BOB FINGERBILD

Samoleczenie wzroku metodą dr Bates’a
(-) (Tłum. Jerzy Wnuk)

WSTĘP
Mamy przyjemność oddać na Państwa ręce wyjątkową książkę, która pozwoliła wielu osobom na polepszenie jakości wzroku, a także w przeważającej liczbie przypadków, na całkowite wyleczenie wzroku, czy też, co jest bardziej właściwym określeniem, przywrócenia stanu normalnego widzenia. O powodzeniu i skuteczności tej metody może zaświadczyć, niezbyt może chlubny przykład przedwojennych Niemiec, gdzie poborowych z wadą wzroku kierowano najpierw do ośrodków reedukacji wzroku stosujących metodę Batesa, a ewentualnie później do optyka dla doboru odpowiednich szkieł. Innym słynnym przykładem jest przypadek światowej sławy filozofa i pisarza A. Huxley'a, który pod kierownictwem uczennicy Batesa, M. Corbett, ze stanu graniczącego ze ślepotą, po kilku miesiącach doszedł do możliwość czytania bez okularów. Metoda reedukacji wzroku dr Batesa, znana i stosowana w Stanach Zjednoczonych i w zach. Europie od blisko 100 lat, u nas w Polsce stosowana od niedawna pod nazwą “Sztuka świadomego widzenia", oparta jest na założeniu, że narząd wzroku, podobnie jak inne narządy człowieka (ruchu, krążenia itd.) posiada zdolności adaptacyjne, regeneracyjne i podlega skutecznej rehabilitacji. Wzrok można ćwiczyć, doskonalić, doprowadzać do stanu normalnego widzenia w wypadku wad wzroku, niektórych chorób i konieczności noszenia okularów, jednakże w przypadkach poważnych wad wzroku, chorób oczu, przed przystąpieniem do ćwiczeń opisanych w niniejszej książce, należy się skonsultować z prowadzącym lekarzem okulistą. Jednym z podstawowych założeń dr Batesa było stwierdzenie, że podobnie jak złamana kończyna w wyniku ćwiczeń i zabiegów rehabilitacyjnych może być doprowadzona do stanu pełnej sprawności, tak i narząd wzroku można, w wyniku ćwiczeń i zabiegów rehabilitacyjnych, doprowadzić do stanu pełnej sprawności, czyli ostrości widzenia, bez konieczności używania okularów. Zgodnie z założeniami dr Batesą, okulary i sztuczne soczewki są tym samym dla oczu, czym kule dla osoby ze zrośniętą po złamaniu nogą. Osoba, która nie odrzuci kuli i nie zacznie normalnie chodzić (często za pomocą zabiegów rehabilitacyjnych i usprawniających), nigdy nie odzyska sprawności w niegdyś złamanej kończynie. Podobnie osoba z wadą wzroku, jeżeli nie odrzuci swoistych kuł dla oczu — czyli sztucznych soczewek — okularów i nie podejmie zabiegów rehabilitacyjnych, czyli reedukacji i usprawniania narządu wzroku, poprzez stosowanie systematycznych ćwiczeń opisanych w niniejszej książce, nigdy nie uzyska efektu poprawy wzroku, a wręcz przeciwnie

może liczyć jedynie na pogorszenie jakości widzenia i noszenie co raz to mocniejszych szkieł przepisanych przez okulistę. Trzeba zatem stwierdzić z całą jasnością tego faktu, że przepisywanie okularów w wypadku wad wzroku, jest jedynie łagodzeniem objawów choroby — porównywalnym do podawania środków przeciwbólowych w wypadku złamania ręki, zamiast jej nastawienia i unieruchomienia w opatrunku gipsowym. Zatem oczy poprzez zaopatrzenie w parę dodatkowych soczewek, mogą widzieć z pierwotną ostrością, lecz nie jest to w żadnym przypadku oddziaływanie na przyczynę wady wzroku, czy schorzenia. Jest to krótko mówiąc oszukiwanie receptorów wzrokowych w mózgu za pomocą odpowiednio wygiętego szkiełka. Okuliści i optycy proponujący tego rodzaju pomoc osobom z wadą wzroku dalecy są od maksymy medicus curat, natura sanat, czyli: “lekarz leczy natura uzdrawia". W tym wypadku trudno mówić o leczeniu (chyba że protezę uznamy za lekarstwo), a szklanej soczewce w plastikowej obudowie niezmiernie jest daleko do natury, a tym samym do jej uzdrawiającej mocy. Te vis medicatrix naturae, to siły naturalne organizmu, które są obecne w każdym i są pobudzane bądź to poprzez ćwiczenia i zabiegi rehabilitacyjne stymulujące naturalne siły obronne organizmu i mechanizmy samoregulacji, bądź to poprzez zastosowanie odpowiedniego lekarstwa. Okulary i odpowiednio dobrane soczewki korygują konkretne odchylenia refrakcji, którą uważa się za przyczynę danej wady. W Większości przypadków następuje natychmiastowa poprawa możliwości widzenia. Jednakże czy wskutek tego narząd wzroku ulega poprawie? Czy zostaje wyeliminowana przyczyna wady wzroku? Działanie sztucznych soczewek to działanie objawowe. Oczy wspomagane okularami stają się coraz słabsze i z upływem lat będą potrzebowały coraz silniejszych szkieł dla zwalczania symptomów.

ROZDZIAŁ L LECZMY PRZYCZYNY, A NIE OBJAWY!
Jeżeli można mówić o spojrzeniu na wady wzroku, to należy rozpoznać dwie postawy: Pierwsza — pesymistyczna, zakłada, że organy wzroku nie są w stanie samoistnie się uzdrowić, brakuje im vis medicatrix naturae, a więc wadliwy wzrok jest praktycznie rzecz biorąc nieuleczalny. Można go jedynie wspomóc okularami. Powyższe stwierdzenie przeczy naszemu doświadczeniu życiowemu, albowiem każdy organ ciała, po spełnieniu odpowiednich warunków; jak podanie odpowiednich lekarstw, zabiegi lecznicze, lepsze odżywianie, właściwa terapia itd., jest uleczalny. Wynikałoby zatem

jak i na ducha. Dr Bates odkrył. powoduje napięcie mięśni w rejonie szyi. Metoda dr Batesa zakłada. przez co nie będzie mógł wyprostować nogi i dopiero długotrwałe ćwiczenia i zabiegi rehabilitacyjne pozwolą mu na pełne wyprostowanie przykurczonej nogi oraz ponowną naukę prawidłowego chodzenia — czyli reedukację. że terapeuci leczący znerwicowanych pacjentów. czasami przerost mięśni karku i spowodowany tym lekki garb u góry kręgosłupa. Aldous Huxley w swojej książce “The art of seeing" pisze: “Praktykowanie technik reedukacji służy wyrobieniu sobie nawyków dobrego widzenia. że człowiek poprzez złe używanie narządu wzroku. Następowało to po przyswojeniu sobie przez jego pacjentów metod relaksowania oczu i umysłu. mających zastąpić niepoprawne przyzwyczajenia odpowiedzialne za wadliwy stan wzroku i w wielu . Sprzężenie i powiązanie napięcia. Drugi sposób widzenia — sformułowany po raz pierwszy przez dr Batesa jest optymistyczny i zakłada. czyli reedukacja. jeżeli w wyniku masażu. Złe nawyki używania oczu są zawsze ściśle powiązane ze stanem ich nadwyrężenia i napięcia. spowoduje po kilku tygodniach skurcz mięśni. Dlatego też podstawowym działaniem zmierzającym do poprawy jakości widzenia. co bezpośrednio powodowało poprawę wzroku i odchylenia refrakcji. szyi i ramion. Pierwsza to bóle mięśniowe w okolicach szyi spowodowane stałym napięciem. że podobnie jak choroby i nabyte wady naszych wszystkich narządów. druga zaś prawidłowość to zauważalne zmniejszenie się poziomu lęku. Dr Bates doszedł do wniosku. że większość wad wzroku spowodowana jest nieprawidłowym używaniem narządu wzroku. Organizm człowieka stanowi jedną całość. możliwe jest więc uleczenie przyczyn wad wzroku dzięki vis medicatrix naturae. To napięcie oddziaływuje w równym stopniu na ciało. że poprzez przyswojenie sobie technik edukacyjnych stan napięcia w organie wzroku.z tego “pesymistycznego" punktu widzenia. Można zauważyć. pobudzonych przez odpowiednie ćwiczenia reedukacji wzroku. że jedynie wzrok jest jakimś dzi-wadłem i odstaje od reszty naszego ciała w sposób niespodziewanie negatywny. zabiegów fizykoterapeutycznych udało się doprowadzić do rozluźnienia mięśni karku. lękiem. także narząd wzroku jest uleczalny. Napięcie nerwowe spowodowane np. jest ponowna nauka świadomego widzenia. o dużym poziomie lęku zaobserwowali dwie prawidłowości. doprowadza ten delikatny narząd do rozstroju i wad. jak również w całym organizmie ulega zmniejszeniu. że człowiek kulejący na jedną nogę.nerwowego z napięciem mięśniowym jest tak duże. tak jakbyśmy chcieli ochronić głowę od uderzenia z tyłu (oczywiście w odpowiednio mniejszym stopniu). relaksu.

Poprzez przyswojenie sobie tych technik wszelkiego rodzaju cierpienia u wielu kobiet. mężczyzn i dzieci zostały z powodzeniem zredukowane do normalności lub przynajmniej do tego stanu zbliżone. Oko. lub osobiście przeszedł przez proces reedukacji wizualnej.przypadkach powrotowi funkcji doprowadzających do kompletnej i stałej normalizacji. lecz prawdziwie etiologiczna. lecz dąży do całkowitego usunięcia psychologicznych i fizycznych przyczyn choroby. aby jeszcze powątpiewał w istnienie metody leczenia wadliwego wzroku. Dla każdego. otwiera przed sobą możliwość sprawdzenia w praktyce vis medicatnx naturae. która nie poprzestaje na neutralizowaniu wad. i do momentu swej śmierci pracował nad udoskonaleniem swojej metody. pomimo tak długiego okresu czasu. jak stwierdza dr Bates. niemożliwe jest. jaki upłynął odkąd poznano techniki dr Batesa. Każdy pacjent po nauczeniu się sposobów relaksowania napiętego wzroku i przyswojeniu sobie prawidłowego nawyku widzenia. Ponadto jego uczniowie rozsiani po całym świecie opracowali masę nowych zastosowań sformułowanych przez niego zasad. która jest nie tylko symptomatyczna. W wielu przypadkach wraz z polepszeniem funkcjonowania następuje kompletny powrót sił zdrowotnych i organiczna integracja chorego oka. kto przestudiował selekcję tych przypadków. że poprawa funkcjonowania idzie w parze z poprawą stanu napięcia tkanek. pozostają one nie uznane przez profesjonalnych optometrów i lekarzy. Jednakże. Dr Bates zmarł w 1931 r. nie stanowi żadnego wyjątku od tej zasady." . Jest ogólnie przyjętą zasadą fizjologiczną. Metody.

Jednakże ta hipoteza nie wyjaśniała wszystkich okoliczności wad wzroku. lub nawet utratę wzroku w poważniejszych zaburzeniach. albo jesteśmy pod wpływem silnego stresu. czy środków działających na układ nerwowy. CZYLI CZYM JEST PROCES WIDZENIA W czasach dr Batesa powszechnie akceptowaną hipotezą tłumaczącą zdolność akomodacji oczu do widzenia bliskiego i dalekiego. żeby go włączyć i obejrzeć film. Eksperymenty przeprowadzone przez Batesa wykazały. wzruszenia. brak ostrości widzenia. czego przykładem są jan-try i mandale. czyli oka. jak również jej ogniskowa zarówno dla bliskich jak i oddalonych obiektów obserwacji dzięki skracaniu i wydłużaniu osi gałki ocznej jako całości. podobnie jak nie ma potrzeby poznawania zasad działania telewizora. Kolejnym elementem jest układ nerwowy. łatwo można zauważyć. była hipoteza Helmholtza. Jakiekolwiek zakłócenia któregoś z tych elementów powodują zakłócenia w ostrości widzenia. był fakt. powoduje znakomity relaks dla oczu i umysłu. takie jak: plamy (czerwone lub czarne). że głównym narzędziem akomodacji jest nie soczewka. Ponieważ ta książka zajmuje się praktyczną stroną zastosowania sztuki świadomego widzenia dr Batesa i ma na celu przedstawienie metody skutecznie poprawiającej działanie zmysłu wzroku. że akomo-dacja gałki ocznej i ostrość widzenia jest prawidłowa.CZĘŚĆ L TROCHĘ TEORII W starożytnych Indiach już 2000 lat p. . falowanie obrazu. nie ma głębszej potrzeby teoretycznego uzasadniania tego co funkcjonuje i zdaje egzamin w praktyce. ale zewnętrzne mięśnie gałki ocznej. która tę zdolność wyjaśniała działaniem mięśnia (obwódki) rzęskowego otaczającego soczewkę oka.n. znano i doceniano wzajemne powiązania zmysłu wzroku i umysłu. obce ciało w oku. Wpatrywanie się w centralny punkt tej mandali przez 3-7 minut. ROZDZIAŁ 2 PATRZEĆ TO JESZCZE NIE ZNACZY WIDZIEĆ.e. system nerwowy i umysł. którego komórki przekazują obraz powstały na siatkówce do odpowiednich obszarów mózgu. Tak więc począwszy od pierwszego elementu. dlatego też Bates doszedł do wniosku. że w procesie widzenia współdziałają na równorzędnych zasadach partnerstwa oczy. lub inne fizyczne uszkodzenia powodują utratę pełnej ostrości widzenia. że zmęczenie oczu. Jeżeli jesteśmy zmęczeni. To na co Bates jako pierwszy zwrócił uwagę. łatwo możemy zauważyć zaburzenia w procesie widzenia.

Pogrupowane plamy zaczynają przybierać postać przedmiotów. pomimo sprawnego układu nerwowego. Zatem. że: Wyraźnie widzenie jest efektem właściwego postrzegania i poprawnego rozpoznawania. Po postrzeganiu następuje grupowanie plam. o takich czy innych kolorach. Huxley'em. Na tej regule nierozerwalności i zwrotnego sprzężenia oczu i umysłu oparta jest zasada metody dr Batesa. Także i tutaj są możliwe zaburzenia. umysł musi zinterpretować i przetworzyć. Podzieli grupy plam na przedmioty bliżej i dalej oddalone. czyli umysł. Zatem proces widzenia jest ciągłą kooperacją oka i umysłu przy współudziale i przewodnictwie układu nerwowego. obraz tego co widzimy. jak i bezpośrednio na narząd wzroku. czego najlepszym przykładem niech będzie utrata wzroku na skutek wstrząsającego przeżycia. Można zatem stwierdzić za cytowanym już A. który poszczególnym bardziej i mniej ważnym zbiorom kolorowych plamek nada znaczenie i nazwę. ponieważ jest tym elementem na który możemy świadomie wpływać i poprzez który możemy oddziaływać zarówno pośrednio na układ nerwowy. Każde działanie poprawiające umysłową część procesu widzenia. aby do naszej świadomości dotarł. że proces widzenia rozpoczyna się pojawieniem się obrazu na siatkówce oka (przy udziale odpowiedniej ilości światła widzialnego). selekcjonowanie i rozpoznawanie przebiegają praktycznie jednocześnie i bezustannie (o ile mamy otwarte oczy). zbiór kolorowych plamek odbity na siatkówce naszego oka. która skupia naszą uwagę i odróżnia się od pozostałego pola widzenia. produktu postrzegania i rozpoznawania. w jakiejś sensownej formie. gdzie znajduje się okolica najostrzejszego widzenia i jest to zarazem przedmiot. w okolicy plamki żółtej i fovea centralis. czy uderzenia w głowę. Po spostrzeżeniu i selekcji kolorowych plam na te bardziej i mniej ważne następuje końcowy etap procesu widzenia —rozpoznawanie. W tym miejscu wkracza nasz potężny komputer. ponieważ na siatkówce pojawia się jedynie zbiór różnokolorowych plam i tę część procesu widzenia można określić jako postrzeganie. . W znacznym uproszczeniu można powiedzieć. a więc postrzeganie. Jakiekolwiek usprawnienie możliwości rozpoznawania przyczyni się do usprawnienia towarzyszącej sile postrzegania. gdzie poszczególne ich zbiory podlegają rozróżnieniu i selekcji. Lecz nie jest to jeszcze widzenie. To na co skierowany jest wzrok usytuowane jest z reguły w centralnym punkcie siatkówki.Umysł chociaż jest niemożliwy do oddzielenia od układu nerwowego. jak również oczu. poprawi automatycznie część postrzegania i selekcjonowania widzianego obrazu. Te wszystkie trzy procesy. czy postać. został tutaj wyodrębniony. zgodnie z doświadczeniem jakie przechowujemy w pamięci.

która może mieć miejsce w np. że czasami rzecz. albo wyglądzie innego organu. niemożność skupienia uwagi i całą serię narastających skutków powodujących pogarszanie się wyników w nauce czytania i brak postępów. Irydiologia. wskazuje na fakt. potrafi czasami wyprowadzić nas z równowagi i doprowadzić do wybuchu złości czy chwilowej depresji. odczuwają pogorszenie jakości widzenia w sposób wyraźny. zmiany pogodowe. Niewłaściwe używanie wzroku powoduje napięcia. gdzie niedomagania jednego narządu mogą znaleźć odbicie w zmianie funkcjonowania. długotrwałych napięć na organy ciała.które razem stanowią widzenie. wytrzeszczanie i zmęczenie oczu. Bardzo często te zaburzenia objawiają się właśnie wadami wzroku. Wówczas najgorszym z możliwych rozwiązań jest przepisanie okularów. aspektów psychosomatycznych. po czym wyruszają do okulisty. o tyle osoby wysilające swój wzrok. W takich przypadkach trudności w widzeniu to jedyna informacja jaką rodzice i naucyciele otrzymują od dziecka. napięć emocjonalnych. czasami bez uświadomionej przyczyny funkcjonuje po prostu gorzej. to dziedzina medycyny. Podobnie jest z organem wzroku. Wszyscy dobrze wiemy. aby ten problem załatwić. stanów chorobowych. Takim częstym przykładem są trudności z czytaniem i nauką czytania. trzustki czy migdałów. zwiększonej ilości sresów dnia codziennego. Poza omówionymi przypadkami zaburzeń psychicznych. widzialność jest rzeczywiście lepsza. Tak więc całościowy. Mówimy wówczas o zaburzeniach psychosomatycznych. Jeżeli w takich przypadkach ten stan się przedłuża. a nawet u osób wrażliwych — meteopatów. czy wydarzenie. czy nawet . emocjonalnych zaburzeń. które w normalnych warunkach wydawałoby się bez znaczenia. że gorsze funkcjonowanie organizmu może być także przyczyną pogorszenia się jakości widzenia. holistyczny sposób patrzenia na zdrowie człowieka. który przepisuje okulary nie badając przyczyn choroby. Po krótkiej adaptacji do sztucznych soczewek. która pozwala odczytać ze zmian w wyglądzie tęczówki oka. na uwagę zasługują również często nie zauważane przyczyny leżące w chorobach nerek. a co za tym idzie irytację dziecka. ale wada wzroku zostaje utrwalona na długi okres czasu z tendencją do pogarszania się tego stanu. O ile u osób prawidłowo używających tego organu zmiany jakości widzenia są niemal niezauważalne. jakie organy człowieka zostały zaatakowane przez chorobę. a nawet czasami widoczny regres. kierują się do okulisty. Szczególnie u dzieci spotykamy się z łatwością przeniesienia napięć psychicznych. Organizm stanowi jedną nierozerwalną całość. Wiele łagodnych chronicznych zaburzeń.

dzieciom krótkowzrocznym powracał prawidłowy wzrok. W Stanach Zjednoczonych piloci sił zbrojnych. Warto przy tym podkreślić fakt. Tak więc rozluźnienie mięśni. lub przynajmniej można osiągnąć znaczącą poprawę. oraz wrodzonych zdolności przystosowawczych procesów postrzegania wzrokowego. powoduje także usunięcie napięć w mięśniach gałki ocznej. W metodzie dr Batesa umiejętność pasywnego i dynamicznego relaksu zarówno oczu jak i umysłu jest pierwszą i podstawową techniką pozwalającą na stosowanie ćwiczeń przynoszących poprawę widzenia. że techniki Aleksandra są stosowane głównie w celu wyeliminowania napięć psychicznych poprzez redukcję napięć w układzie mięśniowo. charakteryzowało się przygarbieniem oraz wysunięciem i pochyleniem głowy ku przodowi. Jak zauważył F. Ponadto jak stwierdził Bates. i linii lotniczych przechodzą kursy świadomego widzenia w celu poprawy wzroku.M.szkieletowym człowieka. jest to uzależnione od warunków indywidualnych. plus przyjęcie prawidłowej postawy ciała. a później w przypadkach liczonych w setkach tysięcy — jego następcy. którzy poddawali się jego leczeniu poprzez korektę wad postawy ciała. W wielu przypadkach okazuje się. jeżeli któreś z wykonywanych ćwiczeń sprawia trudności. Przypadłości takie jak krótkowzroczność. co na dłuższą metę skutkuje wadą wzroku. przyczynia się do ich wadliwego funkcjonowania. Zatem ogólna umiejętność rozluźniania mięśni. Wyleczenie wad wzroku w znaczącej większości przypadków jest całkowicie możliwe. tak że podczas jego wykonywania może wystąpić mniej lub bardziej świadomy stres (stan napięcia) należy . nie powodując organicznych uszkodzeń oczu. gdyż było nieświadomym zastosowaniem podstawowych technik metody dr Batesa. Aleksander notował przypadki (niestety jedynie wśród dzieci). ale także i skutkiem nieprawidłowej sylwetki. a co za tym idzie usunięcie napięć psychicznych i relaksacja umysłu. Jak wykazał w dziesiątkach tysięcy przypadków osobistej praktyki dr Bates. Aleksander większość krótkowzrocznych pacjentów. w których poprzez naukę prawidłowego trzymania głowy i szyi w stosunku do całego tułowia. astyg-matyzm i nadwzroczność (dalekowzroczność) mogą być w pełni skorygowane. Tak więc krótkowzroczność może być przyczyną. że pacjenci znając ogólną zasadę sami opracowują najkorzystniejsze dla siebie techniki. oraz relaks umysłu. wzrok zarówno prawidłowy jak i cechujący się wadami może zostać usprawniony. czy kłopoty w realizacji.wad postawy. Liczba ćwiczeń i technik usprawniających wadliwy wzrok może być równa ilości ludzi z wadami wzroku i niemal w każdym przypadku konieczne okazują się niewielkie modyfikacje stosowanego ćwiczenia. musiało przynieść korzyść u krótkowzrocznych dzieci. motywacji.

doświadczeń i dociekań. oddziaływu-ją na cały organizm. lękowe i stresy powodują napięcie naszych mięśni. . który staje się samoleczącą aktywnością pozwalającą na wytworzenie i rozszerzenie nowych ścieżek neuronowych w mózgu. aby stały się prawidłowymi przyzwyczajeniami poprzez powtarzanie ich na tyle długo. prosimy nie brać niczego — “na wiarę". co powoduje wyparcie i zastąpienie szkodliwych wzorców patrzenia zestresowanym okiem. Innymi słowy terapia wzroku polega na wykształceniu trwałego nawyku naturalnego sposobu patrzenia. Wszystko należy weryfikować za pomocą własnego umysłu. Jednakże jest prawie niemożliwe nabycie umiejętności rozluźniania mięśni gałki ocznej. oraz na stan naszego wzroku. Pomimo tego co zostało tutaj powiedziane. Jak stwierdził dr Bates dopiero powtórnie nabyta umiejętność zrelaksowanego widzenia przy użyciu rozluźnionego wzroku (tę umiejętność posiadają wszystkie niemowlęta). Skuteczna terapia polega na uświadomieniu sobie złych nawyków. Dlatego też dzięki odpowiedniemu używaniu naszego umysłu jesteśmy w stanie opanować sztukę świadomego widzenia i poprzez to wpłynąć na poprawę jakości naszego widzenia. uspokajając go i nauczając rozluźniania nie tylko mięśni gałki ocznej. Napięcie psychiczne. proces widzenia jest zależny w głównej mierze od naszego umysłu. stany nerwicowe. bez nabycia podstawowych technik ogólnej relaksacji ciała i umysłu. odpowiedzialnych za jakość i ostrość widzenia. jakkolwiek przewidziane dla zmysłu wzroku. w tym także mięśni gałki ocznej.zarzucić wykonywanie tego ćwiczenia i przejść do następnego wykonywanego swobodnie i w stanie rozluźnienia (co nie znaczy. rozumu. jest kwestią rozwinięcia prawidłowych nawyków widzenia i zintegrowania ich z normalnym codziennym życiem. siłą nierozerwalnej całościowej natury człowieka. pozwala na korektę wad wzroku. aż staną się one podświadome. a następnie powrotu do starego szkodliwego rodzaju percepcji. Praktyka systemu reedukacji wzroku — wizjonetyki. przekształcenia ich w taki sposób. że będzie to od razu komfortowa i rekreacyjna przejażdżka). Z drugiej strony techniki metody dr Batesa. Leczenie wzroku nie jest więc sprawą wykonywania codziennych półgodzinnych ćwiczeń. w tym także na system nerwowy. jak zwykło się określać ostatnimi czasy ten coraz bardziej rozbudowany i skuteczny system. ROZDZIAŁ 3 DLACZEGO ŹLE WIDZIMY — CZYLI O PRZYCZYNACH Jak to zostało stwierdzone w poprzednim rozdziale.

