ γ L L S Rys. Praca adhezji określa stabilność powierzchni zespolenia. γL – napięcie powierzchniowe cieczy [N/m].4 52. a także parowania. zależnie od Wartości pracy adhezji w przypadku podkładów suchych (WaV) i z warstewką wody na powierzchni (WaVL) UKŁAD NAPRAWIONY WaV WaVL materiał naprawczy/podkład [mJ/m2] [mJ/m2] Zaprawa cementowa/beton Akryl/beton Akryl/akryl Akryl/beton hydrofobizowany Żywica epoksydowa/beton Żywica epoksydowa/podkład epoksydowy Żywica epoksydowa/beton hydrofobizowany 87.2 relacji między wartościami napięcia powierzchniowego wody i mieszanki materiału naprawczego.8 53 42.8 74. Obecnie w Katedrze Inżynierii Materiałów Budowlanych Politechniki Warszawskiej i na Uniwersytecie w Lie prowadzone są badania nad `ge ustaleniem tej zależności. Praca powstała w ramach pracy statutowej w Katedrze Inżynierii Materiałów Budowlanych WIL PW – 2007.7 21. γSL – międzyfazowa energia powierzchniowa ciało stałe-ciecz [N/m].6 92. W przypadku gdy adhezja jest wynikiem jedynie sił van der Waalsa.7 66.in. więc konieczne jest określenie pewnego optimum. Można ją opisać jako pracę konieczną do pokonania sił adhezji cieczy do ciała stałego. 4.7 53. C6 – kopolimerem winylowym [N/m] mogą odpowiednio zmieniać napięcie powierzchniowe lub kąt zwilżania. przyjmuje się wartość zmierzoną po 1 lub 2 min od naniesienia cieczy na podłoże. C4 – melaminą wielkocząsteczkową. 2 ’2007 (nr 414) 7 . przeprowadzone na Uniwersytecie w Lie `ge.1 80. na skutek adsorpcji powierzchniowej i mikrochropowatości. im mniejszy jest kąt zwilżania i im większe napięcie powierzchniowe cieczy. Ciecz o wyższym napięciu powierzchniowych wypiera ciecz o niższym napięciu. 3. C2 – kwasem maleinowym. Wyniki badań napięcia powierzchniowego w przypadku wody i zaczynów cementowych z domieszkami oraz kąta zwilżalności na zróżnicowanych podłożach: W – woda destylowana. gdzie: γS – napięcie powierzchniowe ciała stałego [N/m]. znacznie obniża pracę adhezji. iż siła adhezji jest tym większa. zaczyn z: C1– melaminą. Ze względu na zmienność kąta zwilżenia w czasie. Na wartość kąta zwilżalności wpływają m. Lechowi Czarneckiemu – Kierownikowi Katedry za inspirację. Objawia się to zmniejszeniem pracy adhezji. co upraszcza zjawisko zwilżania tylko do oddziaływań dyspersyjnych. należy przeprowadzić oddzielne badanie zaprawy cementowej i kruszywa. że powierzchnia betonu nie jest jednorodna. co może zwiększyć pracę adhezji. Pomiar kąta zwilżalności przeprowadza się bezpośrednio w goniometrze (fotografia).4 56 – 22. Modyfikatory materiałów naprawczych Rys. C – zaczyn bez domieszki. Hydrofobizacja podkładu betonowego zwiększając wartość kąta zwilżania. Obliczona na ich podstawie wartość pracy adhezji za pomocą równań wyrażających WA1 i WA2 wskazuje na możliwość wykorzystania wyniku pomiaru kąta zwilżenia na podkładzie betonowym do celów porównawczych między mieszankami materiału naprawczego (rysunek 4). Czynniki wpływające na pracę adhezji Stosując odpowiednią modyfikację materiału naprawczego lub obróbkę powierzchniową podkładu betonowego można kontrolować właściwości termodynamiczne w układzie naprawianym. pracę określa się ze wzoru: WA = γL + γS – γSL [N/m] a po wprowadzeniu γS = cosθγL + γSL z przekształcenia wzoru na kąt zawilgocenia otrzymuje się: WA1 = γL (1 + cosθ) [N/m] Wynika z tego. C3 – naftalenem. C5 – lignosulfonianem sodowym.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA niowym cieczy i ciała stałego oraz międzyfazową energią powierzchniową (rysunek 2): cos θ = γ S − γ SL γL Wyznaczenie składowych równania polega na pomiarze kata zwilżenia na podkładzie o zerowej składowej polarnej – γSp. W celu określenia rzeczywistej pracy adhezji należy jednak uwzględnić dipolowe i dyspersyjne oddziaływania międzycząsteczkowe. Zależność między obliczonymi wartościami pracy adhezji WA1 i WA2 Pomiar kąta zwilżalności W związku z tym. Na rysunku 3 przedstawiono wyniki pomiaru napięcia powierzchniowego γL wody (W) i zaczynów cementowych (C) z różnymi domieszkami obniżającymi lepkość oraz wyniki pomiaru kąta zwilżenia tych materiałów na różnych podkładach.

a przyszłościowe modyfikacje nie są kosztowne. Słupy ustawia się najczęściej na szerokich klinach z twardego drewna. liczbę kondygnacji. takim jak trzęsienia ziemi i ekstremalne wiatry. Wytrzymałość drewna wzmacnianych konstrukcji powinna być określona na 8 2 ’2007 (nr 414) . szczegóły wzmocnień i wytyczne robót. łuki i ramy zaleca się podpierać słupami dwugałęziowymi z przewiązkami. kratownice. Przy ocenie stanu technicznego bierze się pod uwagę: wiek budynku. które powodują korozję stali i niszczą beton. Czasem do okresowego podtrzymania (podstemplowania) wysoko położonych konstrukcji można użyć dźwigów mostowych. Poziom stanu technicznego poszczególnych części budowli należy określić oddzielnie. a w kratownicach w pobliżu węzłów pasa górnego. na podstawie danych o uszkodzeniach uzyskanych podczas oględzin. a szczególnie rozciąganie w kierunku prostopadłym do włókien również jest znacznie mniejsza niż wzdłuż włókien. stosuje się podnośniki śrubowe. • stan całej konstrukcji nośnej. za pomocą klinów lub podnośników. W projekcie należy uwzględnić zalecenia dotyczące zabezpieczenia przed korozją biologiczną oraz eksploatacji i przepisów bhp. biotyczne. dobre właściwości termoizolacyjne. Niektóre z zalet drewna to: korzystny stosunek wytrzymałości do gęstości pozornej. Odciążenie wykonuje się najczęściej przez podpieranie (lub podwieszanie) konstrukcji tymczasowymi podporami z krawędziaków lub żerdzi. do oceny. Pierwszym niezbędnym etapem prac wzmacniających jest odciążenie konstrukcji. zawierać rysunki robocze. zmiany w elementach metalowych (korozja. W przypadku sztormów lekkość konstrukcji jest wadą. otwory wiercone. szczególnie w przypadku gdy konstrukcja jest poddana nietypowym obciążeniom. rodzaj gruntu (soczewki torfowe) itp. umieszczonymi po obu stronach konstrukcji. fizyczne. ale jeśli połączenia zostały wykonane prawidłowo. kształt i wymiary. Przy wzmacnianiu części podporowych belek jednolitych można ograniczyć się do pojedynczych stempli umieszczonych pod belką w pobliżu podpory. Właściwości drewna zmieniają się w trzech wzajemnie prostopadłych kierunkach: podłużnym. łuki i ramy powinny być podparte szeregiem słupów. obtarcia). Obecnie można nabyć wiele rodzajów nowoczesnych łączników. Wytrzymałość na ścinanie drewna równoległe do włókien jest niewielka i wiele węzłów kratownic połączonych na wręby czołowe i belek uległo zniszczeniu na skutek ścinania. Po zakończeniu prac wzmacniających należy stopniowo. Projekt wzmocnienia powinien uwzględniać warunki eksploatacji konstrukcji. chemiczne. lekkie szkieletowe konstrukcje drewniane zachowują się dosyć dobrze nawet przy silnych huraganach. odporność ogniowa (pod warunkiem zwartych przekrojów o dużych wymiarach). onstrukcje drewniane mogą być odporne na wpływy atmosferyczne pod warunkiem prawidłowej budowy i eksploatacji. a następnie ustalić jeden poziom ogólny np. Małgorzata Lange* Naprawa oraz wzmacnianie elementów i konstrukcji drewnianych Określenie stanu technicznego budowli Badania stanu technicznego budowli stanowią podstawę przyporządkowania konstrukcji do jednego z poziomów stanu technicznego. rezystograf). stropów. promieniowym i stycznym. Wykonawstwo konstrukcji drewnianych jest stosunkowo łatwe. próbkach wyciętych z nieobciążonych części konstrukcji. które podwyższają odporność konstrukcji na huragany i drgania sejsmiczne. ugięcia. Przyczyny uszkodzeń drewna można podzielić na: mechaniczne. Dalszą zaletą drewna jest odporność na związki chemiczne. dachu. na które przekazuje się całe obciążenie działające na konstrukcję wraz z ciężarem własnym. dr hab. załamania. czy remont jest opłacalny. Ocenie podlegają: • stan drewnianych elementów budowli. w wyniku czego następują wgniecenia i poprzeczne pęknięcia. przemieszczenia. Powoduje to problemy z łącznikami. estetyczny wygląd i inne. Zbigniew Mielczarek* dr inż. skręcanie. Przy ustaleniach ostatecznych należy dokładniej oceniać główne elementy konstrukcyjne budynku. specyficzne dla materiału oraz oddziaływania nadzwyczajne. konstrukcję i stan: ścian. Belki złożone. Kratownice. W wyniku niewielkiej wagi i podatności konstrukcje drewniane dobrze znoszą trzęsienia ziemi. bez gwałtownych szarpnięć usunąć stemple. zmiany kształtu i położenia: wygięcia. • stan łączników i złączy. ubytki przekroju (duże otwory po sękach.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych prof. wręby. W przypadku gdy zachodzi potrzeba podniesienia konstrukcji na znaczną wysokość. Decyzje dotyczące naprawy (od małej naprawy do wyburzenia) mogą być określone na podstawie zestawienia uszkodzeń i wyznaczonego poziomu stanu technicznego budowli. pokrycia i poszycia dachowego. Wytrzymałość na ściskanie. * Politechnika Szczecińska K Technologie wzmacniania i naprawy Przed przystąpieniem do napraw i wzmocnień należy opracować projekt. Zwiększa to bezpieczeństwo ich wykonywania i ułatwia wprowadzenie nowych elementów wzmacniających. posadowienie budynku. których obustronne dobijanie pozwala na ich podniesienie wraz z konstrukcją. poluzowania). Istotne znaczenie ma przy tym kierunek działania obciążeń w stosunku do przebiegu włókien. chociaż ich zachowanie w dużym stopniu zależy od jakości łączników. Liczba i wymiary słupów zależą od rozpiętości i obciążenia konstrukcji i są obliczane. inż. Najlepiej do tego celu zastosować nowoczesną aparaturę do nieniszczących badań diagnostycznych (np.

b) za pomocą kształtowników stalowych i lekkiego betonu. Wpływ podatności złączy na pracę drewnianych elementów zespolonych jest bardzo duży. W przypadku stropów stosowane są zazwyczaj wzmocnienia za pomocą płyty żelbetowej współpracującej z belkami w przenoszeniu obciążeń. Przykłady połączeń płyty żelbetowej z belką drewnianą podano na rysunku 3 i 4. i tak np. rodzaju i liczby łączników. e) „ protezami” wykonanymi z żywicy poliestrowej Rys . Wzmacnianie końców (główek) belek drewnianych [Mönck W. 4. a pomiędzy stalą i drewnem umieszcza się warstwę hydroizolacji. b) przekrój podłużny Pęknięcia skurczowe w belkach drewnianych Rys. Moskwa 1980]: a) dolna „proteza”. jest najbardziej celowe przez zmniejszenie działających na nie obciążeń. które przymocowuje się do końca belki dwiema śrubami. Po podparciu odcina się przegniły koniec belki i zastępuje nowym (stalowym lub drewnianym). rodzaju obciążenia i konfiguracji przekroju poprzecznego pręta. Wzmacnianie podporowych części podciągów i belek opartych na ścianach zewnętrznych i przegrodach wykonuje się w sposób pokazany na rysunku 1. w jakim stopniu nakładki współpracują z elementem bezpośrednio obciążonym. długości pręta. Wzmocnienie końców belek [Zubariew G. dwukrotne zwiększenie przekroju (przy analogicznym obciążeniu) nie oznacza dwukrotnego zmniejszenia naprężeń. Przykłady różnych metod połączeniowych płyty betonowej z belką drewnianą za pomocą prętów ze stali żebrowanej: a) przekrój poprzeczny. b) górna „proteza”: 1 – belka. d) prefabrykowanymi „protezami” stalowymi. W celu zilustrowania tego zagadnienia na rysunku 5 przedstawiono m. gdy nie występują żadne defekty.in. 5. 2 – nakładka stalowa.. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. zależności pomiędzy wielkością naprężeń normalnych w osiowo ściskanych prętach złożonych: dwugałęziowego pasa górnego kratownicy (a) i jednogałęziowego słupka lub krzyżulca kratownicy. Inne przykładowe sposoby wzmacniania końców belek pokazano na rysunku 2. jakie występują w przykładkach. dlatego trudno jest określić redystrybucję naprężeń w elementach o przekroju złożonym i w efekcie obliczyć. 3 – śruba Niekiedy zachodzi konieczność wzmocnienia drewnianych konstrukcji stropowych lub dachowych jako całości. W tym celu można zastosować dodatkowe belki pod lub w przestrzeniach pomiędzy istniejącymi. bocznych przymocowanych za pomocą gwoździ lub innych łączników mechanicznych (podatnych). 1. Konstrukcji iz dieriewa i płastmas. nazywanym niekiedy „protezą”. Proteza metalowa składa się np. wykonuje się zwykle za pomocą nakładek lub przykładek Rys. Rozkład naprężeń normalnych i tnących w prętach o złączach podatnych jest odmienny niż w elementach jednolitych.: Holzbau. Taki sam efekt daje zamiana ciężkiej warstwy ocieplającej lub zasypki na lżejszą. σn – naprężenia w przekładkach lub nakładkach 2 ’2007 (nr 414) 9 . a długością prętów. Berlin 1980]: a) stalowymi ceownikami połączonymi za pomocą śrub. z odcinków stalowego ceownika lub dwóch kątowników. Wielkość naprężeń.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Wzmacnianie przekryć belkowych w przypadku ich przeciążenia. VEB Verlag für Bauwesen. c) gwoździowanymi nakładkami drewnianymi. 3. b) gwoździ Rys. M. N. Wzmacnianie elementów drewnianych. b) prętów z nakładkami: σg – naprężenia w prętach bezpośrednio obciążonych. 2. Wydanie „Wysszaja Szkoła”. Lialin J. Teoria prętów o złączach podatnych jest stosunkowo skomplikowana. Wykresy zależności pomiędzy naprężeniami normalnymi a długością: a) prętów z przekładką ciągłą. zależy od kilku parametrów. Połączenie płyty betonowej z belką drewnianą: a) za pomocą wrębów i gwoździ. w których występują pęknięcia przebiegające równolegle lub skośnie w stosunku do podłużnej osi pręta (fotografia). Obliczenia Rys.

1998] Rys. że do wzmocnienia zastosowano obejmy stalowe. której wskaźnik wytrzymałości i moment bezwładności są znacznie mniejsze niż dla przekroju jednolitego. Do wzmacniania stref elementów drewnianych. nie tylko uwzględnić zmniejszenie przekroju pasa dolnego. gdy w pła- 10 2 ’2007 (nr 414) . Wzmacnianie węzła podporowego kratownicy może być również wykonane w sposób pokazany na rysunku 9. co w efekcie powoduje ogromny wzrost naprężeń i zmniejszenie sztywności. taśm CFRP. Po- Rys. że te nadbitki praktycznie nie biorą udziału w pracy konstrukcji. a obejmy tego nie gwarantują. Montreux. albo środkowych (rysunek 5b). b) przybitymi do krokwi i belki [Stefanovic B. których sumaryczny przekrój jest wprawdzie niezmieniony. np.R. że w przypadku ściskania smukłość pręta składającego się z dwóch części jest znacznie większa niż jednolitego. ponieważ zbudowane zostały dla konkretnego rodzaju i liczby łączników oraz konfiguracji przekroju poprzecznego. które bardzo często ulegają uszkodzeniom. np. ponieważ wykonywane są zwykle z drewna niedostatecznej jakości. które wykonuje się zwykle przez stosowanie przykładek węzłowych przymocowanych za pomocą gwoździ lub śrub (rysunek 6 i 7). Wymagają one wzmocnienia miejscowego lub na całej długości. Wykresy te mają charakter poglądowy. Szwajcaria. które są narażone na rozrywanie w poprzek włókien. które z reguły bardzo znacznie osłabiały elementy w miejscach połączeń. i obliczenia przeprowadzać jak dla rozciągania ze zginaniem. wzmacnianie stropu przez przymocowanie (przybicie) do belek obustronnych przykładek i płyty żelbetowej współpracującej z belkami.: Practical use of comopsite Timber-Concrete Beam connected by Nail. Z wykresów tych wynika. Miejscowe wzmocnienie wykonuje się w postaci nakładek połączonych śrubami. W przypadku gdy uszkodzeniu węzła podporowego towarzyszy zniszczenie głównych belek i końców krokwi. Bardzo często czynnikiem decydującym o nośności węzła podporowego jest ścinanie. a nawet obiekty przemysłowe. dlatego też osoba wykonująca ekspertyzę czy opracowująca opinię techniczną powinna uwzględnić (w obliczeniach sprawdzających nośność i sztywność konstrukcji) specyfikę wymiarowania takich konstrukcji.: Practical use of comopsite Timber-Concrete Beam connected by Nail. w których zastosowano górne i dolne nakładki ciągłe połączone gwoździami. 6. Wzmocnienie wrębu podporowego: a) śrubami ściągającymi. Spotyka się również przypadki. Szczególnie w budownictwie tradycyjnym stosowano wiele rozwiązań typu ciesielskiego. np. ale jednocześnie weryfikować zastosowane rozwiązanie konstrukcyjne. które zapewniałyby przeniesienie sił rozwarstwiających. Przy obliczeniach węzłów podporowych na wręby czołowe. Wzmacnianie wrębów podporowych nakładkami gwoździowanymi: a) przybitymi do krokwi. a przy zginaniu schemat pręta odpowiada belce wielokrotnej. Najczęściej wzmocniena wymagają pasy dolne wiązarów kratowych. Linią ciągłą zaznaczono naprężenia określone wzorami ścisłymi. tym bardziej efektywne jest stosowanie nakładek lub przekładek łączonych na gwoździe. stosowane są często wklejane pręty stalowe. Montreux. Bardzo niekorzystna i niebezpieczna sytuacja jest wówczas. wówczas pręt jednolity zamienia się w dwa niepołączone pręty o znacznie mniejszej grubości (zwykle o ok. Jest to spowodowane tym. stosując polimerobeton. konstrukcje drewniane hal przemysłowych. b) ukośnie przybitymi nakładkami z desek [Stefanovic B. ale jego nośność jest znacznie mniejsza. że im większa długość (smukłość) prętów. Miejscowe osłabienia czy uszkodzenia mogą być również wzmacniane za pomocą laminatów włóknistych. Rżanicyna. Oddzielne części przekroju pękniętego (rozwarstwionego) będą współpracowały ze sobą. 7. Szwajcaria. Czasem przy wzmacnianiu konstrukcji stosuje się jednocześnie kilka metod.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych wykonano wg metody A. 5th World Conference on Timber Engineering. Najczęściej wręby podporowe wymagają naprawy i wzmocnień. Można nimi również wzmacniać złącza klinowe w belkach klejonych. dlatego odległość od miejsca podcięcia do końca belki powinna być odpowiednio duża. 5th World Conference on Timber Engineering. Jeżeli pęknięcia są głębokie (przechodzą na wylot). Wpływ podatności łączników jest jeszcze bardziej widoczny w przypadku zginanych prętów złożonych. a linią przerywaną – uproszczonymi. w których obciążenie przyłożone zostało albo do gałęzi skrajnych (rysunek 5a). Przy wykonywaniu napraw elementów i konstrukcji dachowych nie należy ograniczać się do przywrócenia stanu pierwotnego. W niektórych przypadkach (elementach krępych z małą liczbą łączników) może się okazać. jeśli zostaną wzmocnione łącznikami. należy np. połowę). ale również mimośród spowodowany podcięciem. Wykresy ilustrują zależność pomiędzy wielkością naprężeń normalnych występujących w przekrojach położonych w środku rozpiętości prętów. W niektórych przypadkach stosuje się styki z dodatkowymi prętami ściągającymi (rysunek 8). 1998] wierzchnia przekroju nakładek powinna być nie mniejsza niż powierzchnia przekroju wzmacnianego elementu. naprawę węzła można wykonać.

13. Wzdłuż całego pasa umieszcza się z boków dwa ściągi stalowe. Należy jednak pamiętać. b) nakładkami i przekładkami drewnianymi połączonymi na gwoździe. Wzmocnienie węzła podporowego kratownicy stalowymi „protezami”: 1 – „proteza” stalowa z ceowników. W każdym przypadku złącza elementów powinny być kształtowane w taki Rys. Należy się wówczas liczyć ze zniszczeniem węzła. W przypadku większych sił w krzyżulcach. która może wywołać przekroczenie smukłości. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. zamocowane w węźle podporowym kratownicy. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. b) prawidłowe 2 ’2007 (nr 414) 11 . VEB Verlag für Bauwesen. Berlin 1980]: a) nakładkami i przekładkami połączonymi na śruby i pierścienie zębate. Mogą się one znajdować znacznie poniżej dolnej krawędzi konstrukcji. Grundlagen für Bemessung und Konstruktionen. aby nie dopuścić do wystąpienia rozciągania w poprzek włókien. płytę węzłową należałoby umieścić bliżej krawędzi górnej pasa. Połączenie krzyżulców z pasem górnym kratownicy: a) nieprawidłowe. Wydanie „Wysszaja Szkoła”. W przypadku dużych ugięć wiązara dachowego można go podeprzeć dodatkowym słupem ustawionym w środku rozpiętości. W przypadku zniszczenia konstrukcji dachowej łatwo ją zastąpić prostą konstrukcją złożoną z dwóch belek klejonych. 5 – spaw Rys. M.4 – śruby.: Holzbau.. 12. pochodzenia skurczowego). W celu uniknięcia tego zjawiska należałoby zmienić kąt ich na- Rys. VEB Verlag für Bauwesen. Wzmocnienie pasa dolnego kratownicy [Zubariew G. d) nakładkami stalowymi połączonymi z końcami belek za pomocą blach stalowych. 3 – kratownica. 9. W tym przypadku wskazane byłoby profilaktyczne wzmocnienie rozpatrywanego węzła. połączonymi w kalenicy w układ krokwiowy ze ściągiem stalowym (rysunek 12). Wzmocnienie nadmiernie ugiętego wiązara kratowego dodatkową podporą wewnętrzną: a) schemat ugiętego wiązara. które zapobiegłyby zginaniu pasa dolnego dodatkowej podpory (rysunek 11). 4 – śruby. c) nakładkami z ceowników stalowych i drewnianej przekładki połączonymi na śruby i pierścienie zębate. Naprawa rozerwanych prętów rozciąganych [Mönck W. Prawidłową i wadliwą konstrukcję takiego węzła ilustruje rysunek 13. Ponadto pokazane na rysunku 11b ukośne pręty dodatkowe będą powodowały zginanie pasa górnego. Wzmacnianie całych wiązarów dachowych wykonuje się w przypadku wielu defektów i niedostatecznej ogólnej nośności. b) wiązar po wzmocnieniu [Mönck W. Lialin J. że dodatkowe podparcie kratownicy w środku rozpiętości może (w wyniku zmiany schematu statystycznego) spowodować w skrajnym przypadku zmianę znaku sił. śrub i pierścieni oraz stalowych śrub ściągających Rys. a co za tym idzie uszkodzeniem nawet całej konstrukcji. i pręt trzeba będzie zabezpieczyć przed wyboczeniem. 5 – spaw szczyźnie ścinania węzła podporowego występują pęknięcia (np. Najczęściej wystarczające jest założenie ściągów stalowych z nakrętkami na końcach. 2 – przepona. Zastąpienie zniszczonej drewnianej konstrukcji dachu szedowego konstrukcją trójkątną trójprzegubową z drewna klejonego [Mönck W. Moskwa 1980]: 1 – stalowa „proteza” z ceowników. VEB Verlag für Bauwesen. Rys. gdy na długości pasa występują liczne defekty i wykonanie miejscowych wzmocnień nie jest celowe (rysunek 10). Konstrukcji iz dieriewa i płastmas. N. wzmocnionych cięgnami stalowymi. Berlin 1980] chylenia. 2 – przepona. Ogólne wzmocnienia pasa dolnego stosuje się w przypadku. 11. Wysokość konstrukcji wówczas wzrasta i odpowiednio maleją siły w ściskanym pasie górnym.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA a) b) Rys. 3 – kratownica. 8. tak aby dochodziły do węzłów pasa górnego. Konstrukcję wiązara należy wówczas wzmocnić za pomocą ukośnych prętów. 10. Berlin 1980] sposób. Konstrukcja takich wzmocnień jest bardzo indywidualna.: Holzbau.: Holzbau.

• twardnieć w warstwach o dowolnej grubości i objętości i wykazywać dobrą przyczepność do podłoża. wskazanie metody wzmocnienia stref osłabionych oraz uzupełnienia istniejących ubytków. • stopień białości umożliwiający odpowiednie ich wybarwienie. redyspergowalna żywica proszkowa na bazie octanu winylu. barwę. mikroorganizmy. Podczas ustalania składu obydwu rodzajów zapraw naprawczych zwrócono szczególną uwagę na kształtowanie właściwości oczekiwanych i żądanych przez konserwatorów.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr inż. Anna Smoleńska* Nowe zaprawy naprawcze do rekonstrukcji cegieł i spoinowania • mieć wygląd. Niejednokrotnie zaprawy uzupełniające wykonywane są „na poczekaniu” przez dowolny wybór przypadkowych składników. uziarnienie. wapno hydratyzowane. Obecnie użytkowane zaprawy uzupełniające do rekonstrukcji cegieł i spoinowania dobierane są na zasadzie podobieństwa zewnętrznego bez uwzględniania właściwości materiału poddanego naprawie. mikrostrukturę i teksturę zbliżoną do rewaloryzowanych cegieł. • charakteryzować się jak największym udziałem składników naturalnych i tradycyjnie stosowanych w sztuce budowlanej oraz zawierać jak najmniejszą ilość żywic syntetycznych i domieszek chemicznych. mączka kwarcowa jako dodatek schudzający. • zbliżoną nasiąkliwością.1 – 0. • być łatwe w użyciu oraz poddawać się obróbce mechanicznej.0 mm. a także mieć niski skurcz lub nawet lekką ekspansję w celu zapewnienia dobrej współpracy z podłożem.5R. Uwzględniając wymienione wymagania. • być bezpieczne dla zdrowia użytkowników i niezbyt drogie. takich jak mikrostruktura czy cechy fizykomechaniczne. ale także określenie ich przyczyn. finansowanego przez Komitet Badań Naukowych. a stwardniała masa naprawcza do cegły i spoinowania powinna pełnić funkcję „kompresu” odciążającego mury obciążone solami rozpuszczalnymi podobnie jak tynki renowacyjne. która służy do spoinowania muru). Do przygotowania zapraw naprawczych do spoinowania zastosowano: – cement portlandzki biały CEM I 32.5 mm jako kruszywo. o najbardziej istotnych zadań konserwatorów zajmujących się rekonstrukcją murów ceglanych i spoinowania należy nie tylko określenie głębokości i charakteru zmian destrukcyjnych. Stanisława Staszica w Krakowie D Surowce wyjściowe Do przygotowania zapraw naprawczych do cegieł zastosowano następujące surowce wyjściowe: cement portlandzki biały CEM I 32. takimi jak dobra plastyczność i urabialność. W tabeli 1 przedstawiono ogólne składy zapraw naprawczych do cegieł i spoinowania stanowiące przedmiot badań. trzy rodzaje domieszek chemicznych: retentory na bazie eterów celulozy. piasek kwarcowy o granulacji 0. W związku z tym w Polsce podejmowane są prace badawcze dotyczące opracowania różnych renowacyjnych zapraw mineralnych bazujących na krajowych surowcach i dostosowanych do poszczególnych materiałów budowlanych. – domieszki chemiczne o takim samym charakterze jak w przypadku mas naprawczych do rekonstrukcji cegły. • wykazywać zbliżoną rozszerzalność termiczną do rewaloryzowanego materiału (cegła lub spoina). tzn.5 – 2. że w celu dużej skuteczności prac rewaloryzacyjnych cegieł i spoinowania masy mineralne stosowane do uzupełniania ubytków powinny charakteryzować się odpowiednimi właściwościami użytkowymi. dobra nakładalność i zachowanie właściwości roboczych w odpowiednio długim czasie. że system zapraw naprawczych do rekonstrukcji cegieł i spoinowania musi składać się z co najmniej dwóch rodzajów materiałów różniących się właściwościami materiałowymi (cegieł oraz zaprawy murarskiej. a więc mrozoodporność. odporność na działanie czynników atmosferycznych. • wykazywać dużą trwałość. Ponadto nie powinny zawierać rozpuszczalnych w wodzie soli i innych substancji mogących wywierać szkodliwe oddziaływanie na cegłę i spoinowanie. Zakłada się. Dodatkowo preparatami uzupełniającymi mogą być impregnaty do wzmacniania strukturalnego osłabionej cegły oraz preparaty do wykonania izolacji hydrofobizującej odnowionej powierzchni. Często zdarza się. oraz odporność na procesy starzeniowe. Witold Brylicki* dr inż. oraz odpowiednimi właściwościami stwardniałych mas mineralnych. co zapewni prawidłowy transport wilgoci z podłoża. i naszym zdaniem nie bez racji. – wapno hydratyzowane. – piasek do zapraw budowlanych o uziarnieniu 0 – 2. że zastosowanie nieprofesjonalnie przygotowanych mas naprawczych powoduje wręcz skutek odwrotny i zamiast poprawy stanu obiektu prowadzi do jego dalszej destrukcji. oczywiste jest. skażone środowisko. * Akademia Górniczo-Hutnicza im. takich jak woda.0 mm.5R. a jednocześnie nie uszczelniać rewaloryzowanych cegieł. Artur Łagosz* dr Marek Rembiś* dr inż. – chłonne kruszywo diatomitowe o granulacji 0. Badania nad nowym rodzajem mas naprawczych do rekonstrukcji cegieł i spoinowania zostały zrealizowane w ramach grantu celowego KBN nr 285/CT 07-10/2000 pt. że rekonstrukcja cegieł i spoin należy do najtrudniejszych zadań konserwatorskich. – mielony granulowany żużel wielkopiecowy. „Wdrożenie do produkcji zapraw mineralnych do uzupełniania ubytków w cegle”. etylenu i estrów kwasów akrylowych oraz domieszka napowietrzająco-hydrofobizująca. powinny odznaczać się: • zbliżoną lub niższą wytrzymałość niż elementy poddane renowacji. 12 2 ’2007 (nr 414) . Powszechnie uważa się.

.

003 0. 14 2 ’2007 (nr 414) .in.76 – 1.1 Nasiąkliwość wg PN-85/B-04500 [% masowych] 17.21 Opór dyfuzyjny względny wg PN-B-10106 [m] 0.0 – 4.2006 r. Przykłady zastosowania zapraw naprawczych System zapraw mineralnych. zastosowano w przypadku konserwacji wielu obiektów zabytkowych.24 0. Szreniawie. w klasztorze ss.80 4.0 Przyczepność do podłoża wg PN-85/B-04500 [MPa] 0.0 2. Dominikanek.15 33.5 16.0 – 6. Dzięki dużej liczbie dużych porów nie następuje rozsadzenie tynku pomimo krystalizacji wewnętrznej. Stosowany jest bez tynku podkładowego.6 2. Specyficzny charakter prac rewaloryzatorskich oraz dążenie do stworzenia jasnych i przejrzystych kryteriów oceny jakości zapraw naprawczych powoduje.20 – 1.8 19.7 Podciąganie kapilarne wg PN-85/B-04500 po 24 h [mm] 5.1 – 3.06 Mrozoodporność zapraw wg PN-85/B-04500 po 15 cyklach mrożenia bez zmian bez zmian Porowatość stwardniałych zapraw określona wg metodyki WTA 38. opór dyfuzyjny względny. Oleśnicy.02 – – 53.).5 – 41. krajowe aprobaty techniczne i instrukcje wykonawcze. takich jak porowatość. Skład badanych zapraw naprawczych Składniki wyjściowe Udziały masowe składników w stanie suchym [% masowe] zaprawa zaprawa naprawcza do naprawcza spoinowania do cegły 12.5 – 2 mm Mączka kwarcowa Domieszki chemiczne Wyniki badań stwardniałych zapraw naprawczych do cegieł i spoinowania Zaprawy naprawcze stosowane do rewaloryzacji zabytków nie są w żadnym kraju przedmiotem standaryzacji na poziomie norm krajowych oraz standardów międzynarodowych.23 Tabela 2.42 0. produkowany na bazie krajowych surowców mineralnych i odpadowych.25 1.21 – 0.14 0.72 0. Ich stosowanie regulowane jest przez krajowe wymagania techniczne.0 5. Radziszowie. W strukturze tynku jest strefa odparowania. w kościołach Mariackim i św. oferowany przez firmę RenoTech. że w ocenie ich jakości jako dokument odniesienia obowiązuje standard europejski na zaprawy budowlane powszechnego użytku. galanterii kamiennej i elementów małej architektury.] – odchylenie standardowe 3. m.056 – 0.15 – 11.76 67.31 Wytrzymałość na zginanie wg PN-85/B-04500 [MPa] 3. we wnętrzach kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu.70 – 0.4 – 5.0 1.1 – 0. Więckowicach.06 1.5R Wapno hydratyzowane Mielony granulowany żużel wielkopiecowy Piasek do zapraw 0 – 2 mm Piasek do zapraw 0. a ponadto weryfikuje się ich cechy szczególne.3 46. Technologia zapraw naprawczych do rekonstrukcji cegieł i spoinowania została zgłoszona do opatentowania przez AGH w Krakowie (nr zgłoszenia patentowego 381 303 z okresem ochronnym od 15. Tychach.4 – 20.3 [% obj.9 0. Kalwarii Zebrzydowskiej. kapliczek i innych obiektów zabytkowych w Warszawie.0 – odchylenie standardowe 0. Wytrzymałość na ściskanie wg PN-85/B-04500 [MPa] 6.049 – odchylenie standardowe 0.22 – odchylenie standardowe 0. Floriana. Poszerzone badania dotyczące niektórych cech użytkowych. W tabeli 2 przedstawiono wyniki badań cech użytkowych zapraw naprawczych do cegieł i spoinowania będących przedmiotem badań autorów pracy.3 Współczynnik wnikania wody wg WTA po 24 h 4. że spełniają one także wymagania innych powołanych norm i instrukcji WTA. test krystalizacyjny.05 Gęstość objętościowa stwardniałych zapraw wg PN-85/B-04500 1.0 – odchylenie standardowe 0.12.7 4. Michałowicach. na Zamku Żupnym w Wieliczce oraz w katakumbach Teatru Wielkiego w Warszawie.7 18. EKO TYNK RT 400 działa jako powolny kompres odsalający. przeznaczony jest do wszystkich typów murów. a dokumentami odniesienia są w tym przypadku wymagania obowiązujące w poszczególnych krajach i/lub wymagania stawiane przez niemieckie instrukcje WTA.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 1.i grubowarstwowy RT400 EKO-TYNK firmy RenoTech. co zapobiega pojawianiu się wykwitów i plam na powierzchni. odporność na działanie soli. Zaprawy są stosowane również jako materiał rzeźbiarski w produkcji detali architektonicznych. Uzyskane wyniki badań weryfikujących w pełni upoważniają autorów technologii do podjęcia prób produkcyjnych i stosowania mas naprawczych w rekonstrukcji cegieł i spoinowania.10 – 0. Tynk cienko.65 – 3.003 Odporność na działanie soli brak śladów brak śladów soli wg WTA soli na na powierzchni powierzchni próbki po 10 próbki po dniach moczenia 10 dniach moczenia Test krystalizacyjny brak zmian nie stosuje się wg normy DIN 52111 po 10 dniach moczenia i suszenia Wnioski Zaprawy naprawcze do rekonstrukcji cegieł i spoinowania spełniają wymagania normy europejskiej dotyczącej zapraw budowlanych powszechnego użytku.1 0.068 0. Wyniki badań zapraw naprawczych Badana cecha i przyjęta metodyka badania Właściwości użytkowe zapraw naprawczych do cegły do spoinowania Cement biały CEM I 32. Synagodze Wysokiej na Kazimierzu oraz rekonstrukcji zabytkowych pomników. takie jak zdolność pochłaniania i magazynowania oraz odporność na działanie soli czy paroprzepuszczalność.5 mm Diatomit 0.38 [g/cm3] – odchylenie standardowe 0.1 – odchylenie standardowe 0.0 – 13. wykazały.

– Madryas C... Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej. nawet na wysoką. m. 245. O Wytrzymałość na rozciąganie [MPa] 10 – 20 Specjalnej odmiany cegła. Konstrukcje przewodów kanalizacyjnych.in. s. W infrastrukturze sieciowej miast beton stosowany jest przede wszystkim do bu- * Politechnika Wrocławska dowy obiektów gospodarki wodno-ściekowej. rury średnicy nawet do 1. Bielsko-Biała 2006. Politechnika Świętokrzyska. konstrukcje warstwowe tworzone ze współpracujących materiałów oraz kompozyty materiałowe. Wydawnictwo Akademii Techniczno-Humanistycznaj. – Madryas C. Podstawowe właściwości fizyczne kamionki Właściwości Ciężar objętościowy [KN/m3] Wytrzymałość na rozciąganie przy zginaniu [MPa] Wytrzymałość na ściskanie [MPa] Twardość w skali Mohsa Moduł sprężystości [MPa] Współczynnik rozszerzalności termicznej [1/K] Współczynnik przewodności termicznej [W/(m • K)] Wartość 22 15 – 40 100 – 200 ≅7 ≅ 50 000 5 • 10-6 ≅ 1.. granit). – betony (żelbet. gdy prędkość przepływu ścieków zapewnia samooczyszczanie. węglanowego. W przypadku przewodów sanitarnych i ogólnospławnych beton może być narażony na lekką lub średnią agresywność środowiska. podobnie jak materiały skalne. Coraz szersze zastosowanie kamionki wynika z jej zalet. np. W celu ochrony konstrukcji przewodów betonowych przed kokrozją. stosowana jest sporadyczne. – polimerobeton. dużej trwałości. żeliwo).in. – tworzywa sztuczne (duroplasty i termoplasty). jest obecnie stosowana w przypadku rekonstrukcji studni. Kolonko A. a w przypadku małych spadków. beton sprężony).. co jest jego przewagą w porównaniu z innymi tworzywami. Problemy bezwykopowej odnowy przewodów kanalizacyjnych. komór i przewodów kanalizacyjnych wykonanych z tego materiału. kamionka).. s 58... Cezary Madryas* Współczesne materiały konstrukcyjne w podziemnej infrastrukturze sieciowej miast Materiały ceramiczne W grupie materiałów ceramicznych najdynamiczniej rozwija się produkcja wyrobów z kamionki do zastosowań w kanalizacji. Monografie. Beton Dynamiczny rozwój technologii betonu w ostatnich latach doprowadził do produkcji betonów wysokowartościowych. 287. Więcej informacji na temat współczesnych rozwiązań materiałowych dotyczących tego obszaru budownictwa można znaleźć w publikacjach: – Kuliczkowski A.. 377. 2 ’2007 (nr 414) 15 . podając ich wybrane cechy oraz przykłady wykonywanych z nich produktów. powłoki zbrojone (laminaty) oraz wykładziny.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA prof. jak i monolitycznych. Natomiast w przypadku zwiększonego zagrożenia ścieków. Można także wykonać okładziny z cegły i kształtek klinkierowych osadzanych na zaprawie chemoodpornej. Mikrotunelowanie. W ramach wymienionych grup materiałów stosowane są ich liczne odmiany. dużej wytrzymałości oraz małej szorstkości i bezproblemowego recyclingu. Rozprawy 13. szczelności. Wysocki L.. dr hab. powłoki grubowarstwowe. poza ochroną materiałowostrukturalną. s. Studia. odporności na korozję i ścieranie. Kielce 1998. z których wykonuje się praktycznie tylko konstrukcje prefabrykowane. Wrocław 2006. Wrocław 2002. Kolonko A. poza ochroną materiałowo-strukturalną. Dolnośląskie Wydawnictwo Edukacyjne. Beton umożliwia wykonywanie konstrukcji zarówno prefabrykowanych. a przewód jest skutecznie wentylowany. Kolonko A. Do budowy nowych obiektów.2 m oraz wykładziny stosowane do naprawy przewodów. Szot A. W przypadku konieczności wykonania izolacji w środowisku o silnej agresywności bardzo dobre rezultaty uzyskuje się przez kotwienie w konstrukcji przewodu okładzin z płyt polietylenowych łączonych przez spawanie. co implikuje wzrost zainteresowania tym tworzywem. gdzie zachodzi rozkład osadów przy braku skutecznej wentylacji. a przy wysokiej agresywności. Przykładem takiego zastosowania betonu mogą być tubingi służące do montażu obudów segmentowych w tunelach o większej średnicy. Do ochrony powierzchniowej przy średniej agresywności środowiska należy stosować. powłoki cienkowarstwowe (nakładane metodami malarskimi).2 becnie do budowy nowych lub odnawiania starych przewodów podziemnych na terenach zurbanizowanych stosuje się: – materiały ceramiczne (cegła. Podstawowe właściwości kamionki przedstawiono w tabeli. Wysocki L. Renowacja przewodów wodociągowych metodą cementowania. – Madryas C. W artykule przedstawię wyłącznie podstawowe informacje o najczęściej stosowanych materiałach. nazywana dawniej kanalizacyjną. Nowością jest wytwarzanie rur kamionkowych do mikrotunelowania. – materiały skalne (bazalt. s. poprawę odporności betonu na korozję siarczanową można uzyskać przez zastosowanie odpowiedniego kruszywa. głównie w przypadku realizacji nowych kanałów metodami tradycyjnymi (w wykopach) i bezwykopowymi.. stosuje się ochronę materiałowo-strukturalną. – metale (stal. inż. m.

.

.

jak i naprawy. 23 kN/m3 i wytrzymałość na ściskanie 60 – 150 MPa. Tunel wieloprzewodowy z tubingów betonowych Polimerobeton Polimerobeton. zarówno na etapie projektowym. niem. studni i zbiorników. a wodoszczelność należy dostosować do przewidywanego zagrożenia korozyjnego. Przykład tunelu wieloprzewodowego z tubingów betonowych przedstawiono na fotografii 1. typu V z wyprofilowaną kinetą oraz jajowym. b) Fot. Są to konstrukcje wrażliwe i ich aplikacja wymaga wysokich kwalifikacji. Uzyskuje się go w wyniku spojenia żywicą poliestrową zazwyczaj kruszywa kwarcowego wysuszonego do wilgotności w ≤ 0. że cement o zawartości C3A mniejszej od 8% charakteryzuje się średnią odpornością na korozję siarczanową.45. polibutylen PB. polietylen średniej gęstości PEMD (MD – Middle Density). absorbujących żywice i pokrytych z jednej strony folią z tworzywa sztucznego. że kolektorów kanalizacyjnych nie należy wykonywać z betonów o w/c większym od 0.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Nasiąkliwość betonu nie może być większa niż 4%. Podstawowe zalety polimerobetonu to duża odporność na agresję chemiczną i biologiczną. Wyroby z duroplastów firmy Hobas Polska: a) system (studnie. Szczególnie istotna jest zawartość C3A w cemencie. Analiza tych założeń wskazuje. Kruszywo powinno składać się z frakcji 0. takimi jak mikrotunelowanie lub metoda przeciskowa. Odporność polimerobetonu na korozję (pH = 1 – 10) powoduje. uniemożliwiającą odpływ żywicy do wnętrza przewodu. homopolimer polipropylenu PP-H. compact pipe czy U-liner). a o zawartości mniejszej od 3% wysoką odpornością. jak i rozciąganie. Przyjmuje się. Glasfaserverstärkte Kunststoff – GFK): utwardzane żywicą epoksydową GRP-EP lub żywicą poliestrową GRP-UP. Na fotografii 2 przedstawiono przykłady wyrobów z duroplastów. polipropylen PP. ma podstawowe znaczenie. Do produkcji betonów przeznaczonych do kanalizacyjnych należy stosować cementy o podwyższonej odporności na korozję. Dużą odpornością na korozję siarczanową charakteryzują się cementy hutnicze. duża odporność na ścieranie. Ideę tych technologii opracowano w Anglii na zlecenie koncernu British Gas. b) prefabrykat do rekonstrukcji przewodów o niekołowym przekroju w technologii relining 18 2 ’2007 (nr 414) .50 (przeciętny beton) do 0. które dodatkowo pozwalają uzyskać beton o wyższej szczelności. Do produkcji przewodów używane są: tworzywa poliwinylowe: nieplastyfikowany polichlorek winylu PVC-U (oznaczenie krajowe PCW-U). Polimerobeton ma gęstość ok. 2. Przez zmniejszenie stosunku w/c z wartości 0. Na rynku dostępne są rury o przekroju: kołowym. przyłącza i przewody) do wykonywania kanalizacji. Glass Reinforced Plastic – GRP. tak aby stos okruchowy wykazywał możliwie małą porowatość. W infrastrukturze podziemnej miast wykorzystuje się go do budowy przewodów kanalizacyjnych. Wykładziny w technologii insituforn i jej pochodnych (np. rekonstrukcji oraz wymiany obiektów eksploatowanych. do tradycyjnego układania w wykopach otwartych oraz do układania technologiami bezwykopowymi. Podstawową zaletą tworzyw sztucznych jest ich duża odporność na działanie czynników chemicznych i biologicznych oraz mały ciężar objętościowy. co w przypadku. gdy obciążenie hydrauliczne jest graniczne. poliolefiny: polietylen niskiej gęstości PELD (LD – Low Density). kompozyty – duroplasty wzmacniane włóknem szklanym (ang. komór. polietylen wysokiej gęstości sieciowany PE-X. wykonywane są z tkanin o strukturze filcowej. budowli lub konstrukcją naprawianą w przypadku budowli odnawianych. 1. process phenix).2 – 32 mm. jak i wykonawczym. i zawierać co najmniej 98% SiO2. rolldown. chlorowany polichlorek winylu PCW-C. Tworzywa sztuczne są stosowane w przypadku budowy przewodów w technologii HDD oraz technologii rekonstrukcji z grupy close fit.40 (beton obecnie stosowany do produkcji rur przez uznanych producentów) obniża się podatność betonu na ścieranie i przesiąkliwość o ok. Udział żywicy poliestrowej stanowi zaledwie 10 – 12% masy polimerobetonu. że gotowy produkt może pracować praktycznie w każdym środowisku. Konstrukcje z tworzyw sztucznych zaliczane są zazwyczaj do grupy podatnych i w związku z tym konieczne jest zapewnienie im współpracy z ośrodkiem gruntowym w przypadku nowych Fot. polietylen wysokiej gęstości PEHD (HD – High Density). 50%.2%. Technologia ta została nazwana insituforn i dała początek opracowaniom następnych technologii z zastosowaniem wykładzin (linerów) ściśle pasowanych (np. jest jednym z najnowszych materiałów konstrukcyjnych stosowanych w budownictwie. kopolimer polipropylenu PP-Co. swagelining. ułatwiający montaż. a także wysoka wytrzymałość zarówno na ściskanie. w literaturze angielskojęzycznej oznaczany najczęściej skrótem PRC (Polyester Resin Concrete). szczególnie CEM IIIB. W wyniku impregnacji otrzymuje się trójwymiarową siatkę włókien z wypełnionymi przestrzeniaa) Tworzywa sztuczne Tworzywa sztuczne wykorzystywane są zarówno do budowy nowych obiektów. Zaletą technologii z grupy close fit jest minimalizacja zmiejszenia przekroju poprzecznego odnawianego przewodu.

W takim przypadku stosuje się najczęściej rury stalowe z wykładziną wewnętrzną z zaprawy cementowej z zewnętrzną powłoką antykorozyjną z tworzywa sztucznego. wymianę przewodu bez zatrzymywania przepływu mediów. Za głowicą rozkruszającą stary przewód wciągany jest nowy przewód z PEHD. Drugi rodzaj technologii z grupy close fit wykorzystuje jako konstrukcje nośne. którą można zakwalifikować do wykładzin laminowanych. inicjując ich pękanie. Metale Wyroby metalowe (stalowe lub żeliwne) są używane wyłącznie do budowy nowych sieci infrastruktury podziemnej miast oraz armatury. najczęściej jako ciśnieniowe przewody tranzytowe. Stale niskostopowe. Rury produkuje się ze stali niestopowych i niskostopowych przez ich formowanie z blach lub taśm stalowych. PEHD czy PCW albo być uciągloną konstrukcją z PEHD. Berstlining statyczny lub dynamiczny polega na rozkruszaniu za pomocą głowicy. Na fotografii 3 przedstawiono widok linera w technologii insituforn wprowadzanego techniką rewersji.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA mi żywicą termoutwardzalną. Stale niestopowe przeznaczone są na rury konstrukcyjne. Do transportu ścieków stosowane są stosunkowo rzadko. rury z polietylenu dużej gęstości (PEHD). telewizyjne systemy kontroli stanu technicznego i postępu robót. Średnica przewodów nie przekracza 500 mm. Wadą technologii jest pozostawianie w gruncie tzw. Na rynku dostępne są także rury żeliwne. ropy naftowej. waniu rur i rurociągów należy mieć na uwadze nie tylko równoważnik węgla CE. zabezpieczone antykorozyjnie. jak ceramika i betony najnowszych generacji czy tworzywa sztuczne i polimerobetony. skorup. że dzięki budowie strukturalnej żeliwo sferoidalne przy zginaniu i rozciąganiu może plastycznie odkształcać się po przekroczeniu granicy plastyczności (wydłużenie powyżej 0. robotyzacja itp. W celu zwiększenia trwałości wyrobów z żeliwa. Linery z kompozytu Tworzywa sztuczne są dotychczas używane jedynie jako materiały konstrukcyjne w bezwykopowych wymianach przewodów infrastruktury podziemnej miast. W efekcie nastąpił rozwój technologii wykonawstwa i odnowy podziemnych systemów sieciowych. Polega 2 ’2007 (nr 414) 19 . zużytego przewodu i pozostawianiu jego fragmentów w gruncie. wykonuje się rury żeliwne z powłokami ochronnymi zewnętrznymi i wewnętrznymi. w przypadku przepływów grawitacyjnych. o napędzie pneumatycznym lub hydraulicznym. Mogą być stosowane żywice z grupy poliestrów nienasyconych. w zależności od materiału konstrukcyjnego.2%). i usuwaniu rozkruszonych części przez system transportu hydraulicznego poza ośrodek gruntowy. których ostre krawędzie mogą rysować wprowadzane rury z PEHD. Powłoki ochronne zewnętrzne to najczęściej systemy dwuwarstwowe. w których pierwszą warstwę ochronną stanowi zwykle powłoka cynkowa. drobnoziarniste należą do grupy stali o podwyższonej wytrzymałości (SPW) o granicy plastyczności do 500 MPa. poliuretanu. Specjalny system wewnętrznych bypassów umożliwia. Rury stalowe.) oraz bez zastosowania najnowszych rozwiązań materiałowych. ale również stosowane materiały dodatkowe. w tym technologii bezwykopowych. Korzystną ich właściwością mechaniczną jest to. przewodowe rury spawane i zgrzewane do transportu mediów o ciśnieniu poniżej 16 MPa i temperaturze niższej od 300 °C. a drugą wykonuje się z masy bitumicznej lub z tworzyw sztucznych. estrów winylowych lub żywice epoksydowe. które stają się technologiami dominującymi. Wymieniana rura może być wówczas skonstruowana z krótkich modułów z GRP. Stale na rury powinny być w pełni uspokojone i wykonane w technice kontrolowanego walcowania jako stale drobnoziarniste. gdyż nie pozostawia fragmentów niszczonej rury w gruncie i umożliwia powiększanie średnicy przewodów przez wprowadzenie w miejsce przewodów niszczonych rur o większej średnicy (takiej jak średnica głowicy). jest przyjazna dla środowiska. Uważane są za stale spawalne. laserowe systemy kontroli kierunku przewiertów. ale przy spa- Podsumowanie Różnorodność nowych materiałów konstrukcyjnych stosowanych w infrastrukturze podziemnej miast wynika przede wszystkim z ogromnego zapotrzebowania na ten rodzaj budownictwa. Technologia pipe eating jest bardziej uniwersalna i powstała jako pochodna technologii mikrotunelowania. Referat powstał dzięki środkom na badania przyznanym autorowi przez Fundację na rzecz Nauki Polskiej w ramach subsydiów profesorskich. są stosowane najczęściej do budowy przewodów ciśnieniowych do przesyłania gazu. Nowe konstrukcje „wciągane” są do wnętrza przewodu bezpośrednio (nie techniką rewersji) przez zastosowanie obróbki mechanicznej (rolldown) lub mechaniczno-termicznej (swagelining). 3. W niektórych technologiach przekrój wciąganego przewodu z PEHD zostaje wstępnie zniekształcany do przekroju przypominającego literę U (U-liner) lub C (compact pipe). które jest skutkiem nieprzewidzianie dynamicznego rozwoju aglomeracji miejskich. Powłoki wewnętrzne są wykonywane z zaprawy cementowej. Technologia nie generuje wstrząsów. czyli rozkruszonych fragmentów rur. polietylenu lub żywicy epoksydowej. Implikuje to zapotrzebowanie na nowe tereny wyposażone w media oraz konieczność dostosowania istniejącej infrastruktury sieciowej do potrzeb przyszłych miast. Stosuje się wtedy technologię berstlining lub pipe eating. na rozkruszaniu wymienianego przewodu głowicą podobną do stosowanych w mikrotunelowaniu. Połączenia rur stalowych wykonywane są najczęściej przez spawanie. Fot. a po procesie utwardzenia niejednorodną konstrukcję. wody zimnej i gorącej oraz instalacji przemysłowych w przemyśle chemicznym i petrochemicznym. Nie było to możliwe bez wyposażenia budownictwa w najnowsze maszyny (zdalnie sterowane głowice do urabiania gruntu. technologie spawania oraz warunki odbioru.

.

gdyż w nowych konstrukcjach żelbetowych stal jest pokryta warstwą pasywną i inhibitor jest niepotrzebny. edną z podstawowych przyczyn destrukcji żelbetu jest korozja stali zbrojeniowej. Początkowo bezobjawowy charakter korozji wżerowej może mieć bardzo gwałtowny i niebezpieczny w skutkach przebieg. Ten naturalny mechanizm ochronny może jednak w niesprzyjających warunkach zostać zakłócony i korozja stali zbrojeniowej spowoduje zniszczenie konstrukcji żelbetowej. która jest powiązana m. Przyczyną korozji stali zbrojeniowej są również jony chlorkowe. • polegające na nakładaniu powłok ochronnych na konstrukcję lub bezpośrednio na pręty zbrojeniowe. składniki zanieczyszczeń przemysłowych. Związki te nanosi się na powierzchnie konstrukcji żelbetowych narażonych na korozję. Ze względu na niejednorodność betonu korozja stali zachodzi bardzo nierównomiernie. metody: • elektrochemiczne. Rys. tworzy się szczelna warstewka pasywna. Proces korozji rozpoczyna się. a ich stężenie przy powierzchni stali rośnie. tzw. co może prowadzić do zniszczenia konstrukcji. Początkowo – przy wysokim pH betonu i małym stężeniu jonów chlorkowych – stal jest w stanie pasywnym i korozja zachodzi bardzo powoli. Agnieszka Fleszar* dr inż. Z upływem czasu beton podlega procesowi karbonatyzacji. Jony chlorkowe powodują lokalne zniszczenie warstwy pasywnej i powstanie niewielkich powierzchniowo. mosty czy wiadukty). Przy przekroczeniu krytycznych wartości stężenia jonów chlorkowych lub pH następuje zniszczenie warstwy pasywnej i rozpoczyna się intensywna korozja stali. • iniekcyjne. Wnikanie chlorków i karbonatyzacja betonu powodują zniszczenie warstwy pasywnej i stwarzają warunki do korozji stali (do rozwoju procesu korozyjnego niezbędny jest dostęp tlenu). Na rysunku 2 przedstawiono schematycznie rozwój procesu korozji stali po zastosowaniu migrujących inhibitorów korozji. lecz nie naruszają jeszcze działania ochronnego warstwy pasywnej. ↓ oznacza moment zastosowania inhibitora 2 ’2007 (nr 414) 21 . W przypadku powierzchniowego wprowadzenia inhibitora (strzałka na rysunku) moment jego działania jest opóźniony ze względu na konieczność transportu inhibitora przez otulinę betonową i osiągnięcia odpowiedniego stężenia przy powierzchni stali. Inhibitor został wprowadzony do betonu po przekroczeniu krytycznych wartości stężeń czynników korozyjnych i inicjacji procesu korozyjnego stali. Inhibitory mogą być dodawane w procesie wytwarzania mieszanki betonowej. Wodorotlenek ulega rozpuszczeniu w wodzie porowej. Ich źródłem są też środki odladzające (działające bezpośrednio na konstrukcje drogowe. Wydział Chemii J Rys. Stal jest chroniona przed korozją przez alkaliczne środowisko otaczającego ją betonu. Wydział Inżynierii Lądowej ** Politechnika Warszawska. gdy stężenie czynników korozyjnych przekroczy wartość krytyczną. Przenikają one przez otulinę betonową do prętów zbrojeniowych i powodują zahamowanie procesów korozji stali.in. Szybkość transportu czynników korozyjnych przez beton zależy od jego przenikalności. 1. Powoduje ona zmniejszenie przekroju poprzecznego elementu. wżerów. lecz głębokich uszkodzeń korozyjnych.in. W tych warunkach na powierzchni stali zbrojeniowej. Schemat rozwoju procesu korozji stali w betonie po zastosowaniu migrującego inhibitora korozji: 0 – bez inhibitora.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA dr inż. Otulina betonowa działa jak powłoka ochronna i uniemożliwia wnikanie czynników korozyjnych z otoczenia. które oddziałują nie tylko w rejonach nadmorskich. tworząc roztwór nasycony o pH ≈ 12. która silnie hamuje korozję. 1 – inhibitor MCI. 2. który nadaje betonowi odczyn wysokoalkaliczny. prowadzącemu do obniżenia jego wysokiej wartości pH i zaniku warstwy pasywnej na stali. Inhibitory korozji stali w betonie W celu ochrony konstrukcji żelbetowych przed korozją stosuje się m. ze stopniem zawilgocenia. W ostatnich latach zaproponowano stosowanie migrujących inhibitorów korozji (MCI – migrating corrosion inhibitors). Przy ** Politechnika Warszawska. W procesie wiązania cementu portlandzkiego powstaje wodorotlenek wapniowy. Na rysunku 1 przedstawiono schematycznie rozwój procesu korozji stali w betonie. Do betonu wnikają chlorki i dwutlenek węgla. Jest to działanie zapobiegawcze. Po zastosowaniu inhibitora okres trwałości konstrukcji wydłuża się (wzrost czasu do awarii o ∆t). Zakłada się. Andrzej Królikowski** Zabezpieczanie konstrukcji żelbetowych za pomocą migrujących inhibitorów korozji nieznacznym ubytku masy stali następuje poważne obniżenie jej wytrzymałości mechanicznej.5 i wówczas stal ulega korozji ogólnej. że zbrojenie przestaje być pasywowane już przy pH < 11.5. Schemat rozwoju procesu korozji stali w betonie • inhibitory korozji.