niemalże namacalny i rzeczywisty.lecz także całego ciała. czyli rozpoznawanie. czy choroby serca. a napięciem organu wzroku. a czasami nawet niemożliwa. Kolejnym czynnikiem. a co skutkiem takiego stanu. oraz określić zakres pola widzenia. że “świat stał się szary i ponury". sens i znaczenie. pająki czy węże w sposób realny. czy. ponieważ wzrok jak żaden inny organ jest związany z umysłem i od niego zależny. wybujała ambicja. smutek. Negatywne stany psychiczne jak żal. ale również na końcową fazę procesu widzenia. w formie niekończącego się koła ciągle wzrastającego napięcia. co w konsekwencji powoduje wtórne obniżenie jakości widzenia i tak dalej. wielkość. powodują nie tylko wrzody żołądka. charakterystycznego szczególnie dla dalekowidzów i osób z rozbieżnym zezem. O wpływie stanów psychicznych na jakość widzenia mówią takie powiedzenia jak: “być ślepym z wściekłości". który wpływa na złą jakość widzenia i jest zarazem zależny od naszego umysłu. że u osób mocno znerwicowanych. o dużym poziomie lęku. W rozpoznawaniu główną rolę gra pamięć. ale także upośledzenie wzroku. rozpoznawania bez udziału umysłu. Nie ma możliwości widzenia. trudno po pewnym czasie zorientować się co jest przyczyną. czyli końcowego etapu tj. która z kolei jest przyczyną zwiększonego napięcia mięśni gałki ocznej. nauka rozluźniania mięśni i ogólnego relaksu jest bardzo utrudniona. Dla potrzeb sztuki świadomego widzenia uwagę można podzielić na uwagę . Warto zwrócić uwagę na dostrzegalne sprzężenie pomiędzy napięciem nerwowym. osoby) w polu widzenia. które pozwalają w niedostatecznie oświetlonych miejscach zauważać nieistniejących bandziorów. złość. zawiść. “pociemniało w oczach". Niemożność dostrzeżenia jakiegoś obiektu powoduje zdenerwowanie i irytację. ale także ważną rolę odgrywają w prawidłowym widzeniu nasze emocje. To uwaga pozwala wyodrębnić i wyselekcjonować przedmiot widzenia. Z drugiej strony należy zauważyć. która określonym postrzeganym i wyselekcjonowanym obiektom przypisuje odległość. Uwaga jest elementem niezbędnym w procesie widzenia. Uwaga pozwala wyselekcjonować i odseparowć określone przedmioty (zjawiska. odnaleźć je w pamięci. a tym samym jesteśmy w stanie nad nim panować to uwaga. W tym kole wzajemnie napędzającego się napięcia. Stan psychiczny w jakim się znajdujemy oddziaływuje nie tylko na funkcjonowanie mięśni gałki ocznej. a właściwie jej brak i rozproszenie. ze szczególnym uwzględnieniem systemu nerwowego. ale na cały organizm. nadać im odległość. barwę i znaczenie. Zatem zastosowanie metod dr Batesa ma zbawienny wpływ nie tylko na narząd wzroku.

gdzie łucznik dopiero wtedy ma szansę oddania celnego strzału. Psychologowie stwierdzili. który oznacza działanie bez działania. zmrużenie powiek.spontaniczną i uwagę świadomą. a zwłaszcza japońskiej sztuki strzelania z łuku. czy nauka. rozwiązywanie krzyżówek. Ten rodzaj uwagi pozwala nam podnosić nogę przy przechodzeniu ulicy i wkraczaniu na chodnik. wytrzeszczenie oczu. o swoim “ja" i w sposób spontaniczny pod koniec długiego wydechu wypuszcza strzałę. a więc czyn. powoduje nienaturalną pracę oczu i jest sprzeczna zarówno z naturalnym procesem widzenia jak i z naturalnym stanem uwagi. a stan wytężania się i związanego z tym psychicznego napięcia powoduje dodatkowe napięcie mięśni pogarszające i tak już nie najlepszą sytuację. jak na przykład do sztuk walki. czy też konieczności ujrzenia kogoś. że podczas prawidłowego widzenia. zgodnym z tym na co aktualnie nakierowana jest uwaga umysłu. Zatem widzenie powinno odbywać się spontanicznie. umysł i myśli krążą wokół tematu w nieustannym. Ten sam rodzaj uwagi spontanicznej pozwala lwu czatować u wodopoju. tak jakby to ona sama odleciała w kierunku niewiadomego. gałka oczna podlega ciągłym minimalnym ruchom. że stan uwagi jest stanem dynamicznym. który . Tę właśnie właściwość umysłu i oka zauważył w swoich badaniach dr Bates. Próba powstrzymywania tych minimalnych ruchów oka. bez napięć wynikających z naszej chęci.Takie zatrzymanie oczu powoduje ich napięcie. aczkolwiek niewielkim ruchu. Chęć lepszego widzenia poprzez wytężanie i unieruchomienie wzroku powoduje jedynie pogorszenie sytuacji. To co jest istotne w ćwiczeniu świadomego widzenia. taoistyczny termin wu-wei. który stwierdził. Na tym poziomie sztukę świadomego widzenia można porównać do innych sztuk. gdy zapomina o swojej osobie. to jakby nieobecność świadomego “Ja". czy czegoś. Uwagą spontaniczną dysponujemy od czasów dzieciństwa i jest ona wspólna dla całego królestwa zwierząt. pogorszenie krążenia krwi w nieprawidłowo użytkowanym organie ciała. jak nawlekanie nitki na igłę. uczucie napięcia psychicznego. ale to samo dziecko bawiące się na podwórku wykazuje uwagę spontaniczną. Zatem ciągły ruch oczu przy powstrzymywaniu poruszaniem ciała jest zasadą prawidłowej uwagi w sztuce świadomego widzenia. Napięte mięśnie gałki ocznej nie są w stanie prawidłowo zadziałać. Inny przykład to chiński. szycie na maszynie. bez potrzeby koncentrowania się na tym. Uwaga świadoma pozwala nam skupić się na określonej czynności. na nieświadome jego obecności zwierzęta. Dziecko uczące się wiersza na pamięć będzie wykazywać uwagę świadomą. a zarazem skutecznie trafionego celu. że krawężnik poiożony jest wyżej od jezdni.

nie powstaje intencja. oraz upośledza proces widzenia. miał być czymś innym dla organizmu niż organ trawienia jakim są np. Na tym prostym przykładzie można zauważyć. która wyprzedza myśl. wyciągnąć rękę. proste czynności mogą być wykonywane w sposób naturalny i bezbłędny. Taką spadającą rzecz uda się schwytać. otworzyć dłoń i ją pochwycić. przypominamy sobie tę pozornie niemożliwą do przypomnienia rzecz. czy jakimś planem. analizą działania w stylu: o. Gdy jednak wysiłek naszego “ja" ulegnie rozproszeniu i przestajemy wysilać się w pocie czoła. Zatem nie jest to “nie-działanie". Jeśli rozpoczniemy taki proces myślowy. W praktyce może to być na przykład uchwycenie spadającego ze stołu przedmiotu (szklanki lub butelki z drogocennym płynem). chęć zadziałania i cały skomplikowany proces myślenia. zauważenia czegoś na czym zależy naszemu “ja". tylko akcja. świadomej i mocno odczuwanej chęci osiągnięcia celu. Dlaczego więc w leczeniu wad wzroku nie dąży się do przywrócenia stanu normalnego oka. gdzie czynnik tzw. To w jaki sposób taki stan osiągnąć jest przedmiotem i treścią drugiej praktycznej części tej książki. że podobnie rzeczy się mają z procesem przypominania sobie faktów. W ten sposób wyleczenie jelit z kolki. Sztuka świadomego widzenia jest często nazywana metodą reedukacji wzroku i tego też terminu bardzo często używał twórca tej metody. nagle po takim “odpuszczeniu sobie". jelita. dopóty nasze starania są bezowocne.nie jest poprzedzany myślą. lecz zamiast tego przepisuje się człowiekowi okulary? Przecież to tak jakby człowiekowi cierpiącemu na zaparcia. Nie ma powodów dla których organ wzroku jakim jest oko. w znaczeniu bezczynności. a butelka w tym czasie rozbije się o podłogę. zamiast . Dopóki wysilamy swój umysł i czynimy wysiłek aby sobie coś przypomnieć. twierdząc. Można zauważyć. i pomimo tego (a może właśnie z tego powodu) jest właściwa i skuteczna. Żądza widzenia. Sztuka widzenia jest więc porównywalna na tym poziomie do szeregu innych dziedzin szeroko pojmowanej sztuki. powoduje napięcia. które uniemożliwiają zrealizowanie celu. to nie zdążymy się nawet ruszyć. czy uporczywych zaparć za pomocą lekarstw czy innych zabiegów jest jedynie powrotem do stanu normalnego funkcjonowania. leci butelka. przy jednoczesnym dynamicznym rozluźnieniu zmysłu wzroku i jednoczesnym optymalnym napięciu systemu nerwowego. przywróceniem normalnego funkcjonowania zmysłu wzroku w organizmie. Sztuka świadomego widzenia wymaga zatem świadomej. nierozproszonej uwagi. gdy czyn nie będzie poprzedzony świadomym zamiarem. że gdy nasze świadome “ja" nie jest zaangażowane. powoduje zarówno napięcie psychiczne jak i napięcie narządu wzroku i w znacznym stopniu uniemożliwia. że reedukacja jest jedynie sposobem powrotu do stanu normalności. czy zdarzeń. wiec “Ja" powinienem ruszyć się do przodu. “ja".

drugie zaś przy pomocy bardzo silnych okularów i ciągłym zakrapianiu atropiny pozwalało rozróżniać znaki wielkości 25 centymetrów z odległości niecałych 3 metrów. Zawsze bezpośredni kontakt doświadczonego lekarza. Okulary jedynie stanowią rodzaj zewnętrznej pomocy. na czas podjęcia próby poprawy widzenia poprzez zastosowanie tych ćwiczeń.leczenia wstawić jakąś rurę w miejsce jelit z ewentualnie podłączonym na końcu odkurzaczem. w celu rozwiązania tego problemu. który w wyniku długotrwałej i ciągle pogarszającej się wady wzroku. Warto także podkreślić w tym miejscu. Tak więc wykonywane ćwiczenia. czyli powrót do normalności. Osoby o dużej wadzie wzroku. Dlatego dobrze jest rozpocząć ćwiczenia w trakcie urlopu. czy instruktora będzie lepszy od najlepiej napisanej książki. Wzrok stymulowany dodatkową szklaną soczewką okularu. doszedł do stanu.Batesa. Huxley'a. jednakże książka wydaje się być czymś lepszym od niczego i mam nadzieję będzie stanowić zachętę do samodzielnej pracy. zwłaszcza w przypadku poważnych wad wzroku1. Jego jedno oko było w stanie rozróżnić jedynie światło i ciemność. gdy używanie okularów nie jest niezbędne do wykonywania np. doskonalonej następnie pod okiem instruktora. protezy. Przy czym widzenie powodowało bezustanne zmęczenie i napięcie. osoby. zaś niemal niewidzące oko rozpoznawało na tablicy Snella literę wielkości 3 centymetrów z odległości 30 cm. zawodu. mogą się posiłkować szkłami o zmniejszonej (np. czy inwalidzkiego wózka. Techniki metody dr Batesa są pożyteczne we wszystkich przypadkach złego funkcjonowania zmysłu wzroku i przyniosły poprawę widzenia dziesiątkom tysięcy osób na całym świecie. Najbardziej znanym przykładem jest historia wybitnego pisarza. ma tendencję do dostosowywania się do zmienionej przez tę sztuczną soczewkę perspektywy widzenia. aż do osiągnięcia stanu normalnego i na pewno spowodują poprawę samopoczucia osób stosujących metodę dr Batesa. pomimo stosowania coraz mocniejszych szkieł. mógł czytać bez okularów. że jakakolwiek książka z instrukcjami nie zastąpi doświadczonego instruktora. muszą zrezygnować z noszenia okularów. które podejmują ćwiczenia wg metody dr. utrwalając jednakże stan wady wzroku i nie pozwalając na jego poprawę. Opisane tutaj ćwiczenia w żadnym wypadku nie mogą pogorszyć wad wzroku. gdy jego podstawowe zajęcie — czytanie. przy jednoczesnym ciągłym noszeniu sztucznej protezy. Huxley po kilku miesiącach intensywnych ćwiczeń reedukacji wizualnej. nie doprowadzą wzroku do pierwotnego stanu naturalnego. filozofa A. Z tego też powodu. . Okulary jak już zauważyliśmy nie leczą wzroku. o 1-2) liczbie dioptrii. W 1939 r. w wieku 46 lat stało się niemożliwe. a mogą poprawić jakość widzenia. który ułatwia doraźnie widzenie.

okularów przeciwsłonecznych. daje się zauważyć strach przed światłem. wysoko uprzemysłowionych krajach. pomijając fobię spowodowaną opowieściami o zagrożeniu dziurą ozonową. cywilizowanych.CZĘŚĆ II TROCHĘ PRAKTYKI ROZDZIAŁ 4 WIĘCEJ ŚWIATŁA! W naszych czasach. Ten strach można zaobserwować tylko w tzw. czyli tzw. wyłącznie wśród gatunku ludzkiego i przejawia się od lat sześćdziesięciu noszeniem ciemnych plastikowych zasłaniaczy. Trudno znaleźć racjonalne .

Bez względu na to jaka jest prawdziwa przyczyna tego stanu rzeczy. jest jednym z podstawowych sposobów postępowania w sztuce świadomego widzenia. zaobserwowanie napięć i rozluźnienie mięśni. W tym miejscu zostaje błędnie zdiagnozowana przyczyna1. Nie czas i miejsce na doszukiwanie się przyczyn tej nienaturalnej mody. krótko mówiąc zwiększonym napięciem narządów wzroku. przymykaniem powiek. czy też lęk przed spojrzeniem drugiemu człowiekowi prosto w oczy. Takie doświadczenie bólu powoduje lęk przed światłem. Tak jak wyeliminowanie lęków natury psychicznej można przeprowadzić poprzez naukę rozluźniania mięśni w sytuacjach stresujących. Istotą ćwiczeń ze światłem słonecznym jest właśnie nabycie umiejętności biernego relaksu zmysłu wzroku w obliczu świecącego słońca i następne płynne przeniesienie tego . można śmiało stwierdzić.5-1 dioptrii wadę wzroku). Odzwyczajone od normalnego natężenia światła oczy. który można także zauważyć u wielu osób charakteryzujących się grymasami twarzy. a i dzisiaj w wielu krajach człowiek za ciemnymi szkiełkami wzbudza powszechne zdziwienie. a może atawistyczny lęk przed “złym" spojrzeniem. Od tysięcy lat słoneczne dni nie stanowiły dla gatunku ludzkiego żadnej przeszkody. mrużeniem oczu. zaś stan lękowy przekazywany jest do mięśni gałki ocznej i powoduje efekt wzmocnienia napięcia i niedogodności. jazda windą) z ciągłym zwróceniem uwagi na rozluźniony tonus mięśni. które są przemęczone i uszkodzone i z tego powodu oczy i umysł nie potrafią właściwie reagować na silne światło. reagują w sposób nienaturalny i ulegają napięciu i natężeniu. a potem poprzez stopniowe przybliżanie się do takiej stresującej sytuacji (np. które w takich warunkach sprawia ból napiętym i przemęczonym narządom wzroku. Tak samo postępujemy w przypadku zwalczania lęku związanego z obawą przed zbyt silnym światłem.uzasadnienie dla konieczności noszenia ciemnych szkiełek na nosie w słoneczne dni. JAK POZBYĆ SIĘ LĘKU PRZED ŚWIATŁEM? Proces przyswojenia sobie prawidłowych reakcji na światło. Z drugiej strony wiele osób wskutek niewłaściwego używania narządu wzroku ma stałe napięte mięśnie gałki ocznej (być może cierpi już na lekką 0. czy jest to efekt kampanii reklamowych sprytnie przeprowadzonych przez firmy okularnicze. najpierw poprzez wyobrażenie sobie takiej sytuacji. Można sobie tylko zadać szereg pytań. które jest przyczyną dolegliwości odbieranych przez człowiekajako zły wpływ działania światła słonecznego na oczy. że jest to objaw i manifestacja powszechnego lęku przed światłem. jeśli nie śmiech i politowanie. czy też tęsknota do ukrycia się w mrok bezpiecznej jaskini.

lub na leżaku. W wypadku odczucia jakichkolwiek dolegliwości. a nie żyrandol) z żarówką o mocy 150 W.stanu w stan dynamicznego relaksu narządu wzroku. zamknij oczy i kierując się odczuciem zwiększającego się ciepła i coraz większej jasności. starając się utrzymać efekt rozluźnienie mięśni i relaksu w całym ciele. Historia “Łyska z pokładu Idy" z powieści Gustawa Morcinka. a także jego współtowarzyszy — koni eksploatowanych w kopalniach. Tak więc osoba obawiająca się światła słonecznego i uzależniona od ciemnych okularów nie będzie w stanie doprowadzić swojego wzroku do normalnego widzenia. Dopiero po pewnym czasie. Po czym można kontynuować ćwiczenie. 2 1 . które zupełnie swobodnie sobie pływają w zagłębieniach oczodołu. Poruszaj głową swobodnie i lekko. skieruj twarz i oczy w kierunku słońca odchylając głowę do tyłu2. Postaraj się rozluźnić (ćwiczenia relaksacyjne). umieszczoną na wysokości wzroku. można skierować twarz na krótki czas do słońca. czy noszenie słonecznych okularów. Pamiętaj. ze szczególnym uwzględnieniem mięśni twarzy. Poruszaj lekko głową w prawo i w lewo. Konie pociągowe nie wychodzące na powierzchnię ziemi po pewnym czasie po prostu traciły wzrok. Te ćwiczenia można także przeprowadzać przed lampą-reflektorkiem (skupiona wiązka światła. wykonując niewielkie. bez dostępu do naturalnego światła jest przykładem na to. który jest warunkiem koniecznym do uzyskania idealnego widzenia. w odległości maximum 2 m. gdy uda się już wykonać kilka kąpieli bez napinania mięśni i mrużenia powiek. szyi i barków. a gałki oczne to kulki wody. jak bardzo szkodliwy jest dla wzroku brak światła i niedostateczne oświetlenie. Światło nie jest szkodliwe Osoby o odmiennej opinii. nawet wyrażanej nieświadomie poprzez mrużenie oczu. będą musiały przekonać się o tym w sposób stopniowy. twarzą do słońca. należy głowę odwrócić od słońca. który to lęk uniemożliwi jej dynamiczne odprężenie — warunek niezbędny zdrowego widzenia. dopóki nie pozbędzie się lęku przed światłem. aby nie dopuścić do zbyt długiego naświetlenia jednej tylko części siatkówki. Naświetlanie Przyzwyczajenie do światła słonecznego rozpoczynamy od ćwiczeń przy oczach zamkniętych. czy innych skurczów będących objawem napięcia. Nieustanny ruch głowy jest bardzo ważny. zaś oczy zasłonić na chwilę dłońmi. Usiądź wygodnie na krześle. Dla osób zbyt wrażliwych na światło słoneczne zaleca się rozpoczynanie kąpieli słonecznych od skierowania twarzy na niebo zamiast bezpośrednio na tarczę słońca. że powieki są bardzo ciężkie i same opadają. ale dosyć szybkie ruchy.

tę metodę. które przed chwilą było poddawane kąpieli słonecznej. mrużenia oczu i noszenia okularów słonecznych. Przy zachowaniu możliwie pełnego relaksu i rozluźnienia. likwidują lęk przed światłem. powodującym . niezbędnym warunkiem reedukacji wzroku. z użyciem specjalnych lamp (i oczywiście Słońca) stosuje się w leczeniu depresji nasilającej się w okresach zimowych. dzięki bakteriobójczym właściwościom promieni słonecznych. a zwłaszcza mięśni gałki ocznej. relaksie i rozluźnieniu całego ciała. zakrywamy jedno oko dłonią. Osoby. z ewentualnymi przerwami na zasłanianie oczu dłońmi w razie potrzeby. Stanowią także wstępny etap nauki relaksacji pasywnej i dynamicznej oczu. że potrafią wykonywać kąpiel słoneczną z zamkniętymi powiekami bez jakichkolwiek napięć mięśniowych. aż do momentu gdy nie ustąpi poświata. konieczność marszczenia brwi. mrugając przy tym szybko i swobodnie powiekami. zakrywając to. działają leczniczo na różne stany zapalne oczu i powiek. przejeżdżamy okiem tam i z powrotem przez tarczę słońca. Po minucie powtarzamy ćwiczenie z drugim okiem. Powtarzać kilka razy (3-6) w ciągu dnia. Zmieniamy i zasłaniamy kolejno oczy co ok. Ćwiczenie można wykonywać do 3 minut. kąpiele słoneczne. Zdaniem dr Batesa. nie przekraczając pięciu minut na jedno oko. Powodują ponadto rozluźnienie szkodliwego napięcia mięśni gałki ocznej. nasłonecznianie przy zamkniętych i półotwartych oczach skutecznie eliminują napięcie i stres wynikający z lęku przed światłem. drugie pozostawiając otwarte. które stwierdzą.W ostatnich latach. Staramy się przy tym pamiętać o swobodzie. mogą spróbować kąpieli w wariancie z jednym okiem otwartym. co jest jak już powiedzieliśmy. minutę. spadek czułości na oślepiające i jaskrawe oświetlenie. kręcąc głową tak jak poprzednio. Ćwiczenia takie jak naświetlanie. Hipotetycznie jest to spowodowane właśnie brakiem światła i wynikającym stąd niedoborem wytwarzanej w szyszynce melatoniny.

jak np. Pozostała część widzianej kartki. Patrząc na kartkę papieru z odległości 30 centymetrów. Okrąg o średnicy jednego centymetra w tym przykładzie. gdyż ilość światła jest niedostateczna. mają mniej wyraźne kształty i mniej intensywne kolory od tych zarejestrowanych w części centralnej — fovea centralis i muszą być w związku z tym dodatkowo obrabiane przez umysł. Uwaga: nigdy nie patrzeć unieruchomionym wzrokiem bezpośrednio w słońce. obraz padający na macula lutea. Jeżeli kartka stanowi zadrukowaną stronę. ale także skupienie uwagi. to co dostrzegamy “kątem oka". by zogniskować się w fovea centralis. najlepsze postrzeganie można odnotować. na zewnętrznych stronach siatkówki. idealnie wyraźny obraz rejestrowany jest tylko w centralnej części siatkówki macula lutea w punkcie najostrzejszego widzenia — fovea centralis. Jak już to zostało powiedziane. to najbardziej precyzyjnie widoczna będzie sylaba złożona z co najwyżej trzech liter. to obszar widzenia. w nocy lepsze jet widzenie “peryferyjne". czy promieni światła. ALBO CENTRALNA FIKSACJA Bates stwierdził. barbiturany i niektóre krople do oczu (atropina). to widzenie peryferyjne. nie rejestrowane przez naszą świadomą uwagę. niż to na co bezpośrednio patrzymy. szczególnie zaś leki psycho-• tropowe. W nocy przy minimalnym oświetleniu. a więc. odbijających w każdym krysztale lodu promienie słońca. możemy zarejestrować i zauważyć wzrokiem całą stronę. to obraz padający na punkt fovea centralis. Zwiększona wrażliwość na światło bardzo często jest spowodowana spożytymi substancjami. ale to co będzie widziane z zadowalającą ostrością. tylko jedna litera. będzie stanowić okrąg o średnicy jednego centymetra. że ze względu na budowę oka. Dlatego też. w niektórych pozycjach stosuje się nazwę: “focusing". Oczywiście dotyczy to normalnych warunków słonecznego dnia i nie odnosi się do specyficznych warunków lodowo-śniegowych przestrzeni. ześrodkowanie. ROZDZIAŁ 5 FOCUSING. Obrazy zarejestrowane zewnętrzną częścią siatkówki. Opisane zjawisko jest różnie określane w literaturze. świadoma uwaga ma charakter dynamiczny i jest . przy dobrym oświetleniu. Należy przesuwać wzrok poniżej lub powyżej tarczy słońca.mrużenie oczu. W takiej sytuacji nie należy naświetlać oczu. CZYLI ZEŚRODKOWANIA. który jakby “dodaje" brakujące elementy ostrości i kolorystyki czerpiąc z zasobów pamięci. zaś najostrzej widziana litera. czyli zogniskowanie. lekarstwa. a przy większych literach. np.

co wywołuje napięcia w narządzie wzroku. Ponieważ umysł przemieszcza nieustannie swoją uwagę na poszczególne części obserwowanego obiektu. co powoduje nieostrość widzenia całości obrazu. To tak jakbyśmy próbowali zjeść hot-doga za pomocą nosa. przesuwające spojrzenie z jednego na drugi punkt obserwowanego przedmiotu. Ten stan można także dla naszych potrzeb określić nazwą centralnej fiksacji. Nieprzypadkowo słowa: “gapienie się". Bez zmienności i opanowania (czy też nie-zagubienia) centralnej fiksacji niemożliwe jest prawidłowe widzenie.powiązana z mikroruchami oka. jej dolna część powinna być gorzej widoczna od szczytu. Bez tej swobody występuje napięcie i usztywnienie mięśni gałki ocznej. że szczyt . Gapienie się i wytrzeszczanie oczu. oko musi wykonywać nieustanne. Patrz dookoła litery i znajdź taki punkt widzenia. czy obiektu. oczy podążają automatycznie za wskazaniami umysłu. Naturalny stan ruchu jest spontanicznie wykazywany przez małe dzieci i niemowlęta. ba nawet się intensywnie wpatrujemy w coś. to stan w którym nasze przystosowane do nieustannych minimalnych ruchów gałki oczne są unieruchomione! Unieruchomienie oczu musi być nierozerwalnie związane ze stanem napięcia i pogorszenia się wizji. Ćwiczenie usprawniające centralną fiksację Patrząc na szczyt największej litery na tablicy. jest zaprzeczeniem stanu normalnego czucia i prawidłowego widzenia. a nie widzimy. lub kogoś. czyli z centralną fiksacją. Gdy występuje brak takich przesunięć. minińąalne i trudne do określenia pod względem ilości i kierunków ruchy. staje się niemożliwe widzenie poszczególnych części przedmiotu z centralną fiksacją. lub większych ruchach oka i związanym z tym faktem świadomej uwagi. Podobnie wzrok i naturalny sposób patrzenia ma charakter dynamiczny i polega na ciągłych mniejszych. zmęczenie. zostaje zagubiona przez dorastającego i dorosłego człowieka. niemniej w późniejszym okresie życia człowieka. w końcu zniekształcenia tego narządu zmysłu. ta wrodzona umiejętność centralnej fiksacji. czyli promienie światła odbijane przez obserwowany w danym momencie element obrazu padają bezpośrednio na macula i fovea centralis. Swobodny ruch oka jest jego naturalnym stanem i jest niezbędny dla prawidłowo funkcjonującego zmysłu wzroku. co może być przyczyną wady wzroku. Aby obserwować obiekt z maksymalną wyrazistością. czy “wytrzeszczanie oczu". z którego dostrzeżesz. Przy problemach ze wzrokiem. z błędami refrakcji włącznie. tak że następuje nieuświadomiony focusing oczu na obserwowanym detalu. są odpowiednikiem stanu w którym patrzymy. niewłaściwe jego używanie. pacjentom nader rzadko udaje się odnotować takie spostrzeżenie.