Migrujące inhibitory korozji mogą być nanoszone na elementy żelbetowe jako składniki zapraw naprawczych lub w postaci zawiesin wodnych (rysunek 3). że dodatek inhibitora opóźni moment zapoczątkowania korozji lub zatrzyma rozpoczęty już proces korozyjny (jest to więc działanie naprawcze). Zasadność stosowania migrujących inhibitorów korozji znikoma – stal pokryta warstwa pasywną znikoma – stal pokryta brak warstwą pasywną początek intensywnej korozji – niewielkie warstwa pasywna zniszczona zaawansowana korozja stali znaczne pozbawionej warstwy pasywnej niepotrzebne wskazane wskazane nieskuteczne wej za pomocą powszechnych metod elektrochemicznych. tj. odbudowanie uszkodzonej warstwy pasywnej uszczelniane betonu przez tworzenie trudno rozpuszczalnych związków w porach uszczelniane betonu przez tworzenie trudno rozpuszczalnych związków w porach znaczna mała Kwasy karboksylowe mała wiska. Preparaty handlowe dostępne na rynku zawierają zwykle mieszaniny inhibitorów. Literatura podaje również rozbieżne informacje na temat mechanizmu działania ochronnego oraz szybkości dyfuzji migrujących inhibitorów korozji w betonie. np. W tabeli 1 scharakteryzowano działanie tych związków. Informacje o dużej szybkości wnikania migrujących inhibitorów okazały się 22 2 ’2007 (nr 414) . Efekt ochronny powinien być wyraźny przy niewielkim stężeniu inhibitora i znacznym stężeniu czynników korozyjnych i utrzymywać się przez długi czas. blokujące pory betonu i uniemożliwiające odparowanie inhibitora. zanim stężenie czynników korozyjnych przekroczy kryUwagi aplikacyjne związki trujące i bardzo lotne – ryzyko odparowania związki trujące. Potrzebne jest też monitorowanie stopnia skażenia betonu (stężenia chlorków. a także azotany (III) (obowiązująca obecnie nazwa azotynów). drofobowe) i agresywnych jonów z powierzchni stali. Stosuje się również dodatki. Ważne są m. jeśli zostaną wprowadzone we wczesnej fazie procesu korozyjnego. Ich stosowanie może przynieść oczekiwane efekty. Charakterystyka podstawowych grup migrujących inhibitorów korozji Mechanizm działania ochronnego tworzenie warstwy adsorpcyjnej na powierzchni stali ograniczającej dostęp czynników korozyjnych wzmacnianie tlenkowej warstwy pasywnej. Inhibitory zmniejszają szybkość korozji stali przez wzmacnianie tlenkowych warstw pasywnych. odbudowanie zniszczonych warstw pasywnych (repasywacja). Przeważa jednak pogląd. W celu uniknięcia takiego zjaStan stali szybkość korozji zniszczenia korozyjne brak Stosowanie inhibitorów Zasady stosowania W tabeli 2 wskazano. a coraz częściej bardziej wyrafinowanych technik. Wzbudza duże zainteresowanie praktyków. że lotne związki organiczne (aminy i aminoalkohole) będą szybko wnikać do betonu w fazie gazowej. niż pomiar potencjału korozyjnego stali. Ocena skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji może być zarówno rozbieżna. Stosuje się je w przypadku istniejących konstrukcji żelbetowych. tyczną wartość. że transport tych związków odbywa się głównie przez dyfuzję ich rozpuszczonych form w fazie wodnej. Przypuszczano. inhibitory MCI zawsze powinny docierać do prętów zbrojeniowych. gdy zniszczenie stali zbrojeniowej jest jeszcze niewielkie. tworzenie warstw adsorpcyjnych i wypieranie wody (warstwy hyGrupa inhibitorów Aminy i aminoalkohole Azotany (III) – azotyny Fluorofosforany Zdolność penetracji betonu znaczna Tabela 2. związki uszczelniające beton nie tylko utrudniają wnikanie czynników korozyjnych. które utrudniają ich odparowywanie z konstrukcji. kwasy karboksylowe. tworzące trudno rozpuszczalne produkty. aminoalkohole. Jednym z problemów jest lotność stosowanych związków oraz możliwość ich odparowania z powierzchni betonu. jak i sprzeczna. w jakich warunkach zasadne jest użycie migrujących inhibitorów korozji. lecz także ograniczają odparowanie lub wymywanie innych inhibitorów. możliwość wymywania z betonu Tabela 1. Różnią się one zdolnością penetracji betonu i wykazują odmienne mechanizmy hamowania korozji stali. fluorofosforany. Niezależnie od sposobu nanoszenia. aminy. jaka dostała się do betonu i powierzchni stali zbrojeniowej. postępu karbonatyzacji). W przypadku gdy aplikacja inhibitorów korozji nastąpi. Wykorzystuje się w ten sposób synergię działania różnych związków. po nałożeniu zaprawy naprawczej lub zawiesiny wodnej zawierającej inhibitory korozji. a w efekcie zwiększenia skuteczności zabiegu. dawki inhibitora.in. W związku z tym istnieje konieczność monitorowania procesów korozyjnych stali zbrojenioStan betonu Stężenie chlorków i/lub postęp karbonatyzacji Znacznie poniżej wartości krytycznych Bliskie wartościom krytycznym Przekraczające wartości krytyczne przez krótki czas Przekraczające wartości krytyczne przez dłuższy czas Charakterystyka migrujących inhibitorów korozji Jako migrujące inhibitory korozji stali w betonie stosuje się m.in. wytrzymałość czy mikrostrukturę.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Migrujące inhibitory korozji to prosta i tania technika ochrony konstrukcji żelbetowych przed korozją. Wprowadzenie inhibitorów nie powinno niekorzystnie wpływać na fizykochemiczne właściwości betonu. jego ilość. W tabeli 3 zestawiono czynniki wpływające na skuteczność działania migrujących inhibitorów korozji. w których proces korozyjny już się rozpoczął lub dopiero może się rozpocząć. Działanie ochronne migrujących inhibitorów jest związane ze spowalnianiem reakcji korozyjnych na powierzchni stali i obniżeniem przepuszczalności otuliny betonowej. Oczekuje się. górną powierzchnię konstrukcji żelbetowych pokrywa się woskami syntetycznymi. można oczekiwać wyższej skuteczności ich działania.

Czynniki wpływające na skuteczność migrujących inhibitorów korozji stali zbrojeniowej (wpływ danego czynnika określony jest przy założeniu stałości pozostałych czynników) Czynnik Moment dodania inhibitora Wpływ wyższa skuteczność. nie są miarodajne. Działanie migrujących inhibitorów korozji jest przedmiotem intensywnych badań prowadzonych w wielu laboratoriach. 3. Ponadto istnieją dość znaczne różnice w ocenie skuteczności działania inhibitorów w modelowych badaniach prowadzonych w laboratoriach badawczych oraz w rzeczywistych warunkach. zapewniającego skuteczną i trwałą naprawę elementów żelbetowych. Zaprezentowane rozbieżności dotyczące skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji stali w betonie tłumaczy się przede wszystkim różnicami w stosowanej metodyce badawczej (badania betonów różnej jakości. co utrudnia porównanie. że preparaty handlowe określane do niedawna jako migrujące inhibitory korozji. Podawane w nielicznych pracach okresy (dni – lata). Autorzy biorą udział w realizacji projektu finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Informatyzacji. w których migrujące inhibitory korozji są często stosowane wraz z innymi metodami ochrony (np. natomiast szybkość transportu takich inhibitorów przez beton – od kilkudziesięciu mm/dzień do mniej niż 1mm/dzień. Praca finansowana ze środków na naukę w latach 2005 – 2008 jako projekt badawczy nr 4 TO7 E 04829. Wobec wielu sprzeczności na temat skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji i wciąż niepełnego poznania mechanizmu ich działania wskazane jest zachowanie ostrożności przy podejmowaniu decyzji o ich zastosowaniu. przy różnych narażeniach korozyjnych. przepuszczalności. Lecha Czarneckiego. zależnego od stopnia skażenia chlorkami i karbonatyzacji betonu. 2 ’2007 (nr 414) 23 . w celu ochrony mostów. zabezpieczenia powierzchniowe – woski syntetyczne).4 do 3% w stosunku do masy cementu). co utrudnia miarodajną ocenę samego efektu inhibicji. są obecnie nazywane inhibitorami stosowanymi powierzchniowo lub systemami powłokowo-inhibitującymi. 80% (spadek szybkości korozji o taką wartość po dodaniu inhibitora). Innym kierunkiem badań powinno być określenie minimalnego stężenia inhibitorów. przesadzone. ograniczona skuteczność. takie jak szybkość transportu inhibitora w betonie. w tym w Politechnice Warszawskiej pod kierunkiem prof. Wątpliwości co do mechanizmu działania inhibitorów spowodowały. Skuteczność działania inhibitora zależy od stężenia jonów chlorkowych i stopnia karbonatyzacji otuliny (tabela 3). jest wyższa niż w badaniach polowych. po których stwierdzono pojawienie się inhibitora na określonej głębokości otuliny. Schemat migracji inhibitorów – jako składników zapraw naprawczych lub zawiesin wodnych – do elementu żelbetowego Tabela 3. gdy korozja została już zapoczątkowana Stężenie chlorków w betonie spadek skuteczności przy większym stężeniu chlorków. skuteczność inhibitowania procesu korozyjnego i wpływ na właściwości betonu. Współczynnik dyfuzji aminoalkoholi w betonie wg różnych danych wynosi 10–12 – 10–8 cm2/s i nie jest większy niż współczynnik dyfuzji jonów chlorkowych. konieczność powtarzania aplikacji inhibitora Podsumowanie Ze względu na problemy podczas eksploatacji wielu obiektów budowlanych prace badawcze związane z migrującymi inhibitorami korozji są potrzebne i uzasadnione. gdy proces korozji stali został już zapoczątkowany. wiaduktów i budynków publicznych. Określane są podstawowe czynniki decydujące o działaniu ochronnym inhibitorów. Podobnie skuteczność inhibicji w betonie szacowana jest przez niektórych naukowców na ok. wymywania lub zużywania się inhibitora. Lechowi Czarneckiemu za inspirację i merytoryczną opiekę. gdy inhibitor zostanie dodany przed inicjacją korozji. pomijających fazę transportu inhibitora przez beton. przy których inhibitory są skuteczne. iż skuteczność inhibitorów określana na podstawie badań laboratoryjnych w roztworach symulujących. Rys.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA i na świecie. Pomimo sprzecznych opinii o skuteczności działania migrujących inhibitorów korozji są one stosowane w Polsce Podziękowania Autorzy wyrażają wdzięczność prof. różne dawki i sposoby aplikacji inhibitorów oraz odmienne metody określania skuteczności inhibicji). inni zaś stwierdzają nieznaczny wpływ lub wręcz brak efektu ochronnego (przyspieszanie korozji) po wprowadzeniu inhibitorów. Bez tych informacji trudno jest oszacować skuteczność stosowania inhibitorów w warunkach. W szczególności badania te powinny być ukierunkowane na określenie skuteczności działania inhibitorów w warunkach odwzorowujących ich praktyczne zastosowanie. ważny jest stosunek stężeń jonów chlorkowych i inhibitora Postęp karbonatyzacji spadek skuteczności przy obniżeniu pH betonu wskutek karbonatyzacji Przepuszczalność betonu wyższa skuteczność dla szczelnych betonów Trwałość inhibitora w betonie stopniowy spadek skuteczności wskutek odparowania. Podawane są bardzo różniące się wartości maksymalnego stężenia chlorków (od 0. w przypadku zaawansowanej korozji stali. tj. w ramach którego prowadzone są badania modelowe wybranych migrujących inhibitorów korozji. W tym przypadku dane literaturowe są również bardzo rozbieżne. Wyniki badań wskazują. bo efekt inhibicji występuje dopiero po osiągnięciu określonego stężenia inhibitora przy powierzchni stali. Ważne jest też określenie trwałości efektu ochronnego.

2. Pobór kapilarny różnych cieczy absorpcji cieczy następuje odchylenie absorpcji silanów od idealnej linii absorpcji w zależności od reaktywności chemicznej silanów. Reakcje chemiczne zachodzące w porach betonu mogą być podzielone na dwie grupy: hydroliza trialkoksilanów do silantrioli i etanolu.7 23 25. 1. Właściwości testowanych impregnatów Produkt Napięcie Lepkość powierzch. Stadium decydującym o polimeryzacji silanów jest reakcja hydrolizy. Absorpcja wody odpowiada stosunkowi pierwiastka kwadratowego czasu w ciągu 24 h.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych prof. typu zastosowanego rozpuszczalnika. reakcja zachodzi najwolniej przy pH 7. tzw. Gerdes* Impregnacja betonu za pomocą silanów Tabela 1. Napięcie międzyfazowe nie jest wartością stałą. które można scharakteryzować za pomocą profili penetracji. W rzeczywistości w równaniu na głębokość penetracji należy zastąpić napięcie powierzchniowe γL napięciem międzyfazowym γSL. Boczne powierzchnie próbek uszczelniono klejem na bazie żywicy epoksydowej i wysuszono do stałej masy. 3) nałożyć nową warstwę zewnętrzną w celu odbudowy betonu.5 0. a następnie wartości poboru roztworu wodnego impregnatu w g/m2 i oznaczono je jako funkcję pierwiastka kwadratowego długości kontaktu wg wzoru: x= gdzie: x – głębokość penetracji [m]. silany. Zmniejszenie napięcia międzyfazowego (rysunek 2) powoduje nawet niewielka ilość alkoholu (> 5% ciężaru). natomiast absorpcja silanu po 6 – 8 h znacznie odbiega od idealnej krzywej absorpcji. Każda zmiana pH o 1 w skali pH w którymkolwiek kierunku powoduje dziesięciokrotne zwiększenie współczynnika hydrolizy. wykonanej na bazie kruszywa o maksymalnej frakcji 16 mm. maleje podczas przesiąkania silanu do porów. W kolejnym stadium następuje kondensacja silantrioli do siloksylanów.dynamiczniowe na [mP*s] [mN/m] 22.50.35. które są związane z żelami CSH.9 15 dzinach ulega hydrolizie i rozkłada się na rozpuszczalne w wodzie silanole oraz etanol. t – długość kontaktu [s]. S Propylotrietoksysilan Izo-butylotrietoksysilan n-oktylotrietoksysilan n-oktylotrietoksysilan – emulsja wodna 27. Karlsruhe. Badano próbki betonu z mieszanki betonowej o w/c odpowiednio 0. W celu przywrócenia uszkodzonej struktury betonu do stanu pierwotnego należy: 1) usunąć warstwę zewnętrzną metodą oczyszczania wysokociśnieniowego za pomocą wody.5 (zawartość 350 kg/m3). Niemcy Rys. cementu portlandzkiego CEM I 42. Napięcie międzyfazowe mieszaniny etanolu i wody γ L ⋅ reff ⋅ t lub x = Ai ⋅ t 2η l * Uniwersytet Nauk Stosowanych. Wybrane produkty i ich właściwości zestawiono w tabeli 1. • struktura grupy alkilowej – wraz ze zwiększającą się liczbą atomów C 24 2 ’2007 (nr 414) .45 i 0.95 – 2. 5 razy większy niż grup etoksylowych. Silan wsiąka w beton na skutek podciągania kapilarnego i formuje granicę międzyfazową: ciecz/ciecz (silan/woda). ηl – lepkość dynamiczna cieczy [mPas]. reff – efektywny promień poru [m]. 2) oczyścić powierzchnię i nanieść warstwę wzmacniającą. Na skutek zmniejszenia współczynnika Badania W celu scharakteryzowania przenikania impregnatów w wewnętrzną strukturę kapilarną betonu przeprowadzono doświadczenia z różnymi silanami. Wyniki badań Na rysunku 1 pokazano wyniki doświadczeń w przypadku stosowania różnych silanów. Współczynnik hydrolizy zależy od: • wartości pH – hydroliza może być katalizowana przez współczynnik pH. 0. Al – współczynnik absorpcji cieczy [kg/m2s]. Po kilku go- Rys. • struktura grup alkoksylowych – duże grupy alkoksylowe wolniej ulegają hydrolizie niż małe. γL – napięcie powierzchniowe cieczy [mN/m].40.08 kuteczną metodą zapobiegającą przedostawaniu się do betonu wodnych roztworów soli drogą podciągania kapilarnego są organiczne komponenty krzemianowe. Zanurzano je w różnych impregnatach na 24 h i wyznaczano poziom poboru płynu. Stopień występowania odchyleń zależy od typu silanu. Andreas H. a nie ciało stałe/ciecz (stwardniały zaczyn cementowy/silan). Na rysunku 1 przedstawiono przebieg doświadczenia z reagentem. Kształt profili penetracji zależy od: czasu kontaktu silanu z powierzchnią betonu. 0. współczynnik hydrolizy w przypadku grup metoksylowych jest ok. O długoterminowym ich działaniu decyduje głębokość penetracji i zawartość substancji aktywnej. dr inż. co można wytłumaczyć reakcjami chemicznymi silanów. reaktywności chemicznej użytych silanów.

Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA
zmniejsza się współczynnik hydrolizy; przeszkoda przestrzenna krzemu w rozgałęzionych cząsteczkach, takich jak grupy izobutylowe, prowadzi do zmniejszenia reaktywności. Współczynnik hydrolizy wzrasta w następującej kolejności: izo-butyl >> n-octyl >> propyl; w takiej samej kolejności zmniejsza się wpływ czasu dla badanych silanów w przypadku odchyleń od idealnej linii absorpcji w zależności od reaktywności chemicznej silanów. W celu scharakteryzowania kinetyki procesu hydrolizy przeprowadzono różne doświadczenia za pomocą tzw. urządzenia reakcyjnego. Ustalono, że nie występuje ulatnianie się silanów, wykryto wyłącznie etanol. Maksymalne wartości uwalnianego etanolu zaobserwowano po 8 h w przypadku propylotrietoksysilanu, po 16 h w przypadku izo-butylotrietoksysilanu i po 7,5 dniach w przypadku oktylotrietoksysilanu. Wyniki te są niezgodne z założeniem sformułowanym dla współczynnika hydrolizy. Istnieją również znaczne różnice w ilości etanolu uwalnianego podczas hydrolizy propylotrietoksysilanu lub izobutylotrietoksysilanu oraz izo-oktylotrietoksysilanu. Z porównania teoretycznych ilości uwolnionego etanolu z wynikami otrzymanymi na podstawie analizy chemicznej wynika, że prawie 100% propylotrietoksysilanu oraz izo-butylotrietoksysilanu i tylko ok. 50% izo-oktylotrietoksysilanu reaguje i formuje polisiloksan, znany również jako żywica krzemowa. Wskazuje to, że budowa chemiczna badanych silanów silnie wpływa na ich reakcje chemiczne. W celu wyjaśnienia mechanizmów chemicznych, które pojawiają się podczas reakcji chemicznych, wykonano badania dystrybucji polisiloksanów w kolumnie za pomocą metody spektroskopii w podczerwieni z transformacją Fouriera (FT-IR). Wyniki przedstawiono na rysunku 3. W przypadku propyltrietoksysilanu profil penetracji jest zupełnie inny niż profil izo-oktylosiloksysilanu. Oznacza to, że nie tylko współczynnik hydrolizy jest w znacznym stopniu uzależniony od struktury chemicznej, ale również interakcje pomiędzy makrocząsteczkami. W ostatnich latach do impregnowania betonów, przede wszystkim ze względów ekologicznych, zalecano i stosowano wodne emulsje silanowe o niskiej lepkości. Doświadczenia praktyczne i laboratoryjne wykazały, że głębokość pene-

• adsorpcja emulgatora – emulgator może być absorbowany na powierzchni przez pory kapilarne; stężenie pozostałego w roztworze emulgatora nie jest wystarczające do stabilizacji emulsji. W związku z tym nie powinno się zalecać stosowania emulsji do impregnowania materiałów zawierających cement.
Rys. 3. Dystrybucja siloksanu w kolumnie

Zastosowanie środków impregnujących w praktyce
W przeszłości uważano, że jednokrotne pokrycie powierzchni betonu środkiem impregnującym zapewnia wystarczające zabezpieczenie. Impregnaty nakładano za pomocą aparatów natryskujących aerozol bez powietrza. Maksymalna głębokość penetracji substancji aktywnej wynosiła 2 mm i dlatego stosowano różnorodne procedury i produkty zwiększające głębokość penetracji. Obecnie sposoby nakładania środków impregnujących dzieli się na dwie grupy: nakładanie środków impregnujących o znacznej lepkości, w postaci kremów, żelów i past, techniką natryskiwania lub nakładania wałkiem; kilkakrotne nakładanie środka impregnującego zawierającego 100% silanu, o niewielkiej lepkości, techniką natryskiwania. Wybór metody nanoszenia środka impregnującego zależy od indywidualnych cech obiektu oraz możliwości finansowych. Szybką i pewną metodą kontroli jakości jest spektroskopia w podczerwieni z transformacją Fouriera (FT-IR), co potwierdzają badania (rysunek 5). Profile penetracji otrzymane dla dwóch próbek pobranych w dwóch różnych miejscach ściany są bardzo zbliżone do linii wzorcowej, co oznacza, że osiągnięto zamierzony efekt.

tracji nie przekracza 0,5 – 1 mm przy czasie kontaktu 24 h. Profile penetracji ustalone metodą radiografii neutronowej w doświadczeniu ze ssaniem kapilarnym wskazują, że głębokość penetracji cieczy wynosi ok. 3 mm podczas kontaktu w czasie 4 h i 7 mm podczas kontaktu w czasie 24 h (rysunek 4).

Rys. 4. Profile penetracji cieczy betonu podczas stosowania emulsji obserwowane metodą radiografii neutronowej

Z danych doświadczalnych wynika, że podczas procesu podciągania zachodzi na powierzchni betonu proces demulsyfikacji, zapobiegający przenikaniu silanów do wewnętrznych struktur. W efekcie oddzielania stanów woda wsiąka tylko w zewnętrzną warstwę betonu, natomiast silan odparowuje na powierzchni betonu. Przyczyną oddzielania stanów są następujące zjawiska: • efekt filtra – materiały porowate, takie jak beton z porami średnicy 01 ÷ 10 µ mogą działać jak filtr oddzielający cząstki silanu w stanie uwodnionym; • efekt elektrolitu – kationy rozpuszczone w roztworze w porach mogą destabilizować emuslję przez redukcję sił odpychających pomiędzy cząsteczkami; • efekt składników organicznych – niektóre składniki, takie jak alkohole, działają jak demulgatory;

Rys. 5. Wyniki kontroli jakości w praktyce (dokończenie na str. 33)
2 ’2007 (nr 414)

25

TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych
dr Bogumiła Chmielewska* mgr inż. Jerzy Koper**

Naprawa rys w konstrukcjach żelbetowych metodą iniekcji
noszenia przebiegu rys. Każda rysa powinna być ponumerowana i opisana. Opis powinien zawierać informacje umożliwiające identyfikację elementu obiektu i przebiegu rysy. W przypadku gdy przyczyną spękań jest korozja zbrojenia, należy określić jego położenie przez usunięcie warstwy betonu i bezpośrednią obserwację stali oraz otaczającego ją betonu. Wykrywanie pustek w betonie przez lokalizację głuchego dźwięku podczas ostukiwania powierzchni młotkiem stosuje się w przypadku defektów usytuowanych płytko pod powierzchnią. Większe możliwości wykrycia rys i pustek w betonie, określenia głębokości przebiegu rys widocznych na powierzchni, dają metody nieniszczące, m.in. metoda ultradźwiękowa i badanie radiograficzne. Umożliwiają one zlokalizowanie obszarów betonu, które wymagają bardziej szczegółowej oceny, np. przez wykonanie otworu rdzeniowego i pobranie próbki do oględzin, co pozwoli bezpośrednio zmierzyć szerokość i głębokość rys. Oględziny i analiza materiału próbki umożliwiają identyfikację mechanizmu powstawania rys, przyczyn ewentualnie stwierdzonej korozji. Rdzenie, w których stwierdzono rysy, nie mogą być użyte do określenia wytrzymałości betonu na ściskanie, jednak można na ich podstawie ocenić skład betonu, stan powierzchni rys, rodzaj zalegających zanieczyszczeń i osadów. Wycinanie rdzeni osłabia jednak konstrukcję, co może być przyczyną zawężenia obszaru wykonywania odwiertów.

N

aprawa metodą iniekcji polega na wprowadzeniu materiału iniekcyjnego w miejsca nieciągłości materiałowej betonu i wypełnieniu pustek. W artykule jest kontynuowana tematyka zaprezentowana przez autorów w nr. 12/2006 „Materiałów Budowlanych” oraz na Warsztatach Pracy Projektanta Konstrukcji Ustroń 2006. Zalecenia dotyczące zastosowania iniekcji jako metody naprawy konstrukcji betonowych oraz wymagania dotyczące materiałów iniekcyjnych zawarte są w normach serii PN-EN 1504 Wyroby i systemy do ochrony i napraw konstrukcji betonowych. Iniekcja jest także przedmiotem opracowań Amerykańskiego Instytutu Betonu (ACI).

Analiza stanu technicznego naprawianej konstrukcji betonowej
Przed przystąpieniem do naprawy konstrukcji betonowej niezbędne jest przeprowadzenie diagnostyki budowli i przygotowanie projektu naprawy. Ocena stanu technicznego konstrukcji wymaga analizy dokumentacji technicznej i oględzin obiektu. Sprawdza się jakość betonu i grubość otuliny zbrojenia oraz czy aktualne obciążenia, które oddziałują na konstrukcję, odpowiadają projektowanym. W przypadku braku dokumentacji przeprowadza się inwentaryzację w celu określenia rodzaju i rozkładu zbrojenia czy przebiegu kabli sprężających. Zarysowania konstrukcji naprawianej widoczne są z reguły na powierzchni (fotografia 1) i dlatego prace wstępne polegają na jej czyszczeniu przez odkucie lub umycie wodą. Pomocne w prowadzeniu prac, szczególnie na dużej powierzchni, jest przygotowanie siatki regularnych linii do na-

Wykonywanie iniekcji
Prace przygotowawcze. Ocena stanu konstrukcji, przyczyn uszkodzeń i inwentaryzacja rys jest podstawą do przygotowania projektu naprawy, który powinien uwzględniać rodzaj obiektu, jego kubaturę, funkcję, zalecenia dotyczące użytkowania, oraz określać m.in.: • harmonogram prac iniekcyjnych; • niezbędny personel; • zestawienie sprzętu do iniekcji; • rodzaj materiałów iniekcyjnych i pomocniczych; • rodzaj i rozmieszczenie końcówek iniekcyjnych (pakerów); • technikę naprawy, • bezpieczeństwo i higienę prac; • sposób przeprowadzenia kontroli jakości. Przed rozpoczęciem prac iniekcyjnych należy przygotować powierzchnię i wnętrze rys, ustalić rozstaw pakerów, sposób ich montażu i ocenić, czy trzeba zamknąć powierzchniowo rysy. Zanieczyszczenia rys usuwane są przez odessanie (nie zatyka się mikrorys) lub, jeżeli rysa przebiega na wskroś, za pomocą sprężonego powietrza. W przypadku gdy jest to konieczne (i po rozpoznaniu ograniczeń wykonania zabiegu), rysę można przepłukać wodą, alkoholem lub środkiem myjącym, a następnie usunąć roztwór sprężonym powietrzem i przesuszyć rysę. Przepłukanie rys wodą pod ciśnieniem jest zalecane, gdy materiałem iniekcyjnym jest zaczyn cementowy.

Fot. 1. Charakterystyka rys: a) oznaczenie położenia; b) pomiar szerokości; c) badanie głębokości i stanu rys w konstrukcji
** Politechnika Warszawska ** Polbet Sp. z o.o.

26

2 ’2007 (nr 414)

Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA
Przesklepienie rys zapobiega wyciekowi materiału iniekcyjnego przed związaniem. Czynność ta jest zalecana w celu uzyskania wymaganego ciśnienia w przypadku iniekcji monolityzującej konstrukcję, gdy powstałe połączenie ma przenosić naprężenia. Rysę można zostawić otwartą lub częściowo otwartą, jeżeli jest wilgotna lub zawodniona, a iniekcja prowadzona jest za pomocą szybkowiążącej żywicy poliuretanowej. W zależności od rodzaju rys oraz przyjętej technologii iniekcji do uszczelnienia stosowane są: gips, szpachlówki cementowe, polimerowo-cementowe lub szybkowiążące, wymagające suchego podłoża szpachlówki żywiczne. Powinny charakteryzować się dobrą przyczepnością do podłoża (>1,5 MPa). W niektórych przypadkach niezbędne jest poszerzenie, a nawet rozkucie rysy (w kształcie litery V) po obu jej krawędziach. W zależności od wybranej metody iniekcji jako końcówki iniekcyjne stosowane są pakery naklejane lub mocowane wgłębnie. Mogą one być jednorazowe lub wielokrotnego użycia, np. do iniekcji żeli akrylowych lub zaczynów mineralnych. Sposób ich mocowania przedstawiono na rysunku 1 i 2. W przypadku pakerów naklejanych w rysę wbity zostaje metalowy pręcik, a następnie nakładany jest paker, który przykleja się za pomocą kleju epoksydowego. Drożność końcówki zapewniona jest po związaniu kleju i wyjęciu drucika. Istotne jest odpowiednie przygotowanie powierzchni do przyklejenia pakera: oczyszczenie powierzchni i obrzeża rysy np. przez szlifowanie i jeżeli to konieczne odtłuszczenie oraz zagruntowanie podłoża betonowego. Odległość między pakerami powinna być mniejsza od grubości (d) iniektowanego elementu (ok. 0,9d) lub od głębokości iniektowanej rysy. Ze zmniejszaniem się rozwartości rys odstępy te powinny maleć: przy szerokości rys poniżej 0,2 mm orientacyjny odstęp miedzy pakerami wynosi ok. 15 cm, a gdy rozwartość rys wynosi powyżej 1 mm, rozstęp ten można zwiększyć do ok. 50 cm. W zależności od sposobu montażu wyróżnia się pakery wgłębne: udarowe (wbijane w rysę), najczęściej z tworzyw sztucznych; otworowe: stalowe lub aluminiowe, mocowane w wywierconych otworach za pomocą gumowych pierścieni; mocowane ręcznie (śrubowe) lub maszynowo („popnit”); po wywierceniu otworów konieczne jest ich oczyszczenie z pozostałych w nich zwiercin. Na fotografii 2 przedstawiono rodzaje pakerów iniekcyjnych. Połączenie końcówki iniekcyjnej z urządzeniem iniekcyjnym odbywa się przez kalamitki zaopatrzone w wentyle zwrotne, które zapobiegają wypływowi materiału. Rozmieszczenie i średnica otworów iniekcyjnych zależą od rodzaju naprawianego elementu, rodzaju stosowanych pakerów oraz od geometrii rys. Pakery rozmieszcza się zwykle naprzemiennie wzdłuż przebiegu rysy, w odstępach odpowiadających 1/2 grubości elementu. Powinny

Fot. 2. Pakery iniekcyjne: a) naklejany; b) otworowy wbijany; c) otworowy rozprężny; d) otworowy z przedłużką; e) pistolet iniekcyjny

Rys. 1. Sposób montowania pakerów naklejanych

Rys. 2. Sposób montowania pakerów wgłębnych

przecinać rysę najlepiej pod kątem 45°, w połowie grubości iniektowanego elementu konstrukcyjnego. W elementach znacznej grubości otwory iniekcyjne mogą być usytuowane w dwóch rzędach i pod różnymi kątami, dobranymi tak, aby maksymalnie zwiększyć możliwość penetracji. Dopuszczalne jest również przedłużanie otworów za pomocą wiertła o mniejszej średnicy. Należy zachowywać zasadę, aby odległość między dwiema końcówkami iniekcyjnymi była równa lub mniejsza od zasięgu penetracji materiału iniekcyjnego w naprawianym elemencie. Przed rozpoczęciem iniekcji badana jest drożność wykonanych otworów oraz szczelność miejsca zamontowania pakerów, np. za pomocą suchego powietrza lub wody. Przebieg iniekcji. Iniekcję rozpoczyna się od najniżej położonego pakera (w przypadku rys pionowych) lub od pakera skrajnego (w przypadku rys poziomych). Końcówka pakera jest zakręcana, gdy iniekt wypłynie z następnego otworu. Otwór taki staje się kolejnym punktem iniekcji. Iniekcja powinna być prowadzona w kolejnych otworach w miarę wypełniania się rysy materiałem iniekcyjnym. W przypadku braku iniektu w sąsiednim otworze należy iniekcję powtórzyć w otworze poprzednim lub wywiercić nowy otwór iniekcyjny. W celu uzyskania pełnej skuteczności konieczne jest przeprowadzenie reiniekcji, tzn. ponownego doiniektowa2 ’2007 (nr 414)

27

Błędy w praktyce napraw metodą iniekcji Częstym błędem podczas prowadzenia iniekcji jest nieprzestrzeganie zaleceń producenta dotyczących warunków stosowania i przechowywania materiałów. Pakery naklejane są odbijane. aby w dokumentacji znalazła się informacja dotycząca osoby prowadzącej prace iniekcyjne oraz osoby nadzorującej je i kontrolującej.lub więcej komponentowe z możliwością doboru ilościowego składu mieszanki. dysponować zespołami fachowców oraz niezbędnym sprzętem do prowadzenia skutecznych napraw.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych nia już zainiektowanych otworów. wartość ciśnienia początkowego i końcowego. wypłukiwanie cementu i w efekcie niewłaściwe wiązanie. gdy otwór nie wchłania mieszanki w ciągu ok. Zabieg ten należy przeprowadzić przed zakończeniem procesu żelowania żywic w rysie (z wyjątkiem szybkowiążących żywic spienialnych). Innym rodzajem zbiorników są zbiorniki ciśnieniowe. Zbiorniki iniekcyjne stosuje się do iniekcji grawitacyjnej. które łączą się przed końcówką iniekcyjną w mieszalniku statycznym. pompy iniekcyjne. Pompy takie są bardzo proste w obsłudze i w konserwacji. a następnie zasysany i tłoczony wężem wysokociśnieniowym do pistoletu iniekcyjnego. Ocena stabilności rozwartości rys oraz zmiany ich szerokości decyduje o skuteczności naprawy. liczbę pakerów. 20 min. a więc właściwościach mechanicznych materiału. membranowe. Temperatura i skład mieszanki decydują o lepkości. Powierzchniowe uszczelnienie rys jest usuwane. jednakże istotnym ograniczeniem pracy jest czas żelowania mieszanki.5 MPa. W takim przypadku skuteczność wykonanego zabiegu iniekcyjnego jest znikoma. temperaturę otoczenia i warunki podczas prowadzenia prac. ślimakowe. metalowe usuwa się z konstrukcji.in. czasie wiązania i stopniu usieciowania. hydrauliczne. ich rozmieszczenie i rodzaj. temperaturowych) zmian rozwartości rysy może skutkować prowadzeniem prac naprawczych w czasie jej minimalnego rozwarcia. Ręczne lub nożne pompy iniekcyjne stosowane są przy naprawie małej ilości rys lub w miejscach mało dostępnych. Pompy dwukomponentowe wyposażone są w dwa niezależne zbiorniki i dwie oddzielne instalacje tłoczące. ich stan zawilgocenia. a pozostałe po nich otwory wypełnia uszczelniającą zaprawą szybkowiążącą. kolanowe i próżniowe. Wykonanie iniekcji monolityzującej materiałem epoksydowym w obecności wody może spowodować niezwiązanie kompozytu iniekcyjnego lub obniżenie jego właściwości mechanicznych i przyczepności do betonu. W przypadku pomp jednokomponentowych materiał iniekcyjny po wstępnym wymieszaniu jest wlewany do zasobnika pompy. Pakery z tworzyw sztucznych można odciąć przy powierzchni. Po zakończeniu robót pakery należy usunąć. Kontroli podlega technika prac. a w przypadku iniektu cementowego w czasie co najwyżej do początku wiązania cementu. Kontrola obecności wilgoci i wody w rysach ma duże znaczenie w przypadku doboru materiałów iniekcyjnych i efektywności przeprowadzonego zabiegu naprawczego. Sprzęt powinien zapewniać bezawaryjną pracę i uzyskanie wymaganej efektywności i jakości robót. Przy wykonywaniu iniekcji zaczynami cementowymi lub polimerowo-cementowymi wskazane jest przed rozpoczęciem prac nawilżenie suchych rys w celu zapobieżenia odciągania przez beton wody z zaczynu cementowego. Przyczyną jest skurcz chemiczny i cieplny wiążących materiałów lub jak w przypadku poliuretanów. Ocenia się stopień wypełnienia rys oraz wytrzymałość betonu na rozciąganie przy rozłupywaniu. w przypadku stosowania żywic poliuretanowych wysoko spienialnych. Urządzenia do prowadzenia prac iniekcyjnych można podzielić na zbiorniki iniekcyjne oraz pompy ręczne i mechaniczne: elektryczne. spienienie materiału. Wskazane jest. spalinowe. inwentaryzację rys. a otwory i uszkodzenia naprawiane. tak aby nie korodowały. O potrzebie wykonania dokumentacji decyduje zleceniodawca. pneumatyczne. Obecność wody w rysach lub jej brak wpływają na sposób prowadzenia i skuteczność zabiegów iniekcyjnych. Duża wytrzymałość materiału iniekcyjnego na rozciąganie przy niewielkich Kontrola wykonania robót Firmy wykonujące prace iniekcyjne powinny posiadać odpowiednie certyfikaty i uprawnienia wydane przez producenta wyrobu iniekcyjnego i instytuty branżowe. Konieczne jest wcześniejsze osuszenie rys lub zastosowanie specjalnych żywic epoksydowych do podłoży wilgotnych. Czasami. Prace kontrolne podczas wykonywania zabiegów iniekcyjnych pozwalają na prawidłową ocenę przebiegu robót oraz umożliwiają korygowanie na bieżąco występujących błędów lub zaniedbań. Materiały stosowane do iniekcji o ściśle określonej charakterystyce technicznej powinny być dopuszczone do obrotu i stosowania. w których zaczyn iniekcyjny jest tłoczony za pomocą sprężonego powietrza o ciśnieniu < 0. Dokumentacja obejmuje m. Innym sposobem jest wykonanie badań nieniszczących. Nieuwzględnienie krótkookresowych (np. Nawet w przypadku zaczynów na bazie cementów nadmierna ilość wody w rysie może spowodować niekorzystną zmianę stosunku wodno-cementowego. korzystne jest również wprowadzenie wody w rysy przed rozpoczęciem prac iniekcyjnych w celu efektywnego wykorzystania zjawiska przyrostu objętości w czasie wiązania. nych prac iniekcyjnych są dane zawarte w dokumentacji roboczej oraz wizualne sprawdzenie skuteczności wypełnienia. Powinien być osobny zapis przebiegu iniekcji każdej iniektowanej rysy oraz szkic przedstawiający rysę i rozstaw wentyli iniekcyjnych. W przypadku zaczynów cementowych wypełniania szczeliny jest zakończone. Pompy ciśnieniowe mogą być tłokowe. oprzyrządowanie i środki pomocnicze. Poza analizą dokumentacji najczęściej stosowanym sposobem kontroli skuteczności zabiegów iniekcyjnych jest wykonanie wierceń w miejscu iniekcji. Dopuszcza się wkręcenie pakerów głęboko. W zależności od rodzaju podawanego materiału wyróżnia się urządzenia jednokomponentowe i dwu. ilość wtłoczonego iniektu oraz uwagi o procesie iniekcji. Podstawą oceny jakości wykona- 28 2 ’2007 (nr 414) . Dostawca zobowiązany jest określić te warunki w karcie materiałowej.

naprawa będzie nieskuteczna. Osiąga się to. Ed Byrne. które należy uwzględnić.W. 603 971 600 2 ’2007 (nr 414) dr. Niedopuszczalne jest rozcieńczanie zaczynów iniekcyjnych w celu uzyskania odpowiednio niskiej lepkości.in. a nie za pomocą miksera koloidalnego. powstawanie nowych zarysowań. takie jak mosty. Jest aktywny. rozstaw i kąt nachylenia. a firma Radcrete Pacific uzyskała w 2000 r. natryskiwany na powierzchnię penetruje w beton i tworzy podpowierzchniową membranę w zewnętrznej warstwie betonu. na które oddziałują obciążenia dynamiczne. Radcon # 7 zamyka rysy do 2 mm szerokości. zbiorniki wody pitnej. natomiast zbyt wysokie ciśnienie początkowe – niepełne wypełnienie rys oraz segregację zaczynu iniekcyjnego.pl tel. gdy zespoły prowadzące prace iniekcyjne są odpowiednio przeszkolone i doświadczone. Doskonale chroni zbrojenie przed korozją wywołaną przez jony chlorków i jest odporny na duże ciśnienie wody w przypadku budowli hydrotechnicznych. Radcon # 7 został uznany przez projektantów jako skuteczna technologia ochrony betonu architektonicznego. że przed rozpoczęciem prac iniekcyjnych nie została prawidłowo dobrana lub sprawdzona drożność otworów. w którym występują liczne przejścia temperatury przez 0 °C. mającej na celu wypełnienie powstałych nieszczelności. w którym mogą występować np. W takim przypadku pomimo drożności rys iniekcja jest mało skuteczna ze względu na ograniczony zasięg migracji iniektu. Radcon # 7. w celu ochrony czterdziestu mostów kolei norweskich i pasa startowego lotniska w Pittsburghu. a materiały i sprzęt użyty do prac iniekcyjnych najwyższej jakości.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA zmianach wymiarów poprzecznych rys pozwoli na skuteczne połączenie ścianek rys. Podobne negatywne zjawiska wewnątrz rys mogą występować. A. W takich przypadkach ziarna mikrocementu tworzą konglomeraty. nieprzecinających rysy..radcon. potwierdziły skuteczność działania produktu. ma zdolność uszczelniania nowo powstałych rys.beton@radcon. W porównaniu z innym hydroizolacjami wyróżnia się unikalnymi cechami zapewniającymi ochronę i uszczelnienie betonu zbrojonego przez cały okres eksploatacji konstrukcji. wskazuje na przewagę Radconu # 7 nad tradycyjnymi membranami. cykliczne zmiany wymiarów rysy. dr. światowego dystrybutora. wysokospenialnych.beton. Obecnie jest szeroko wykorzystywany w Azji. które nie mają właściwej zdolności penetracji. ich głębokość.pl. W takim przypadku konieczne jest przeprowadzenie dodatkowej iniekcji (reiniekcja) żywicą poliuretanową o niskim stopniu spienienia i wydłużonym czasie wiązania lub żywicą epoksydową (gdy rysa jest już osuszona w wyniku pierwotnej iniekcji żywicą poliuretanową). Podczas prowadzenia prac iniekcyjnych bardzo ważna jest kontrola czasu przydatności iniektu do tłoczenia. Powierzchnie mogą być użytkowane w kilka godzin po natrysku Radconu # 7. Smith w 1975 r. płyty parkingów i stropodachy. jest bezpieczny dla środowiska i ekonomiczny. generalny dystrybutor preparatu w Polsce. Praca została przygotowana w ramach grantu Politechniki Warszawskiej nr 504 G/1080/7007. Radcon # 7 jest skuteczny również w przypadku konstrukcji narażonych na duże naprężenia termiczne. jest skurcz materiałów iniekcyjnych. centra handlowe. Jego głównym obszarem zastosowania są nadziemne części budynków i budowli.beton 29 . Kolejnym zjawiskiem. Często się zdarza. od czasu wynalezienia go przez dr. Zastosowanie zbyt wysokiego ciśnienia iniekcji może powodować propagację rys. Specyfiką metody jest „niepoprawialność” zabiegu iniekcyjnego. jeżeli czas wiązania kompozycji iniekcyjnej w stosunku do czasu. gdyż eliminuje on konieczność stosowania ekranów chroniących membranę. a w skrajnym wypadku odspajanie się niewielkich elementów konstrukcji. Częstym zaniedbaniem wykonawczym jest przygotowywanie zaczynów mikrocementowych za pomocą tradycyjnych mieszadeł. W przypadku gdy wytrzymałość materiału jest niewielka. instalacje uzdatniania wody. a izolacja nie jest podatna na uszkodzenie przez podwykonawców. ponieważ redukuje nasiąkliwość betonu. Doświadczenia ze stosowania Radconu # 7. Łatwo daje się aplikować. zwiększa jego trwałość zamykając pęknięcia i umożliwia dyfuzję pary wodnej z betonu. skutecznie poprawiając odporność na uszkodzenia przez cykle zamrożeniowe. dzięki czemu eliminuje konieczność napraw i konserwacji. Powoduje to powstawanie tzw. szczególnie w przypadku iniektów poliuretanowych. Dyrektor Generalny Radcrete Pacific. zapewnia kompleksową usługę izolacji i naprawy powierzchni betonowych. jest zbyt długi. Innowacyjna technologia hydroizolacji betonu Radcon # 7 stosowany jest od 30 lat w ponad 75 krajach świata. jeżeli wystąpi w nich woda. Radcon # 7 zastosowano m. biochemicznie zmodyfikowany krzemian sodu. certyfikat ISO 9001. Radcon # 7 jest szczególnie zalecany w środowisku. Z uwagi na długi czas wiązania zaczynów cementowych iniekty nie są stosowane w obiektach. Firma dr. Podsumowanie Naprawa konstrukcji żelbetowych metodą iniekcji jest skuteczną i wszechstronną techniką umożliwiającą wypełnianie rys i ubytków w wewnętrznej strukturze betonu. Europie i Ameryce. współpracując z doświadczonymi firmami wykonawczymi. uszczelnianie struktury betonu i scalanie konstrukcji. otworów „ślepych”. Andrea Kozkova i Michael Rorke tłumaczenie Agnieszka Filippovits-Szpila www.

Przez osiemnaście lat działalności firma naprawiła kilkaset obiektów inżynierskich. konstrukcyjna – przy naprawach. Doświadczenie. Podstawowe funkcje naprawcze torkretu: reprofilująca – polega na uzupełnieniu betonem większych ubytków. W przypadku ubytków większych niż 5 cm należy stosować zbrojenie z siatki o oczkach co najmniej 10 x 10 cm. zabezpieczająca – polega na odtworzeniu lub zwiększeniu otuliny betonowej.com. działające na rynku polskim od 1989 r. tel. Majchrzak sp. Majchrzak sp.com.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Zastosowanie torkretowania w naprawie obiektów pecjalistyczne Przedsiębiorstwo Budowlane „TORKRET” W. • odtworzenie otuliny.pl 30 2 ’2007 (nr 414) . zbiorniki. fakturowa – w połączeniu z funkcją zabezpieczającą lub w przypadku odtwarzania faktury zewnętrznej elementów architektonicznych np. Zabezpieczenie skarpy w technologii torkretowania wznoszenia nowych konstrukcji cienkościennych i skorupowych (kopuły. że technologia torkretowania jest powszechnie stosowana w budownictwie. jest znaną i cenioną na rynku polskim firmą.. nadbrzeża kanałów. W zależności od uszkodzeń grubość wypełnień może sięgać nawet do 50 cm. tunelach) spowodowały. które powodują. kwalifikacje i specjalistyczna kadra w połączeniu z najwyższej klasy sprzętem powodują. w obiektach zabytkowych (stare poręcze betonowe lub żelbetowe. • odtworzenie geometrii i architektury elementu/konstrukcji. wzmacniania skarp i głębokich wykopów. że Specjalistyczne Przedsiębiorstwo Budowlane „TORKRET” W. j.).6 – 1 MPa. Majchrzak sp. sklepienia itp.torkret. chłodnie kominowe. Umożliwia ono: • wypełnienie ubytków po skorodowanym i odkutym betonie. w przypadku: naprawy i rekonstrukcji obiektów żelbetowych i betonowych (mosty. łuki. naprawia obiekty budowlane w technologii torkretowania. prac konserwatorskich. a w przypadku niewystarczającej otuliny uzupełnienie jej na całej konstrukcji lub jej fragmentach. – stan po wstępnym związaniu. Można stosować mieszanki typu SPCC. • wzmocnienie naprawianego obiektu. często w powiązaniu z funkcją reprofilującą.j. gdzie wizualnie stwierdzono ognisko korozji. • zwiększenie przekroju poprzecznego w przypadku dodatkowego zbrojenia elementów. kominy. Celem torkretowania jest przywrócenie naprawianemu obiektowi pierwotnych właściwości użytkowych. muszle koncertowe itp.. lecz docierają również do stali nieodsłoniętej. Parametry fizykomechaniczne torkretu lepsze niż tradycyjnego betonu oraz możliwość układania na powierzchniach skośnych (np. W celu eliminacji ognisk korozji stali zbrojeniowej stosuje się mieszanki torkretowe zawierające migrują- Podpora naprawiona w technologii torkretowania ce inhibitory korozji typu MCI (Migrating Corrosion Inhibitor).pl www. – stan po jednokierunkowym ścięciu „Cut”. 061 897-81-02. Torkretowanie polega na dynamicznym narzucaniu wcześniej przygotowanej mieszanki na odpowiednie podłoże lub deskowanie w przypadku wykonywania nowych konstrukcji. wzmocnienia wyrobisk i korytarzy w górnictwie. a także w przemyśle metalurgicznym i budownictwie tunelowym.j. w tym wiele zagrożonych awarią budowlaną. Naprawianą powierzchnię można wykończyć jedną z metod: – stan po wystrzeleniu z dyszy „As Shot”. W przypadku kompleksowej naprawy obiektu technologią torkretowania oprócz zalet technicznych i użytkowych torkret nadaje naprawianemu obiektowi również estetyczny wygląd.). że cząsteczki MCI penetrują obszar nie tylko w miejscu. pionowych (sufity wyrobisk korytarzowych w kopalniach. przypominającym fakturą tynki strukturalne. Specjalistyczne Przedsiębiorstwo Budowlane „TORKRET” W. fax 061 897-81-01 e-mail: torkret@torkret.). S Składniki mieszanki wyrzucane są z dyszy wylotowej pod ciśnieniem roboczym 0. ponowne natryśnięcie w celu uzyskania faktury „Cut and flash”. rzek). silosy itp.

(071) 363 39 61 fax (071) 363 25 99 Biuro Warszawa ul. Marszałka Focha 1 81-403 Gdynia tel. Rzemieślnicza 1 62-081 Przeźmierowo tel.pl . Polskich Marynarzy 12/3 71-050 Szczecin tel. ciche nawierzchnie torowe Biuro Kraków ul.Nowoczesne./fax (052) 349 32 29 Biuro Szczecin ul. (058) 622 93 57 fax (058) 662 25 25 www. Gdańska 125/7 85-022 Bydgoszcz tel. (091) 486 85 59 fax (091) 486 86 37 Biuro Wrocław ul. trwałe. Karczunkowska 89 02-871 Warszawa tel.sika. Łowińskiego 40 31-752 Kraków tel. (012) 644 37 40 fax (012) 642 16 91 Biuro Poznań ul. (061) 652 38 22 fax (061) 652 37 78 Biuro Bydgoszcz ul. Ojca Beyzyma 10/3 53-204 Wrocław tel. (022) 31 00 700 fax (022) 31 00 800 Biuro Gdynia ul.

Linia kolejowa Poznań – Katowice montowana na podkładach żebrowych * Sika Poland Sp. Obecnie stosowanym powszechnie w budownictwie komunikacyjnym rozwiązaniem jest tzw. Balickiej nad ul. Prawie wszystkie realizacje zastosowań technologii sprężystego mocowania szyn. Armii Krajowej w Krakowie. Równie ważną cechą jest odporność na paliwa. Balickiej i Bronowickiej w Krakowie (fotografia 2). linia E30. w którym tradycyjne kotwy i połączenia sztywne stanowią jedynie dodatkowy element stabilizujący.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych inż. że materiał praktycz- Fot. wiadukt w ciągu ul. Podczas remontów i modernizacji torowisk kolejowych i tramwajowych w Polsce stosowane są coraz powszechniej nowoczesne rozwiązania konstrukcyjne z technologią sprężystego mocowania szyn systemem Icosit KC firmy Sika na czele. Każda ingerencja w system komunikacyjny związana jest z dużymi utrudnieniami dla wszystkich użytkowników. powstałymi przez wprowadzenie pomiędzy dwa elementy materiału łączącego o odpowiednich parametrach fizycznych i wytrzymałościowych. które zrealizowano. Zaskakujące okazały się także wyniki sprawdzających badań zmęczeniowych. chemoutwardzalna. wiadukt w ciągu ul. jest czas zamknięcia ciągu komunikacyjnego dla ruchu. W wielu dziedzinach produkcji coraz powszechniej zastępowane są tradycyjne połączenia sztywne połączeniami elastycznymi. na próbkach jednych z pierwszych torów mocowanych systemem Icosit KC. iż system wykazuje cechy redukujące hałas średnio o ok. Do dziś na terenie Polski ok. Kościuszki nad ul. Podstawowym elementem mocującym jest specjalna. Maciej Karpała* Sprężyste mocowanie szyn kolejowych i tramwajowych w Polsce nie nie wykazuje ubytku sprężystości. Ponadto mocowanie wykonane przy użyciu podlewów poliuretanowych systemu Icosit KC charakteryzuje się właściwościami dźwiękochłonnymi oraz tłumiącymi drgania i wibracje. trwale elastyczna podlewka poliuretanowa. obok jakości i trwałości wybranego rozwiązania. Polega ona na całkowitym zespoleniu szyn z podłożem. znacznie ogranicza hałas oraz zapewnia długi okres bezawaryjnego użytkowania. obiekty komunikacji tramwajowej. to m. Szczególnie ważne jest to w sytuacji. z o. 110 projektów (remonty torowisk tramwajowych.: linia kolejowa Poznań – Katowice. linia E20. Górnośląską w Katowicach oraz obiekty realizowane w ramach zadania Drogowa Trasa Średnicowa w Katowicach. wykonane przez Politechnikę w Monachium. Pomiary porównawcze (przed remontem i po remoncie) wykonane na istniejących obiektach komunikacji zbiorowej potwierdziły. można dopasować rozwiązanie do przewidywanych ugięć szyny w zależności od założeń projektowych i lokalnych wymagań użytkowych. Na podstawie prawie trzydziestu lat doświadczeń można mówić o co najmniej trzydziestoletniej trwałości torowisk wykonywanych w technologii sprężystego mocowania szyn Icosit KC. które zaprezentuję w artykule. W Polsce pierwsze realizacje wykonano w połowie lat dziewięćdziesiątych. kiedy cały układ komunikacyjny jest ciągle przeciążony i każde zakłócenie powoduje duże problemy dla całej lokalnej społeczności. Kędzierzyn-Koźle – bocznica przy dworcu PKP. Taki system stosuje się w przy- 32 2 ’2007 (nr 414) . mocowanie na podkładkach żebrowych (fotografia 1). Obok walorów estetycznych i proekologicznych gwarantuje on redukcję drgań. torowisko tacy nalewaków w Rafinerii Gdańskiej. Po 28 latach eksploatacji ubytek sprężystości określono na 6% w stosunku do wartości pierwotnej. miejscowość Sieraków. Wybierając odpowiedni materiał z grupy produktów należących do systemu Icosit KC.in. sprężystymi. były związane z warunkami realizacji remontu torowiska lub modernizacji lokalnego układu komunikacyjnego. Badania praktyczne i laboratoryjne prowadzone przez uznane instytucje naukowe na kilku kontynentach potwierdziły też. kolejowych i podsuwnicowych) zostało zrealizowanych w oparciu o system Icosit KC. torowisko suwnicy bramowej w Stoczni Gdynia. zielony tramwaj.o. Okazało się. Dworzec Warszawa Wileńska. Przykładem takiego rozwiązania może być modernizacja torowiska tramwajowego w ciągu ul. Innym często stosowanym rozwiązaniem jest tzw. W tej sytuacji jednym z warunków wyboru technologii remontu. co pozwala na stosowanie tego typu materiałów w przypadku torowisk specjalistycznych – tac nalewaków oraz napraw przez sklejenie spękanych płyt lotniskowych lub drogowych. Odcinki torów szynowych zamocowane za pomocą systemu Icosit KC w normowej temperaturze mogą być oddane do użytkowania po upływie 24 h. iż system wykazuje cechy izolatora elektrycznego. szyna zatopiona lub podparcie ciągłe. 1. np. węzeł „Żaba” w Warszawie. 10 dB. Warszawa Grochów – Dalekobieżna Stacja Postojowa. Obiekty.