lepiej jest czasami podjąć próbę odnalezienia punktu najostrzejszego widzenia z bliska poprzez patrzenie na zadrukowaną stronę. W niektórych trudniejszych przypadkach Bates stosował punkty świetlne zamiast liter w celu zwiększenia efektu przyciągnięcia uwagi umysłu. możesz spróbować tej właśnie metody. W takich przypadkach pomocne jest nauczenie się w pierwszym rzędzie rozwijania zdolności widzenia umysłem (wizualizacji). Niektórzy osiągają to poprzez patrzenie się w jedno miejsce i równoczesne obracanie głową. Powtarzaj ten cykl tak długo jak długo nie będzie to dla ciebie męczące. ROZDZIAŁ 6 TECHNIKI URUCHAMIAJĄCE OCZY I UMYSŁ Techniki. Dostrzeżenie delikatnych różnic w polu widzenia wymaga intymnego i bliskiego kontaktu z własnym umysłem. że wszystko co widzą jest w równym stopniu niewyraźne. możesz spostrzec. metodami przesuwania obszaru najostrzejszego widzenia. Przy wysokim stopniu bliskowzroczności.największej litery widziany jest najostrzej. Po zlokalizowaniu punktu największej ostrości przesuwaj płynnie wzrok w dół i w górę litery do miejsca najlepiej widzianego. że dopuszczamy do świadomości fakt. Techniki pośrednie pozwalają oczom i umysłowi przyswoić nawyk ruchu. Jeżeli widzisz wszystko rozmazane w takim samym stopniu i nie udało ci się osiągnąć większych sukcesów w odnalezieniu twojego punktu o największej ostrości. tego samego . iż większość dostrzeganego pola widzenia może być niewyraźna. Inni stwierdzają. że ich punkt centralnej fiksacji przy oddaleniu 20 stóp od tablicy umiejscowiony jest kilka stóp od niej! Zdobycie świadomości tego co się widzi jest podstawowym narzędziem prowadzącym do odzyskania prawidłowego wzroku. To z kolei powoduje większą relaksację. które nauczają centralnej fiksacji. że któraś z innych liter wykonuje podskoki w twoim kierunku. co nie może być prawdą. Wykonaj to ćwiczenie sześć razy i zastosuj palming przez minutę. Niektórzy uważają. że niemożliwe jest na przykład postrzeganie każdej części. Stopniowo dystans pomiędzy tym na co patrzysz i punktem o najlepszej ostrości stanie się coraz krótszy i zacznie się ogniskować na plamce żółtej. skutkującą powrotem lepszego wzroku w całym polu widzenia. z jednego elementu na kolejny. Gdy patrzysz prosto na daną literę. Bardzo ważnym aspektem centralnej fiksacji jest paradoksalne zjawisko polegające na tym. jakiejś płaszczyzny z tą samą dokładnością i ostrością widzenia. w sposób bezpośredni pozwalają na zauważenie i doświadczenie faktu.

obserwowanego obiektu. Bujanie się Kilka poniżej przedstawionych technik dr Bates nazwał “bujaniem się". Początkowo należy skoncentrować się. l m przed oknem. czy róg naprzeciwległej kamienicy lub bloku). jeden przedmiot blisko. ok. drzewo).szerokość balansu głowy nie powinien być większy niż trzydzieści centymetrów. o pozornym ruchu obiektów świata zewnętrznego. Przy przechyleniu w prawo przedmiot bliski (framuga) przesuwa się w lewo w . Bujanie krótkie Należy wybrać sobie dwa przedmioty w polu widzenia. stojąc w oknie może to być framugai oddalone drzewo w ogrodzie. spowodują dodatkowe zbędne napięcie oczu. Patrzymy prosto przed siebie nie starając się widzieć ostro ani przedmiotu bliskiego (np. opuszczamy ramiona. nie na próbie osiągnięcia efektu centralnej fiksacji. przerzucając ciężar ciała z jednej nogi na drugą. najlepiej pionowe i niezbyt szerokie (np. gdyż takie próby jeżeli będą nieskuteczne (a w większości wypadków początkowo takie właśnie są). drugi zaś w oddaleniu. Głowa pozostaje nieruchoma w stosunku do ramion i wraz z nimi wykonuje ruch podobny do wahadła zegara. patrzeć. ale na metodach pośrednich mających za zadanie zwiększenie ruchliwości oczu i umysłu. Stajemy w szerokim rozkroku. Zakres ruchu . okienna framuga). barki i szyja rozluźnione i zaczynamy łagodnie kołysać ciałem. ale nie widzieć. co pomaga również odczuwać stan znieruchomienia oka. a poprzez to ułatwienie odczucia i zrozumienia istoty ruchu. rytmicznie i niezbyt szybko. ani przedmiotu oddalonego (np. Staramy się rozluźnić. mają one na celu przekonanie uczących się sztuki widzenia.

Następnie otwieramy oczy i ponawiamy obserwację ruchu bliższego przedmiotu — w naszym przypadku framugi. I odwrotnie przy skręcie w prawo lewa pięta zostaje lekko uniesiona do góry. Bujając głową z jednej strony na drugą. Ćwiczenie należy wykonywać od 1-5 minut podczas jednej sesji. przy przechyle w lewo przedmiot bliższy pozornie wędruje na tle oddalonego w stronę prawą. po czym znowu zamykamy oczy i bujając się oczyma wyobraźni obserwujemy pozorny ruch framugi. . długopis. Bujanie ołówkowe Bujanie ołówkowe jest odmianą bujania krótkiego i może być praktykowane w małym pomieszczeniu podczas siedzenia. czy w przerwach w pracy. najpierw w lewo. czy też własny palec. Po kilkunastu takich przechyleniach. należy nie przerywając bujania. tułowia i głowy. Przy tym bujaniu obiektem bliskim może być ołówek. zaś prawa pięta zostaje lekko uniesiona do góry. a potem z powrotem w prawo. Oczy należy co pewien czas zamykać i kontynuować ten pozorny ruch wewnętrznym okiem wyobraźni. Bujanie długie Stajemy w lekkim rozkroku. drzewa). jak i na bardziej oddalone przedmioty w poprzek których ołówek odbywa pozorną drogę. trzymany pionowo w odległości piętnastu centymetrów przed nosem. zamknąć oczy i wyobrazić sobie ten pozorny ruch framugi okiennej w poprzek drzewa. można obserwować pozorny ruch ołówka w poprzek bardziej oddalonych przedmiotów. Podczas otwarcia oczu można spoglądać kolejno na ołówek. pióro.stosunku do przedmiotu odległego (np. ręce na biodrach i wykonujemy pełny skręt bioder. Przy skręcie w lewo ciężar ciała zostaje przesunięty na lewą stopę. przez kilkanaście buj-nięć.

a jeszcze lepiej dwoma piłeczkami. że można patrzeć. pozwalając oczom na patrzenie się. ale w ten sposób instynktownie pozwalają wypocząć zmysłom wzroku.Ruch rozpoczynamy oczami. Doświadczamy wówczas faktu. podrzucamy jedną z nich do góry i w tym czasie przekładamy drugą do pustej ręki i tak dalej. Oczy wykonują wędrówkę po okręgu i należy całkowicie biernie pozwolić przesuwać się obrazom. co pozwala odetchnąć naszej psychice i zrelaksować umysł. a więc kręcące się w koło. Siedząc nieruchomo. Nie wolno patrzeć w górę oczekując pojawienia się piłeczki w polu widzenia. dla samego aktu patrzenia. a nie widzieć. biodra i całe ciało. podążając za nią wzrokiem. śledzimy tor lotu piłeczki. w poruszającym się polu widzenia wzroku. Nie należy zwracać uwagi na jakiekolwiek rzeczy. dodajemy jedynie swobodne mruganie oczami. Oczy podążają swym ruchem za ruchem piłeczki. Dzieci bawiące się w “bąka". dla poprawienia tolerancji wzroku . ale o poprawę ruchliwości wzroku i centralnej fiksacji. lub na przykład pudełkami zapałek. Po rozpoczęciu ruchu wzrok pozostaje nieruchomy. bez najmniejszych prób zobaczenia tego co się aktualnie przesuwa. Ćwiczenie to można też wykorzystać w plenerze. W tym ćwiczeniu nie chodzi bynajmniej o sprawność rąk. Żonglowanie Żonglowanie można wykonać jedną. po czym podąża tułów. czynią to nie tylko po to. Trzymając po jednej piłce w każdej ręce. W ten sposób pozwalamy wypocząć umysłowi. aby odczuć zawroty głowy. bez szkody dla naszego samopoczucia.

że 15 minut relaksu zastępuje z powodzeniem 3-godzinną drzemkę. a zwłaszcza do wykształcenia poprawnego nawyku centralnej fiksacji. Zamykamy oczy i oddychamy swobodnie. gdyż trudno dać odpoczynek oczom poprzez rozluźnienie ich mięśni. W trakcie głębokiego relaksu organizm wypoczywa na tyle mocno. ROZDZIAŁ 7 ODPOCZYNEK DLA OCZU. oddech jest zwolniony i pogłębiony. na niezbyt miękkim (i nie zapadniętym) łóżku. itd. z koca. lub zamknąć oczy i wypowiedzieć liczby zauważone na górnym boku. czyli odprężenie. to rzucający powinien po sekundzie zakryć kostki i pytać o te liczby. Aby doświadczyć stanu relaksu należy wykonać następujące ćwiczenie: Relaksacja ogólna Kładziemy się na plecach. . Pod głową niewielka poduszka (ideałem jest twarde podłoże. kończąc podrzucanie krótką sekwencją przy twarzy zwróconej do słońca. w którym mięśnie człowieka ulegają rozluźnieniu. lub materacu. rozluźnienie się można podzielić na dwa rodzaje: relaks (odprężenie) pasywny i relaks (odprężenie) dynamiczny. Istnieje cały szereg innych objawów. drzew. W ten sposób możliwe jest połączenie dynamicznego relaksu. stopniowo skierowujemy się w stronę bardziej oświetlonej części nieba. CZYLI PODWÓJNY RELAKS Dla potrzeb sztuki widzenia relaks. częstotliwość skurczów serca ulega spowolnieniu. lub cztery kości. rzucić je na stół. trzeba najpierw wspomnieć o sposobie relaksacji i odprężenia całego organizmu.na obecność światła słonecznego. przerzucić szybko wzrokiem z jednej na drugę. jeśli całe ciało pozostanie napięte. Ta technika udoskonala szybki ruch oczu i uwagę. nauczyciel i dzieci). Aby opisać stan relaksu pasywnego oczu wg metody Batesa. Relaks to stan organizmu. pod kolanami). szybko mrugając powiekami. które charakteryzują ten stan. ale nie ma to dla nas praktycznego zastosowania. ale także jak się okazuje do ćwiczeń usprawniających nasze widzenie. Jeżeli zabawę wykonuje dwoje lub więcej osób (np. zmienia się oporność skóry. po sekundzie spojrzeć w bok. Zaczynając podrzucanie i obserwację lotu piłek na ciemnym tle np. Należy wziąć trzy. kilka książek pod głową i gruby wałek np. Kostki Kostki mogą służyć nie tylko do gry. ćwiczenia centralnej fiksacji i kąpieli słonecznej zarazem.

Następnie przechodzimy naszym wewnętrznym okiem w rejon naszej twarzy. czyli okolicą barków. To samo powtarzamy z nogą prawą i z rękami. aby powieki stawały się coraz to cięższe i swoim własnym ciężarem opadały na dół. pozwalamy opaść ciężkim policzkom. Akt ruchu i wstawania powinien być bardzo powolny. Następnie próbujemy zaobserwować co dzieje się wokół naszych oczu. i tak dalej do 10. Powietrze po pewnym czasie powinno nawet dochodzić dalej. powinno wpaść do brzucha. na której znajduje się wielka ilość prawie zawsze napiętych mięśni mimicznych. co możemy sprawdzić w ten sposób. stan rozluźnienia mięśni naszych kończyn i to samo próbujemy zrobić z najtrudniejszym miejscem do rozluźnienia. kończymy nasz relaks poprzez powolne i jak najbardziej świadome tego ruchu. że to ja oddycham. Następnie staramy się zaobserwować wewnętrznym okiem. Próbujemy rozluźnić te mięśnie. otwarcie powiek. l wdech. chyba że przy uderzeniu się). pozwalamy. czy też zęby jedynie lekko się dotykają. że w ogóle poczuliśmy istnienie naszych mięśni i kończyn (co w codziennym życiu jest jakby niezauważalne. że nasza lewa noga staje się coraz bardziej miękka i ciężka. jakby omijając. że powoli od tego ciężaru zaczynamy zapadać się lekko w materac. Aby zająć czymś umysł zaczynamy liczyć oddechy. że całe ciało staje się coraz to bardziej ciężkie. aby nie twierdzić. Jeśli nam się to udaje chociażby częściowo. czy brwi są ściągnięte. 4 wydech. a nawet do nóg. Następnie zaczynamy obserwować co robi nasz oddech. o ile nie zapomnieliśmy o liczeniu. Jakby była zrobiona z miękkiego ołowiu. pozwalający na uświadomienie sobie pracy . 3 wdech. Nieparzysta wdech. która znajduje się poniżej klatki piersiowej. każdego centymetra powierzchni z podłożem na którym leżymy. Po takim wydechu powietrza nie trzeba wdychać — ono samo wpada do płuc. Oddychanie to praca przepony. to już jest dobrze i może być tylko lepiej. 2 wydech. zauważamy czy mamy zaciśnięte szczęki. Wyobrażamy sobie. ale że oddech. które potem w opróżnione płuca samo wpada. wydychamy powietrze właśnie z brzucha. Nie musimy ruszać klatką piersiową. szyi i karku. czy podniesione w zdziwieniu. Wyobrażamy sabie. parzysta liczba wydech. tak że praktycznie nie jesteśmy w stanie jej unieść. a więc dla naszych potrzeb powiedzmy w brzuchu. czy też przelatując przez płuca. Powoli staramy się przedłużyć wydech przy liczbie parzystej. jakby własnym istnieniem sam dla siebie wydychał powietrze. Po kilku dziesiątkach. Wydech powinien być długi równy i mocny.ręce wzdłuż tułowia lub oparte na kolcach biodrowych. Chodzi o to. staramy się odczuć kontakt i dotyk całego naszego ciała. Przy wydłużonym wydechu.

stwierdzą. Palming albo zasłanianie Najważniejszą techniką odprężania pasywnego. że ich obszar widzenia jest w całości wypełniony jednolitą czernią. Osoby u których funkcjonowanie wzroku jest nieprawidłowe będą miały z początku poważne trudności z osiągnięciem efektu pełnej czerni przed oczyma. Osoby o wypoczętym organie wzroku. oraz związanych z tym napięć psychicznych. tak. rozluźnienie się. opierając łokcie na kolanach. relaks. przy braku dostępu światła. aby do otwartych oczu uniemożliwić dostęp światła.szkieletu i mięśni. co to znaczy odprężenie. Usiądź przy stole (biurku). aby nie naciskać gałek ocznych i żeby było umożliwione mruganie. jest technika nazwana przez Batesa zasłanianiem. Pole widzenia wskutek napięć w obrębie gałki ocznej. będzie . Po kilku tego rodzaju sesjach będziemy mniej więcej wiedzieli. Palce powinny spoczywać na czole. dolna część dłoni oparta na kości policzkowej. krawędzie zaś stykaję się bez nacisku z nosem. Cała rzecz w tym. oprzyj na nim łokcie i zasłoń oczy dłońmi. Zasłanianie można również wykonać siedząc na krześle.

plus krótka kąpiel słoneczna na godzinę. Z drugiej strony patrząc. system nerwowy. które powinny swobodnie opadać i podnosić się. szyi. ani daleko. barków. jaka jest potrzebna do pracy serca. bezwiednie wstrzymuje oddech powodując utratę naturalnego rytmu oddychania i pogorszenie krążenia w mięśniach gałki ocznej. Osoba wytężająca wzrok. że osoby z wadami wzroku cechują się podwyższonym stopniem napięcia nerwowego. oraz mięśnie np. czyli wytrzeszczająca oczy. poprawa jakości oddychania i nawet sama świadomość oddechu. nie starając się niczego zobaczyć. oraz nieprawidłowy sposób oddychania. wpłynie to bez wątpienia korzystnie na pozostałe upośledzone funkcje organizmu w tym także na proces widzenia. . Aby jednakże tego dokonać należy w takim przypadku postąpić następująco: • nie staraj się “na siłę" zobaczyć czerni (ani czegokolwiek). Dla nas najważniejszy jest fakt. ciemnością w świetliste prążki. oraz samego narządu wzroku. co jest warunkiem niezbędnym do uzyskania poprawy widzenia. a co za tym idzie mięśniowego. ze szczególnym uwzględnieniem karku. pozwala przedłużyć niemal dwukrotnie czas pracy przy ekranie komputera! Oddychanie Bates. Oczy zużywają 1/3 ilości tlenu. a co skutkiem. Wraz z osiągnięciem pasywnego odprężenia oczu.wypełnione szarymi chmurami. te niekorzystne wrażenia ulegną zanikowi. a zwłaszcza powiek. ma prawo bez najmniejszych wątpliwości wystąpić wada wzroku. gdyż jest to najlepszy spośród znanych sposobów odpoczynku dla zmęczonych oczu. trudno czasami jest dociec co jest przyczyną. oraz późniejsi badacze tematu zauważyli. zacznij liczyć oddech od jeden do dziesięciu. • patrząc przed siebie. • po pewnej liczbie prób (a nawet przy pierwszej) odczucie widzenia czerni przyjdzie samo z siebie i będzie oznaczało nabycie umiejętności pasywnego relaksu. oraz okolic oczu. W tym łańcuchu wzajemnych powiązań różnych napięć. A zatem jakość i sposób oddychania są ściśle powiązane z jakością widzenia. Dwie sesje relaksu. ruchem świateł i kolorów. obręczy barkowej są nieustannie napięte. U osoby u której mięśnie gałki ocznej. 5 minut i można je zastosować tak często jak to jest nam potrzebne. ani zbyt blisko. przypomnij sobie ćwiczenie relaksacyjne i spróbuj rozluźnić mięśnie. że jeżeli usunie się skutecznie jedno z tych napięć. zmniejsza stany napięcia zarówno mięśniowego jak i nerwowego. tak jak to zostało opisane w technice relaksu. Ćwiczenie pasywnego relaksu wzroku stosujemy przez ok. tworzy jeszcze gorsze warunki widzenia i wpada w błędne koło osoby wysilającej wzrok.

o tyle poprawne oddychanie możemy uzyskać i z powodzeniem stosować. Znajdując się na świeżym powietrzu stań w lekkim rozkroku i zacznij wydychać powietrze. czy “puścić oko". Ćwiczenie świadomego oddychania trzeba wykonywać co najmniej przez pięć minut dziennie. To znaczy obserwacja wewnętrznym okiem jak działają nasze płuca i przepona.Jakość widzenia zależy w dużej mierze od jakości krążenia. Następnie w pozycji stojącej ćwicz samą świadomość oddychania. że mamy powieki. By lepiej oddychać. Jest to skutek chwilowej poprawy jakości krążenia w głowie wskutek większej ilości tlenu w krwi i nieznacznego skurczu żył szyjnych podczas wydechu. jak twój organizm oddycha. Jest godne zauważenia. pozwól. tak jakby wypełniało nie klatkę piersiową. O ile na pracę serca nie mamy bezpośredniego wpływu. jest jednoznaczne z uświadomieniem sobie. Mruganie Mrugnąć do kogoś okiem. aby doszło aż do brzucha. ale właśnie brzuch. a ta z kolei jest uzależniona od pracy serca i właśnie od oddychania. że jeżeli podczas czytania tego tekstu weźmiemy głębszy wdech. ale nic nie stoi na przeszkodzie. Gdy wydech będzie się miał ku końcowi i w płucach pozostanie niewiele powietrza. staraj się oddychać brzuchem czyli przeponowe. obserwując wewnętrznym okiem drogę oddechu aż w okolice pępka. aby powietrze samo wpadło do twoich płuc. Oddychamy zawsze przez nos. a wdech krótki. wystarczy sama świadomość oddechu. gdyż głównie zwracasz uwagę na to. naciera oczy pięściami tylko z tego powodu. oprzyj dłonie o uda i za pomocą przepony i mięśni brzucha wypchnij z siebie resztę powietrza. gdyż dobre oddychanie jest podstawą nie tylko właściwego widzenia. zrób lekki skłon. Wydech powinien być długi i mocny. Wbrew pozorom wiele osób o tym nie wie i zamiast mrugać powiekami. a potem zrobimy długi i pogłębiony wydech to podczas wydechu litery tego tekstu będą wyraźniej widoczne. Po głębokim wydechu powietrze samo “wpada" do płuc i nie ma potrzeby “brać" wdechu. Postaraj się. nie koncentrując się na żadnym z jego elementów. W tym czasie obserwuj krajobraz. że w wyniku nienaturalnego . Powoli prostując się. jednocześnie w sposób automatyczny (zwłaszcza w otoczeniu zieleni) dokonuje się odprężenie dynamiczne zmysłu wzroku. Powtórz to ćwiczenie trzy razy. aby je wykonywać przez 24 godziny na dobę. ale głównie jest podstawą dobrego zdrowia.

przy pracy z komputerem. Ćwiczenie jest bardzo proste. nie dopuszczając powiek do spełniania ich funkcji. zaś narząd wzroku w tym sposobie widzenia jest bardziej świadomy od rozpoznającego umysłu. bez udziału procesu rozpoznawania przez umysł i analitycznego myślenia. istnieje tendencja do zbyt rzadkiego mrugania i do pracy powiek w naprężeniu. Błysk jest przeciwieństwem wytrzeszczania oczu. spadającej dachówki i w tym samym czasie nasze ciało . " Błysk" to sposób nauczenia się i wykorzystywania w praktyce nieuświadomionego widzenia. Tak więc idąc ulicą nasz wzrok może zaobserwować niebezpieczeństwo w postaci np. nie zdając sobie z tego sprawy. następnie 10-20 mrugnięć i ponowne kilkusekundowe zasłanianie. a właściwie jego mięśnie reagują bezpośrednio na zaobserwowaną sytuację. Osoby używające wzroku w sposób naturalny mrugają często i bez trudu.używania wzroku napinali wytrzeszczone oczy. jak również całego zmysłu wzroku rozwija technika nazwana przez dr Batesa “błyskiem". Aby nabyć nawyku prawidłowego mrugania. Ta technika podobnie jak zasłanianie jest szczególnie cenna dla relaksu zmęczonych oczu np. Błysk Zwiększenie ruchliwości oraz możliwości rozpoznających i analizujących umysłu. Funkcje i zadania mrugania to: nasmarowanie i oczyszczenie łzami oczu oraz chwilowy odpoczynek pasywny (zasłanianie) poprzez odgrodzenie od źródła światła. warto powtarzać to krótkie ćwiczenie co godzinę. jest to stan w którym widzimy. Motyl Osoby mrugające zbyt rzadko i ze zbyt dużym napięciem. Całość wykonujemy przez ok. Widzenie nieuświadomione to stan w którym nasze ciało. Obecne w powietrzu tony kurzu osadzają się nie tylko na szybach. Niestety. a więc u osób z wadą wzroku. l minutę. tam gdzie występuje napięcie. Należy wykonać 6-10 szybkich swobodnych mrugnięć. Rozpoznawanie i cała praca analityczna umysłu jest w znacznej mierze ograniczone i wyłączone. W połączeniu z zasłanianiem. nie wymaga wysiłku i stanowi jednocześnie formę dynamicznego relaksu narządu wzroku. po czym wykonać kilkusekundowe zasłanianie zamkniętych lekko oczu. daje potężny efekt relaksu i odpoczynku dla zmęczonych oczu. muszą świadomie przyswoić sobie nawyk częstego i swobodnego mrugania. dlatego częste i swobodne mruganie jest niezbędne do oczyszczania i nawilżania powierzchni oczu. ale także na powierzchni naszych oczu.