Łodzi. • właściwości fizyczne wpływające na proces przenikania. W związku z tym nie zaleca się stosować emulsji do impregnowania konstrukcji betonowych. Kocmyrzowską w Krakowie (fotografia 4).Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA padku obiektów mostowych o konstrukcji żelbetowej (np. Stosowane materiały pozwalają na skuteczne. Balickiej i Bronowickiej wie). • emulsje nanoszone na powierzchnię betonu mogą ulegać rozbiciu na skutek procesów chemiczno-fizycznych w wyniku oddzielania fazowego do wewnętrznych struktur zewnętrznej powierzchni betonu. jeżeli nie przekracza on 8 h i znany jest współczynnik absorpcji silanów AS. Kocmyrzowską w Krakowie Impregnacja betonu za pomocą silanów (dokończenie ze str. Gertrudy. a mianowicie: trwałość i stabilność nawierzchni drogowej oraz doskonałe warunki mocowania sprężystego szyny. Przejazd tramwajowy z płyt prefabrykowanych przez ul. a także jako przejazdy na skrzyżowaniach jezdni z torami tramwajowymi. np. Gerdes 2 ’2007 (nr 414) 33 . • przy planowaniu impregnacji należy uwzględnić „efektywną głębokość penetracji” oraz „minimalną zawartość substancji aktywnej”. takie jak napięcie międzyfazowe σ oraz lepkość dynamiczna η. natomiast silany paru- ją z powierzchni betonu. szynę zatopioną stosuje się w przypadku wykonywania nawierzchni torowej w powierzchni jezdni. jak i interakcje pomiędzy makrocząsteczkami odgrywają istotną rolę w procesach zachodzących podczas impregnacji betonu. Grzegórzeckiej. Przykładem może być ok. Toruniu. Modernizacja torowiska tramwajoprzez Wisłę w Krako. nowo wybudowany wiadukt Izydora Stelli-Sawickiego w ciągu al. Andreas H. Krakowie. że: • absorpcję silanów można przewidzieć za pomocą pierwiastka kwadratowego czasu kontaktu. w Krakowie w ciągu Fot. św. betonowej oraz w kostce brukowej. prawidłowe wykonawstwo prac i dokładną kontrolę jakości. Fot.wego w ciągu ul. Lubicz. Ze względu na niewielką wysokość konstrukcji i stosunkowo mały ciężar. Szyna zatopiona na nowo wybudowanym widukcie Izydora Stelli-Sawickiego w ciągu al. Nawierzchnia prefabyrkowana torowiska łączy zalety prefabrykowanych płyt wielkowymiarowych z podlewem ciągłym szyny. Pawiej. 4. 2. co jest wynikiem reakcji chemicznych za- chodzących podczas przenikania do systemu porów. zależą od czasu kontaktu. Stradom. obciążonej normalnym ruchem kołowym. prof. Przykładem zastosowania tego rozwiązania są remonty torowisk we Wrocławiu. W celu dobrania właściwych parametrów impregnacji zaleca się wykonywanie badań. Nawierzchnie prefabrykowane są stosowane przede wszystkim w przypadku torów tramwajowych zabudowanych w jezdni. 25) Wnioski Z przeprowadzonych badań wynika. Gdańsku. Jana Pawła w Krakowie tzw. sprężyste mocowanie szyn w nawierzchni bitumicznej. Rakowickiej. Jana Pawła w Krakowie – fotografia 3) lub stalowej (np. co gwarantuje długotrwały efekt. natomiast do uszczelnienia styku płyty wykorzystano materiał bitumiczny Icosit KC FM. 50 odcinków wyremontowanych linii tramwajowych w całej Polsce. teren aglomeracji śląskiej oraz wiele innych miast Polski w których jest infrastruktura torowa. • zarówno współczynnik hydrolizy. Do mocowania szyn użyto żywicy Icosit KC 340/45. 3. nawierzchnie te nadają się również doskonale do budowy linii tramwajowych na mostach i wiaduktach. Równie często w Krakowie ul. W takim systemie wykonano przejazd tramwajowy przez ul. dr inż. remont torowiska na moście Powstańców Śląskich Fot.

.

.

szklanych i aramidowych. zewnętrznego zbrojenia w postaci płaskowników stalowych. strefy zagrożone wybuchami otwory wycinane w istniejących konstrukcjach Rodzaj stosowanego materiału FRP taśmy węglowe (CFRP). stosowane są głównie do wykonywania wzmocnień konstrukcji murowanych. jako jedyne z wymienionych polimerów cechują się wysoką wytrzymałością w kierunku prostopadłym do kierunku włókien. Włókna szklane.taśmy węglowe (CFRP) jących konstrukcjach Słupy siły rozciągające. taśmy aramidowe (AFRP) maty węglowe (CFRP). Metoda ta zastępuje popularne w ostatniej dekadzie XX w. powłoki Rodzaj oddziaływania/ /przypadki szczególne siły rozciągające (strefy oddziaływania momentów dodatnich i ujemnych) strefy oddziaływania obciążeń udarowych. szklanych i aramidowych try wytrzymałościowe oraz bardzo wysokie moduły sprężystości stosowane są głównie do wzmacniania elementów betonowych i żelbetowych. Włókna węglowe ze względu na bardzo wysokie parame** Politechnika Śląska. że doskonale sprawdzają się jako materiały wykorzystywane do wzmacniania konstrukcji narażonych na oddziaływania udarowe i wybuchy. maty) oraz specjalnie dobrane kleje na bazie żywic epoksydowych. strefy zagrożone wybuchami Kratownice pręty rozciągane pręty ściskane i węzły taśmy węglowe (CFRP). T Podciągi. w skład których wchodzą materiały FRP (taśmy. maty węglowe (CFRP) maty węglowe (CFRP). Często też wykonanie tradycyjnego wzmocnienia jest bardzo trudne lub wręcz technologicznie niemożliwe. do prac wzmacniających wykorzystuje się gotowe systemy FRP. Tomasz Bartosik** Wzmacnianie konstrukcji materiałami na bazie włókien węglowych. W przypadku konstrukcji betonowych i żelbetowych stosuje się je wówczas. Wzmocnienia te wymagają wielu prac przygotowawczych i montażowych oraz zwykle długiego okresu pielęgnacji. Cecha ta powoduje. Marta Kałuża* mgr inż. „L” kształtki (CFRP) maty aramidowe (AFRP) maty węglowe (CFRP) taśmy węglowe (CFRP). ściskające siły poprzeczne strefy oddziaływania obciążeń udarowych. maty węglowe (CFRP) maty węglowe (CFRP) maty aramidowe (AFRP) radycyjne techniki wzmacniania konstrukcji polegają przede wszystkim na zwiększeniu wymiarów przekroju poprzecznego (dotyczyło to głównie przekrojów żelbetowych – dobetonowanie). wykonanych na bazie polimerów węglowych. strefy zagrożone wybuchami skręcanie Ściany siły rozciągające Aplikacja materiałów FRP Kompozyty włókniste FRP stosowane w budownictwie do wzmacniania konstrukcji inżynierskich bazują na włóknach: szklanych (GFRP). Ze względu na specyfikę materiałów kompozytowych. żebra.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych mgr inż. poza wysoką wytrzymałością na rozciąganie. Materiały kompozytowe zalecane są do wzmacniania niemal każdego rodzaju konstrukcji (tabela 1). Obecnie w Polsce systemy FRP dopuszczone są do stosowania w budownictwie na podstawie ważnych Aprobat Technicznych wydawanych przez Instytut Techniki Budowlanej lub Instytut Badawczy Dróg i Mostów oraz obowiązujących w Unii Europejskiej. zmianie schematu statycznego (wprowadzenie dodatkowych podpór) lub wprowadzaniu dodatkowego zbrojenia w postaci elementów stalowych. Należy stosować wyłącznie produkty z danego systemu. maty szklane (GFRP). Najczęściej wykorzystuje się je do zwiększenia nośności w konstrukTabela 1. Jedną z nowych metod wzmocnienia elementów konstrukcyjnych jest zastosowanie doklejanego zbrojenia zewnętrznego w postaci taśm lub mat z kompozytów włóknistych FRP – Fibre Reinforced Plastic (lub Fibre Reinforced Polymer). aplikacje dodatkowego. maty węglowe (CFRP) maty aramidowe (AFRP) taśmy węglowe (CFRP) taśmy węglowe (CFRP). siły rozciągające (strefy wsporniki oddziaływania momentów dodatnich i ujemnych) siły ścinające (strefy przypodporowe oraz strefy przekazywania obciążeń skupionych) strefy oddziaływania obciążeń udarowych. kiedy beton podłoża charakteryzuje się małą wytrzymałością. Włókna aramidowe. Niedopuszczalne jest wykorzystywanie materiałów FRP i klejów z różnych systemów wzmacniających. maty aramidowe (AFRP) maty aramidowe (AFRP) taśmy węglowe (CFRP) maty węglowe (CFRP) 36 2 ’2007 (nr 414) . strefy zagrożone wybuchami otwory wycinane w istnie. węglowych (CFRP) oraz aramidowych (AFRP). Gliwice ** Euro-Projekt siły ścinające strefy oddziaływania obciążeń udarowych. Główne obszary zastosowania materiałów FRP w konstrukcjach żelbetowych Rodzaj konstrukcji Płyty. ze względu na wysokie parametry wytrzymałościowe oraz niższy niż w przypadku włókien węglowych i stali moduł sprężystości.

naklejanie mat FRP (węglowe. aramidowe) w stanie suchym na powierzchni wzmacnianego elementu – maty o masie powierzchniowej do 400 g/m2. Błędy w tej ocenie prowadzić mogą do przyjęcia niewłaściwej technologii naprawy. bądź inną przeszkodą. polegające na doklejeniu materiału wzmacniającego oraz czynne. b) wstęgami AFRP – ściskane słupy Metody biernego wzmocnienia strefy zginanej i ścinanej w elementach zginanych: A1. np. • wilgotności betonu w miejscach przeznaczonych do aplikacji materiałów kompozytowych (w przypadku większości klejów wilgotność podłoża powinna być mniejsza niż 4% masowe). w zależności od potrzeb. pęknięć) niezwykle ważna jest prawidłowa ocena przyczyn ich powstawania.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA cjach żelbetowych i drewnianych. A2. 2. naklejanie mat CFRP metodą na mokro (wet lay up) na powierzchni wzmacnianego elementu – maty o masie powierzchniowej 400 – 800 g/m2. w momencie bardzo szybkiego przyrostu momentu zginającego w pobliżu podpory. W przypadku stwierdzenia uszkodzeń elementów konstrukcji (np. aby na odcinku długości 2 m nie wystąpiły nierówności przekraczające 5 mm). Dodatkowe kotwienie końców taśm CFRP: przy użyciu mat CFRP (po lewej). B3 – wzmocnienie na zginanie taśmą CFRP i na ścinanie matą CFRP (bez zakotwienia maty oraz z zakotwieniem maty w strefie ściskanej przekroju). wymagane ze względu na niewystarczającą długość zakotwienia taśmy (fotografia 3). Fot. kominy. Podczas określania stanu konstrukcji pod kątem planowanych robót remontowych związanych z aplikacją materiałów FRP. polegające na wprowadzeniu dodatkowych wstępnych sił ściskających do układu. Taśmy oraz maty mogą być naklejane na elementy konstrukcyjne jednokierunkowo lub krzyżowane w różnych kierunkach. Fot. usytuowania i rozwartości rys i pęknięć. Najczęściej wzmacniane są belki. słupy. ale także spowodować powstanie kolejnych uszkodzeń. • wytrzymałości betonu na odrywanie metodą „pull-off” (wymagania dotyczące wytrzymałości podłoża na odrywanie podano w tabeli 2). 1. W przypadku wykonywania czynnego wzmocnienia wykorzystuje się: naklejanie wstępnie naprężonych taśm CFRP na powierzchnię wzmacnianego elementu (fotografia 2a). • równości podłoża (wymagane jest. 3. Jest to konieczne najczęściej w przypadku zastosowania dwóch warstw taśmy naklejonych na siebie. Naklejanie taśm CFRP na powierzchni elementu w strefie rozciąganej – wzmocnienie bierne a) b) Fot. ściany. Ostatnio wprowadza się dodatkowe kotwienie końców biernie przyklejonych taśm. • występowania. za pomocą stalowych blach kotwiących (po prawej) Ocena stanu istniejącej konstrukcji i technologia realizacji robót wzmacniających Przyjęcie rodzaju i sposobu wzmocnienia powinno być każdorazowo poprzedzone wnikliwą analizą stanu technicznego istniejącej konstrukcji. B2. rzadziej używane są do wzmacniania konstrukcji murowych oraz stalowych. rury i zbiorniki. A3 – wzmocnienie na zginanie taśmą CFRP naklejoną na dolną bądź dolną i boczną powierzchnię belki. Na rysunku przedstawiono metody wykonania rożnego rodzaju wzmocnień biernych i czynnych. naklejanie wstępnie naprężonych wstęg AFRP na powierzchnię wzmacnianego elementu (fotografia 2b). A4 – wzmocnienie na zginanie taśmami CFRP wklejonymi w bruzdy. wklejanie taśm CFRP we wzmacniany element w bruzdy nacięte piłą diamentową. Czynne wzmocnienie: a) taśmami CFRP – elementy zginane. płyty. • grubości i stanu otuliny betonowej prętów zbrojeniowych. lub w sytuacji nagłego skrócenia taśmy ze względu na kolizję z otworem. B1. szklane. bardzo ważna jest ocena: • wymiarów wzmacnianych elementów. B4 – wzmocnienie na zginanie taśmą CFRP z jej zakotwieniem w strefie przypodporowej 2 ’2007 (nr 414) 37 . rys. Przy wzmacnianiu konstrukcji materiałami kompozytowymi rozróżnia się dwa podstawowe typy wzmocnienia: bierne. co może prowadzić nie tylko do braku oczekiwanych rezultatów. W przypadku wzmocnień biernych stosuje się następujące sposoby aplikacji taśm i mat FRP: naklejanie taśm CFRP na powierzchnię wzmacnianego elementu (fotografia 1). kratownice oraz konstrukcje obiektów specjalistycznych.

przy naprawach całopowierzchniowych materiały SPCC lub beton natryskowy). Długotrwała skuteczność działania preparatu wynika z aktywności żelu. np. Nadmiar kleju usuwa się. • bardzo dokładne wymieszanie składników kleju mieszadłem wolnoobrotowym (do 300 obr. dociskając taśmę wałkiem z utwardzonej gumy w taki sposób. aby nie napowietrzać mieszanki (należy uzyskać całkowicie jednorodną mieszankę). nanoszenie pędzlem żywicy laminującej na powierzchnię spoiny klejowej. kiedy w otoczeniu są wolne jony wapnia. co zapobiega powstaniu pęcherzy powietrza w spoinie pod taśmą). jak taśm węglowych. • naklejenie taśmy na odkurzone podłoże. • oczyszczenie i odtłuszczenie taśm specjalnymi preparatami. W celu poprawy przyczepności kolejnej warstwy. 23 °C. a następnie jest on usuwany szpachelką. obejmują: • przygotowanie i precyzyjne docięcie taśm. Przy wzmacnianiu matami elementów o ostrych krawędziach powinny one zostać wyoblone przed naklejeniem maty FRP. kielni lub specjalnego przyrządu (klej na taśmie powinien być ułożony w postaci daszka dwuspadowego.2 MPa • rodzaju i stężenia soli szkodliwych dla materiału budowlanego (w uzasadnionych przypadkach).5 MPa minimum 1. W ramach przeprowadzenia prac przygotowawczych należy: oczyścić podłoże z materiałów utrudniających przyczepność (stwardniały zaczyn cementowy. Radcon # 7 do uszczelniania i ochrony betonu Radcon # 7 dostępny jest w Polsce od 2005 r./min). przygotować urządzenia niezbędne do kontroli temperatury powietrza i podłoża podczas klejenia i twardnienia kleju (temperatura powietrza w zależności od wymagań producenta kleju. polegające na wzmocnieniu elementu konstrukcji przez naklejenie taśm CFRP na jego powierzchnię. tak aby nastąpiło całkowite zalaminowanie włókien w żywicy epoksydowej). wykonać ewentualne reprofilacje powierzchni wraz z wyrównaniem nierówności na obszarze aplikowania taśmy (przy mniejszych nierównościach stosuje się żywiczne szpachlówki systemowe. • naniesienie kleju na taśmę za pomocą szpachelki. 23 °C po 7 dniach. i ma zdolność pęcznienia w kontakcie z wodą. nr partii itp.) metodą piaskowania. 38 2 ’2007 (nr 414) . dzięki bardzo dobrej stabilności kleju nie trzeba stosować żadnych pomocniczych podpór. wypełnić ewentualne rysy i pęknięcia w konstrukcji betonowej lub żelbetowej żywicą epoksydową. ułożenie ręczne maty na warstwie żywicy (za pomocą specjalnego wałka należy docisnąć matę do podłoża. bardzo dokładne wymieszanie składników kleju (żywica laminująca). Prace technologiczne. przeprowadzić kontrolę wytrzymałości oczyszczonego podłoża metodą „pull-off” oraz kontrolę jego równości. który środek tworzy w betonie po aplikacji. nanoszenie drugiej warstwy żywicy na wcześniej naklejoną matę i ponownie dociśnięcie jej wałkiem (żywica musi przesączyć warstwę włókien w macie. i od tego czasu ma aprobatę techniczną IBDiM. tym wyższa będzie skuteczność wykonanego wzmocnienia. frezowania lub inną gwarantującą właściwe przygotowanie powierzchni betonu. tłuszcze itp. stosując iniekcję ciśnieniową. tynku. aby świeży jeszcze klej wyciskany był z obu stron taśmy.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 2. Technologia stosowania materiałów kompozytowych FRP jest prosta i bardzo szybka. Nanoszenie powłok malarskich na taśmy bądź maty nie wymaga żadnych dodatkowych zabiegów.0 MPa minimum 0. Sytuacja taka ma miejsce najczęściej w przypadku wzmacniania na ścinanie belek oraz przy wzmacnianiu słupów o przekroju prostokątnym. że może być stosowany do uszczelniania i ochrony konstrukcji betonowych. natomiast główne prace wzmacniające są następujące: przygotowanie i precyzyjne docięcie mat (należy zwrócić uwagę na przebieg włókien). że pełną nośność kleje te osiągają w temperaturze ok. sprawdzić wilgotność podłoża (dopuszczalna wilgotność na głębokości do 20 mm w zależności od wymagań producenta kleju).. 24 stycznia br. Większość klejów żywicznych osiąga ok. mających kontakt z wodą przeznaczoną do spożycia. Im większy jest ten promień. temperatura podłoża wyższa od temperatury punktu rosy o przynajmniej 3 °C). Wymagana wytrzymałość podłoża przy stosowaniu materiałów FRP Rodzaj materiału Taśmy węglowe (CFRP) Maty węglowe (CFRP) Maty aramidowe (AFRP) Maty szklane (GFRP) Wytrzymałość na odrywanie minimum 1. Większa liczba warstw mat może być nakładana metodą mokre na mokre. Prace przygotowawcze są identyczne. Wykonanie wzmocnienia za pomocą mat węglowych przebiega w podobny sposób. przy większych materiały PCC. zaleca się odkurzyć podłoże bezpośrednio przed klejeniem taśm. Przyjmuje się. prowadząc wałek wzdłuż włókien). sprawdzić stan kleju: data dostawy. przygotować instrumenty niezbędne do kontroli wilgotności względnej powietrza (dopuszczalna wilgotność względna powietrza w zależności od wymagań producenta kleju). Minimalny promień wyoblenia wynosi 10 mm. można świeżo ułożoną matę posypać piaskiem kwarcowym. Uszczelnienia i izolacje wykonane Radconem # 7 w Stanach Zjednoczonych 30 lat temu działają skutecznie bez napraw i konserwacji. oleje. przydatność do użycia. 80% nośności po 24 h w temperaturze ok. Radcon # 7 otrzymał atest Państwowego Zakładu Higieny stwierdzający. Żel ten jest aktywny zawsze.

drewnianych oraz murowanych. wstrząsami sejsmicznymi oraz w podporach wiaduktów.00 1. jak i taśm. płyty. Tkaniny Tkaniny z FRP są jeszcze powszechniej stosowane niż taśmy.45 1.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA Andrzej Foremny* Kompozyty FRP do wzmacniania konstrukcji ką Wiar (wykorzystano technologię Sika CarboDur). Kluczową rolę ma tu również odporność na działanie mediów agresywnych oraz mała ścieralność w momencie przepływu mediów. przejmujące naprężenia rozciągające lub ścinające. zniszczenie materiału następuje 2 ’2007 (nr 414) 39 . W 1996 r.9 12 2. Zwykle taśmy są układane obok siebie. Najczęściej przykleja się je na powierzchnię elementu.49 1. szwajcarski instytut badawczy EMPA zaczął prowadzić badania pod kątem zastosowania taśm w budownictwie. Właściwości różnych rodzajów włókien Włókno Typ Średnica Gęstość [µm] [kg/m3] Szklane Węglowe Aramidowe E S PAN PITCH Kevlar 49 Twaron 10 10 7 10 11. natomiast spoiwem jest najczęściej klej na bazie żywicy epoksydowej. Taśmy można także przyklejać w głębi przekroju.8 87 5.45 W Sprężanie taśm Źródło: S&P Reinforcement Taśmy kompozytowe Taśmy kompozytowe zostały wymyślone na potrzeby techniki kosmicznej. Wojciecha Radomskiego dokonano wzmocnienia stropu w Lubinie.54 2. Uzyskano bardzo korzystne wyniki i w 1991 r. Ich ilość i grubość zależy od wymaganej nośności oraz wymiarów wzmacnianego przekroju. w zależności od rodzaju włókien. a w roku następnym wzmocniony został most w Przemyślu nad rze* Politechnika Warszawska nać we wzmacnianym elemencie zagłębienie o szerokości i głębokości wklejanej taśmy. nastąpił bardzo dynamiczny rozwój kompozytów włóknistych (FRP – Fibre Reinforced Polymers). • AFRP (Aramid Fibre Reinforced Polymers) – kompozyty polimerowe wzmacniane włóknami aramidowymi (głównie Kevlar). co ma miejsce w przypadku aplikacji powierzchniowej. technologia ta dotarła do Polski. Należy wówczas wykoWytrzymałość na rozciąganie [MPa] 3450 4300 3650 2400 3620 3600 Moduł Wydłużenie Younga przy zerwaniu [GPa] [%] 72 4. W połowie lat osiemdziesiątych XX w. a tym bardziej aramidowych. • GFRP (Glass Fibre Reinforced Polymers) – kompozyty polimerowe wzmacniane włóknami szklanymi. wzdłuż taśmy.5 131 2. Tkaniny aramidowe znajdują specjalne zastosowanie ze względu na ekstremalnie wysoką wytrzymałość i odporność na uderzenia. Oprócz zalet kompozyty FRP mają też wady. Zwiększają nośność konstrukcji i ograniczają odkształcenia.4 380 0.0 231 1. lotniczej i stoczniowej. Matryca przekazuje obciążenia zewnętrzne na włókna oraz ochrania je przed szkodliwym wpływem czynników zewnętrznych. jak i elementy o skomplikowanych kształtach. nastąpiło pierwsze w historii wzmocnienie budowli przy użyciu taśm węglowych. Taśmy w budownictwie występują w postaci prefabrykowanych produktów kompozytowych. Znajdują się one wtedy wewnątrz wzmacnianego przekroju. Wyjątkiem są włókna aramidowe. Stanowią one dodatkowe zbrojenie. Stosowane kleje wykazują zwykle zbyt małą wytrzymałość na ścinanie i oderwanie i nie może być w pełni wykorzystana nawet wytrzymałość włókien węglowych. Składają się one z elementu nośnego (włókna w ilości 45 – 70% objętości kompozytu) oraz matrycy (spoiwa scalającego włókna). Istnieje też możliwość wklejania taśm „na sztorc”. W budownictwie stosuje się głównie taśmy z włóknami węglowymi. Miało to miejsce na moście w Ibach w Szwajcarii. można je również naklejać warstwowo jedna na drugiej w ilości do 3 szt. Warto również zwrócić uwagę na zastosowanie tkanin szklanych do wzmacniania zbiorników oraz rur. słupy. Bardzo korzystne jest stosowanie wzmocnień. żelbetowych. ale jeśli jest mało miejsca. materiałami wybuchowymi. sprężonych. Włókna są umieszczone jednokierunkowo. Jest to dobry materiał ze względu na dużą wytrzymałość na ciśnienie wewnętrzne oraz na odkształcenia spowodowane obciążeniem z zewnątrz.5 XX w. Tkaninami wzmacnia się i naprawia zarówno zwykłe belki. ponieważ są najtańsze. zatopionych w matrycy z żywicy epoksydowej. Niewątpliwie zaletą tego rozwiązania jest dwustronne działanie kleju oraz brak możliwości odklejenia się taśmy. rzadziej aramidowe ze względu na wysoką cenę (ponad 200 zł/m2). składających się zarówno z tkanin. Jest to związane z liniowym charakterem pracy.76 2. na 3 grupy: • CFRP (Carbon Fibre Reinforced Polymers) – kompozyty polimerowe wzmacniane włóknami węglowymi. Taśmy wykorzystywane są do wzmacniania konstrukcji betonowych. Stosuje się je w konstrukcjach zagrożonych zamachami terrorystycznymi. zawierających zawiesiny. składających się z włókien węglowych. stalowych. Najpowszechniej stosowane są tkaniny z włóknami węglowymi i szklanymi.8 127 2. które mają praktycznie taką samą wytrzymałość w kierunku poprzecznym jak podłużnym. Należą do nich: • brak fazy płynięcia plastycznego. Tkanina składa się z włókien ułożonych dwukierunkowo. Dzięki temu może powstać indywidualny system naprawczy do danej konstrukcji. narażonych na uderzenia pojazdów ciężarowych. najczęściej ortogonalnie. Istnieje duża dowolność montażu – tkaniny można łączyć z innymi tkaninami oraz taśmami na zakład. Obecnie rolę elementu nośnego pełnią nowoczesne włókna (tabela). takie jak kominy i zbiorniki. Materiały FRP możemy podzielić. kiedy to pod kierunkiem prof.

Specyfika miejsca wymagała wysokiej precyzji montażu. W wyniku zastosowania systemu rusztowań Blitz uzyskano optymalne warunki prowadzenia prac konserwatorskich. Mimo skomplikowanego wnętrza budowli nie było konieczności użycia rusztowań modułowych.. Jej budowa. Rusztowania zmontowała firma Tomasza Kubińskiego ze Skoków. Często pojawiają się zarzuty. 180 °C traci swoje właściwości. Kluczową rolę pełni odpowiednie przygotowanie podłoża i warunki atmosferyczne. Szybkość i łatwość montażu była możliwa dzięki zastosowaniu rozwiązań systemowych rusztowań ramowych typu Blitz firmy LAYHER. który jest jednym z najcenniejszych zabytków architektury barokowej w Polsce. zagłębienia należy wyrównywać). W czasie odbudowy poznańskiej katedry po II wojnie światowej fara pełniła rolę prokatedry. Najważniejszy jest sumaryczny koszt wykonania całej naprawy lub wzmocnienia. 30 t. 2. która zapewniła optymalne zaplecze materiałowe oraz wysoki profesjonalizm obsługi. poznańskiej fary). bez ostrzeżnia. • podatność na lokalne nierówności (taśmy muszą być przyklejane na równe podłoża.in. żywica epoksydowa przy temperaturze ok. Fara została wybudowana przez jezuitów. a długość 55 m. Kościół ma bardzo bogate. Najsłabszym elementem kompozytów FRP jest strefa połączenia z materiałem naprawianym. Wzmacnianie mostów czy wiaduktów taśmami i matami FRP nie wymaga zamknięcia ich dla ruchu oraz trwa stosunkowo krótko. Rusztowania zapewniły bezpieczeństwo oraz dostępność do wszystkich miejsc poddawanych renowacji. przy użyciu rusztowań wypożyczonych od firmy JACKBUD. rozpoczęta w 1649 r. Rzeczywiście włókna węglowe czy aramidowe są kilkakrotnie droższe od stali zbrojeniowej. trwała z przerwami ponad 50 lat. mocniejszego spoiwa. tak jak to ma miejsce w przypadku np.5 tys. trójnawowe i obszerne wnętrze. Wysokość świątyni wynosi 34 m. ale nie można brać pod uwagę tylko kosztu materiału. Lecha Czarneckiego (Politechnika Warszawska) Podsumowanie Kompozyty FRP znajdują bardzo szerokie zastosowanie we współczesnym budownictwie. • wrażliwość na wysoką temperaturę. żelbetu. m2 rusztowań. Cechują się bardzo dobrymi właściwościami mechanicznymi i odporno- Przykład zastosowania rusztowań Blitz Rusztowania typu Blitz firmy LAYHER są obecnie stosowane przy renowacji wnętrza poznańskiego kościoła św. Wewnątrz fary ustawiono ok. Prace konserwatorskie rozpoczęto w grudniu 2006 r. co widać dobrze na przykładzie mostów. Lekkość elementów oraz duży wybór rozwiązań systemowych przyczyniły się do szybkiego montażu i skrócenia czasu realizacji. Dalsze badania dotyczą m. który w przypadku kompozytów FRP jest o wiele niższy niż tradycyjnych metod. Opracowanie powstało w ramach przedmiotu „Inżynieria materiałów budowlanych” – prof. ścią na korozję.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych w sposób nagły. Warunkiem uzyskania żądanych właściwości jest jednak odpowiednia kultura wykonania i eksploatacji. 40 2 ’2007 (nr 414) . o łącznej wadze ok. że nowoczesne materiały kompozytowe są drogie. ponieważ obiekt jest zabytkowy i wydzielona część cały czas służy wiernym. Stanisława Biskupa (tzw. poprawy wytrzymałości złącza. Badania naukowe powinny iść w kierunku poprawy wytrzymałości kleju lub opracowania innego. dlatego też bardzo ważna jest ochrona przeciwogniowa konstrukcji. Bardzo ważne są również koszty społeczne. co pozwoliło znacznie zmniejszyć koszty montażu.

.

1840 r. w przypadku stosowania systemów 42 2 ’2007 (nr 414) . Z kolei w przypadku zbyt dużej ilości szkła wodnego może ono dotrzeć aż do właściwego podłoża. na warstwę grubości jedynie kilku milimetrów. tzn. Z tego powodu istnieje zalecenie z pierwszych lat malowania farbami na bazie szkła wodnego. tworząc żel krzemion* Remmers Polska Sp. Założenie: optymalna ilość dostarczonego szkła wodnego jako spoiwa Dobre rezultaty można jednak uzyskać tylko wtedy. do spoiw nieorganicznych. Wytrzymałość podłoża mineralnego z podkładem malarskim w przypadku zbyt małej głębokości wnikania szkła wodnego jako spoiwa Rys.o. ze względu na rozpuszczalność w wodzie. Wzrost wytrzymałości podkładu malarskiego wynika z wcześniej opisanego tworzenia żelu krzemionkowego (rysunek 1). Wytrzymałość podłoża mineralnego z podkładem malarskim przed (a) i po (b) naniesieniu farby krzemianowej. jako „szkło wodne”. do lat sześćdziesiątych XX wieku można było oferować farby krzemianowe wyłącznie jako układy dwuskładnikowe. podejmowano pierwsze próby zastosowania szkła wodnego jako spoiwa farb. Szkło wodne jako spoiwo farb Warunkiem koniecznym „funkcjonowania” dwuskładnikowych farb krzemianowych jest mineralne. tzw. zawierający sól alkaliczną.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych mgr Jacek Olesiak* Zasady stosowania farb krzemianowych w renowacji zabytków kowy („krzemionkuje”). Takie roztwory zawierają nadmiar jonów OH– i dlatego reagują silnie alkalicznie. S Wytwarzanie szkła wodnego Szkło wodne (alkalikrzemiany) to zbiorcze określenie dla szkliście twardniejących stopów alkalikrzemianów o zmiennym składzie oraz ich roztworów. Od ok. aby nakładać farby krzemianowe na specjalny „podkład malarski”. Rys. który jednak nie ma mineralnej natury! Naukowiec Nepomuk Fuchs odkrył ok. Ze względu na niską stabilność tego spoiwa. Keim zgłosił do opatentowania „farbę krzemianową” na bazie szkła wodnego. Zachodzi wówczas reakcja: SiO2+2Na2CO3→Na4SiO4+2CO2. farby „czysto” krzemianowe. Wytrzymałość podłoża mineralnego z podkładem malarskim w przypadku zbyt dużej głębokości wnikania szkła wodnego Zagrożenie tym zjawiskiem wzrasta wraz z nakładaniem kolejnych warstw renowacyjnych na istniejącej powłoce krzemianowej. Do wzmacniania kamienia naturalnego i tynku było ono stosowane przez krótki okres. Podczas rozpuszczania krzemianu sodowego w wodzie uwalniane są: kwas krzemowy. które uzyskuje się przez rozpuszczenie „stałego szkła wodnego” w przegrzanej wodzie. 1. tzw. W handlu dostępne są prawie wyłącznie „płynne szkła wodne”. 3. jony sodowe i hydroksylowe wg reakcji: Na4SiO4 + 3H2O → 4Na+ + 3OH– + H3SiO4–. jednoskładnikowych farb krzemianowych. wykonaną z chudej zaprawy przygotowanej z piasku kwarcowego o ostrym ziarnie i wapna. A. niepotrzebny i często szkodliwy wzrost wytrzymałości (rysunek 3). 1818 r. ponieważ z powodu swojej struktury cząsteczkowej i wielkości cząsteczek ma dosyć dużą lepkość. a) b) zkło wodne zaliczane jest. Po ostudzeniu i stwardnieniu stopu szkliste alkalikrzemiany określane są w języku potocznym. Szkło wodne można uzyskać przez stopienie mieszaniny piasku kwarcowego i soli alkalicznych (węglanu sodu lub potasu) w temperaturze ok. W celu uzyskania nadających się do magazynowania. Farbom krzemianowym przypisane zostało jednak określenie „farby mineralne”. np. z o. np. W 1878 r. Rys. 1300 °C. podobnie jak cement lub wapno. Szkło wodne wnika w wierzchnie warstwy ziaren podłoża i reaguje tam. 2. farb organicznolub dyspersyjno-krzemianowych. Szkło wodne żeluje w amorficzny żel krzemionkowy. możliwość stosowania szkła wodnego w budownictwie. Z roztworów szkła wodnego wytrąca się amorficzny żel krzemionkowy. gdy szkło wodne całkowicie przeniknie przez podkład malarski. tak że zachodzi w nim niepożądany. należy dodać znaczne ilości dyspersji polimerów. 150 °C przy ciśnieniu 5 atm. porowate i chłonne podłoże. który przypomina produkt reakcji preparatów do wzmacniania kamienia. w przypadku nakładania niewystarczających ilości spoiwa nie można wykluczyć powstawania „profili łuskowych” – znanych z opisów wietrzenia kamieni naturalnych (rysunek 2). a w efekcie niewielką głębokość wnikania.W.

Gdynia – 0501 391 313. renowacji elewacji. Rzeszów – 0507 147 706. Inną niekorzystną cechą farb krzemianowych jest to. odnoszą się tylko do powłoki nakładanej po raz pierwszy. Nie Rys. których autentycznie mineralny skład i pełna odwracalność technologiczna nie stwarza jakiegokolwiek zagrożenia dla malowanego podłoża. Wytrzymałość podłoża mineralnego bez podkładu malar. 4. Kraków – 0602 767 827. Warszawa – 0601 370 688. ważnego w konserwacji zabytków. Omówione zagrożenia i procesy oraz konkretne przykłady. Nieraz uzasadniane jest to dobrymi właściwościami techniczno-wilgotnościowymi (zdolność dyfuzji pary wodnej. 0663 750 162. dwuskładnikowe farby krzemianowe. Podczas stosowania farb krzemianowych na kamieniu naturalnym powstaje dodatkowe zagrożenie: związki żelaza obecne w podłożu mogą zostać uruchomione w wyniku alkalicznego odczynu farby. z o. im bardziej miękkie jest podłoże. udokumentowane i opisane w literaturze fachowej. Takich ograniczeń nie ma w przypadku stosowania farb wapiennych. e-mail:budowle@remmers. Lublin – 0602 458 237. Wrocław – 0603 633 779. podane w instrukcjach technicznych. ul. że wartości podawane w instrukcjach technicznych z reguły nie dotyczą kolejnych powłok i powłok renowacyjnych. „Materiały Budowlane”. faks (061) 816 81 34 http://www.pl. kamień czy inne podłoże mineralne. aby nakładać „miękkie na twarde”. czy jest nim tynk. że nie spełniają one warunku odwracalności. wapiennych) jest oceniane bardzo krytycznie. są szczególnie cenione z punktu widzenia konserwacji zabytków. gdzie już wcześniej je raz zastosowano. jak i liczne budowle inżynierskie. Wytrzymałość podłoża po drugim naniesieniu farby krzemianowej na wcześniej wykonaną powłokę W przypadku obiektów zabytkowych tego typu zagrożenie stanowi szczególnie duże niebezpieczeństwo.zauważa się przy tym skiego po naniesieniu farby krze. niezależnie od tego. Rys. Świdnica – 0663 750 594. Częstochowa – 0602 386 911. Sowia 8 tel. W wyniku nakładania każdej kolejnej powłoki i uszczelnienia powierzchni spowodowanego przez wytrącanie się żelu krzemionkowego. farb krzemianowych na bazie szkła wodnego. Żagań – 0691 505 619 2 ’2007 (nr 414) 43 . Funcosilu Historic Kalkfarbe (patrz „Zaprawy i farby wapienne do prac renowacyjnych”. Obecnie farby krzemianowe stosowane są na ogół bez podkładu malarskiego. Szczecin – 0663 759 092. na kamieniu naturalnym i miękkich tynkach (np. naprawy betonu i wykonywania posadzek żywicznych. problemy i szkody. Przy każdym kolejnym cyklu roboczym szkło wodne wnika w podłoże i w porach wytrąca się żel krzemionkowy. Bydgoszcz – 0609 877 888. gmachy urzędów i budynki mieszkalne.w ogóle. co łamie zasadę tynkarską. Zagrożenie tworzeniem łusek jest tym większe. przypowierzchniowej strefy. Ze względu jednak na właściwości techniczne związane z „krzemionkowaniem” nie powinny być one nakładane tam. Organizujemy szkolenia w dziedzinie hydroizolacji. Poznań – 0601 777 301. Na naszej liście referencyjnej znajdują się zarówno czołowe zabytki europejskie. warunki te wyraźnie się pogarszają. nr 9/2005). Wniosek: niezawierające tworzyw sztucznych. 0601 370 415. 0600 826 131. Jednocześnie wzrasta wytrzymałość przesyconej. Oferujemy pomoc w doborze technologii i bezpłatne doradztwo techniczne. Można więc uznać. obiekty przemysłowe. 6. W ten sposób pory są zwężane i uszczelniane. 0 663 758 060. Rybnik – 0691 505 614. Legnica – 0602 156 361. np. 62-080 Tarnowo Podgórne. że stosowanie farb krzemianowych np. Łódź – 0660 428 412. ze względu na „historyczny charakter” szkła wodnego jako spoiwa. gdyż wraz z utratą powierzchniowej warstwy traci się dużą część informacji dotyczącej pierwotnej stratygrafii. 5.o. kapilarność) charakterystycznymi dla dwuskładnikowych farb krzemianowych. Wytrzymałość podłoża po pierwszym naniesieniu farby krzemianowej na wcześniej wykonaną powłokę krzemianową Rys.remmers. Przedstawicielstwa w Polsce: Białystok – 0663 750 842.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA powłokowych na bazie tego samego spoiwa krzemianowego (rysunek 4 i 5). Nadmiernie wzmocniona warstwa powierzchniowa może się w dłuższym czasie odspajać w postaci łusek. W zaskakujący sposób „krzemionkowanie” – pomimo zagrożeń związanych z nim w przypadku farb – często nadal oceniane jest jako „pozytywne”. Nasza oferta obejmuje: • preparaty do iniekcji przeciw wilgoci podciąganej kapilarnie • mineralne zaprawy uszczelniające • bitumiczno-polimerowe hydroizolacje grubowarstwowe • systemy tynków renowacyjnych • zaprawy do naprawy betonu • pasty czyszczące do kamienia i cegły • impregnaty wzmacniające i hydrofobizujące • zaprawy do uzupełniania ubytków i spoinowania • farby silikonowe. Koszalin – 0604 414 858. co bardzo często prowadzi do niekorzystnych zmian wizualnych (przenikania „rdzy”). sprawiają. W efekcie już przy nakładaniu pierwszej powłoki istnieje ryzyko tworzenia niekorzystnych profili wytrzymałości (rysunek 6).pl Materiały i systemy firmy REMMERS są znane i stosowane od ponad 50 lat. (061) 816 81 00. Olsztyn – 0663 759 770. Kielce – 0605 487 516. Jelenia Góra – 0605 267 579. akrylowe i wapienne • żywiczne powłoki posadzkowe • chemoodporne powłoki ochronne. że parametry techniczno-wilgotnościowe mianowej REMMERS POLSKA Sp.

Pozwoliło to na ustabilizowanie konstrukcji rusztowania. Piłsudskiego (fotografia 4 i 5) zastosowano podpory mostowe trójjarzmowe H20 stężone odpowiednio ze sobą rurami stalowymi (dwa rzędy podpór pod przęsłem środkowym oraz po jednym rzędzie pod przęsłami skrajnymi). Do wykonania sufitów podwieszonych zamontowano (za sceną. umożliwiającą wykonanie polichromii na ścianach i sklepieniach. mimo okresu zimowego. współpraca firmy Budosprzęt z firmami partnerskimi zaowocowała kilkoma ciekawymi realizacjami. W Bazylice Królowej Jadwigi w Dąbrowie Górniczej zmontowano platformę na wysokości roboczej 16 m (fotografia 3). 2. W przypadku remontu filarów wiaduktu nad torami PKP w Jastrzębiu Zdroju przy al. z dodatkowymi wieżami na całej długości stężonymi rurami stalowymi z rusztowaniem głównym. natomiast przy budowie platformy dźwigary kratowe z wyłożeniem oraz przerzuty podestów. we współpracy z przedsiębiorstwem budowlanym DOMBUD. Wiadukt Jastrzębie 2 44 2 ’2007 (nr 414) . 5. Jako dźwigary zastosowano profile stalowe IN400 bezpośrednio podpierające prefabrykowane belki WBS. wykonała platformę roboczą o powierzchni ok. W celu wykonania instalacji pod zbiornikiem nowej warzelni na terenie Browarów Tyskich firma Budosprzęt. W celu maksymalnego zbliżenia rusztowania do ścian zastoso- wano rusztowanie Layher Blitz 100 i konsole. Rusztowania Layher Blitz 100 z platformami w Bazylice Królowej Jadwigi Fot. W celu przekazania obciążeń z górnej części rusztowania na dolną dodatkowo podparto pomost wykorzystując rury stalowe i podstawy śrubowe w osiach pól rusztowania. Platforma robocza pod zbiornikiem nowej warzelni na terenie Browarów Tyskich wanie wolno stojące (gdyż nie można było zakotwić rusztowań do ścian zbiornika) o wysokości roboczej 16 m. Wiadukt Jastrzębie 1 Fot. Kolumny rusztowań połączono dźwigarami kratowymi i wyłożono podestami na całej powierzchni. we współpracy z firmą Inox Instal. zamontowała rusztowania Layher Blitz 70 o wysokości roboczej 22 m. 1. Prace montażowe utrudniał stalowy pomost komunikacyjny usytuowany na drodze rusztowania na wysokości ok. które omówimy w tym artykule. Zastosowano rusztowanie Layher Blitz 70. 3. Fot. 10 m. Rusztowanie Layher Blitz umożliwiające wykonanie izolacji termicznej zbiornika Fot.5 m (fotografia 1). 4. Kolumny rusztowania połączono przerzutami podestów. 100 m2 na wysokości 3.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Zastosowanie rusztowań w pracach budowlanych ostatnim czasie. Przy budowie filarów wiaduktu wykorzystano również deskowania dostarczone przez firmę Budosprzęt. na wysokości 9 m) platformę roboczą o powierzchni 50 m2. Natomiast w celu wykonania izolacji termicznej zbiorników (fotografia 2) zmontowano ruszto- W Fot. Do wykonania tynków na ścianach wewnętrznych w Centrum Kultury w Chorzowie firma Budosprzęt.

.

ciągliwość i wytrzymałość zmęczeniową. Na fotografii 1 przedstawiono symula- Stal MMFX2 Stal MMFX2 (fotografia 2).nasa.* Anna Pszczółkowska*. Na świecie środki przeznaczone na badania i rozwój nanotechnologii rosną z roku na rok.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Katarzyna Danielewska. Tomasz Górecki* Nanotechnologia w budownictwie cję badań cech wytrzymałościowych nanorurek. robotyka. materiałach ceramicznych. Dzięki nanorurkom można także wzmacniać ceramikę oraz metale. nanorurki (carbon nanotubes – CNTs). Ze względu na bardzo duży stosunek długości do średnicy i zbliżone rozmiary do CSH. Federalnej Administracji Autostrad. zwiększa ich odporność ogniową i właściwości mechaniczne. podobnie jak jej zastosowanie w produktach komercyjnych. anotechnologia to nowa metoda podejścia do projektowania i wytwarzania materiałów przez modyfikację ich mikrostruktury na poziomie nanometrycznym. O przykładach naturalnych systemów możemy przeczytać w raporcie Application of Nanotechnology in Construction. dostrzegł w niej dziwne nici o rozmiarach rzędu nanometrów. zbliżoną do sklejki. 2. czyli karzeł) to jednostka długości równa jednej miliardowej metra (10 –9 m). chemicznych i biologicznych. Dodanie 5% masy zawierającej nanorurki do matrycy polimeru znacznie zmniejsza przepuszczalność powstałych z niej kompozytów. Marynarki Wojennej oraz Departamentów Transportu różnych stanów. Stal ta wyka- Fot. m. Prowadzi się wiele badań zastosowania nanotechnologii w polimerach. 1. Universtiy of Paisley. elektryka.in. N Wenzhong Zhu. Izolacje Ważnym obszarem rozwoju nanomateriałów są izolacje. produkowana przez firmę MMFX Steel Corp. została opracowana przy użyciu nanotechnologii przez profesora Garetha Thomasa z University of California (Berkeley). takie jak nanoporowe komponenty krzemianowe i aerożel. Rozwój nanotechnologii wpływa m.gov) 46 2 ’2007 (nr 414) . John C Gibbs and Peter JM Bartos. które zachowują się do Fot. na takie dziedziny techniki.in. Celem nanotechnologii jest wykorzystanie właściwości materiałów na poziomie atomowym do uzyskania doskonalszych cech fizycznych. np. Nanometr (od greckiego słowa nanos. metalach i betonach. wyższą wytrzymałość na rozciąganie. Zalicza się do niej działania na elementach mniejszych niż 100 nm. zbliżoną do odporności stali nierdzewnej. Laboratorium Materiałów Uniwersytetu w Helsinkach zaproponowało Katedrze Inżynierii Materiałów Budowlanych Poiltechniki Warszawskiej współpracę nad modyfikacją betonu nanorurkami węglowymi w celu otrzymania samozagęszczalnego betonu wysokiej wytrzymałości. nanorurki w hydratyzowanym zaczynie cementowym mogą utrudniać powstawanie i rozwój rys w betonie. jak informatyka. materiałoznawstwo. natomiast dodanie 15% objętości nanorurek do tlenku glinowego zwiększa przewodność elektryczną o 13 rzędów wielkości. niedostępne dotąd możliwości. japończyk Sumoi Iijima oglądając za pomocą mikroskopu elektronowego (w Laboratorium Badań Podstawowych Firmy NEC w Tsukubie w Japonii) próbkę rozmazanej sadzy. State-of-the-art report 2003. ACM Centre. RILEM CC197-NCM przygotowanym przez * Politechnika Warszawska zuje odporność na korozję. USA. medycyna. Z tego względu stal MMFX2 osiąga lepsze właściwości mechaniczne niż inne stale wysokowytrzymałościowe. które mogą być przydatne w modyfikacji rozwiązań materiałowych. których struktury zostały zoptymalizowane przez wiele milionów lat ewolucji. Jej właściwości umożliwiają dłuższy okres użytkowania w środowisku agresywnym i w efekcie obniżają koszty konstrukcji. Nanorurki W 1991 r. Celem artykułu jest przedstawienie możliwości. W porównaniu ze zwykłą stalą węglową ma zupełnie inną strukturę w skali nano. przy czym jest znacznie tańsza. School of Engineering and Sciences. zaś nanotechnologia to technologia zajmująca się zagadnieniami na poziomie budowy atomu. Symulacje badań cech wytrzymałościowych nanorurek (www. tzw. Stal MMF2 Nanotechnologia naśladująca naturę Niektóre nanotechnologie mają na celu skopiowanie lub naśladowanie materiałów naturalnych. Wykorzystanie nanotechnologii może prowadzić do rewolucyjnego ulepszenia wielu produktów i procesów oraz otwiera zupełnie nowe. Dzięki swoim właściwościom omawiana stal cieszy się dużym zainteresowaniem w USA. elektronika.nas.

które można będzie nanieść na dowolną powierzchnię. Dzięki właściwościom hydrofilowym powłoki woda deszczowa równomiernie spływa i zmywa brud. ma mniejszy skurcz. Inne przykłady zastosowania nanotechnologii: twarde i wytrzymałe powłoki nanokrystaliczne wytwarzane z aluminium i tytanu oraz pokrycia nanoceramiczne wykazujące od 4 do 6 razy większą odporność na zużycie i dwukrotny wzrost wytrzymałości w porównaniu z ceramiką konwencjonalną. czyniąc ją użyteczną w nocy. Do dziś materiały te wielokrotnie stosowano jako izolację. większą wytrzymałość na rozciąganie i mniejsze skłonności do zarysowań. w oknach do odbijania promieniowania cieplnego lub w innych rozwiązaniach oszczędzających energię. W procesie fotokatalitycznym nanocząsteczki TiO2 reagują z promieniowaniem ultrafioletowym pochodzącym z naturalnego światła dziennego i rozkładają zanieczyszczenia organiczne. w tym antygraffiti – bakteriobójcze – utwardzające – ochronne – antykorozyjne – farby o zwiększonej trwałości Inne zastosowanie NANO-HOUSE to dom przyszłości – wykorzystujący nowoczesne materiały budowlane opracowane dzięki nanotechnologii. fotokatalitycznego. wykładanego na Wydziale Inżynierii Lądowej Politechniki Warszawskiej. W 2003 r. Są bardziej efektywne od baterii słonecznych starego typu oraz działają nawet w pochmurne dni. likwidując konwekcję i obniżając całkowite przewodnictwo cieplne. ich dużej liczby i małych wymiarów (10 – 100 nm). Wykorzystane są np. Szkło samoczyszczące Samoczyszczące szkło „Activ” firmy Pilkington zostało pokryte specjalną warstwą grubości 50 nm. że poziom tlenków azotu na ścianie pokrytej zaprawą tynkarską na bazie cementu fotokatalitycznego był o 20 do 80% niższy niż na powierzchni ze zwykłego cementu. Zachęcona tymi wynikami Unia Europejska przeznaczyła w 2004 r. efektywność cieplna. • klej do glazury o bardzo dużej wytrzymałości opracowany przez firmę Degussa. znana z twardości. Firma SKANSKA pracuje nad betonem niszczącym spaliny. minimalna grubość izolacji. używając nanocząsteczek albo formując warstwy metali i dielektryków.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA dziesięciu razy lepiej niż konwencjonalne izolacje. szą kompatybilność z betonem oraz większą tiksotropię w porównaniu z innymi zaprawami naprawczymi. Cząsteczki gazu wewnątrz porów doświadczają zjawiska znanego jako efekt Knudsena. firma ITALCEMENTI pokryła 6750 m2 nawierzchni drogowej na przedmieściach Mediolanu mieszanką betonową na bazie cementu Podziękowania Artykuł powstał w ramach przedmiotu Inżynieria Materiałów Budowlanych. Podobny eksperyment przeprowadzono we Francji. Powłoki tworzy się. które rozkładają tlenki azotu i inne toksyczne substancje. takie jak benzen. materiały budowlane o właściwościach oczyszczających powietrze pod wpływem słońca i deszczu. która działa dwuetapowo. które praktycznie eliminuje wymianę energii w gazie. Jako przykład można podać farbę. stworzony przez Australian Commonwealth Scientific and Research Organization (CSIRO) i University of Technology w Sydney (UPS). 1. który można wykorzystać w tunelach. Klej można stosować bez użycia podkładu. • baterie słoneczne zbudowane z nanokryształów dwutlenku tytanu pokrytych barwnikami organicznymi. Naukowcy z University of California pracują nad elastycznymi bateriami słonecznymi. która alarmuje o wycieku gazu lub przebiciu elektrycznym. Bardzo dobre właściwości izolacyjne tych materiałów wynikają z unikalnego kształtu porów. gdzie okazało się. Charakteryzują się one małą gęstością i dużą porowatością. Podczas wiązania powstają w nim drobne nanostruktury.o. które wnikają w pory materiału (zbyt małe dla tradycyjnych wypełniaczy) i klinują się w nich. z o. Autorzy dziękują Kierownikowi przedmiotu. Wykazuje on lepszą przyczepność. Badania wykazały spadek poziomu CO2 nawet o 60% w zależności od warunków pogodowych. Zastosowano również nanoproszki czyszczące powłoki oraz chroniące szyby przed promieniami UV. produkowana w średniowieczu. jest nieprzepuszczalny. Powłoki zawierające srebrny nanoproszek zapewniają ochronę antybakteryjną. gdy istotne były bardzo dobre właściwości termiczne. Lechowi Czarneckiemu za cenne uwagi i sugestie podczas przygotowywania artykułu. Jednym z produktów nowej generacji przeznaczonych do naprawy betonu jest Emaco Nanocrete firmy BASF Construction Chemicals Polska Sp. Zastosowane w nim materiały reagują na sygnały z otoczenia. Pracują one w sposób zbliżony do fotosyntezy. większą gęstość i lepPrzykłady istniejących impregnatów i powłok Rodzaj powłoki Powłoki na powierzchniach szklanych Powłoki na powierzchniach różnych Działanie powłoki – samoczyszczące – termoizolacyjne – antyrefleksyjne – łatwo czyszczące.88 mld euro na rozwój inteligentnych materiałów budowlanych. a wykorzystujące nanocząsteczkowe złoto mają właściwości dezodorujące. 2 ’2007 (nr 414) 47 . • stal damasceńska. zawdzięczała swoje właściwości nanorurkom. co jest niemożliwe w przypadku materiałów tradycyjnych. Powłoki tworzone przy użyciu nanotechnologii (tabela) mogą być wykorzystane do selektywnego odbijania i przesyłania światła o różnej częstotliwości. Inne mogą zmieniać kolor na komendę lub generować elektryczność w ciągu dnia. prof. Powłoki i materiały do napraw Przez wprowadzanie nanocząsteczek lub nanowarstw w pokrycia można ulepszyć ich właściwości i rozszerzyć zastosowanie.

rur. R4 przyczepność > 2 MPa po 50 cyklach zamrażania. chłodni kominowych i kominów. 100 mm (ściany) prefabrykowanych płyt elewacyjnych. Wprowadzenie do zaczynu cementowego modyfikatorów polimerowych oraz Cecha R2 Ogólna charakterystyka Wytrzymałość na ściskanie (po 28 dniach) technologia nowej generacji odpowiednio dobranych dodatków nieorganicznych powoduje zwiększenie gęstości i zmniejszenie ilości mikrodefektów w strukturze zhydratyzowanej oraz na powierzchni rozdziału stwardniały zaczyn cementowy/mikrokruszywo.lekka konstrukcyjna wa naprawcza zaprawa naprawcza fc > 25 MPa fc > 35 MPa E > 15 GPa. Może być on również używany jako wysokowytrzymała zawiesina sczepna do zapraw naprawczych Emaco® Nanocrete. tuneli. R3 grubość warstwy min 5 mm. 061/845 10 40 fax 061/845 10 36 www. max 50 mm (sufity). filarów wsporczych i belek oraz barier. powstających podczas twardnienia zaprawy.o. Zaprawy Emaco® Nanocrete można stosować do napraw m. R3 i R4 – jednoskładnikowe workowane zaprawy naprawcze do napraw konstrukcyjnych i niekonstrukcyjnych. Emaco® Nanocrete AP..pl Struktura stwardniałej zaprawy Emaco® Nanocrete Naprawa słupa za pomocą zaprawy Emaco® Nanocrete 48 2 ’2007 (nr 414) . Charakterystykę zapraw naprawczych Emaco® Nanocrete przedstawiono w tabeli. Dodatkowe mikrozbrojenie włóknami o żebrowanej powierzchni i nerkowatym przekroju eliminuje ryzyko powstania rys w wyniku naprężeń skurczowych. molo. Są to: • Emaco® Nanocrete R2. stacji uzdatniania wody i obiektów kanalizacyjnych w agresywnym środowisku wysokosiarczanowym. z o. max 80 mm (sufity). Efektem tej modyfikacji są bardzo dobre parametry techniczne. po PCI Nanolight i PCI Nanofug do klejenia i spoinowania okładzin ceramicznych. fc > 18 MPa po 24h E > 20 GPa. przywraca środowisko wysokiego pH w celu aktywnej pasywacji stali oraz zawiera aktywne inhibitory korozji. z o. filarów wsporczych i belek konstrukcji parkingów wielopoziomowych.basf-cc. Emaco® Nanocrete R3 Rodzina produktów Emaco® Nanocrete Charakterystyka zapraw naprawczych Emaco® Nanocrete R4 ciężka konstrukcyjna zaprawa naprawcza fc > 60 MPa. BASF Construction Chemicals Sp. linię produktów wykorzystującą nanotechnologię stosowaną – Emaco® Nanocrete do napraw betonu. R3 klasa wg PN-EN 1504-3 Inne grubość warstwy min 3 mm. płyt nośnych jezdni. jednoskładnikowy zabezpieczający aktywny preparat gruntujący na bazie cementu do stali zbrojeniowej. kolektorów oraz wszystkich konstrukcji podziemnych.: elewacji i balkonów budynków mieszkalnych. Emaco® Nanocrete zastosowano do naprawy konstrukcyjnej i reprofilowania belek i słupów w hotelu Grand w Warszawie.o. wałów nadmorskich i zbiorników retencyjnych wielkich budowli morskich i konstrukcji rezerwuarów wody. E < 15 GPa. spoin i pokryć wodoszczelnych konstrukcji mostów i wiaduktów. wprowadza na rynek kolejną.in. w tym: wytrzymałość na rozciąganie i ściskanie. tel. mrozoodporność.EMACO® NANOCRETE BASF Construction Chemicals Polska Sp. wysoka odporność na karbonatyzację i siarczany reprofilacyjna zapra. zapewniając dalszą ochronę stali. przyczepność do podłoża. 75 mm (ściany) Moduł elastyczności. • Emaco® Nanocrete AP – jednoskładnikowy preparat gruntujący zabezpieczający na bazie cementu do stali zbrojeniowej i jednocześnie klejąca zaprawa sczepna stosowana przed nałożeniem Emaco® Nanocrete R2 i R3.

W celu obliczenia wskaźnika absorpcji kropli wody przez badaną powierzchnię korzystano z następującego wzoru: WA(%) = tn 100% tx Materiały i metody badań Do badań efektywności preparatów do hydrofobizacji w odniesieniu do nasiąkliwości powierzchniowej * Politechnika Świętokrzyska gdzie: np – nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m2]. Z wyników uzyskanych w przypadku próbek bez i po hydrofobizacji obliczono średnią arytmetyczną. Próbki wysuszono do stałej masy w temperaturze 70 ± 5 °C. który określa się na podstawie czasu wnikania kropli wody w powierzchnię materiału bez i po hydrofobizacji. Badania skuteczności działania preparatów do hydrofobizacji powierzchni cegieł oceniono również na podstawie wskaźnika absorpcji kropli wody. Zastosowano trzy sposoby nanoszenia preparatów: natrysk. natrysk i malowanie. Wyniki badań nasiąkliwości masowej próbek cegieł bez i po hydrofobizacji przez zanurzenie powierzchni próbek w preparacie. zwana też kapilarną. Na powierzchnię próbek cegieł. w odległości co 1 cm kropla. natrysk i malowanie zestawiono w tabeli 4.02 g każda za pomocą mikropipety automatycznej z wysokości 0. Zdzisława Owsiak* Badanie efektywności hydrofobizacji powierzchni cegieł zastosowano próbki sześcienne o boku 6 cm wycięte z cegieł klasy 15. na podstawie porównania nasiąkliwości powierzchniowej wodą powierzchni materiału bez i po hydrofobizacji. porównując ją z nasiąkliwością takiej samej próbki bez hydrofobizacji. Preparatem do hydrofobizacji zabezpieczono po 3 próbki metodą natrysku. Wyniki badań nasiąkliwości powierzchniowej próbek bez i po hydrofobizacji różnymi preparatami i różnymi metodami zestawiono w tabelach 1 do 3. Zbadano także nasiąkliwość powierzchniową kolejnych trzech próbek. 2 ’2007 (nr 414) 49 . H wnikania kropli wody w hydrofobizowaną powierzchnię. Jako wynik przyjęto średnią arytmetyczną z 20 pomiarów dla każdej metody nanoszenia preparatów do hydrofobizacji. Pomiar nasiąkliwości przeprowadzono po 6 i 24 h.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA dr inż. Wyraża się ją w kg/m2 i oznacza po określonym czasie.in. malowanie i zanurzenie powierzchni w preparacie. a następnie po 3 i 7 dniach. F – powierzchnia próbki stykająca się z wodą [m2]. Wyniki badań W badaniach zastosowano cztery preparaty do hydrofobizacji oznaczone od 1 do 4 oraz preparat wzmacniający oznaczony 5. tn – czas absorpcji przez powierzchnię próbki bez hydrofobizacji [min]. Przed nałożeniem preparatu próbki zostały wysuszone do stałej masy w temperaturze 70 °C ± 5 °C w suszarce laboratoryjnej. która w dalszych badaniach stykała się z wodą. w którym największą grupę materiałów budowlanych stanowiły cegły. Ze względu na ograniczone możliwości pobrania próbek z obiektu przeprowadzono porównawcze badania modelowe dotyczące wpływu sposobu nanoszenia preparatów do hydrofobizacji na powierzchnię cegły na efektywność ich działania. Badanie czasu wnikania kropli wody przez powierzchnię cegieł z naniesionym preparatem przedstawiono na fotografii.in. Nasiąkliwość powierzchniową próbki bez i po hydrofobizacji obliczono ze wzoru: np = mw − m s F ydrofobizacja powierzchni materiału polega na nadaniu jej właściwości odpychania wody. Mierzono czas potrzebny na całkowitą absorpcję kropli wody przez powierzchnię zhydrofobizowaną (tx) i przez powierzchnię bez hydrofobizacji (tn). Badania przeprowadzono na dwóch próbkach cegieł o powierzchni 24 cm2 i grubości 6 cm w przypadku każdej metody nanoszenia preparatu do hydrofobizacji. na podstawie obserwacji zachowania się wody na zhydrofobizowanej powierzchni. Badania skuteczności działania preparatów do hydrofobizacji powierzchni cegieł ocenia się również na podstawie wskaźnika absorpcji kropli wody. malowania lub przez zanurzenie. bez i po hydrofobizacji. jest to nasiąkliwość materiału oznaczona jako podciąganie kapilarne wywołane przez przenikanie wody do powierzchni próbki stykającej się z wodą. Efekt hydrofobizacji określa się m. Efekt hydrofobizacji oceniono na podstawie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej. mw – masa wilgotnej próbki [kg]. Nasiąkliwość powierzchniowa. ms – masa suchej próbki [kg]. czyli niezwilżalności. masowej i czasu wnikania kropli wody w powierzchnię cegieł. Po 24 h zbadano nasiąkliwość powierzchniową próbki po hydrofobizacji. Po jednej dobie wykonano badania gdzie: WA – wskaźnik absorpcji kropli wody [%] tx – czas absorpcji przez powierzchnię zhydrofobizowaną próbki [min]. Do badań nasiąkliwości powierzchniowej zabezpieczono tylko jedną powierzchnię próbki. Badania efektywności hydrofobizacji dotyczyły bardzo zniszczonego obiektu konserwatorskiego. Ocenia się go m. naniesiono po 20 kropli wody destylowanej o masie 0. niepoddanych hydrofobizacji. a w tabeli 5 wyniki badań czasu wnikania kropli wody w powierzchnię cegły bez i po hydrofobizacji przez zanurzenie powierzchni w preparacie. Nasiąkliwość powierzchniową próbek po hydrofobizacji oceniono.5 cm.

26 kg/m2).77 0.185 0.726 1 dniu 0.44 9.48 12.049 15.073 13. Zmiany nasiąkliwości poszczególnych preparatów w czasie były podobne. jest bardzo zróżnicowana i wynosi 0. Najniższa jest w przypadku próbek powierzchniowo zanurzonych w preparatach.034 0.206 0. Po 6 h wynosi 0.262 11.983 kg/m2 po 6 h oraz 0.726 1 dniu 1.264 15.646 Na rysunku 1.61 0. Czas wnikania kropli wody w powierzchnię cegły zhydrofobizowaną (różne metody nanoszenia preparatu) i bez hydrofobizacji Rodzaj preparatu Nasiąkliwość masowa [%] metoda nanoszenia preparatu zanurzenie natrysk malowanie powierzchni 235 185 330 270 2 225 155 220 210 1 1 188 165 215 220 1 Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji 50 2 ’2007 (nr 414) .68 13.05 0 Nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m2] po 6h 0.768 13.395 14. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej bez i po hydrofobizacji – dwukrotne malowanie powierzchni próbki Rodzaj preparatu Ilość preparatu [kg/m2] 0.138 0.79 8.77 10.421 0.90 0.983 0. Nasiąkliwość powierzchniowa próbek.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Tabela 1.05 4.038 0.444 0.201 0.21 2.120 0.187 11.64 0 Nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m2] po 6h 0. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej bez i po hydrofobizacji – dwukrotny natrysk preparatu na powierzchnię próbki Rodzaj preparatu Ilość preparatu [kg/m2] 0.26 0 Nasiąkliwość powierzchniowa [kg/m ] po 2 Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji 6h 0.038 0.036 5.306 14.034 0.046 0. 2 i 3 przedstawiono procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatów do hydrofobizacji.117 0.23 0.073 14.95 4. najmniej zwiększyła się nasiąkli- Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji Tabela 4.56 13. Obliczony wskaźnik absorpcji kropli wody przez powierzchnię cegły zhydrofobizowanej przez zanurzenie w preparacie. Tabela 3.079 11. że nasiąkliwość powierzchniowa próbek po hydrofobizacji jest znacznie mniejsza od nasiąkliwości próbek bez tego zabezpieczenia i w dużym stopniu zależy od sposobu nanoszenia preparatu.957 8.9 kg/m2 po 7 dniach.200 0.31 4.051 13.070 0.021 – 0. a po 7 dniach kilkadziesiąt razy.072 0.042 13. natrysk i malowanie zestawiono w tabeli 6.34 11.42 0.036 kg/m2 i zwiększa się z czasem (po 7 dniach wynosi 0.987 7 dniach 0.79 13.947 0.339 14.50 2. W tym przypadku zmiana nasiąkliwości w czasie jest bardzo zróżnicowana.021 0.99 10.081 0.678 14.646 0.36 0.237 14.257 12.33 Tabela 5.301 14.906 15.407 0. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości powierzchniowej bez i po hydrofobizacji – zanurzenie powierzchni próbki Rodzaj preparatu Ilość preparatu [kg/m2] 2.201 8. Zanurzenie powierzchniowe próbek w preparatach do hydrofobizacji powoduje zmniejszenie nasiąkliwości odpowiednio po 6 h kilkaset razy.249 0.30 – 14.038 – 0.986 14.11 12.36 11.868 8.51 13.806 3 dniach 7.41 0.325 0.286 14.646 Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Bez hydrofobizacji Badanie czasu wnikania kropli wody przez powierzchnię cegieł z naniesionym preparatem 3 Tabela 2.987 7 dniach 13.59 4. na których powierzchnię preparaty zostały naniesione metodą natrysku.148 0.773 11.12 – 0.35 0.806 3 dniach 0.726 1 dniu 13.806 3 dniach 14.065 0.306 15.646 Podsumowanie wyników badań Na podstawie laboratoryjnych badań modelowych zależności efektywności preparatów do hydrofobizacji od sposobu ich nanoszenia na powierzchnię próbek cegieł klasy 15 stwierdzono.066 0.258 0.319 14. Zestawienie wyników badań nasiąkliwości masowej próbek cegieł bez i po hydrofobizacji – różne metody nanoszenia preparatu Rodzaj preparatu Nasiąkliwość masowa [%] metoda nanoszenia preparatu zanurzenie natrysk malowanie powierzchni 6.889 0.987 7 dniach 14.15 0.124 14.210 14.034 0.323 15.

Następnie obserwowano wzrost nasiąkliwości i po siedmiu dniach największą nasiąkliwość wykazały próbki pokryte preparatem nr 1 (13.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA ne malowanie.44% do 0.60 0.44 0.58 kg/m2 w przypadku preparatu wzmacniającego.45 100 Rys.30 0. 3. W badaniach modelowych porównano także wpływ sposobu nanoszenia preparatu na jego zużycie na 1 m 2 w przypadku zastosowania trzech sposobów nanoszenia preparatów do hydrofobizacji i wzmacniających na powierzchnie próbek cegły. Czas wnikania kropli wody w przypadku próbek bez hydrofobizacji wynosi 1 min.95 kg/m2 w przypadku preparatu nr 4. natomiast zanurzenie próbek w preparacie spowodowało niewielkie zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej. Przy nanoszeniu preparatów metodą natrysku zużycie preparatów było bardzo zróżnicowane i wynosiło 0.33% w zależności od rodzaju preparatu. a wskaźnik absorpcji kropli wody od 0. w porównaniu z próbką bez hydrofobizacji.51%. miały nasiąkliwość podobną jak próbki bez hydrofobizacji. Procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatu przez zanurzenie powierzchni próbki (wg danych z tabeli 1) Rys. 1.30% do 0. a wskaźnik absorpcji od 0.40 50 0.034 – 0.36%.61 kg/m2 w przypadku preparatu nr 2.26 – 0. następnie malowanie (mokre na mokre). Porównując nasiąkliwość powierzchniową próbek bez i po hydrofobizacji.54 0. W przypadku pozostałych preparatów następuje wzrost nasiąkliwości już po 1 dniu.41 kg/m2.5 h na głębokość do 1 mm) i wynosiło od 2.51%. w zależności od rodzaju preparatu. Procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatu przez dwukrotne malowanie powierzchni próbki (wg danych z tabeli 3) Hydrofobizujący 4 Wzmacniający 5 Nasiąkliwość masowa próbek cegieł po hydrofobizacji wykonanej przez zanurzenie powierzchni próbki wynosiła 0. Wskaźnik absorpcji kropli wody przez powierzchnię cegły zhydrofobizowaną metodą zanurzenia powierzchni. Z tego względu wybór preparatu do hydrofobizacji zależy od sposobu jego nanoszenia.21 kg/m2).36%.64% w zależności od rodzaju użytego preparatu.066 kg/m2. Jedynie w przypadku preparatu wzmacniającego wynosi 2 min. 2 ’2007 (nr 414) wość w przypadku preparatu nr 3. metodą natrysku czy malowania.56 – 13. Próbki cegieł po hydrofobizacji metodą dwukrotnego malowania powierzchni osiągnęły nasiąkliwość masową 8.23 kg/m2 w przypadku preparatu nr 1 i 2.59 kg/m2 w przypadku preparatu nr 1 do 4. wykazały duży spadek nasiąkliwości. Próbki pokryte preparatem mającym działanie wzmacniające. Wnioski • Skuteczność preparatów do hydrofobizacji wynika ze sposobu ich nanoszenia na powierzchnię cegieł.34%. natomiast po jednym dniu nasiąkliwość próbek po hydrofobizacji jest zbliżona do nasiąkliwości bez hydrofobizacji. 2. 51 . Procentowe zmniejszenie nasiąkliwości powierzchniowej cegły po naniesieniu preparatu przez dwukrotny natrysk na powierzchnię próbki (wg danych z tabeli 2) Hydrofobizujący 1 Hydrofobizujący 2 Hydrofobizujący 3 Rys. Jedynie w przypadku preparatu wzmacniającego wskaźnik ten wynosi 50%. której nasiąkliwość masowa wynosi 13. W zależności od rodzaju preparatu czas wnikania kropli w przypadku próbek zhydrofobizowanych przez zanurzenie wynosi od 185 do 330 min. w porównaniu z próbką bez hydrofobizacji. Natomiast czas wnikania kropli wody w powierzchnię cegły zhydrofobizowanej metodą natrysku wynosi od 155 do 225 min. • Na podstawie przeprowadzonych badań wpływu sposobu nanoszenia preparatu do hydrofobizacji na efektywność działania tych preparatów stwierdzono.04 kg/m2 preparatu wzmacniającego i 0. Po 6 h wynosiła ona 0. dla której wartość ta wynosi 13. a próbki bez hydrofobizacji – 13. natrysku lub malowania Rodzaj preparatu Nasiąkliwość masowa [%] metoda nanoszenia preparatu zanurzenie natrysk malowanie powierzchni 0.45 0. których powierzchnia była hydrofobizowana przez dwukrot- Zużycie preparatu było największe w przypadku zanurzenia powierzchni próbki w preparacie (przez 0.99% – 13. Tabela 6. obserwuje się po 6 h spadek nasiąkliwości od 230 razy w przypadku preparatu nr 3 do 9 razy w przypadku preparatu nr 1. Natomiast przy dwukrotnym malowaniu powierzchni (mokre na mokre) zużyto 0. W przypadku próbek cegieł zhydrofobizowanych metodą dwukrotnego natrysku nasiąkliwość masowa wynosiła 9. w zależności od stosowanego preparatu.47 100 0. Nasiąkliwość pozostałych próbek była podobna i wynosiła 0.77 – 10.53 0.42 0.46 0.36%. Jedynie w przypadku preparatu wzmacniającego wynosi 100%. Próbki cegły. a najmniej skuteczne jest natryskiwanie.64 0. że najefektywniejszym sposobem hydrofobizacji cegieł jest zanurzenie ich w preparacie.

stwarzające zagrożenie pożarowe. Poznań 2. ale także dla ludzi przebywających w pomieszczeniach z zapleśnionymi elementami. 5.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych dr hab. pęcznienie i kurczenie drewna oraz jego pękanie na różną głębokość. ale inny podział klas zagrożeń: 5 klas zagrożeń powodowanych przez grzyby domowe. – kwasy i zasady. Klasy zagrożenia Wymagania dotyczące zabezpieczenia drewna i jakości tego zabiegu (dobór środka ochronnego. 3. a przy długim i intensywnym działaniu zwiększenie chropowatości. obniżające wytrzymałość drewna. ryzyko zagrożenia waha się od wysokiego do nieznacznego 52 2 ’2007 (nr 414) . U – zagrożenie w Europie uniwersalne. Instrukcja ta ustala żądaną klasę bioodporności oraz klasę zabezpieczenia drewna na powierzchni i w głębszych warstwach drewna. W normie PN-EN 351-1 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Drewno lite zabezpieczone środkiem ochrony – Klasyfikacja wni- Tabela 1. Norma PN-EN 350-2 ustala m. i zmienne warunki termiczne. 4 klasy nasycalności drewna (podatno- odczas eksploatacji konstrukcje drewniane są narażone na działanie abiotycznych i biotycznych czynników niszczących. sucho bez kontaktu czasem z gruntem. jonizujące). śluzowce. Grzyby mogą być szkodliwe nie tylko dla drewna. powodujące m. 4. Klasy zagrożenia drewna niszczącym działaniem czynników biotycznych wg PN-EN 335-2 Klasa zagrożenia Warunki użytkowania drewna i klasy zagrożenia biologicznego Warunki ogólne Warunki dla drewna litego zakres stosowania opis sytuacji wilgotnościowej podczas użytkowania wilgotność drewna organizmy 1. bez kontaktu stale sucho z gruntem. przykryte. W normie PN-EN 335-1 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Definicja klas zagrożenia ataku biologicznego – Postanowienia ogólne zagrożenie drewna czynnikami niszczącymi podzielono na 5 głównych klas z narastającym ryzykiem zaatakowania drewna przez czynniki biolo* Instytut Technologii Drewna. Naturalna trwałość drewna litego.in. powiązane z klasą zagrożenia wg tej normy i naturalną trwałością drewna omówioną w normach PN-EN 460 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych –. L – zagrożenie regionalne/lokalne 1) chrząszcze występują w większej części Europy powszechnie. owady – techniczne szkodniki drewna. która wprowadza zbliżony. retencja. ale także glony. inż. roztocze. bakterie. Krajowe wymagania dotyczące zabezpieczania chemicznego drewna przedstawia „Instrukcja ITB nr 355/98 – „Ochrona drewna budowlanego przed korozją biologiczną środkami chemicznymi. Z – rozkładu szarego. powodujące zmiany barwy drewna. częste nieprzykryte nawilżenie w kontakcie stale narażone z gruntem na nawilżenie lub wodą w kontakcie słodką z gruntem lub wodą słodką w wodzie stale narażone morskiej na nawilżenie wodą morską stale poniżej 18% okresowo ponad 20% często ponad 20% stale ponad 20% stale ponad 20% grzyby owady P Z S Ch1) T – – – U L świdraki – U – U U L – U U – U U U U U L L – – U U U U L U Legenda: P – podstawczaki. IR. docent ITD Andrzej Fojutowski* Zabezpieczanie konstrukcji drewnianych kania i retencji środka ochrony drewna określono również wymagania dotyczące stopnia chemicznego zabezpieczenia drewna. narażone na przykryte nawilżenie (ryzyko nawilżenia) bez kontaktu narażone na z gruntem. Czynniki biotyczne powodujące pogorszenie właściwości drewna to grzyby. – ciepło (ogień). S – powodujące siniznę i/lub pleśnienie. w związku z rozwojem zarodników i wytwarzanych przez grzyby mykotoksyn. ale przede wszystkim i najczęściej od stopnia narażenia drewna na zaatakowanie przez czynniki niszczące. wpływająca na zawartość wilgoci w drewnie. Ch – chrząszcze. małże. UV.in. Wymagania i badania”. Wytyczne dotyczące wymagań w zakresie trwałości drewna stosowanego w klasach zagrożenia i PN-EN 350-2 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Naturalna trwałość drewna litego – Wytyczne dotyczące naturalnej trwałości i podatności na nasycanie wybranych gatunków drewna mających znaczenie w Europie. nicienie. – promieniowanie (świetlne – światło widzialne. porosty. Ważniejsze czynniki fizyczno-chemiczne to: – zmienna wilgotność otoczenia. 3 klasy zagrożeń powodowanych przez grzyby pleśnie i 2 klasy zagrożeń powodowanych przez owady. metody impregnacji. T – termity. raki. głębokość wnikania) zależą od wielu czynników. P giczne (tabela 1).

• słupki i podpory w pomieszczeniach poniżej poziomu terenu. W konstrukcjach podłóg takie same wymagania jak w przypadku belek stropowych stawiane są legarom stykającym się z murem lub murowanymi słupkami podpór. a drewno twardzieli do klasy 3 – 4 (klasa 3: trudne do nasycenia. Kontrole i badania zabezpieczania konstrukcji drewnianych powinny być przeprowadzane w ramach odbiorów międzyoperacyjnych. być odporne lub uodpornione na działanie korozji biologicznej. które w miejscu styku powinny być zaimpregnowane przeciwgrzybowo i odizolowane papą. sortowanej wytrzymałościowo. na ścianach fundamentowych oraz podwaliny stropu. w zależności od klasy zagrożenia ataku biologicznego. Preparaty. małą architekturę. W przypadku drewna liściastego górną granicę wilgotności określono na 15%. Istotne z punktu widzenia ochrony i impregnacji drewna jest wskazanie. Wskazane powinny być miejsca wykonania i wymagania dotyczące zabezpieczeń. a także materiałów drewnopochodnych. 2 ’2007 (nr 414) Wymagania budowlane dotyczące zabezpieczania konstrukcji Wymaganie dotyczące zabezpieczania konstrukcji drewnianych przed działaniem czynników biotycznych wynika z rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych. być zabezpieczone przed długotrwałym zawilgoceniem we wszystkich stadiach wykonywania elementów. szczególnie oczepy. • odpowiadające wymaganiom PN-C-04906:2000 Środki ochrony drewna – Ogólne wymagania i badania. Stanowi ono. drewniane elementy poniżej gruntu. końcówki belek międzystropowych oraz miejsca przy instalacjach wodno-kanalizacyjnych. § 322). a jednocześnie ułatwia wprowadzanie do drewna ciekłych środków ochronnych. • legary podpodłogowe i kratownice na murach piwnic. Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL. – elementy drewniane stropodachów. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. metody i technologie zabezpieczania elementów przed działaniem wilgoci. Przestrzeganie tych wymagań bardzo ogranicza rozwój grzybów (za minimalną wilgotność potrzebną do ich rozwoju przyjmuje się 20%). • elementy ścianek działowych piwnic oraz inne elementy narażone na kontakt z betonem. Poza tym elementy konstrukcji drewnianych powinny być izolowane od kontaktu z częściami konstrukcji z innych materiałów chłonących wilgoć. drobne elementy konstrukcyjne. czynników chemicznych. grochodrzewu (lub innego o zbliżonych właściwościach) należy np. klasa 4 – prawie nieprzepuszczalne dla cieczy impregnacyjnej). drewniane przegrody piwniczne. stropy nad piwnicami i strop ostatniej kondygnacji (zwłaszcza miejsca koło okapu i świetlików). że do elementów wymagających zabezpieczenia próżniowo-ciśnieniowego najczęściej zalicza się: • drewno podwaliny na płycie fundamentowej. szczególnie niewentylowane. powinny 53 . co najmniej na długości oparcia w murze. 2002. nr 75. elementy konstrukcji przy balkonach. Powierzchnie czołowe belek stropowych i boki tych belek powinna dzielić od muru szczelina powietrzna szerokości minimalnej 30 mm. aby wyeliminować możliwość wtórnego nawilżania elementów drewnianych. Inne rodzaje drewna powinny być stosowane w sytuacjach uzasadnionych technicznie. – podłogi w suterenach i na niepodpiwniczonym parterze. Zabiegi ochronne i zabezpieczenie przed czynnikami biologicznymi powinny także odpowiadać wymaganiom Instrukcji ITB nr 355/98. Najpowszechniejsze w Polsce drewno sosny zwyczajnej zaliczono pod względem nasycalności do klasy 1 dla drewna bielu (łatwe do nasycenia). żeby końce belek stropowych. np. W deskowaniach połaci dachowych wymaga się zabezpieczenia desek przed rozkładem biologicznym i ułożenia ich stroną dordzeniową ku dołowi. klocki. • zgodne z rekomendacjami technicznymi ITB i związanymi z nimi zaleceniami udzielania aprobat technicznych – ZUAT – 15/VI. były zabezpieczone środkami przeciwgrzybowymi oraz odizolowane od bezpośredniego styku z murem przez zastosowanie papy lub podobnego materiału. Konstrukcje z drewna. to: – dolne części ścian parteru. że elementy tych konstrukcji powinny. Zebrano w tej normie dane dla kilkudziesięciu gatunków drewna. Wymaganie zabiegów ochronnych dotyczy także elementów więźby dachowej stykających się z murem. Do zabezpieczania drewna i materiałów drewnopochodnych przed czynnikami biologicznymi należy stosować preparaty: • posiadające pozwolenie Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych. a w konstrukcjach usytuowanych na otwartym powietrzu 23%. Warto przy tym wziąć pod uwagę. oraz górne części ścian ostatniej kondygnacji.WMiPB) na obrót produktami biobójczymi. biologicznych oraz ognia powinny być podane w projekcie budowlanym (dokumentacji technicznej). częściowych i w odbiorze końcowym. W tym samym celu wymagane jest ich składowanie w czasie budowy w warunkach zabezpieczających przed zawilgoceniem. krokwie koszowe. Rozwiązania konstrukcyjne wymagające zabezpieczenia. – inne miejsca zagrożone nawilżaniem i utrudnionym odsychaniem. płatwie stropowe. do których zalicza się środki ochrony drewna. Z drewna dębowego. przy czym górne płaszczyzny desek nie powinny mieć flisów (oblin). • elementy drewniane zewnętrzne tworzące tzw. szczególnie podwaliny i konstrukcje szkieletowe. że konstrukcje z drewna litego należy wykonać z tarcicy iglastej lub topoli.06/2005 Środki ochrony drewna przed korozją biologiczną wyrobów budowlanych z drewna. 690. końcówki dolne krokwi (całość drewna narażona na działanie owadów). że wilgotność drewna iglastego w konstrukcjach chronionych przed zawilgoceniem nie powinna przekraczać 18%.U. o klasie sortowniczej zgodnej z podaną w dokumentacji projektowej i trwale oznakowanej. ze względu na większe narażenie na rozkład biologiczny.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA ści na impregnację). w konstrukcji stropów wymaga się. poz. W opracowanych w Instytucie Techniki Budowlanej „Warunkach technicznych wykonania i odbioru robót budowlanych” wskazuje się. – murłaty. wykonywać wkładki.

tamponu lub szczotki w określonych odstępach czasu (od 2 do 24 h). sufitowych. pod względem składu i formy użytkowej. natrysk. 6a. wymagają całkowitego zanurzenia zabezpieczanego elementu w cieczy impregnacyjnej. krótkotrwała kąpiel) i impregnacji wgłębnej (długotrwałe kąpiele zimne. zagrożenia toksyczne dla wykonawców (opary) oraz zagrożenie pożarowe w przypadku środków rozpuszczalnikowych. Metody zabezpieczania drewna konstrukcji Metoda smarowania (malowania) to zazwyczaj kilkukrotne naniesienie na powierzchnię zabezpieczanej konstrukcji środka ochrony drewna w postaci roztworu wodnego (powszechnie stosowane stężenie ok. w miejscach trudno dostępnych. Chronią one drewno przez tworzenie bariery mechanicznej niedopuszczającej w początkowym okresie eksploatacji do kontaktu drewna z opadami atmosferycznymi (swoista hydrofobizacja powierzchni). R – rozpuszczalnikowe. oznaczonych od P1 do P9 i opisanych w PN-EN 351-1. Stosuje się bardzo różne czasy nasycania i temperaturę roztworów. nawiercanie otworów i wprowadzanie przez nie w różny sposób środków zabezpieczających. a nawet mgły (aerozole). Wśród nich do popularnych. od kilku minut do kilkunastu godzin. Metoda jest zalecana do stosowania m.in.in. kąpiele gorąco-zimne. farby. na 4 grupy: S – solne. 4a. emalie. Jego wniknięcie jest często mniejsze i strefa ochronna płytsza. Występują większe straty środka (zużycie 25 – 30% większe niż przy smarowaniu). b – układy pigmentowane) 54 2 ’2007 (nr 414) . Efekty działania tego typu środków w ochronie drewna konstrukcji przed działaniem promieniowania świetlnego przedstawiono na rysunku. Metody kąpieli i próżniowo-ciśnieniowe mają zastosowanie do zabezpieczania konstrukcji przed zamontowaniem. metody dyfuzyjne). d – alkidowe lakiery przezroczyste. substancje aktywne są rozpuszczone w rozpuszczalnikach organicznych. zwłaszcza przez użytkowników indywidualnych. Metody specjalne to metody stosowane mniej powszechnie. m. Przy zabezpieczaniu powierzchniowym (bez zabiegów dyfuzyjnych) można zwykle osiągnąć wnikanie klasy P1 (brak wymagań dotyczących penetracji). a następnie środka zabezpieczającego i barwiącego drewno. Środki ochrony drewna są wprowadzane metodami powierzchniowymi (smarowanie – malowanie.TEMAT WYDANIA – Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych Środki zabezpieczające W celu zapewnienia estetyki i wytrzymałości drewna ważne jest stosowanie odpowiednich rozwiązań zmniejszających stopień naświetlenia drewna i narażenia na opady atmosferyczne. stosowanie specjalnych powłok chroniących czoła elementów itp. przy użyciu opryskiwacza. zadaszenia. Natrysk (lub opryskiwanie) polega na naniesieniu roztworu środka zabezpieczającego na powierzchnię drewna w postaci rozproszonych mikrokropel. Klasa P4 i wyższe wymagają nasycenia bocznego na głębokość minimum 6 mm. lakiery. Jest to trudno osiągalne klasycznymi metodami powierzchniowymi i dlatego należy stosować metody wgłębnego nasycenia drewna. tworzące przezroczyste powłoki o dość dużej grubości. środki ochrony drewna itp. dzieli te środki. Czasami jest stosowany tylko środek pigmentowany zabezpieczająco-dekoracyjny. stanowiącego główne zabezpieczenie przed czynnikami biotycznymi. ukośnych płaszczyzn. metody próżniowo-ciśnieniowe. w postaci proszku lub granulatu. zabezpieczaniu powierzchniowym są substancje stosowane do malowania drewna. 4c – jasny barwnik + lakier. 20 °C do 80 °C oraz różne przebiegi procesów obniżania ciśnienia („próżni”) w celu usunięcia powietrza z drewna i zastosowania ciśnienia w celu wtłoczenia impregnatów. Zalecane są okapy. z unikaniem zagłębień powierzchni. choć nie najlepszych metod zabezpieczania powierzchni drewna eksponowanego w warunkach zewnętrznych należą wyroby lakierowe. Wskutek różnic temperatury i efektów erozyjnych two- Efekt działania zabezpieczenia drewna konstrukcji przed zmianami barwy wywoływane działaniem promieniowania świetlnego (4b. Stosowanie środków w celach ochronno-dekoracyjno-impregnacyjnych Bardzo ważną grupą w często stosowanym. 10 – 20%) lub gotowego preparatu rozpuszczalnikowego dekoracyjno-impregnacyjnego czy oleistego za pomocą pędzla. P2 (minimum 3 mm bocznie i 40 mm wzdłuż włókien w bielu) lub P3 (minimum 4 mm bocznie w biel). do których można zaliczyć wyroby malarskie. Konstrukcje drewniane są zabezpieczane przez naniesienie najpierw środka bezbarwnego. Sw – środki w roztworach wodnych gotowe do użycia lub gotowe do użycia po rozcieńczeniu. Efekty nasycania są podzielone pod względem głębokości penetracji środków zabezpieczających na 9 klas. b. głęboko penetrującego w drewno. jak np. Polska norma PN-C-04906:2000 Środki ochrony drewna – Ogólne wymagania i badania. Często konieczne jest zabezpieczanie drewna środkami chemicznymi. 5a. dotycząca chemicznych środków stosowanych do zabezpieczania przed biotycznymi czynnikami ochrony drewna. O – oleiste (także o charakterze zbliżonym do oleju kreozotowego).

dzięki czemu ułatwiają desorpcję wilgoci z drewna. na kolor czerwony. Klasy zagrożenia atakiem biologicznym wg PN-EN 335-1 i PN-EN 335-2 Przy powierzchniowym stosowaniu trzeba się liczyć z osiągnięciem co najwyżej klasy P5 wnikania (minimum 6 mm bocznie w biel i 50 mm osiowo w biel). choć częste mogą być niższe klasy. Do pewnego stopnia mieszczą się one w pojęciu środków grupy R – rozpuszczalnikowych. standardowo do P3 (minimum 4 mm bocznie w biel). a niezabezpieczona część np. wietrzenie itp. następuje wzrost wilgotności drewna. posiadające z jednej strony cechy właściwe dla środków ochrony drewna. Nasycenie drewna najłatwiej oznaczać w toku realizacji zabezpieczania przez określenie masy preparatu (lub retencji środka w drewnie pozostaje. Stosowane bywają w postaci dyspersji wodnych w celu ograniczenia zagrożeń związanych ze stosowaniem rozpuszczalników organicznych. żywice naturalne i syntetyczne. 2 ’2007 (nr 414) 55 . pod przykryciem (sucho) nad ziemią. zwłaszcza solne środki ochronne zawierające jony np. 20% 2 sporadycznie > 20% 3 4 5 często > 20% stale > 20% stale > 20% jego roztworu) zużytego do zabezpieczania partii drewna i oznaczenie objętości lub powierzchni zabezpieczanego drewna. środków zabezpieczających drewno przed czynnikami atmosferycznymi i biotycznymi zaliczane są środki o charakterze pigmentowanych wyrobów lakierowych tworzących powłoki kryjące rysunek drewna.Naprawa i ochrona konstrukcji budowlanych – TEMAT WYDANIA rzą się w powłoce mikropęknięcia prowadzące do nawilżenia drewna. miedzi lub chromu zmieniają barwę drewna na kolor szarozielony na tyle wyraźnie. Skuteczność ich działania związana jest z ochroną przed wodą (stabilizacja wymiarów. akrylowe itp. Współczesne środki dekoracyjno-ochronne (dekoracyjno-impregnacyjne) zawierają wysoko zdyspergowane pigmenty. a także powierzchniowym szarzeniem drewna. nie kryją całkowicie rysunku drewna. a także tiksotropowych żeli ograniczających kapanie preparatów podczas ich stosowania. zaatakowania go przez niewidoczne gołym okiem grzyby. w celu oznaczenia Ogólne warunki użytkowania nad ziemią. i choć są pigmentowane. a w dalszej konsekwencji do łuszczenia powłok i szarzenia drewna. uważanych za bardziej skuteczne. Zależy ona również od stanu drewna przed nasycaniem (zwłaszcza wilgotności). Zabezpieczenie konstrukcji z drewna przeprowadzone w sposób zgodny z wymaganiami wydłuża okres jej użytkowania i przyczynia się do zmniejszenia zużycia drewna oraz zachowania estetyki wyrobu. Są wśród nich jednak także dekoracyjno-impregnacyjne środki wodorozcieńczalne. które sorbują się na powierzchni zabezpieczanego elementu i nie określają wniknięcia składników aktywnych. podpowłokową. Często środki ochronne nie zmieniają wyraźnie barwy drewna i do oznaczenia głębokości ich wniknięcia konieczne jest tzw. tj. zmniejszenie higroskopijności) i przed zmianami fotochemicznymi powierzchni dzięki ochronnemu działaniu pigmentów. Środki te. a z drugiej postać charakterystyczną dla farb i lakierów. pod przykryciem (ryzyko zawilgocenia) nad ziemią. że głębokość wniknięcia takich środków w drewno można orientacyjnie oznaczyć bezpośrednio na przekroju elementu. W klasach zagrożenia 1 – 3 należy się więc liczyć z możliwością zaatakowania drewna przez grzyby powodujące jego siniznę. Głębokość przesycenia charakteryzuje się. fungicydy i insektycydy nowej generacji o stosunkowo niskiej toksyczności. żółty. np. Klasa zagrożenia Wilgotność drewna 1 max. Nie odnosi się to jednak do barwników dodawanych do środków ochronnych. W przypadku gdy ilość preparatu nie została oznaczona w toku zabezpieczania drewna. oznaczając na przekroju elementu głębokość penetracji preparatu w drewno lub powierzchnię przesyconej części przekroju.) Przy stosowaniu wszystkich rodzajów środków ochrony drewna konieczne jest zwrócenie szczególnie dużej uwagi na przestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ochrony środowiska. Do często stosowanych. trudniejsza w realizacji. umożliwiający rozwój grzybów powodujących siniznę tzw. Niektóre. Rozwijająca się grzybnia tworzy utwory mogące powodować pękanie i niszczenie powłoki. warunków składowania drewna po zabiegu. Na powierzchnię przekroju zabezpieczanego drewna nanosi się wówczas odpowiedni reagent. z zmianami powodowanymi przez czynniki atmosferyczne (działania fotolityczne. W przypadku środków renomowanych firm metody te są ustalone i podawane przez producentów. Zabezpieczona (zawierająca dany składnik aktywny) część drewna barwi się na jeden kolor. metoda chemicznej analizy ilościowej. przebiegu i wykonania impregnacji. woski. Jakość i kontrola zabezpieczenia Jakość zabezpieczenia konstrukcji oznacza się przez ustalenie jednostkowego nasycenia drewna. ługujące. nieprzykryte w kontakcie z ziemią lub wodą słodką w słonej wodzie Tabela 2. głębokości wniknięcia środka i jego rodzaju. których istotnymi składnikami są żywice alkidowe. przeznaczone są do stosowania najczęściej w warunkach 1 – 3 klasy zagrożenia (tabela 2). W okresie początkowym gruba powłoka utrudnia wymianę wilgoci i w przypadku kondensacji pary wodnej pod powłoką. wybarwianie aktywnych składników preparatów na przekroju drewna przez przeprowadzenie odpowiednich reakcji chemicznych. Norma na środki ochrony drewna nie wyodrębnia środków dekoracyjno-impregnacyjnych. Jest to ogólnie biorąc grupa substancji przeznaczonych do zabezpieczania powierzchni drewna i materiałów drewnopochodnych. Preparaty te nie tworzą nieprzepuszczalnej dla wody powłoki. a nawet P1 (żadne wnikanie nie jest wymagane) wg PN-EN 351-1 Trwałość drewna i materiałów drewnopochodnych – Drewno lite zabezpieczone środkiem ochrony – Klasyfikacja wnikania i retencji środka ochrony. metody impregnacji oraz jej parametrów. olej.

Ekspertem może zostać inżynier z uprawnieniami. to nie objęły one zagadnień dotyczących oszczędności energii i izolacyjności cieplnej.r. dr hab. obniżania zapotrzebowania na ciepło do przygotowania ciepłej wody użytkowej (kolektory słoneczne). na bardzo atrakcyjnych warunkach. rezygnując z określenia wartości współczynnika przenikania ciepła poszczególnych przegród. obniżania zapotrzebowania na ciepło do wentylacji (systemy wentylacji mechanicznej z rekuperacją ciepła i ew. pod warunkiem że zda egzamin. z: obniżania strat ciepła przez przenikanie (przegrody pełne i okna o niskiej wartości współczynnika przenikania ciepła). W tym przypadku ważne jest.). Dyrektywa 2006/32/WE. Pogorzelski* Myślmy kompleksowo o mieszkaniach. który ma sporządzać charakterystykę energetyczną budynku. jedynym racjonalnym rozwiązaniem byłoby wymaganie od eksperta energetycznego odbycia (kursów lub studiów podyplomowych) i potwierdzenia znajomości zagadnień dotyczących fizyki budowli egzaminem państwowym.in. kredytowania termomodernizacji i wznoszenia budynków energooszczędnych (od 1 stycznia 2007 r. W efekcie został opracowany i wprowadzony „V Program środowiska zrównoważonego i rozwoju”. w Niemczech przewiduje się kontynuację. Będzie to spójne z wymaganiami Dyrektywy 2002/91/WE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. ustawa o finansowym wsparciu rodzin w nabywaniu własnego mieszkania.in.. Należałoby więc wprowadzić nowe wymagania dotyczące ochrony cieplnej budynków (szczególnie mieszkalnych) w postaci limitowania zapotrzebowania energii pierwotnej. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. a więc racjonalne jest budownictwo o małych kosztach eksploatacji. – wdrażanie (od trzech lat!) Dyrektywy 2002/91/WE w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. Zmiana wymagań ochrony cieplnej budynków w krajach UE następuje stopniowo i wynika m. W efekcie są tylko kosmetyczne zmiany w odniesieniu do Działu X „Oszczędność energii i izolacyjność cieplna” oraz załącznika nr 2. Sezonowe zapotrzebowanie na ciepło obliczono. – przygotowywanie rządowego programu budownictwa mieszkaniowego. Choć było już kilka zmian rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. poz. 70) ilka działań dotyczących budownictwa w Polsce rozgrywa się obecnie jednocześnie. Zasadniczy problem to powracający wątek wymagania uprawnień budowlanych od eksperta. ogłoszone w 1997 r. Dorzućmy tu od razu hasło: termomodernizacja budynku! (dokończenie na str. że obecnie kształcenie architektów i inżynierów budownictwa nie gwarantuje absolwentom * Politechnika Białostocka. Rządowy program rozwoju budownictwa mieszkaniowego. przyjęta została Dyrektywa Rady 93/76/EEC w sprawie ograniczenia emisji CO2. np. W związku z tym. odpowiednimi przepisami budowlanymi i systemami kredytowania modernizacji (w tym termomodernizacji) starych zasobów budowlanych oraz wznoszenia nowych budynków energooszczędnych. Jerzy A. stosowania wydajnych źródeł ciepła (piece gazowe kondensacyjne.U. nowe uregulowania kredytowe w ramach programu KfW CO2). biernego wykorzystywania zysków ciepła od promieniowania słonecznego (odpowiednie rozmieszczenie okien i transparentne izolacje ścian). Warunkiem uzyskania tego typu pomocy byłaby modernizacja instalacji grzewczej. jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Polityka różnych krajów dotycząca rozwoju zrównoważonego w budownictwie i gospodarce komunalno-bytowej wyraża się m. inż. zm. – istnieje od września ub. 690 z późn. 60 kWh/(m2·a). o której wdrażaniu jeszcze nie myślimy. pozwoli na uniknięcie kłopotliwych zapisów o ścianach jednorodnych i warstwowych oraz zapewni faktyczną oszczędność energii w eksploatacji budynków. W 1993 r. nr 75. wymiennikami gruntowymi). w sprawie warunków technicznych. przetwarzania promieniowania słonecznego na energię elektryczną (systemy fotowoltaiczne). energii i kredytach! odpowiedniej znajomości fizyki budowli i nie przygotowuje do prawidłowej oceny energetycznej budynków. Ma on obejmować budownictwo socjalne. Dyrektywa 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii zastępuje Dyrektywę Rady 93/76/EEC i zakłada w ciągu najbliższych 9 lat spadek zużycia energii w krajach Unii średnio o 1% rocznie. co podyktowane było głównie ewolucją zbioru Polskich Norm dotyczących klasyfikacji pożarowej. a nawet już jest nowelizowana. A może połączmy te wątki? Nowelizacja rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. i wykorzystania w systemie oceny energetycznej izb architektów i inżynierów budownictwa. Wymagania zawarte w Dziale X były przygotowywane w latach 1996 – 1997. W ten sposób użytkownicy energii kierują się względami opłacalności i jednocześnie wpisują w proekologiczną politykę państwa. W planach jest również wprowadzenie ustawy o wsparciu remontów budynków mieszkalnych przez 40% refundację kosztów. Instytut Techniki Budowlanej K 56 2 ’2007 (nr 414) . Ministerstwo Budownictwa przygotowało nowelizację rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. Wdrażanie Dyrektywy w sprawie charakterystyki energetycznej budynków. Obecnie wymagania te są przestarzałe i zapóźnione w stosunku do norm. a zarazem jakby oddzielnie: – nowelizacja rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. w tym o małych wydatkach na użytkowanie energii. pompy ciepła). przyjmując maksymalne wartości współczynnika przenikania ciepła przegród zewnętrznych wg PN-91/B-02020. Wiadomo.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE prof. – istnienie Dyrektywy 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych. aby użytkownik mieszkania płacił jak najniższy czynsz. systemem podatków ekologicznych na paliwa. i wprowadzone w życie w 1998 r. W związku z tym np. Wiele emocji budzą też inne wymagania dotyczące ścian zewnętrznych jednorodnych i warstwowych.

• 16 Regionalnych Programów Operacyjnych – EFRR.56 mld euro: 67. • termomodernizacja obiektów użyteczności publicznej (działanie 10. Do Programów Operacyjnych wchodzących w skład NSS należą: • Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko – EFRR i FS.) będzie wydatkowane ok. 9. Z funduszy europejskich przewiduje się finansowanie do 85% kwalifikowanych kosztów projektu. Przy określaniu wielkości dotacji z funduszy europejskich brane będę pod uwagę limity i zasady pomocy publicznej oraz korzyści finansowe dla beneficjenta. W ramach programu operacyjnego „Infrastruktura i Środowisko” finansowane będą duże inwestycje. Z tytułu realizacji NSRO corocznie (do 2015 r.1) – w ramach działania wspierane będą inwestycje w zakresie modernizacji i budowy jednostek wytwarzania energii elektrycznej oraz ciepła. obszary wykorzystania oraz system wdrażania funduszy unijnych: Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego (EFRR). wynikające z realizacji danego projektu. W ramach Regionalnych Programów Operacyjnych dofinansowywane mogą być działania dotyczące efektywności energetycznej. Suma środków przeznaczonych na realizację NSS w latach 2007 – 2013 wyniesie ok. ok. Wręcz przeciwnie. Dodatkowo przewiduje się możliwość realizacji inwestycji w zakresie sieci elektroenergetycznych. Programy Operacyjne w Ramach Narodowej Strategii Spójności Narodowa Strategia Spójności (NSS) jest dokumentem strategicznym określającym priorytety.3 mld euro z budżetu UE. mające na celu ograniczenie strat sieciowych i czasu trwania przerw w zasilaniu odbiorców. 85. • wysokosprawne wytwarzanie energii (działanie 10. w tym kogeneracji z odnawialnych źródeł energii. o wartości przekraczającej 5 mln euro. • Programy Operacyjne Europejskiej Współpracy Terytorialnej – EFRR. W artykule przeanalizuję możliwości finansowania projektów z dziedziny efektywności energetycznej w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych (RPO). Istnieją jednak pewne inicjatywy i rozwiązania prawne.93 mld euro z budżetu państwa). * KAPE S. które można wykorzystać. 5% produktu krajowego brutto.3). Działania związane z poprawą efektywności końcowego użytkowania energii mogą być w największym stopniu finansowane w ramach PO Infrastruktura i Środowisko w osi priorytetowej: IV – Przedsięwzięcia dostosowujące przedsiębiorstwa do wymogów ochrony środowiska. umożliwiającego finansowanie. ze szczególnym uwzględnieniem kogeneracji. • Program Operacyjny Kapitał Ludzki – EFS.1). 6. • Program Operacyjny Pomoc Techniczna – EFRR. takich jak wzrost konkurencyjności i promowanie zrównoważonego rozwoju. XI – Bezpieczeństwo energetyczne. Przykładowe rodzaje projektów: • związane z wprowadzeniem ekoetykiet (w ramach działania 4. że każdy projekt otrzyma maksymalne dofinansowanie. które zapewnią osiągnięcie celów podstawowych. czyli ok. Politechnika Warszawska 57 .4 mld euro z podmiotów prywatnych. Nie oznacza to. tylko nieliczne mogą na to liczyć.A.2) – w ramach działania realizowane będą kompleksowe projekty z zakresu rozbudowy lub modernizacji sieci dystrybucyjnych wysokiego. • Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka – EFRR. • efektywna dystrybucja energii (działanie 10.2). • ograniczenie zużycia surowców naturalnych oraz energii (w ramach działania 4. Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) oraz Funduszu Spójności w ramach budżetu Wspólnoty na lata 2007 – 2013. Wspierane będą również inwestycje dotyczące modernizacji i rozbudowy sieci dystrybucji energii elektrycznej lub ciepła o największym potencjale obniżenia strat energii oraz projekty. w tym zmiany wyposażenia obiektów w urządzenia o najwyższej klasie efektywności energetycznej. 11. 5. W województwie dolnośląskim w ramach priorytetu „Poprawa stanu środowiska naturalnego oraz zachowanie różnorodności biologicznej i ochrona przyrody na Dolnym Śląsku” realizowane będą działania przyczy2 ’2007 (nr 414) W Polsce nie ma funduszu efektywności energetycznej.3). które umożliwiają likwidację źródeł niskiej emisji. natomiast mniejsze – w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych. Arkadiusz Węglarz* Możliwości finansowania projektów z dziedziny efektywności energetycznej • zmiany technologii w celu zmniejszenia zapotrzebowania na energię.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE dr inż. ze szczególnym uwzględnieniem wtórnego wykorzystania ciepła odpadowego (w ramach działania 4.. • Program Operacyjny Rozwój Polski Wschodniej – EFRR.5 mld euro. X – Infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku. Chodzi przede wszystkim o fundusze z Unii Europejskiej. umożliwiających przyłączanie rozproszonych źródeł energii.86 mld euro z krajowych środków publicznych (w tym ok. średniego i niskiego napięcia.

sieci ciepłowniczych. Działania koncentrować się będą przede wszystkim na: • rozbudowie infrastruktury związanej z zapewnieniem bezpieczeństwa energetycznego regionu. zastosowanie biomasy lub gazu 58 2 ’2007 (nr 414) . szczególnie na obszarach wiejskich. jak również oszczędne i racjonalne gospodarowanie energią cieplną na lokalnym rynku. Jednym z celów Regionalnego Programu Operacyjnego dla województwa podkarpackiego jest równomierny rozwój infrastruktury energetycznej. • budowa. w tym rozwoju sieci wysokiego napięcia. przebudowa i remont instalacji. dotyczące rozbudowy i modernizacji infrastruktury energetycznej. przebudowa i remont instalacji. przebudowie i wymianie urządzeń wytwarzających energię w celu zmniejszenia energochłonności i negatywnego oddziaływania na środowisko (np. • działania dotyczące poprawy funkcjonowania oraz modernizacji lokalnej infrastruktury elektroenergetycznej. W województwie pomorskim wsparcie obejmować będzie projekty polegające na rozbudowie. służące ograniczeniu nadmiernego zużycia paliw. W województwie małopolskim wsparcie w ramach RPO będzie ukierunkowane na modernizację. • budowie systemów dystrybucji gazu ziemnego na terenach niezgazyfikowanych oraz modernizacji istniejących sieci dystrybucji. energii geotermalnej. W województwie łódzkim będzie wspierany rozwój efektywnego systemu energetycznego. urządzeń i obiektów służących do produkcji i przesyłu skojarzonego wytwarzania energii. w szczególności geotermii. prowadzące do ograniczenia emisji gazów i pyłów do atmosfery. związanych z wytwarzaniem energii cieplnej na cele bytowe i gospodarcze. • budowie nowych i przebudowie istniejących sieci ciepłowniczych i węzłów cieplnych. słonecznej i innych zasobów odnawialnych. W województwie mazowieckim realizowane będą inwestycje w technologie wykorzystujące energię pochodzącą ze źródeł odnawialnych i kogeneracyjnych o wysokiej sprawności. dzięki obniżeniu wielkości emisji z obiektów użyteczności publicznej przez modernizację zlokalizowanych w nich źródeł ciepła. • budowa. W województwie kujawsko-pomorskim przewidziana jest realizacja projektów mających na celu ograniczenie emisji zanieczyszczeń gazowych i pyłowych do atmosfery. Dofinansowanie uzyskają kompleksowe projekty dotyczące sieci ciepłowniczych oraz modernizacji źródeł ciepła. W Regionalnym Programie Operacyjnym dla województwa lubelskiego przewidywane są inwestycje związane z poprawą efektywności energetycznej robót budowlanych (z wyjątkiem budowy) lub modernizacji: • obiektów spalania paliw wraz z zakupem urządzeń (z wyjątkiem zakresu wymienionego w załączniku XII do Traktatu o przystąpieniu Rzeczpospolitej Polskiej do Unii Europejskiej). a także umożliwiające przyłączanie OZE do sieci elektroenergetycznej. • rozbudowie i modernizacji wiejskich sieci średniego i niskiego napięcia (reelektryfikacja wsi). zwiększenia jakości dostarczanej energii i bezpieczeństwa energetycznego. rozbudowa i modernizacja lokalnej infrastruktury służącej do wytwarzania i przesyłu energii odnawialnej. • budowa. urządzeń i obiektów (w tym infrastruktury mieszkaniowej i lokalowej). rozbudowę i przekształcanie komunalnych systemów ciepłowniczych oraz rozwój odnawialnych źródeł energii. zharmonizowanych z planami rozwoju przedsiębiorstw energetycznych. W województwie podlaskim skoncentrowano się na rozwoju odnawialnych źródeł energii. rozbudowa i modernizacja źródeł wytwarzania i przesyłu energii w celu minimalizacji emisji zanieczyszczeń. których efektem będzie pozyskanie i wykorzystanie energii ze źródeł odnawialnych. gazowniczej oraz ciepłowniczej. sprzyjającej prowadzeniu działalności gospodarczej i zamieszkaniu. • istniejących sieci ciepłowniczych i węzłów cieplnych oraz urządzeń do produkcji i przesyłu energii z odnawialnych źródeł energii. – mające wpływ na tereny objęte siecią Natura 2000. Wspierany będzie również rozwój i modernizacja systemów (źródła i sieci) infrastruktury cieplnej wykorzystujących nowoczesne. który przyczyni się do optymalnego wykorzystania istniejących w regionie źródeł energii. szczególnie na obszarach wiejskich i małych miast. Zakłada się zmniejszenie udziału paliw stałych oraz uwzględnienie wymagań ochrony środowiska w procesie uzyskania energii. jak również modernizacji w obiektach publicznych. Zgodnie z Regionalnym Programem Operacyjnym planowana jest systematyczna poprawa czystości powietrza w województwie opolskim. w tym budowa źródeł energii z wykorzystaniem biomasy. • realizacji inwestycji.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE niające się do poprawy jakości powietrza. • termomodernizacji budynków publicznych. W ramach Regionalnego Programu Operacyjnego dla Dolnego Śląska celem priorytetu „Regionalna infrastruktura energetyczna przyjazna środowisku” będzie podniesienie bezpieczeństwa energetycznego regionu przez zwiększenie udziału gazu i odnawialnych źródeł w wytwarzaniu energii oraz poprawę dystrybucji i obrotu energii. Wydaje się jednak. mające na celu ograniczenie energochłonności. • tworzenie strategii energetycznych przez samorządy. • budowa. – zlokalizowane na terenach turystycznych czy uzdrowiskowych. • jednostek skojarzonego wytwarzania energii elektrycznej i ciepła. energooszczędne urządzenia i technologie. że możliwe jest finansowanie projektów dotyczących efektywności energetycznej zawierającej komponent OZE. Preferowane będą przedsięwzięcia: – realizowane na obszarach o dużej gęstości zaludnienia. co pozwoli na zwiększenie atrakcyjności regionu. • modernizacji obiektów spalania paliw z wyjątkiem zakresu wymienionego w załączniku XII do Traktatu o przystąpieniu Rzeczpospolitej Polskiej do UE. W województwie lubuskim finansowane będą następujące rodzaje projektów: • rozbudowa i modernizacja miejskich systemów ciepłowniczych wraz z infrastrukturą towarzyszącą.

chociaż jest on zakamuflowany pod nazwą „Research Potential". organizacje społeczne. jedynie zaznaczono. termomodernizacji. Warto zauważyć. W województwie śląskim poprawa jakości powietrza będzie osiągana przez przedsięwzięcia na rzecz systemów ciepłowniczych. O finansowanie mogą się ubiegać podmioty ze sfery finansów publicznych. dotyczącej programu szczegółowego „Współpraca”. • wytwarzanie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii. że KE chcąc jak najściślej powiązać zagadnienia efektywności energetycznej z mechanizmami rynkowymi. 2 ’2007 (nr 414) 59 . W województwie zachodniopomorskim wsparcie uzyskają inwestycje z zakresu ochrony powietrza i odnawialnych źródeł energii. PR badań i rozwoju technologicznego w latach 2007 – 2013 przewiduje się wiele działań zmierzających do1) przekształcenia obecnego systemu energetycznego opartego na paliwach kopalnych na bardziej zrównoważony system. PR utrzymany będzie schemat pomocy dla MŚP w postaci projektów CRAFT (co najmniej trzy MŚP wynajmują jednostki naukowe do wykonania badań i prac rozwojowych). • Stypendia Marie Curie (program „People") – znaczna część środków 7. programu wsparcia polityki dotyczącej ICT (technologii informacyjnych i komunikacyjnych) oraz programu Inteligentna Energia – Europa. efektywności energetycznej istnieje w programie Inteligentna Energia – Europa (IE-E). co doprowadzi także do wzrostu jej udziału w bilansie energetycznym regionu. W planie operacyjnym dla województwa świętokrzyskiego przewidziano wspieranie projektów mających wpływ na zmniejszenie emisji zanieczyszczeń do powietrza oraz poprawę stanu technicznego infrastruktury energetycznej. Umożliwiona będzie również kompleksowa termomodernizacja budynków użyteczności publicznej. Bruksela. W województwie warmińsko-mazurskim przyjęto. zwania w zakresie bezpieczeństwa dostaw i zmian klimatycznych. jest duża.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE w źródłach ciepła). Program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (The Competitiveness and Innovation Framework Programme – CIP) będzie składał się z: programu na rzecz przedsiębiorczości i innowacji.in. Przewidziano więc wsparcie głównie inwestycji w infrastrukturę wytwarzania i przesyłu energii odnawialnej. • wiedza na rzecz polityki energetycznej. W Wielkopolsce prowadzone będą działania zmierzające do ograniczenia emisji szkodliwych gazów i pyłów do atmosfery przez realizację projektów dotyczących instalacji nowoczesnych systemów grzewczych z elementami odnawialnych źródeł energii oraz systemów przesyłowych energii cieplnej. • Projekty CRAFT dla MŚP – wzorem 6. przedsiębiorstwa. 2) Udział w międzynarodowych programach badań i rozwoju W 7. 28 września 2005 r. • technologie wychwytywania i sekwestracji CO2 w celu bezemisyjnego wytwarzania energii. Przewidywane działania priorytetu energia obejmować będą takie kierunki. COM(005) 440 wersja ostateczna. Indykatywny budżet projektu powinien wynosić 4 – 50 mln euro. O grant indywidualny będzie mógł się ubiegać pojedynczy zespół badawczy bądź też konsorcjum składające wniosek bezpośrednio do ERC. rozwoju technologicznego i demonstracji (2007 – 2013). Możliwość uczestniczenia podmiotów polskich w nietechnologicznych projektach dotyczących m. • granty indywidualne (Frontier/Basic research – „Ideas") – UE wprowadziła system grantów indywidualnych podobny do systemu grantów oferowanych przez KBN (Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego). PR proponuje się następujące instrumenty: • projekty badań stosowanych (collaborative projects). • Centra Doskonałości – Komisja Europejska powtórzy konkurs na Centra Doskonałości. • czyste technologie węgla. że wszystkie projekty powinny wynikać z Programu Ochrony Środowiska województwa zachodniopomorskiego. • inteligentne sieci energetyczne. Bruksela. • odnawialne źródła energii wykorzystywane do ogrzewania i chłodzenia. „niskiej emisji” na skutek zmiany systemów ogrzewania obiektów użyteczności publicznej oraz wykorzystania odnawialnych źródeł energii. instalacji urządzeń filtrujących gazy (np. • wytwarzanie paliw z odnawialnych źródeł energii. ustanawiająca program ramowy na rzecz konkurencyjności i innowacji (2007 – 2013). Dofinansowanie znajdą również projekty z zakresu termomodernizacji i zastosowania OZE. W 7. zamierza włączyć IE-E do programu ramowego na rzecz konkurencyjności i innowacji2) w 2007 r. Nie podano szczegółowego zakresu inwestycji. Tworzona jest Europejska Rada Badań (European Research Council). odsiarczanie) i urządzeń odpylających itp. związki celowe i stowarzyszenia. że na ochronę przed zanieczyszczeniami powietrza decydujący wpływ będzie miała realizacja projektów dotyczących odnawialnych źródeł energii. PR zostanie przeznaczona na program stypendialny i wsparcie mobilności naukowców. Lista beneficjentów i podmiotów. przy jednoczesnym wzmocnieniu konkurencyjności sektorów europejskiego przemysłu energetycznego. poza obiektami administracji publicznej. które mogą otrzymać dofinansowanie projektów w ramach RPO. Program ten jest aktualizowany co cztery lata i obecnie powinna nastąpić jego aktualizacja na lata 2007 – 2010. 12 października 2006 r. w odpowiedzi na pilne wy1) Wniosek w sprawie decyzji Rady. Wniosek powinno złożyć międzynarodowe konsorcjum. wdrażającego siódmy program ramowy Wspólnoty Europejskiej w dziedzinie badań. • wydajność energetyczna i oszczędność energii. Decyzja Parlamentu Europejskiego i Rady. bazujący na różnorodnych źródłach i dostawcach energii w połączeniu ze wzmacnianiem wydajności energetycznej. jak: • wodór i ogniwa paliwowe.