.) Nie otwierając oczu wybierz losowo którąś z kostek domina i trzymając ją pionowo w wyciągniętej. Ćwiczenie “błysku" Domino Należy zaopatrzyć się w kostki domina lub karty do gry (gorszy wariant. w typie np. wyprostowanej ręce. trzebaby się uchylić". rzuć na nią błyskawiczne spojrzenie (tylko jedno). czy nawet mijane wystawy sklepów. nie znaczy że tego nie widzimy. bez angażowania rozpoznającego umysłu. Przy nabytej wadzie wzroku. niewykorzystywany powszechnie rodzaj nieuświadomionego widzenia. Gdybyśmy w tym czasie włączyli do działania świadomy. krótkie i szybkie spojrzenie. Jednakże obraz postrzeganego przedmiotu.. a następnie co w dolnej. Jednak w chwili w której podnosimy nogę. pozwala ku zdumieniu patrzącego rozpoznać i odtworzyć normalnie niewidziane przedmioty w stanie pasywnego odprężenia. Następnie natychmiast zamknij oczy. . to w wielu przypadkach okaże się.wykonuje ruch. że ich przypuszczenia były trafne i zgodne z rzeczywistością. który pozwala nam uniknąć obrażeń. “ o leci dachówka. to obrazy mijane za szybą samochodu (gdyż kieowca patrzy głównie na drogę przed sobą). przy szybkim i swobodnym mruganiu. Fakt.. Osoby z wadami wzroku patrząc na różne obiekty. rozpoznający i analizujący umysł. przy “zasłanianiu". lub odbierają ich obraz jako niewyraźną. często po prostu ich nie widzą. że na coś nie zwracamy uwagi. aby wejść na stopień. Czasami jest nam dane przypomnieć sobie coś czego “nie widzieliśmy" w sposób świadomy. lub zamknięciu oczu może pojawić się spontanicznie w wyobraźni. czy chodnik. a nawet tylko i wyłącznie przypuszczenie i wyobrażenie tego co mogłoby być zobaczone. może mnie stuknąć. Inny. Wykonaj 2-5 minutowe zasłanianie ( str . wybieramy karty bez figur) i rozsypać w zasięgu ręki. które nie przyciągnęły naszej uwagi. nie zdążylibyśmy wykonać żadnego ruchu i otrzymalibyśmy cios w czaszkę. a więc w stanie dynamicznej relaksacji wzroku. Świadczy to o możliwościach naturalnego widzenia przez organy wzroku i o możliwościach poprawy każdej wady wzroku. lecz po prostu z zamkniętymi oczami rozluźnią się i okiem wyobraźni “zmaterializują" w umyśle ten przedmiot. po odwróceniu się. Jeżeli takie osoby nie będą “na siłę" próbowały sobie wyobrazić obserwowanego przedmiotu. Przy zamkniętych oczach powiedz sobie co widziałeś w górnej części domina. mniej lub bardziej kolorową plamę. Jest to częstokroć bardzo słaby i niewyraźny obraz. korzystamy w sposób “automatyczny" z naszego nieuświadomionego widzenia. które następuje chwilę potem.

musimy uwolnić się od jakichkolwiek napięć i oczekiwania na wynik. Próbuj dalej. gdyż oczekiwanie na nagrodę (czy nie daj Boże karę) spowoduje u dziecka efekt napięcia przeniesiony automatycznie do narządu wzroku i zniweczy cel wykonywanego ćwiczenia. oklasków. to też doskonale. pokaż dziecku literę (domino. (Dziecko powinno już znać alfabet. literą do twarzy. jak zgaduj-zgadulę. W tej zabawie z dzieckiem należy powstrzymać się nie tylko od wyrażania naszego zawodu. I jeszcze jedna ważna uwaga. Rezultaty są zdumiewające ! Przede wszystkim jednakże należy pamiętać: żadnych stresów. lub część liter. otworzy oczy i dłoń i niech “przeczyta" literę z otwartej dłoni. niech przybliży zamkniętą rączkę ze “złapaną" np. “kot") na krótkie otwarcie oczu. jak czas rozpoznawania będzie coraz krótszy. Następnie wykonując ruch ręką i “łapiąc" w zamkniętą dłoń. Niech zaraz zamknie oczy i w wyobraźni chwyci ten przedmiot (literę) rączką w powietrzu. zły wynik to też dobry wynik. czy jakiejkolwiek formy nagradzania (czekoladki.Następnie otwórz oczy i sprawdź trafność odczytu. Jako rodzice też powinniśmy się poddać atmosferze zabawy. Jeśli się pomyliłeś. ani zawody! Zły wynik to też jest dobry wynik! Należy traktować to ćwiczenie jako zabawę. co 10 “losów" wykonaj krótkie zasłanianie. Jeśli trafiłeś i wynik jest prawidłowy. Nie gramy o pieniądze. możemy rozpocząć próby widzenia na odległość. jak na białej kartce. cukierki. (początkowo graniczną) z jakiej dziecko dotychczas w ogóle nie rozpoznawało liter. Dla dziecka sama świadomość. Zabawa powinna być wartością sama dla siebie. Ćwicz 5-10 minut. Wariant dla dzieci (plus ewentualna nauka liter 5-7 lat) Z takiej odległości. jest . to nie jest nauka. ale bawimy się w zgaduj-zgadulę. “dom". to świetnie. pamiętaj chodzi o relaks zarówno twój jak i (tym samym) twoich oczu. Czasami wynik może pojawić się nawet po kilku sekundach. gdy coś nie wyjdzie (“zły wynik to też dobry wynik"). krótki wyraz np. Pamiętajmy. tak jak by tam była napisana. Można eksperymentować z odległością patrzenia i wielkością domina. zabawki). te które są pokazywane). tzn. Dla naszych celów domino można wykonać samemu z białego kartonu. z której dziecko nie widzi wyraźnie. ale także od naszego entuzjazmu. W miarę. że dorosły doskonale się razem z nim bawi. Przede wszystkim nie wolno się wysilać i poprzez to napinać i wytrzeszczać oczu. nadmiernej radości.

musisz skręcić głowę w prawo.wystarczającą nagrodą i radością. Ćwiczenie “błysku" możemy przeprowadzać w każdej chwili i o każdej porze (pominąwszy prowadzenie samochodu). będą pracować tak. czy też nie. Statek stopniowo coraz bardziej . inni piją ze szklanek i butelek napoje chłodzące. zobaczyło się przy zamkniętych oczach. to nie korzystamy z tych absolutnych możliwości naszego umysłu. czy też wytrzeszczania oczu. żeby podnieść i opuścić powieki. w ten sposób. Pamiętajmy. rozluźnij się. Świeci słońce. bez intencji zobaczenia tego przedmiotu. Daje to automatyczne sprzężenie zwrotne takie. że nasze oczy zaczynają pracować tak jak chce tego nasza wyobraźnia i nasz umysł. jakby obraz “wyobrażony" był rzeczywiście widziany przez oczy. Powoli ogromny statek odbija od brzegu. Proces wizualizacji działa także w drugą stronę. To krótkie spojrzenie musi być bezwiedne. Jednak z czasem proces wizualizacji ulega stopniowej (czasem radykalnej) poprawie. że jeżeli będziemy pracować nad procesem widzenia w wyobraźni. Wyobraź sobie. musisz skręcić głowę w lewą stronę. W miarę jak się oddala widzisz coraz mniej szczegółów na pokładach. Prawdopodobnie widzimy i pamiętamy absolutnie wszystko. ale ponieważ nie jest to nam potrzebne. Okna i postacie ludzi są coraz mniejsze. Fizjologiczny proces widzenia nie jest do końca zbadany. tak jakby oczy rzeczywiście widziały. Niektórzy trzymają nerwowo w rękach papierosa. że rzucamy spojrzenie na jakiś przedmiot będący poza zasięgiem naszego wzroku. naprzeciw przycumowanego wielkiego transatlantyka w połowie jego długości. po prostu tyle ile trzeba. Idźmy dalej. niektórzy stoją patrząc na ląd. Na kilku pokładach widzisz rozmawiających pasażerów. Najprostszym tego przykładem jest następujące ćwiczenie: Odpływający statek Usiądź wygodnie w fotelu. zamknij oczy. to ośrodki odpowiedzialne w mózgu za widzenie. że większość wad wzroku jest wynikiem napięć psychofizycznych przeniesionych do narządu wzroku. bez wysilania się. Żeby zobaczyć jego rufę. czy też nie pojawi się w naszej wyobraźni. To co jest pewne to fakt. to zupełnie nieważne. osobom z wadą wzroku trudniej przychodzi precyzyjne “zbudowanie w wyobraźni" danego obiektu. Na mostku kapitańskim wydano rozkazy do odpłynięcia. Wokół statku zaczyna rozpościerać się coraz większa przestrzeń zajęta przez morze. ot błysnęło. żeby zobaczyć dziób. że stoisz na nabrzeżu portu. czy obraz przedmiotu pojawi się. inni przechadzają się po pokładach. następnie zamykamy oczy i sprawdzamy. Nie rozpamiętujmy tego “błysku".

Stanowi także znakomity relaks. proces poprawnego widzenia i uwagi składa się z minimalnych. bezustannych aktów ruchu.się oddala. ROZDZIAŁ 8 RUCH I JESZCZE RAZ RUCH Ruch jest nierozerwalnie związany z życiem. Teraz spróbuj odwrócić kierunek zdarzeń i niech statek powoli przypłynie z daleka w twoim kierunku. Na koniec statek jest już bardzo daleko. doprowadzają do ograniczenia takich ruchów i zaczynają przez to wytrzeszczeć oczy. Stąd staje się w takim przypadku niezbędne przyswojenie sobie nawyku drobnych przesunięć wzroku. Staje się coraz mniejszy i widać coraz więcej morza. stąd powiada się: “zamarł w bezruchu". Nie przerywając wyobrażenia odpływającego i przybliżającego się statku. narządu wzroku. Oczywiście “statek" może być zastąpiony jakimkolwiek obiektem w ruchu. powoli staje się malutkim punkcikiem na horyzoncie. gapiowatość. Jest niemalże jego synonimem. stając się coraz większym. Ćwicz przez 5 minut. Bez ruchu nie ma życia. niemożność poprawnego widzenia. Bez ruchu nie ma widzenia. Stan bezruchu gałki ocznej. minimalny i nieświadomy z jednego punktu tego obiektu na kolejny punkt (z szybkością do 70 razy na sekundę). że te przesuwają się w sposób ciągły. To ćwiczenie. znajduje się na pełnym morzu. Jak już zostało powiedziane. czyli ze wzrokiem uszkodzonym. malutkim punkcikiem. Za każdym razem statek musi dopłynąć do linii horyzontu i stać się ledwie dostrzegalnym. Stopniowo przyspieszaj ten proces. Regułą jest wyobrażanie sobie obiektów i scen przynoszących nam przyjemne odczucia (byle nie za bardzo — gdyż wywołamy niepożądane napięcie). to “wybałuszone gały". zagubionego w trakcie życia człowieka. załzawiony i mętny wzrok. używanym w sposób nienaturalny. można i należy . utrzymują oczy w takim położeniu. podczas uważnej obserwacji jakiegoś obiektu. chociaż odbywa się przy zamkniętych oczach wpływa znakomicie na mięśnie i refrakcję gałki ocznej. w miejscu. Powtórz w myślach kilka razy oddalanie się i zbliżanie statku. Osoby z wadami wzroku. spróbuj zaobserwować jak ta wizualizacja wpływa na twoje gałki oczne i na ich faktyczny ruch. a ilość szczegółów w miarę powtórzeń może stopniowo narastać. Przeciwieństwem ruchu jest bezruch. Ten tak potrzebny i niezbędny do prawidłowego widzenia ruch oczu. gdzie wielka niebieska przestrzeń nieba łączy się z zieloną powierzchnią morza. Ludzie o prawidłowym wzroku.

w odległości takiej. Litery i cyfry (oczywiście po powiększeniu) najlepiej wykonać z gotowych i dostępnych liter do naklejania na kartce formatu A3. . “How To Improve Yours Eyes" i zostało nazwane: Kalendarz z uwagi na fakt. czw. Jednak zawieszenie tablicy Snella na ścianie we własnym mieszkaniu mogłoby powodować niepotrzebne napięcia. Należy jednakże dodać. Bardzo ważne jest aby były naklejone (lub namalowane) równo i nie różniły się odcieniami. który posiada cyfry i litery o różnej wielkości.ćwiczyć podobnie jak i inne elementy sztuki świadomego widzenia. możemy wykonać przyrząd pomocny w naszych ćwiczeniach według poniżej przedstawionego rysunku. że tablica Snella. ale większymi (najlepiej dwukrotnie) cyframi i literami. Taki arkusz z różnej wielkości literami i cyframi odpowiada z wyglądu tablicy Snella. oraz dni od 1-30 (31) poprzedzającego miesiąca małymi literami i cyframi (np. Corbett w jej książce pt. Tak więc pożądana byłaby kartka z kalendarza. podobnie zapisany byłby miesiąc bieżący. Kalendarz należy zawiesić w dobrze oświetlonym miejscu (nawet bezpośrednio w świetle słońca). oraz miesiąc następny o wielkości czcionek jak ubiegły — u dołu kartki kalendarza. przy założeniu że nie wywołuje najmniejszych stresów u ćwiczącego. Przy braku odpowiedniego kalendarza.. tego samego kroju czcionki. czy stopniem nasycenia koloru. że do wykonywania tego ćwiczenia znakomicie nadaje się kalendarz. oraz że ćwiczący bardzo dobrze zapoznał się ze wszystkimi znakami na tablicy. itd). może spełnić bardzo dobrze funkcje kalendarza w ćwiczeniach przesuwania spojrzenia. Zwykłe światło żarówki zawieszonej u sufitu nie wystarczy. kalendarz powinien znajdować się na wysokości oczu.2-2. czyli od zasłaniania. u góry kartki kalendarza). 1. śr. Dla osoby siedzącej. lub poziomej A4. mniejsze o połowę mniejsze. na której jednocześnie mieściłyby się oznaczenia literowe dni tygodnia (wt. Większe powinny mieć ok.5 cm wysokości (jest to uzależnione od możliwości wzrokowych ćwiczącego).. aby można było bez trudu dojrzeć największe cyfry. do testowania wzroku u okulistów. dlatego należy nań skierować dodatkowe bezpośrednie źródło światła. wywołane wspomnieniem stresu związanego z każdorazową wizytą u okulisty. podobnie jak przed ćwiczeniami z dominem.. Jednym z najlepszych ćwiczeń mających na celu usprawnienie przesuwania spojrzenia zostało wymyślone i opisane przez Margaret D. Pracę z kalendarzem rozpoczynamy od relaksu. czy też tablicy Snella.

aż zobaczysz swoje prawe ramię. ćwicz w następujący sposób: Przekręć głowę w lewo. delikatnie i niezbyt szybko. aż do momentu. Po kilku sekundach przekręć głowę. przekręć głowę w lewo i następnie z . aż do momentu gdy wzrok napotka cyfrę “l" dużych liter “kalendarza". tak jakbyś chciał spoglądać przez swoje lewe ramię. po czym przekręć głowę z powrotem. bujając jednocześnie miarowo głową.Po wstępnym 3-5 minutowym zasłanianiu oczu. gdy wzrok napotka cyfrę “2". Zamknij ponownie oczy. Oddychaj spokojnie i głęboko. tak aby nie wypaść z rytmu. Zapamiętaj widok tej cyfry. Następnie zamknij oczy. otwórz oczy i przekręcaj z powrotem głowę (oczy przesuwaj ą się równo z głową).

cały czas równomiernie oddychaj . Spójrz na wielką “jedynkę". po czym skieruj wzrok jeszcze raz na szczyt i ponownie na podstawę przez cały czas natężając umysł. oddech. Otwórz więc oczy tak szybko. Popatrz tylko przez chwilę i zamknij oczy. Ponownie spójrz na dużą “2" i przesuń wzrok na małe “2" po prawej stronie. lecz płynnym ruchem oczu obserwuj biały obszar tuż pod linią druku. Po krótkiej przerwie biernego relaksu-zasłanianie. potem na podstawę. Zamknij oczy. że pomyślałeś sobie o liczbie numer “siedemnaście". Odpręż się. nie przerywaj. W tym ćwiczeniu powracamy do drobnych przesunięć spojrzenia. oddychaj równomiernie. zaś narząd wzroku i całe ciało ulega rozluźnieniu — pamiętaj o oddechu. zrelaksuj się. Nie musi być perfekcyjne. Powtarzaj ćwiczenie z kolejnymi liczbami w ten sam sposób. Proszę zwrócić uwagę na sposób oddychania. W górę i w dół. następnie popatrz na małą “2" po lewej stronie. jak tylko to potrafisz. jak oddychasz? Ponownie otwórz oczy na dużej cyfrze “l" i zjedź na dół w prawo do małej “l". W czasie wszystkich ćwiczeń zwracaj uwagę na oddychanie. ustala swój równy rytm. pogłębia. Znowu zamknij oczy. Gdy dojdziesz spojrzeniami do ostatniej cyfry w dolnym rzędzie. przez trzy. Na początku zwróć uwagę na jej szczyt. Po czym równo. których uczymy się poprzez wykonywanie systematycznych i krótkich. potem do 20. Teraz zwróć oczy na cyfrę “l" drukowaną dużymi literami. a następnie na “kalendarzu z małymi cyframi po lewej stronie". cztery wahnięcia głowy. zlokalizuj swoją “siedemnastkę" wpierw na kalendarzu drukowanym dużymi cyframi. następnie skieruj wzrok w dół na lewo na małą “l". rytmicznych ruchów wahadłowych oczu. dwa lub trzy razy. w górę i w dół. zamknij oczy. Po dziesięciu lub dwunastu powtórzeniach możesz przejść do kolejnego etapu tego cyklu ćwiczeń. ćwicz do 10. Teraz otwórz oczy na dużej “2". . Jeśli ćwiczenie byłoby zbyt męczące. Otwórz je ponownie na dużej “siedemnastce" i spuść wzrok na odpowiednią małą cyfrę po prawej stronie. Ponownie zamknij oczy. Jeszcze raz zamknij oczy. pomyśl sobie o jakiejś innej liczbie i powtórz z nią to samo ćwiczenie.powrotem do “3" i tak dalej według podanego wzoru. skierowanych na litery i cyfry. spokojnie oddychając. można przystąpić do następnej fazy tego ćwiczenia. odpręż się. Załóżmy. Z zamkniętymi oczyma. Następnie zasłoń oczy na jedną minutę. Jeśli tylko zwraca się nań uwagę — oddychanie samo się poprawia. a następnie do 30. pomyśl sobie o jakiejś liczbie od jeden do trzydziestu jeden.

oraz do przedmiotów o największym dla nas znaczeniu i dlatego też musimy je wyraźnie widzieć.. Zamiast podejmowania takich nieudanych prób. Świadome praktykowanie tych właśnie opisanych wahadłowych przesunięć doprowadzi do automatyzmu w postrzeganiu. Wt. drzwi. Wykonaj drobne. przesuń wzrokiem po obrysie zewnętrznym całego budynku. z rogu do rogu. zamiast w górę i w dół. Dobrym uzupełnieniem ćwiczeń z kalendarzem jest sposób patrzenia “analitycznego". ale łagodnie. co jest ważne w życiu. Śr.. z równą wyrazistością jest skazana na niepowodzenie. i tak dalej. wzdłuż. Litery i liczby należą do najbardziej znanych nam obiektów w naszym sztucznym świecie. Poza tym. rynny. skieruj wzrok na cyfrę drobno drukowanego “kalendarza" i zacznij od początku. popatrz jak jest ułożona dachówka. Podobnie możemy postępować z mniejszymi od domu obiektami otaczającej nas rzeczywistości. Kiedykolwiek będziemy patrzeć na litery lub cyfry. w pionie. będziemy nieświadomie i automatycznie zmierzali do wykonywania drobnych przesunięć spojrzenia. Ten sposób patrzenia jest możliwy do przeprowadzania w dowolnej chwili. pionowe przesunięcia wzroku od szczytów do podstaw tych liter i z jednej na drugą ich stronę w poziomie. czasie i miejscu. abyśmy nabyli nawyk drobnych przesunięć wzroku podczas obserwacji. rozluźnij się i oddychaj głęboko. Zastanów się. Metodę tę należy urozmaicać ruchem poziomym. Można tego dokonać w następujący sposób: oglądając budynek kieruj swój wzrok kolejno na jego okna. powinniśmy w tym samym czasie trenować zdolności ruchu naszego zmysłu wzroku. litery. Przy bliższym kontakcie patrząc . próbuj “obrysowywać" wzrokiem zewnętrzne Krawędzi okien. czy zauważasz różnicę w postrzeganiu.Po zrobieniu tego zamknij oczy. oraz na małych elementach jakimi są np. nie ograniczaj się wyłącznie do liczb. piorunochrona itd. Można ćwiczyć zarówno na dużych obiektach jak na przykład budynki. jako całości. Każda próba obejrzenia dużego budynku we wszystkich jego szczegółach. Po przejściu w ten sposób przez “pół miesiąca". przerzucając wzrok z jednej strony danej liczby na drugą. Z tego też powodu jest szczególnie wskazane. Następnie otwórz ponownie oczy i powtórz całe ćwiczenie na wielkiej “dwójce".Pon. te przesunięcia skłonią oczy i umysł do wykonywania swych zadań z centralną fiksacją i w ten sposób doprowadzą do poprawy naszego spostrzegania i rozpoznawania. Ćwicz również z takimi oznaczeniami skrótów dni i tygodni jak . jeśli zaistnieje potrzeba — przysuń bliżej krzesło. Po takiej szczegółowej analizie spróbuj ponownie popatrzeć na całość budowli bez wytężania wzroku. ile ma kominów. a w przypadku szerszych i bardziej kanciastych znaków przekątnie. włącznie z mijającymi nas osobami. co z kolei wpływa na jakość efektu końcowego — naszego widzenia.

zaobserwować jaką przestrzeń wypełniają sobą te litery. że widzisz bez okularów połowę litery. Takie częste patrzenie “uruchomionym" wzrokiem spowoduje powrót zmysłu wzroku do naturalnego stanu ciągłych mikroruchów gałki ocznej. Później wydłużają się do kilku minut. Popatrz najpierw na lewą pionową kreskę. później w jej dolnej części. np. Takie przebłyski normalnej wizji mogą trwać początkowo tylko kilka. z czoła na drugie oko itd. “B". z ucha na podbródek. które możemy bardzo często wykonywać jako np. “H" z nagłówka gazety. ponownie spojrzyj rozluźnionym wzrokiem na całość twarzy i spróbuj uchwycić różnicę w ostrości widzenia. Teraz powtórz to samo ćwiczenie z prawą kreską litery “H". Inne ćwiczenie. W stanach relaksu wzroku i dynamicznego odprężenia może przejawiać się spontaniczny przejaw ostrego widzenia bez okularów. “3". ale i na poznanie alfabetu. ile i jakich jest w danej literze kątów.analitycznie na twarz swojego rozmówcy. oraz do prawidłowego widzenia z “centralną fiksacją". przerwę w czytaniu. Ćwiczenie z literą Dobrym ćwiczeniem nie tylko na ruchliwość wzroku. czy cyfry. ale powoduje dodatkowe zakodowanie kształtu litery w pamięci. tekstu i czytania. obserwuj kolejno elementy twarzy przerzucając wzrok z jednego punktu na inny. co wydatnie usprawnia proces widzenia liter. który nie tylko usprawnia nasz wzrok. jest analityczny “rozbiór" liter. przy przesuwaniu spojrzenia z np. Po takim “analitycznym" obejrzeniu twarzy twojego rozmówcy. jak jest zagospodarowana pozostała powierzchnia. Twarz nie jest wielkim obiektem. itp. środkowej i górnej. że lewa kreska sprawia wrażenie wyraźniejszej i ciemniejszej od prawej. z podbródka na czoło. górnej prawej powieki na lewe ucho. Podczas patrzenia na litery i cyfry można przejechać wzrokiem po konturach litery. poza literami i naokoło nich. następnie rzuć okiem ponownie na podstawę tej kreski i znowu na całą jej długość. Zauważ. Zdarza się to nawet na wczesnym etapie nauki . ale z nieco mniejszego nagłówka i powtórz cały proces raz jeszcze. Po pewnym czasie dojdziesz do zaskakującego wniosku. z ich poziomymi. “E". to analityczne patrzenie na znane litery. To samo można robić z innymi literami i cyframi jak np. górnymi i dolnymi kreskami i brzuszkami. której normalnie w całości nie widziałeś w sposób dostatecznie ostry i wyraźny. twoje oczy nie będą sprawiały wrażenia “rozbieganych". Następnie wybierz również duże “H". Wybierz możliwie dużą literę. najpierw na całej jej długości. kilkanaście sekund. a poprzez to lepsze “rozpoznawanie" w umyśle.

mogą zostać w sposób ostry i wyraźny zobaczone. niestety wywołać nadzieję na osiągnięcie błyskawicznych efektów i jeżeli praktykujący sztukę świadomego widzenia. Odstęp pomiędzy palcami powinien wynosić ok. zaświadcza o tym. Jak z tego wynika. że już po kilku dniach wstępnych ćwiczeń rozluźniających. spontaniczna zdolność widzenia rozluźnionym zmysłem wzroku. redukujący napięcia w zmyśle wzroku i w samym oku.relaksacji. 60 cm od twarzy. Jednakże w większości przypadków te “przebłyski" normalnego widzenia trwają na tyle krótko. Nie należy jednak lekceważyć doniosłej roli takich przypadków dla powodzenia terapeutycznego w procesie reedukacji wzroku. a zwłaszcza po osiągnięciu pewnego stopnia dynamicznego odprężenia wzroku. że jakkolwiek z początku krótkotrwały i tymczasowy stan relaksu psychofizycznego. 40 cm. a wraz z nim ostrość widzenia. Czasami takie przebłyski mogą wywołać euforię i stan wzruszenia połączonego z płaczem. lub zgoła niewidoczne. Tym niemniej należy stwierdzić ze spokojem. które normalnie pozostają zamglone. iż wraz z opanowywaniem umiejętności dynamicznego relaksu wzroku. aż do naturalnego ciągłego stanu poprawnego widzenia. Takie przebłyski są częstym i bardzo cennym doświadczeniem osób praktykujących sztukę świadomego widzenia. będzie zanadto “pazerny" na osiągnięcie szybkiegi o trwałego rezultatu. Oto kolejne proste ćwiczenie służące poprawie ruchliwości wzroku. gdyż właśnie te “przebłyski" dają wiarę w powodzenie stosowania metody i ćwiczeń oraz pozwalają na wytrwałą i systematyczną pracę. Proszę podnieść do góry wskazujące palce obu dłoni w odległości ok. na ile pacjent potrafi utrzymać stan dynamicznego relaksu. Odwróć głowę i popatrz na lewy palec. Spójrz na prawy palec. wpływa w efekcie na poprawę funkcjonowania oczu i tymczasową poprawę refrakcji. powraca pierwotna. wady wzroku nie są stanem nieodwracalnym. zaś fakt że przedmioty. Notowane są nieliczne przypadki. powinien być wyraźniej i ostrzej widoczny od palca prawego w tej chwili. Mogą także. objętego wyłącznie widzeniem peryferyjnym. . Powoli zbliżaj palce do siebie. przebłyski wyraźnego widzenia będą występowały coraz częściej i będą stawały się coraz dłuższe. mięśniowego. który zniweczy jego wysiłki. Będzie on widoczny wyraźniej od lewego. może wytworzyć w sobie nieświadomie stan podwyższonego napięcia.

Arnau. aby przekształcił się w elipsę ułożoną poziomo. Ćwiczenie dr. Zaniknij oczy i obserwuj swój wymyślony krążek. przebiegając wewnętrznym okiem wokół jego formy. że łatwo przyjmuje formę elipsy (wydłużonego “jajowego" kółka) po jego ściśnięciu. Następnie w wyobraźni naciśnij palcem wskazującym i kciukiem na boki krążka. wszystkie ćwiczenia które będą usprawniać nasze wyobrażenie widzenia. psuje znaczną część . Proszę nie rezygnować z wyobrażenia sobie naciskającej ręki. rozluźnij dłoń. który można zginać tak. chociaż wydaje się logiczne. Tak więc doskonalenie widzenia w wyobraźni i w pamięci powoduje polepszenie samej funkcji rozpoznawania. Zwolnij rękę z uścisku i patrz na boki krążka powracające do swojej pierwotnej formy okręgu.W trakcie zbliżania spójrz po sześć razy na każdy palec. w sposób który nie występuje w przypadku wahadłowego przesuwania wzroku. Znakomite ćwiczenie wpływające na usprawnienie czynności gałki ocznej poprzez pracę w sferze wyobraźni zaproponował uczeń dr Batesa. naciśnij. w którym się zetkną. Powtórz ćwiczenie 10 razy. następnie rozluźnij rękę i pozwól krążkowi powrócić do swojej poprzedniej formy. Spójrz przez chwilę na tę elipsę. tak aby uformowała się pionowo ułożona elipsa. to pozorne uproszczenie ćwiczenia. ROZDZIAŁ 9 TECHNIKI POPRAWIAJĄCE RUCHLIWOŚĆ WZROKU POPRZEZ PRACĘ WYOBRAŹNI Ponieważ wzrok i jego sprawność zależą w równej mierze od oczu jak i od stanu umysłu. że proces widzenia kończy się aktem rozpoznawania przedmiotu przez umysł. a także na jego funkcjonalne i organiczne niedomagania. dr R. że trzymasz elastyczny gumowy krążek. aż do momentu (włącznie). automatycznie wpływają na poprawę funkcjonowania i sprawność narządu wzroku. Jest to rodzaj przesuwania spojrzenia za pomocą umysłu wpływający na fizyczny narząd akomodacji. Teraz przesuń kciuk i palec wskazujący z boków krążka na jego górę i dół i naciśnij tak. zmień ułożenie i tak dalej 10-15 razy cykl zmian. powinien być za każdym razem wyraźniej widoczny od tego drugiego. oraz że po zaprzestaniu nacisku natychmiast wraca do swojej postaci okręgu. Palec na który aktualnie spoglądasz (nawet po zetknięciu się). Następnie znowu zmień ułożenie swojej ręki. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę na fakt. Arnau Wyobraź sobie.