Projekt Efektywności Energetycznej GEF Bank Gospodarstwa Krajowego w ramach podpisanej w marcu 2005 r. 1 Traktatu. przeznaczony na wsparcie inwestycji energooszczędnych o długim (10-letnim) okresie zwrotu. co oznacza. spółdzielnie oraz przedsiębiorstwa działające w formule ESCO. jako mechanizm finansowy zarządzany przez trzy agendy ONZ: Bank Światowy. na podstawie których będzie udzielać poręczeń do 70% kwoty kredytów na przedsięwzięcia energooszczędne. W ramach komponentu poręczeń. w Krakowie. 175 ust. Fundusz powinien być ulokowany w Banku Gospodarstwa Krajowego i wchłonąć Fundusz Termomodernizacji. Celem projektu jest finansowe wsparcie (do 30 czerwca 2011 r. United Nations Environment Programme oraz United Nations Development Programme. dzięki nowym rozwijającym się i odnawialnym źródłom energii. • aspekty energetyczne w transporcie. gwarancji na działania powodujące wzrost efektywności energetycznej. dysponującego możliwością przyznawania dofinansowania. tam gdzie dostarczana energia jest przynajmniej w 50% wykorzystywana do zapewnienia komfortu cieplnego w pomieszczeniach i podgrzewania wody w budynkach. BGK zawrze z bankami komercyjnymi ramowe umowy współpracy. Realizując Projekt Efektywności Energetycznej GEF. samorządy. pożyczek. Wyrównanie poziomu efektywności energetycznej polskiej gospodarki do poziomów starych krajów członkowskich Unii Europejskiej (UE15) wymagać będzie jednak znacznie większych nakładów finansowych. mające na celu zmniejszenie strat bądź poprawę efektywności wykorzystania energii w budynkach. W polskiej gospodarce wartość zużycia energii finalnej ma od 2000 r. począwszy od 1 stycznia 2008 r. • nowe i odnawialne źródła energii dla scentralizowanej i zdecentralizowanej produkcji elektryczności i ciepła oraz ich integracja ze środowiskiem lokalnym i systemami energii („ALTENER”). Fundusz GEF (Global Enviroment Facility) powstał w 1991 r.3 mln USD.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE Na mocy art. • zwiększenie dostępności kredytów i wzbogacenie oferty banków kredytujących. tendencję wzrostową. • łatwe i tanie zabezpieczenie kredytu. Wypływy do funduszu pochodziłyby z podatku od użytkowania energii (jeśliby taki został wprowadzony).) wszystkich podmiotów realizujących inwestycje energooszczędne. np.o. nakłada na Polskę obowiązek podjęcia intensywnych działań prowadzących do ograniczenia zużycia energii finalnej przez odbiorców końcowych. wpłat Zakładów Energetycznych i innych dystrybutorów energii oraz wpływów z systemu białych certyfikatów. Celem dyrektywy jest ograniczenie zużycia energii finalnej przez użytkowników końcowych o 9% w okresie dziewięciu lat. tworzeniu możliwości rynkowych i zwiększaniu świadomości. Program będzie składał się z trzech następujących dziedzin: • wydajność energetyczna i racjonalne wykorzystanie energii. osoby prawne. redukcji emisji gazów oraz oświetlenia przestrzeni publicznej. o budżecie 3. o budżecie 2 mln USD. Środki na realizację projektu pochodzą z Funduszu na rzecz Globalnego Środowiska. realizowanych w woj. udzielonych przez współpracujące z BGK banki komercyjne na określone inwestycje realizowane na terenie całej Polski. w kolejnych dziewięciu latach jej obowiązywania.. jak i wykorzystanie zasobów energii.7 mln USD. tj. którego administratorem jest Bank Światowy. • wspieranie finansowania procesu inwestycyjnego mającego na celu ochronę środowiska. dywersyfikacja paliw. osoby fizyczne. przez: • zwiększenie grupy dopuszczalnych inwestycji o inwestycje realizowane w obszarze oświetlenia ulic i przestrzeni publicznej i tym samym poszerzenie zakresu finansowania przedsięwzięć niekwalifikujących się do uzyskania premii termoodernizacyjnej z Funduszu Termomodernizacji. Dyrektywa 2006/32/WE w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych. umowy z Ministerstwem Gospodarki i Pracy zarządza Projektem Efektywności Energetycznej GEF o budżecie 11 mln USD. małopolskim przez Przedsiębiorstwo Oszczędzania Energii ESCO sp. lokat bankowych. sieciach cieplnych. że osiągnięcie celu indykatywnego wymagać będzie wzmożonych działań rządu prowadzących do zwiększenia efektywności wykorzystania energii finalnej przy dbałości o zachowanie wzrostu gospodarczego. bezpieczeństwa dostaw i konkurencyjności. Projekt obejmuje: • komponent poręczeń. miejskich systemach grzewczych. oraz paliwa odnawialne i wydajność energetyczna w transporcie („STEER”). BGK wspiera działania rządu w obszarach obejmujących zarówno ochronę środowiska. która weszła w życie 17 maja 2006 r. przeznaczony na wsparcie oraz monitoring Projektu. celem programu Inteligentna Energia – Europa jest wspieranie stałego rozwoju w powiązaniu z energią i przyczynianie się do realizacji ogólnych celów ochrony środowiska. Na realizację programu „Inteligentna Energia – Europa w latach 2007 – 2013 przewidziano 780 mln euro. przeznaczony na zabezpieczenie poręczeń spłaty kredytów Podsumowanie Przedstawione mechanizmy finansowe wspierające efektywność energetyczną budzą pewną nadzieję na osiągnięcie przez Polskę większych sukcesów w tej dziedzinie niż dotychczas. 60 2 ’2007 (nr 414) . • komponent pomocy technicznej. przede wszystkim w sektorze budowlanym i przemysłowym („SAVE”). dotacji budżetowych. polegające na inwestycji bądź modernizacji. • komponent grantu. Program Inteligentna Energia – Europa koncentruje się na usunięciu pozatechnicznych barier. Konieczne wydaje się powołanie Krajowego Funduszu Efektywności Energetycznej. z o. • finansowanie kosztów audytu energetycznego z komponentu pomocy technicznej. o budżecie 5.

tzn. brzmi: „Jakie to wszystko ma dla mnie znaczenie?”. Każda para zdjęć przedstawia powłokę. Podczas procesu degradacji erozja zachodzi w różnym tempie. Próbki zostały umieszczone na 5000 h w komorze do badań klimatycznych Weather-Ometer®. wiatru. która wiąże wszystkie składniki powłoki i wpływa na trwałość tynku. takie jak niespójność powierzchni większych obszarów pokrycia (zanik nośnika). W celu udowodnienia jakości rozwiązań Dryvit przeprowadzono długoterminowe badania przyspieszonego starzenia. W przypadku stosowania wyrobów firmy Dryvit inwestor ma zapewnioną dłuższą ochronę obiektu.dryvit. Pro- ces kredowania postępuje tak długo. pigmenty. Metoda umożliwia otrzymanie w krótkim czasie powtarzal- N Budynek mieszkalny w Warszawie przy ul. że każde ziarno zaprawy jest dokładnie otoczone mieszaniną składającą się z żywicy. materiały wypełniające. jak wyglądała w stanie przed testem i po ekspozycji przez 5000 h. Przed badaniem widać było. z o. 022 453 39 50 do 53 www. Erozja jest procesem dynamicznym.o.ENERGOOSZCZĘDNOŚĆ W BUDOWNICTWIE Tynki akrylowe Dryvit – zauważ różnicę ajważniejsze cechy wykończenia powierzchni zewnętrznych to: trwałość. Twierdzenie. na którą składają się: żywice. Standardowo przyjmowanym czasem ekspozycji w przypadku powłok zewnętrznych w komorze Weather-Ometer jest 2000 h. im dłużej tynk wystawiony jest na działanie czynników zewnętrznych. wypełniacza i pigmentów (tzw. 0 801 37 98 48. Firma Dryvit produkuje tynki akrylowe. w komorze umieszczono powłoki Dryvit oraz inne powłoki polimerowe. nośnik). polegającej na łączeniu pigmentów i wypełniaczy w powłoce. W końcu właściciel zauważa. Syreny 26 Zerodowany tynk akrylowy na budynku w Warszawie Powierzchnia tynku akrylowego Dryvit po 15 latach eksploatacji budynku przy ul. Urządzenie to symuluje działanie warunków zewnętrznych: wilgotności. Podczas dalszej degradacji powłoki występują spękania i odsłonięcie kruszywa.pl 2 ’2007 (nr 414) 61 . spowodowanego dezintegracją spoiwa. jest daleko idącym uproszczeniem. Z łatwością można zauważyć. wg nowoczesnych formuł DPR. Proces erozji rozpoczyna się od kredowania. Dryvit Systems USA (Europe) Sp. odczynniki zwilżające itp. że tynk nie spełnia już swojej roli. śniegu i ekstremalnej temperatury ulega stopniowemu niszczeniu. Są one osiągane przez dobranie odpowiedniej kompozycji powłok. zawierające 100% kopolimery akrylu. że w niektórych próbkach nastąpiła znaczna erozja nośnika. że zastosowanie jakichkolwiek żywic akrylowych da powłoce bardzo dobrą jakość. Nośnik wystawiony na działanie słońca. w której spoiwo nie będzie w stanie spełniać swojej roli. czyli wystąpienia formy pyłu na powierzchni powłoki. aż dojdzie do sytuacji. promieniowania UV oraz pozwala na ich cykliczne zmiany. temperatury. zagęszczacze. a w przypadku powłoki Dryvit niewielka. wygląd i łatwość nakładania. określającego zachowanie powłok wystawionych na działanie warunków zewnętrznych. Tajemnica jakości tych rozwiązań to odpowiednia kompozycja surowców oraz reżim technologiczny i kontrola jakości. W trakcie jej działania widać zmiany w wyglądzie. tel. deszczu. Test został przeprowadzony metodą porównawczą. Syreny 26 w Warszawie nego i reprezentatywnego wskaźnika. Pytanie. Kolor zmienia się tym bardziej. na które powinien odpowiedzieć sobie inwestor po obejrzeniu tych próbek. Jego wyniki zostały udokumentowane serią zdjęć.

Ich odporność na nacisk przy 10% odkształceniu (standardowy test termoizolacji) wynosi 150 kPa i w związku z tym można bezpiecznie konserwować i odśnieżać dach bez ryzyka uszkodzenia pokrycia. teatrze w Katowicach – 1800 m2. • niską nasiąkliwość – minimmum 90% zamkniętych porów. Decyduje to Pianka PIR została wynaleziona pod koniec XX w. Materiał raz wbudowany nigdy nie będzie wymieniany. W efekcie nie zachodzi ryzyko oberwania się ocieplenia. m. Pionierem tej technologii w Europie jest holenderska firma EcoTherm. Kolejnym istotnym argumentem przemawiającym za stosowaniem płyt Vapotherm jest korzystna cena materiału termoizolacyjnego. Te zalety pianki zdecydowały o utworzeniu w Europie nowej grupy termoizolacji. wysokość istniejących otworów drzwiowych. Fenomen tego materiału polega na tym. w Polsce znanej jako MR Izolacja. szpitalach. a po sprowadzeniu jej przez firmę EcoTherm do Europy także rynki krajów Beneluksu czy Wielkiej Brytanii. i szybko podbiła rynek w USA.023 W/mK. Płyty Vapohterm przyklejone do stropu nad piwnicą nie ograniczają wysokości podpiwniczenia. gdzie jakość izolacji decyduje o skuteczności ogrzewania. Izolacja dachu Przykład: izolacja o U = 0.in. gdzie mury szczelinowe stanowią podstawowe rozwiązanie. Płyty Vapotherm nie rozprzestrzeniają ognia i uzyskują klasę E30. Produkowane są jako panele z rdzeniem PIR w okładzinach elastycznych typu papier ekranowany aluminium. szkołach. czyli Maksymalny Rezultat zy cięższa. Szczególną rolę odgrywają w procesie termorenowacji. na którego dachu zastosowano 990 000 m2 płyt. • aprobatę ITB i świadectwo PZH. • wysoką trwałość i stabilność wymiarową. mgr inż. Różnorodność okładzin wynika z różnych zastosowań płyt Vapotherm. posadzek i ścian. jako izolacje dachów. 10 lat. natomiast z innych powszechnie stosowanych materiałów izolacyjnych jest kilka ra- • klasy ogniowe S2 i d0. świadczące o braku zagrożenia w postaci szkodliwych gazów i płonących kropli. że płyty mają: • rekordową wartość współczynnika λ = 0. • odporność na nacisk minimum 15 t/m2. wytwórni frytek k. Piotr Cieślewicz 62 2 ’2007 (nr 414) . gdzie stanowi już 25% stosowanych izolacji. jednostce straży pożarnej w Katowicach – 1000 m2. należąca do światowej grupy CRH. • klasę ogniowa Broft1 (dawniej NRO) oraz REI 30. w: hali produkcyjnej w Kobierzycach – 38 000 m2. Posadzka z góry i z dołu Płyty Vapotherm coraz częściej doceniane są jako izolacje posadzek ogrzewanych. Ich stabilny montaż w murze szczelinowym umożliwiają kotwy i klipsy. Płyty Vapotherm w okładzinie z włókna szklanego można również stosować w ścianach dwuwarstwowych w układzie z systemowym klejem i siatką. włókno szklane czy wreszcie folia aluminiowa. Oddział EcoTherm w Polsce dostarczył na krajowe budowy ponad 1 mln m2 płyt typu PUR i PIR w ciągu ok. wyposażonych w przewody grzejne. o rosnącym udziale płyt Vapotherm w rynku izolacji ściennych w krajach. Europie pod nazwą Vapotherm.23 W/m2K i powierzchni 1000 m2 wykonana z płyt Vapotherm grubości 10 cm waży tylko 3. Wrocławia – 10 000 m2. Płyty z pianki PIR produkowane przez firmę EcoTherm dostępne są w całej Skuteczna izolacja ścian Płyty Vapotherm z powodzeniem są stosowane jako termoizolacja przegród.2 t. gdzie grubość izolacji ogranicza np. • niewielką masę – 32 kg/m2. określonej jako HR Insulation (High Result Insulation).Termoizolacja typu PIR materiał nowej generacji Izolacji z 1 m2. Dowodem na rosnące zainteresowanie płytami Vapotherm jest magazyn kwiatów w Holandii. W Polsce płyty Vapotherm zastosowano m.in. • łatwość i bezpieczeństwo obróbki.

Naturalne światło w przedpokoju.pl TWR 014 TWF 014 . garderobie.VELUX. łazience? Świetlik tunelowy VELUX dostarcza naturalne światło do pomieszczeń Dwa rozwiązania do każdego rodzaju dachu: TWF z tunelem elastycznym i TWR z tunelem sztywnym Więcej informacji: www.

System mocowany za pomocą F Fot. 2. 4 – płyta gipsowa jest możliwość bezstopniowej regulacji wysokości podwieszenia. w którym zastosowano łączniki ES. Zastosowanie łączników ES 60 w konstrukcji sufitu: 1 – profil nośny NIDA CD 60. W związku z tym wykonawcy coraz częściej decydują się na wybór tego rozwiązania. Rys. Zaletą tego rozwiązania Rys. Elementy te pozwalają na szybki i tani montaż konstrukcji sufitów podwieszanych. taśmy i elementy mocujące. 1. przeznaczony do podwieszenia konstrukcji poddasza do krokwi. Łączniki NIDA EL.PRAKTYKA BUDOWLANA Akcesoria systemu suchej zabudowy NIDA irma Lafarge Gips oprócz płyt gipsowych oferuje systemy suchej zabudowy. w skład których wchodzą następujące elementy: profile i akcesoria metalowe. mają większą wytrzymałość konstrukcyjną i w związku z tym zaleca się je stosować zwłaszcza w przypadku grubości opłytowania co najmniej 25 mm. 3 – wieszak obrotowy ze sprężyną. jak i ściennych oraz poddaszy. 1500 mm. 3. nawet gdy nie są stawiane wymagania ogniowe. Wieszak górny noniusza NIDA WGN 20 lub NIDA WGN 30 (umożliwiają regulację wysokości podwieszenia o 160 – 380 mm) + dwie przetyczki + wieszak obrotowy dolny z noniuszem NIDA WON 60 Rys. 1000. Pręty stanowiące część rozwiązania są dostępne w standardowej długości: 250. Elementy NIDA EL w porównaniu z typowymi łącznikami ES. Sufit podwieszany: 1 – profil NIDA CD 60. Sufit z płyty gipsowej pełni funkcję ogniochronną w przypadku kiedy wieszaki obrotowe ze sprężynką i prętem zastąpione są przez system noniuszowy (rysunek 3). W razie potrzeby można zamówić pręty dłuższe lub wykonać przedłużenie przez połączenie dwóch prętów za pomocą sprężynki NIDA. Jest on droższy i bardziej pracochłonny od systemu wykorzystującego wieszaki obrotowe ze sprężyną i pręty. 500. 1. Jednym z najczęściej stosowanych elementów systemu NIDA jest wieszak do poddaszy. Używa się ich zarówno w konstrukcjach okładzin sufitowych. pozwalających na uzyskanie pomiędzy konstrukcją a płytą odległości 40. 2 – profil przyścienny UD 27. Przykład zastosowania łącznika ES 60 w konstrukcji sufitu pokazano na rysunku 1. Powszechnie stosowanymi akcesoriami metalowymi są łączniki ES. W przypadku potrzeby system ten może być uzupełniony o przedłużacze noniusza wraz z łącznikami. 70 lub 100 mm. Przykład takiego sufitu pokazano na rysunku 2. Parametry akustyczne sufitu wykonanego przy użyciu łącznika EL również są lepsze niż podobnego sufitu. Do wykonywania sufitów podwieszanych powszechnie stosuje się wieszaki obrotowe ze sprężyną w komplecie z prętem. Element NIDA ES może. Są one dostępne w 3 wymiarach. lecz zapewnia zdecydowanie większe bezpieczeństwo. masy szpachlowe. a niekiedy powinien być zastąpiony przez łączniki elastyczne NIDA EL (fotografia 1). Przykład poddasza wykończonego z użyciem tego rodzaju wieszaków 64 2 ’2007 (nr 414) . 2 – łącznik NIDA ES 60 łączników NIDA ES 60 pełni funkcję ogniochronną pod warunkiem użycia jako okładziny płyty gipsowej typu F wg PN-EN 520.

którzy uczestniczą w rozwiązywaniu bardzo szczegółowych problemów i przygotowują gotowe rozwiązania systemowe. 5. tel. jego prawidłowe działanie w zakresie odporności ogniowej oraz izolacyjności akustycznej.lafargegips.pl 2 ’2007 (nr 414) 65 . Rys. 6 – blachowkręty Rys. Phonistar. Zakresy obciążeń w przypadku poszczególnych odmian wieszaków akustycznych są następujące: • 15 – 25 daN (Phonilight). • 50 – 140 daN (Phonistar). 3 – wełna mineralna. +48 (41) 357 82 00 www. w którym jest zastosowany. Celem ich stosowania. Przykład sufitu wykonanego przy użyciu wieszaków akustycznych pokazano na rysunku 5. płyt gipsowych i akcesoriów nie jest w stanie dokładnie odtworzyć systemu NIDA w zakresie odporności na ogień. Szczegóły dotyczące rozwiązań dostępne są w dokumentacji technicznej Lafarge Gips. W ofercie firmy Lafarge znajdują się trzy odmiany wieszaka akustycznego: Phonilight.lafargegips. 4. 5 – płyta gipsowa. Optymalny dobór poszczególnych akcesoriów do konkretnej aplikacji zapewniają Doradcy Techniczni Lafarge. Szczegółowych informacji dotyczących sufitów akustycznych udzielają Doradcy Techniczni Lafarge Gips (kontakt dostępny na stronie www. Akustyczny sufit podwieszany Lafarge Gips przedstawiono na rysunku 4. Dzięki temu firma udziela gwarancji na cały system. Inna kombinacja profili. których zastosowanie w pewnych przypadkach jest niezbędne. Redukcja drgań przenoszonych przez sufity zawieszone na wieszakach akustycznych przy optymalnym obciążeniu wynosi 99%. obok funkcji nośnej. Gwarancja na system NIDA obejmuje elementy wyszczególnione w instrukcji montażu systemów suchej zabudowy NIDA. Każdy element z gamy akcesoriów NIDA jest testowany indywidualnie i jako integralna część systemu. Phonissimo. 4 – paroizolacja.pl). parametrów akustycznych oraz odporności na uderzenia. Stopień tłumienia drgań elementów zależy od wielkości obciążenia.PRAKTYKA BUDOWLANA Optymalnego doboru wieszaków i ich rozmieszczenia dokonuje się przez analizę ciężaru sufitu. • 30 – 50 daN (Phonissimo). Przykład zastosowania wieszaka do poddaszy: 1 – wieszak do poddaszy NIDA WP 60. Na szczegól- ną uwagę zasługują łączniki i wieszaki akustyczne. 2 – profil NIDA CD 60. jest ograniczenie przenoszenia dźwięków przez stropy. W ofercie firmy Lafarge Gips znajdują się również bardzo specjalistyczne akcesoria.

.

: 022-645 13 38 (9). jak i od zewnątrz. Spełniają wysokie wymagania bezpieczeństwa. i wody. Płyty FERMACELL są odporne na wilgoć. że warto je stosować. Uniwersalne cechy płyt gipsowo-włóknowych oraz ich wyjątkowy sposób łączenia pozwalają w 96% wykorzystać materiał na budowie. wszędzie tam. zwłaszcza o niskiej częstotliwości w paśmie ≤100 Hz. Właściwości płyt gipsowo-włóknowych. małe koszty robocizny. sztywnych połączeń. pod kątem mechanicznym i ogniowym.xella. przed malowaniem.fermacell. Stabilność mechaniczna płyt oraz metoda klejenia spoin zapewniają przegrodom budowlanym klasy odporności ogniowej w zakresie R – nośności. na podstawie której uzyskały znak CE. E – szczelności oraz I – izolacyjności ogniowej od 30 do 120 min. w obiektach sportowych czy widowiskowych. Oto one: węzły elementów konstrukcji ze stalowych zimnogiętych profili poziomych UW i pionowych CW nie mogą mieć stałych. Właściwości płyt gipsowo-włóknowych FERMACELL zostały przebadane. Płyty GW. F kość materiału. mogą być naprzeciw siebie. a jako podkład pod glazurę wystarcza pojedyncze poszycie z płyt 12.Płyty gipsowo-włóknowe dlaczego warto je stosować? ERMACELL to płyty gipsowo-włóknowe (GW). np. Klejenie krawędzi na styk zapewnia dokładność i gwarantowaną wytrzymałość połączeń bez użycia taśm wzmacniających oraz redukuje zużycie masy szpachlowej do powierzchniowego wygładzenia. ale do zabudowy wnętrz najczęściej wystarczają 10 oraz 12.com. pod obciążenia użytkowe zbędne są dodatkowe wsporniki czy wzmocnienia (pojedynczy wkręt z kołkiem rozporowym do pustej przestrzeni przenosi obciążenia użytkowe do 50 kG). 300 cm – dostosowano do potrzeb rynku. Ten sam materiał można wykorzystać jako konstrukcyjne poszycie drewnianych ścian szkieletowych zarówno od strony wewnętrznej. gdzie gromadzi się duża liczba osób. Zastosowanie płyt GW do budowy ścian działowych wymaga uwzględnienia różnic pomiędzy metodami montażu płyt GK i GW. poza typowym obszarem suchej zabudowy. Badania ogniowe wykonywane wg norm EN i bazujące na nich europejskie klasyfikacje ogniowe potwierdzają wysoką ja- rozwiązania osiąga się. sprawdzone i są potwierdzone Europejską Aprobatą Techniczną ETA-03/0050. • Zapewniają przegrodom budowlanym dobre właściwości akustyczne – materiał o dużej gęstości ogranicza emisję fal dźwiękowych. Producent oferuje płyty grubości 10. stanowiące alternatywę dla powszechnie znanych płyt gipsowo-kartonowych (GK). które wstrzeliwuje się za pomocą pistoletu pneumatycznego. Dzięki takim parametrom mają znacznie szersze zastosowanie niż płyty GK. w celu uzyskania żądanej klasy odporności ogniowej i izolacyjności akustycznej nie jest niezbędne wypełnienie pustki ściany wełną mineralną pomiędzy elementami szkieletu. poziome. włókien celulozy uzyskanych z rozdrobnionego papieru. oszczędności na materiałach pomocniczych powodują. nadają się do poszycia przegród budowlanych od zewnątrz oraz w budynkach nieogrzewanych w zimie.5 mm. 15 i 18 mm. krawędzie płyt na narożnikach nie wymagają zabezpieczenia kątownikami ani siatkami wzmacniającymi.pl. do mocowania płyt do konstrukcji stalowej (wyłącznie do profili CW) należy stosować wkręty samogwintujące. • Odpowiadają europejskim standardom w zakresie ekologii – zarówno na etapie eksploatacji.pl 2 ’2007 (nr 414) 67 . fax: 022-645 15 59 fermacell-pl@xella.5 mm. Połączenia pionowe. zazwyczaj od lewa do prawa. Nadają się także do recyklingu. Zastosowanie Jeden rodzaj płyt może być wykorzystany do poszycia przegród o określonych klasach odporności ogniowej i właściwościach akustycznych. zapewniają wysoki wskaźnik izolacyjności akustycznej i charakteryzują się wytrzymałością mechaniczną zbliżoną do drewna. o stożkowych łebkach skuteczne zagłębiających się na odpowiednią głębokość i eliminujących szpachlowanie. www. 260. niepalne. Xella systemy suchej zabudowy tel. • Są odporne na wilgoć – w stanie nasycenia nie puchną i nie rozwarstwiają się. 12. lub klamry długości 30 mm lub 35 mm.5. Spoiny. po obu stronach ściany. • Są niepalne (klasa materiału A2). w pomieszczeniach suchych i o podwyższonej wilgotności. płyty mocuje się w ustalonej kolejności. Optymalne Charakterystyka płyt gipsowo-włóknowych FERMACELL • Mają one jednorodną strukturę – powstają ze sprasowanej mieszanki gipsu. 250. stosując tanie wypełnienie o niskiej gęstości i małej grubości. • Charakteryzują się dużą gęstością i wytrzymałością mechaniczną. nakładaniem tapety lub glazury można pominąć gruntowanie podłoża. bez dodatkowych profili. www. jak i w procesie produkcji. o ile nie zaleca tego producent warstwy wykończeniowej. Wymiary płyt – od 100 x 150 cm do 120 x 200. ukośne można wykonać jako klejone nawet poza konstrukcją. a jednocześnie nie blokują strumienia pary wodnej i reagują na zmiany poziomu wilgotności w pomieszczeniu.

Lublina i Nowego Targu. inż. a następnie zweryfikowane przez Komisje SPBT ds. z o. Bogata oferta firmy zawiera ponad 300 produktów i systemów bardzo dobrej jakości. wzmocni pozycję maxit wśród rodzimych producentów materiałów budowlanych. Kapitule przewodniczy prof.A. Jesienią 2006 r. 68 2 ’2007 (nr 414) . wyniosła ponad 111 mln PLN. m-tech. Opola i Rzeszowa oraz po jednej ze Szczecina. W obecnej edycji bierze się pod uwagę przede wszystkim poziom wdrożenia europejskiej normy PN-EN 206-1 „Beton . Przedsięwzięcie to jest kontynuacją zachodzącego w całej Europie procesu konsolidacji lokalnych podmiotów należących do maxit Group – znanego w Europie producenta materiałów budowlanych.o. prof. Zgromadzeni będą świadkami wręczenia atrybutów wyróżnienia (certyfikat oraz pieczęć jakości) reprezentantom nagrodzonych wytwórni. dr inż. a także przyniesie wymierne oszczędności. w sali wystawowej oraz pomieszczeniach recepcyjnych Pałacu Zamoyskich w Warszawie. Krakowa. po dwie z Warszawy. podkłady podłogowe. spółki maxit i Deitermann Polska działają na rynku polskim pod nazwą maxit sp. Deitermann. m. Wskazując pozytywne wzorce. Wrocławia. polegającą na zaniżaniu jakości betonu. dr hab. zawsze godną poparcia. Często pojawiają się też Patronat honorowy zaniedbania w sferze ochrony środowiska. Leca. w tym: cztery z Aglomeracji Górnośląskiej. nieuczciwej konkurencji czy braku poszanowania podstawowych zasad kupieckich. którzy obecnie z dwuletnim stażem starają się o prolongatę ważności certyfikatu. Heidelberger Bauchmie. na galę. Stowarzyszenie Producentów Betonu Towarowego w Polsce zaprasza wszystkich. wchodzącego w skład HeidelbergCement Group. Zdzisław B. Skierniewic. do eliminacji przystąpiło 26 wytwórni betonu towarowego. dr hab. Lubina. Marmoran.in. Słupska. 5 tys. Roczny obrót firmy przekracza 1. Foksal 2 (siedziba Stowarzyszenia Architektów Polskich). W Polsce maxit zatrudnia obecnie 244 osoby i ma trzy zakłady produkcyjne: wytwórnię keramzytu oraz dwie fabryki gotowych mieszanek chemii budowlanej. a w jej skład wchodzą: prezes Andrzej Balcerek (Stowarzyszenie Producentów Cementu). sprawność urządzeń. Kontrolowany jest też stan przygotowania produkcji. które po raz pierwszy poddają się procedurze kwalifikacyjnej. Polyment. która po przeanalizowaniu wyników dotychczasowych zmagań rozstrzygnie o przyznaniu wyróżnienia lub też nie. kleje do płytek i kremazyt – oferowane pod marką maxit (dawniej Optiroc). Arlita. jak m. Osiemnaście wytwórni spośród 26 zainteresowanych wyróżnieniem to laureaci II edycji Kampanii „Dobry Beton”. Skonsolidowana sprzedaż w 2006 r. Lech Czarnecki (Politechnka Warszawska). a także materiały i systemy do napraw konstrukcji oraz wykonywania izolacji wodoszczelnych – reprezentujące markę Deitermann. zatrudnia ok. Beamix. pracowników. jej rezultaty w stosunku do oczekiwań klientów oraz spełnienie wymagań kryteriów ochrony środowiska. Łodzi. Do zamknięcia procedury potrzebna jest jeszcze rekomendacja Kapituły Znaku Jakości. Kampanię „Dobry Beton” wspiera swym autorytetem Europejska Organizacja Betonu Towarowego ERMCO.PRAKTYKA BUDOWLANA Trwa Kampania Znaku Jakości SPBT „Dobry Beton” Dobiega końca regulaminowa kwalifikacja kandydatów do wyróżnienia Znakiem Jakości „Dobry Beton” w ramach IV edycji (2006/2007). prezes Jerzy Grochulski (Stowarzyszenie Architektów Polskich SARP). ABS DuroSystem. inż. Laureaci zostaną zaprezentowani w specjalnym „Katalogu wyróżnionych Znakiem Jakości – Liderzy betonu towarowego”. a także ignorowaniu nowoczesnych standardów normalizacji europejskiej.: maxit. Znaku Jakości oraz przez Zarząd SPBT.”. Wszystkie kandydujące wytwórnie zostały już ocenione przez audytora. Na etapie finału włączają się do niej także partnerzy spoza środowiska betonu towarowego. natomiast pozostałych ośmiu to zakłady. godne naśladowania. Fibo. dla których bardzo dobra jakość jest wartością uniwersalną. keramzytu. SPBT walczy w ten sposób z pojawiającą się zbyt często patologią na krajowym rynku betonu towarowego. Kielc. prezes Ryszard Pazdan („Atmoterm” S.). wieńczącą IV edycję Kampanii „Dobry Beton”. ma 109 zakładów produkcyjnych (chemii budowlanej. Strategia firmy zakłada dalszy rozwój marek maxit i Deitermann oraz utrzymania dotychczasowych kanałów dystrybucji. wyrobów z kremzytu. Jan Małolepszy (Akademia Górniczo-Hutnicza). Wykorzystanie dotychczasowych doświadczeń oraz potencjału obu zespołów pozwoli na jeszcze lepszą obsługę klientów. Jak co roku. poziom kompetencji personelu. Uroczystość odbędzie się 22 marca 2007 r. Kohutek Stowarzyszenie Producentów Betonu Towarowego w Polsce Patronat medialny Połączenie spółek maxit i Deitermann Polska Od stycznia 2007 r. Gorzowa Wielkopolskiego. Bezcenny jest także patronat Stowarzyszenia Architektów Polskich SARP. Jeleniej Góry. Walki nie ułatwia urzędowe stanowisko Ministerstwa Budownictwa i Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. wiarygodność bazy surowcowej. Serpo.. Vetonit. Optiroc. którym zależy na dobrej jakości betonu dostarczanego na budowę. maxit Group działa w 29 krajach europejskich oraz w Rosji i Chinach.. organizatorem Kampanii „Dobry Beton” jest Stowarzyszenie Producentów Betonu Towarowego w Polsce (SPBT). W ubiegłych latach Grupa maxit była reprezentowana na rynku przez takie europejskie marki.2 mld euro.in. produkty elewacyjne. Kahi. wg którego beton towarowy nie jest wyrobem budowlanym. przy ul. maszyn i urządzeń budowlanych).

która zmieniła oblicze wielu dużych miast.in. Wraz z wprowadzeniem komputerów w biurach warunki pracy uległy pogorszeniu. Lokalizacja w śródmieściu poszczególnych oddziałów biur staje się coraz bardziej kosztowna i trudno dostępna ze względu na komunikację. rozmieszczonych w przestrzeniach międzysufitowych. wyposażenie elektroniczne trzydziestopiętrowego budynku biurowego NTT Shinjuku Headquarters Building w Tokio jest droższe niż sam budynek (fotografia 2). ze względów reklamowo-prestiżowych. 1. Pracownicy. Obecnie następuje decentralizacja biur. inż. Nowoczesny projekt budynku biurowego zawiera trójwymiarową sieć połączeń. autor) * Politechnika Warszawska Wymagania środowiska świetlnego (Źródło „Green Vitruvius”) 2 ’2007 (nr 414) 69 . Obserwuje się również zmiany W w rozplanowaniu indywidualnych miejsc pracy w otwartej przestrzeni biurowej. Rozprowadzanie kabli odbywa się ze specjalnych miejsc. arch. podpodłogowych. Zygmunt Szparkowski* Tendencje rozwoju budynków biurowych ostatnich latach nastąpił gwałtowny rozwój architektury budynków biurowych. do których doprowadza się świeże powietrze. emisja ciepła i hałasu). np. lokalizuje się nadal w centrach miast. jak i w pionie. Pracownicy domagają się dostępu do światła dziennego i umożliwienia widoku na zewnątrz. m. dr hab. Centrale biurowe w Tokio (fot. która ma podłączenia kablowe zarówno w poziomie. że komputery zabierają wolną przestrzeń. szczególnie programiści. które zwykle zatrudniają mniejszą liczbę pracowników.PRAKTYKA BUDOWLANA prof. autor) Fot. 2. kanałów w ściankach działowych itp. wolą pracować w środowisku bardziej spokojnym na przedmieściach miast lub w parkach przemysłowych. Budynek NTT Tokio (fot. a także mogą wytwarzać niekorzystne środowisko fizyczne (jonizacja powietrza. Pojawiają się problemy związane ze środowiskiem pracy. Na każdym pię- Fot. Natomiast centrale (fotografia 1). a także stosowania raczej wentylacji naturalnej niż okna klimatyzacji (rysunek). Rozwój elektroniki wpływa na budownictwo biurowe w sposob nieoczekiwany. Znajduje się w nim więcej przestrzeni na pracownika niż w jakimkolwiek budynku w Japonii. Dzięki odpowiedniej formie budynku wszyscy pracownicy mają zapewniony dostęp do widoków na zewnątrz i do światła dziennego. Jest to spowodowane tym.

Podłogi rusztowe pozwalają na podłączenie stanowisk pracy do najnowszego wyposażenia elektronicznego. gaz płynny – ok. Stąd rozciąga się panoramiczny widok Tokio. jeśli będziemy myśleć o nich łącznie. Konieczna była także eliminacja emisji fal radiowych. powstał program wznoszenia takich budynków z inicjatywy BASF Polska i TERMOORGANIKI. Wysokość kredytu udzielanego przez bank jest zwykle uzależniona od tzw. Fot. Jeżeli chodzi o zastosowanie komputerów na stanowiskach pracy. z „ciepłym kredytem” Fortis Banku. M. 2700 zł. na budynku biurowym Saski Buisness Park w Warszawie (arch. Można też zaobserwować przykłady zintegrowanego projektowania. to obserwowana jest daleko posunięta decentralizacja. jego ogrzania i naturalnej wentylacji. odpowiedniego do zapewnienia światła dziennego. Na każdym piętrze trzonu instalacyjnego znajdują się przestronne pokoje wypoczynkowe. Atrium Centrum Biurowo-Kongresowego w Tokio (fot.. która tworzy zarazem zbiornik do wymiany zużytego powietrza. Obecne jej ceny gwarantują oszczędności rzędu 1800 – 5200 zł/r. W przypadku budowy budynku energooszczędnego koszt inwestycji i wysokość kredytu są większe do 10% w stosunku do standardowego. inż. które zmierzają do stworzenia tzw. Dotychczasowe główne pomieszczenia komputerowe zostały od pewnego czasu zastąpione komputerami PC na każdym stanowisku pracy. a zarazem dobrej izolacji cieplnej. biurowej przestrzeni wirtualnej. olej opałowy – ok. biura inteligentnego. Wnioski Można rozwiązać wiele problemów. oświetlenia i wentylacji. Jest to związane również z trendami proekologicznymi. Ściana osłonowa budynku została wykonana z fluoropolimerów. 3000 zł. (dokończenie ze str. stosownymi oknami. Ze względu na to. dr hab. jak i towarzyszące jej trzypiętrowe muzeum. Można to uzyskać w wyniku obniżenia strat ciepła przez przenikanie i wentylację oraz polepszenia wykorzystania zysków ciepła. większej zdolności kredytowej inwestora i obniżeniu nakładów eksploatacyjnych w wyniku uzyskania rzeczywistych oszczędności energetycznych. zmniejsza konieczność klimatyzacji. różnego rodzaju oświetlenie miejscowe itp. Jerzy A. cieplejsza i mniej błyszcząca niż większość metalowych ścian na innych budynkach wieżowych w Japonii. podłączonymi do ogólnej sieci komputerowej. Myślmy kompleksowo o mieszkaniach. a także do Internetu. prawidłowo ocenionych przez wykwalifikowanego eksperta! prof. Akcja ta wymaga tylko upowszechnienia. Ze względu na szerokość trzonu nie leży on w centrum budynku. W związku z tym jego architektura podlegała ograniczeniom zarówno jeżeli chodzi o wieżę biurową. można zaoszczędzić rocznie 9000 – 12 000 kWh energii w porównaniu z budynkiem standardowym. autor) Nowe możliwości pojawiają się w produkcji szkła o dużej przewodności. Przestrzeń biurowa jest otwarta na wielu kondygnacjach. zagrażająca otaczającej przestrzeni powietrznej ze strony instalacji budynku. zdolności kredytowej kredytobiorcy i ceny/wartości kredytowanej nieruchomości. Należy wspomnieć. 56) Finansowe wsparcie rodzin w nabywaniu własnego mieszkania. 2300 zł..PRAKTYKA BUDOWLANA trze znajdują się indywidualnie sterowane wentylatornie. że cień budynku mógł padać na pobliskie budynki mieszkalne. w zależności od nośnika energii i taryfy: energia elektryczna: taryfa całodobowa – ok. Powstają budynki atrialne o dużej wolnej kubaturze wewnętrznej (fotografia 3). W zależności od używanego nośnika energii. taryfa nocna – ok. poniesione dodatkowe koszty na inwestycję zwrócą się po 7 – 20 latach. Grzegorczyk). Pogorzelski 70 2 ’2007 (nr 414) . Można w ten sposób wydatnie zmniejszyć zużycie energii lub też wykorzystywać źródła pasywnej energii słonecznej do ogrzewania. zmniejsza ich rozmiary i wielkość powierzchni przeszklonych. Zdolność kredytowa zależy od przewidywanych dochodów i wydatków kredytobiorcy. Jest ona ciemniejsza. 3. Ważne jest więc zmniejszenie zużycia energii do ogrzewania budynku. 1800 zł. a więc przed zakończeniem czasu spłaty kredytu. Być może zaistnieje wkrótce również możliwość utworzenia tzw. oprawy z soczewek parabolicznych. W związku z oszczędnością energii wznosi się budynki bardzo szczelne. W Polsce mamy doświadczenia eksploatacyjne z budynków energooszczędnych. W przypadku oświetlenia znane są już i wprowadzane tzw. gaz ziemny – ok. Obiekt został zlokalizowany przy skrzyżowaniu bardzo ruchliwych miejskich autostrad. inteligentnych budynków biurowych przewidują wykorzystanie komputerów do sterowania instalacjami w całym budynku. jego forma musiała uzyskać odpowiedni kształt. a w dłuższym okresie przyniosą właścicielowi wymierny zysk. Elewacja podwójna chroni przed zewnętrznym hałasem. Wśród wydatków ważną pozycję stanowią rachunki za ogrzewanie. W jednorodzinnym budynku energooszczędnym o powierzchni 150 – 200 m2. energii. podłączonej do Internetu. energooszczędne żarówki. z odpowiednio grubą warstwą izolacji termicznej. które powinny być odizolowane od zewnętrznych warunków środowiskowych. 5200 zł. ale jest przesunięty do jednego z narożników. zapyleniem. Myślmy o energooszczędnym budownictwie mieszkaniowym. w którym zastosuje się wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła. że podwójna wentylowana fasada została po raz pierwszy zastosowana w Polsce w 1999 r. Projekty tzw. umożliwia wentylację naturalną przez otwieranie okien od strony wewnętrznej fasady. Klimatyzacja ulega ograniczeniu do tych obszarów. Wsparcie polega na częściowym pokrywaniu przez państwo odsetek od kredytu.

boraks). tlenki molibdenu. wydzielać toksycznych substancji w normalnych warunkach eks- ploatacji. że wskutek działania ognia i promieniowania cieplnego pęcznieją i nadają wyrobom określoną klasę reakcji na ogień (na skutek ochrony warstw pod powłoką przed ogniem). zawierające włókna mineralne. w celu zwiększenia efektu halogenowego łączy się chlorowce z tlenkiem metalu. Po części Podręcznika fizyki budowli poświęconej bezpieczeństwu pożarowemu ukaże się cykl artykułów dotyczących izolacyjności akustycznej w budownictwie. odcinające dopływ tlenu.. np. Preparaty stosowane w celu ochrony przed ogniem powinny: opóźnić moment zapalenia się materiału. które pod wpływem ciepła pęcznieją i tworzą grubą. która nadaje określoną klasę reakcji na ogień (na skutek ochrony warstw pod okładziną przed ogniem). stopów aluminium. – powłoki barierowe. Dotyczy to dużej grupy wykładzin podłogowych. głównie drewno i materiały drewnopochodne poddane oddziaływaniu termicznemu o niewielkiej intensywności. efekty oddziaływania termicznego na beton. a także odporność ogniową przegród przeszklonych. tj. funkcje elementów budynku w warunkach pożaru. takie jak: fosforany amonu. klasyfikację ogniową ścian kurtynowych. właściwości stali. np. wydzielać substancji nadmiernie toksycznych podczas rozkładu termicznego w wysokiej temperaturze.PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI dr hab. melaminą. Klasyfikację materiałów budowlanych (także wyposażenie wnętrz) z uwagi na reakcję na ogień. reguluje PN-EN 13501-1 Klasyfikacja ogniowa wyrobów budowlanych i elementów budynków. Jako zabezpieczenie ogniochronne stosuje się: • środki ogniochronne (retardanty) – wyroby w postaci cieczy. Część 1: Klasyfikacja na podstawie badań reakcji na ogień. podobnie duża grupa wyrobów z PVC. który rozpoczął się w październiku 2005 r. mają działanie inhibitujące palenie. hamujące wzrost temperatury cząstek lignocelulozowych. Andrzej Kolbrecki* Bezpieczeństwo pożarowe – część XVI Środki ogniochronne Po raz szesnasty zapraszamy do lektury artykułu z cyklu „bezpieczeństwo pożarowe”. poziomom chwilowym. izolujące. borany amonu. betonu i elementów murowych w podwyższonej temperaturze. Ze względu na mechanizm działania wyróżnia się następujące środki ogniochronne: wytwarzające w podwyższonej temperaturze gazowe powłoki ochronne z gazów niepalnych. połączenia fosforanów z mocznikiem. • ogniochronne powłoki pęczniejące – wykonane ze środka ogniochronnego o takiej budowie. Wszystkie wymienione środki chronią przed spalaniem płomieniowym. Inne wyroby uzyskują odpowiednią klasę w wyniku dodania w procesie produkcji tzw. biuretem itp. zasłonom i różnego rodzaju okładzinom (boazerii) z drewna i materiałów drewnopochodnych. połączenia). polifosforany. w zależności od miejsca ich zastosowania w budynku. prof. pasty lub sypkiej. Przykładowo okładziny z drewna o gęstości powyżej 800 kg/m3 i grubości nie mniejszej niż 12 mm są trudno zapalne. zwęgloną warstwę ochronną. które w procesie produkcji są dostosowywane do wymagań. Mirosław Kosiorek* dr inż. małych źródeł 2 ’2007 (nr 414) 71 . w ramach Podręcznika fizyki budowli. są zdolne do związania się ze strukturą polimeru i przekształcenia jej w trudno zapalną. są to: związki boru (kwas borowy. zmniejszać szybkość powierzchniowego rozprzestrzeniania się płomienia. a w dalszej kolejności klimatu miasta i oświetlenia. które po zastosowaniu na zabezpie* Instytut Techniki Budowlanej czanym elemencie poprawiają jedną lub kilka charakterystyk reakcji na ogień zabezpieczanego wyrobu. a także okładzin ściennych. Dotychczas omówiono: oddziaływanie pożaru. klasyfikację wyrobów budowlanych z uwagi na ich udział w rozwoju pożaru. np. które po naniesieniu na wyrób zabezpieczany penetrują pod jego powierzchnię. zmniejszać intensywność spalania się materiałów. W tym numerze omówimy środki ogniochronne. badania odporności ogniowej tych ścian. F). Niekiedy zachodzi potrzeba zapewnienia odpowiedniej klasy wyrobom gotowym. zabezpieczenia ogniochronne konstrukcji stalowych. metody projektowania budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. halogenowe (Br. odpowiadającemu początkowej fazie pożaru. siarczany organiczne. powodować korozji stali (gwoździe. inż. łączące cechy obu wymienionych grup. trójtlenkiem antymonu. retardantów. wytwarzają węglowe warstwy ochronne oraz piany izolacyjne. żelbetowych i murowych. • impregnaty – preparaty w postaci cieczy lub past. pochodne fosforowe. szkło granulowane. • okładziny ogniochronne – pokrycie powierzchni zabezpieczanego wyrobu okładziną grubości co najmniej 1 mm. polifosforany amonu. natomiast nie powinny: być szkodliwe dla ludzi i zwierząt. Zalicza się do nich związki amonowe. kaolin lub inne materiały nieorganiczne. a po wysuszeniu lub przereagowaniu nadają zabezpieczonemu elementowi określoną klasę reakcji na ogień. PW. spoiwa mineralne. w tym: – środki aktywizowane termicznie. funkcje ścian zewnętrznych w warunkach pożaru. zmieniać właściwości oraz barwy zaimpregnowanego materiału. kwas wolframowy. Obejmuje ona nie tylko materiały . Cl. klasyfikację i zastosowanie urządzeń wentylacyjnych z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. rozkładowi oraz zdolności przechodzenia w temperaturze płomienia w niepalne formy ciekłe. zagadnienia dotyczące projektowania dachowej wentylacji oddymiającej. Niektóre materiały i wyroby uzyskują odpowiednią klasę bez konieczności stosowania specjalnych środków zabezpieczających. dzięki pochłanianiu energii na przemiany fazowe. klasyfikację wyrobów budowlanych z uwagi na odporność ogniową. obniżające strumień ciepła dopływający do powierzchni ochronnej.

Uwagi: a) wyroby. Środki zawierające np. • 250 ÷ 400 g/m2 w przypadku farb na bazie fosforanu amonowego. zwiększając czas kąpieli lub krotność nanoszenia). które spełniają wymagania kategorii X. Poświadczenie trwałości zabezpieczenia ogniochronnego wydaje się wówczas.12/2006: 1) trwałość zabezpieczeń ogniochronnych z uwagi na oddziaływanie środowiska określa się przez porównanie wyników badań w zakresie reakcji na ogień. lecz jeszcze niewbudowanych. Najskuteczniejszym sposobem zabezpieczenia elementów i konstrukcji drewnianych przed ogniem jest impregnacja wyrobu w trakcie procesu produkcyjnego. 72 2 ’2007 (nr 414) . W przypadku zabezpieczania drewna wbudowanego preparatami solnymi należy je starannie oczyścić (również ze starych powłok malarskich) i odtłuścić. Ograniczają strumień ciepła docierającego do palnej powierzchni. tynki na siatce okładziny z płyt gipsowo-kartonowych lub z wełny mineralnej. Odrębną grupę stanowią izolacje ogniochronne z wełny skalnej. • 200 ÷ 300 g/m2 w przypadku powłok z żywic syntetycznych. Niejednokrotnie jednak zabezpieczenia wymagają wyroby już gotowe lub wbudowane w obiekt. Trwałość zabezpieczeń ogniochronnych w czasie określa się na podstawie Ustaleń Aprobacyjnych UA GW VII. że: – drewno do nasycania w roztworze środków solnych powinno być (bez względu na stosowaną metodę) powietrznosuche (w szczególnych przypadkach dopuszcza się impregnację drewna do 30% wilgotności. że w celu odpowiedniego zabezpieczenia elementu drewnianego przed ogniem należy nałożyć na jego powierzchnię następującą ilość środka ogniochronnego: • 800 ÷ 1500 g/m2 w przypadku powłok uniwersalnych (wapno. spełniają także wymagania kategorii Y oraz Z1 i Z2. łyko. Taki efekt uzyskuje się po wykonaniu 3 ÷ 5 zabiegów w odstępach kilkugodzinnych. gdy wyniki badań próbek 1b) spełniają kryteria podane w tabeli 1. Materiały zabezpieczone pędzlem lub natryskowo powinny wchłonąć 150 ÷ 200 g suchej masy na 1 m2 powierzchni. związki fosforowe. kąpieli lub ciśnieniowo-próżniową. • 300 ÷ 500 g/m2 w przypadku farb olejnych. sprawdzenie stopnia wilgotności drewna. W przypadku gdy nie wystąpią wymienione objawy. zabezpieczenie uzyskuje się przez pokrycie powierzchni drewna warstwą materiału niepalnego – natryskiwane masy ogniochronne. • Y – zabezpieczenia ogniochronne przewidziane do warunków wewnętrznych i zewnętrznych z częściową ekspozycją. – drewno o wilgotności powyżej 30% można nasycać tylko niektórymi roztworami o wysokim stężeniu. Metody kąpieli oraz ciśnieniowo-próżniowe są stosowane do zabezpieczania elementów i konstrukcji gotowych. • pokrywanie wyrobu warstwą materiału niepalnego. serii próbek: a) niepoddanych działaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych i promieniowania ultrafioletowego w komorze klimatyzacyjnej. Natomiast w przypadku stosowania tynków i okładzin zewnętrznych należy zwrócić uwagę. Drewno i materiały drewnopochodne należy odpowiednio przygotować do wykonania zabezpieczeń ogniochronnych przez: oczyszczenie powierzchni drewna z wszelkiego rodzaju zanieczyszczeń (kora. Farby oraz inne powłoki ogniochronne nanosi się pędzlem lub metodą natrysku. metodami: natryskiwania. Nasycane tkaniny będą skutecznie zabezpieczone przed działaniem ognia. • Z1 – zabezpieczenia ogniochronne wewnętrzne o wilgotności klasy 5 wg normy PN-EN ISO 13788:2003. • 500 ÷ 800 g/m2 w przypadku farb na bazie szkła wodnego i wypełniaczy mineralnych. mogą ją nawet przyspieszać.). Uwaga: Drewno przed wbudowaniem powinno być doprowadzone do stanu powietrznosuchego. W takich przypadkach stosuje się następujące technologie: • nasycanie drewna specjalnymi roztworami. szklanej. resztki zaprawy. • Z2 – zabezpieczenia ogniochronne wewnętrzne o wilgotności klas mniejszych niż 5 wg normy PN-EN ISO 13788:2003. pod warunkiem że: – istniejące powłoki są w dobrym stanie (nie łuszczyły się). 2) wprowadza się cztery kategorie zastosowania zabezpieczeń ogniochronnych z uwagi na oddziaływania środowisk: • X – zabezpieczenia ogniochronne przewidziane do wszystkich warunków (wewnętrznych. Przy ustalaniu stopnia wilgotności drewna należy uwzględnić. płyt gipsowo-kartonowych i wapienno-piaskowych itp. Z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe są one stosowane w celu zwiększenia nośności konstrukcji podczas pożaru. W przypadku gdy nie jest konieczne zachowanie faktury i wyglądu drewna. cementu itp. co sprzyja jego degradacji biologicznej. Wystarczające zabezpieczenie zapewnia wchłonięcie co najmniej 17 kg suchego preparatu na 1 m3 nasycanego drewna. po kilku godzinach i po kilku dniach). glina). b) poddanych oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych i promieniowania ultrafioletowego w komorze klimatyzacyjnej. jeżeli oddziaływania odpowiadają rozwiniętej fazie pożaru. O skuteczności powlekania decyduje głównie grubość nałożonej warstwy. nie można stosować zabezpieczenia na istniejące warstwy (należy je bezwzględnie usunąć przed zastosowaniem środka ogniochronnego). Środki te nie zapobiegają destrukcji drewna i materiałów drewnopochodnych. natomiast gdy pojawi się którykolwiek z wymienionych objawów. gdy wchłoną (zależnie od rodzaju oraz gramatury) od 5 do 15% suchego preparatu lub co najmniej 50 g środka na 1 m2 tkaniny. a w razie potrzeby doprowadzenie jej do wymaganego zakresu. nie stwierdzono zmętnienia czy zmatowania (bezpośrednio po malowaniu. przed malowaniem należy każdorazowo przeprowadzić odtłuszczenie i zmatowanie istniejących powłok.PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI ognia bądź pojedynczych płonących przedmiotów. że mogą one powodować kondensację pary wodnej na powierzchni drewna. – potwierdzono szczelność i trwałość ich przylegania. • pokrywanie wyrobu farbą lub lakierem. Wieloletnie próby i doświadczenie praktyczne wykazały. zewnętrznych z częściową ekspozycją i zewnętrznych z pełną ekspozycją). Nasycanie polega na nanoszeniu impregnatu pędzlem. Niektóre farby i lakiery ogniochronne mogą być stosowane na istniejące powłoki.