Chociaż oczy są zamknięte i “nie widzą". Zauważ. sprawia wrażenie ruchu . Teraz możemy odłożyć nasze przybory do pisania i rozpocząć pisanie i rysowanie wyłącznie w sferze wyobraźni. możemy rozpocząć od faktycznego pisania z zamkniętymi oczami. wszystkie mięśnie odpowiedzialne za refrakcję i akomodację działają i to działają w sposób prawidłowy w stanie dynamicznego relaksu. napisz pod spodem to samo zdanie trzy-cztery razy. w dalszym ciągu nie otwierając oczu. masz przygotowany papier do pisania. 3-4 razy. Przygotuj sobie dużą (A4) białą kartkę i pióro. stopniowo powiększając litery. Skoncentruj się na białym tle przylegającym do lewej strony kropki. czy kółka. teraz przesuń (w wyobraźni) spojrzenie na prawą stronę kropki. że kropka.terapeutycznego aspektu tego ćwiczenia. znaku. Zauważ. mając zamknięte oczy na środku pierwszej kartki papieru narysuj okrągłą czarną kropkę. Na przykład “Ala ma kota". aż do najmniejszych mikroskopijnych rozmiarów. że stopniowo pismo staje się coraz wyraźniejsze. lub jeszcze większych. Następnie. gdy przesuwasz wzrok w prawo i w prawo. . To samo ćwiczenie można wykonywać poprzez rysowanie jakiegoś powtarzanego tego samego wzoru. Zamknij oczy i napisz dowolne krótkie zdanie u góry strony. oraz że potrafisz pisać literki. To ćwiczenie pozwala nam dodatkowo uzmysłowić sobie. Ćwiczenie dr R. cały czas nie otwierając oczu trzy-cztery razy (oprócz pierwszego). gdy przesuwasz wzrok w lewo. że siedzisz przy biurku. lub biurku. lub cienki pędzelek i w swojej wyobraźni. Arnau jest odpowiednie do stosowania we wszystkich wadach wzroku. jak silne i nieprzerwane są ruchy mięśni podczas trwania cyklu “uzmysławiania" sobie. podobnie jakby to miało miejsce w rzeczywistości. Pisanie i rysowanie z zamkniętymi oczami Ćwiczenia pisania i rysowania przeprowadzane w wyobraźni z zamkniętymi oczami. Staraj się napisać pod spodem to samo zdanie ciągle pomniejszając litery. Przesuwaj rytmicznie spojrzenie tam i z powrotem. nie potrafisz odczytać bez okularów. Usiądź przy stole. pióro. Wyobraź sobie. lub cienkopis). aż do normalnie pisanych rozmiarów. (dlatego najlepszy jest rysik. a w szczególności w przypadkach krótkowzroczności. albo cienkopis. W lewo. których normalnie. ze względu na ich mały rozmiar.przesuwania się. Powtórz ćwiczenie na nowej czystej kartce.

słów. że okrąg będzie się “przesuwał" w kierunku przeciwnym do ruchu twojej uwagi. przejedź kilka razy linią prostą przez środek okręgu zaczynając od prawej strony do lewej i z powrotem. pomiędzy nimi. Dojedź do środka okręgu — miejsca przecięcia się tych dwóch linii i po skosie poprowadź do góry kolejną linię do granic okręgu. Potem przejedź po obwodzie \ okręgu i zrób taką samą linię z góry do dołu i z dołu do góry. że twój nos uległ przedłużeniu o około 20-25 cm. w prawo i kilka razy po niej przeciągnij. Zauważ. Spróbuj to (możliwie duże) koło obrysować 6-10 razy. nie odrywając “ołówkonosa" od rysunku. ślimaka. swojego podpisu.5 cm. 2-3 cm poniżej. Płynnie przekręcaj głową od jednego do drugiego ramienia i przejedź po tym znaku 10-15 razy. Teraz swoim okiem wyobraźni przesuń spojrzenie z kropki po lewej stronie do kropki po prawej stronie okręgu. 10 cm jedna od drugiej. a obwód po którym rysujesz coraz grubszy. więc początkowo rysowane kółka będą lekko kanciaste. rozpocząć rysowanie okręgów na wyobrażonej kartce papieru. czy też nie. Kolejne ćwiczenie przypomina nieco wyobrażenie kłamiącego Pinokia. zakończ rysunek wbiciem ołówka w miejsce przecięcia się tych czterech linii. Tak więc twój nos (w wyobraźni) przybrał formę dwudziestocentymetrowego ołówka. Później wyprowadź odpowiednią linię w lewo do góry i na dół. zaś biała przestrzeń w środku intensywnie śnieżno-biała. .Następne ćwiczenie umysłowego uruchamiania zmysłu wzroku wygląda następująco: Wyobraź sobie. a potem z powrotem. Powtarzaj rytmicznie przesunięcia kilkanaście razy. Zakończeniem twojego nowego nosa jest ołówek. czy sprali. Wyobraź sobie. Okrąg w twojej wyobraźni powinien być bardzo mocno czarny. Spróbuj teraz twoim nowym piszącym organem. możliwie jak największą (jak tablica szkolna) i narysuj olbrzymią leżącą na boku ósemkę — znak nieskończoności. Następnie. sprawdź czy czubek “ołówkonosa" przesuwa się po narysowanych liniach. Na pewno kolejne kółka będą coraz bardziej okrągłe. weź (w wyobraźni) kolejną czystą kartkę. Te ćwiczenia można i należy kontynuować poprzez ćwiczenie pisania różnych liter. że na czystej kartce papieru namalowałeś dwie kropki oddalone o ok. namalowałeś okrąg o średnicy ok 1. Doskonale sprawdza się rysowanie nosem klucza wiolinowego. przez środek na dół po przekątnej. Na pewno szyja nie jest tak sprawna jak pisząca ręka. stosując utrudnienia poprzez stopniowe zmniejszanie wielkości liter. Nie otwierając oczu i nie rezygnując z tworzenia dzieł swoim nowym instrumentem do rysowania. ale ok. Gdy masz już podzielone kółko na osiem części przez cztery średnice.

Chociaż to ćwiczenie może się wydać zabawne i dziecinne. oddychaj często i jeszcze częściej mrugaj. Widzenie peryferyjne jest stosowane do umiejscowienia siebie w czasie i w . pozostawiając zamazany widok padający na plamkę żółtą (macula). lub może być zmieniony stopień zakrzywienia rogówki. Krótkowzroczność wskazuje także na umysł krytyczny. soczewka może wykazywać nadmierną akomodację. jest wbrew pozorom niezwykle skuteczne w metodzie reedukacji wizualnej. ze szczególnym uwzględnieniem krótkowzroczności. osądzający i mający zbyt wielką skłonność do przywiązywania wagi do szczegółów. Znanym powodem jest cukrzyca i ogólnie zły stan zdrowia. Jest wyrazem niedowierzania w to co się widzi i sposobem patrzenia na świat wypełnionym lękiem (mniej lub bardziej uświadomionym). Poniżej zostanie podane to. że wytworzony w oku obraz zostaje zogniskowany przed siatkówką. W kategoriach emocjonalnych krótkowzroczność jest rodzajem zamknięcia się w sobie i wycofaniem się. Poważne stresy i problemy emocjonalne mogą być przyczyną przejściowego pogorszenia się wzroku w tym zakresie. Zakończ ćwiczenia kilkuminutowym zasłanianiem. tylko podążaj wzrokiem za ich obrysem. Książki i gazety — ćwiczenie opracowane przez Meir Schneider. Fizjologia tego zjawiska polega na tym. a siatkówką (najczęściej wymieniana przyczyna). Same soczewki mogą ulec nieznacznemu przemieszczeniu. Krótkowzroczność często wskazuje na utratę poczucia bezpieczeństwa i uogólnionym zbyt wielkim dążeniu do zobaczenia. na co należy zwrócić szczególną uwagę przy reedukacji wzroku. Odwróć książkę odwrotnie niż normalnie przy czytaniu i śledź wzrokiem krawędzie liter. Nie próbuj rozpoznawać liter. albo soczewki. analityczny. Nieliczne przypadki są spowodowane genetycznymi wadami pigmentacji siatkówki. Koncentrują ponadto światło na plamce żółtej pozbawiając pozostałą część siatkówki udziału w procesie widzenia. które zostały już w tej książce opisane. co bywa spowodowane także zbyt wielkim ciśnieniem w oku. Soczewki krótkowidzów mają wartość ujemną i tak też pozwalają im się czuć. mogą i powinny być stosowane przy wszystkich wadach wzroku. Przyczyny tego zjawiska mogą być różne: wydłużona oś gałki ocznej na linii pomiędzy soczewką. ROZDZIAŁ 10 KRÓTKOWZROCZNOŚĆ Techniki i ćwiczenia.

ale nie ulega wątpliwości. początkowo w ograniczonym zakresie. ale ich rozstawienie. . gdyż to właśnie tym narządem w głównej mierze. nienaturalnych i wysoce abstrakcyjnych. że każdy może czerpać korzyści z zaprezentowanych tutaj ćwiczeń i technik. oraz jest to sposób na pozbycie się barier i ograniczeń narzuconych przez dotychczasowy upośledzony ogląd świata. jak również źle zaprojektowane dla narządu wzroku podręczniki. ale także w procesie rozpoznawania pamięć i techniki skojarzeń.przestrzeni. grubość. Bez wątpienia najbardziej efektywna praca reedukacyjna wzroku. dziecko jest zmuszone zaprząc nie tylko spostrzeganie. z reguły w okresie dzieciństwa. nawet znikający za horyzontem. Dzieci w przypadku porzucenia i odrzucenia mają tendencję do rozwijania wysokiego stopnia krótkowzroczności. jak i (w głównej mierze) z faktem nauki czytania i pisania oraz przyswajania w związku z tym zupełnie nowych w dużej mierze abstrakcyjnych elementów wizualnych jakimi są litery i cyfry. ćwiczenie “Statek"). gdy stoimy na wiadukcie i obserwujemy przejeżdżający pod nami i później oddalający się pociąg. stopień zaczernienia i kontrast. który z kolei w łatwy i bezpośredni sposób może się przekształcić w wadę wzroku. oraz umownych obiektów musi wytwarzać stan napięcia psychicznego. Zatem można sobie wyobrażać sytuację. Głównym elementem wydaje się być czynnik psychologiczny stresu związanego zarówno z nauką. Do tego można dodać częstokroć niedostateczne oświetlenie sal lekcyjnych. szczególnie w skomplikowanych przypadkach. po pewnym okresie wpatrywania się w intensywne zaczernienie powinna być połączona z wyobrażaniem sobie oddalających się obiektów (np. akomodacji prawidłowej dla normalnie widzącego oka. Dla krótkowidzącego jest to częstokroć jedyna droga do uruchomienia. Ten proces nauczenia się nowych. Te elementy nie występują w przyrodzie jako naturalny składnik otoczenia. niezmiernie mały punkcik na samym końcu wizualizacji. to prawie zawsze stan nabyty. które w krótkim okresie czasu występują niemal jednocześnie. Ta wada wzroku u dzieci ma swoje przyczyny w kilku niekorzystnych zjawiskach. przyswajaniem wiedzy. Krótkowzroczność. oraz chęcią otrzymywania dobrych ocen (bądź unikania złych). sunący po nieskończenie długich szynach aż do granic horyzontu. dlatego też. elementem współzawodnictwa występującym wśród uczniów. Dla krótkowidza ogólnie i powszechnie stosowana technika zasłaniania. dziecko pracuje w szkole. zostanie przeprowadzona pod kontrolą doświadczonego instruktora sztuki świadomego widzenia. gdyż to nie wielkość liter decyduje o komforcie pracy wzroku.

pływacy. Po kilku tygodniach powinno być możliwe ćwiczenie z jeszcze większej odległości. zaś małe proporcjonalnie mniejsze. Taka forma kalendarza jest nam znana . rybacy na łodziach wyruszający na połów itd. które widzi gorzej wymaga więcej pracy i odpowiednio dłuższego okresu ćwiczeń. Po kilku minutach takiej pracy wizualizacyjnej. Po kilku dniach regularnych (5-10 razy dziennie) ćwiczeń. To oko. znikający za horyzontem tabun koni. tak jak to zostało opisane w ćwiczeniach z kalendarzem. Nie należy jednakże zapominać o odpoczywaniu poprzez zasłanianie. Z tego powodu należy wykonać. dla tej wady wzroku. prowadzenie samochodu. należy zakryć jedno oko opaską lub chustką i rozpocząć ćwiczenie od nowa każdym okiem osobno. Im większe wydaje się zmęczenie. należy (jeżeli jest to akurat możliwe) przeprowadzić krótką kąpiel słoneczną i przejść do ćwiczeń określonych w poprzedniej części pozycji jako bujanie (zarówno krótkie jak i długie). chodzenie po zatłoczonych ulicach itp. Po krótkim czasie (2-3 min. czy osób można modyfikować na różne sposoby np. oraz nawyk centralnej fiksacji (focusingu). Ćwiczenia analitycznego patrzenia. przesuń swoje miejsce siedzenia o 30-60 centymetrów od kalendarza i kontynuuj ćwiczenia z tej zwiększonej odległości. tym dłuższe powinny być okresy odpoczynku. gdzie duże litery i cyfry będą wielkości cyferek na ręcznym męskim zegarku. można stosować bez modyfikacji dla tej wady wzroku. W ostateczności możemy zaopatrzyć się w mały reklamowy kalendarzyk wielkości i tej strony książki. jak i ćwiczenia usprawniające ruch oka.: zawody sportowe — biegacze. z której bez specjalnego wysiłku będą widoczne duże cyfry. chyba że tego wymaga wyjątkowość sytuacji jak np. Ćwiczenia należy rozpoczynać obydwoma oczami. oraz przyzwyczajania oczu i umysłu do widzenia bez pomocy okularów. lub zakupić mały model naszego “kalendarza". Przypominam też o nie noszeniu okularów po rozpoczęciu regularnych ćwiczeń. Ćwiczenia z kalendarzem wymagają niewielkiego dostosowania.).Ten rodzaj wyobrażonego widzenia oddalających się i przybliżających się przedmiotów. Należy zacząć od takiej odległości. To zapoznawanie zostanie połączone z ćwiczeniem ruchliwości narządu wzroku. Niezbędne stanie się bardzo dobre zapoznanie się z graficznym ułożeniem cyfr poszczególnych 12 miesięcy. Oczy krótkowidza wymagają częstych ćwiczeń pozwalających na zmianę ogniskowej z bliskiej na daleką.

Następnie zacznij przerzucać spojrzenie po jedynkach kolejnych miesięcy. trzy przerwy spójrz na nazwę miesiąca i dokonaj analitycznego patrzenia np. w którym się ona znajduje (podobnie z innymi literami).podobnie jak cyfry na nim wydrukowane. w takiej odległości. Teraz ćwicz przerzucanie spojrzenia z dowolnie wybranej cyfry miesiąca. Można także stosować odpowiednie ćwiczenia z tablicą Snella (np. Co pewien czas wykonuj przerwę na zasłanianie.). jak i . że wiesz jak wygląda “l" pomimo niewyraźnego obrazu będzie to stosunkowo proste zadanie. czy 31 (29-28) nie ma najmniejszego znaczenia. gdyż jest równie łatwa do zlokalizowania — na końcu słupka. 7. w styczniu. Dzięki temu. W takich kalendarzykach jedynkę jest z reguły najłatwiej odnaleźć. nie zatrzymując wzroku na żadnej z nich na dłużej niż i sekundy. To że nie widzisz. Jednakże nasz umysł i nasza pamięć podpowiadają nam kształt poszukiwanych cyferek. a potem po coraz bliżej od siebie leżących miesiącach. potem po prostych możliwie daleko. na wpół w rzeczywistości cyferek normalnie niedostrzegalnych. czy ten obraz jest podpowiadany przez umysł. W celu zapoznania się z małym kalendarzykiem przy zachowaniu jednoczesnego dynamicznego relaksu wzroku wykonaj następujące ćwiczenie: Postaw kalendarzyk na podwyższeniu. w dobrze oświetlonym miejscu na wysokości oczu. czy później zostanie i tak przyswojone przez wzrok. chodzi o ruch oczu. Nie ma tutaj znaczenia fakt. żeby cyferki oznaczające kolejne dni miesiąca stały się lekko rozmazane i nieostre. że jednak zauważasz. co pozwala nam na zobaczenie na wpół w wyobraźni. odszukując ją w kolejnych słupkach (np. gdyż usytuowana jest po lewej stronie na początku słupków z dniami miesiąca. Ku twojemu zdziwieniu może się okazać. na literę “E" w każdym z miesięcy. Wykonaj relaks przez zasłanianie. czy to jest 30. tak aby widzieć cyferki na granicy ostrości. a która 31. gdyż wyostrzone widzenie wcześniej. Ćwiczenie na dwa kalendarze Ćwiczenie na dwa kalendarze ma na celu usprawnienie akomodacji oka krótkowidzącego i zmiany ogniskowej. To samo powtórz z cyfrą 30 i 31. Należy je wykonywać zarówno dwojgiem oczu. 16 itd. dlatego też. która cyfra to 30. ku naszemu zdziwieniu bardzo łatwe stanie się rozpoznawanie cyferek z odległości. Spróbuj zobaczyć cyfrę “l" w pierwszym miesiącu np. zamieszczonej w książce “Naturalne leczenie wzroku". Najpierw jak najdalej po przekątnych. a następnie przybliż się do kalendarzyka.). a co dwie. przez co nasz wzrok nie wytęża się i pozostaje rozluźniony. z której przy pierwszej próbie wydawałoby się niemożliwe dostrzeżenie czegokolwiek na tak małym kawałku kartonika.

także w warunkach codziennego życia. gdyż techniki stosowane przy napiętym i zmęczonym wzroku nie są skuteczne. mogą być próby czytania podejmowane z większej niż zazwyczaj odległości (i bez okularów). aż dokładnie opanujemy jego wykonanie. Początkowo przezwyciężenie tego oporu wydaje się niemożliwe i lepiej jest zdobyć się na cierpliwość i przerwać ćwiczenie. Jeżeli nie jest to możliwe należy kogoś poprosić. warto przed rozpoczęciem ćwiczenia nauczyć się go na pamięć. Ćwiczenie to bowiem składa się z wielu szczegółowych instrukcji i jedynie dokładne ich wykonanie może zagwarantować sukces. a gdy to już nie pomaga. przy stopniowym (co kolejny seans) przesuwaniu się o kilka rzędów krzeseł do tyłu. który powinien znajdować się na wysokości oczu w odległości będącej granicą “ostrego" widzenia. Tekst tego ćwiczenia warto nagrać sobie na taśmę. Należy ćwiczyć tak często jak to jest możliwe (3-10 razy dziennie). Przy pierwszych objawach zmęczenia i napięcia w oczach. a następnie spójrz na dużą jedynkę z dużego “kalendarza". z wymalowanym czarnym flamastrem znakiem X na środku każdej znich. by w trakcie jego wykonywania odczytywał nam pomału zamieszczony poniżej opis — do czasu. przy zachowanym stanie dynamicznego odprężenia.z jednym zasłoniętym. Jeśli żadna z tych możliwości nie wchodzi w rachubę. Usiądź na przeciw “kalendarza dużego". Czarną kartkę przypinamy do ściany i na jej środku mocujemy jedną z białych kartek ze znakiem X. oraz czarna kartka papieru formatu A4. Powtarzaj to ćwiczenie z kolejnymi cyframi. aby cyfry były wyraźnie widoczne. jednakże bez przesadnego forsowania się. praktykowanie techniki “Błysku". Zakładamy. że masz "kalendarz" zarówno duży. Mały kalendarzyk trzymaj na tyle blisko oczu. pamiętaj o prawidłowym oddychaniu. Korzystnym urozmaiceniem w rekonwalescencji krótkowidzów. zakończyć ćwiczenie. jak i z jednym okiem zasłoniętym (na zmianę). a więc z okien autobusu. Zamknij oczy i odpręż się. Swobodne patrzenie Do wykonania tego ćwiczenia1 potrzebne są dwie kartki papieru formatu A5. Wielu ludziom ćwiczenie to może wydawać się przesadnie dokładne i z tego powodu osoby te odczuwają przed nim podświadomy opór. jak i mały. Popatrz na duże “l" na małym kalendarzu. zarówno równocześnie dwojgiem oczu. należy zrobić przerwę na zasłanianie. niż kontynuować je czując wzrastające . Można także zastosować metodę kilkukrotnego obejrzenia tego samego filmu w kinie. Stopniowo zwiększaj odległość od dużego kalendarza. czy tramwaju.

Następnie unosimy rękę z drugą kartką papieru nieco poniżej linii oczu. że kartka przesuwa się w przeciwnym kierunku. Ćwiczenie powtarzamy dziesięć razy. Powtarzamy całe ćwiczenie w pamięci przy zamkniętych oczach. Utrzymujemy ruch głowy. Prowadzimy czubek nosa delikatnie z lewa na prawo i z prawa na lewo wzdłuż poziomej krawędzi. Jest to dowód na prawidłowe wykonanie ćwiczenia. przy czym wzrok powinien przesuwać się po lewej krawędzi kartki. Czubkiem nosa zakreślamy dziesięciokrotnie jej lewą krawędź. że na krawędzi kartki powstaje bardzo jasna pionowa kreska. Koncentrujemy wzrok na literze X znajdującej się na kartce trzymanej w ręku. Korzystnie jest wprowadzić element odprężający w trakcie wykonywania tego ćwiczenia. Ćwiczenie można wykonywać stojąc lub siedząc. na przkład zastosować podkład muzyczny w tle . co również powinniśmy dostrzec przy omiataniu wzrokiem kartki trzymanej w ręku. Wydaje się. że kartka przesuwa się pionowo w przeciwną stronę. Przy każdym następnym wykonaniu z pewnością uda się posunąć o krok naprzód. Teraz widzimy to. Powinno się przy tym wydawać. Teraz otwieramy oczy i rozpoczynamy ćwiczenie z górną krawędzią. Również kartka na ścianie powinna sprawiać wrażenie jakby poruszała się w kierunku przeciwnym do ruchów głowy. a następnie. odsuwamy ją od siebie maksymalnie. tak aby znak X wydawał się już lekko rozmyty. Oddychamy głęboko i mrugamy oczkami. następnie głęboko oddychamy i mrugamy. Na ścianie na wysokości oczu mamy kartkę czarnego papieru na której centralnie jest usytuowana biała kartka z czarnym znakiem X. Oddalamy się od kartki na ścianie dokładnie na odległość granicy ostrości naszego wzroku. gdyż dalekowidze wykonują to ćwiczenie dokładnie odwrotnie. Ponownie widzimy białą kreskę. Jeśli jesteś dalekowidzem — przeczytaj szczegółowy aneks zamieszczony na końcu opisu. nie odrywając wzroku od znaku X. Kartka w ręce. Następnie kartka na ścianie — powtórzenie dziesięć razy — krawędź się rozjaśnia.napięcie i złość. Kręcimy dziesięć razy głową i wydaje się.spokojne odprężające utwory na harfę.) i poruszamy głową lekko w górę i w dół. Ćwiczenie z przesuwaniem powtarzamy również dziesięciokrotnie. Następnie ustawiamy kartkę trzymaną w ręku tak by widzieć ostro znak X (normalny wzrok: — ca 35 cm. Utrzymując rytmiczny ruch głowy przenosimy wzrok na lewą krawędź białej kartki umocowanej na czarnym tle na ścianie. Następnie . Zmieszczona poniżej szczegółowa instrukcja jest pomyślana dla krótkowidzów. lewa krawędź dziesięć razy — krawędź się rozjaśnia. Teraz kierujemy wzrok na kartkę na ścianie i powtarzamy śledzenie górnej krawędzi kręcąc łagodnie dziesięć razy głową — w efekcie krawędź się rozjaśnia. szybkim ruchem przywodzimy ją do samego nosa. Drugą kartkę papieru ze znakiem X trzymamy w ręku. gitarę klasyczną lub muzykę barokową. aż do pełnego wyprostu ręki.

spoglądając na znak trzymany w ręku. że jesteśmy w stanie ponownie nauczyć się odprężonego i swobodnego patrzenia. Jeżeli jednak udało się ostro i wyraźnie wyobrazić sobie głęboko czarny znak X przed oczami. Powtarzamy całość omiatając wzrokiem dolną krawędź kartki trzymanej w ręku. by spojrzeć na znak X trzymany w ręku. lepiej ćwiczenie przerwać. otwieramy ponownie na krótko oczy. możemy zacząć od początku lub przełożyć wykonanie tego ćwiczenia na następny dzień. Zamknij oczy i wyobraź sobie ten znak z taką dokładnością. Znak widziany przed zamkniętymi oczyma powinien być intensywnie czarny. lecz raczej na białej krawędzi lub poniżej. Powtarzamy dziesięć razy. Ważne jest przy tym. Potem znowu powtarzamy to ćwiczenie w pamięci przy zamkniętych oczach i utrzymanych ruchach głowy. nieprawidłowe nawyki świadomego postrzegania (i niepostrzegania). wyraźnego. Powinniśmy go zobaczyć równie ostro i wyraźnie. Aneks dla dalekowidzów . Teraz otwieramy oczy. oczy rzucając przelotne spojrzenie na znak X znajdujący się na kartce trzymanej w ręku. z rzadka dłużej niż kilka sekund. które poprzednio przy zamkniętych oczach byli sobie w stanie wyobrazić. Te mianowicie. Nie zapominamy przy tym o głębokim. Następnie to samo wykonujemy z dolną krawędzią kartki umocowanej na ścianie. Zamykamy oczy i końcem nosa rysujemy czarny znak w powietrzu. Zazwyczaj ostre widzenie znaku X na ścianie osiąga się na mniej niż jedną sekundę. by nie koncentrować spojrzenia bezpośrednio na znaku. przechytrzając tym samym dotychczasowe. Zamykamy oczy i wyobrażamy sobie znak X znajdujący się na ścianie i w myślach sprowadzamy go bliżej. na jaką jesteś w stanie się zdobyć. Niektórzy widzą ostro jedynie fragmenty obrazu. głęboko czarnego znaku X przed oczyma. Powinno się wydawać. Otwieramy oczy i kilka razy mrugamy. by na koniec odtworzyć to ćwiczenie przy zamkniętych oczach. Następnie w identyczny sposób postępujemy z kartką na ścianie. Jeśli w tym momencie nie możemy sobie wyobrazić ostrego. Jeśli udało się osiągnąć przebłysk ostrego widzenia. kręcąc przy tym dalej głową. Otwieramy oczy i omiatamy wzrokiem (i końcem nosa) wszystkie cztery krawędzie kartki trzymanej w ręku — przez cały czas utrzymując ruch głowy z prawa na lewo i z powrotem. że obramowana jaśniejszymi liniami kartka papieru każdorazowo przesuwa się w przeciwnym kierunku. Jeśli mamy kłopoty z przypomnieniem sobie dokładnego obrazu znaku X. utrzymując jednak skręty głowy w lewo i w prawo. Nie należy się jednak denerwować — stosujemy krótki relaks — na przykład ćwiczymy krótkie kołysanie i jeśli mamy ochotę.zamykamy oczy i powtarzamy to w pamięci. jest to dowodem na skuteczne przeprowadzenie ćwiczenia i jednocześnie podstawą do wyciągnięcia wniosku. Następnie otwieramy. spokojnym oddychaniu. otwieramy je i przelotnie patrzymy na znak na ścianie.

Dla dalekowidzów sposób wykonywania tego ćwiczenia jest zasadniczo identyczny, jednak z jedną ważną różnicą: dalekowidz ustawia się w takiej odległości od ściany, by znak X widzieć ostro i wyraźnie, natomiast znak X trzymany w ręku przybliża do granicy ostrości wzroku tak, aby był rozmyty i niewyraźny. Na koniec ćwiczenia należy spojrzeć na kartkę trzymaną w ręku — ostry i wyraźny znak X jest dowodem, że ćwiczenie się powiodło.

ROZDZIAŁ 11 DALEKOWZROCZNOŚĆ
Hipermetropia, albo nadwzroczność. Jest to wada, w której oko wykazuje tendencję do ogniskowania obrazu poza siatkówką. Z reguły nie stanowi problemu przy niewielkich wadach i może być przezwyciężona za pomocą akomodacji. Większość ludzi rodzi się dalekowzrocznymi. Przyczyny powstawania tej wady nie są dobrze zrozumiane, podobnie jak wszystkie inne zagadnienia związane z problemami widzenia. Najczęściej wymienianą przyczyną jest niedostateczna długość gałki ocznej, inne możliwości to odklejenie siatkówki, niedostateczna ako-modacja itd. itd. W wymiarze psychicznym nadwzroczność jest rodzajem zdystansowania się od czasu teraźniejszego i kwestii ważnych tu i teraz. Dalekowzroczność może być także rodzajem patrzenia poprzez filtr lęku. Uwaga dalekowzrocznych jest kierowana w przyszłość i na zewnątrz. Wadę dalekowzroczności można podzielić na dwa rodzaje: Hipero-pia, która występuje u młodych ludzi i trwa do późnej starości, oraz presbiopia inaczej zwana starczowzrocznością, występującą i ujawniającą się u ludzi po czterdziestce, a nawet później. Zgodnie z doświadczeniami i pozytywnymi wynikami stosowania sztuki świadomego widzenia przez dr Batesa i jego następców można stwierdzić, że wszystkie formy dalekowzroczności można częściowo, lub całkowicie doprowadzić do stanu normalnego widzenia. O tym jak bardzo wady wzroku mogą wpływać na cały organizm człowieka, niech świadczy fakt, że hiperopia (dałekowzroczność) bardzo często wywołuje złe samopoczucie i bóle w okolicy skroniowej, zaś gdy jest połączona z chociażby minimalnym zezem rozbieżnym np. w jednym oku, staje się przyczyną bólów i zawrotów głowy oraz nudno-ści. Sztuczne soczewki i lekarstwa mogą czasami zmniejszyć powyższe dolegliwości, ale notowane są przypadki wieloletniego występowania wymienionych objawów, które zostały usunięte dopiero wraz z przyczyną tzn. po skutecznym zastosowaniu metody reedukacji

wzroku dr Batesa. Presbiopia, czyli starczowzroczność jak sama nazwa wskazuje, zwykło się uważać za jeden ze skutków ubocznych ogólnego starzenia się organizmu i postępującego pogorszenia się funkcjonowania wszystkich organów człowieka. Z drugiej strony rzecz ujmując, żyje znaczna liczba osób w podeszłym wieku, które nie zgłaszając potrzeby noszenia okularów, przeczą tezie nieuchronnego pogarszania się wzroku, wraz z postępującym wiekiem. Jakkolwiek trudno zaprzeczyć tezie, że w podeszłym wieku następuje w mniejszym, lub większym stopniu utwardzenie się i zmętnienie soczewki oka, jak również pogorszenie stanu mięśni gałki ocznej, to należy stwierdzić, że techniki metody dr Batesa stanowią skuteczne antidotum, na te niekorzystne zmiany. W reedukacji stanu dalekowzroczności, w tym przypadku hipero-pii, pomocne są wszystkie techniki i ćwiczenia, które wprowadzają oczy i umysł w stan dynamicznego relaksu, a więc: zasłanianie, bujanie, ćwiczenia zwiększające ruchliwość wzroku, ćwiczenie “błysku" na bliską odległość. Do tych wymienionych i opisywanych już ćwiczeń konieczne jest dołączenie ćwiczeń w wyobraźni, oraz technik usprawniających refrakcję i “focusing" (czyli centralną fiksację). Techniki usprawniające refrakcję są analogiczne do tych, które zostały opisane w rozdziale o krótkowzroczności, tylko jakby “odwrócone" w drugą stronę. Na przykład: spoglądamy na duży “kalendarz" z dużej odległości, tak że jest wyraźnie widoczny, a następnie przerzucamy spojrzenie na mały kalendarzyk trzymany na granicy nieostrego widzenia. Oczywiście w obu przypadkach chodzi o odnalezienie tej samej cyfry. Większość ćwiczeń z kalendarzem opisanych w rozdziałach o usprawnieniu ruchu oka, oraz o krótkowzroczności można wykonywać z powodzeniem, z tym, że te dotyczące krótkowzroczności należy niejako przestawić o 180 stopni dla potrzeb dalekowidza. Jak należy przestawiać ćwiczenia przedstawię na pierwszym przykładzie ćwiczenia wyobraźni. Tak jak krótkowidz, stojący na wyobrażonym wiadukcie kolejowym obserwował oddalające się po niekończącym się torze pociągi, znikające za horyzontem, tak dalekowidz powinien obserwować nadjeżdżający i zbliżający się do niego z bardzo daleka pociąg, który w miarę jak się przybliża ujawnia coraz więcej szczegółów, włącznie z tymi najdrobniejszymi. Na przykład: jednym ze szczegółów może być coraz wyraźniej i bliżej widoczny reflektor pociągu, który najpierw jest białą (nie zapaloną) plamką, później daje się w nim wyróżnić metalowe obramowanie i płaskie okrągłe szkło, później można dostrzec za szkłem żarówkę, a w tej żarówce wyróżnić druciki podtrzymywane przez bardziej sztywne pręciki. I tak dalej, ze wszystkimi dostrzegalnymi elementami. Ważne, żeby pociąg się

zbliżał, a w miarę jego zbliżania się nie zmniejszała się ostrość i wyrazistość “widzenia". Sposób widzenia dalekowidza powoduje, że czytany przez niego tekst, sprawia wrażenie szarego i niewyraźnego. W wyniku stosowania podstawowych metod sztuki świadomego widzenia takich jak zasłanianie, słoneczne kąpiele, bujanie, ćwiczenia usprawniające ruchomość wzroku, w sposób pośredni ten stan rzeczy ulega zmianie. Na poprawę tej wady w sposób bezpośredni wpływamy poprzez zastosowanie technik ćwiczenia w pamięci i w wyobraźni. Metoda pracy z “kalendarzami" dalekowidza powinna wyglądać następująco: Wybierz jedną z dużych cyfr, lub liter dużego kalendarza, zamknij oczy i rozluźnij się. Zwróć uwagę na intensywność czerni druku i zauważ, że ten sam kolor, z taką samą intensywnością, został zastosowany przy druku małego “kalendarza", które są widzialne jako szare i niewyraźne. Teraz wyobraź sobie którąś z małych liter, lub cyfr, małego “kalendarza" i postaw na szczycie tej dotychczasowo szarej literki (lub cyferki) czarną kropkę, na dole tego znaku umieść taką samą, a może (jeśli to możliwe) jeszcze czarniejszą kropkę. Przejedź swoim wewnętrznym okiem wyobraźni po tej literce z góry na dół i z dołu do góry kilkakrotnie. Czarne kropki na dole i na górze powinny rozmazywać się po kształcie litery, powodując jej coraz głębsze zaczernienie. Po pewnym czasie mała literka (cyferka) w wyobraźni powinna być wyraźnie widoczna, przekształcić się z szarej i rozmazanej w kontrastujący z białym tłem czarny symbol, przy nie zmienianiu swej wielkości. To ćwiczenie w wyobraźni spróbuj powtórzyć w rzeczywistości z jedną z literek, lub cyfr małego “kalendarza". Być może będziesz widział wyraźnie tylko przez krótki moment, po czym widok cyfry ulegnie ponownemu rozmazaniu. Wtedy powtórz ćwiczenie w pamięci i wyobraźni. Ćwicz 10-20 razy. Następne ćwiczenie jest w pewnym sensie odwrotnością poprzedniego i polega na wyobrażeniu białej przestrzeni, która pozostaje pomiędzy czarno odwzorowanymi formami liter. Spróbuj na chwilę, w wyobraźni skoncentrować się na czerni liter, czy cyferek małego “kalendarza", następnie przerzuć wzrok twojej wyobraźni na białą przestrzeń, która znajduje się wewnątrz litery, czy cyfry, a także zaobserwuj białe tło pomiędzy, oraz pod i ponad literami. Staraj się wyobrazić te białe przestrzenie jako coraz bielsze i coraz jaśniejsze. Bielsze niż mogą być w rzeczywistości. Po krótkiej koncentracji na efekcie pogłębionego dostrzegania bieli tła pomiędzy i

wewnątrz liter, otwórz oczy i kontynuuj ćwiczenie postrzegania białego tła na małym “kalendarzu" pomiędzy, wewnątrz, ponad i pod cyframi, czy literami. Zauważ, czy podczas tego ćwiczenia pogłębiła się automatycznie czerń niejako pomijanych liter i cyfr, oraz czy dostrzegasz kontrast na granicy czarnego druku i białego tła. Ćwiczenia polegające na dostosowywaniu umysłu i oczu do zmiany refrakcji, ogniskowej przy oglądaniu przedmiotów z bliskiej i dalekiej odległości są przydatne i pożyteczne zarówno dla krótko- jak i dla dalekowidzów i zostały opisane w poprzedniej części poświęconej ćwiczeniom na krótkowzroczność. Starczowzroczność, jak wynika z doświadczeń osób stosujących metodę dr Batesa, jest uleczalna i większość osób stosujących tę metodę zanotowało znaczną poprawę jakości widzenia, aż do uzyskania stanu normalnego widzenia. Starczowzroczność, której przejawem jest niemożność wyraźnego i dokładnego widzenia blisko ustawionych przedmiotów, powinna być reedukowana poprzez stosowanie niemalże wszystkich technik sztuki świadomego widzenia, dobieranych według indywidualnych potrzeb i upodobań (oprócz tych na krótkowzroczność). Oprócz technik opisanych powyżej, poprawiających jakość widzenia w przypadku dalekowzroczności, warto w tym przypadku położyć nacisk na ćwiczenia polepszające warunki i możliwości czytania. W warunkach uzyskania (poprzez odpowiednie ćwiczenia) umiejętności osiągnięcia i utrzymania stanu dynamicznego odprężenia zmysłu wzroku, staje się możliwe (początkowo przez krótki okres czasu) rozpoznawanie i czytanie liter bez pomocy okularów. Ponieważ takie czytanie może szybko okazać się męczące, gdy tylko pojawi się napięcie, należy natychmiast przerwać ćwiczenie i wykonać relaks poprzez zasłanianie. Uwaga! Nigdy nie należy wykonywać ćwiczeń w stanach napięcia zmysłu wzroku i zmęczenia. Niezbędnym warunkiem skuteczności ćwiczeń jest wykonywanie ich w stanie dynamicznego odprężenia! Próby czytania tekstu poprzez “wysilanie" wzroku, jego wytężanie i napięcie mogą spowodować nawet pogorszenie się wady. Tak więc podczas prób czytania tekstu bez okularów, należy robić częste przerwy w celu zasłaniania, nasłoneczniania i bujania. Ćwiczenie czytania należy wykonać w następujący sposób: Przeprowadzamy serię ćwiczeń relaksujących narząd wzroku, po czym umieszczamy książkę z drobnym drukiem, w bardzo dobrze oświetlonym miejscu. Patrz na stronę spokojnie, bez najmniejszego wysiłku, równomiernie oddychając i nie zapominając o mruganiu oczyma.

Przebiegaj wzrokiem po białych pasach tak jakbyś czytał te linie. godne polecenia są następujące techniki. jak to jest możliwe. Okulary usztywniaj ą rogówkę w takim akurat zmienionym stanie w jakim znajdowała się w chwili badania u okulisty. zaś w tym przedziale ćwiczenia z dominem. wymawiaj liczby w górnych połówkach pierwszego rzędu domina. jak oddech. Dla osób astygmatycznych najlepsze są ćwiczenia z zakresu ćwiczeń poprawiających ruchliwość wzroku.Pozwól oczom wędrować wzdłuż białej przestrzeni pomiędzy liniami druku. Następnie oddal się od kostek domina. można je do czegoś prowizorycznie przymocować. Promienie świetlne przechodzące przez to zniekształcone środowisko skupiają się w sposób nieprawidłowy. nie zapominając o podstawowych warunkach. wydaje się być jedyną alternatywną drogą prowadzącą do poprawy stanu narządu wzroku. po czym tak szybko. a następnie w kolejnych rzędach. a następnie w dolnych. po czym w górnych i dolnych połówkach na przemian. wszystkie tak. Co pewien czas rób przerwy na zasłanianie i kąpiel słoneczną. 30 cm postaw luzem dwie kostki. Dla astygmatyka nauczenie się sztuki pasywnego i dynamicznego relaksu wzroku i takiego właśnie sposobu widzenia. mruganie. które już zostało opisane. Początkowo trzymaj książkę w wyprostowanych rękach i stopniowo ją przybliżaj do odległości ok. Ustaw na wysokości wzroku (np. gdy promień krzywizny rogówki nie jest równy we wszystkich południkach. patrząc na te dwie oddzielone na odległość granicy ostrego widzenia. że nie są to zawody sportowe. czytanki dla dzieci) i starając się zachować sposób widzenia w stanie dynamicznego odprężenia przeczytaj jeden-dwa wersy. dlatego trzeba . 30 cm. Stopniowo zwiększaj skalę trudności. Jeżeli w trakcie tego ćwiczenia litery. Nie próbuj widzieć liter czy słów. po odłożeniu na bok okularów. ROZDZIAŁ 12 ASTYGMATYZM Astygmatyzm występuje wtedy. Należy pamiętać. albo przykleić. Stan ten w wielu przypadkach nie jest stały i podlega wahaniom. Obok w odległości ok. odprężenie. weź książkę z dużymi literami (np. Oprócz ćwiczenia. wymagające zaopatrzenia się w komplet domina o możliwie największym zestawie kostek. Wykonaj krótkie zasłanianie. by były widoczne. lub słowa stały się bardziej widoczne. ani żaden inny rodzaj wyczynu. nie próbuj ich jeszcze czytać! Jeżeli w trakcie ćwiczenia jakieś słowo staje się bardziej widoczne. na brzegu stołu) trzy poziome rzędy domina po 8-10 sztuk w rzędzie.

Jaka jest suma górnych połówek? A jaka dolnych? Teraz popatrz na pierwszą kostkę i spróbuj przypomnieć sobie jakie liczby są na górnych połówkach kostek następnych. tak upośledzoną u osób astygmatycznych. a wrażliwe osoby z poważnym astygmatyzmem przyprawiać o chwilowe nudności. Nie należy starać się dostrzegać pojedynczych kropek. przekręć głowę w lewą stronę i na odwrót. karton). może sprawiać wrażenie niepoważnego. kartonik w górę — głowa w dół. ale w rytmie przeciwnym tzn. rozpoczynamy pionowy ruch kostkami domina. poruszaj nim poziomo tam i z powrotem w zakresie ruchu 15-20 cm. od końca do końca. oddychamy równo i swobodnie i równie swobodnie mrugamy. lub zawroty głowy. 12 kostek domina ustawiamy na krawędzi stołu. Należy spróbować podczas tego ruchu policzyć liczby górnych połówek. Trzymając kartonik 8-10 cm przed oczami. gdy kartonik z dominem przesuwa się w prawo.zachować zrelaksowany umysł i wzrok. po prostu należy rozluźnić wzrok i poddać się widokowi jaki się sam ukazuje. tak aby można było je trzymać i poruszać w powietrzu. Być może to ćwiczenie jest śmieszne. Zastosuj modyfikacje polegające na spoglądaniu na kostki po przekątnej. 12 kolejnych połówkach domin itd. ale wbrew pozorom wymienione tutaj ćwiczenia pomogły wielu osobom dotkniętym astygmatyzmem. praktycznie jest to niemożliwe. tym razem pionowo. policz ilość kropek w 3. Przejedź teraz wzrokiem jeszcze trzy razy i . Siadamy naprzeciwko w zasięgu naszego widzenia i rozpoczynamy “bujanie" oczami. odpowiednio poruszając głową także w górę i w dół. A oto jeszcze jedno proste ćwiczenie wpływające na poprawę ruchliwości wzroku. to na dolne. Trzymając kostki domina w dogodny sposób przed oczami. Po każdym rzędzie wykonaj zasłanianie. Pomyłki nie mają istotnego znaczenia. Oczy swobodnie przesuwają się z jednej kostki domina na drugą. to na górne połówki. Sprawdź. w górę i w dół. najlepiej jest to wykonać w jednym “przejeździe". 6. zabawne. Trudniejsza wersja tego ćwiczenia wymaga przytwierdzenia rzędów domina do jakiegoś podłoża (np. Następnie robimy to samo z dolnymi połówkami. W ten sposób przesuwające się kropki domina tworzą przed oczami mniej lub bardziej nieprzerwaną linię. Po jednej-dwóch minutach należy zmienić kierunek na pionowy. W czasie. tak szybko jak to jest możliwe z lewej strony rzędu na prawą. w odległości 8-10 cm.

Podkreśl każdą “szprychę" koła pomarańczowym pisakiem i wypełnij przestrzeń pomiędzy szprychami kolorem żółtym. można nawet zostawić rysunek czarno-biały. czy o stopień z matematyki. ale my proponujemy użycie koloru jasno żółtego i jasno pomarańczowego. Zawieś go na oknie na wysokości oczu i odsuń się na taką odległość. Spróbuj pomrugać. Zasłaniaj każde z oczu osobno i sprawdź czy jest różnica w widzeniu poszczególnymi oczami. Wykonaj przez minutkę. nie chodzi tutaj o pamięć. Zapamiętaj co widziałeś w każdym z tych przykładów. Popatrz teraz na linie blisko środka.sprawdź w pamięci jakie są kolejne liczby w dolnych połówkach kostek patrząc na pierwszą kostkę w rzędzie. abyś mógł rozróżnić większość linii bez okularów. Powtórz to samo z dolnymi i górnymi połówkami na raz. Kolory nie są najważniejsze. Co zauważasz? Jeżeli jesteś astygmatykiem stwierdzisz. Rysunek nr 3 należy dwukrotnie powiększyć na dobrej jakości kserografie i pokolorować fluoryzującymi pisakami służącymi do podkreślania tekstu. albo dwie palming. albo ziewnąć. Jasne kolory pomagają uaktywnić umysł i stymulują wszystkie meridiany oka. Próbuj patrząc obwieść spojrzeniem wewnętrzne i zewnętrzne koło. LUSTRO DO LECZENIA ASTYGMATYZMU “Lustro" jest niezastąpionym narzędziem pomocnym w leczeniu przypadków astygmatyzmu. Spróbuj przejść wzrokiem poza koło. ale o twój wzrok. Wewnętrzne koło pozostaw białe. Nie przejmuj się błędnymi wynikami. albo patrzeć na “lustro" z boku. Wykonaj następujące doświadczenia: spróbuj poruszać głową. że linie w niektórych kierunkach wydają się być ciemniejsze niż w innych. . Teraz rysunek jest podobny do tęczówki.

jakie uda ci się uzyskać i jakie nauczysz się wytwarzać będą się natychmiast odbijać. Jeżeli twoje okulary w pełni korygują astygmatyzm. Lustra — w którym wszystkie zmiany. Jeżeli jesteś “typowym" astygmatykiem. która jest najbledsza i poruszaj okiem powoli i dokładnie w górę i w dół tej linii wyobrażając sobie. Możesz używać go jako narzędzia działającego na zasadzie sprzężenia zwrotnego. że staje się ona coraz ciemniejsza i czarniejsza. Jeżeli twoje okulary nie korygują prawidłowo astygmatyzmu. Twoim zamiarem jest sprawić. że linie poziome wydają się być dla ciebie ciemniejsze. a odległości pomiędzy nimi identyczne.Diagram do ćwiczenia “lustro". rozluźnienia się i kilku głębszych oddechów. wówczas nadal niektóre spośród linii będą ciemniejsze od innych. Znajdź linię. że przestrzeń pomiędzy liniami zbliżonymi do poziomu jest większa niż odległości pomiędzy pionowymi “szprychami". Spróbuj popatrzeć na “lustro" w swoich okularach. Powiedzmy. że wewnętrzne koło nie jest idealnie okrągłe. że jesteś . W niektórych przypadkach można stwierdzić. aby ciemniejsze stały się linie pionowe. Zacznij od zdjęcia sztucznych soczewek. Możesz także zauważyć. Mrugaj i oddychaj w naturalnym rytmie. wówczas wszystkie linie powinny być równie czarne. linie poziome powinny wydawać się wyraźniejsze i ciemniejsze od linii pionowych. Powtarzaj sobie. Ćwiczenia z “lustrem" Lustro do leczenia astygmatyzmu daje bezpośredni i pełny obraz twojej wady.

Oto bardzo dobry przykład ćwiczenia stosowany w przypadku zeza opisany w książce A. z bólem głowy i nudnościami włącznie. Być może zechcesz rozpocząć to ćwiczenie od masażu twarzy wokół oczu i kilku minut palmingu. często niedostrzegalna wada wzroku. Huxley'a “The Art of Seeing": Zrelaksuj się poprzez zakrycie dłońmi oczu. następnie weź ołówek i trzymaj go . w domu. Podkreślić jednakże należy. zarówno jak chodzi o napięcie zmysłu wzroku. że linia w dowolnie wybranym przez ciebie kierunku jest ciemniejsza od pozostałych ale twoim celem jest uczynienie ich wszystkich równie ciemnymi. gdyż przy tego rodzaju wadach. aby uzyskać większy kontrast pomiędzy czernią i fluoryzującymi kolorami twojego “lustra". będziesz w stanie sprawić. że linia staje się coraz to ciemniejsza. Po pewnym czasie praktyki. nawet w najcięższych przypadkach schorzeń wzroku. ale że następujące po nich ćwiczenia mogłyby być wykonywane przy nie usuniętym w dostatecznym stopniu napięciu zmysłu wzroku. jak i ogólnego samopoczucia. że będą one pracować z korzyścią dla ciebie. możesz także sprawdzić rzutem oka za okno. jaki efekt na twój wzrok ma zabawa z kółkiem. ROZDZIAŁ 13 ZEZ Dla osób z bardziej skomplikowanymi rodzajami zeza. to warto zawiesić kółko w oknie. Wówczas te ćwiczenia nie polepszyły sytuacji praktykującego sztukę świadomego widzenia. że metody i ćwiczenia relaksu zarówno pasywnego jak i dynamicznego są ze wszech miar zalecane.zrelaksowan(a)y (oby tak było naprawdę) i wyobrażaj sobie. Pomocne jest także zawieszenie kółek w pracy. Jeżeli jesteś bliskowzroczny. Nie znaczy to. nieznaczne zaburzenie równowagi mięśni oczu może być przyczyną złego samopoczucia. niezbędna jest pomoc wykwalifikowanego instruktora. że techniki dynamicznego i pasywnego relaksu mogłyby być źle zastosowane i wykonane. aby w czasie przerw w pracy można było wykonać serię ćwiczeń i sprawdzić co w rzeczywistości dzieje się z oczami. wrażenie odczuwania dynamicznego relaksu może być mylnie zinterpretowane i niewłaściwie zastosowane. Kluczowym zagadnieniem jest zrelaksowanie twoich oczu na tyle na ile potrafisz. to znaczy rozbieżność jednego lub obu oczu. Mała. “Lustro" astygmatyczne pozwoli ci przekształcić twoje zwyczajowe wzrokowe zniekształcenia w taki sposób.

gdzie występuje brak równowagi mięśni. na wysokości oczu. Po czym przybliżaj ołówek coraz bliżej siebie normalnie mrugając oczami. Gdy to zostanie już osiągnięte. “odpuścić sobie" i wyobrazić. po czym ponownie otwórz oczy i zweryfikuj swoją wyobraźnię. że ciągle jeszcze patrzymy na ten oddalony przedmiot. Gdy oczy pozostają skupione na tym oddalonym obiekcie. gdy obydwa obrazy będą od siebie mniej więcej tak oddalone. Kiedy ołówek będzie już blisko twarzy. Trzymaj go tak bezpośrednio na wysokości nosa po prawej jego stronie w odległości około dziesięciu centymetrów od twarzy. w którym będą mogły zaopatrzyć umysł w środki do widzenia właśnie takiego obrazu. Ale tam. ale zachowają swoją odległość od siebie. ołówek umiejscowiony bliżej oczu będzie sprawiał wrażenie rozdwojonego. będą teraz sprawiały wrażenie (oczywiście jeśli twój obraz wyobraźni był czysty i dokładny) dalej od siebie oddalonych. należy zamknąć oczy. to oczy automatycznie zmierzać będą do takiego położenia.) Gdy te dwa obrazy będą widziane zbyt blisko siebie. l znowu zamknij oczy i powtórz ten cały proces. tak jak to robimy zazwyczaj — i oczywiście nie przestawać patrzeć na ten oddalony przedmiot. tym razem wyobrażając sobie jednak. gdy otworzymy ponownie oczy i spojrzymy jeszcze raz w rzeczywistości na ten oddalony przedmiot. to te dwa obrazy ołówka. W związku z tym. przy czym odległość między tymi dwoma obrazami ołówka powinna zostać trochę zwiększona. Ćwiczenie to można powtarzać często w przeciągu całego dnia. Należy skupić się na ołówku i aby uniknąć wytrzeszczania oczu. spokojnie i regularnie mrugając oczyma i oddychając. dystans między dwoma obrazami ołówka okaże się dużo mniejszy. Gdy wyraźnie wyobrazimy sobie normalny obraz. z czubkiem skierowanym w stronę nosa. Dla równolegle ustawionych oczu. jakby były oddalone od siebie o około dziesięciu centymetrów. jeśli . (A jeśli chodzi o silnego zeza. to zmień jego pozycję z poziomej na pionową. trzeba przesuwać szybko uwagę ze szczytu do jego podstawy. poprzednio widziane w mniejszym odstępie. Rób to dalej. potem spojrzeć ponownie przez szczyt ołówka na jakiś oddalony przedmiot w drugim końcu pokoju. że ołówki są jeszcze dalej od siebie oddalone. Należy wykonać to pół tuzina razy. aż do czasu. to zjawisko to w ogóle nie da się zaobserwować. te dwa ołówki będą wyglądały. że będą odpowiadały obrazom rzeczywiście oddalonych obrazów ołówka. to należy zacząć bujać delikatnie z jednej na drugą stronę głową.na odległość wyciągniętej ręki. Te dwa obrazy ołówka będą sprawiały teraz wrażenie ruchu w przeciwnym kierunku do ruchu głowy.

co może rodzić napięcia w organach wzroku i rzeź to powodować wady tego narządu. oczy. że kompletnie zaniedbujemy prawidłowe i naturalne metody. którego tak usilnie potrzebują. Pierwszą rzeczą. dzięki którym moglibyśmy to osiągnąć. podczas każdego czytania. relaks jest jedną z elementarnych zasad. Zainteresowanie tym co czytamy pogłębia nasze. Natychmiastowym rezultatem będzie nie zmęczenie. że podczas czytania bardzo chcemy osiągnąć cel. Niewłaściwe funkcjonowanie staje się nawykiem. dzięki której możemy zrealizować swój cel.wprowadzeniem do niego będzie odprężenie poprzez przykrycie oczu dłońmi i towarzyszyć mu będzie swobodne mruganie i regularne oddychanie. a przez to osłabiamy nasz wzrok. ROZDZIAŁ 14 CZYTANIE Gdy jesteśmy dotknięci jakąś wadą wzroku. Po tym możesz powrócić do . W początkowych etapach reedukacji wzroku. którym jest odczytanie jak największej ilości jakiegoś pisma w jak najkrótszym czasie i z możliwie najmniejszym stopniem zmęczenia. aby nieprawidłowo używać oczu i umysłu. Huxley'a dotyczący czytania. Czytanie. Często jest też praktykowane nawet przez kilkanaście godzin dziennie. na sekundę lub dwie. powinniśmy ograniczyć naszą niecierpliwość i zachłanność w celu dostarczenia oczom i umysłowi odprężenia. Po ponownym otworzeniu oczu spójrz na to słowo i znaki przestankowe. “Odpuść sobie" i wyobraź ostatnie przeczytane słowo i następujące po nim znaki przestankowe. jakże ludzkie. Innymi słowy. i że takie usilne dążenie do wytyczonego celu jest tylko samoośmieszaniem się. a długotrwałym następstwem będzie stopniowa poprawa dawno nabytych nawyków nierównowagi mięśni. musimy ograniczyć swoją niecierpliwość i intelektualną żarłoczność. dążenie do posiadania wytyczonego celu. Tak bardzo chcemy przeczytać jak najwięcej w możliwie jak najkrótszym czasie. wyraźne i nie wymagające wysiłku czytanie nie może być niestety osiągnięte. które okażą się o wiele wyraźniejszymi niż były w trakcie czytania. Kolejny rozdział prezentuje krótki esej autorstwa cytowanego już A. a którego ich bezustannie pozbawiamy poprzez nawyki niewłaściwego używania. Następnie. ale za to z największym stopniem sprawności intelektualnej. którą powinniśmy uczynić to zdać sobie sprawę. jak już to było wspominane jest niezmiernie trudną czynnością dla naszego wzroku. to szczególnie podczas czytania nachodzą nas silne pokusy. W związku z tym. bez częstego odpoczynku i odprężenia się. z pewnością dostarczymy naszym oczom i umysłowi odpowiedniego odprężenia: Pierwsza: Na końcu każdego lub co drugiego zdania zamykaj. lecz odprężenie i rozluźnienie mięśni. Przyswajając sobie następujące proste zasady.

wpierw zamknięte. “odpuść sobie" i zapamiętaj przeczytaną pojedynczą literę lub całe słowo. Alternatywnie możesz zamknąć oczy. Szósta: w rozdziale poświęconym dalekowzroczności podano kilka sposobów. Jeszcze raz zamknij oczy i powtórz to ponownie. Obserwuj je swym wewnętrznym okiem na płaszczyźnie białego tła. Chciwym łowcom sukcesu z pewnością będzie się to wydawało na j nieznośni ej szą przeszkodą i niewygodą. ale powinni oni zdać sobie sprawę z tego. Trzecia: Jeżeli jest osiągalne światło słoneczne. później otwarte i powtórz to jeszcze raz. Czwarta: Podczas czytania usiądź tak. przed i w czasie czytania. używać tej metody. to spoglądaj na jakiś oddalony obiekt za oknem. abyś dogodnie mógł widzieć zawieszony na przeciwległej ścianie kalendarz lub jakiś inny dobrze znany arkusz papieru zapisany dużymi literami. Jeżeli jednak słońca nie ma. Piąta: Do pomocy lepszego czytania mogą zostać zaangażowane pamięć i wyobraźnia.swego zadania. że to tło jest jeszcze bielsze niż było w rzeczywistości. przypomnieć sobie właśnie widzianą literę. kto odczuwa trudności przy czytaniu może z korzyścią. zaś pewne specyficzne “upokorzenie" ich zniecierpliwienia okaże się prawdopodobnie bardzo budujące dla charakterów. dzięki którym dalekowidzowie mogli poprawić swój wzrok podczas czytania poprzez swobodne patrzenie na mikroskopijny druk — przede wszystkim na białe przestrzenie między kolejnymi wierszami. zakryj oczy dłońmi i możesz kontynuować czytanie. jak te. Po dwóch lub trzech powtórzeniach zakryj na chwilę oczy dłońmi i powróć do czytania. aby móc zakryć oczy dłońmi. Otwórz ponownie oczy. Od czasu do czasu odrywaj wzrok od swojej książki. spójrz na biel wokół i w środku tych liter i spróbuj widzieć je tak białym. że widzisz idealnie takie same kropki intensywnej czerni na tej prawdziwej literze i kilkakrotnie powtórz całe ćwiczenie. które sobie poprzednio wyobraziłeś z zamkniętymi oczyma. to spraw im taką kąpiel pod silną. aby spojrzeć analitycznie na litery lub cyfry tego kalendarza. że przerwy te łatwiej i szybciej doprowadzą ich do celu. lub na jej prawym i lewym boku. wziąć wymyślone pióro i postawić kropki intensywnej czerni na jej szczycie i u jej podstawy. Jeżeli natomiast czytasz przy świetle dziennym. Ćwiczenie to nie ogranicza się tylko do starszych ludzi z uszkodzonym wzrokiem. po czym otwórz oczy i wyobraź sobie. elektryczną lampą. Następnie wyobraź sobie. Przerwij czasami czytanie. Przesuwaj teraz uwagę z kropki na kropkę pół tuzina razy. Ktokolwiek. . Druga: Przerywaj czytanie na końcu każdej lub co drugiej strony na kilka minut. to przed przykryciem oczu dłońmi nastaw je do niego.

Litery i słowa będą widziane o wiele łatwiej. Odmiennie do marszczenia brwi przymykanie powiek ma swój sens. że to w niemałym stopniu przyczyniło się do wyraźnego i nie wymagającego wysiłku czytania. tak powiedziawszy. Tutaj. Potem zamknij na moment oczy “odpuść sobie wszystko" i umyślnie pogłaszcz brwi. Często mrugaj i oddychaj łagodnie. Marszczenie brwi jest oznaką nerwowego napięcia mięśni w obrębie oczu i nieprawidłowo skierowanej uwagi wraz z wysiłkiem poświęconym widzeniu. Utrzymuj nieprzerwany ruch oczu i uwagi. W środku czytania. nawyk marszczenia brwi zniknie. który aktualnie jest odczytywany. polegająca na szybkich ruchach oczu po białych przestrzeniach pomiędzy wierszami. Rozważmy teraz odpowiedni sposób samego aktu czytania. Wyrazy i litery będą tak dostrzegane. Na początku technika czytania.Tyle o tych prostych technikach odprężania. tak jak i we wszystkich innych sytuacjach widzenia. są też łatwiej odbierane jako przerwy w jednolicie białym tle. nieprawidłowo pokierowana uwaga i wytrzeszczanie oczu. Lecz po krótkim czasie stwierdzimy. niż gdy pozostają unieruchomione przez niewzruszone gapienie się. poprzez częste akty rozmyślnego powstrzymywania się od niego. którymi każda sesja z książką powinna być rozpoczynana i przerywana. głęboko i rytmicznie. dochodzących do oczu z nie obserwowanej części czytanej . jakby były między krótkimi następującymi po sobie przesunięciami wzroku. Z osiągnięciem dynamicznego odprężenia i prawidłowego funkcjonowanią mięśni. jak na rzeczy istniejące tylko dla samych siebie i wymagające w dodatku odszyfrowania. Czwarta: Nie przymykaj powiek podczas czytania. gdy znajdują się. a w ten sposób wprowadzisz do gry centralną fik-sację. Najlepiej ci się powiedzie. największymi wrogami są napięcia. a psychiczne i fizyczne napięcie usunięte. może sprawić wrażenie czegoś niepokojącego. w locie. skoncentruj się raptownie na czole i przyłap mięśnie twarzy na tym zabronionym triku. gdy pozwolisz oczom na nieprzerwane przebieganie w tą i z powrotem wzdłuż białej przestrzeni pod linią druku. niż gdy patrzy się na nie. W celu zlikwidowania tych przeszkód należy w trakcie czytania pieczołowicie przestrzegać następujących prostych zasad: Pierwsza: Nie wytrzeszczaj oczu i nie trzymaj sztywno i przez długi czas bez ruchu powiek. Ale jego odejście może zostać jeszcze przyspieszone. Poprzez przymykanie powiek ograniczamy wielkość naturalnego pola widzenia i w ten sposób pozbawiamy się niektórych z wywołanych bodźców (i części rozproszonego światła). Trzecia: Podczas czytania nie marszcz brwi. Druga: Nie wytrzeszczaj oczu i nie staraj się równie dobrze widzieć wszystkich części całej linii lub frazy.

Gdy dojdziesz już do końca jednego wiersza przesuń otwór w dół do następnego i tak dalej. a w ten sposób zostaje jednocześnie zredukowana gęstość mgły spowodowana rozproszeniem światła. ale tendencja ta jest szczególnie zauważana wśród tych. Patrzenie spomiędzy wpółprzymkniętych powiek jest niewątpliwie sposobem na natychmiastowe polepszenie wzroku. dalszym osłabieniem zdolności widzenia. komu . rozpraszają światło w rodzaj świetlnej mgły. czarnego papieru. dolną krawędzią otworu. tak aby pozostawały nienapięte i otwarte na swą normalną szerokość. tak że przez zwykłą samoobronę musielibyśmy powrócić do naszych starych i złych nawyków. przesuwanego od góry tego otworu. Ten absurdalnie prosty pomysł okaże się z pewnością pomocny każdemu. w normalnych przypadkach. mniej więcej trzy milimetry. przejrzystych tkanek oka. Nieprzejrzysto-ści takie powstają w analogiczny sposób do parujących cząsteczek wody zawieszonych w powietrzu jesiennego poranka. zmęczeniem i postępującym. poniżej aktualnie czytanego wiersza. Można to osiągnąć za pomocą paska czarnego papieru. Częściowe przymknięcie powiek sprawia. Weź wystarczającą ilość czarnego papieru. u których występuje zmętnienie rogówki lub innych. połowę przeciętnej wielkości strony książki. linijka i ostry nóż. Wszystko co do tego potrzebujemy. aby pomieścił w sobie dwa wiersze (szerokość tego otworu może być dostosowana do indywidualnych życzeń i do różnych rozmiarów liter. w oku. dzięki której można osiągnąć ten sam efekt co przy przymkniętych powiekach. przez którą trudne jest wyraźne widzenie. to arkusz grubego. Skurcz ten zwiększa napięcie wkoło oczu i odbija się wzmożeniem napięć psychologicznych w umyśle. W środku kartki wytnij otwór trochę dłuższy od przeciętnego wiersza i wystarczająco szeroki. nie będzie niestety wystarczające. aż do momentu. Na szczęście. powiedzmy. jest bardzo istotne znalezienie jakiejś metody korygującej tą niepożądaną tendencję. Zamiast likwidować braki skupienia i niepotrzebne oświetlenie w odbiorniku tzn. istnieje jednak bardzo prosta mechaniczna metoda. ale za to natychmiastowe polepszenie trzeba będzie zapłacić w przyszłości — podniesionym napięciem. Ale zwężenie szczeliny między powiekami wymaga ciągłego skurczu mięśni. W tym też miejscu przymocujemy ten pasek spinaczami biurowymi). aby przykryć. że duża część oświetlonego pola widzenia zostaje zredukowana.strony. połóż czarny papier na otwartej stronie książki. Świadome odprężenie powiek. Dlatego też. gdy osiągniemy oczekiwaną szerokość. Większość osób z wadami wzroku czyta przez wąską szparkę między rzęsami. Prawdopodobnie wzrok będzie przez to jeszcze gorszy niż był w przeszłości. musimy likwidować je w samym źródle — na drukowanej stronie. Gdy wszystko zostało już przygotowane.

2. Tym. Szkodliwe czynniki A oto uproszczona lista szkodliwych czynników: 1. Nie powinno sprawić większych trudności podjęcie na krótki czas jakiegoś przykrego zadania. ROZDZIAŁ 15 NIE TRAĆ OCZU PRZY KOMPUTERZE Rozdział ten jest kierowany głównie do osób. Cząsteczki kurzu rozpędzone w polu elekrostatycznym monitora. 3. Taka praca bardzo męczy wzrok. monitory. Czytanie przez otwór ułatwi metodę stosowaną przeciwko wytrzeszczaniu oczu. Wyraźna krawędź czarnego papieru działa. którzy cierpią na nieprzejrzystość rogówki lub innej tkanki oka. o której przed chwilą mówiłem. a czytanie z jego pomocą będzie na początku prawdopodobnie raczej irytujące. niż dwa centymetry otworu. gdy powieki zostaną całkowicie otwarte i odprężone. W ten sposób pobudzony zostanie centralny obszar siatkówki i doprowadzony do takiego funkcjonowania. a szybkie przesuwanie wzroku wewnątrz tej ograniczonej przestrzeni wprowadzi do gry fo-vea. gdy te białe przestrzenie będą obserwowane (następnie zapamiętane) wspólnie z tworzącą kontrast czarną ramką. jaki jeszcze nigdy mu się nie przydarzył. W szczególnych przypadkach nawyk próbowania jednoczesnego zobaczenia zbyt dużej ilości tekstu można błyskawicznie skorygować poprzez używanie nie dłuższego. Skupianie wzroku ciągle na tej samej odległości. Ten mały otworek powinien być w miarę szybko przesuwany z jednego na kolejne słowo wzdłuż jednej linii. jak pewnego rodzaju szyna. Promieniowanie monitora. zadanie fantazyjnego widzenia białych przestrzeni pomiędzy wierszami bielszymi niż są w rzeczywistości zostanie ułatwione. . gdy podejmowano próby jednoczesnego widzenia całych fraz i wersetów z taką samą wyrazistością. które godzinami patrzą w ekrany komputerów. po której spokojnie i głęboko przejeżdżać mogą oczy. zmieniaj kolejno otwór z długiego na krótki. polegającą na szybkim przesuwaniu w tą i z powrotem naszego wzroku po białej przestrzeni bezpośrednio pod linią druku. tym bardziej jeśli się myśli. Aby tę niedogodność ograniczyć do minimum. że dzięki niemu będzie możliwe nabycie pozytywnych nawyków funkcjonowania wzroku. Otwór taki pozwoli osobie z niego korzystającej widzieć tylko tyle z danej linii. etc. podwoi to wyrazistość odczytywanego tekstu — i to wtedy.czytanie sprawi jakąkolwiek trudność. Ponadto. warto więc wiedzieć jak wynikające stąd zagrożenia można zmniejszyć. ile może zostać przyjęte przez macula lutea.

Radą na to jest dobra karta graficzna i dobry monitor. które mają przyciągnąć wzrok — wciągnąć siedzącego przed komputerem w wirtualną przestrzeń na płaszczyźnie. pracujemy często nawet wtedy. a to z kolei podnosi poziom promieniowania. 2. tetracykliny. cyklaminiany. Szczególnie polecane są wszystkie ćwiczenia odprężające i poprawiające ruchliwość wzroku opisane w rozdziałach 68. Ad. 4. kiedy chorujemy: bo nie ma nas kto zastąpić. sulfonamidy. olejki syntetyczne. niekiedy pomaga zmiana rozdzielczości (jeśli pracujemy w trybie graficznym).. Ale w tym okresie zażywamy często leki. kortykosteroidy. Monitory nowej generacji charakteryzują się bardzo niskim poziomem szkodliwego promieniowania. ale trzeba wspomnieć o jeszcze jednym problemie. ale nie jest dla wzroku całkiem naturalne. których skutki uboczne uwidaczniają się jako stany uczuleniowe powiek i spojówek. Ad. Promieniowanie to można osłabić ekranami ochronnymi. 5. . których na pozór nie widzimy. Wystarczy zbliżyć do ekranu kartkę papieru. barwniki. Drgania obrazu. 5. W rezultacie oko jest bombardowane tysiącami drobinek kurzu.4. 1. które wywołują uczulenie na światło: pochodne tiazydu. Ad. Powinna się zsunąć pod własnym ciężarem. któreś z opisanych wcześniej ćwiczeń. Można temu stosunkowo prosto zaradzić wykonując co jakiś czas.. sulfonamidy. Ad. etc. Szczególnie dokuczliwie promieniują monitory starego typu. Radą na to jest stosowanie uziemianych ekranów ochronnych.. Jeżeli monitor umieszczony jest na tle jasnego okna to musimy go mocno rozjaśnić. bo czas nagli. ale także o te. Niestabilność obrazu bardzo szybko daje się we znaki. Jeżeli przylgnie ona do jego powierzchni. to nie jest dobrze. Przy nowszych monitorach taki ochronny ekran nie jest już potrzebny. Istnieją też leki. estrogeny. salicylany. Nie idzie tylko o wyraźne drgania. Firmy produkujące oprogramowanie wymyślają coraz to nowe rozwiązania plastyczne. 3. Dodatkowe ćwiczenia dla pracujących przy komputerach umieszczono na końcu książki. Niekorzystne relacje świetlne. Ad. penicyliny.. środki znieczulające miejscowo. Możemy łatwo poznać czy nasz komputer posiada monitor stanowiący zagrożenie pod tym względem. Naładowane cząsteczki kurzu ulegają przyspieszeniu w polu elektrostatycznym monitora i uderzają w oko. Wszystko to służy łatwiejszemu skupianiu uwagi na ekranie. Nie wyczerpuje to całej listy. Takimi lekami są: epinefryna. ale zahacza o grupę często używanych środków. Wymienione zagrożenia można nazwać bezpośrednimi. Otóż praca przy komputerze nie uchodzi za ciężką.

ale po kilku tygodniach krople przestały pomagać. . że była to reakcja uczuleniowa na aspirynę i światło monitora. więc ktoś mu podrzucił krople. niekorzystna. Sezon grypowy. przekrwienie wzmagało metabolizm1. Nowak został praktycznie sam i spędził kilkadziesiąt godzin w pracy. a wszystko to na określoną porę — “na wczoraj".. wręcz banalnym — nieprawdaż? Dlaczego w takim razie większość osób odwołuje się do terapii zastępującej miast regulacyjnej? Dwa podejścia do terapii A teraz przykład “z życia wzięty". tam siedlisko od urodzenia2 pojawiły się inne bakterie. część obsady studia rozchorowała się na dobre. A przecież wszystkie te dokuczliwe objawy były informacją. niektórym możemy zapobiegać dbając o odpowiednie składniki w pożywieniu. Warto jednak podejść do tej problematyki w następujący sposób: wszystkie te szkodliwości nie dają o sobie znać. które miały •'Istnieje też możliwość. Co prawda oczy miał jak królik. albo grzyby. Tymczasem Nowak zareagował jak przy infekcji. zależy to od naszych predyspozycji. Wydaje się to naturalnym myśleniem.. Pan Nowak wybrał drogę terapii zastępującej. dopóki organizm jest w stanie zachować równowagę w tym obszarze. odczuwamy rozmaite dolegliwości. Pomogło na pewien czas i to radykalnie. Sulph. Pan Nowaic pracuje w telewizji. Krople zastąpiły wysiłek organizmu. jest grafikiem komputerowym. denerwowały zaczerwienione brzegi powiek. Od pewnego czasu dokuczały mu oczy. Uruchomione zostały mechanizmy naprawcze. że przeciążył wzrok. że wszystkie te wymienione szkodliwe czynniki przyspieszają proces starzenia się wzroku. Nasilają one bowiem różne przemiany fizykochemiczne. doskwierało uczucie piasku pod powiekami. Jakie mogą być konsekwencje przeciążania wzroku przy komputerze? Różne. Ustaliła się nowa równowaga. Pogorszyła się ostrość widzenia. biochemiczne.coś. Jakoś przetrwał przeziębienie — pomogła aspiryna i mocna kawa. Część tych zmian jest odwracalna.Musimy sobie zdać sprawę z tego. takie kapsułki. aby nie przeciążać wzroku. trzeba było obciąć końcówkę. ale niektórych niestety nie potrafimy odwrócić. Krople do uczu zażywane przez dłuższy czas skutecznie wyjałowiły środowisko i w miejsce bakterii. które mogą prowadzić do uszkodzenia komórek oka. Jego praca polega na przygotowywaniu różnego rodzaju “zajawek". Zaczęło się dosyć typowo. Okulista stwierdził niewielką krótkowzroczność i przepisał okulary. przerywników graficznych. Dopiero kiedy mechanizmy adaptacyjne są niewystarczające.

że dziecko po urodzeniu kładzie się matce na brzuchu — pozwala to miedzy innymi na skolonizowanie skóry noworodka przez bakterie mające siedlisko na skórze matki. Do tych metod zaliczyć można leczenie dietą. Dlatego trzeba uważnie zanalizować swoje odczucia. itp. Ale wróćmy do homeopatii — nazwa tej metody leczenia pochodzi od greckich słów Homoios = podobny. Ponieważ organizm sam wie. Otóż zastosować takie bodźce. Niekiedy jedna taka modalność pozwala wybrać odpowiedni środek z trzech na 2 . W homeopatii określa się to mianem modalności. Traktujemy organizm jako autorytet w swoich sprawach. jakie obserwujemy u chorego. Przy doborze środka homeopatycznego ważne jest aby rzeczywiście był podobny. jest to prawdopodobnie najszybszy sposób przywrócenia równowagi. Jeżeli idzie o fitoterapię to w zależności od sposobu stosowania ziół. może to być terapia regulacyjna. Jeżeli pojawiają się jakieś objawy. gdzie jest “właściwy kierunek" to źle dobrany środek po prostu nie zadziała. który u zdrowej osoby wywołuje objawy podobne tym. Co należy więc zrobić. Otóż choremu podaje się taki środek. że znajdzie siły na zwalczenie procesu chorobowego. 3 Oczywiście jest to bardzo grube uproszczenie. aby szybciej mógł pokonać potrzebną drogę3. wręcz przeciwnie. że dobór środków jest specyficzny dla rodzaju zaburzenia. Niekiedy granica pomiędzy metodami regulacyjnymi a zastępującymi bywa bardzo płynna. Jej środki mają za zadanie pobudzić organizm. zalecona przez lekarza. niespecyficznych metod regulacyjnych. Niektórzy może wiedzą o tym. *Gdyby pan Nowak zaraz po tym długim dyżurze wyjechał na dwutygodniowy urlop prawdopodobnie zmiany chorobowe nie zdążyłyby się utrwalić. Odróżnia to home-opatię od innych. Rolę takiej nieswoistej terapii regulacyjnej bardzo często może odegrać. pchnąć go we właściwym kierunku. zmiana trybu życia4. które “popychają" organizm w tę samą stronę. która przekłada się na bardzo skomplikowany ciąg reakcji i bodźców. w których pobudza się cały organizm licząc na to. Tym samym nie wywołuje skutków ubocznych5. ich zadaniem jest pobudzić oraganizm. Wyróżnia się jednak tym. albo chemioterapia. szczególną uwagę zwracając na czynniki. balneoterapię. nie stanowią one dlań zagrożenia. Wraz z mlekiem matki noworodek otrzymuje informację o tych bakteriach. Idea jest następująca. To i owo o homeopatii Homeopatia zaliczana jest do metod regulacyjnych. zaledwie zarys idei.Na czym polega podejście regulacyjne. pathos = cierpienie. Takich bodźców dostarcza metoda homeopatyczna. To bardzo dobrze określa sposób postępowania. klimatoterapię. które nasilają lub osłabiają objawy. Samo pojęcie równowagi (homeostazy) jest bardzo złożone. Środki homeopatyczne nie działają bezpośrednio na czynnik chorobotwórczy.

gwałtowne pojawienie się objawów. że pani M. zaczerwienienie spojówek. A. Tego typu badań nie należy się obawiać ponieważ w homeopatii stosuje się bardzo duże rozcieńczenia wyjściowych substancji. witaminy C. od których zależy synteza acetylo-choliny. Ta ostatnia występuje właściwie w dwóch formach. W nowoczesnym społe-czeńswie oczywiście takie “absurdalne" pomysły są niedopuszczalne. Nadwrażliwość na światło. Oczywiście ktoś może powiedzieć. substancji. Jeżeli byśmy jednak taki środek zażywali wiele tygodni mogłyby się pojawić niektóre objawy charakterystyczne dla danego środka. aby tak chorować. samej witaminy A zwanej retinolem i prowitaminy zwanej B-karotenem. źrenice miała rozszerzone.. ale będzie jej się to zdarzać częściej niż innym — jeżeli przeciąża wzrok. stosuje się go w leczeniu. Trzeba także pamiętać o tym. oczy suche. E. które cofają się natychmiast po odstawieniu środka. Objawy powyższe znajdziemy w opisie środka Belladonna i rzeczywiście kilka dawek Belladonna D6 wyeliminowało chorobę w ciągu dwóch dni. często niemierzalne analitycznie. Karoten jest przetwarzany w aktywną witaminę w miarę 5 . Ochotnicy zażywają środek nie wiedząc o nim nic. zaobserwowała u siebie natępujące objawy: nie mogła wręcz znieść światła monitora. Coś jeść musimy W pożywieniu nie powinno brakować choliny. Pani M. które wspomagają naturalne enzymy komórkowe w walce z wolnymi rodnikami. Przede wszystkim profilaktyka Chińskim medykom płacono. Wystarczy. kiedy wszyscy byli zdrowi. informatycy mają oczy jak wszyscy. a wszystko zaczęło się “wczoraj po południu". palące. jakby wypełnione krwią. Wszystkie wymienione objawy przyczyniły się do wyboru środka. Jeżeli kogoś dopadła choroba. Cóż. lecytyny..pozór odpowiednich. wcale nie musi pracować przy komputerze. następnie analizuje się objawy jakie się u nich pojawiają. że procesy starzenia się komórek są przyspieszane jeżeli brakuje naturalnych antyutleniaczy. A że choruje podobnie — cóż. Oprócz wpływu na koncentrację. acetylocholina odgrywa zasadniczą rolę w utrzymaniu fizjologicznej wilgotności błon śluzowych. W ten sposób prowadzi się zresztą homeopatyczne badania leków i gromadzi wiedzę zawartą w opisach działania środków homeopatycznych. spojówki jasnoczerwone. Lekarz prowadzi przecież interes oparty na istnieniu chorych. procesy zapamiętywania. wysuszenie śluzówek. przeszkadzało jej bardzo światło świetlówek. i witamin B — czyli substancji. być może to prawda. Naturalne antyutleniacze to witaminy C. nie był chętny do płacenia. przeciąg. że będzie regularnie otwierać okno. kiedy dla ochłodzenia atmosfery w pracy kilkakrotnie otworzyła okno. Na podstawie tych objawów.

fixów. W jaki sposób sporządzamy napar — najprościej jest zalać zioła wrzątkiem w termosie. Zwykle wystarcza zażywać po 10 kropli w odrobinie . Po około pół godzinie napar jest gotowy. np. Ale musi to być robione “z głową"6. Cholina — źródłem choliny są kiełki pszenicy. które ułatwiają robienie naparów. Zioła te można łatwo zakupić w aptekach. melonach. owoce cytrusowe. Witamina C — jej źródłem są przede wszystkim owoce. sklepach Herba-polu. pełnoziarniste pieczywo. pełnoziarniste pieczywo. Jakie zioła warto tu wziąć pod uwagę? Przede wszystkim ziele świetlika i koszyczki rumianku pospolitego. dzikiej róży. jogurt. Poniżej zestawiono niektóre najważniejsze substancje z ich najbogatszymi źródłami. laskowe i ziemne. może się znajdować w serze.potrzeby. Witamina B^ jest syntetyzowana przez mikroorganizmy. Inne sposoby przygotowywania są z reguły zbyt absorbujące. Witaminy B — bogatym ich źródłem są drożdże piwne. Wiele osób zażywa witaminę C w tabletkach. łagodzą podrażnienia. brokułach. gorący i aromatyczny. a sam też odgrywa rolę wygaszacza wolnych rodników. soja. Granulki te. Odpowiednie proporcje to łyżka ziół na szklankę wody. pestki słonecznika. morelach.. W takim jednak przypadku jest to źródło samej tylko wyizolowanej witaminy. działają przeciwza-palnie. czarnej porzeczki. wątroba cielęca. których nie może braknąć w pożywieniu jest znacznie więcej. Niekiedy dostępne są w postaci tzw. Sprzedaje się je w postaci kropli — taka ciecz zawiera około 40% alkoholu etylowego — dostępne są także w postaci granulek. B-karoten znajduje się w marchwi. dynii. torebek. aby były przestrzegane.. kiełki pszenicy... to sacharoza nasączona odpowiednim środkiem. Zajmuje się tym dietetyka. Profilaktyka ziołowa i homeopatyczna i. Kompres z wacika nasączonego odpowiednim naparem może sprawić naszym oczom wielką ulgę. produktach mlecznych. orzeszki ziemne. rybach i jajkach. Substancji. Jeżeli idzie o środki homeopatyczne to w profilaktyce sprawdzają się się następujące środki Ruta D6 i Euphrasia D6. Istotnym źródłem witaminy C są także ziemniaki. Witamina E — dobrym źródłem tej witaminy są migdały. więc niewielki jego nadmiar nie jest szkodliwy. Jeżeli jednak nie mamy ochoty się tym zajmować z różnych powodów. pestki słonecznika. kiwi. ale nie ma tu miejsca na ich opis. orzechy włoskie. Niektóre rośliny mogą działać ochronnie na wzrok — zmniejszają przykre dolegliwości. odczekać minutę i zakryć termos. to najlepszym wyjściem wydaje się “suplementacja".

dopóki się same nie rozpuszczą7. bo środek wchłaniany jest już w jamie ustnej. firma FOREVER LIVING PRODUCTS. a potem schować w szufladzie biurka. tzn. Wykonanie ich jest proste — trzeba mieć tylko czystą wodę. me jest to ani pożyteczne. która za pomocą sieci bezpośrednich dystrybutorów rozprowadza miedzy innymi przetwory z Aloe barbadensis — leczniczej odmiany aloesu. rumianku.wody. które “bardzo pomogły koleżance". Dotyczy to granulek firmy Boiron. Jeżeli nie mamy (powinna to być zwykła woda. . Zamiast czystej wody możemy używać wody z dodatkiem naparu ze świetlika. Granulki innych firm mają zwykle zakrętkę-dozownik. Oczywiście zażywamy je także na “pusty żołądek". jeżeli w ciągu kilku dni nie nastąpi zdecydowana poprawa. Niektórzy homeopaci uważają ten sposób za szybszy. W każdym razie nie należy sobie wkraplać do oczu kropli. a rzadko występujące substancje opracowała np. przetrzymując pod językiem Cały system uzupełniania pożywienia o niezbędne. jeżeli w oku tkwi jakieś obce ciało nie powinniśmy odwlekać wizyty u lekarza. na pusty żołądek. gorące i zaczerwienione spojówki. doustnie dwa razy dziennie. ani przyjemne. obrzęknięte i wrażliwe na zimne powietrze. wystarczy w okresach nasilonej pracy i spowodowanego tym zmęczenia oczu. Granulki te są stosunkowo duże. 7 6 ROZDZIAŁ 16 LECZENIE ZAPALENIA SPOJÓWEK Niektóre środki homeopatyczne Samoleczenie ma swoje granice. • bóle oczu (piekące i uciskowe) — nasilają się przy poruszaniu okiem. najlepiej około pół godziny przed jedzeniem. Najważniejsze objawy to: • gwałtowne pojawienie się objawów. Niekiedy bardzo skuteczne są kąpiele oczu. Nie trzeba zażywać ich ciągle. Aconitum napellus Stosuje się przy chorobach wywołanych zimnym ale suchym wiatrem. aby był pod ręką. która pozwala odmierzyć odpowiednią jednorazową dawkę. Nie stosować ich do wkraplama do oczu. • częste mruganie. Najlepiej wypraktykować. lub odwaru z nasion kopru włoskiego. Zanurzamy twarz w wodzie i kilkakrotnie otwieramy i zamykamy oczy. który z tych środków najbardziej nam odpowiada. niegazowana) to możemy wkropić sobie bezpośrednio na język 6-10 kropli. • zimny okład (nawet z samej wody) zmniejsza chwilowo ból. • suche. niekiedy podrażnieniem mechanicznym. przeciążeniem oczu. Co do granulek zażywa się zwykle po 5. • powieki stwardniałe.

wysoka gorączka przy suchej na ogół skórze. W takich przypadkach charakterystyczna jest wahającą się wysoka gorączka. • rozszerzone źrenice. • silna nadwrażliwość na sztuczne światło. • początek choroby często około 15. • początkowa suchość może się przerodzić w obfity łzotok. Dawkowanie podobne jak w przypadku zapalenia spojówek. Zwykle pojawienie się potu sprawia ulgę. jak i powiek). Jest to także jeden z najczęściej stosowanych środków w początkowym okresie grypy1. Atropa Belladonna Stosuje się przy chorobie wywołanej głównie wilgotnym zimnym wiatrem. 1 . tętno. nadmiarem światła słonecznego (np. jazdą na nartach w wysokich górach. umyciem włosów lub ścięciem ich na krótko.• jeżeli pojawiają się łzy.). niekiedy lekki wytrzeszcz. W takich przypadkach stosujemy go podobnie jak przy zapaleniu spojówek. Niekiedy stan zapalny może pojawić się bardzo szybko. • wrażliwość na światło i dotyk. 21. Charakterystyczny jest wtedy niepokój. promieniowaniem UV. to na ogół nocą. lub wieczorem (ok. zaczerwieniona i spocona twarz oraz wysuszone śluzówki. Aconitum stosujemy w potencji D6 (10 kropli) lub CHS (5 granulek). przeciągiem. • bóle palące. • bóle palące. kłujące. przez okres trzech do pięciu dni. Najważniejsze objawy: • znaczne obrzęki (tak spojówek. Z reguły poprawa jest szybko widoczna. Apis mellifica Przyczyną może być uczulenie jak również infekcje. duże pragnienie i szybkie. Belladonna podobnie jak Aconitum jest stosowana w chorobach przeziębieniowych. bez odpowiednich okularów). • silne zaczerwienienie. przez 3-5 dni. pięć razy dziennie. niekiedy sprawiają wrażenie wyładowania. Dawkowanie: zwykle 5 x dziennie po 10 kropli (D6) lub po 5 granulek (CHS). twarde Dobrym wprowadzeniem do homeopatycznego leczenia grypy jest książka “Homeopatyczne leczenie chorób przeziebieniowych". • silnie zaczerwienione spojówki. Najważniejsze objawy: • bardzo szybkie wystąpienie objawów.

• nadwrażliwość na światło. powikłania po niektórych chorobach wirusowych. D12. • wrażenie piasku w oczach — nasilające się w cieple. infekcje. ulgę przynosi pocieranie powiek. CH9. Pulsatilla pratensis Przyczyną choroby może być uczulenie. przemęczenie. nie znoszą przegrzanych. palące. swędzące. Najważniejsze objawy: • wrażliwość na światło nasilająca się w miarę upływu dnia. Częściej stosuje się go u kobiet. CH15. • objawy nasilają się w cieple. Dawkowanie 3x dziennie po 10 kropli (D6) lub 5 granulek (CH5). Zasadnicze objawy: • łzotok z wrażeniem suchości zwiększający się na świeżym powietrzu. łzy są ostre i drażniące. niekiedy piekące — nasilające się wieczorem. przez kilka dni lub dłużej. Rhus toxicodcndron Przyczyną choroby na ogół jest wilgotne zimno. że osoby podatne na leczenie tym środkiem na ogół lepiej czują się na świeżym powietrzu. Dawkowanie: 3x dziennie 10 kropli (D6) lub 5 granulek (CH5). • obfity łzotok. • źrenice przeważnie zwężone. a wtedy rano oczy są sklejone wydzieliną.• obfity łzotok. warto dlatego zwrócić uwagę na to. działa głęboko. przeciążenie. zmuszają do mrugania. . • powieki obrzęknięte. Środek stosowany profilaktycznie. Stosuje się go w stanach ostrych. jak i przewlekłych. przemoczenie. • spojówki lekko obrzęknięte i zaczerwienione. także infekcje. Jeżeli dodatkowo pokrywają się objawy natury ogólnej lepiej może zadziałać wyższa potencja np. poprawa w chłodzie. Przyczyną może być przeciążenie. • uczucie piasku pod powiekami. Euphrasia officinalis Bodajże najczęściej stosowany środek. dusznych pomieszczeń. • bóle uciskowe. Pulsatilla jest środkiem stosowanym w wielu schorzeniach. Jest to środek stosowany także w katarze siennym czy zapaleniu zatok czołowych. alergia. łatwo zmieniają nastroje. Dawkowanie: Euphrasia stosowana jest przeważnie 3-5 x dziennie po dziesięć kropli (D6) lub 5 granulek (CH9). przez okres kilku do kilkunastu dni. • z czasem wydzielina z oczu może stać się ropna.

przez kilka. stwardnieniach brzegów powiek. ciepły okład. Likwiduje zarówno stan zapalny towarzyszący jęczmieniowi. • ból piekący. np.Najważniejsze objawy: • światłowstręt. Najlepiej zaraz po przebudzeniu się i przed snem. trzy razy dziennie. Kiedy choroba ma charakter nawrotowy najlepszym rozwiązaniem wydaje się konsultacja z homeopatą. Ruta graveolens Środek ten wskazany jest po przemęczeniu wzroku. • bóle oczu palące. Bóle mają charakter piekący i nasilają się przy poruszaniu oczami. Środek bywa także skuteczny przy doleczeniu mechanicznych podrażnień oka. Zwykle obserwuje się łzotok przy wrażeniu suchości oczu nasilającym się rano i wieczorem. • ulgę przynosi ciepło. Dawkowanie: 3x dziennie 10 kropli (D6) lub 5 granulek (CHS). jak i zapobiega nawrotom choroby. które mogą być skuteczne w leczeniu zapaleń spojówek. Trzeba jednak mieć świadomość. Niektóre zioła Jest cały szereg ziół. kilkanaście dni. Jeżeli nie ma wyraźnej poprawy w ciągu 3-4 dni lub jeżeli przyczyną jest uraz. nasila się przy natężaniu wzroku. trzeba się niezwłocznie udać do specjalisty. często ropna wydzielina — obfite i bardzo drażniące — powieki bolą jak pokaleczone. • rano oczy sklejone. Niekiedy ból zdaje się promieniować do zębów. Staphysagria jako środek profilaktyczny u osób ze skłonnościami do jęczmienia stosowana jest zwykle w wysokich potencjach (CH30). • łzotok. Profilaktycznie: w okresach nasilenia pracy. że istnieją granice samo-leczenia. Staphysagria Środek jest bardzo skuteczny w przypadku jęczmienia. Główne objawy to: • uczucie bolesnego przemęczenia wzroku. przez kilka dni. nasilają się w ruchu. Dawkowanie: 3x dziennie 10 kropli (D6) lub 5 granulek (CHS). Często pomaga przy gradówkach. przy sztucznym świetle. dwa. Z wielu ziół leczących stany zapalne spojówek wybraliśmy kilka — kierując się ich . przez tydzień. • pryszczyki i owrzodzenia na spojówkach. Dawkowanie: 2x dziennie 10 kropli (D6) lub 5 granulek (CH7). • spojówki zaczerwienione.

pod przykryciem. ale jeżeli chcemy ją zebrać sami. Wygodniejszy jest rumianek w torebce. Możemy stosować napar sporządzony z łyżki ziół zalanych w termosie szklanką wrzątku. Jednym z najskuteczniejszych środków jest miąższ ze świeżego liścia aloesu. Można go stosować do kompresów lub przemywań — zużyć w ciągu dnia3. zalewając łyżeczkę kwiatów szklanką wrzącej wody i odstawiając na kwadrans pod przykryciem. Stosujemy go głównie do okładów. jak dla liści babki.skutecznością i dostępnością. Odwar ten ma także działanie przeciwbólowe. Można go stosować zarówno do przemywań. Bardzo skutecznym środkiem jest odwar z liści babki lancetowatej. Babka szerokolistna ma nieco słabsze działanie. że twój kciuk podzielił się na dwa obrazy. ROZDZIAŁ 17 DODATKOWE ĆWICZENIA WZROKU PRZYDATNE W PRACY PRZY KOMPUTERZE Zoom przy użyciu kciuka Wyciągnij przed siebie rękę z podniesionym kciukiem. Innym cennym środkiem jest kwiat bzu czarnego. jaki to aloes. Spójrz na kciuk. . z daleka od miasta i drogi. Bardzo często stosuje się napar z kwiatów rumianku pospolitego. wystarczy jednak utrzymywać wrzenie przez 2-3 minuty. Jedną łyżkę ziół zalewa się trzema szklankami wody i powoli ogrzewa doprowadzając do delikatnego wrzenia. nie trzeba wtedy przecedzać naparu. Warto uprawiać w domu aloes drzewiasty. Nie wszystkie mają tak wyraźne Babka lancetowata jest bardzo popularną rośliną. Po pięciu minutach odstawiamy odwar na kwadrans i przecedzamy. nie sprawia kłopotów. Teraz popatrz na tło i zauważ. Kieruj wzrok naprzemiennie na kciuk i odległe tło. Napar stosowany jest do przemywania oczu i do kompresów. Klasycznym środkiem jest ziele świetlika łąkowego. Do sporządzenia odwaru trzeba wziąć l łyżkę kwiatów na szklankę wody. to działanie lecznicze. widząc go dokładnie i ostro na tle pozostałego niewyraźnie postrzeganego pola widzenia. a jego działanie lecznicze jest wręcz zadziwiające2. jak i do kompresów. Już nazwa rośliny wskazuje na jej działanie. Sposób przygotowywania odwaru jest podobny. Można używać zgniecionych świeżych liści babki lancetowatej. Napar taki można łatwo przyrządzić nawet w pracy. 3 powinniśmy znaleźć czyste stanowisko. 2 Trzeba jednak zwrócić uwagę na to.

tak aby stała się tobie doskonale znajoma. Ponieważ wraz ze zmysłem wzroku umysł także podlega relaksacji. lub zeza. metoda czarnej . aby przypomnienie sobie jej czerni i kształtu było możliwe w każdej chwili. masuje gałkę oczną i zmusza źrenicę do zwężania się i rozszerzania. Zmuszaj prawe oko do szybkiej zmiany ogniskowej. Gdy tylko obraz dłoni się wyostrzy natychmiast powróć dłonią do pozycji wyjściowej. że potrafił wyraźnie zobaczyć tę (i inne) literę. a następnie nałożył ją na literę na tablicy testowej. Popatrz na jakąś (niewyraźnie widzianą) literę na tablicy i “połóż" na jej fragmencie swoją kropkę. Zakryj swoją prawą ręką lewe oko i wyciągnij przed siebie lewą rękę. nawilża rogówkę. Nie musisz widzieć wyraźnie litery. to okazywało się. Bates odkrył zadziwiające sprzężenie zwrotne związane z możliwością wyobrażenia i wywoływania z pamięci idealnie czarnej kropki. w której wzrok pracuje normalnie. Zbyt mała częstotliwość mrugania prowadzi do gapienia się. po otworzeniu oczu obrazu czarnej kropki jest po prostu chwilą. Wykonaj to ćwiczenie kilka razy i zmień ćwiczące oko i rękę. czy też nie? Powtórz z innymi literami. uwolniony od nawykowego stanu napięcia. Mruganie Pamiętaj o częstym mruganiu. Jeżeli pacjent potrafił po otworzeniu oczu utrzymać jej idealnie czarny kolor i kształt (z reguły jednak w początkowym okresie leczenia kropka “bladła"). przesuwając ją w lewo na tyle na ile pozwala na to zakres widzenia"prawego oka. otwórz oczy i raz jeszcze postaw ją na fragmencie litery. Ludzie z wadami refrakcji wykazują tendencję do mrugania w rytmie rzadszym niż 20 mrugnięć na minutę. Prawidłowe mruganie daje odpoczynek oczom. Niektórzy stosują umieszczanie karteczek przy klawiaturach komputerów przypominających o częstym mruganiu. Skieruj wzrok na lewą dłoń i szybko ją przybliż na odległość kilku centymetrów od prawego oka. Porównaj różnicę w kolorach. Czy intensywność czarnego koloru kropki zmienia się.Szybka ręka To ćwiczenie jest zalecane przez Lisette Scholl jako szczególnie pomocne w stanach napięcia obwódki (mięśni) rzęskowej. Badaj kolor tej kropki. Moment utrzymania w pamięci. gimnastykuje zewnętrzne mięśnie gałki ocznej. Czarna kropka Narysuj czarną kropkę za pomocą najbardziej czarnego z dostępnych tuszy (atramentu). Zamknij oczy i ponownie wyobraź sobie swoją czarną kropkę. wnętrzem dłoni do siebie. Metoda “czarnej kropki" była jedną z najbardziej lubianych i skutecznych metod stosowanych przez Batesa w leczeniu swoich pacjentów. Praca przy monitorach komputerowych powoduje wysuszenie oka i w tej sytuacji częstsze mruganie pomaga nawilżyć prawidłowo rogówkę.

że twoje lewe oko jest wypełnione jasno-żółtym światłem. Jeżeli nie możesz sobie czegoś przypomnieć. tak jakby słońce wpadło do niego. to być może ze zdumieniem spostrzeżesz. później przesuń światło w prawo i wzdłuż prawego nerwu optycznego powróć do prawego oka. przy nadal zamkniętych oczach obrysuj krawędź litery O tam i z powrotem pomiędzy punktami odpowiadającymi godzinie 12 i 8. Traktując swój nos jak długi ołówek. Bates stwierdził.kropki znalazła zastosowanie w procesie przypominania sobie zapomnianych faktów. w którym podejrzewasz istnienie tymczasowo zapomnianego faktu. o wiele lepiej jest użyć wyobraźni i pozwolić na dokonanie się zmian w swoim własnym czasie. aby jej czerń nie zbladła i nie zszarzała. wzdłuż nerwu wzrokowego do centrum wzrokowego w lewej tylnej części kory mózgowej. Widzenie jest naszą interpretacją wrażeń odbitych na siatkówce. Usiądź wygodnie. Wyobraźnia opiera się na pamięci i jej sposób zastosowania w procesie odzyskiwania dobrego wzroku jest podobny. iż potrafisz wyraźnie odczytać tę literę! 0 — wahadło Ćwiczenie opracowane przez Margaret Corbett. staraj się nakierować ją w ten region umysłu. Napięcie wytworzone w związku z oczekiwaniami szybkich postępów jest szkodliwe. Cierpliwość jest kolejnym ważnym czynnikiem pomagającym w stosowaniu metody Bates'a. postaw dużą czarną kropkę na miejscu godziny 12 i 6. Droga koloru Ćwiczenie opracowane przez Martin Sussman. umysł-mózg także znajduje się w rozproszeniu. wyobraź sobie swoją czarną kropkę i koncentrując się na tym. skieruje twój umysł w tym kierunku. dużą czarną literę O. Tak jak gdyby to była tarcza zegara. . Jeżeli ci się to uda. a ona nie straciła swojego głęboko czarnego koloru. Zamknij oczy i wyobraź sobie okrągłą. Ćwiczenia percepcji wzrokowej Widzenie jest w głównej mierze funkcją umysłu. spróbuj przesuwać kropkę po konturach tej litery. Kładąc nań obraz swojej kropki. czy zdarzenia. Wyobrażanie sobie. Czasami sarno przywołanie z pamięci wyobrażenia czarnej kropki powoduje nagły i dokładny przypływ pożądanych wspomnień. na ich spontaniczne i “samoistne" nadejście. Następnie powtórz ten wahadłowy ruch pomiędzy punktami odpowiadającymi godzinom 3 i 9. Jeżeli uda ci się umiejscowić kropkę na literze. Wyobraź sobie. Powtórz ten cykl sześć razy. zamknij oczy i oddychaj swobodnie. Powoli przemieszczaj to żółte słoneczne światło do tyłu. że możesz widzieć dobrze. powoli zaczną pojawiać się wszystkie potrzebne chwilowo zapomniane szczegóły. że gdy umysł-oko nie jest zogniskowane.

. za i wokół niego (odległość. Ale nikt nie ma prawa twierdzić. Wraz z drugim oddechem powtórz “kształt" i dodaj świadomość kształtu. Często ograniczamy naszą świadomość nie korzystając z niej w pełni i koncentrując się wyłącznie na jednym lub dwóch jej rodzajach. postrzeganie koloru i percepcja objętości. niektóre po prostu mogą być bardziej przystające do określonych uwarunkowań. wyobrażeń. szerokość.Integracja percepcji John Selby zaproponował doskonałe ćwiczenie służące do rozszerzania postrzegania. Krótki test • Co działo się z tobą i twoim otoczeniem w czasie. czy formy.. które stosujemy w życiu. lub jego brak. przekonań. niż inne. linii i struktury obiektów. gdy pierwszy raz założyłe(a)ś okulary? • Dlaczego chcesz poprawić swój wzrok i widzenie? • Jak wyglądały pierwsze kontakty z twoim okulistą? • Czego się obawiasz? Jak poszczególnego rodzaju lęki wpływają na to. po czym umiejętnie zlokalizuj te wrażenia w przestrzeni. Selby wyróżnił cztery rodzaje percepcji: postrzeganie ruchu. że któryś z tych zbiorów jest bardziej prawidłowy i bardziej właściwy od innych. Na koniec wraz z czwartym oddechem wykonaj krótką powtórkę wszystkich trzech poprzednich spostrzeżeń i odnieś je do wszystkiego innego co pozostało. sposobów postrzegania. Terapia reedukacji wzroku polega na użyciu zewnętrznych środków w taki sposób. albo przestrzeni. To wszystko może stać się naprawdę przyjemnym doświadczeniem. a szczególnie w uaktywnianiu i używaniu naszych ciał. Przy trzecim oddechu powtórz “kolor" i dodaj percepcję koloru. oraz sposób w jaki odbieramy i odczuwamy świat przedstawiony naszym zmysłom. Emocjonalna natura widzenia Każdy z nas postrzega świat jako zbiór metafor. postrzeganie formy. jak również uświadom sobie samą przestrzeń zarówno zajmowaną przez obiekt jak i rozciągającą się przed. czego nie chcesz zobaczyć? • Co jest ukryte przed tobą przy twoim obecnym stanie wzroku? . Systemy przekonań są relatywne w stosunku do każdej jednostki. Wypowiedz w pamięci słowo “ruch" i obejrzyj swoje otoczenie próbując dostrzec w nim ruch. przenośni) odzwierciedla się w naturze twoich psychofizycznych problemów i vice versa. Te metafory reprezentują nasz system przekonań i wierzeń. Ten zabieg można stosować w stosunku do każdego obiektu i można go z łatwością wykonywać co godzinkę. Natura twoich metafor (zespołów wierzeń. Każdy ma prawo do posiadania swojego indywidualnego zbioru metafor. wysokość). swoich emocji i metafor. by umożliwić wgląd wewnątrz siebie samego. aż nie stanie się nieświadomym nawykiem.

• Jakie odnosisz korzyści z twojego obecnego stanu wzroku? • Jak wyglądały twoje doświadczenia z nauką czytania? • Jaki masz stosunek do swoich okularów? • Jaki wzrok mają twoi rodzice? Życzę Tobie wytrwałości. możesz wierzyć lub nie — dzięki tej książce wiele osób usprawniło i wyleczyło swój wzrok. Autor. powodzenia. Powodzenia... .