Oddziaływaniu warunków środowiskowych poddaje się tylko powierzchnie zabezpieczone ogniochronnie. przy czym każdy obejmuje: • 5-godzinną fazę bez deszczu w temperaturze otoczenia 40 ± 3 °C. • 1-godzinną fazę z deszczem w temperaturze otoczenia 20 ± 3 °C. przy czym wprowadzanie nowych warunków powinno nastąpić w ciągu 30 min po ustaniu warunków poprzednich. próbki poddawane są 6-godzinnym cyklom. 95% wilgotności względnej 20 °C. przy czym wprowadzanie nowych warunków powinno nastąpić w ciągu 30 min po ustaniu warunków poprzednich. Badania próbek zabezpieczeń posadzek wykonuje się przy strumieniu ciepła o mocy 30 kW/m2. Kryteria badania próbek poddanych oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych i promieniowania ultrafioletowego Właściwości Szybkość wydzielania ciepła – RHR Całkowita ilość wydzielonego ciepła – THR1200s Zabezpieczenia Zabezpieczenia posadzek inne niż posadzek kryteria przy strumieniu ciepła 30 kW/m2 50 kW/m2 ≤ 60 kW/m2 większa nie więcej niż o 20% od wyniku uzyskanego na próbkach niepoddanych oddziaływaniom cykli środowiskowych b) wyroby. Identyfikacji zastosowanego środka ogniochronnego można dokonać przez: – analizę termograwimetryczną i/lub – analizę w podczerwieni IR (wskazane zastosowanie techniki FTIR) np. osłaniając jednocześnie inne powierzchnie. powłoka pęczniejąca. 40% wilgotności względnej 40 °C. Podobieństwo wykresów i widm wskazuje na identyczność próbek. okładzina lub impregnacja Kategoria zastosowania X Y Z1 Z2 T R UV H T H T H T T – oddziaływanie temperatury. a próbki spryskuje wodą destylowaną i zdemineralizowaną. Warunki oddziaływań środowiskowych. powtarzanym 112 razy bez przerw. c) wyroby. Następnie próbki poddaje się cyklicznemu oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych zgodnie z tabelą 3. 40% wilgotności względnej 40 °C. które spełniają wymagania kategorii Z1. – pięć poddaje się oddziaływaniu warunków środowiskowych określonych w dalszej części. zgodnie z normą PN-ISO 11507:2000. 95% wilgotności względnej Tabela 2. Badanie powinno trwać 22 min. – deszczu – powietrze o kontrolowanej temperaturze wdmuchuje się przez osłonę komory. e) pełna ekspozycja obejmuje działanie temperatury poniżej zera. Próbki do analizy termograwimetrycznej powinny być nagrzewane w atmosferze azotu. Oddziaływania środowiskowe dla poszczególnych kategorii zastosowania: a) kategoria X – próbki eksponuje się przez cztery tygodnie w komorze klimatycznej uwzględniającej oddziaływanie: – promieniowania UV – wg normy PN-EN ISO 11507:2000 (lampa typu 2) przez cały okres cyklu. 20% wilgotności względnej 30 °C. ale bez działania deszczu i promieniowania UV. c) kategoria Z1 – próbki badawcze poddaje się działaniu następujących warunków cieplno-wilgotnościowych: – 8 h przechowywania w temperaturze 40 ± 3 °C i wilgotności względnej powietrza 98 ÷ 100%. R – oddziaływanie deszczu. deszczu i promieniowania UV. z szybkością 10 K/min do temperatury 800 °C. Warunki badania reakcji na ogień: Z dziesięciu próbek przygotowanych do badań: – pięć nie poddaje się oddziaływaniu warunków środowiskowych. 2 ’2007 (nr 414) 73 . Cykliczne warunki oddziaływania temperatury i wilgotności dla zabezpieczeń kategorii X i Y Dzień I–6h 20 °C. UV – oddziaływanie promieniowania słonecznego. 95% wilgotności względnej 40 °C. w ramie w pozycji pionowej. W przypadku FTIR można stosować technikę ATR. b) kategoria Y – próbki poddaje się cyklicznemu oddziaływaniu zmiennych warunków cieplno-wilgotnościowych zgodnie z tabelą 1. Oddziaływanie środowiskowe dla poszczególnych kategorii zastosowania zabezpieczeń ogniochronnych Rodzaj zabezpieczenia ogniochronnego Powłoka z farb lub lakierów. Natomiast próbki do analizy IR powinny mieć postać pa- Tabela 3. 95% wilgotności względnej 3 i 4 20 °C. sucho IV – 6 h 70 °C. Analizę wykonuje się w zakresie 4000 ÷ 600 cm-1 i przy rozdzielczości < 4 cm-1. d) kategoria Z2 – próbki badawcze poddaje się kolejno działaniu następujących warunków cieplno-wilgotnościowych: – 4 h przechowywania w temperaturze 5 ± 3 °C. 95% wilgotności względnej 5. 6 i 7 -20 °C. 20% wilgotności względnej 30 °C. które spełniają wymagania kategorii Y. a wartości średnie powinny być obliczane dla 20 min. stosując stożkowy grzejnik wg normy ISO 5660-1. wg Procedury Badawczej ITB LP-28/06. – 4 h przechowywania w temperaturze 23 ± 3 °C i wilgotności względnej powietrza 80 ± 5%. H – oddziaływanie wilgotności stylki z bromku potasu. Próbki badawcze poddaje się oddziaływaniu środowiska. spełniają także wymagania kategorii Z2. a badania próbek zabezpieczeń innych niż posadzki – przy strumieniu ciepła o mocy 50 kW/m2. – 4 h przechowywania w temperaturze 5 ± 3 °C i wilgotności względnej powietrza 50 ± 5%. spełniają także wymagania kategorii Z1 i Z2. – 18 h przechowywania w otwartej lub wentylowanej szafce badawczej w warunkach wilgotności i temperatury otoczenia wg normy PN-ISO 11503:2001. 95% wilgotności względnej -20 °C. Identyfikacja polega na porównaniu wykresów termograwimetrycznych i widm IR próbki badanej i próbki odniesienia. d) częściowa ekspozycja obejmuje działanie temperatury poniżej zera. sucho 1i2 Cykle oddziaływania temperatury i wilgotności II – 6 h III – 6 h 70 °C.PODRĘCZNIK FIZYKI BUDOWLI Tabela 1. 3) oddziaływania środowiskowe dla poszczególnych kategorii zastosowania zabezpieczeń ogniochronnych podano w tabeli 2.

). Litwy i Łotwy. zorganizowane przez Polskie Stowarzyszenie Dekarzy i Międzynarodowe Tragi Poznańskie (MTP). Ekspozycja targów BUDMA 2007 została podzielona na: Salon Materiałów Budowlanych – Ściany i Dachy. a drugi budowy dróg ekspresowych i autostrad w latach 2007 – 2013. Z myślą o przedstawicielach samorządów lokalnych zaprezentowano dwa programy rządowe: jeden dotyczący socjalnego budownictwa mieszkaniowego. Jej zastosowanie w przegrodach zewnętrznych obiektu budowlanego daje wymierne efekty ekologiczne w całym cyklu użytkowania. Solbet. zorganizowany przez Ardo-Studio i MTP. nowy prezes zarządu SAINT-GOBAIN ISOVER Polska. Wielkiej Brytanii. oprócz tytułu Perły Ceramiki UE 2006 po raz pierwszy w historii konkursu przyznano Perły Ceramiki Dystrybutorów 2006. Dużo widzów przyciągnęły Pokazy Sztuki Dekarskiej. aby w maksymalnym stopniu wykorzystać surowce wtórne. Wystroju i Małej Architektury. Instytut Techniki Budowlanej zorganizował konferencję poświęconą ocenie regulacji prawnych i funkcjonowaniu rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów UE (artykuł Jadwigi Tworek na str. finansowania i realizacji obiektów sportowych i rekreacyjnych. usystematyzowanych badań i za pomocą metody LCA (ang. Roca. Life Cycle Assessment – cykl życia produktu) określenie wpływu wyrobów na środowisko. 100). Firma Cemex Polska Sp. Certyfikat środowiskowy jest przyznawany bezterminowo. m2. mocować obróbki blacharskie. powierzchnia wystawiennicza targów zwiększyła się o 15% i wyniosła ok.2007 r. podczas których prezentowano jak prawidłowo układać dachówkę. 74 2 ’2007 (nr 414) . Celem konkursu jest promowanie kolekcji płytek ceramicznych dostępnych na polskim rynku. betonu towarowego i kruszyw. Viessmann i Xella. Jednym z narzędzi mających prowadzić do tego celu jest ocena cyklu życia produktów przeprowadzona przez Zakład Ochrony Środowiska Instytutu Techniki Budowlanej. 10 kopalni kruszyw oraz sieć 40 wytwórni betonu towarowego. Obowiązuje do momentu zmiany przez producenta deklaracji środowiskowej.o. Połączono je ze zwiedzaniem wykończonej części budynku i poradami dotyczącymi wykonawstwa. Ma 2 cementownie. W br. skierowany do inwestorów indywidualnych. poinformowała podczas konferencji prasowej o wynikach 2006 r. Stowarzyszenia Architektów oraz Sekcji Architektury Wnętrz Związku Polskich Artystów Plastyków. Aluplast. 1300 z 28 państw w tym 327 firm zagranicznych) i zwiedzających (ponad 50 tys. CO2. Wśród zwiedzających nie zabrakło gości z zagranicy. Mołdawii i Rumunii. Salon Stolarki Otworowej. Ich uzupełnieniem była Wyspa Nowości. Rintal. Cemex Polska należy do krajowej czołówki producentów cementu. Po raz drugi w historii targów BUDMA odbył się BudShow – Dom dla każdego. Salon Wykończenia. Dokumenty te z rąk Ministra Budownictwa Andrzeja Aumillera. 84.TARGI BUDMA 2007 Bogaty program BUDMY 2007 L iczba wystawców (ok. eksponująca najnowsze produkty wystawców. Codziennie prezentowano wybrane etapy budowy jednorodzinnego domu modelowego wykonanego z nowoczesnych i energooszczędnych materiałów. i planach na 2007 r. odbywających się pod patronatem Ministra Budownictwa Andrzeja Aumillera i Ministra Transportu Jerzego Polaczka. a liczba wystawców o 18%. na przykładach już zrealizowanych obiektów. Salon Usług Budowlanych. Certyfikaty Środowiskowe przyznawane są przez Instytut Techniki Budowlanej. kiedy przejęła grupę RMC.. finansowania rewitalizacji.) odbyła się uroczystość ogłoszenia wyników i wręczenia nagród w konkursie Perły Ceramiki UE 2006 zorganizowanym przez kwartalnik „Wokół Płytek Cramicznych” pod patronatem Ministerstwa Budownictwa. 40 tys. Legrand. Prowadzi do zmniejszenia zużycia energii grzewczej podczas eksploatacji budynku. co (oprócz niewątpliwych korzyści finansowych) przyczynia się do ograniczenia emisji szkodliwych związków (m. SAINT-GOBAIN ISOVER Polska od dawna pracuje nad takimi rozwiązaniami technologii produkcji. W drugim dniu targów (24. gości z 34 państw). Ukrainy.in. Rosji. projektowania. Niemiec. Zwiedzający mieli również okazję uzyskać informacje i zasięgnąć porad na temat prezentowanych produktów i technologii. Więcej informacji o laureatach na str. odbyła się też uroczystość wręczenia Certyfikatów Środowiskowych spółce SAINT-GOBAIN ISOVER Polska. potwierdziła. Plannja. Targi odwiedziły również delegacje z Uzbekistanu. Omówiono również uwarunkowania prawne i społeczne budowy dróg i autostrad. CAD Projekt. Centrum Budownictwa Drogowego i Inżynieryjnego. że nadal jest to największa w Polsce i najbardziej prestiżowa impreza targowa branży budowlanej. SO2). 24 stycznia br. Zgodnie z opinią Zakładu Ochrony Środowiska Instytutu Techniki Budowlanej wełna mineralna Isover jest wyrobem przyjaznym dla środowiska. Centrum Budownictwa Sportowego oraz Salon Nieruchomości i Inwestycji INVESTFIELD.01. a także zagadnienia dotyczące zarządzania i odnowy dużych osiedli mieszkaniowych. Hoermann. Bułgarii. z o. rynny oraz montować okna dachowe. którzy wzięli udział w Międzynarodowych Targach Budownictwa BUDMA 2007 (23 – 26 stycznia 2007 r. Ceramika Paradyż. Imprezy towarzyszące Profesjonalny charakter targów potwierdził interesujący i bogaty program imprez towarzyszących. wyróżniających się parametrami technicznymi i walorami estetycznymi oraz wpisujących się w światowe trendy wzornicze. która jest obecna na polskim rynku od marca 2005 r. planowania. Rockwool. Fakro.in. W przedsięwzięciu tym wzięły udział następujące firmy: Alpol. odebrał Nicolas Suret. Podstawą do przyznania certyfikatu jest przeprowadzenie dokładnych. Steico. skierowanych do różnych grup zwiedzających. Firma ISOVER Polska otrzymała je za wyroby z wełny mineralnej: skalnej i szklanej. m.. W porównaniu z 2006 r.

zgodnie z którą od 1 lutego br. pochodzącego z energii słonecznej. Ponadto dzięki jednomilimetrowej tolerancji wymiarów i wyprofilowaniu powierzchni czołowych na pióro i wpust bloczki Solbet Ideal muruje się na cienką spoinę bez wypełniania spoin pionowych. m. ale w związku z prognozowanym wzrostem popytu na beton towarowy planuje też inwestować w rozwój sieci betoniarni. W Chełmie powstanie m. przy braku siły roboczej na polskim rynku. dzięki czemu Cemex może lepiej i szybciej dostosowywać swoją ofertę rynkową do potrzeb odbiorców. 200 mln zł. pochłoną ok. oferowane przez Lafarge Dachy. 10% produkcję cementu. inwestycje w cementowniach w Rudnikach i Chełmie.. które umożliwiają uzyskanie ściany jednowarstwowej o współczynniku przenikania ciepła U = 0. do układania rurociągów. 4 mln t kruszyw rocznie. zamknięty. Po raz pierwszy z inicjatywy Sekcji Materiałów Budowlanych Komitetu Inżynierii Lądowej i Wodnej Polskiej Akademii Nauk została przedstawiona ekspozycja „Nauka dla materiałów budowlanych. Spółka zamierza przede wszystkim zwiększyć o ok.23 W/m2K (w przypadku bloczków grubości 36 cm U = 0. zabezpieczenia przeciwśnieżne oraz elementy komunikacji na dachu. że Braas to kompletny system dachowy. którzy zakupią dachówki cementowe Braas i akcesoria dachowe. a nawet wspomagania centralnego ogrzewania. Poza efektami finansowymi bardzo ważne jest to. 2 ’2007 (nr 414) 75 . jest to ogromnym atutem ścian jednowarstwowych. wypełniania nieużywanych podziemnych zbiorników oraz do wykonywania skomplikowanych detali architektonicznych. mają prawo do jednego kolektora słonecznego Vitosol100 firmy Viessmann w cenie 1 zł. Tak ciepła ściana gwarantuje zmniejszenie zużycia energii na ogrzewanie budynku. a w tym przypadku nie bez znaczenia jest również znana i ceniona marka Braas. dostępny z „jednej ręki”. Dla Cemexu był szczególny również z innego powodu. materiały oparte na wiedzy”. Natomiast z 10 kopalni należących do Cemex Polska można wydobyć ok. W przypadku betonu towarowego jest największym krajowym producentem. Grupa kapitałowa Solbet – największy producent betonu komórkowego w Polsce – zaprezentowała dwie grupy produktów: Solbet Ideal do wznoszenia ścian jednowarstwowych oraz Solbet Optimal do wykonywania tradycyjnych ścian warstwowych. Podczas targów Budma 2007 prezesi firm: Lafarge Dachy – Wojciech Gątkiewicz oraz Viessmann – Roland Krause. system rynnowy. Koszt inwestycji szacowany jest na 64 mln zł. Cemex wprowadzi na rynek nowe mieszanki betonowe do specjalnego zastosowania.in. W 2007 r. Obecnie. Politechnika Łódzka.in. oprócz siedmiu modeli dachówek cementowych w bogatej gamie kolorystycznej. W 2007 r. wszyscy klienci indywidualni. mające na celu zwiększenie wydajności oraz ochronę środowiska. Nowy model sprzedaży spowodował trzykrotny wzrost liczby klientów – przedsiębiorców i hurtowni budowlanych – kupujących cement bezpośrednio u producenta. Firma wprowadziła pionierską w polskim przemyśle cementowym strategię sprzedaży. zł brutto. W odpowiedzi na zwiększające się potrzeby krajowego rynku budowlanego Cemex zapowiada kolejne inwestycje w Polsce. unowocześnione będą piece obrotowe oraz zwiększona wydajność załadunku cementu. Zastosowanie systemu elementów pochodzących od jednego producenta daje gwarancję. Cemex zainwestował w rozwój technologii produkcji cementu i ochronę środowiska w cementowniach w Chełmie i Rudnikach. wchodzą: membrany i folie dachowe. odpylany skład klinkieru. że zostały one optymalnie dopasowane. a także produkcję kruszyw. że był to bardzo dobry rok dla całej branży.27 W/m2K). Może dostarczyć na rynek ponad 3 mln t cementu rocznie z cementowni w Rudnikach i Chełmie. Instytut Techniki Budowlanej i Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej prezentowały swoje najnowsze osiągnięcia i ofertę partnerskiej współpracy z przemysłem. do podgrzewania wody użytkowej.TARGI BUDMA 2007 Spółka jest czwartym co do wielkości producentem cementu w naszym kraju. Sześć wyższych uczelni: Akademia Górniczo-Hutnicza. Roczna wielkość produkcji to ponad 2 mln m3 betonu. której celem jest dotarcie bezpośrednio do klienta końcowego. podpisali umowę o współpracy. a ponadto występuje niewielkie prawdopodobieństwo popełnienia błędów wykonawczych. obróki ścian i kominów. Politechnika Poznańska. sprawił. zmodernizowane będą młyny cementu oraz rozbudowana instalacja magazynowa i dozowania paliw alternatywnych. Nowości na Budmie Targi Budma 2007 były opatrzone podtytułem „Targi wiedzy i zastosowań”. Budowanie jest więc szybkie i łatwe. elementy uszczelniające kalenice i grzbiety. za co najmniej 8 tys. przewyższający wszystkie dotychczasowe prognozy rynkowe. W cementowni Rudniki również zbudowany zostanie nowy hermetyczny magazyn klinkieru. Politechnika Warszawska i Politechnika Wrocławska oraz cztery ośrodki badawcze: Instytut Badawczy Dróg i Mostów. Solbet Ideal to bloczki o gęstości 400 kg/m3 i grubości 36 cm – dotychczas produkowane oraz po raz pierwszy zaprezentowane na BUDMIE 2007 – grubości 42 cm. Instytut Mineralnych Materiałów Budowlanych. Dach z systemem solarnym Braas – Viessmann umożliwia otrzymywanie taniego ciepła. W jego skład. dzięki czemu jej potencjał wytwórczy zwiększył się o 9 wytwórni betonu towarowego i jedną kopalnię kruszywa. Ponadto w 2006 r. Politechnika Krakowska. Gwałtowny wzrost popytu na cement w 2006 r. Zrezygnowano z udziału pośredników. a obecnie również kolektor słoneczny. Firma przejęła spółkę Unicon.

pokazała na BUDMIE 2007 aż piętnaście nowych wyrobów. Cemex Polska Sp.o. producent: Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe „ERGOBUD” Sp.. Poznań. Krystyna Wiśniewska.5R. Grupa Silikaty zaprezentowała nowe bloczki wapienno-piaskowe SILIKAT A o bardzo dobrych właściwościach akustycznych. • system kosztorysowania (oprogramowanie i bazy danych) pt. z o. Więcej informacji w artykule „Nowości Fakro” na str. O dobrej izolacyjności akustycznej przegrody decyduje również sposób połączenia ściany oddzielającej pomieszczenie (np. międzymieszkaniowej) ze ścianami bocznymi (np. Zgodnie z PN-B-02151-3:1999 wyniki badań laboratoryjnych wykorzystywane przy projektowaniu należy pomniejszyć o 2 dB (tzw. producent: DORMA GMBH. z o. zaostrzonego wymagania dla ścian międzymieszkaniowych na poziomie R’A1 ≥ 53 dB. Niemcy. firma zgłaszająca produkt: PHU „GLOBAL-TECH”. skarży się na nieodstateczną izolacyjność akustyczną przegród. Konstancin Jeziorna. wynoszą: RA1 = 58 dB dla ścian wewnętrznych i RA2 = 55 dB dla ścian zewnętrznych.. z o. promowała technologię polegającą na wykorzystaniu odpadów styropianu w produkcji zapraw budowlanych oraz maszyny i urządzenie do produkcji betonów lekkich. który powinien zapewnić redukcję bocznego przenoszenia dźwięków. Zaprawa POLYTECH może być stosowana wewnątrz i na zewnątrz budynków mieszkalnych oraz przemysłowych jako podkłady podłogowe. producent: JADAR TECHMATIK s. z o. Poznań. Samolicz Kosztorysowy SYKAL. Nagrody ACANTHUS AUREUS za najciekawsze stoiska przyznano szesnastu firmom.o.in.o. producent: DOSPEL Sp. Górażdże Cement. Warszawa. 82. zewnętrznymi). m. producent: STOLBUD SA. charakterystyka izolacyjności akustycznej właściwej w postaci wskaźników jednoliczbowych (wg PN-EN ISO 717-1:1999) ścian z bloczków Silikat A grubości 25 cm wynosi Rw = 60 (-2. dachów/stropodachów. Radom. • wentylacja COMFORT MAX.o.in. • okno jednoramowe systemu WS-6000 z drewna klejonego warstwowo o zwiększonej izolacyjności akustycznej AKUSTIK. Wskaźniki oceny izolacyjności akustycznej właściwej obliczone wg PN-B-02151-3:1999. ponieważ ponad 30% osób mieszkających w budynkach wielorodzinnych. z o. Wienerberger.o. z o..o.c. z o. W rankingu Budowlana Marka Roku 2006. firma zgłaszająca produkt: DORMA Polska Sp. Sucha zaprawa cementowo-styropianowa POLYTECH produkowana jest na bazie bardzo lekkiego granulatu styropianowego połączonego w fazie produkcji z dodatkiem TECH i cementu portlandzkiego 32. • wysokoosiowe okno dachowe 735.. z o. Lubartów.o. producent: REHAU AG + Co. Projektant może bez obaw przyjąć. co jest szczególnie zalecane przez przecięcie warstwy konstrukcyjnej ściany zewnętrznej ścianą międzymieszkaniową.o..: Lafarge Dachy Sp. Tytuł „Budowlanej Marki Roku 2006” otrzymały m.o.. przeznaczone do wznoszenia ścian międzymieszkaniowych. • system posadzek przemysłowych BAUTECH (jednowarstwowe monolityczne utwardzone powierzchniowo posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych). Poznań. uhonorowane zostały najbardziej rozpoznawane marki oraz najczęściej wybierane przez klientów w 2006 r. W najbliższym czasie przewiduje się nowelizację normy PN-B-0215-3 i wprowadzenie do niej. firma zgłaszająca produkt: ROTO FRANK Okna Dachowe Sp. Luksemburg. wybudowanych zgodnie z wymaganiami normowymi (wg PN-B-02151-3:1999 wymagana minimalna wartość izolacyjności akustycznej ścian międzymieszkaniowych wynosi R’A1 ≥ 50 dB). Knauf. termoizolacja stropów.o. • geowłóknina TYPAR SF. Sopro Polska Sp. Niemcy. na podstawie tych danych.o. Wynika to z niezbyt rygorystycznych polskich wymagań.o. Piaseczno. Zakłady Tworzyw Sztucznych Gamrat SA. producent: ROTO FRANK Sp. Niemcy. producent: HABOE EDELSTAHL-SYSTEME GmbH.o. Medaliści targów Tradycyjnie podczas targów BUDMA przyznano Złote Medale MTP za wyroby i technologie wyróżniające się innowacyjnością i jakością. Dariusz Kupidura. • teleskopowe zadaszenie basenu „OPERA”. wzorem innych krajów. Dodatek TECH pozwala na przygotowanie lekkich zapraw o podwyższonych właściwościach termicznych i akustycznych. • kształtki wieńcowe do wykonywania wieńców stropowych KZE i KWE. z o. -5) dB. z o. • gruntowy wymiennik ciepła AWADUKT THERMO (w wersji antybakteryjnej). firmy: Atlas.. m.o.. Fakro. Dąbrowa Górnicza. Jest to bardzo cenne rozwiązanie. przeprowadzonych w Zakładzie Akustyki ITB.. kanałów. Opoczno. z o. Ściany wykonane z bloczków SILIKAT A łączy się ze ścianami bocznymi za pomocą wiązania murarskiego lub. firma zgłaszająca produkt: INOX DESIGN Sp. z o. Poznań. wypełnienie gzymsów. producent: BAUTECH Sp.. • system balustrad ze stali nierdzewnej HABOE. Niemcy i HARALD BŐHL GmbH. Zgodnie z raportem z badań laboratoryjnych.TARGI BUDMA 2007 Firma Tech Service Polska sp. znany producent okien dachowych. producent: ALUNA ARTUR NOWAK... akustyczny współczynnik bezpieczeństwa) i wówczas RA1R = 56 dB. producent: SOFTBUD – Biuro Oprogramowania Mikrokomputerowego. przeprowadzonym przez ASM – Centrum Badań i Analiz Rynku. Jarosław Kupidura. firma zgłaszająca: GRILTEX Polska Sp. z o.in. • maszyna do produkcji betonowych elementów wibroprasowanych TECHMATIK WIB 1411. Włoszczowa. RA2R = 53 dB. producent: DuPont de Nemours. Ewelina Kowałko 76 2 ’2007 (nr 414) .. Firma Fakro.. Mapei Polska Sp. Przy określaniu izolacyjności akustycznej przegrody w budynku wartość tę należy pomniejszyć o poprawkę K uwzględniającą wpływ bocznego przenoszenia dźwięków. tarasów. z o. Częstochowa. że izolacyjność akustyczna ściany międzymieszkaniowej grubości 25 cm wykonanej z SILIKAT-ów A spełnia wymaganie obowiązujące w większości krajów europejskich R’A1 ≥ 53 dB. Otrzymały je następujące wyroby: • samozamykacze krzywkowe z szyną ślizgową z funkcją „EASY OPEN”. Pruszyński Sp. Lubartów.

przeznaczony jest do stosowania w zakładach produkcyjnych. • konsultacje i szkolenia – współpraca zespołów polskich i zagranicznych specjalistów o bogatej wiedzy teoretycznej i praktycznej pozwala na przekazywanie pełnych i rzetelnych informacji. System BAUTECH obejmuje: • projektowanie – rozwiązania technologiczne nawierzchni projektowane są za pomocą specjalistycznego oprogramowania komputerowego. System BAUTECH opracowano na podstawie 15-letnich doświadczeń firmy zdobytych w wyniku współpracy z krajowymi i zagranicznymi jednostkami. tel. przemyśle spożywczym i farmaceutycznym oraz strefach zagrożenia wybuchem. browarach. w którym jako dane wyjściowe przyjmuje się m. rozbudowana sieć wykonawcza umożliwia szybką realizację inwestycji. ze względu na swoje specyficzne właściwości. System BAUTECH – jednowarstwowe monolityczne utwardzone powierzchniowo posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych.pl. Uroczystość wręczenia Złotego Medalu Międzynarodowych Targów Budownictwa BUDMA 2007. a w efekcie trwałością. materiałów do pielęgnacji i impregnacji nawierzchni betonowych. nagrodzone Złotym Medalem Międzynarodowych Targów Budownictwa BUDMA 2007. odporność na substancje agresywne. Józef Jasiczak – Przewodniczący Kapituły Konkursu. W efekcie eksport stanowi ponad 30% obrotów firmy. Ireneusz Lickiewicz – Dyrektor firmy BAUTECH. łatwość w utrzymaniu czystości.). co umożliwia kompleksowe zastosowanie systemu tak szybko. Nieustająca aktywność firmy w promowaniu technologii oraz bardzo dobra jakość posadzek przyczyniły się do zainteresowania tym produktem rynków zagranicznych. jak jest to wymagane. wypełnień dylatacyjnych. • produkcję i dystrybucję – włókien zbrojeniowych (stalowych i polipropylenowych). • wykonawstwo – dzięki wysoko wyspecjalizowanej autoryzowanej sieci wykonawczej inwestor otrzymuje gwarancję najwyższej jakości wykonywanych posadzek. firma stale powiększa profesjonalny potencjał wykonawczy i w związku z tym jest w stanie sprostać rosnącemu i coraz bardziej wymagającemu rynkowi inwestycyjnemu. wymaganej klasie i recepturze betonu płyty nośnej oraz jej grubości. bogata kolorystyka. wszystkie produkty systemu BAUTECH® mają odpowiednie atesty i certyfikaty: ITB i PZH. odporność na ścieranie i udary. smary. Specjalistyczne szkolenia teoretyczne i praktyczne prowadzone dla firm wykonawczych eliminują tzw. dzięki rozpatrywaniu indywidualnych wymagań i lokalnych warunków posadzki wykonywane są „na miarę”. bezpośrednie kontakty z inwestorem. chłodniach. ponaddwudziestoletnia żywotność bez stosowania specjalnych zabiegów konserwacyjnych. rozstawie szczelin dylatacyjnych.in. preparatach powłokotwórczych i impregnujących. „eksperymentowanie” podczas wykonywania posadzek.Posadzki przemysłowe z betonów Posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych Bautech kompozytowych Bautech Jednowarstwowe monolityczne utwardzane powierzchniowo posadzki przemysłowe z betonów kompozytowych BAUTECH. EXTRATOP). oleje itp. stanowią barierę dla gęstych substancji. magazynach. dr hab. BAUTECH Firma udostępnia również na swojej stronie internetowej specjalny formularz „Dane wyjściowe do wykonania opracowania projektu powierzchniowo utwardzanej monolitycznej posadzki przemysłowej z betonu kompozytowego w technologii BAUTECH”. Inne zalety posadzek Bautech to: odporność na duże obciążenia statyczne i dynamiczne. który należy wypełnić i odesłać do firmy. arch. oraz maszyn do układania i wykańczania nawierzchni. warunki gruntowe. BAUTOP. Od lewej: prof. fax 022 716 77 90 e-mail: bau@bautech. czasie i sposobie ich wykonania. 022 716 77 91. ich dozowaniu i obróbce mechanicznej. własnymi autoryzowanymi wykonawcami oraz spójnej polityki działów badawczo-wdrożeniowych i handlowo-marketingowych. www. zawierające informacje o: podłożu w zależności od istniejących warunków gruntowych. oleje. inż.pl 2 ’2007 (nr 414) 77 . Andrzej Aumiller – Minister Budownictwa. supermarketach. Zainteresowany otrzymuje kompleksowe opracowanie techniczno-technologiczne. wyróżniają się innowacyjną recepturą i bardzo dobrą jakością dorównującą produktom wytwarzanym przez najlepszych światowych producentów. takich jak: smary.o. przewidywane obciążenia statyczne i dynamiczne oraz wymagania dotyczące nawierzchni (ścieralność. przeznaczenie nawierzchni. BAUTECH sp. ilości i rodzaju zbrojenia rozproszonego (stalowego BAUMIX i ewentualnie polipropylenowego BAUCON). z o.bautech. garażach. Bogusław Zalewski – Prezes Zarządu MTP Fot. utwardzaczy posadzkowych. wizyty na placach budów i w betoniarniach mają na celu dopilnowanie bezwzględnego przestrzegania reżimów technologicznych i udzielenie pomocy technicznej w przypadku problemów podczas wykonywania posadzek. materiałach do utwardzania powierzchni w technologii DST (MULTITOP.

PSKJ itp. na której zostaną oparte. Kształtki do wykonywania wieńców na wewnętrznych ścianach nośnych mają korytkowy kształt. Kształtki można stosować w gęstożebrowych stropach belkowych (np. Wręczenie Złotego Medalu MTP za kształtki wieńcowe. Bogusław ZalewFot. a ich szerokość (240. Potwierdza to rekomendacja Instytutu Techniki Budowlanej (RT ITB-1058/2006 Wieńce stropowe KZE i KWE). która poza nowatorskim podejściem do budownictwa gwarantuje trwałość i ekonomię przedsięwzięcia budowlanego. zespolonych stropach żelbetowych wykonywanych z zastosowaniem prefabrykowanych płyt żelbetowych (np. zbrojone kształtki wieńcowe to dopasowany do wymiarów ściany oraz wysokości stropu szalunek tracony. Kształtki przeznaczone do wykonywania wieńców na ścianach zewnętrznych mają przekrój zbliżony do litery „L”. z Warszawy zostały uhonorowane Złotym Medalem Międzynarodowych Targów Poznańskich BUDMA 2007.o. Fert itp. Ceram. charakteryzujące się wysokim poziomem technologicznym oraz jakością na najwyższym poziomie. 300 lub 360 mm) zależy od grubości ściany.o. Przy układaniu dolnego zbrojenia wieńca poniżej stropu nie ma konieczności używania stempli (wieniec opuszczony proponowany jest przez wielu producentów elementów ściennych). Dostępne są dwa rodzaje kształtek: zewnętrzne i wewnętrzne. na których spoczywa wieniec. Nowicki ski – Prezes Zarządu MTP Betonowo-keramzytowe. pozostawiając miejsce na izolację termiczną. W efekcie ułożone na nich pręty zbrojenia mają zagwarantowaną prawidłową otulinę betonową. pozwalający na sprawne i bezpieczne wykończenie wieńca. Stosowanie kształtek wieńcowych eliminuje drogie i czasochłonne deskowanie. Filigran. Z.).) oraz żelbetowych płyt kanałowych. Od lewej prof. dr hab. rów wykonywanych z pustaków ceramicznych wysokodrążonych oraz bloczków z betonu komórkowego. zbrojone kształtki wieńcowe firmy Ergobud Sp. Betonowo-keramzytowe. Teriva. za nowatorskie rozwiązanie.. Andrzej Aumiller – Minister Budownictwa. Do wieńca na ścianie jednowarstwowej wykorzystuje się kształtki węższe niż szerokość muru. że krawędź stropu jest zamknięta ścianą o wysokości dobranej do zastosowanego stropu i waha się od 225 mm (w przypadku stropów wysokości 160 mm) do 405 mm (w przypadku stropów wysokości 340 mm). Kształtki rozwiązują także problem ryglowania całego stropu podczas wykonywania opuszczonego wieńca stropowego. z o. z o. co przyspiesza tempo robót budowlanych.TARGI BUDMA 2007 Kształtki wieńcowe – wygodne i łatwe w użyciu Betonowo-keramzytowe. 2K. Józef Jasiczak – Przewodniczący Kapituły Konkursu. Ich zastosowanie powoduje. pozwalający na wygodne ułożenie zbrojenia i oparcie stropu z obu stron ściany. Kształtki wieńcowe zapewniają równomierny rozkład obciążeń przekazywanych ze stropu na mur zastępując podkłady betonowe lub ceglane. Oba rodzaje kształtek są od wewnątrz profilowane w celu uzyskania dystansów zbrojeniowych. Krzysztof Bruzi – współwłaściciel firmy Ergobud Sp. inż. co jest ważne przede wszystkim w przypadku mu- 78 2 ’2007 (nr 414) . Mają one długość 600 mm. zbrojone kształtki to racjonalna inwestycja.

U.P. oraz zapewniają: bezpieczeństwo podczas montażu i zalewania stropu. Harmonizacji Rynku Wewnętrznego OHIM w Alicante i są zastrzeżone w całej Unii Europejskiej. Żelbetowe. wymierne korzyści finansowe i estetykę wieńca. z o.pl www.o. bez względu na materiał. • możliwość każdorazowego wykonania wieńca opuszczonego bez konieczności ryglowania.H. • możliwość wyprowadzenia ze ściany rdzenia bez naruszania konstrukcji kształtki. prefabrykowane kształtki wieńcowe są zastrzeżone w Urzędzie Patentowym RP oraz zostały zarejestrowane jako Wspólnotowy Znak Towarowy (TM) w Urzędzie ds. • skrócenie czasu montażu stropu i wieńca.i wielowarstwowych. z którego wykonane są elementy ścienne. ERGOBUD Sp. tel./fax (0-22) 646-20-40 e-mail: ergobud@ergobud.pl 2 ’2007 (nr 414) 79 .ergobud. • równomierny rozkład obciążeń przenoszonych przez strop na ścianę.TARGI BUDMA 2007 Kształtki wieńcowe umożliwiają: • zabudowę wieńca stropowego na ścianach jedno. P. • eliminację skrajnych podpór montażowych. • eliminację czasochłonnego i kosztownego deskowania lub obmurówki wieńca. • eliminację dystansu zbrojenia wieńca.

szprosy (nakładane. fax 041 38 82 211 e-mail: wloszczowa@stolbud.2/16A/6). Można w nim zastosować: moskitierę. przyklejona przed osadzeniem pakietu szkła do wrębu. Włoszczowa produkuje okna o zwiększonej izolacyjności akustycznej z drewna dębowego. to odnosi się wrażenie.A. srebrnym. Okno drewniane o zwiększonej izolacyjności akustycznej 40 dB uzyskało Aprobatę Techniczną AT 15-2496/2006 oraz Certyfikat na Znak Jakości Akustycznej AQ-ITB. Nowicki Profil okna o zwiększonej izolacyjności akustycznej Dzięki tym zmianom udało się w prosty i niezbyt kosztowny sposób osiągnąć okno o izolacyjności akustycznej Rw = 40 dB. klejonego warstwowo na grubość.1 W/m2K). Wynik korzystniejszy o ok. • okapnik aluminiowy soft w kolorze złotym. prof. Bogusław Zalewski – Prezes Zarządu MTP Fot.A. Nowe elementy zastosowane w konstrukcji to: • zestaw szybowy złożony z szyb niskoemisyjnych i dźwiękochłonnych (44. złotym. oddzielonych ciepłymi ramkami i przestrzenią wypełnioną argonem (współczynnik przenikania ciepła zestawu szybowego wynosi 1. możliwość zastosowania okapników w dowolnym kolorze wg palety RAL lub anodowanym. Stolbud S. 10 dB osiągnięto bez gruntownych zmian w konstrukcji oraz zastosowaniu materiałów powszechnie dostępnych na rynku. okładzinę aluminiową. Włoszczowa otrzymał ten certyfikat jako jedyny producent stolarki okienej w Polsce. • uszczelka na obwodzie skrzydła okiennego. uchylne (U). aby spełnić oczekiwania klientów narażonych na nadmierny hałas spowodowany przede wszystkim samochodowym ruchem ulicznym o dużym natężeniu. brąz RAL 8022. skutecznie chroniąca pod względem termicznym i akustycznym. z możliwością wykonania jako: stałe (S). Marek Szczęsny – Prezes Zarządu Stolbudu S. inż. powstało we współpracy Stolbudu S.pl www.A. a efekt jest imponujący.TARGI BUDMA 2007 Okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej firmy Stolbud S. 10 dB w stosunku do tego. Z. z wkładką termiczną i ukształtowaniem profilu skutecznie chroniącym przed działaniem czynników atmosferycznych. Włoszczowa O kno drewniane o zwiększonej izolacyjności akustycznej 40 dB. • przekładka z gumy neoprenowej (Interhelam Antracyt 008). Stolbud S. Okno jest dwudzielne R+ UR. charakteryzujące się nowoczesnym rozwiązaniem technologicznym i bardzo dobrą jakością. dr hab. Andrzej Aumiller – Minister Budownictwa. sosno- wego lub meranti. Wręczenie Złotego Medalu MTP za okno o zwiększonej izolacyjności akustycznej. brąz RAL 8017. Ponadto w nowym oknie zastosowano: • okucia obwiedniowe o nośności 130 kG dla każdego skrzydła. mająca na celu elastyczne zamocowanie szyby i wyeliminowanie rezonansu akustycznego. Włoszczowa. Szczególną uwagę zwrócono na sposób szklenia okna i użytych do niego materiałów. Nowe okno powstało na bazie konstrukcji okna jednoramowego WS-6000 z drewna klejonego warstwowo.A. samozamykacz. Józef Jasiczak – Przewodniczący Kapituły Konkursu. 041 38 82 100. jaki jest na zewnątrz. że jest on o połowę mniejszy. białym. Włoszczowa z zespołem pracowników Zakładu Akustyki Instytutu Techniki Budowlanej.stolbud. Są one impregnowane (w odrębnym procesie) i malowane w dowolnych kolorach wg palety RAL. z funkcją mikrouchylania na skrzydle UR. • osadzenie pakietu szkła we wrębie szybowym za pomocą hermetycznego kleju Instaweld 6613. podczas gdy standardowe okno WS-6000 ma Rw = 30 dB. konstrukcyjne. NCS lub lakierami transparentnymi z uwzględnieniem indywidualnych życzeń klienta (możliwość wykonania okien dwukolorowych). Od lewej: Augustyn Zioło – Stolbud S. elementy ozdobne. okiennice. gdyż hałas w pomieszczeniu podlega następującej zasadzie: jeżeli zmniejszy się o ok. międzyszybowe). rozwieralne (R). w celu zapewnienia stabilności kształtu. tel. Włoszczowa. uchylno-rozwieralne (UR). naklejane. • osłonki na zawiasy w kolorze: stare złoto.A.pl 80 2 ’2007 (nr 414) .A.

.

Okno PTP wyposażone jest w: – jednokomorowy pakiet szybowy 4H-16-4T z zewnętrzną szybą hartowaną i wewnętrzną z warstwą niskoemisyjną. schody segmentowe z metalową drabiną. które wewnątrz wzmocnione są ocynkowanymi profilami stalowymi. wyposażone jest w dwukomorowy. W nowych oknach kolankowych zastosowano podwójny system uszczelnienia. drewnianej ramie skrzydła. Charakteryzuje się wygiętą w kształcie łuku ościeżnicą. w których zgodnie z życzeniem klienta ma znajdować się białe. Oblachowanie jest również dopasowane do kształtu okna.1T z zewnętrzną szybą hartowaną i wewnętrzną ze szkła laminowanego. umieszczona w dolnej części skrzydła. innowacyjnymi okuciami oraz nowo zaprojektowaną klamką. których efektem jest 10 patentów zgłoszonych w 2006 r. roleta ARP. skonstruowany i produkowany na indywidualne zamówienie klienta.0 mm. Mogą to być zarówno okna rozwierne. okno oddymiające. Dzięki zastosowaniu tego typu okien zwiększa się doświetlenie pomieszczenia i pole widzenia. co dodatkowo zwiększa bezpieczeństwo użytkowania. umieszczony w grubszej. Okno FTT Termo Jest to okno dachowe o specjalistycznej i nowatorskiej konstrukcji. kołnierza paroprzepuszczalnego XDP i kołnierza paroszczelnego XDS. Okno FTT Termo montowane jest z wykorzystaniem specjalnie do tego przeznaczonych akcesoriów montażowych FAKRO. Wykonane zostało z wielokomorowych profili PVC w kolorze białym. jak i uchylne – identyczne jak pionowe. i aż 15 nowości. Okno PTP montuje się w dachu o kącie nachylenia 15 – 90° wraz z kołnierzem uszczelniającym identycznym jak do okien drewnianych FAKRO. – nowa klamka w kolorze białym. Stoisko firmy Fakro na targach Budma 2007 Fot. Okno kolebkowe otwiera się obrotowo i ma klamkę zamontowaną w dolnej części skrzydła. w których szczególny nacisk położony jest na zminimalizowanie strat ciepła. – profile trapezowe tłoczone z blachy aluminiowej grubości 1. Uszyby = 1. Nowości to: okno aluminiowo-tworzywowe. wyłaz dachowy. Okno PTP ma konstrukcję obrotową.94 W/m2K. np.1 W/m2K. skrzydłem i pakietem szybowym. Charakteryzuje się współczynnikiem przenikania ciepła Uokna = 0. uszczelkę obwodową i uszczelkę przylgową. uchylne. okno kolankowe (uchylno-rozwierne. norma badań PN-EN 1026). drzwi kolankowe. co wpływa na sztywność profilu oraz zwiększa odporność na uszkodzenia mechaniczne. Biorąc pod uwagę liczbę patentów zgłaszanych rocznie. Nowe okna kolankowe wyposażone są w jednokomorowy pakiet szybowy 4H-14-33. – potrójny system uszczelnienia (uszczelka przylgowa ościeżnicy. superenergooszczędny pakiet szybowy. Uszyby = 1. dla firmy FAKRO był okresem dynamicznego rozwoju. Wyposażone jest w specjalnie wyprofilowany jednokomorowy pakiet szybowy z dwiema szybami hartowanymi 4H-16-4HT. w których panuje okresowo zwiększona wilgotność.0 W/m2K wg EN 674. okno termo. Odpowiednio zaprojektowane i wykonane okno dachowe FTT Termo oraz system montażu zapewniają bardzo dobre Okno kolebkowe FCS Jest to produkt nietypowy. Uokna = 1. a okno BXL – nieotwierane. Łuk wygięcia okna kolebkowego dopasowany jest do promienia łuku dachu i idealnie komponuje się z połacią dachową. Okna kolankowe BDL. zaprezentowanych podczas tegorocznych targów BUDMA w Poznaniu. nieotwierane). umożliwiająca łatwą obsługę okna oraz dwustopniowe mikrouchylenie. szyba witrażowa. schody ognioodporne. świetlik dachowy.TARGI BUDMA 2007 Nowości FAKRO 2006 r. Okno FTT ma konstrukcję obrotową. Nowa seria okien kolankowych charakteryzuje się nową konstrukcją ościeżnicy i skrzydła. schody nożycowe z klapą. BXL Okna kolankowe przeznaczone są do montażu w ścianie pionowej (kolankowej) na poddaszu i stanowią dodatkowy element „przedłużający” okno dachowe. łatwe do utrzymania w czystości okno dachowe. Zanotowano ponad 10% wzrost sprzedaży i firma może pochwalić się pracowniami badawczymi. firma FAKRO zajmuje pierwsze miejsce wśród najbardziej innowacyjnych polskich firm. Uszyby = 1. arch. w łazienkach czy w kuchniach.3 W/m2K. zapewniające dużą oszczędność energii cieplnej. 82 2 ’2007 (nr 414) . Okno kolankowe BDL otwierane jest uchylnie i rozwiernie. BVL. okno kolebkowe. – fabrycznie zamontowane dolne kątowniki do montażu okna na łatach w konstrukcji dachu.5 W/m2K wg EN 12567-2. uszczelka obwodowa i uszczelka w profilach kryjących bok ościeżnicy). okno kolankowe BVL – uchylnie. Okno można stosować również w pomieszczeniach. Okno aluminiowo-tworzywowe PTP Okno idealnie nadaje się do stosowania w pomieszczeniach na poddaszu. co umożliwia stosowanie w budynkach. FAKRO parametry termoizolacyjności i najwyższą 4 klasę szczelności w zakresie przepuszczalności powietrza (klasyfikacja PN-EN 12207.

TARGI BUDMA 2007 Okno oddymiające FSP Najważniejszą cechą okna FSP.1 W/m2K w kolorze beżowym. Okno dachowe. dzięki czemu przypomina odwrócone okno klapowe. Bezpieczeństwo użytkowania zapewniają zaokrąglone kształty wsporników bocznych oraz pozostałych okuć. która zapewnia szczelność podczas pożaru. Schody Schody strychowe ognioodporne LWF służą do wyjścia na poddasze (strych) oraz stanowią zaporę ogniową podczas pożaru wewnątrz budynku. który umożliwia dopasowanie go do każdego rodzaju pokrycia dachowego. ponieważ zostało fabrycznie wyposażone w kątowniki. Prosty montaż na łatach nie wymaga wykonania wymianów czy nadbitek. Klapa schodów wykonana jest z materiałów ognioodpornych oraz wyposażona na obwodzie w uszczelkę pęczniejącą. Oferowana jest w dwóch wersjach: – roleta ARP obsługiwana ręcznie. Świetlik rurowy SLT Główną jego funkcją jest dostarczanie naturalnego światła do wnętrza budynku. Wyłaz może być montowany w dachu o kącie nachylenia 15 – 60°. Wówczas należy zainstalować w nim oprawę oświetleniową spełniającą funkcję lampy. Schody nożycowe z klapą termoizolacyjną LST służą do wyjścia na poddasze (strych). Następnie promienie słoneczne odbijają się od ścian giętkiej. biała klapa termoizolacyjna grubości 36 mm o współczynniku przenikania ciepła 1. klatki schodowe. Okno FSP wyposażone jest w dwa siłowniki elektryczne. Zastosowany ogranicznik obrotu stabilnie utrzymuje otwarte skrzydło oraz chroni przed przypadkowym zatrzaśnięciem klapy. a nawet piwnice. Żadna z krawędzi okna. W standardowej wersji działanie rolety ARP-E możliwe jest tylko przy zamkniętym oknie. Jest wyposażony w uniwersalny kołnierz uszczelniający. Wolna przestrzeń wypełniona jest styropianem grubości 3 cm. które automatycznie otwierają skrzydło. Mogą być montowane w wersji otwieranej na prawą lub lewą stronę. Wyłaz dachowy WLI Wyłaz pozwala na szybkie. Energooszczędna.1 W/m2K) oraz wysoka szczelność maksymalnie ograniczają straty ciepła. jako klapa oddymiająca. Są to pierwsze w Polsce schody o rozmiarze odpowiadającym warunkom technicznym zabudowy (86 x 130 cm). Doskonałe parametry termoizolacyjne (U = 1. Zalecane do stosowania w dachach o kącie nachylenia 20 – 60°. wykonane z drewna sosnowego. Policzki w kształcie litery „S” nadają schodom nowoczesny wygląd i pełnią rolę poręczy. 2 ’2007 (nr 414) Roleta ARP Stanowi ona ochronę przed światłem i zapewnia przyjemne zacienienie wnętrza podczas słonecznych dni. z dwóch stron oklejone płytą HDF w kolorze białym. Zamontowany w suficie rozpraszacz równomiernie rozprowadza promienie światła i doświetla pomieszczenie. Wyłaz WLI przeznaczony jest do pomieszczeń nieogrzewanych. na jednej głębokości. Segmentowy system składania drabiny schodów oraz blokada klapy w pozycji pełnego otwarcia zapewniają prostą obsługę schodów. Segmentowy system składania drabiny schodów oraz blokada klapy w pozycji pełnego otwarcia zapewniają prostą obsługę schodów. najczęściej stosowane jest w klatkach schodowych. mieszczeniami mogą być łazienki. Dostępne dwa rodzaje kołnierzy: do pokryć płaskich i profilowanych. Wymiary 50 x 80 cm uzyskane dzięki specjalnemu systemowi składania drabinki pozwalają na zamontowanie schodów w otworach o niewielkich rozmiarach. Wymiary wewnętrzne wyłazu 86 x 87 cm spełniają wymagania warunków technicznych zabudowy. – roleta ARP-E sterowana elektrycznie po podłączeniu do jednego z urządzeń sterujących Fakro. Zastosowanie siłowników elektrycznych w oknie oddymiającym umożliwia wentylację pomieszczeń. Do obsługi wysoko zamontowanej rolety ARP służy uniwersalny drążek ZST. Uszczelka obwodowa znajdująca się w podfrezowanej części skrzynki zapewnia schodom najwyższą klasę szczelności. nie może znajdować się nad kalenicą dachu. W dolnej części wyłazu znajduje się specjalnie ukształtowany profil. Montowane jest na łatach. Ze względu na dużą wagę okna oddymiającego powinny je montować dwie osoby. Zastosowanie tego rodzaju świetlików pozwala na doświetlenie wszystkich pomieszczeń w budynku.1 W/m2K znacznie ogranicza straty ciepła. Schody LWF posiadają odporność ogniową EI 30 min. Ma konstrukcję klapową i otwierany jest na bok na prawą lub lewa stronę. Okno oddymiające FSP wykonane jest z drewna sosnowego. który osłania ościeżnicę oraz zapobiega poślizgowi w momencie wychodzenia na dach. Umożliwiają one dostęp do pomieszczenia nieużytkowego znajdującego się za ścianą kolankową. Świetlik rurowy może być wykorzystywany również wieczorami oraz w nocy. Drzwi kolankowe DWK przeznaczone są do zabudowy w ścianie kolankowej. Takimi po- 83 . łatwe i bezpieczne wyjście na dach w celu przeprowadzenia prac konserwacyjnych. Umożliwia również przesuwanie wyłazu w czasie montażu w poziomie w celu lepszego dopasowania do profilu pokrycia dachowego. Roleta ARP to również dodatkowa dekoracja wnętrza na poddaszu. Uszczelka obwodowa znajdująca się w dolnej części skrzynki zapewnia schodom najwyższą klasę szczelności. refleksyjnej rury i kierowane są ku dołowi na rozpraszacz. Schody strychowe LWM zbudowane są z metalowej drabiny i energooszczędnej klapy o współczynniku przenikania ciepła 1. odróżniającą je od innych okien dachowych. dwukrotnie malowanego lakierem akrylowym. nawet tych. po otwarciu skrzydła. Świetlik rurowy SLT przenosi światło dzienne wpadające do rury światłonośnej przez kopułę zamontowaną na dachu. Drabinka schodów ma konstrukcję nożycową. impregnowanego próżniowo. Świetliki rurowe mogą być montowane na dachach o nachyleniu 15 – 60° lub na dachach płaskich (na zamówienie). korytarze. Duże wymiary zapewniają wygodne użytkowanie wyłazu oraz umożliwiają doświetlenie wnętrza. garderoby. jest umieszczenie zawiasów na dolnej jego krawędzi. Standardowo drzwi kolankowe wyposażone są w skrzydło termoizolacyjne grubości 36 mm. w których nie ma możliwości zamontowania okien dachowych czy pionowych.

A. Sophistic oraz Sugar. Wyróżnienie: Cabaret. producent: Tau Ceramica (Hiszpania) Cabaret. Organizator konkursu KWARTALNIK Tytuł Perła Ceramiki UE 2006 zdobyły kolekcje: Corda oraz Flavia. Calle. Homme.A. producent: Pamesa Ceramica S. producent: Venus Ceramica S. producent: Ceramika Marconi Sp. Tibet. Aumiller. producent Opoczno S. Maxima/Maxim. Nagrody w postaci statuetek i certyfikatów wręczyli laureatom: Andrzej K. Janusz Wójcik. producent: Ceramika Tubądzin. Krystyna Wiśniewska . producent: Ceramika Tubądzin Antares. Sophistic i Sugar. wybranym przez jurorów z nominowanych kolekcji w trzech równorzędnych edycjach konkursu. Janusz Wójcik – Prezes firmy ARCER. z o. producent: Ceramika Nowa Gala S.Gala Laureatów Konkursu Perły Ceramiki UE 2006 Uroczysta gala wręczenia nagród w prestiżowym konkursie Perły Ceramiki UE 2006. Nowicki Prezes firmy Ceramika Paradyż – Stanisław Tępiński (pierwszy z lewej) dziękuje za przyznane wyróżnienia. Nagrodę przyznaną firmie Polcorolit SA.(Hiszpania). Krystyna Wiśniewska – Redaktor Naczelna kwartalnika „Wokół Płytek Ceramicznych”. producent: Villeroy & Boch Fliesen GmbH (Niemcy). Pozostałe osoby (od lewej): Jerzy Grochulski. Towarzyszyła jej wystawa nagrodzonych kolekcji. producent: Zakłady Płytek i Wyrobów Sanitarnych Jacek Pilch. Foresta/Forest. producent: Ceramika Nowa Gala S. podczas Międzynarodowych Targów Budownictwa Budma 2007 w Poznaniu. producent: Venus Ceramica S.A. Aumiller – Minister Budownictwa.A.L. Tibet. producent: Ceramika Paradyż.A.. Wielką Perłą Ceramiki UE 2006 nagrodzono firmę Ceramika Paradyż Nagrodę Ministra Budownictwa otrzymała firma Polcolorit S. Jerzy Grochulski – Prezes Stowarzyszenia Architektów Polskich. Z. producent: Pamesa Ceramica S.o.L. Stowarzyszenia Architektów Polskich oraz Sekcji Architektury Wnętrz Związku Polskich Artystów Plastyków. Foresta/Forest oraz Mustang.A. pod patronatem Ministerstwa Budownictwa. producent: Ceramika Paradyż. Andrzej K.A. Maxima/Maxim. Przewodniczący Jury Dystrybutorów. Minister Budownictwa Andrzej Aumiller wręcza Barbarze Marconi – członkowi Rady Nadzorczej 84 Fot. Travertino. Madera. producent: Cooperativa Ceramica d’ Imola (Włochy) Etnica oraz Gres Real Cotto. Tytuły Perła Ceramiki UE 2006 i Perła Ceramiki Dystrybutorów 2006 zostały przyznane najciekawszym kolekcjom płytek ceramicznych. organizowanym przez redakcję kwartalnika „Wokół Płytek Ceramicznych”. (Hiszpania) Geom. Texas. Tytuł Perła Ceramiki Dystrybutorów 2006 nadano kolekcjom: Travertino. producent Ceramika Gres S. odbyła się 24 stycznia 2007 r. Carnaby.

dysponujący wykwalifikowaną kadrą konstruktorów i technologów. aczkolwiek udział w rynku może utrzymać się na dotychczasowym poziomie. KW: Jak jest struktura asortymentowa betonu komórkowego w SOLBECIE? Które odmiany są najpopularniejsze i jaki jest obecnie kierunek rozwoju tego wyrobu w Polsce i na świecie? MM: W tym momencie należy powiedzieć o specyfice rynków. W 2007 r. że w 2006 r. zdecydowało o silnej pozycji SOLBETU na rynku? MM: Uważam. SOLBET LUBARTÓW – beton komórkowy. że zarówno technologia ścian jednowarstwowych. KW: SOLBET jest liderem w produkcji betonu komórkowego w Polsce. Proszę przybliżyć historię jej tworzenia. Współczesny SOLBET to Grupa Kapitałowa skupiająca przede wszystkim zakłady wytwarzające beton komórkowy. inż. wytwarzający beton komórkowy oraz zakład w Aleksandrowie Kujawskim. ponieważ są one zupełnie odmienne. gęstości 600 kg/m3. poza poziomem sprzedaży i jakością produktów. Jednostka ta to samodzielny zakład badawczo-rozwojowy. co stanowiło ok. Co do kierunków rozwoju myślę. sprzedała 1229 tys. na których działamy. KW: Co. produkujący doskonałe linie technologiczne do wytwarzania betonu komórkowego. m3 betonu komórkowego. z tego względu. Widać zatem. Jego specyfika wynika z braku tradycji budowania ścian jednowarstwowych. poziom sprzedaży może przekroczyć 1. SOLBET ZREMB – zakład mechaniczny o dużych możliwościach produkcyjnych. ale i inne materiały niezbędne do wznoszenia obiektów. oprócz wielkości produkcji. wielkość sprzedaży i udział w krajowym rynku betonu komórkowego? MM: Grupa SOLBET w 2006 r.5 mln m3. Węgry oraz do Rosji. tzn. 27% udziału w krajowej produkcji betonu komórkowego. Natomiast rynek polski jest zupełnie inny. a może raczej z braku nakładów na wypromowanie niewątpliwych zalet tego typu rozwiązania. produkujący wyroby chemii budowlanej. posiadający również oddziały zamiejscowe – zakład w Podnieśnie. zdecydowało posiadanie w swojej grupie zakładu mechanicznego SOLBET-ZREMB. że jest jeszcze wiele do zrobienia w dziedzinie marketingu. Kolejni członkowie grupy to: SOLBET STALOWA WOLA – beton komórkowy.RYNEK BUDOWLANY SOLBET zwiększa produkcję i umacnia markę Z mgr. betony ciężkie. aby zwiększyć sprzedaż odmian lekkich w Polsce. które doceniają również zagraniczni producenci. Krystyna Wiśniewska Krystyna Wiśniewska: W ostatnich latach na bazie zakładu produkcji betonu komórkowego SOLBET i zakładu produkcji maszyn budowlanych SOLBET-ZREMB w Solcu Kujawskim powstała Grupa Kapitałowa SOLBET. że o silnej pozycji Solbetu na rynku. stropy TERIVA. Jakie są możliwości produkcyjne. Marek Małecki: Historia firmy SOLBET to już ponad pięćdziesiąt lat doświadczeń w produkcji ściennych materiałów budowlanych. gęstości 400 kg/m3. Potwierdzają to konkretne dane: ok. Markiem Małeckim – Prezesem Grupy SOLBET rozmawia red. na Słowację. Naszym celem jest podanie klientowi obiektywnej informacji na temat wad 2 ’2007 (nr 414) 85 . zakład mechaniczny. strukturę i profil produkcji. pozostałe 34% stanowią odmiany cięższe. którzy są w stanie zrealizować najbardziej skomplikowane zamówienia na urządzenia do produkcji materiałów budowlanych. 95% rynku w Polsce stanowi beton komórkowy gęstości 600 – 650 kg/m3. SOLBET KOLBUSZOWA – beton komórkowy. stropy TERIVA. styropian. pozostali krajowi producenci również nie wykorzystali w pełni swoich zdolności produkcyjnych. a także zakłady mechaniczne wytwarzające maszyny i urządzenia na potrzeby przemysłu materiałów budowlanych i nie tylko. nowoczesny zakład dysponujący światowymi technologiami produkcji betonu komórkowego oraz stropów TERIVA. W strukturze sprzedaży na rynek niemiecki czy skandynawski 66% stanowią odmiany lekkie. którą Pan zarządza. jak i z ociepleniem będą istniały równolegle na rynku. Efektem tego jest eksport maszyn tej firmy do Czech. Jednostką macierzystą grupy jest SOLBET – SOLEC KUJAWSKI. profesjonalny.

to głównym naszym zadaniem jest utrzymanie obecnej pozycji betonu komórkowego przez promowanie jego bezspornych zalet. że zwiększają się ceny surowców. maszyn? MM: Niewątpliwie drugim strategicznym produktem dla Grupy SOLBET będzie chemia budowlana. Pamiętać również należy. że bieżąca produkcja jest niższa niż zapotrzebowanie na bloczki z betonu komórkowego. eksport w 2006 r. realizować zamówienia na poszczególne wyroby? MM: 2006 r.RYNEK BUDOWLANY i zalet obu technologii. że jeden standardowy bloczek to tyle samo powierzchni ściany. aby utrzymać pozycję lidera na rynku betonu komórkowego? MM: Będziemy się skupiać przede wszystkim na promocji lekkich odmian betonu komórkowego przeznaczonych na ściany jednowarstwowe. Oczywiście logicznym krokiem jest wzrost nakładów na promocję klejów marki Gabit. szczególnie kiedy trzeba w ścianie wykonać bruzdy i otwory. szybkość prowadzenia prac budowlanych. że inni producenci betonu komórkowego też pójdą tą drogą i wspólnie przekonamy potencjalnych odbiorców do tego materiału. Niewielu inwestorów zdaje sobie sprawę. należącej do Grupy Kapitałowej SOLBET.30 W/m2K. Na pewno będziemy robić wszystko. która na razie znana jest tylko regionalnie. Dajemy klientowi dwa najlepsze produkty w swoich klasach: SOLBET IDEAL – do wznoszenia ścian jednowarstwowych. Mam nadzieję. że z betonu komórkowego można wymurować ścianę jednorodną o współczynniku przenikania ciepła U < 0. a z bloczków SOLBET IDEAL można uzyskać ścianę zewnętrzną o U = 0. KW: Czy potencjał produkcyjny betonu komórkowego w Polsce jest wystarczający w stosunku do potrzeb? MM: Trudno to jednoznacznie ocenić. 70 %. KW: Jaki jest obecnie udział betonu komórkowego w rynku materiałów ściennych w Polsce i co decyduje o jego popularności? Jak zmienia się rynek materiałów ściennych i jak Pana zdaniem będzie się zmieniała pozycja betonu komórkowego? MM: Udział betonu komórkowego w rynku materiałów ściennych w Polsce oscyluje na poziomie ok. z pozycji Grupy Kapitałowej SOLBET i jakie są prognozy na 2007 r. W 2006 r. stąd wydłuża się czas oczekiwania na realizację zamówienia.? Czy przy bardzo dobrej obecnej koniunkturze w budownictwie jesteście w stanie rytmicznie. które są niezbędne w każdej branży. są równie obiecujące. Obecnie trzeba będzie szybko nadrobić te zaległości. Planujemy budowę lub przejęcie zakładu na jednym z rynków zagranicznych. w mniejszym stopniu na ukraiński. bez oczekiwania odbiorców.23 W/m2K. że w Polsce nie jest dostatecznie powszechna wiedza na temat zalet betonu komórkowego. Pamiętać jednak należy. litewski i łotewski. niskie nakłady pracy wynikające z faktu. KW: Jakie przedsięwzięcia planuje SOLBET. skandynawski. KW: Życzę dalszych sukcesów na krajowym i zagranicznych rynkach. tańszymi od innych materiałów ściennych. stąd na bazie bardzo jeszcze krótkiego okresu koniunktury trudno wyrokować. ponieważ przy obecnym boomie budowlanym w Polsce bardzo trudno jest zaspokoić zapotrzebowanie naszych zagranicznych kontrahentów. KW: Jakie są plany rozwoju pozostałych działów produkcji w SOLBECIE. że minione „chude” lata spowolniły procesy modernizacyjne. że przez prawie 10 ostatnich lat potencjał produkcyjny całej branży był wykorzystywany w ok. Mamy świadomość. Drugim ważnym produktem eksportowym obok maszyn do wytwórni materiałów ściennych jest oczywiście beton komórkowy. Na pewno nie spowoduje to organiczenia produkcji. co przy produkcji 1 229 000 m3 betonu komórkowego stanowi 10%. wyeksportowaliśmy 123 000 m3. Skuteczna promocja naszych systemów. słowacki i czeski. łatwość obróbki. Jeszcze w tym roku planujemy inwestycje. Dziękuję za rozmowę 86 2 ’2007 (nr 414) . ale możliwości ich realizacji zawsze zależą od kondycji całej gospodarki. Jak już wspominałem. Z pewnością potrzeby zarówno w budownictwie mieszkaniowym. a wyboru niech dokona sam. których celem jest zwiększenie mocy produkcyjnych. Dowodzi tego fakt. a więc chemii budowlanej. Nie zaniedbamy też produkcji niezbędnych w budownictwie odmian ciężkich. SOLBET OPTIMAL do budowy ścian z ociepleniem. a w dodatku ich podaż jest ograniczona. Ich doskonała izolacyjność akustyczna powinna decydować o zastosowaniu szczególnie do wzoszenia ścian wewnętrznych. że szykujemy spore zmiany już w tym roku. ponieważ dobra koniunktura powoduje. czyli ścian warstwowych. 42%. Będzie miało tylko skutki pozytywne. KW: Jak ocenia Pan 2006 r. wiedza inwestorów jest bowiem bardzo ograniczona. osiągnął 70% obrotów. ale również niezbyt wysoko ocenianymi pod względem jakości. styropianu. ponieważ spowoduje dalszy wzrost jakości bloczków naszej produkcji. zarówno w wersji IDEAL. łatwość obróbki. W Polsce beton komórkowy utożsamiany jest jeszcze z bloczkami z lat siedemdziesiątych. był dobry dla Grupy SOLBET i prognozy na 2007 r. ale inwestorzy dostrzegają również inne zalety. KW: Które wyroby firma eksportuje i do jakich krajów? Jaką część produkcji SOLBETU stanowi eksport i jakie są plany jego rozwoju? Czy w grę wchodzą również inwestycje na rynkach zagranicznych? MM: W spółce SOLBET-ZREMB. Są to jednak rynki bardzo perspektywiczne i w 2007 r. Mogę powiedzieć. O jego popularności w dużej mierze decyduje cena. a więc gęstości 700 kg/m3 czy w przyszłości 800 kg/m3. jak i przemysłowym są bardzo duże. Nasze wyroby trafiają przede wszystkim na rynek niemiecki. doskonałą akumulację ciepła. jak i OPTIMAL. co kilkanaście cegieł. takie jak: dobra izolacyjność termiczna przy relatywnie dużej wytrzymałości. betonów ciężkich. gdyż obecna bardzo dobra koniunktura w budownictwie powoduje. i ma małą masę. że w budownictwie dominuje model ściany warstwowej z dociepleniem. Konieczne jest przypominanie inwestorom na każdym kroku. ułatwiającą proces budowy. na pewno zwiększymy na nich naszą obecność o kolejnych kilkadziesiąt procent. aby dostawy naszych produktów dla naszych stałych odbiorców były rytmiczne. Co do zmian na rynku materiałów ściennych. powinna ten wizerunek zmienić. że beton komórkowy zapewnia bardzo dobrą termoizolacyjność. że jest on zbyt mały. Nie będzie to łatwe.

w 2006 r..4 68.3 98. Wzrost produkcji wyrobów przez kolejne trzy lata odnotowali producenci rur.5%. roku.5 104. W grudniu 2006 r. 14.5 2 218 18 341 33 892 349 549 – – 81.3%. 1. 37.0%. 22. (cd.5 99. o 30 – 50%.5%.7%).4 65.7%.3%.6 118.6 82. 3.7%.7 90.. 7.6 83. 3. pozostałe [hl] Farby i pokosty (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie polimerów akrylowych lub winylowych.1 63.4 79. chemoutwardzalne.5%. zanotowano w produkcji elementów ściennych silikatowych – o 132.4 83.4 99. 17.6 68. 2.6 86 263 1 854 872 93.5 7 581 6 067 1 085 661 725 9 2 686 4 299 111 859 107 903 15 785 10 096 10 521 124 32 289 49 242 131. Słabsze niż w poprzednich miesiącach wyniki notowane w grudniu nie zmieniły ogólnego. Roczna dynamika produkcji była bowiem w 22 grupach wyższa od notowanej za 11 miesięcy br. rur stalowych (o 21. m2] Płyty parkietowe z drewna.6%.5 80.3%. materace i płyty z włókna szklanego [t] Wyroby sanitarne. w których masa rozpuszczalnika organicznego przekracza 50% masy roztworu [hl] Farby i pokosty (łącznie z emaliami i lakierami) chlorokauczukowe. – tylko 20 grup). wyrobów izolacji termicznej z wełny mineralnej (o 22. na str. Spośród 39 obserwowanych grup wyrobów rozmiary produkcji aż 30 grup były wyższe niż przed rokiem (w 2005 r. ścienne lub sufitowe z tworzyw sztucznych [tys.1 82.4%. m2] Wykładziny podłogowe z polimerów chlorku winylu [tys. cementu – – o 70. pozostałe [tys.0%).6%. m2] Filce. 8. w 2005 r.4%). cementu (o 8. m2] Szyby zespolone jednokomorowe [tys.RYNEK BUDOWLANY Produkcja materiałów budowlanych w 2006 roku W stępne wyniki badań GUS przeprowadzonych w dużych przedsiębiorstwach przemysłowych.2 109.2 116. w porównaniu z grudniem 2005 r.6% oraz farb i pokostów chloro- Produkcja ważniejszych wyrobów przemysłowych używanych w budownictwie w 2006 r. 5. m2] Okna i drzwi. o liczbie pracujących 50 i więcej osób.8%). m2] Szyby zespolone wielokomorowe [tys.. 80. o ponad 50%. przewody i węże sztywne z polimerów chlorku winylu [t] Wykładziny podłogowe. 61. 32. epoksydowe oraz poliuretanowe.6%.5%.8 1 790 33 439 118.0 77.1%).4% . Znaczny wzrost. m2] Płyty parkietowe z drewna.9 56. bardzo dobrego obrazu całej branży w skali roku. wykazały że w 2006 r. elementów ściennych silikatowych (o 0. gazomierzy – o 38..8 96. aż w 32 grupach wyrobów odnotowano produkcję niższą niż w listopadzie br.2% i 29.5 82. sklejki (o 4. dachówek ceramicznych (o 6. z porcelany [t] 171 141 8 339 383 33 490 798 164 1 914 2 427 2 036 108 930 4 188 408 252 10 575 2 613 31 880 I–XII XII 2005 = 100 XII XI 2005 = 100 2006 = 100 97.5%).7%. 15. ceramicznych gąsiorów dachowych (o 5.4%).3 2 ’2007 (nr 414) 87 .3%. 8. odnotowali producenci bloków ściennych z betonu lekkiego – o 47.4%.6 128.5%).5 79. w środowisku wodnym [hl] Farby i pokosty (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie poliestrów o masie rozpuszczalnika organicznego większej niż 50% masy roztworu [hl] Farby i pokosy (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie poliestrów.0 97. ościeżnice i progi drewniane [tys.6%.6%). do podłóg mozaikowych [tys. betoniarek (odpowiednio o 34. 5. Najwyższy wzrost. – o 97. wyrobów izolacji termicznej z wełny mineralnej – – o 32.9 76. a w 24 wyższą niż w grudniu ub. – o 2. W grudniu 2006 r.3 104. 12.4%. – 20.5%).8%.4 80.. 1. w porównaniu z 2005 r. m2] Farby i lakiery (łącznie z emaliami i lakierami) na bazie polimerów akrylowych lub winylowych. uzyskano w branży materiałów budowlanych znacznie lepsze wyniki produkcyjne. masy betonowej (o 33.5%.0%.3%.7 99.7%.2%.6 120.5% oraz masy betonowej – – o 57. 89) XII Wyroby liczby bezwzględne Tarcica [dam3] w tym: tarcica iglasta [dam3] Sklejka składająca się wyłącznie z arkuszy drewna [m3] Płyty wiórowe i podobne płyty drewnopodobne [dam3] Płyty pilśniowe z drewna lub innych materiałów drewnopodobnych [tys.6%).6 102. w których masa rozpuszczlanika organicznego przekracza 50% masy roztworu [hl] Rury.8 90. wzrost produkcji osiągnęli producenci 24 grup wyrobów.0%) oraz tarcicy (o 9. wyrobów sanitarnych z porcelany (o 24. 9.4%. przewodów i węży sztywnych z PVC (w 2004 r. 8.4 63.

88 2 ’2007 (nr 414) .RYNEK BUDOWLANY Produkcja ważniejszych wyrobów przemysłowych używanych w budownictwie w 2006 r.

o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – o 18. nieprzekraczający 5% produkcji ubiegłorocznej. szt.7 86. t] Wapno [tys.1 79. wzrost o 20 – 30%.4%. szt. t] Betoniarki z wyłączeniem drogowych [szt. ściennych lub sufitowych z tworzyw sztucznych – o 17.5% oraz bloków ściennych z betonu lekkiego – – o 19. ale szyb jednokomorowych wyprodukowano o 17.7%.2 77.1 120. osiągnęli producenci elementów ściennych silikatowych – o 80.0 100. wodomierzy – o 30.8%. natomiast bloki i płyty ścienne gipsowe – spadek o 2. płyt pilśniowych – o 2.2%. cegły i elementów budowlanych. przewodów. bloków i płyt ściennych gipsowych – o 15.5%.5 128.8% oraz okien. a ze szwem tylko o 0. a ze szwem spadła o 2. ceramicznych gąsiorów dachowych – o 2.3 100.7 104.6%. a o 7. wykładziny podłogowe. największy wzrost produkcji.9%.0 79. epoksydowych i poliuretanowych. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – o 0.8 96. tarcicy – o 3. wypalanych z gliny.2% mniej. chemoutwardzalnych.6%.4%.9 157.8%. w tym rur bez szwu – o 34. płyt wiórowych – o 18. filce i płyty z włókna szklanego – o 2.8%. rur. stosowanych pod oblicowaniem – – o 17.3%. wodorozpuszczalnych – o 9. wypalanych z gliny.7%. farb i lakierów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych. O 10 – 20% więcej wyprodukowano farb i pokostów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych. t] rury ze szwem [tys.5 138. chemoutwardzalnych.2 134.0%.9%. t] Rury stalowe [tys.6%.7%. Bardzo dobre wyniki.0%. ceramiczne [dam3] Ceramiczne cegły i elementy stosowane do licowania [dam3] Pustaki stropowe ceramiczne [tys.RYNEK BUDOWLANY Produkcja ważniejszych wyrobów przemysłowych używanych w budownictwie w 2006 r. Znacznie mniejszy wzrost. W ciągu całego 2006 r. t] rury bez szwu [tys. ceramicznych pustaków stropowych – o 10. m2] Wyroby izolacji termicznej z wełny mineralnej [tys.0%.3 81. legitymowali się producenci wapna – o 28.7%.9%.2 84. w tym bez szwu – o 25. a do podłóg niemozaikowych spadek o 3. przy czym w produkcji szyb jednokomorowych odnotowano wzrost tylko o 6. osiągnęli również producenci masy betonowej – o 29.0% mniej wyprodukowano farb i lakierów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych.5%. wyrobów sanitarnych z porcelany – o 8. wodorozpuszczalnych. blachy walcowanej na zimno – o 16. stosowane pod oblicowaniem [dam3] w tym: pustaki ścienne.2 121.7% oraz rur.8 95. ceramicznych.0 147. t] Bloki i płyty ścienne gipsowe [tys. papy – o 7. ze str.4 95. ceramicznych.2%. szt. wyrobów sanitarnych z porcelany – o 16.3 104. ceramiczne. ceramiczne [tys. roku wystąpił w produkcji płyt parkietowych do podłóg mozaikowych – o 9. dachówki ceramicznej – o 12. ościeżnic i progów drewnianych – o 20. betoniarek – o 23. wyrobów izolacji termicznej z wełny mineralnej – o 14.7%. blachy walcowanej na zimno – o 13.5% i farb i pokostów na bazie polimerów akrylowych lub winylowych. W grupie wyrobów.2%. 87) XII Wyroby liczby bezwzględne Cegły i elementy budowlane.5%. węży sztywnych z PVC – o 20.4 98. płyt parkietowych do podłóg mozaikowych – o 3.0%. ścienne lub sufitowe z tworzyw sztucznych – o 4.3 98.8 122.6%.5 97.5%. o 20 – 30% wyższymi niż w grudniu 2005 r. szt. t] Papa [tys.0%.] Dachówki ceramiczne [tys.6%.3% więcej.0%. dachówek ceramicznych – – o 22. drzwi.0%.4%. wypalane z gliny.0 104.6 232.1%.4%. Bardzo dobrymi wynikami. wodomierzy – o 11. węży sztywnych z PVC o 20.5%.6% oraz szyb zespolonych wielokomorowych – o 57. O 10 – 20% więcej wyprodukowano wykładzin podłogowych.6%. O 5 – 10% w skali roku wzrosła produkcja rur stalowych – – o 9.] Gazomierze [tys.5 89. epoksydowych i poliuretanowych.9 83.8%.. w przypadku których odnotowano dynamikę produkcji ±5% poziomu ubiegłorocznego znalazły się sklejka – wzrost o 4.9%. t] Masa betonowa [tys.9 kauczukowych.] Gąsiory dachowe.] Wodomierze [tys. cegły ceramicznej i elementów stosowanych do li- cowania – o 15. ościeżnic i progów drewnianych – – o 10.7%.2% i sklejki – o 7. mgr Małgorzata Kowalska Główny Urząd Statystyczny 2 ’2007 (nr 414) 89 . płyt wiórowych – o 7. betoniarek – o 61.6%.8%. szt.4%.2 123. a do podłóg niemozaikowych aż o 34. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – o 31. odnotowali producenci cegły ceramicznej i elementów stosowanych do licowania – – o 4.9%.2%. stosowanych pod oblicowaniem – o 9. ceramicznych pustaków stropowych – o 29.6 117.1%. o ponad 50%.7 120. szyb zespolonych wielokomorowych – o 28.6 170. przewodów.1% oraz okien. t] Elementy ścienne silikatowe [dam3] Bloki ścienne z betonu lekkiego [tys.7 85. ceramicznych gąsiorów dachowych – o 14.4% mniej. cegły i elementów budowlanych.2 115. gazomierzy – o 25. papa – o 4.2 132. tarcica – o 2.0%.1 89.2 74. wapna – – o 15.8%.] Cement [tys.5% więcej.2%. płyty pilśniowe – o 2. filców i płyt z włókna szklanego – o 0. wyprodukowano tylko farb i pokostów chlorokauczukowych.7 98.] I–XII XII 2005 = 100 XII XI 2005 = 100 2006 = 100 259 243 33 467 14 905 316 1 140 163 63 253 86 1 611 4 943 44 33 18 15 63 1 804 46 75 2 822 2 614 361 7 911 145 338 3 597 14 372 1 956 668 3 158 1 142 19 106 65 075 434 417 211 206 921 41 923 494 1 051 117.9 94.5%. t] Blachy walcowane na zimno [tys.0 91. o masie rozpuszczalnika organicznego powyżej 50% – aż o 50.1%. drzwi. cementu – o 15.3 86. (cd.3%.6%. rur stalowych – o 17. Spadek przekraczający 10% poziomu produkcji w grudniu ub. Mniej niż w 2005 r.

2%. 98% i był zbliżony do notowanego przed rokiem..0%). I – XII XII 2005 r.2 144. których podstawowym rodzajem działalności jest wykonywanie instalacji budowlanych.8 165. w porównaniu z analogicznym okresem 2005 r. W sektorze prywatnym sprzedaż produkcji zwiększyła się o ok.6% przed rokiem).7 93. inżynierii lądowej i wodnej – 44.4 96.7 1.8 107.9 1. natomiast w porównaniu z listopadem 2006 r. W grudniu 2006 r.8 110.8 109.3%.5%.4 108. W strukturze produkcji budowlano-montażowej podobnie jak w latach poprzednich największy udział stanowiły roboty wykonane przez przedsiębiorstwa będące własnością krajowych osób fizycznych (ponad 66% przy ponad 1 pkt spadku) oraz wykonywane przez prywatne spółki krajowe (ok.5 107.8 70.0 112.RYNEK BUDOWLANY Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej i produkcja sprzedana budownictwa w 2006 roku 2006 r. inżynieria lądowa i wodna wykonywanie instalacji budowlanych wykonywanie robót budowlanych wykończeniowych 105.0 163.5 108.2 93.2 154.9% w stosunku do grudnia 2005 r.6 148.0 112.9 117.2 123. Udział sektora prywatnego w ogólnej wartości produkcji budowlano-montażowej wyniósł ok. Udział robót inwestycyjnych w ogólnej produkcji budowlano-montażowej zmniejszył się o 1.0 analogiczny okres poprzedniego roku = 100 Ogółem z tego roboty budowlane o charakterze: inwestycyjnym remontowym Z ogółem – grupy przedsiębiorstw: przygotowanie terenu pod budowę wznoszenie obiektów budowlanych.5%. – o 44.2 2. wobec 7. w realizacji robót wykończeniowych – 25.4 115.3 104.7 110. wyniósł on 56. I – XII struktura [%] 117. 12%. poza jednostkami zajmującymi się głównie realizacją robót wykończeniowych.0 125.8 98.9 100.0 107.4 104. wobec 7.7 98.6 181.3 106. – 5. a w efekcie.4 116.0 102.6 152.3%. 12% wyższa niż w 2005 r. produkcja budowlano-montażowa zwiększyła się o 17. Szybciej rosła sprzedaż robót o charakterze remontowym (wzrost o 23.5 117.4%. natomiast w kolejnych miesiącach 2006 r.4 pkt. w III – 21.1 107. a w przygotowaniu terenu pod budowę – 14. W styczniu i w lutym odnotowano spadek sprzedaży produkcji budowlano-montażowej (zrealizowanej na terenie kraju przez przedsiębiorstwa budowlane o liczbie pracujących powyżej 9 osób). wzrost produkcji odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw budowlanych.4 12. do 70.2 111.4 143. wzrost odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw. – 17.5 109. Po wyeliminowaniu wpływu czynników o charakterze sezonowym wzrost w skali roku wyniósł 26. była o ok.1 103.5 114.8 1. a w porównaniu z listopadem 2006 r.4 109. w specjalizujących się we wznoszeniu obiektów budowlanych. Udział produkcji zrealizowanej przez przedsiębiorstwa z przewagą własności zagranicznej zwiększył się o ponad 1 pkt – do ok.0%.5 108.0%. w całym 2006 r. przy czym w jednostkach.2 114.7 108. a przedsiębiorstw zaklasyfikowanych do własności mieszanej W w sektorze prywatnym utrzymał się na prawie niezmienionym poziomie – 2%.1 108. 23% – przy nieznacznym spadku). w II – 11. 7%.4 84.0 90 2 ’2007 (nr 414) .1 112.6 11.8 118. w których produkcja była niższa niż przed rokiem. a w sektorze publicznym – o ok. (wzrost o 8.1 111.4 29. I – III I – VI I – IX I – XII I – III I – VI I – IX Sprzedaż produkcji budowlano-montażowej 2006 r.9%. zrealizowana systemem zleceniowym przez wszystkie przedsiębiorstwa budowlane. Znaczne zwiększenie sprzedaży odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw budowlanych poza jednostkami zajmującymi się głównie Dynamika (w cenach stałych) i struktura (w cenach bieżących) sprzedaży produkcji budowlano-montażowej w jednostkach budowlanych o liczbie pracujących powyżej 9 osób Wyszczególnienie 2005 r.. W porównaniu z grudniem 2005 r.0%.0 108.6 107.8 99.1 98. w IV – 23.8%.6 99.3 103.8 28.0 100.3 115.7 84.9 122.9 126. w I kwartale wzrost sprzedaży produkcji budowlano-montażowej wyniósł 4.4%.7 108.0 92.8%.6 71.5 108.2 184. W efekcie. sprzedaż produkcji budowlano-montażowej. 8%. obserwowano już jej wzrost (w ujęciu rocznym) – szczególnie wysoki od września.8 108. W stosunku do listopada 2006 r.8%.5%.6 118.0% przed rokiem) niż inwestycyjnym (o 15.

wykonywaniem instalacji budowlanych – 2. Przy ogólnym wzroście sprzedaży produkcji budowlano-montażowej (zrealizowanej w 2006 r.11%).8%.7 31.7 Dużemu wzrostowi sprzedaży produkcji budowlano-montażowej towarzyszył wzrost przeciętnego zatrudnienia o 3. ogólnodostępnych obiektów kulturalnych.3%).6%. Spadek produkcji.4 54. zadecydowały gorsze efekty jednostek specjalizujących się w montażu stolarki budowlanej (spadek o ponad 13%).4 13. wzrost produkcji wystąpił we wszystkich klasach.0 45.7 2.3 13.0 2. 9%.1%. odnotowano natomiast w przedsiębiorstwach zajmujących się pozostałymi instalacjami budowlanymi. Wzrost odnotowano we wszystkich grupach przedsiębiorstw.2 2.3 pkt.RYNEK BUDOWLANY realizacją robót wykończeniowych. 7%. Ogółem Budynki razem budynki mieszkalne w tym: mieszkalne jednorodzinne o dwóch mieszkaniach i wielomieszkaniowe budynki niemieszkalne w tym: biurowe handlowo-usługowe przemysłowe i magazynowe ogólnodostępne obiekty kulturalne.4 10.6 6. których podstawowym rodzajem działalności jest przygotowanie terenu pod budowę.4% do 45. gdzie indziej niesklasyfikowane 20.2 1.5%.0 12. 16%.9 2006 r.5% do 31. wodnych. 16% oraz w jednostkach specjalizujących się w wykonywaniu instalacji cieplnych.4 pkt.8%. w jednostkach wykonujących specjalistyczne roboty budowlane – o ponad 23%.7 11. inżynieria lądowa i wodna. a zbiorowego zamieszkania o 0. jak i mieszkalnych (z 13. budynków szpitali i zakładów opieki medycznej. wyniósł on 0.9 100.8 1. inżynierią lądową i wodną – 3.9% do 13. budynki szpitali i zakładów opieki medycznej oraz budynki kultury fizycznej Obiekty inżynierii lądowej i wodnej w tym: autostrady. O niższej.2 12. tunele i przejścia nadziemne i podziemne budowle wodne rurociągi i linie telekomunikacyjne oraz linie energetyczne przesyłowe rurociągi sieci rozdzielczej i linie kablowe rozdzielcze oczyszczalnie wód i ścieków kompleksowe budowle na terenach przemysłowych obiekty pozostałe.5 2. Wzrost produkcji w grupie przedsiębiorstw wykonujących głównie instalacje budowlane spowodowany był zwiększeniem sprzedaży wśród podmiotów zajmujących się głównie instalacjami elektrycznymi – o ok. budynków kultury fizycznej (o 0. ulice i drogi pozostałe drogi szynowe. a w podmiotach zajmujących się głównie budownictwem ogólnym i inżynierią lądową – o ok.6 6. 20%. wentylacyjnych i gazowych – o ok.2%. których podstawowym rodzajem działalności jest wznoszenie budynków i budowli. których podstawowym rodzajem działalności jest przygotowanie terenu pod budowę.4 2. – udział robót dotyczących realizacji budynków (z 46. W podmiotach specjalizujących się w wykonywaniu podłóg i ścian oraz pozostałych robót wykończeniowych poziom zrealizowanych robót nie uległ zmianie. przy czym udział tej grupy w strukturze produkcji budowlano-montażowej jest niewielki.9 2. w zajmujących się głównie wznoszeniem obiektów budowlanych. niż przed rokiem.0 6. 27%. przy czym w podmiotach specjalizujących się w robotach budowlanych drogowych – o ok. Spadek udziału robót zrealizowanych na budynkach niemieszkalnych dotyczył budynków biurowych (o 0. budynki o charakterze edukacyjnym.5 1. sprzedaży robót w przedsiębiorstwach.4 6.1 4. drogi kolei napowietrznych lub podwieszanych mosty.1 32. drogi ekspresowe.0 3.8 53. roboty związane z realizacją budynków rzwiększyły się o 14.4%). W ogólnej wartości sprzedaży produkcji budowlano-montażowej zmniejszył się – w porównaniu z 2005 r.0 46. budynków o charakterze edukacyjnym.6 9. w zajmujących się głównie wykonywaniem konstrukcji i pokryć dachowych – o ponad 25%. Struktura (w cenach bieżących) sprzedaży produkcji budowlano-montażowej wg rodzajów obiektów budowlanych Rodzaje obiektów Struktura [%] 2005 r.7 6. których podstawowym rodzajem działalności jest wykonywanie głównie robót budowlanych wykończeniowych. wiadukty i estakady.8 1.4 pkt). 26%. w których produkcja była niższa niż przed rokiem.5%. Spadek ten był wynikiem zmniejszenia udziału produkcji związanej zarówno ze wznoszeniem budynków niemieszkalnych (z 32. przy czym w firmach.7%.9 1.9 4.5 5. przez przedsiębiorstwa o liczbie pracujących powyżej 9 osób) o 17.9%).7 24. W przedsiębiorstwach.9 4. realizujących obiekty inżynierii wodnej – o ok. a z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej – o 20. o ok. jednomieszkaniowych o 0. Wzrost sprzedaży produkcji odnotowano w firmach zajmujących się głównie malowaniem i szkleniem (o ponad 14%) oraz tynkowaniem (o ok. wykonujących roboty budowlane izolacyjne – o ok.4 pkt) i budynków pozostałych (gospodarstw rolnych i budyn2 ’2007 (nr 414) 91 . 100.7 2. a w specjalizujących się w robotach wykończeniowych – 8.2 pkt.7 11. Udział robót wykonywanych przy realizacji budynków mieszkalnych wielomieszkaniowych zmniejszył się o 0. Duży wzrost sprzedaży w ujęciu rocznym obserwowano również w podmiotach.

7 101.7% (wzrost o 5. wskaźnik ogólnego klimatu koniunktury w budownictwie nadal jest optymistyczny. konkurencję ze strony innych firm oraz niedobór wykwalifikowanych pracowników.2 pkt).0 104.4 109.4% (wzrost o 1.0 102. 88% do ok.3% (wzrost o 18.6 240.9 107.1 pkt). podlaskiego – o 7.5%).7% (spadek o 5.0 100.6% w 2005 r.1 470. 83%.8%). robót i usług.4%).7 103.2 747.1 293.3 909.2%).8%).3 121.6 zowieckiego – o 23.8 123. wykorzystanie mocy produkcyjnych w budownictwie w styczniu br.4% (wzrost o 11.9% (spadek o 0. świętokrzyskiego – o 24.7%).5% (przed rokiem wzrost o 19.5%).9 818. o czym zadecydował wzrost udziału robót związanych z budową autostrad.6%).RYNEK BUDOWLANY ków magazynowych rolniczych) – o 0. Największy wzrost przeciętnego zatrudnienia wystąpił w firmach z siedzibą na terenie województwa: pomorskiego – o 9.4 pkt. budowli sportowych i rekreacyjnych (po 0. W styczniu br. obiektów pozostałych (o 0.0 673. ocenami bieżącego portfela zamówień.2 pkt) oraz dróg lotniskowych (o 0.5 125. koszty zatrudnienia. była (w cenach bieżących) o 20. W styczniu 2006 r.4 103.4 132.4 116.9 288.0 101. (w tym znacznie wyższy od notowanego w styczniu 2006 r.0 I – XII 2005 = 100 120.2 123.5 pkt).4 223.6%). lecz lepszy niż w analogicznym miesiącu od 1994 r.] 329 21 15 13 6 17 29 65 6 14 7 19 53 8 12 34 11 I – XII 2005 = 100 103. wobec spadku w 2005 r. Wzrósł także udział produkcji związanej z budową dróg szynowych.in. nieco niższy niż przed miesiącem. a w przypadku budowy mostów.9 942.0 pkt).2 pkt). lubuskiego – o 24. z warunkami atmosferycznymi i niedostatecznym popytem. Produkcja sprzedana budownictwa.2% (wzrost o 0.2 796.1 pkt).8 115. tj.0%) i maProdukcja sprzedana i przeciętne zatrudnienie w budownictwie w 2006 roku Województwa Produkcja sprzedana [mln zł] Polska dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 90 5 3 2 1 3 6 30 1 2 2 4 9 1 2 9 2 102. dróg ekspresowych.in.2 122.5 113.4% (spadek o 2. lubelskiego – o 7. ze sprzedaży wyrobów produkcji własnej. Formułowane prognozy związane z sytuacją finansową są nadal pozytywne. W strukturze produkcji budowlano-montażowej zrealizowanej w 2006 r.2%). produkcji budowlano-montażowej i sytuacji finansowej.6%. wyższa o 11.6%) i mazowieckiego o 4. Wzrostowi przychodów ze sprzedaży wyrobów i usług towarzyszył także wzrost przeciętnego zatrudnienia w przedsiębiorstwach budowlanych (o 3. rurociągów i linii telekomunikacyjnych oraz linii energetycznych przesyłowych (o 1. Spowodowane jest to ostrożniejszymi niż przed miesiącem. spadło w porównaniu z grudniem 2006 r.2 750. Podobnie jak w grudniu i styczniu 2006 r. Zmniejszył się natomiast udział produkcji związanej z budową rurociągów sieci rozdzielczej i linii kablowych rozdzielczych – o 1.4 053.3 107. obejmująca przychody z działalności budowlanej i niebudowlanej. ale nadal korzystnymi.2 059.9% wyższa niż przed rokiem (w 2005 r. Zwiększające się od kwietnia 2006 r. przy czym największy w przedsiębiorstwach z siedzibą na terenie województwa: podkarpackiego – o 32. warmińsko-mazurskiego – o 7. W najbliższych miesiącach oczekuje się poprawy portfela zamówień i produkcji budowlano-montażowej i ich prognozy są ko- rzystne. zrealizowana w 2006 r.2% (spadek o 42. w porównaniu ze styczniem ub.9 123.7 109.6 469. jako najbardziej znaczące bariery w prowadzeniu działalności budowlanej przedsiębiorstwa nadal wskazują m. ulic i dróg pozostałych (o 4. tuneli i przejść nadziemnych i podziemnych – nie uległ zmianie (2. dróg kolei napowietrznych lub podwieszanych.3 121.7%). Znacznie zmniejszyła się natomiast. uciążliwość barier związanych m.). Zwiększył się natomiast udział produkcji związanej z realizacją budynków handlowo-usługowych oraz budynków przemysłowych i magazynowych (po 0.8 pkt (przy spadku udziału robót związanych z budową oczyszczalni wód i ścieków – o 1. największe wykorzystanie mocy produkcyjnych notuje się w przedsiębiorstwach. zwiększył się udział robót związanych z realizacją obiektów inżynierii lądowej i wodnej (z 53.6 Przeciętne zatrudnienie [tys. wielkopolskiego – o 4.6 101. przy czym dotkliwość tej ostatniej bariery zwiększyła się w skali roku najbardziej spośród wszystkich utrudnień wymienianych przez przedsiębiorstwa. hoteli i budynków zakwaterowania turystycznego oraz budynków transportu i łączności (po 0. Wzrost sprzedaży odnotowano we wszystkich województwach (przed rokiem w czternastu). z ok.0% (przed rokiem spadek o 4. których podstawowym rodzajem działalności jest wykonywanie instalacji budowlanych.2 127.9 103.6 pkt) oraz kompleksowych budowli na terenach przemysłowych i budowli wodnych (po 0.1 107.7 124.0 367. mgr Janusz Kobylarz Główny Urząd Statystyczny 92 2 ’2007 (nr 414) . chociaż ostrożniejsze od tych z grudnia 2006 r.8 104. wiaduktów i estakad. roku.3%).2 101. lubelskiego – o 27. lubuskiego – o 9.2 112. do 54. lepsze od przewidywań z grudnia 2006 r.8%). odnotowany we wszystkich województwach (przed rokiem w sześciu).8%). przez przedsiębiorstwa budowlane o liczbie pracujących powyżej 9 osób.1 116.8% (przed rokiem wzrost o 4.3 114.1 pkt). o 0.

0 33.1 97. z wyjątkiem budownictwa indywidualnego i zakładowego.3 106.3 m2).2 tys. tzn.6 119.5 557 582 96.5 m2 (w ub. mieszkań. Łączna powierzchnia użytkowa wszystkich mieszkań oddanych do użytku w 2006 r.1 7.0 43.9% (w ub. Na rynku mieszkaniowym panuje jednak znaczne ożywienie. którzy budują mieszkania na ogół 2.0 50. Spółdzielnie mieszkaniowe wybudowały 7.0 95. a zakładowe – zaledwie 0.1 90.2 782 817 112.5 92. a przeciętna powierzchnia jednego mieszkania wyniosła 102.1% (w ub. na str.4 568 081 115. Ponad połowę wszystkich mieszkań wybudowano na terenie 4 województw: mazowieckiego – 23.2 924 573 97. roku – 3.6 89. Bardzo dobrą koniunkturę na rynku mieszkaniowym potwierdzają wskaźniki określające wzrost liczby rozpoczętych budów i udzielonych pozwoleń na budowę nowych mieszkań.6% niższa niż przed rokiem.1%). wielkopolskiego – 9.5 398 241 88. oraz wydano pozwolenia na budowę 168.2 41.2 97.3 114.0%).8 1 206 980 93.0% (10 250).5 109.6 102. roku – 29. (cd..5%). Formy budownictwa mieszkaniowego liczby struktura bezwzględ[%] ne 114 164 57 134 37 8 5 4 783 788 807 418 234 100. małopolskiego – 10.3 124.7 192 632 100.9 2 528 167 115.7%). – 105. których udział wyniósł 33.r.4 98.8 m 2) wynikał ze zmiany struktury inwestorów – spadek udziału inwestorów indywidualnych.2 90.7 507 711 88.. rokiem udział ten zmniejszył się o 5.7% wszystkich mieszkań (w ub. W 2006 r. tj.5 51. mieszkania komunalne stanowiły 3.5 144. We wszystkich formach budownictwa (z wyjątkiem budownictwa komunalnego) wznoszono mieszkania większe niż przed rokiem.1 11 701 976 123.9 Ogółem Indywidualne Przeznaczone na sprzedaż lub wynajem Spółdzielcze Społeczne czynszowe Komunalne Zakładów pracy deweloperzy.2% (26 521 mieszkań).4 95. ukształtowała się na poziomie 2005 r.1% (wobec 4. mieszkań.4 111.6 117.8 102. Najmniejszy dział w przyroście ogólnej liczby mieszkań miały województwa: opolskie Budownictwo mieszkaniowe w okresie styczeń – grudzień 2006 r.5 97.4 118.0 137 962 9 794 6 250 5 522 2 700 5 338 17 255 33 388 1 274 5 122 3 796 15 050 8 062 2 361 5 832 11 296 4 922 Dane mogą ulec zmianie po opracowaniu danych ze sprawozdawczości rocznej.2 128. i wyniosła 114.1 112. TBS-y 5. wynikające z bardzo dużego popytu na nowe mieszkania. oraz 1) Z Wyniki budownictwa mieszkaniowego w okresie styczeń – grudzień 2006 r.2 120. chociaż w porównaniu z ub.4 tys. a spadek przeciętnej powierzchni użytkowej mieszkania (o 2.9 107. tj. I–XII 2006 r.7 5.6 95.5-krotnie większe niż pozostali inwestorzy.5 pkt.2 I–XII przeciętna 2005 = 100 powierzchnia mieszkania [m2] 100.2 91.6 484 761 90.2% (10 529). Największy udział (50%) w przyroście nowych mieszkań mieli nadal inwestorzy indywidualni.6 87.RYNEK BUDOWLANY Efekty budownictwa mieszkaniowego w 2006 roku wstępnych danych GUS 1) wynika.9 0.4 95. wyniosła 11 702 tys.4 112.5 293 044 104. wybudowano zaledwie 100 mieszkań więcej niż przed rokiem.2 64.9% (12 390).9 106. o 35. 94) Mieszkania Województwa liczby bezwzględne I–XII 2005 = = 100 PrzeciętPowierzchnia użytkowa na pomieszkań wierzchnia użytkoI–XII kowa 2005 = miesz[m2] = 100 kania [m2] Liczba mieszkań rozpoczętych Ogółem POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 114 8 5 4 2 4 12 26 1 4 3 10 8 1 4 10 5 164 469 055 776 914 767 390 521 340 630 047 250 321 626 472 529 057 100.5 105.1 3. m 2 i była o 2. Wzrost liczby mieszkań oddanych do użytkowania odnotowano we wszystkich formach budownictwa.4 78.4 1 178 742 94.4% więcej niż w 2005 r.2%). pomorskiego – 9.0 100.9% więcej niż przed rokiem. roku – 7.1 102.1 505 764 97.6 59. 2 ’2007 (nr 414) 93 .4 87.5 89.5 1 068 531 76.3 100.8 90. rozpoczęto budowę 138 tys. o 30.2 % (wobec 0.8 163 797 113. że liczba nowo wybudowanych mieszkań w 2006 r.3 340 553 104.0 97.3 122.

8%.4 953 775 788 631 560 928 7 754 17 627 87 319 1 134 8 621 1 128 276 2 112 2 111 2 102 52 4 1 1 4 12 5 1 1 3 1 – 1. tj.0 114.6 63.5 163. (cd. tylko 1.9 152.1%.8 137. Największą aktywność budowlaną. wynika. Z porównania wojewódzkich efektów budownictwa mieszkaniowego w 2006 r.7 90.2 45. 10. to nadal zachowali pozycję lidera w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. świętokrzyskie – 1. wykazali inwestorzy indywidualni.2%.7 123.1 146.2 92.0 90. a w pozostałych województwach spadek nie przekroczył 10%.1 122.7 87.0 168. 75.7 151.9 136. którzy wybudowali w 2006 r.5 75.5 287.2 111.4 142. lubuskie – 2. z wielkopolskiego – 6442. z wynikami osiągniętymi w 2005 r.4%. w porównaniu z 2005 r.9 170.1 60.5 62.6% i małopolskiego – 5753. tj.3 141.4 195.8% (2159). 17. największy w województwie zachodniopomorskim – o 24.7 139.2 74.9 87.0 86..9 66.4 90. Najmniej mieszkań inwestorzy indywidualni wybudowali w województwie opolskim – 953.3 228.1 81. 2. ze str.3 197. świętokrzyskim – 1265.4 94.7 63. dolnośląskim – o 15.5 102.5 104.6 64.3 55. śląskiego – 6083.0 65.3 53.5 69 4 3 3 1 3 7 12 1 3 1 4 6 2 2 7 2 365 354 381 368 741 933 518 779 162 965 620 689 366 085 507 485 412 Budownictwo spółdzielcze POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 8 788 758 367 409 142 253 1 219 2 812 32 801 519 124 187 140 471 200 354 106.0 141.6% (2914) i podlaskie – 2.1 113. tj. co stanowiło 71.3 152.6 93.7 83.3 43.1% wszystkich mieszkań wybudowanych na tym terenie) i podkarpackim – o 3. a przeciętna powierzchnia mieszkania – 144.2 2 441 205 59 59 56 41 252 838 9 8 45 350 109 12 69 200 121 880 778 033 370 594 865 109 547 938 381 838 470 603 876 546 067 865 118.6 – 74. wyrażającą się liczbą oddanych mieszkań.9 103. 2.3 49.9 56. o 10 – 20% mniej w lubuskim – o 16.2 173.3 8 292 212 654 314 38 132 793 2 199 – 784 589 1 222 117 – 711 243 284 Budownictwo przeznaczone na sprzedaż lub wynajem POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 37 3 1 1 783 352 068 023 947 602 167 271 179 125 710 558 346 150 297 124 864 114.6 285.2 86. łódzkim – o 12.1 129.2 92.7 286.1 76.1 144.9 131.5 56.0 64.6 82. tj. spadek liczby mieszkań indywidualnych.7 126.4 68.0 90.4 55.2 m2 (o 1.4 85.0 64.7 110. 2.8 75.5 143.4 93.6 43.1%.9 522 55 22 21 7 19 69 171 2 45 25 6 13 9 23 11 18 457 372 096 790 543 351 171 567 076 265 266 900 165 567 308 855 165 112.5 168.RYNEK BUDOWLANY Budownictwo mieszkaniowe w okresie styczeń – grudzień 2006 r. tj. Największą aktywność wykazali inwestorzy indywidualni z województwa mazowieckiego.9 59.6 70.9 129.5 68.6 86. 93) Mieszkania Województwa liczby bezwzględne I – XII 2005 = = 100 PrzeciętPowierzchnia użytkowa na pomieszkań wierzchnia użytkoI – XII kowa [m2] 2005 = miesz= 100 kania [m2] Liczba mieszkań rozpoczętych Budownictwo indywidualne POLSKA dolnośląskie kujawsko-pomorskie lubelskie lubuskie łódzkie małopolskie mazowieckie opolskie podkarpackie podlaskie pomorskie śląskie świętokrzyskie warmińsko-mazurskie wielkopolskie zachodniopomorskie 57 3 2 3 1 3 5 9 3 1 3 6 1 2 6 2 134 081 524 003 599 259 753 822 953 499 574 920 083 265 159 442 198 90. W pozostałych województwach odnotowano.7 346.1 44.2 59.6 92.6 61. 57 134 mieszkania.3% więcej (3499 mieszkań.5 67.7 136.4% (1626). w opolskim – o 11.5 73.3 84.6 136.9 160.5 60. że tylko w dwóch województwach wybudowano więcej mieszkań indywidualnych. Efekty budownictwa indywidualnego stanowiły po- 94 2 ’2007 (nr 414) . którzy wybudowali 9822 mieszkania.0 120.2 147.1 90.5%.7 238.7 55.3 92.2 91.2 92.7%. tj.6 50.7 147.6 – 68.5 59.7 262. tj. 11.7 92. tj.2 97.8 195.5 97.3 58.6 241.2%.4 85.7% wszystkich mieszkań indywidualnych w kraju.0 93.3 51.0 93.2 110.6% ogółu w województwie). Łączna powierzchnia użytkowa tych mieszkań wynosiła 8239 tys. o 8.8 69.5 48.3 149. lubuskim – 1599.3 155.2 64.0 59.7 88. tj. m2.9% więcej (953 mieszkania.1 83.9 110.4% (2198 mieszkań) i warmińsko-mazurskim – 22.8 92.7 163.7 61.0 144.8 197.7 140.7 93. i chociaż było to mniej niż w ubiegłym roku aż o 9. tj.5 77.1 157.2% (1340 mieszkań).6 8 238 455 353 410 217 476 820 1 451 143 495 257 534 911 166 278 929 335 624 100 048 247 591 963 757 091 892 906 655 335 766 804 607 769 093 91. 10. wielkopolskim – o 13.2 53.7 87..6 93.7 m2 więcej niż przed rokiem).8% i podlaskim – 1574.5 81.7% (3047). tj.2% wszystkich mieszkań oddanych do użytkowania przez tę grupę inwestorów.8 63.6% mniej niż w 2005 r.2 72.9 87.8 53.3%.2 93.0 64.

Z ogólnej liczby mieszkań spółdzielczych najwięcej wybudowano w województwie mazowieckim – 32.9%. Wybudowały one 8788 mieszkań. inwestorzy indywidualni budowali w województwie podlaskim – 163. łódzkim – 12. podkarpackim – o 31. Największy przyrost nowych mieszkań na sprzedaż lub wynajem. zakładowe) wybudowano w 2006 r.6 m2.7% (tylko 150) .4%. tj.3% (125).6% (1068) i dolnośląskim – o 55. powyżej 80 m2.6% (ale są to tylko 253 mieszkania). o 12.5% wszystkich mieszkań oddanych przez deweloperów w skali kraju.6% (947).2% (187) i opolskim – 2.3 m2 i opolskim – 55. świętokrzyskim – 9. wielkopolskim – 61. Największe mieszkania. ok.5 tys.9%. Na drugim miejscu w rankingu inwestorów budownictwa mieszkaniowego uplasowali się deweloperzy. Najwięcej mieszkań na sprzedaż lub wynajem oddano do użytkowania w województwie mazowieckim – 12 271.7% i małopolskim – 4167. śląskim – 73. Łączna powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 522. podlaskim – 17. o 14.2 m2 większa i wyniosła 59. poniżej 60 m2.1% (801). małopolskim – 13.8%. co w porównaniu z 2005 r. opolskim – 71.9%.0% (519). małopolskim – o 141. świętokrzyskim – 1. deweloperzy wybudowali w województwie świętokrzyskim – o 54. podkarpackim – o 128.6%. a przeciętna powierzchnia mieszkania zwiększyła się o 2 m2 i wyniosła 64.3% wszystkich nowych mieszkań w województwie (801). 14. Udział tej formy budownictwa wzrósł z 29.9% (124 mieszkania). co łącznie stanowiło zaledwie 1.5 m2 i opolskim – 151. m2.6%. o 7.8 m2 i śląskim – 81. lubelskim – 62.3% (ale są to tylko 602 mieszkania).1%.. Mniej mieszkań niż w 2005 r.0% w 2005 r. m2 (o 18. i był to największy wzrost wśród wszystkich inwestorów.7% nowych mieszkań to lokale wybudowane przez deweloperów.2% wszystkich mieszkań deweloperskich. m2. tj.9% i podlaskim – 51. którzy wybudowali 37 783 mieszkania.4% (1297). 130 m2. w województwie łódzkim – o 246. Najmniejszy udział w przyroście nowych mieszkań mieli deweloperzy z województwa podkarpackiego – tylko 125. o ponad 50%.2%.7% wszystkich efektów budownictwa mieszkaniowego w 2006 r.2% (124 mieszkania). odnotowano w województwie łódzkim – o 185. lubelskim – o 13.9% więcej niż w 2005 r.6% (2812). do 33.1 m2 w 2005 r. lubuskim – 54.0 m2.5 tys.1 m2. a najmniejsze. W przypadku dynamiki spółdzielczych efektów budowlanych uwagę zwraca ożywienie.3% więcej niż w 2005 r.4% (ale było to 12 271 mieszkań) i wielkopolskim – o 6. a udział w ogólnej liczbie mieszkań oddanych do użytkowania w kraju wyniósł 5.2% (1864). wielkopolskim – 1. Liczba mieszkań oddanych do użytkowania.1% w 2006 r.3% więcej niż przed rokiem. kujawsko-pomorskim – o 60. a najmniejszą lokalną aktywność wykazali deweloperzy w województwie podkarpackim – tylko 2.6% (142). tj. Powierzchnia użytkowa mieszkań społecznych czynszowych wyniosła 297.2%.9% (3352).1%.5 m2. kujawsko-pomorskim – 55. a najmniejsze. zachodniopomorskim – 152. a najmniejszy udział odnotowano w województwie pomorskim – 1.2% (801).9 m2.7 m2.5 m2. lubuskim – o 63. mieszkań których budowę rozpoczęto oraz mieszkań. budowano w województwie świętokrzyskim – 85. Małe zainteresowanie budownictwem spółdzielczym wykazano w województwie pomorskim – spadek o 56. Powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 2442 tys. Mieszkania wybudowane przez spółdzielnie stanowiły 7. pomorskim – 5558.2% (367). dolnośląskim – 39. warmińsko-mazurskim – o 97. w warmińsko-mazurskim – 129.9% (1219).6% (140) i lubuskim – 1.RYNEK BUDOWLANY nad 50% wszystkich mieszkań wybudowanych na terenie województw w następujących 9 województwach: świętokrzyskim – 77. Największy udział w zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych w województwie mieli deweloperzy w pomorskim – 54.0% (2812). podkarpackim – 75. łącznie 10 459 mieszkań. stanowiło wzrost o 9. mazowieckim – 46.2 m2 wobec 50.1% więcej). – 51. zachodniopomorskim – o 49. Największy udział w zaspokajaniu lokalnych potrzeb mieszkaniowych miały spółdzielnie w województwie podkarpackim – 17. co stanowiło 32. tj.3%. o ponad 100%.9% (200).6 m2. zachodniopomorskim – o 70. a najmniej w pomorskim – 1. a powierzchnia użytkowa mieszkania była o 3.4% (32). lubuskim – 136.6%.1%. zachodniopomorskim – 36. 11. Największe mieszkania na sprzedaż lub wynajem. a przeciętna powierzchnia mieszkania była nieco większa niż w 2005 r. mazowieckim – 10. tj. świętokrzyskiego – 150 i opolskiego 179.8% więcej niż przed rokiem.2% wszystkich mieszkań wybudowanych na tym terenie. tj.7%. komunalne.5% (1023). W pozostałych formach budownictwa mieszkaniowego (społeczne czynszowe.0 m2.0%.1% (354) i kujawsko-pomorskim – o 40. świętokrzyskim – 131.9% (1219) i podkarpackim – 9. śląskim – 2.4% (124). powyżej 150 m2.1% (3124).4 m2. Ponad połowę tych mieszkań wybudowały Towarzystwa Budownictwa Społecznego – 5807. w warmińsko-mazurskim – 53. o 6. Największą ak2 ’2007 (nr 414) 95 . na których budowę wydano pozwolenia * – dane wstępne mazowieckim – o 9. łódzkim – 68.

łódzkim. dolnośląskim – o 33.6 m2 w województwie lubuskim.1% (2054). m2. kujawsko-pomorskiego – 574. świętokrzyskim – 68 i podlaskim – 81. co w porównaniu z 2005 r. Prognoza dla rynku mieszkaniowego Na rosnące potrzeby mieszkaniowe społeczeństwa aktywnie reagują inwestorzy.7 m2 w warmińsko-mazurskim. mieszkań. roku było to aż o 69.4% więcej. tj. które rozpoczną budowę 4703 mieszkań. m2. łódzkiego – o 94. opolskim – 30. W województwie mazowieckim spółdzielnie otrzymały pozwolenia na budowę tylko 633 mieszkań.RYNEK BUDOWLANY tywność wykazały TBS-y w województwie małopolskim. o 5. małopolskim – 17 255. o 49. małopolskim – na 9396 (o 72. O prawie 8% mniej pozwoleń otrzymały TBS-y. Łączna powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 18. tj. podkarpackim. a prawie 40% przeznaczono na sprzedaż lub wynajem – 52 953. małopolskim – 7939 i śląskim – 6950. gdyż ci inwestorzy otrzymali pozwolenia na budowę 77 tys. którzy w 2006 r.. wszyscy inwestorzy otrzymali łącznie pozwolenia na budowę 168. co w skali województwa stanowiło tylko 2. podejmując działania przygotowawcze do rozpoczęcia nowych budów. 9.4 tys. mieszkań. o 24. stanowiło wzrost o 35. mieszkań.4% więcej).0% (4593). przy czym najwięcej zamierzają wybudować w województwie warmińsko-mazurskim – 991 mieszkań (o 42.1% (5505). ok.5% (2361 mieszkań). Najmniejszy wzrost liczby mieszkań. opolskim – 54. a w mazowieckim 598.9% (4020) i łódzkim – o 8. największą dynamikę nowo rozpoczętych budów zanotowali deweloperzy – wzrost o 66. Najwięcej mieszkań zakłady pracy wybudowały w województwie warmińsko-mazurskim – 90..7% mieszkań w województwie. pomorskim – 15 050.0%. Więcej pozwoleń niż przed rokiem otrzymały również spółdzielnie mieszkaniowe – na budowę 7.8% więcej). odnotowano w ramach budownictwa komunalnego – 4418 mieszkań. tj. Wzrost liczby wydanych pozwoleń odnotowano we wszystkich województwach. Na mocy pozwoleń uzyskanych w latach 2005 – 2006 rozpoczęto budowę 138 tys. Powierzchnia użytkowa tych mieszkań wyniosła 183. W pozostałych województwach liczba nowych mieszkań społecznych czynszowych nie przekroczyła 500. 17. 40%.3% wszystkich mieszkań. lubelskim – 88.5%.1 tys. tj.2%.2 m2 mniejsza niż przed rokiem (41. śląskiego – 379. tj. przy czym najbardziej w mazowieckim – 33 388 mieszkań.9%.2%. spółdzielnie – o 7. małopolskim – 725 (4-krotnie więcej). 32. W 8 województwach wydano mniej pozwoleń niż przed rokiem.9 m2 i było to o 14. Najwięcej mieszkań indywidualnych. W porównaniu z 2005 r. podkarpackim – o 7.3%. a w zachodniopomorskim o 55% mniej (na 189 mieszkań). Jedynie w ramach budownictwa społecznego czynszowego odnotowano spadek aktywności – rozpoczęto budowę 4106 mieszkań. tj. Największy wzrost liczby nowych mieszkań oddanych do użytkowania w 2006 r.6 m2). Połowa tych mieszkań przypada na budownictwo indywidualne – 69 365. mgr Małgorzata Kowalska Główny Urząd Statystyczny 96 2 ’2007 (nr 414) . o 12. dolnośląskim – na 9187 (o 38. w podkarpackim – tylko 48. W dolnośląskim TBS-y oddały 822 mieszkania. nieprzekraczający 10%. śląskim – 548 (ale jest to o 45.3% i zachodniopomorskim – o 65.8% więcej. a najmniejszy w świętokrzyskim – o 2.2% (na 4046 mieszkań). a najmniej w województwie lubuskim – tylko 42.1 m2 w pomorskim i 46.1%.4%. mazowieckim – 23 i lubuskim – 22. opolskim – o 59. Największą dynamikę wykazali jednak deweloperzy. podlaskiego – o 120. wielkopolskim – 769 (2-krotnie więcej). tj. tj. o 56.2% wszystkich mieszkań oddanych do użytkowania w województwie.5% więcej). najwięcej w województwie wielkopolskim – 1155 (o 230% więcej pozwoleń niż przed rokiem). Zakłady pracy wybudowały w 2006 r. o 62. świętokrzyskim i wielkopolskim. o 15.8%. a średnia powierzchnia mieszkania była o 2. a w porównaniu do ub. o 30.2% (4922 mieszkania) i świętokrzyskim – o 9. pomorskim – 624 (o 99. przy czym w świętokrzyskim nie oddano żadnego mieszkania. Ponad 45% tych mieszkań będzie budowanych w ramach budownictwa indywidualnego. dolnośląskiego – 449.4 m2 wobec 43. W pozostałych województwach wydano więcej pozwoleń na budownictwo komunalne. tj. W ramach budownictwa komunalnego zamierza się rozpocząć budowę 4. przy czym największy spadek odnotowano w lubuskim – o 67. podlaskim. o 40% mniej niż w 2005 r. tj.5 tys.0% więcej niż w 2005 r.1%.4% więcej).1%. tj.0% więcej. tylko 234 mieszkania.8% mniej. podkarpackim – 976 (ponad 6-krotnie więcej niż przed rokiem). tj.1% wiecej. o 56. natomiast liczba 5 nie została przekroczona w lubelskim. 17.3% (2905 mieszkań). przy czym największy w zachodniopomorskim – o 72.. chociaż intensywność działań poszczególnych grup inwestorów jest zróżnicowana. wielkopolskim – 11 296. Ponad połowę mieszkań komunalnych wybudowano na terenie 4 województw: mazowieckiego – 995. a opolskim – 92.9% mniej niż w 2005 r.5% mniej niż w 2005 r. mieszkań.7% więcej). tj. a największy wzrost osiągnęli inwestorzy z województwa pomorskiego – o 172.5 tys. wybudowanych zostanie w województwie mazowieckim – 13 066. a przeciętna powierzchnia mieszkania wynosiła 78. budownictwo komunalne – o 17. otrzymali pozwolenia na budowę 74.5% wszystkich mieszkań społecznych czynszowych i 8.4% więcej niż w 2005 r. a ich udział w przyroście nowych zasobów mieszkaniowych stanowił zaledwie 0. tj. W 2006 r.5% (8292).8 tys. Były to mieszkania o najmniejszej powierzchni użytkowej: od 31. o 20. inwestorzy indywidualni – o 17.6% (ale są to tylko 1403 mieszkania).7%. mieszkań. Najwięcej nowych lokalizacji uzyskali deweloperzy w województwie mazowieckim – na budowę 25 588 mieszkań (o 71. 10.0 tys. kujawsko-pomorskim – 508.).9% więcej niż w 2005 r.2 m2 więcej niż przed rokiem. wielkopolskim – 8202.4 m2 w opolskim. śląskim. których budowę rozpoczęto w 2006 r. zanotowano w województwie zachodniopomorskim – o 7. nowych mieszkań. do 47. tj.7% więcej) i pomorskim – na 9076 (o 43. We wszystkich województwach liczba nowo rozpoczętych budów wzrosła. na którego terenie wybudowano 1014 mieszkań.

e-drewno Drewno niesprzedane w podstawowym. W komisji znaleźli się reprezentanci Lasów Państwowych. obsługuje wszystkie nadleśnictwa i dyrekcje regionalne. Bezstronność gwarantuje jej skład. dyrektor generalny LP zlecił tej właśnie dyrekcji opracowanie aplikacji do zastosowania we wszystkich dyrekcjach regionalnych. Obiektywizowaniu odbioru handlowego oraz optymalizacji jego kosztów znakomicie może pomóc informatyka i zdecydowano się ją wykorzystać i zdyskontować niemałe już doświadczenia we wdrażaniu informatyzacji gospodarki leśnej w ramach SILP (Systemu Informatycznego Lasów Państwowych). Zebrane tam doświadczenia sprawiły. wiarygodność finansowa itd. organ doradczy dyrektora generalnego LP. niezbędne inwestycje itd. internetowej platformy portalu leśno-drzewnego. W odróżnieniu od portalu. ofertowym trybie za pośrednictwem portalu leśno-drzewnego oraz pojawiające się w ofercie LP doraźnie. widełek cenowych.RYNEK BUDOWLANY Drewno w internetowej sieci Z początkiem 2007 r. klęsk żywiołowych na obszarach leśnych. udostępnia nabywcom aplikacja informatyczna e-drewno. ale także historia jego działalności na rynku. przemysłu drzewnego. przedstawiciele izb gospodarczych oraz stowarzyszeń drobnych producentów branży drzewnej. a każdej grupie przypisana jest stosowna waga. że w czerwcu 2006 r. z wykorzystaniem specjalnej. Budziło to zastrzeżenia odbiorców drewna. Na swym inauguracyjnym posiedzeniu 26 października 2006 r. Krytykowano zwłaszcza regułę „kto pierwszy.). Lasom Państwowym daje to stabilizację zbytu surowca i łagodzi skutki wahań koniunkturalnych na rynku. zasady sprzedaży drewna. godzi interesy dostawcy i nabywcy drewna. z którą mogą się 97 . Z powodzeniem działa on od dłuższego czasu. Stosowane jeszcze w 2006 r. Dzięki aplikacji e-drewno każdy klient może dowiedzieć się. np. np. gdyż rynkowa oferta drewna ma uwarunkowania przyrodniczo-leśne. na skutek konieczności wykonania cięć sanitarnych lub też w wyniku rezygnacji innych nabywców z kupna. operującym ogromną ilością tego surowca. którzy zwracali uwagę na nadmierną uznaniowość i brak przejrzystości procesu negocjacyjnego i podważali przyjmowane w jednostkach organizacyjnych kryteria oraz wagę stosowanych ocen warunków sprzedaży drewna. w prosty sposób. średniowymiarowego do przerobu chemicznego oraz klub nabywców drobnych). Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych (DGLP) wprowadziła nowe zasady sprzedaży drewna z wykorzystaniem narzędzi informatycznych. z powodzeniem stosowana była na terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu. jak też w przyjęte kryteria oceny ofert składanych przez nabywców drewna. to dość liczne gremium (obecnie 94 członków) powołało do życia cztery kluby nabywców drewna (wielkowymiarowego. średniowymiarowego do przerobu mechanicznego. przyrzeczeń surowcowych. ten lepszy”. W jej kompetencjach znalazło się również określenie procedur zbywania drewna w sytuacjach nadzwyczajnych. Komisja Leśno-Drzewna przy dyrektorze generalnym LP. Komisja ma wgląd zarówno w zasady kształtowania ofert sprzedaży drewna przez Lasy Państwowe. Taka formuła sprzedaży już od marca 2005 r. W jej rękach spoczął mechanizm regulacji cen drewna. choć w swoim czasie zdefiniowane w stosownym zarządzeniu dyrektora generalnego LP. niż to wynika z etatów cięć zawarowanych w dziesięcioletnich planach urządzenia lasu. To rodzaj gwarancji udzielanej nabywcom. powołana w zgodzie z § 10 statutu Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe. utworzono specjalną instytucję – Komisję Leśno-Drzewną. Chcąc uniknąć takiej sytuacji na rynku drzewnym. (dokończenie na str .). Informatyczny portal leśno-drzewny pozwala prowadzić rokowania w formie zbliżonej do mechanizmu giełdowego. że również w przyszłości będą mogli liczyć na sprzedaż surowca (co pozwala planować rozwój produkcji.99) 2 ’2007 (nr 414) Portal prawdę powie Lasy Państwowe są obecnie praktycznie jedynym dostawcą drewna na krajowym rynku. W skrajnych wypadkach własnymi zasadami zaczęły się też kierować nadleśnictwa. premiującą wcześniejszych odbiorców drewna i dyskryminującą oferty kupna składane w późniejszym terminie. Lasy Państwowe przedstawiają ofertę sprzedaży. Dotychczasowy model sprzedaży drewna zastąpiono systemem rokowań jednoczesnych on-line. na ograniczenia podaży giełda reaguje po prostu zwyżką cen. ustalenie ich dolnej i górnej granicy w ramach tzw. W tej materii obowiązuje zasada „koszyka” trzech grup kryteriów (oceniana jest nie tylko cena zaoferowana przez klienta. ostatecznym czynnikiem wyłaniającym zwycięzcę aukcji jest już tylko cena. gdzie obowiązuje „koszyk” kryteriów wyboru oferty i nabywcy. zapoznać wszyscy zainteresowani. Wychwyciły to również analizy wewnętrzne prowadzone przez DGLP: w różnych dyrekcjach regionalnych LP (a jest ich w kraju siedemnaście) wypracowano różne modele relacji z odbiorcami. jakie przetargi będą organizowane w najbliższym czasie. Wśród nowych zasad sprzedaży drewna na internetowej platformie portalu leśno-drzewnego znalazła się również formuła tzw. Lasy Państwowe nie mogą pozyskiwać więcej drewna. świata nauki. jakie drewno i w jakiej ilości będzie oferowane oraz jaka jest cena wywoławcza. Z istotnym jednak zastrzeżeniem: charakterystyczna dla klasycznej giełdy swobodna gra podaży i popytu jest w tym wypadku ograniczona. To właśnie Komisja Leśno-Drzewna zatwierdza kryteria i ich wagi. Jak wiadomo. a leśnicy utworzyli klub sprzedawców surowca drzewnego. i „przy otwartej kurtynie” rozpatrywane jest zgłaszane zapotrzebowanie na surowiec. z biegiem lat podlegały stopniowej regionalizacji. Na niej to.

ma funkcjonować nawet kilkadziesiąt firm – większość z nich będzie zagospodarowywać odpady lub miejscowe materiały. Kiedy wjeżdża się w Strefę Przemysłową nr 3 (ok. że pierwszymi inwestorami w gminie byli przedstawiciele budownictwa. pracowników budowlanych. Nieprzypadkowo na drogę wydzielono pas szerokości 40 m. do chemików i pracowników przemysłu spożywczego. funkcjonuje obecnie ok. kształcące zarówno młodzież w różnych specjalnościach. że warto Niedługo firmy produkujące wyroby budowlane były jedynymi na tym terenie. Szczepockiego zbliżamy się do przyszłego wielkiego placu budowy. jak i tych. w której kolejną kadencję sprawuje urząd pani Kazimiera Tarkowska. a konkretne projekty. kanalizacja i w każdej ze stref oddzielna oczyszczalnia ścieków. Będzie lotnisko i pole golfowe. A więc przybywa miejsc pracy także dla kobiet. gaz. w najstarszej Strefie Przemysłowej nr 1. W tej czwartej strefie. W spalin. żeby obok mógł powstać nawet tor kolejowy. Obecnie budowany jest zakład wytwarzający „wszystko do kuchni”. prezes Fundacji Rozwoju Gminy Kleszczów. Z tego też powodu szybko rozwijające się w Polsce fabryki samochodów (Opel. a w najbliższych latach ma powstać kolejne 50 firm. Fabrykę chemii budowlanej wybudowała firma Caparol. mieszkańców i ciągle ich przybywa. Z wydzielonych czterech stref przemysłowych dwie już są prawie całkowicie wypełnione. po drugiej funkcjonuje już holenderska firma Kersten z branży konstrukcji stalowych. Wzdłuż nowoczesnych dróg budowane są ścieżki rowerowe. widać powstające i funkcjonujące kolejne zakłady. przez spawaczy. gdy powstanie zakład wytwarzania gazu procesowego z odpadów. Warto przypomnieć. 4 tys. ale bardziej konkretne plany wiążą się jednak z powstaniem kolejnych firm dostarczających materiały budowlane. Wsiadamy do samochodu i ruszamy. W gminie ma powstać duże centrum edukacyjne. Uchodzi ona za najbogatszą w Polsce. Dziś mało kto pamięta jednak. 1000 osób. ślusarzy. który zajmuje się zagospodarowaniem świetlówek. Szeroki pas gładkiego asfaltu może w przyszłości być dwupasmówką łączącą strefy przemysłowe zarówno z trasą Warszawa – Katowice. jak i Warszawa – Wrocław. Obecnie robi to aż 6 firm na czele z Knauffem. Najbliżej Urzędu Gminy. a na zboczu sztucznej góry Kamieńsk zimą funkcjonuje wyciąg narciarski należący do KWB „Bełchatów”. a w trzeciej i czwartej rozpoczynają inwestowanie nowe firmy. Inni też uznali. Paleta zawodów. na których brak cierpi gmina Kleszczów. To nie marzenia.Tak informuje Andrzej Szczepocki. zajmującej aż 1000 ha. centralne położenie i doprowadzenie wszystkich niezbędnych mediów – prąd. zaczął być przetwarzany na płyty gipsowo-kartonowe i inne wyroby gipsowe.EKOBUDOWNICTWO Zanim zabraknie węgla ielu wójtów i burmistrzów zazdrości włodarzom gminy Kleszczów. Jeśli dodać. Więcej będzie się też dziać. a następnie widać funkcjonującą już portugalską fabrykę kosmetyków i przygotowany teren pod wytwórnię butelek typu PET. gdzie pierwotnie planowano hałdy z elektrownianym gipsem. jest bogata – od wysoko kwalifikowanych specjalistów z dziedziny energetyki i górnictwa. montażystów. 180 ha). jaką jest odkrywka Kopalni Węgla Brunatnego „Bełchatów”. miała to być pustynia lub – w najlepszym przypadku – „suchy las”. 50 zakładów pracy. Fiat i nie tylko) czy silników lokują tu swoich kooperantów. wytrzymujący brak wód gruntowych. Polscy inwesto- 98 2 ’2007 (nr 414) . dalej włoski zakład produkujący części do samochodów. Chodzi o to. która powstaje w miejscu. Inwestorzy z innych branż szybko dostrzegli atuty Kleszczowa. Funkcjonuje już na tym pustkowiu pierwszy zakład. jest Strefa Przemysłowa nr 2. Jest już projekt nowoczesnego centrum zagospodarowania odpadów. Te najważniejsze to tańsza o 10% niż w kraju energia elektryczna. Gips syntetyczny już na poczatku lat dziewięćdziesiątych zamiast blokować tereny inwestycyjne. natomiast zatrudnienie znajduje tu prawie 20 tys. a w pobliżu palarnia kawy i rozlewnia zagranicznych win. jest projekt basenu i akwenu wodnego – służącego także wędkarzom. położona w samym Kleszczowie. W ostatnich latach liczba mieszkańców gminy zwiększyła się o ok. Obok będzie fabryka tektury. osób i nie są to wyłącznie pracownicy elektrowni i kopalni. że Kleszczów oraz okoliczne sołectwa miały się – zgodnie z czarnymi prognozami – osunąć do największej europejskiej dziury w ziemi. Tu się po prostu bardzo dużo dzieje. obiekty sportowe. Na początku było budownictwo Na obszarze gminy. które ma powstać na 160 ha wydzielonej Strefy Przemysłowej nr 4. lecz napływu różnych specjalistów z całego kraju. ale też nieprzypadkowo wygrywa krajowe rankingi gospodarności. że największa w Europie Elektrownia „Bełchatów” też przez lata nie stwarzała mieszkańcom nalepszych warunków. Nie jest to efekt przyrostu naturalnego. Wiązało się to z wydobywaniem z kopalnianego wyrobiska wielu atrakcyjnych surowców oraz z wykorzystaniem gipsu z odsiarczania Wielkie centrum recyklingu Słuchając prezesa Fundacji A. Tymczasem obecnie na na terenie gminy Kleszczów zameldowanych jest ok. Władze gminy dbają także o menedżerów i chcą zapewnić warunki wypoczynku dla wszystkich mieszkańców. Tworzą ją niezamieszkałe wioski Bogumiłów i Karolów. Obok Finowie zbudowali zakład wytwarzający rury z polietylenu. którzy chcą zmienić zawód. W drogę od początku – jak na polskie warunki – niezwykłą. Po jednej stronie powstaje zakład Opla. Działają one w pobliżu elektrowni. Zgłosili się już inwestorzy z branży biopaliw. Powstaje montownia naczep samochodowych. oprócz wspomnianych kopalni i elektrowni. woda.

piasków oraz cementu – chce tu wybudować zakład produkcji paneli ściennych i stropowych o nazwie Ekodom Kleszczów. 8 lat. ofert zakupu drewna poszczególnych grup handlowych. Część górników znajdzie zapewne zatrudnienie na powstającej w sąsiedniej gminie odkrywce Szczerców. o ile nie przeszkodzi mu w tym kolejna reorganizacja (BOT ma wejść do Polskiej Grupy Energetycznej). a w efekcie redukcja ofert. W przyszłości jadąc do tej największej hurtowni. co premiowane jest tzw. firm. cenę. Pozostaną jednak miejsca pracy i nowoczesna infrastruktura. Głównym punktem niezadowolenia odbiorców drewna stał się jednak niedostatek surowca oferowanego przez Lasy Państwowe. Natomiast jeśli kilku klientów zaoferuje identyczną cenę – decyduje kolejność przystąpienia do aukcji.). może zaproponować skrócenie tego terminu. Są już wydzielone tereny pod to budownictwo. szczególnie te wspierające ochronę środowiska. Wdrażając nowe zasady sprzedaży drewna. prostota obsługi. a nie na gromadzeniu popiołów. Energetykom i górnikom powinno przecież zależeć na zagospodarowaniu. ustalaną na podstawie rocznej stopy procentowej funduszu leśnego.)./r. Ta ostatnia kategoria ma niemałe znaczenie. 5 mln m3 więcej niż obecnie. Standardowo przyjęto 30-dniowy termin płatności. Niewykluczone jest np. a niebawem powstaną pierwsze nowoczesne osiedla mieszkaniowe. Dzięki zasobom piasku na składowisku bełchatowskim i energii powstającej z przetwarzania odpadów komunalnych (mają one być zwożone z centralnej części Polski) ma funkcjonować zakład suszonych piasków. jak i przedstawiciele przemysłu drzewnego. które złożyły ponad 50 tys. czyli ok. 35 mln m3. Henryk Piekut Drewno w internetowej sieci (dokończenie ze str . Już pierwsze tygodnie obowiązywania nowych zasad sprzedaży drewna dowiodły. gdyż stopniowo rosną zasoby rębne naszych lasów. im wcześniej zgodzi się zapłacić za zakupione drewno. bez szkody dla pozaprodukcyjnych funkcji lasu. Do kasy gminy Kleszczów przestaną wówczas płynąć opłaty od kopalni. stworzone dzięki dotychczasowym opłatom ekologicznym i innym oraz myśleniu władz o przyszłości. Wykorzystają do tego naturalne surowce (gliny i piasek) ze złóż towarzyszących odkrywce KWB „Bełchatów”. że w realizację projektów dotyczących czwartej strefy przemysłowej uda się włączyć środki unijne. Po prostu eksploatacja węgla brunatnego ma się w tej odkrywce zakończyć za ok. Pani wójt Tarkowska wierzy. o szczególnych cechach użytkowych. Prezes Fundacji Andrzej Szczepocki liczy. by rozwieźć je po kraju. Zakładana zdolność produkcyjna 12 mln szt. lawety nie będą puste. Ponadto kopalnia i elektrownia muszą ograniczać zatrudnienie. podać. nie zlikwidowano tradycyjnego systemu aukcji i submisji na sprzedaż pewnej ilości cennego drewna wybranych gatunków. że nowoczesny system jednoczesnych rokowań internetowych sprawdził się w praktyce i wykazał pełną funkcjonalność techniczną (dostęp. W pobiżu czwartej strefy przemysłowej jest wielki plac z samochodami przywożonymi tu pociągami. wówczas zwycięży ten. Przy dobrym tempie inwestowania na zwolnionych będą czekać miejsca pracy wręcz za płotem. Ich mieszkańcami nie będą już prawdopodobnie pracownicy KWB „Bełchatów”. placówek oświatowych kupujących drewno opałowe itp. Powstaje pytanie: gdzie mają mieszkać nowo zatrudniane osoby? Na razie taką wielką sypialnią jest dla nich Bełchatów. Podzielają dziś tę opinię zarówno leśnicy. który zaoferuje krótszy termin płatności. Zachowano też sprzedaż drewna dla podmiotów obowiązanych do stosowania procedur zamówień publicznych. że najbliższe lata przyniosą poprawę zaopatrzenia w drewno. Mówiąc krótko. Z przedstawianych przez Lasy Państwowe szacunków wynika jednak. Z niego aż 6 światowych firm motoryzacyjnych odbiera nowe auta. opiewających łącznie na 34 mln m3. Kanadyjski inwestor – korzystając z odpadowych popiołów. dla osób okazjonalnie nabywających drewno okrągłe wielkoi średniowymiarowe przeznaczone do przerobu na potrzeby własne itp. można będzie skierować na rynek ok.97) W wypadku aplikacji e-drewno nadleśnictwo przedstawia ofertę. jaką masą danego surowca jest zainteresowany. którą gotów jest zapłacić. jednostek samorządowych prowadzących działalność gospodarczą. powstanie huty aluminium wykorzystującej ten cenny metal odzyskiwany z aut. bezpieczeństwo itd. Oferta LP podlegająca trybowi jednoczesnych rokowań internetowych wyniosła tymczasem 25 mln m3 (dalsze 5 mln m3 skierowano do sprzedaży w innym trybie).EKOBUDOWNICTWO rzy korzystający z hiszpańskiej technologii zgłosili już zapotrzebowanie na 5 ha gruntów pod zakład produkujący pustaki szczelinowe (MAX 220 wymiary 288 x 188 x 220). pomniejszonej o liczbę dni. Wydzielono też pulę surowca dla klientów kupujących drewno na zasadach detalicznych (na opał dla gospodarstw domowych i rolnych. W portalu leśno-drzewnym zarejestrowało się ponad 7 tys. Mają przywozić wyeksploatowane wraki do przemysłowego złomowania w kilku zakładach recyklingowych. wynoszącej 5%. ceną skorygowaną. niezawodność. a klientowi pozostaje jedynie zarejestrować się w systemie. np. W najbliższych latach władze gminy Kleszczów planują rozwój budownictwa mieszkaniowego u siebie. Ma tu się podobno zrodzić nawet nowa technologia budowy domów. wskaźnik ten będzie dla niego tym korzystniejszy. o które klient gotów jest skrócić standardową płatność. W przypadku gdy klient zechce jednak dodatkowo uatrakcyjnić swoją ofertę. Krzysztof Fronczak 2 ’2007 (nr 414) 99 . Jeszcze bardziej ambitny charakter ma zakład produkcji włókien i wyrobów bazaltowych. że w urzeczywistnienie niektórych planów włączy się holding BOT Górnictwo i Energetyka. oraz deklarowany termin płatności. Problemu niedostatecznej podaży surowca nie rozwiąże jednak nawet najlepszy system informatyczny. W 2012 r. Jeśli więc dwóch klientów wylicytuje jednakową cenę.

VADEMECUM UNIJNE mgr inż. wg których można wprowadzać na rynek wyroby budowlane. Postulaty przemysłu dotyczące specyfikacji technicznych zaprezentowała mgr inż. Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Producentów Zabezpieczeń Przeciwpożarowych i Sprzętu Ratowniczego (OSPZPiSR). a także certyfikatów dobrowolnych np. „Potrzeby przemysłu w zakresie aprobat technicznych”. Marian Popinigis (Ogólnopolskie Stowarzyszenie Producentów Zabezpieczeń Przeciwpożarowych i Sprzętu Ratowniczego – OSPZPiSR) w referacie pt. Forum dyskusyjne rozpoczął zastępca Dyrektora ITB ds. na które 24 stycznia br. Stowarzyszenia na rzecz Systemów Ociepleń (SSO). że ustawa o wyrobach budowlanych. Jadwiga Tworek* Ocena regulacji prawnych i funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów UE a w „systemie polskim” – Polskie Normy i krajowe Aprobaty Techniczne. Maria Dreger wskazała. a drogą może być zarówno posiadanie własnej reprezentacji w strukturach Grup Roboczych i Komitetów Technicznych CEN. oznakowania znakiem budowlanym. Wręczenie dokumentów miało szczególnie uroczystą oprawę. obowiązujące na rynku w odniesieniu do wyrobów jeszcze nieobjętych harmonizacją europejską i obejmujące tych producentów. gdyż uczestniczył w nim Minister Budownictwa Andrzej Aumiller. zapewniających właściwe wyważenie niekiedy rozbieżnych interesów. jak i specyficzne krajowe rozwiązania. że dla przemysłu korzystniejsze jest uczestniczenie w procesie normalizacji niż krytykowanie i kontestowanie jej wyników. „Wpływ przemysłu na powstawanie i postanowienia norm europejskich” oraz mgr inż. „System regulacji prawnych decydujących o kształcie rynku wyrobów budowlanych”. W związku z tym. gdyż nie wszystkie wyroby budowlane objęte są możliwością oznakowania CE a ponadto nie we wszystkich państwach członkowskich dokonano jej pełnego wdrożenia. którymi w „systemie europejskim” są zharmonizowane Normy Europejskie i Europejskie Aprobaty Techniczne. Jest to szczególnie na czasie. określające ramy związane z funkcjonowaniem europejskiego rynku wyrobów budowlanych. ponieważ trwa w Unii Europejskiej dyskusja nad kierunkami zmian w dyrektywach nowego podejścia oraz nowelizacją dyrektywy dotyczącej wyrobów budowlanych. potem ocenić i wprowadzić ewentualne zmiany dyrektywy. czyli norm opracowanych bez własnego udziału. W wystąpieniu tym wydzielone zostały wyraźnie poszczególne elementy systemu: • specyfikacje techniczne wyrobów. prowadzącą do zapewnienia ich zgodności ze specyfikacjami technicznymi. Podkreślił. określające ich cechy techniczne. Jednocześnie praca na forum europejskim CEN jest znakomitą szkołą skutecznego funkcjonowania w Unii Europejskiej. stanowiących istotne z punktu widzenia przemysłu decyzje na całe lata jest udział w ich stanowieniu ekspertów z różnych środowisk. o wyrobach budowlanych zawiera zarówno postanowienia związane z wdrożeniem do polskich przepisów dyrektywy Rady nr 89/106/EWG. Pani Dreger postawiła tezę. podczas której nastąpiło uroczyste wręczenie przedsiębiorcom ostatnio wydanych przez ITB: Europejskich Aprobat Technicznych. – wzmocnienie funkcjonowania nadzoru nad rynkiem. którzy nie funkcjonują w skali Europejskiego Obszaru Gospodarczego. • właściwe oznakowanie wyrobów umożliwiające ich wprowadzanie na rynek. jak i aktywne uczestniczenie w ankietyzacji projektów Norm Europejskich prowadzonych przez PKN od czasu uzyskania członkowstwa w CEN. wdrażająca dyrektywę 89/106/EWG i określająca specyficzne polskie zasady. złożonej już z 27 państw. Maria Dreger (Stowarzyszenie Producentów Wełny Mineralnej: Szklanej i Skalnej – MIWO) w wystąpieniu pt. Wśród postulatów zmian znalazły się: – doprowadzenie do jednolitego funkcjonowania wszystkich jednostek uczestniczących w zadaniach wynikających z dyrektywy w skali całej UE. • ocena zgodności wyrobów dokonywana przez producenta z ewentualnym udziałem niezależnej strony trzeciej. * Instytut Techniki Budowlanej 100 2 ’2007 (nr 414) . • nadzór nad wprowadzaniem wyrobów budowlanych na rynek. Współpracy z Gospodarką mgr inż. że czas ocenić wyniki jej wpływu na funkcjonowanie naszego rynku. przybyło do Poznania prawie 400 osób. na których prezentowano referaty ekspertów ITB o nowo wprowadzanych krajowych i unijnych regulacjach dotyczących wyrobów budowlanych. Zaprezentowane stanowisko można streścić: najpierw należy dokończyć wdrożenie. Polskiej Izby Przemysłowo-Handlowej Budownictwa (PIPHB). Włączając się w trwającą dyskusję na temat kierunków nowelizacji dyrektywy 89/106/EWG dotyczącej wyrobów budowlanych. dobrowolnych Rekomendacji Technicznych ITB oraz Certyfikatów ITB związanych z wymaganiami oznakowania CE. Warunkiem dobrej jakości norm. Mieli oni istotny udział w kształtowaniu programu forum. Podstawą jest uczestniczenie w procedurze opracowywania norm. że ustawa z 16 kwietnia 2004 r. Marek Kaproń wystąpieniem pt. Od 15 lat corocznie podczas targów BUDMA odbywają się seminaria organizowane przez Instytut Techniki Budowlanej. Maria Dreger – w dużej mierze na podstawie własnych doświadczeń z pracy w Komitetach Technicznych Polskiego Komitetu Normalizacyjnego (PKN) i Europejskiego Komitetu Normalizacyjnego (CEN) – przedstawiła warunki efektywnego wpływu przemysłu na postanowienia norm. obowiązuje już prawie trzy lata zdecydowano. że obecnie nie można jeszcze ocenić dyrektywy. związanych z możliwością oznakowania znakiem jakości akustycznej ITB. Spotkanie rozpoczęła część oficjalna. na którą składają się zadania związane z zadeklarowaniem właściwości użytkowych wyrobu na podstawie badań typu oraz prowadzenie i dokumentowanie zakładowej kontroli produkcji umożliwiającej stałe osiąganie deklarowanych cech. Na zaproszenie do udziału w forum dyskusyjnym „Ocena regulacji prawnych i funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce w świetle przepisów Unii Europejskiej” pozytywnie odpowiedzieli przedstawiciele: Stowarzyszenia Producentów Wełny Mineralnej: Szklanej i Skalnej (MIWO). Przez kilka ostatnich lat miały one formę spotkań szkoleniowych.

VADEMECUM UNIJNE
– celowość podwyższenia wymagań dotyczących stosowanych systemów oceny zgodności, gdyż certyfikacja daje większą pewność odbiorcom wyrobów budowlanych i zapewnia warunki uczciwej konkurencji między producentami. Wystąpienie członka Zarządu OSPZPiSR Mariana Popinigisa poświęcone było aprobatom technicznym, związanym z indywidualną oceną przydatności do stosowania nowych, innowacyjnych wyrobów nieobjętych normami. Zwracając uwagę na status aprobaty technicznej jako drugiego obok normy dokumentu odniesienia w procedurze oceny zgodności wyrobów budowlanych, pan Popinigis podkreślił potrzebę szerszego udziału przemysłu w opracowywaniu zasad tej oceny dokonywanej przez jednostki aprobujące. W przypadku krajowych aprobat technicznych zasady te ujęte są w dokumentach Zaleceń Udzielania Aprobat Technicznych (ZUAT). Udział przemysłu może przyczynić się do aktualizacji dokumentów ZUAT, które powinny być powszechnie stosowane przez wszystkie jednostki aprobujące i ogólnie dostępne dla wszystkich uczestników procesu budowlanego. Dla producentów innowacyjnych wyrobów budowlanych istotne znaczenie ma czas, decydujący niekiedy o uzyskaniu pozycji na rynku, dlatego też bardzo ważna jest terminowość procedur aprobacyjnych i skrócenie terminów wydawania aprobat. Marian Popinigis zaproponował, aby – wzorem Europejskich Aprobat Technicznych – również w przypadku aprobat krajowych jednostki wydające miały możliwość kontroli prawidłowości stosowania postanowień tych dokumentów. W referacie zwrócono uwagę, że warunkiem prawidłowego stosowania wyrobów innowacyjnych jest odpowiednia wiedza wbudowujących i stosujących na temat właściwego doboru, montażu, odbioru robót i eksploatacji wyrobów. Ogólnopolskie Stowarzyszenie Producentów Zabezpieczeń Przeciwpożarowych i Sprzętu Ratowniczego wraz ze Stowarzyszeniem Inżynierów i Techników Pożarnictwa zainicjowało już wydawanie poradników dotyczących właściwego stosowania zabezpieczeń przeciwpożarowych w praktyce. Przedstawiciele przemysłu powinni włączać się w opracowywanie podobnych dokumentów, pomocnych dla inwestorów, firm montażowych czy zarządców nieruchomości. Zarówno w przepisach kształtujących „system europejski”, jak i „system krajowy” wprowadzania wyrobów na rynek podmiotem odpowiedzialnym za wszystkie deklarowane cechy wyrobu i za prawidłowe jego oznakowanie pozostaje zawsze producent, niezależnie od ewentualnego udziału jednostki certyfikującej lub laboratorium badawczego w procedurze oceny zgodności. W wystąpieniu dra inż. Mariusza Gareckiego (Stowarzyszenie na rzecz Systemów Ociepleń – SSO) pt. „Zadania producenta w ocenie zgodności wyrobów i zakładowej kontroli produkcji” przedstawiono definicję zakresu aktywności producenta w zależności od systemu oceny zgodności przewidzianego dla danej grupy wyrobów. W każdym przypadku producent musi zapewnić funkcjonowanie udokumentowanych procedur i zapisów z prowadzonej zakładowej kontroli produkcji, w ramach której dokonuje sprawdzania surowców, półwyrobów, parametrów procesu produkcyjnego i wyrobów gotowych w ramach badań bieżących i okresowych. Zawsze też producent odpowiada za ustalenie typu wyrobu, czyli zadeklarowanie właściwości użytkowych na podstawie wstępnych badań typu. Pan Garecki zwrócił w swym wystąpieniu uwagę, że ramy formalne polskich przepisów, wynikających z ustawy o wyrobach budowlanych, powodują zawężenie możliwości znakowania znakiem budowlanym niektórych wyrobów, mających istotny wpływ na spełnienie wymagań podstawowych w obiektach budowlanych. Przy braku Norm Europejskich lub Polskich Norm powinno być możliwe udzielanie krajowych aprobat, ale ich zakres ograniczono do wyrobów objętych mandatami Komisji Europejskiej. Skutkiem tego producenci kilku grup wyrobów do napraw betonów poddani są rygorom systemu i oznakowania, ale nie ma takiej możliwości w przypadku wyrobów do iniekcyjnego uszczelniania przegród budowlanych. Cementy powszechnego użytku mieszczą się w ramach systemu, ale szybkosprawne cementy naprawcze nie mogą być oznakowane znakiem budowlanym. Sytuacja taka, zdaniem Mariusza Gareckiego, stanowi naruszenie zasad równej konkurencji na rynku, gdyż przepisy różnie kształtują obowiązki producentów wyrobów konkurencyjnych, które można zamiennie stosować. Jednocześnie stwierdził, że wiele norm europejskich pozwalających na wprowadzanie wyrobów na rynek nie spełnia oczekiwań producentów. Dotyczy to bardzo niskich poziomów minimalnych wymagań, zróżnicowania klas i poziomów wymagań nie zawsze jasnych dla użytkownika oraz niespójności postanowień pewnych grup norm. Zdaniem pana Gareckiego system oceny zgodności wyrobów wymusza znaczne zwiększenie kosztów producentów rzetelnie wypełniających wszystkie obowiązki, a jednocześnie nie zapewnia żadnej kontroli, pozwalającej na wyeliminowanie nieuczciwej konkurencji. Odczuwalną przeszkodą w funkcjonowaniu obecnych przepisów jest także brak jednoznaczności w ich interpretacji. Ramy funkcjonowania organów nadzoru nad rynkiem wyrobów budowlanych przedstawiła dr Magdalena Rytwińska (Prezes Sądu Arbitrażowego przy Polskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej Budownictwa – PIPHB) w wystąpieniu pt. „Postulaty przemysłu pod adresem nadzoru nad rynkiem”. Do sprawowania nadzoru nad wprowadzaniem wyrobów budowlanych na rynek powołane są organy nadzoru budowlanego, czyli Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego i wojewódzcy inspektorzy nadzoru budowlanego. Formuła nadzoru nad wprowadzaniem wyrobów budowlanych na rynek obejmuje: – postępowanie kontrolne u producenta/upoważnionego przedstawiciela oraz u sprzedawcy; – postępowanie administracyjne, wszczynane z urzędu na podstawie wyników kontroli. O ile przedmiotem kontroli u sprzedawcy wyrobów budowlanych są przede wszystkim takie dokumenty, jak deklaracje zgodności, dane producenta, specyfikacje techniczne, to w przypadku kontroli u producenta sprawdzane są także raporty z badań typu i dokumentacja zakładowej kontroli produkcji. Zgodnie z przepisami kontrolujący ma możliwość: wglądu do dokumentów; dokonywania oględzin; prowadzenia przesłuchań; zasięgania opinii biegłych; zabezpieczania dowodów; nieodpłatnego pobierania próbek do badań. Z obserwacji rynku przedstawionych przez panią Rytwińską wynika jednak, że przeważnie organy nadzoru ograniczają się do kontroli dokumentów. Jeśli są one sporządzone poprawnie, z formalnego punku widzenia, to rzadko wszczynane jest postępowanie administracyjne w celu wyjaśnienia rozbieżności między wynikami kontroli a sygnałami o nieprawidłowościach uzyskiwanymi z rynku. Przemysł uważa takie podejście za zbyt formalistyczne, ponieważ na rynku znajdują się wyroby, dla których została sporządzona prawidłowa dokumentacja, ale nie spełniają parametrów w niej zadeklarowanych. Postulaty przemysłu pod adresem organów nadzoru budowlanego można streścić następująco: • celowe byłoby traktowanie kontroli dokumentów jako pierwszego – bardzo istotnego – elementu kontroli, lecz nie ograniczać jej tylko do tego zakresu; • w razie otrzymania sygnałów rynkowych wskazujących na uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistej zgodności wyrobów
2 ’2007 (nr 414)

101

VADEMECUM UNIJNE
z dokumentami odniesienia należałoby wszczynać postępowanie administracyjne; • w toczącym się postępowaniu administracyjnym dopuszczać jako dowody wyniki badań przeprowadzone przez uprawnione laboratoria, nawet poza tym postępowaniem; • należy znacznie częściej pobierać próbki kwestionowanych wyrobów budowlanych. Zdaniem pani Rytwińskiej uchybienia formalne w dokumentacji wyrobu są mniej szkodliwe, zarówno dla potencjalnego użytkownika, jak i zasad uczciwej konkurencji, niż faktyczne niedotrzymywanie parametrów wyrobu, zadeklarowanych przez nieuczciwego producenta w formalnie prawidłowej dokumentacji. Z przedstawionych wypowiedzi przedstawicieli przemysłu wynika wiele postulatów, dotyczących zmian w istniejących przepisach, ukierunkowanych na usprawnienie funkcjonowania systemu oceny zgodności wyrobów. Ramy całego systemu w skali europejskiej są obecnie przedmiotem dyskusji na forum Komisji Europejskiej i wszystkich organizacji biorących udział w działaniach wynikających z postanowień dyrektywy 89/106/EWG. Informacje o tym, w jaki sposób w ogólnoeuropejskiej dyskusji uczestniczą przedstawiciele przemysłu przedstawiłam w referacie pt. „Postulaty przemysłu UE w sprawie zakresu nowelizacji dyrektywy dotyczącej wyrobów budowlanych i stan prac Komisji Europejskiej”. Punktem wyjścia było stwierdzenie podstawowej roli przemysłu, jako trzeciego obok Komisji Europejskiej i państw członkowskich partnera w kształtowaniu regulacji europejskich, których zadaniem jest ułatwienie swobodnego przepływu wyrobów budowlanych i zniesienie barier technicznych. Największą rolę ma do spełnienia Europejskie Stowarzyszenie Producentów Wyrobów dla Budownictwa – CEPMC, które aktywnie uczestniczy w pracach Stałego Komitetu Budownictwa i reprezentuje stowarzyszenia krajowe producentów z wszystkich państw członkowskich. Zawsze uwzględniane są przez Komisję Europejską wnioski CEPMC o przedłużenie okresów przejściowych dla norm, jeżeli zdaniem członków tej organizacji wymagany jest dodatkowy czas na dostosowanie się przemysłu do ich postanowień. CEPMC zainicjowało możliwość klasyfikacji ogniowej określonych grup wyrobów na podstawie znanego i udokumentowanego ich zachowania się w warunkach pożaru – bez potrzeby dalszych badań, na podstawie decyzji Komisji Europejskiej (klasyfikacja CWFT). Za pośrednictwem europejskiego stowarzyszenia CEPMC prowadzone są analizy przemysłu służące ocenie efektywności działania dyrektywy 89/106/EWG oraz konkurencyjności budownictwa. Istotna rola przypada przemysłowi również w prowadzonej ostatnio przez Komisję Europejską polityce przeglądu regulacji prawnych UE wpływających na funkcjonowanie przedsiębiorstw. W ramach tych działań prowadzone są prace zmierzające do nowelizacji wszystkich dyrektyw nowego podejścia. Przewiduje się, że jednym aktem prawnym objęte będą wspólne dla nich wszystkich ogólne wymagania, w tym: – uściślone definicje stosowanych terminów i określeń, takich jak producent, upoważniony przedstawiciel, importer, dostawca, dystrybutor, udostępnienie wyrobu na rynku itd.; – nowe wymagania dotyczące obowiązków importerów, dystrybutorów, sprzedawców i innych pośredników w łańcuchu dostaw w celu zapewnienia właściwej jakości oferowanych wyrobów; – wykorzystanie europejskiej infrastruktury akredytacji na potrzeby notyfikacji jednostek uczestniczących w ocenie zgodności wyrobów, mające na celu wyrównanie poziomu świadczonych przez nie usług. Prace nad nowelizacją dyrektywy 89/106/EWG szczegółowo opisywałam w Vademecum Unijnym na łamach „Materiałów Budowlanych” w 2006 r., dlatego też przedstawione na targach BUDMA 2007 informacje o stanowisku przemysłu europejskiego przedstawię w sposób bardzo syntetyczny: • na konferencjach regionalnych dla przemysłu organizowanych przez CEPMC stwierdzono, że źródłem problemów nie jest sama dyrektywa, ale różne sposoby wprowadzenia jej wymagań w życie; • dla producentów wyrobów budowlanych warunki stosowania wyrobów zawarte w przepisach państw członkowskich nie są wystarczająco przejrzyste i dostępne; • zdaniem przemysłu istotną wartością jest stabilność prawa i wciąż jeszcze potrzeba czasu na pełne wdrożenie dyrektywy, zanim przystąpi się do projektowania radykalnych zmian jej postanowień; • istnieją możliwości poprawy sytuacji w ramach obowiązujących przepisów przez wydawanie jednoznacznych interpretacji niektórych zapisów czy też zwiększenie nadzoru nad funkcjonowaniem jednostek notyfikowanych. Bardzo podobne postulaty pojawiły się w odpowiedzi na ankietę Komisji Europejskiej, której wyniki opublikowane w 2006 r. wskazują na potrzebę harmonizacji sposobu formułowania i większą przejrzystość przepisów budowlanych, ustanawianych przez państwa członkowskie. Ponadto wyniki ankiety wskazują na potrzebę uproszczenia systemów oceny zgodności, procedur prowadzących do uzyskania Europejskich Aprobat Technicznych oraz na konieczność specjalnych rozwiązań adresowanych do małych i średnich przedsiębiorstw. W prowadzonym na zlecenie Komisji Europejskiej studium efektywności dyrektywy wskazano m.in. na: – potrzebę opracowania i wdrożenia programów szkoleniowych i informacyjnych, koordynowanych i finansowanych przez Komisję Europejską, gdyż znajomość zasad systemu wprowadzonego przez dyrektywę 89/106/EWG wciąż jeszcze jest niewielka; – konieczność opracowania ogólnodostępnych europejskich baz danych o przepisach państw członkowskich i krajowych warunkach stosowania wyrobów budowlanych w konkretnych obiektach; – celowość zastosowania specjalnych rozwiązań dla sektora MŚP w zharmonizowanych Normach Europejskich. Głos reprezentacji polskiego przemysłu powinien być słyszalny w tej ogólnoeuropejskiej dyskusji, dlatego też Instytut Techniki Budowlanej zainicjował, podczas forum na targach BUDMA 2007, krajową dyskusję nad oceną dotychczasowego funkcjonowania rynku wyrobów budowlanych w Polsce. Marek Naglewski – Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że wiele zarzutów formułowanych w trakcie forum wynika z braku zrozumienia, że ustawa o wyrobach budowlanych upoważnia jedynie do kontroli etapu wprowadzania wyrobu na rynek i nie ma charakteru prewencyjnego. Z drugiej strony przytoczone przez Głównego Inspektora dane liczbowe wskazują na bardzo dużą rolę jednostek nadzoru budowlanego w zapobieganiu nieprawidłowego umieszczania wyrobów na polskim rynku. Tylko w 2006 r kontrole wykazały ponad 2000 nieprawidłowości, z czego ponad 200 stwierdzonych przypadków dotyczyło wyrobów z oznakowaniem CE, blisko 1300 wyrobów oznakowanych znakiem budowlanym i blisko 500 wyrobów budowlanych bez wymaganego oznakowania. Forum zapoczątkowało dyskusję środowiska budowlanego na temat zmian potrzebnych z punktu widzenia krajowych producentów wyrobów budowlanych i nieuchronnych wobec postępu prac Komisji Europejskiej nad nowelizacją przepisów UE dotyczących wyrobów budowlanych.

102

2 ’2007 (nr 414)

PRAWO W BUDOWNICTWIE

Odzyskanie należności na drodze sądowej
praktyki wiem, że często obawiają się Państwo dochodzenia należności na drodze sądowej. Spowodowane jest to błędnym przeświadczeniem, że wiąże się to z ogromnymi kosztami, wieloma formalnościami i długim terminem oczekiwania na zakończenie sprawy. W przypadku gdy istnieje ryzyko, że dłużnik nie zapłaci polubownie kwoty wierzytelności, należy jednak zastanowić się nad skierowaniem pozwu do sądu. Wymagane dokumenty trzeba zweryfikować pod względem formalnym, np. sprawdzić, czy faktury są podpisane, a jeżeli tak, to czy przez osobę uprawnioną. To samo dotyczy protokołów odbioru. Jeśli są, to czy są odebrane, a jeśli nie, to dlaczego. Trzeba również zatroszczyć się o aktualne dokumenty rejestrowe dłużnika oraz ustalić wartość przedmiotu sporu. W przypadku gdy należność wynika z faktur, wystarczy zsumować kwoty wierzytelności głównej (nie wliczając odsetek). W innych wypadkach trzeba określić wartość przedmiotu sporu. Jeżeli dochodzimy kwoty do 10 tys. zł, to roszczenie o zapłatę będzie rozpatrzone w postępowaniu uproszczonym, a więc z wykorzystaniem formularza, co bardzo ułatwia sporządzenie i złożenie pozwu, natomiast gdy będzie przekraczać 75 tys. zł, sprawę należy kierować do sądu okręgowego, a nie rejonowego. Nakaz zapłaty uzyskamy wówczas, gdy odpowiednio udokumentujemy wymagalność roszczenia i dłużnik nie będzie podważał jego zasadności w toku postępowania. Taki dokument opatrzony przez sąd klauzulą wykonalności stanowi podstawę do dochodzenia długu na drodze egzekucji. W celu dochodzenia długu na drodze egzekucji należy złożyć wniosek do właściwego miejscowo komornika (wykaz rewirów oraz obszar, jaki obejmują, łatwo znajdziemy w Internecie). Będzie to komornik działający przy sądzie rejonowym, w którego obszarze zamieszkuje dłużnik. W przypadku egzekucji z nieruchomości (w myśl kodeksu postępowania cywilnego), za właściwego miejscowo komornika uznaje się działającego przy sądzie, w którego okręgu jest położona nieruchomość. Natomiast gdy nieruchomość jest położona w okręgu kilku sądów, wybór należy do wierzyciela. Z postępowaniem wszczętym na wniosek jednego wierzyciela połączone będą jednak postępowania wszczęte na wniosek innych wierzycieli. W tym celu komornik, który rozpoczął egzekucję, zawiadomi o wszczęciu, a następnie ukończeniu egzekucji komornika, do którego mogłaby należeć egzekucja. W przypadku gdy egzekucja z nieruchomości nie ma miejsca, wierzyciel ma większą możliwość wyboru komornika, któremu chce powierzyć sprawę. Zgodnie z przepisami ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych wierzyciel ma prawo wyboru komornika w granicach właściwości sądu apelacyjnego. Komornik może, na pisemny wniosek wierzyciela, prowadzić egzekucję na obszarze właściwości sądu apelacyjnego, jeżeli w zakresie prowadzonych przez komornika egzekucji zaległość nie przekracza sześciu miesięcy. Zaległość (o której mowa w ustawie) wylicza się, dzieląc liczbę

Z

spraw niezałatwionych w roku poprzednim przez średni miesięczny wpływ spraw w roku poprzednim – z wyłączeniem spraw o egzekucję świadczeń powtarzalnych. Komornik prowadzący egzekucję wg wyboru wierzyciela ma obowiązek zawiadomienia o wszczęciu i zakończeniu egzekucji komornika, któremu sprawa przypadałaby zgodnie z właściwością lub podziałem czynności. Dzięki wprowadzeniu elementu konkurencyjności między komornikami, mamy większą szansę, że sprawa będzie poprowadzona dobrze i z należytą starannością. Mimo tego nie można się oszukiwać i żyć w przeświadczeniu, że komornik ściągnie pieniądze bez naszego udziału. Takie przypadki zdarzają się, jeżeli dłużnik wyraża chęć spłaty albo nie kryje majątku, natomiast najczęściej wierzyciel musi współpracować z komornikiem i udzielać mu informacji na temat dłużnika oraz wskazywać, w miarę możliwości, majątek, z jakiego może być przeprowadzona egzekucja. W przypadku gdy nie mamy czasu na poszukiwanie informacji na temat dłużnika, możemy to zlecić komornikowi za wynagrodzeniem z majątku dłużnika zgodnie z art. 7971. Wiąże się to z kosztami zaliczek na poczet czynności przeprowadzanych przez komornika, jednak w sytuacjach, w których komornik ma większe pole manewru niż wierzyciel, zlecenie poszukiwania majątku jest jak najbardziej wskazane. W celu zapewnienia większej kontroli nad czynnościami przeprowadzanymi przez komornika, w myśl art. 763 możemy żądać od niego udzielenia informacji o przebiegu egzekucji. Jeżeli komornik odnajdzie majątek, to zajmie go na naszą rzecz. Dłużnik zapłaci nie tylko za wierzytelność łącznie z odsetkami, ale również koszty zastępstwa procesowego oraz niemałe koszty egzekucji komorniczej.

Piotr Swaczyński
Kancelaria Corpus Iuris tel. (022) 622-73-60, (022) 622-73-61 p.swaczynski@gci.pl, tel. kom. 504-770-860

Sąd Arbitrażowy przy PIPHB
Przy Polskiej Izbie Przemysłowo-Handlowej Budownictwa działa Sąd Arbitrażowy. Na liście arbitrów, poza prawnikami, znaleźli się najlepsi specjaliści z różnych dziedzin. Poddanie sporu Sądowi Arbitrażowemu pozwoli na znaczne oszczędności, ponieważ przewidziane w regulaminie i taryfikatorze opłaty są niższe niż w postępowaniu przed sądem powszechnym, a ponadto postępowanie jest znacznie krótsze. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd Arbitrażowy mogą być spory o prawa majątkowe (za wyjątkiem spraw o alimenty) oraz takie prawa niemajątkowe, które mogą być przedmiotem ugody. W celu poddania sporu rozstrzygnięciu Sądu Arbitrażowego konieczne jest zawarcie umowy w tej kwestii lub przynajmniej zamieszczenie w umowie łączącej strony tzw. zapisu na sąd polubowny.
2 ’2007 (nr 414)

103

pl. którzy podpiszą z Wydawnictwem umowę prenumeraty ciągłej (odnawianej automatycznie co roku). • listownie: Zakład Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp.materialybudowlane.o. szpachle samopoziomujące. Warszawa. szpachle do naprawy ścian i podłóg. Na życzenie klienta wystawiamy faktury VAT. Sopro Polska Sp. Mazowiecka 12.materialybudowlane.o. stabilnością i bezpieczeństwem.Prenumerata dla szkół W 2007 r. otrzymują bezpłatny kod dostępu do archiwum elektronicznego z lat 2004 – 2006 na Portalu Informacji Technicznej WWW. URSA Polska jest firmą: silną. UWAGA! Wszyscy prenumeratorzy miesięcznika „Materiały Budowlane” na 2007 r. szybko wiążące zaprawy montażowe. 104.. a ponadto z lat 2004 – 2006 w wersji elektronicznej (cena 1 egz.o. • prenumerata w pakiecie (pakiet zawiera całoroczną prenumeratę wersji papierowej + rocznik czasopisma na płycie CD. Redakcja serdecznie dziękuje firmom w imieniu nauczycieli i uczniów za umożliwienie dostępu do najnowszej wiedzy z dziedziny wyrobów i technologii budowlanych oraz rozwoju rynku. netto wg aktualnego cennika). • Zakład Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp.SIGMA-NOT. nowoczesną.pl. otrzymają 10% bonifikaty od ceny czasopisma. URSA Polska Sp. Pojedyncze zeszyty archiwalne dostępne są w wersji papierowej. ul. Podstawowe produkty firmy to wełna mineralna URSA i polistyren ekstrudowany URSA XPS. (22) 827 43 65. Uwaga! Druk zamówienia na www.pl. systemy uszczelnień tarasów.sigma-not. • listownie: Redakcja „Materiały Budowlane”. troszczącą się o klientów i pracowników.PL Prenumeratę można zamówić: za pośrednictwem redakcji „Materiały Budowlane”: • faxem: (22) 827 52 55. URSA Polska dba również o środowisko naturalne. URSA Polska oferuje bogatą gamę materiałów izolacyjnych. Warunki prenumeraty na 2007 r. Dla tych prenumeratorów Wydawnictwo oferuje dodatkowo roczniki archiwalne miesięcznika „Materiały Budowlane” z lat 2004-2006 na płytach CD w cenie 20 PLN netto (+ 22% VAT) za każdy rocznik. Obecnie należy do hiszpańskiego koncernu URALITA GROUP i korzysta z jego siły i doświadczenia. systemy renowacji betonu. • przez Internet: www.: • faxem: (22) 891 13 74. z o. z o.* Cena 1 egzemplarza 16 PLN Cena prenumeraty rocznej w wersji papierowej 192 PLN Cena prenumeraty rocznej w pakiecie 216.40 PLN Prenumerata ulgowa – rabat 50% od ceny wersji papierowej (rabat dotyczy tylko tej wersji). * W przypadku zmiany ceny w okresie objętym prenumeratą lub zmiany stawki VAT. dodatki do zapraw.pl. • przez Internet: www.pl za pośrednictwem Zakładu Kolportażu Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp. Dzięki nim proponuje wiele rozwiązań dotyczących izolacji termicznej i akustycznej. Wydawnictwo zastrzega sobie prawo do wystąpienia o dopłatę różnicy cen oraz prawo do realizowania prenumeraty tylko w pełni opłaconej. Po otrzymaniu zamówienia wystawiamy fakturę VAT. • e-mailem: materbud@sigma-not. poczt. Odbiorcy zagraniczni: cena rocznej prenumeraty 114 EURO dla prenumeratorów z Europy oraz 126 USD spoza Europy. ul. preparaty gruntujące. Ideą przewodnią Sopro jest bardzo dobra jakość produktów i profesjonalizm działania. WYDAWNICTWO SIGMA-NOT Prenumeratorzy. Wyroby ze znakiem URSA pomagają oszczędzać energię i redukować emisję zanieczyszczeń. ul. środki do czyszczenia i pielęgnacji okładzin. 840 59 49. tel. 104 2 ’2007 (nr 414) . Prenumerata roczna miesięcznika „Materiały Budowlane” jest możliwa w dwóch wariantach: • prenumerata wersji papierowej.o. z o. po cenie ulgowej – pod warunkiem przesłania zamówienia ostemplowanego pieczęcią koła SNT lub szkoły. z o.. wytrwałością. konsekwentną w działaniu.. z o. z o. 00-950 Warszawa. Oferta handlowa Sopro Polska obejmuje: kleje i zaprawy do spoinowania okładzin z płytek ceramicznych i kamienia naturalnego. basenów i innych pomieszczeń wilgotnych. miesięcznik „Materiały Budowlane” będzie docierał do średnich szkół budowlanych w całej Polsce dzięki firmom URSA Polska oraz Sopro Polska. zaprawy do murowania.info. Świętokrzyska 14A.info. Sprzedaż zeszytów archiwalnych prowadzą: • Redakcja „Materiały Budowlane”. (dawniej Pfleiderer Technika Izolacyjna) działa na polskim rynku od 1997 r. URSA to po łacinie niedźwiedzica – słowo kojarzące się z siłą. skr. 826 20 27. Członkowie stowarzyszeń naukowo-technicznych zrzeszonych w FSNT-NOT oraz uczniowie szkół i studenci wydziałów o kierunku budowlanym mają prawo do zaprenumerowania 1 egz. Produkty URSA zostały zastosowane w obiektach o różnej wielkości i przeznaczeniu. Cena (brutto) prenumeraty miesięcznika „Materiały Budowlane” na 2007 r. 840 35 89. spoiwa i zaprawy do wykonywania jastrychów. 00-707 Warszawa. • Klub Prasy Technicznej Wydawnictwa SIGMA-NOT Sp.o. wysyłany po zakończeniu roku wydawniczego).o. to firma chemii budowlanej działająca na polskim rynku od 1994 r. Ku Wiśle 7. stabilną. • e-mailem: kolportaz@sigma-not.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful