P. 1
Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt - D.L. Williams, K. Barrie, T.F. Evans(1)

Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt - D.L. Williams, K. Barrie, T.F. Evans(1)

|Views: 1,156|Likes:

More info:

Published by: Marcin Szczepański on Apr 12, 2012
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/22/2013

pdf

text

original

ELSEVIER

llRUAN&RWrNKK

David Kathy

Thomas F

Postęp w nagłyc przypadk okulistyc u zwierząt
Redakcja wydania I polskiego

Zdzisław Kiełbowicz

ams, David L. ępowanie w

URBAN & PARTNER

^ozdział 1

Podstawy diagnostyki i techniki diagnozowania

1 . 1 Badanie oka w nagłym przypadku
W momencie nagłego przypadku nierzadko kuK a b y z r e z y g n o w a ć ze s t a n d a r d o w e g o b a d a n i a oka, k t ó r e w y k o n u j e się r u t y n o w o , i s k o n c e n t r o ­ w a ć się n a w i d o c z n y c h o b j a w a c h o k u l i s t y c z ­ nych. Z tego p o w o d u n p . u p s ó w z uszkodze­ n i e m p o w i e k i b a d a się g a ł k ę o c z n ą j e d y n i e p o ­ bieżnie. U k o t a zaś z w r z o d e m r o g ó w k i ignoruje się p o w i e k i i s t r u k t u r y w e w n ą t r z g a ł k o w e . P o ­ niechanie standardowego badania prowadzi w większości p r z y p a d k ó w do błędnego rozpo­ znania i n i e z i d e n t y f i k o w a n i a m n i e j w i d o c z n y c h u r a z ó w l u b c h o r ó b o k a . U psa, j a k w s p o m n i a n o rowyżej, może wystąpić zarówno uszkodzenie całki o c z n e j , j a k i u s z k o d z e n i e p o w i e k . U k o t a r a t o l o g i a r o g ó w k i m o ż e w i ą z a ć się z u r a z e m , n i e p r a w i d ł o w y m w z r o s t e m rzęs, u s z k o d z e n i e m rogówki, p o w o d u j ą c o d r u c h o w e z w ę ż e n i e źre­ nicy i b a r d z i e j w y r a ź n e o b j a w y z a p a l e n i a b ł o n y naczyniowej. W pierwszym przypadku zbaga­ telizowanie choroby towarzyszącej m o ż e spov. odować u t r a t ę gałki o c z n e j , w d r u g i m s z y b k i e badanie może pominąć zarówno przyczynę obecnych objawów, jak i potencjalnie w a ż n e zmiany wewnątrzgałkowe.
-

D l a t e g o b a d a n i e o g ó l n e jest k l u c z o w e w n a ­ głych p r z y p a d k a c h okulistycznych (patrz tab. 1.1). P o w i n n a j e r o z p o c z ą ć o c e n a w i d z e n i a p r z y odruchach obronnych, a następnie określenie rozmiaru źrenicy i reakcji źrenicy na światło, .••łącznie z t e s t e m p r z e m i e s z c z a j ą c e j się w i ą z k i

ś w i a t ł a w celu w y k r y c i a z a b u r z e n i a f u n k q ' o n o wania nerwu wzrokowego. Samo badanie oka r o z p o c z y n a się o d o f t a l m o s k o p i i p o ś r e d n i e j z dalszej odległości, k t ó r a d z i a ł a b a r d z i e j u s p o ­ kajająco na zwierzę niż rozpoczęcie badania z głową blisko chrap zwierzęcia. Dzięki niemu można ocenić wielkość źrenicy i przejrzystość o ś r o d k ó w o p t y c z n y c h . N a s t ę p n i e o g l ą d a się p o ­ w i e k i i n a r z ą d y d o d a t k o w e o k a w ł ą c z n i e ze s p o ­ j ó w k ą , k t ó r ą b a d a się z a p o m o c ą o f t a l m o s k o p i i p o ś r e d n i e j s o c z e w k ą o r e f r a k c j i +20 D . N a l e ż y pamiętać, że spojówka pokrywa również gałkę oczną (spojówka gałki ocznej) i w e w n ę t r z n ą część p o w i e k i (spojówka p o w i e k i ) . D l a t e g o w z a ­ paleniu błony naczyniowej lub jaskrze zmiany z a c h o d z ą tylko w unaczynieniu gałki ocznej, p o d c z a s g d y zapalenie s p o j ó w k i d o t y c z y n a c z y ń s p o j ó w k i z a r ó w n o gałki, j a k i p o w i e k i . P r z y o c e ­ nie s p o j ó w k i n a l e ż y s p r a w d z i ć t a k ż e obie strony trzeciej p o w i e k i d o g ł ę b o k o ś c i s k l e p i e n i a . M o ­ żna je w y k o n a ć w znieczuleniu m i e j s c o w y m i u f i k s o w a n i u k r a w ę d z i trzeciej p o w i e k i p i n c e t ą okulistyczną lub Babcoka, odwracając i ogląda­ j ą c w e w n ę t r z n ą s t r o n ę trzeciej p o w i e k i . N a s t ę p ­ nie k o l e j n o b a d a się r o g ó w k ę , p r z e d n i ą k o m o r ę , tęczówkę, soczewkę, ciało szkliste, siatkówkę i g ł o w ę n e r w u w z r o k o w e g o p r z y u s t a w i e n i u re­ frakcji s o c z e w e k o f t a l m o s k o p u b e z p o ś r e d n i e g o od +20 D ( r o g ó w k a i t w a r d ó w k a ) , +10 D (tę­ c z ó w k a i s o c z e w k a ) do 0 D ( s i a t k ó w k a ) . Po pełnym badaniu należy rozpocząć bada­ nia dodatkowe. W y k o n u j e s i e j e w zależności od trudności badania u każdego zwierzęcia z na-

2

Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Ocena widzenia: odruch obronny reakcja na światło reakcja źrenicy na światło test z przemieszczającą się wiązką światła

Oftalmoskopia bezpośrednia z odległości: ocena wielkości źrenicy i symetrii ocena przezierności ośrodków optycznych

3. Narządy dodatkowe oka: powieki spojówka trzecia powieka układ nosowo-łzowy

4. Rogówka: przezierność integralność

+20 D

» o S-10
x

^10

-20

5. Błona naczyniowa: kolor zarys

+10 D

6. Soczewka: przezierność pozycja stabilność

+10D±5D

7. Ciało szkliste i siatkówka: pozycja odblask dna oka 0 ± 3 D układ naczyń Tab. 1.1 Rutynowe badanie okulistyczne.

g ł y m p r z y p a d k i e m o k u l i s t y c z n y m . Z a l i c z a się do nich: t e s t ł z o w y S c h i r m e r a I ( D o d a t e k A) o r a z p o m i a r ciśnienia ś r ó d g a ł k o w e g o z a p o m o c ą t o n o m e t r i i a p l a n a c y j n e j (jest t r u d n i e j s z y z e w z g l ę ­ d u n a k o s z t t o n o m e t r ó w , takich j a k T o n o p e n czy Schiotza, który jest dostępny w klinice z a p e w ­ niającej o d p o w i e d n i p o z i o m usług okulistycz­ nych). Wczesne rozpoznanie podwyższonego ciśnienia w e w n ą t r z g a ł k o w e g o i reakcji na l e c z e ­ n i e u z w i e r z ą t z j a s k r ą p o w o d u j e , że p o s i a d a n i e p r z e z k a ż d ą klinikę t o n o m e t r u S c h i o t z a j e s t n i e ­ zbędne. Poszczególne etapy jego stosowania po­ d a n o w D o d a t k u A.

1.2 Zapis obserwacji w nagłych przypadkach okulistycznych
Nagły przypadek okulistyczny może nie wyda­ w a ć się n a j l e p s z y m m o m e n t e m , a b y s z c z e g ó ł o ­ wo zapisywać i rysować objawy okulistyczne, ale n i e w ą t p l i w i e są to c z y n n o ś c i b a r d z o u ż y t e c z ­ ne, p o d o b n i e j a k w y p r a c o w a n y n a w y k z a p a m i ę ­ t y w a n i a o b r a z ó w z b a d a n i a o k u l i s t y c z n e g o . Po p i e r w s z e , w a ż n e jest, a b y m i e ć p i s e m n e s p r a ­ wozdanie i rysunki zmian widocznych podczas badania, które ułatwią monitorowanie postępu i leczenia. Po drugie, z a p i s y w a n i e z m i a n i s z c z e -

d. Istotne jest. W literaturze okulistycznej d o t y c z ą c e j c z ł o w i e k a istnieją d w a użyteczne schematy sugerujące sposób zapisy­ wania z m i a n w o k u . a b y s z y b k o z a p i ­ sywać obserwacje za p o m o c ą gotowej m e t o d y schematycznego oznaczania zmian. 1. n a c i e k i e m k o m ó r k o w y m lub m a ł y m i o b ­ szarami o d w a r s t w i e n i a s i a t k ó w k i . n p . I rogówka soczewka/przednia komora siatkówka Ryc.1. 1.] Gatunek Wiek/płeć Wywiad narządy dodatkowe oka . n a ­ ciekiem.3 Wyposażenie potrzebne w nagłym przypadku okulistycznym Jak w s p o m n i a n o . . b l i z n o w a c e n i e m l u b k r w o t o k i e m siat­ kówki.Podstawy diagnostyki i techniki diagnozowania gółowy rysunek pozwolą na lepszą ocenę uszkodzeń oka i upewnią. 1. że nie pominięto d r o b n y c h o b r a ż e ń .1 Przykład formularza diagnostycznego do badania oka. p o m i ę d z y o b r z ę k i e m r o g ó w k i . 96. k t ó r ą m o ż n a s k o p i o w a ć w celu z a p i s y w a n i a z m i a n w n a g ł y m p r z y p a d ­ ku o k u l i s t y c z n y m u z w i e r z ą t (patrz s. prosty tonometr jest podsta­ w o w y m narzędziem w każdej praktyce. Obraz w pełnych wymiarach (możliwy do skopiowania zastosowania przez czytelników) znajduje się na s. C z y ­ telnik m o ż e również samodzielnie opracować swój formularz. który będzie mu przydatny w prywatnej praktyce. Ponad- [i. 9 5 ) . która je zró­ żnicuje. F o r m u l a r z d i a g n o s t y c z n y 3 p o d a n o n a r y c .

Do badania kąta tęczówkowo-rogówkowego może być użyteczna gonios o c z e w k a . (b) obuoczna oftalmoskopia pośrednia.zbedny w nagłych przypadkach okazuje : : : : . 1. Ponieważ b a d a n i e siatIńrki jest m o ż l i w e w u s t a w i e n i u 0 D i t ę c z ó w k i • s o c z e w k ą +10 D . j e s t w ł a ś n i e d o b r y .1 D. Ich zastosowanie bardziej szczegółowo opisano w D o d a t k u A. w s z c z e g ó l n o ś c i ł a t w e w u ż y c i u są s o c z e w k i K o e p p e l u b F r a n k l i n a (ryc. Barwienie fluoresceiną i czerwienią bengalską p o w i n n o b y ć klu­ c z o w y m elementem badania (sposób ich zasto­ sowania szczegółowo opisano we fragmencie na temat rogówki). p o m i m o że w i e l u o k u l i Wbm w e t e r y n a r y j n y c h r a d z i sobie z o f t a l m o s k o r : r rsrednią i l a m p ą s z c z e l i n o w ą ..2b).2 Oftalmoskopia pośrednia z zastosowaniem soczewki plastikowej 20 D trzymanej blisko rogówki zwierzęcia i prostej latarki długopisowej przy uchu badającego. Nie- . jest z n a c z n i e t a ń s z e : w y d a j n i e j s z e . 1. . jeśli w y k o r z y s t u j e się je do r ó ż ­ nych z a d a ń . P o d s t a w o — -zrzędziem okulistycznym.- :-$:ęsowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt na blisko rogówki zwierzęcia i prosta latarka d ł u g o p i s o w a p r z y u c h u b a d a j ą c e g o (ryc.L Z T : -kop bezpośredni. Warto mieć również w po­ bliżu w y m a z ó w k i do bakteriologii i szpatułki Kimury do pobrania próbek na cytologię. j e s t o n b a r d z o p o m o c n y m szkłem powiększającym do oglądania rogówki : nzrządów dodatkowych oka przy ustawieniu -2. Tanim rozwiązaniem do oftalmoskopii po­ średniej jest p l a s t i k o w a s o c z e w k a 20 D t r z y m a ­ Ryc. 1. Paski do testu Schirmera są cenne. k t ó r e u m o ż l i w i a j ą z b a d a n i e w i ę k s z e j części d n a oka jednocześnie.2a). . (a) Jednostronna oftalmoskopia pośrednia. wykorzystyi r .Z d o b r y m ź r ó d ł e m światła h a l o g e n o w e g o r_=k:e n a r z ę d z i e . c h o c i a ż nie robi takiego w r a ż e ­ nia :ak l a m p a s z c z e l i n o w a . ponieważ p o m a g a j ą w ocenie produkcji łez lub ich braku przed manipulacjami w oku. o f t a l m o s k o p . ~ n często w p r a k t y c e .

p r z e d b i o p s j ą s p o j ó w k i u p r z y tzmnych pacjentów. 1. n p . .5 Biomikroskop z lampą szczelinową. : które zwiększają regenerację wywołane komórek próbki zmniejszają pobraniem 5 u s z k o d z e n i a r e g e n e r u j ą c y c h się k o m ó r e k (Wills : in.4 Oftalmoskop bezpośredni. N o ocześniejsze są s z c z o t e c z k i cytology-brush (ryc. G ł ę b s z e z n i e c z u l e n i e m o ż n a uzyskać p r z e z n a s ą c z e n i e szpatułki z a k o ń c z o n e j w a c i k i e m i p r z y c i s k a n i e jej m o c n o d o o b s z a r u 5T>ojówki. W w i e l u p r z y p a d k a c h k o n i e c z n e jest z n i e c z u ­ lenie m i e j s c o w e . Ryc. 1. Ryc.7 p o k a z u j ą p o d s t a w o w e i b a r ­ dziej speq'alistyczne p r z y r z ą d y o k u l i s t y c z n e .4 do 1. 13). 1. O O O Ryc. od 1. 1. s ą d r o g i e i z a m i a s t n i c h m o ż n a s t o s o w a ć tępy koniec rączki skalpela Bard-Parkera.6 Goniosoczewka. Ryc.Podstawy diagnostyki i techniki diagnozowania stety.3 Zastosowanie metody cytology-brush zwiększa regenerację i zmniejsza uszkodzenia spowodowane pobie­ raniem próbki.7 Tonometr Schiotza. 1. Ryc. Rvc. 1 9 9 7 ) .

N i e o d p o w i e d n i a częstotli­ w o ś ć p o d a w a n i a i zaprzestanie leczenia p o m i m o obecności mikroorganizmów może prowadzić do wystąpienia antybiotykooporności. Nie w każdym jednak przypadku chorobotwór- 1. k o n i e c z n y jest szybszy system wskazujący. jest p o ­ wszechne przy zwalczaniu bakterii opornych. G r a m . Diff-Quik (Giemsy) i laktofenolem . g d y n i e m a całkowitej i d e n t y fikaq'i m i k r o o r g a n i z m u . T r z y barwienia . W z a ­ k a ż e n i a c h w e w n ą t r z gałki o c z n e j w s k a z a n y j e s t c h l o r a m f e n i k o l . w a r t o określić w a r t o ś ć m i n i m a l n e g o stężenia h a ­ m u j ą c e g o ( M I C . Tak j a k p r z y p o d a w a n i u k a ż d e ­ go antybiotyku. że jeśli w y m a z ó w k ę z e s p o j ó w k i u m i e s z c z a się w m e ­ d i u m t r a n s p o r t o w y m i n a s t ę p n i e posieje na a g a ­ rze.4 Wstępne uwagi na temat leczenia zakażeń oka Z a k a ż e n i a o k a p r z e w a ż n i e w i ą ż ą się z c h o r o b a ­ m i n a r z ą d ó w d o d a t k o w y c h oka. p o w o d u j ą c za­ palenie spojówek. m i e j s c o w o a p l i k u j e się z n a c z n i e w i ę k s z e stężenia a n t y b i o t y k ó w . F l o r a u k o t ó w to g a t u n k i G r a m . O c z y w i ś c i e . Zakażenie może także dotyczyć gałki ocznej. takich j a k t o b r a m y cyna. W sytuaq'i nagłej należy b y ć p r z y g o t o w a n y m n a b a r w i e n i e bakteriologiczne r o z m a z u z w y m a z ó w k i lub zeskrobin ze spojów­ ki czy rogówki. zwłaszcza przy podawaniu g e n t a m y c y n y w z a k a ż e n i u Pseudomonas. z a k a ­ żenie m o ż e być także wewnątrzgałkowe z rop­ n y m z a p a l e n i e m przedniej części b ł o n y naczynio­ w e j (uveitis anterior) lub r o p n e z a p a l e n i e gałki ocznej (panophthalmitis). Sil­ niej działające a n t y b i o t y k i to c h i n o l o n y : ofloksacyna. n a k t ó r ą o p o r n o ś ć z d a r z a się rzadziej. g d y ocze­ kuje się na w y n i k badania bakteriologicznego i an­ tybiogramu (około 2 . n a w e t p r z y s z y b k i m dostarczeniu i s p r a w n y m działaniu l a b o r a t o r i u m ) . Ich spo­ sób działania. p r z y c z y n i a j ą c się do r o p n e g o z a p a ­ lenia tkanki p o d s k ó r n e j lub r o g ó w k i i w p ł y w a j ą c n a powstanie dobrze odgraniczonego w r z o d u r o ­ g ó w k i lub bardziej r o z s i a n e g o nacieczenia. t a k ą j a k k o l e c lub gałąź. Toteż właściwsze wydaje . O z n a c z a to. Zastosowanie ogólne antybiotyków o szerokim s p e k t r u m u z a s a d n i o n e jest w sytuacji. minimal inhibitory concentration). Z a l e c a się r ó w n i e ż d w a l e k i d o s t o s o w a n i a miejscowego w chorobach oczu u psów i kotów przed otrzymaniem w y n i k ó w bakteriologii: kwas fuscydowy u p s ó w i chlortetracyklina u k o t ó w . Z a s ­ t o s o w a n i e s u b s t a n c j i o w z m o ż o n e j sile d z i a ł a ­ nia.3 dni o d m o m e n t u pobrania. ważnymi czynnikami opóźnia­ j ą c y m i p o j a w i e n i e się o p o r n o ś c i j e s t r e g u l a r n e s t o s o w a n i e i kontynuaq'a leczenia j e s z c z e po w y ­ c o f a n i u się o b j a w ó w .pozwalają s z y b k o ocenić o b e c n o ś ć m i k r o o r g a n i z m u G r a m -dodatniego.m e t o d ą G r a m a . h a m u j ą c y g y r a z ę D N A . w z r o s t bakterii jest niewielki. któremu m o ż e towarzyszyć r o p n y w y p ł y w z w o r k a s p o j ó w k o w e g o lub j e g o przekrwienie. s z c z e g ó ł o w o o p i s a n e w D o d a t k u C.u j e m n e g o w y m a g a j ą c e g o c h l o r a m f e n i k o l u lub tetracykliny lub c z y n n i k a g r z y b i c z e g o najlepiej l e c z o n e g o k e t o k o n a z o l e m . który czynnik z a ­ k a ź n y jest obecny i czy występuje zagrożenie utra­ ty ciągłości rogówki. b a r d z i e j w r a ż l i w e na t e t r a c y k l i n y . Chlamydia i Mycoplasma ( G e r d i n g i K a k o m a 1 9 9 0 ) . Istnieje kilka różnic p o ­ między badaniem bakteriologicznym zakażeń oka a z a k a ż e ń skóry czy t k a n e k miękkich.6 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt się użycie a m i n o g l i k o z y d ó w . W y b ó r u z a s a d n i a się najczęściej w y s t ę ­ pującymi mikroorganizmami u tych gatunków. oznacza. Należy uważnie przeglądać antybiogram wy­ h o d o w a n e g o o r g a n i z m u : w r a ż l i w o ś ć określa się na podstawie prawdopodobnych poziomów we k r w i po p o d a n i u d o u s t n y m i p a r e n t e r a l n y m an­ t y b i o t y k ó w . częstymi organizmami wywołującymi chorobę są prawdopodobnie organizmy Gram-ujemne. c o j e s t w a ­ ż n e w p r z y p a d k u . cyprofloksacyna lub norfloksacyna. Jeśli to m o ż l i w e . z w ł a s z c z a w c i e p ł y m klimacie. Saprofityczna flora b a k t e r y j n a s p o j ó w k i u p s a to: Staphylococci i Streptococci ( G e r d i n g i K a k o m a 1 9 9 0 ) . k t ó r y lepiej p e n e t r u j e p r z e z r o ­ g ó w k ę i m a s z e r o k i z a k r e s działania.d o d a t n i e . k t ó r e jest b a r d z i e j c e n n e n i ż u s t a l e n i e w r a ż l i w o ­ ści m i k r o o r g a n i z m ó w n a p o d s t a w i e r o z c h o d z e ­ n i a się w z r o s t u w o k ó ł k r ą ż k ó w z a n t y b i o t y k i e m . L e p s z y jest z a ­ tem posiew bezpośredni z wymazówki. W praktyce doty­ c z y to p r z e d e w s z y s t k i m z a k a ż e ń o k a u k o n i i u i n n y c h g a t u n k ó w zwierząt. Najwa­ żniejszą jest często b r a k (lub m a ł a ilość) m i k r o o r ­ g a n i z m ó w w materiale z oka. prawdopodobnie wrażliwego na k w a s fuscydowy. jest n o w y i dlatego o p o r n o ś ć na i n n e leki nie p o w i n n a m i e ć n a n i e w p ł y w u . że n a l e ­ ży stosować jednocześnie podłoże agarowe Sabor a u d a i płytki a g a r o w e z krwią. Wystę­ powanie chorób grzybiczych powierzchni oka. u k t ó r y c h doszło d o u r a z u p r z e z część roślinną. choć oporność m o ż e powstać nawet w przypad­ ku większych dawek. Istnieje w i e l e p r z y p a d k ó w o p o r n o ś c i bakterii z powierzchni oka.

Podstawy diagnostyki i techniki diagnozowania 3ól w oku: źródła i leki przeciwbólowe nerw powiekowy-spojówka. P o z o r n a tolerancja srrego b ó l u p r z e z z w i e r z ę nie z w a l n i a z o b o ­ wiązku z a p e w n i e n i a m u o d p o w i e d n i c h w a r u n ­ k ó w pozwalających na j e g o tolerancję. Nagie zakończenia ner­ w ó w znajdują się bliżej niż 5 0 u m o d p o w i e r z c h ­ ni oka.2 Ból w oku. 7 Tiiejscowo NSAID oól powierzchni oka światłowstręt) s-odki znieczulające ako miejscowo NSAID ogólnie (po operacji lub urazie) skurcz mięśnia ciała rzęskowego (ból przy zapaleniu jagodówki) Dodawane krótko) :piaty stosować rzadko miejscowo środki rozszerzające źrenicę (atropina lub tropikamid na krótszy okres terapii) C Z Y z a r a z e k w i d o c z n y jest w z e s k r o b i n a c h lub w r o z m a z i e . j a k i po operacji. rozgałęziających się w jej ścia­ nie z rąbka. 1960). 1960). gdzie tracą swoje osłonki m i e l i n o w e I t w o r z ą sploty p o d n a b ł o n k i e m p r z e d n i m (Prince i in. 1. skóra powieki (uraz powieki) śródnabłonkowy splot nerwu trójdzielnego (drażnienie powierzchni oka) Tab.8 Schemat unerwienia czuciowego rogówki (Prince i in. U g o m o r i i in. 1. Odgałęzienie n e r w u trójdziel­ nego u n e r w i a r o g ó w k ę z a p o m o c ą długich ner­ w ó w rzęskowych. który posiada nocyceptywne uner­ wienie. Spreull 1966). 1. 1991). ryc. t w o ­ rząc ś r ó d n a b ł o n k o w e z w o j e b a r d z o w r a ż l i w e na nabłonek przedni rogówki nerwy rzęskowe Ryc. Ten szczegół anatomii c e l o w o p o d k r e ś l o ­ n o . Cienkie a k s o n y p o z b a w i o n e k o m ó ­ rek S c h w a n n a przebijają n a b ł o n e k przedni. Severin I Thrall 1981.n a t o m i a s t cytologia złuszczająca uwidoczni naciek neutrofili. aby z w r ó c i ć u w a g ę czytelnika n a k o n i e c z n o ś ć znieczulenia w c h o r o b a c h p o w i e r z c h n i o k a (zob. b ó l i z m i a n y temperatury.8. co n a w e t w p r z y p a d ­ ku braku mikroorganizmów świadczy o obecności zakażenia b a k t e r i a m i (Lavach i in. 1. . O k o to deukatny narząd.5 Znieczulenie w nagłych przypadkach okulistycznych Zbvt często w m e d y c y n i e w e t e r y n a r y j n e j nie zwraca się u w a g i n a znoszenie b ó l u z a r ó w n o p o w y p a d k u . w y s t ę p u j ą c e z w ł a s z c z a n a p o w i e r z c h n i •ca ( p o w i e r z c h o w n a w a r s t w a r o g ó w k i ) w posta­ ci sieci n e r w o w e j . 1997.

używając środków przeciwbólowych podawanych parenteralnie. potem zdecydowano.6 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u koni i przeżuwaczy Okulistyka jest wspaniałą dziedziną międzygat u n k o w ą . L e p ­ sze d z i a ł a n i e p r z e c i w b ó l o w e w y k a z u j ą w t e d y leki r o z s z e r z a j ą c e ź r e n i c ę ( ś r o d k i z w i o t c z a j ą c e mięsień rzęskowy). p o z w a l a na W sytuaq'i a w a r y j n e j m o ż n a z n i e c z u l a ć m i e j ­ scowo. n p . podczas gdy nieodczuwanie bó­ l u m o ż e nie w y s t a r c z a ć . zwłaszcza dotyczące sposobu badania i poda­ w a n i a l e k ó w . j e s t wątpliwe. ale trzeba je s t o s o w a ć k r ó t k o z p o w o d u t o k s y c z ­ nego działania na nabłonek rogówki (Grand i Acosta 1994). j e s t t r o p i k a m i d .6. 1. Wystę­ p u j ą b o w i e m z n a c z ą c e r ó ż n i c e u tych g a t u n k ó w . t a k i c h j a k alfa 2 a g o n i ś c i . często stosowanej u b y d ł a (ryc. c z e m u p o ś w i ę c o n o ten r o z d z i a ł . p r z y zapaleniu b ł o n y n a c z y n i o w e j . g ł ó w n ą p r z y ­ c z y n ą b ó l u jest s k u r c z m i ę ś n i a r z ę s k o w e g o . n p . że bez­ pieczna obserwacja powierzchni oka w y m a g a wysiłku. 1. Stosowanie samych środ­ k ó w d o s e d a c j i . 1. . lecz o m n i e j ­ szych zdolnościach rozszerzających źrenicę. ponieważ ułatwiają one jedynie pracę ze zwierzęciem. Jeśli j e s t t o m o ż l i w e . takich jak niesteroidowe leki przeciwzapalne.9 Blokada nerwu uszno-powiekowego u koni.szybciej działający n i ż a t r o p i n a . lub w cięższych przypadkach opiatów . a m e t o k a i n ą lub proksymetokainą. 1. W p r z y p a d k a c h silnego z w ę ż e n i a źrenicy. ale n i e m a o n a w p ł y w u n a s k u r c z p o ­ wiek. Ryc.9) i b l o k a d y P e t e r s e n a . 1. Znieczulenie miejscowe pozwala na pełne badanie oka. Ryc.10). takie jak atropina. U k o t ó w z a m i a s t k e t o p r o f e n u powinien być stosowany karprofen. że pojawią się informacje na t e m a t p o s t ę p o w a n i a w n a g ł y c h przypadkach u koni i zwierząt rzeźnych. Pierwszy problem rozwiązuje dobra s e d a c j a . N i e k i e d y k o n i e c z n e jest długotrwałe zniesienie bólu. L e k i e m drugiego wyboru. 1. działającym spazmolitycznie na c i a ł o r z ę s k o w e w uveitis. N a p o c z ą t k u k s i ą ż k a t a miała b y ć skie­ r o w a n a d o l e k a r z y z a j m u j ą c y c h się m a ł y m i zwierzętami. n p . Wykonanie blokady nerwu uszno-powiek o w e g o u k o n i (ryc. k a r p r o f e n l u b m e g l u m i n i a n f l u n i k s y n y . w o k ó ł g ł o ­ w y k o n i a i b a d a j ą c e g o p o w i n n o się u m i e ś c i ć d u ­ ży a r k u s z c i e m n e g o p a p i e r u (najlepiej w k o l o ­ rze ciemnoniebieskim lub czarnym). aby s y m u ­ lować brak światła.metadonu lub b u t o r f a n o l u . zwłaszcza u koni i zwierząt rzeźnych. gdzie t e m p e r a m e n t zwierzęcia w połączeniu z siłą skurczonych mięśni powiek sprawia.1 T e c h n i k i b a d a n i a d u ż y c h z w i e r z ą t Badanie w świetle dziennym utrudnia oftalmoskopię i dlatego pomieszczenie powinno być p r z y c i e m n i o n e .8 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Badanie bolącego oka jest zawsze trudne.10 Wkłucie igły przy blokadzie Petersena u bydła (Lavach 1990).

1. w a d ą zaś m o ż l i w o ś ć wypłukiwania materiału zakaźnego z kanału nosowo-łzowego na po­ wierzchnię oka. ż e jest t o o p t y m a l n a d r o g a p o ­ dania l e k ó w d o o k a u d u ż y c h z w i e r z ą t . g d y p r a g n i e się o s i ą ­ gnąć w y s o k i e stężenie antybiotyku w e w n ą t r z całki o c z n e j . p r z e z o k o ł o 3 d n i p r z e d dalszym leczeniem. infectious bovine ke2toconjunctivitis) s p o w o d o w a n e g o Moraxella bo­ ms i Mycoplasma bovicula. M o ż n a • u s p r a w n i ć dzięki głębszej iniekcji p o d t o r e b ­ kę T e n o n a .6. co r ó w n i e ż u t r u d n i a b a d a n i e . "est o n a s z c z e g ó l n i e p o m o c n a u p r z e ż u w a c z y w c h o r o b i e New Forest Eye . 1 2 A . Ismieją j e d n a k p o t e n c j a l n e p r o b l e m y w c h ł a n i a ­ Ryc. takich j a k a t r o p i n a c z y a d r e n a l i n a . a n i e na p o z i o m i e r o g ó w k i l u b na rxnvierzchni o k a . Opisano dwa sposoby. G ł ó w n y m w s k a z a n i e m do dostarczania le­ ków podspojówkowo u koni lub małych zwie­ rząt jest iniekq'a a n t y b i o t y k ó w w n a g ł y c h p r z y cadkach zakażenia przedniego odcinka gałki :cznej. k t ó r e z w r a c a j ą u w a g ę .ł z o w e g o d o g ó r n e j j e g o części (ryc.2 T e c h n i k i u m o ż l i w i a j ą c e eczenie oczu u dużych zwierząt O m ó w i l i ś m y t r z y t e c h n i k i . . b y o b a k o ń c e p r z e z n i ą p r z e c h o d z i ł y .Podstawy diagnostyki i techniki diagnozowania rełne badanie bez skurczu powiek (Lavach 1990). e f e k t y w n e jest często p o d s p o j ó w kowe p o d a w a n i e w ł a ś c i w y c h a n t y b i o t y k ó w . którą zilustrowano w diagramie (ryc. L e k i aplikowane p o d s p o j ó w k o w o m o g ą w c h o d z i ć d o oka p r z e z t w a r d ó w k ę . W w i e l u p r z y p a d k a c h p r e f e r u j e się t e c h n i k ę podawania przez powiekę. Z n a c z n a objętość w s t r z y ­ kiwanych roztworów. Istnieją p e w n e r o z w a ż a n i a t e o r e t y c z n e . 1. Zaletą opisanego sposobu jest łatwe umieszczenie. 1 . Podobne podawanie środków rozszerzających źrenicę w s y t u a c j a c h a w a r y j n y c h m o ż n a s t o s o ­ wać u koni lub małych zwierząt oraz przy zapa­ leniu p r z e d n i e g o o d c i n k a b ł o n y n a c z y n i o w e j . Kortykosteroidy o przedłużonym dzia­ łaniu m o ż n a również w ten sposób aplikować w leczeniu zapalenia rogówki. bez względu na gatunek zwierzęcia. S k u r c z m i ę ś n i z a g a ł k o w y c h m o ż e p r o w a ­ dzić do z a p a d n i ę c i a g a ł k i o c z n e j u b y d ł a . 1. Jest to istotne. O p t y m a l n e jest u m i e s z c z e n i e r u r k i .11 Długość rurki umieszczonej z nosowego punktu przewodu nosowo-łzowego do górnego końca przewodu. ta­ kich j a k k l o k s a c y k l i n a . B a r d z i e j p r e f e r u j e się t ę t e c h n i k ę niż jednostronny pasaż za p o m o c ą rurki roz­ s z e r z a j ą c e j się n a k o ń c u .p i e r w s z a to p r o s t a metoda podspojówkowego dostarczania leków. k t ó r e j z a k o ń c z e n i e L a v a c h 1 9 9 0 ) . W l e c z e n i u I B K m o ż e bvć konieczne ogólne podawanie tetracyklin r 9 nia ogólnego leków o działaniu systemowym. Częste podawanie leków miejscowo jest szczególnie ważne przy zapaleniu błony naczy­ niowej i wrzodziejącym zapaleniu rogówki u koni. W i n n y m przyr a d k u iniekcje p o d s p o j ó w k o w e s ą raczej d o d a t ­ kiem do leczenia m i e j s c o w e g o i nie z a s t ę p u j ą go. Układ nosowo-łzow y w y m a g a rurki b i e g n ą c e j o d ujścia k a n a ł u n o s o w o . k t ó r ą z a k o t w i c z a się z a p o m o c ą węzła na skórnej (zewnętrznej) po­ w i e r z c h n i p o w i e k i tak. u których należy ustalić system podania leku. j e d n a k b l o k a d a Perersena e l i m i n u j e ten p r o b l e m ( L a v a c h 1 9 9 0 ) . Roztwory leków można podawać wtedy drogą wstępującą przez kanał nosowo-łzowy.11).z a k a ź n e g o z a p a l e rua s p o j ó w e k i r o g ó w k i (IBK. Z a b i e g m o ż e w y m a g a ć s e d a qd: w k a ż d y m j e d n a k p r z y p a d k u w s t r z y k n i ę c i a r o d s p o j ó w k o w e g o p o w i n n o się z n i e c z u l i ć p o •• l e r z c h n i ę o k a . o p u s z c z a m i e j s c e iniekcji i w c h ł a n i a PC p r z e z m i e j s c o w ą p e n e t r a c j ę r o g ó w k i .F ) .

1. następnie usuwa się igłę z rurki. P o w i n n o się wykonać także znieczulenie miejscowe za po­ mocą śródskórnie podanej lignokainy i miej­ scowo podanej proparakainy lub proksymetakainy. (A) Igła przebija powiekę od strony spojówki na powierzchnię skóry. Przy umieszczeniu rurki należy zwrócić u w a g ę na dwie kluczowe cechy .10 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt otwory zrobione w rurce rurkę naciąga się. który rozpraszany na rogówce p o w o - . W ten sposób c h r o n i się r o g ó w k ę p r z e d a b r a z j ą l u b p e r f o r a ­ cją. aby mieć pew­ n o ś ć . a zwłaszcza te z d y s k o m f o r t e m o k a . (D) rurka przechodzi przez igłę. (C) igła przebija powiekę od strony spojówki w kierunku skóry po usunięciu rurki. W m e t o d z i e w y k o r z y s t u j e się r u r k ę z p o l i e t y l e n u (PE 190) l u b s o n d ę n o s o w o . na którą należy zwrócić u w a ­ gę. ż e m o ż e o n o p r z e j ś ć p r z e z p o ­ w i e k ę p o n a d r u r k ą (po p r z e p r o w a d z e n i u jej przez powiekę). które z a p e w n i a ciągły m a ł y w l e w n a p o w i e r z c h ­ n i ę o k a : taki s p r z ę t m o ż n a ł a t w o p r z y c z e p i ć d o kołnierza ochronnego na głowie. wyciąga się igłę. aby roztwór leku omywał powierzchnię oka). p ó ź n i e j zaś bolus powietrza. Z a b e z p i e c z e n i e r u r ­ ki po drugim pasażu przez powiekę może za­ b i e r a ć w i ę c e j c z a s u . N a l e ż y k o n i e c z n i e u s u n ą ć o s t r z e i g ł y l u b kateteru przy drugim pasażu przez powiekę. (F) rurkę zabezpiecza się węzłami. (B) rurkę przeciąga się przez igłę od strony skóry w kierunku spojówki. w y m a g a j ą g ł ę b s z e j s e dacji p r z e d u m i e s z c z e n i e m r u r k i . jest u m i e s z c z e n i e r u r k i t a k g ł ę b o k o w skle­ pieniu spojówki jak to możliwe.ż o ł ą d k o w ą dla n o w o r o d k ó w (z dziurkami wycięty­ mi we właściwym miejscu. u p e w n i a j ą c się. Konie. (E) rurkę umieszcza się w oddaleniu od powierzchni gałki.igłę do pene­ tracji p o w i e k i (14 G l u b l e p i e j 10 G z g i ę t k i m kateterem naczyniowym) zawsze wprowadza się ze s p o j ó w k i (od w e w n ą t r z ) w k i e r u n k u skóry (na zewnątrz) powieki. ż e nie d o j d z i e d o abrazji r o g ó w k i . Alternatywą jest stosowanie urządzenia do stałego wlewu. aby przepchnął roztwór przez rurkę do powierzchni oka. g d y s y s ­ tem drenujący jest zainstalowany. aby uniknąć otarcia rogówki Ryc.12 Przezpowiekowy system dostarczania leków przez wprowadzoną igłę. a w gorszym przypadku powo­ duje u s z k o d z e n i e r o g ó w k i . Następnie m a ł ą ilość l e k u w s t r z y k u j e się d o rurki. D r u g ą rzeczą. podrażnia oko. D o b r y m sposobem na dostarczanie leku na p r z e d n i ą p o w i e r z c h n i ę o k a k o n i a j e s t lek w sprayu. ale u n i k a się u s z k o d z e n i a r o g ó w k i .

1. gadów i płazów można potrakto­ w a ć a n a l o g i c z n i e z w i e d z ą na t e m a t p s ó w i k o ­ tów: wrzód rogówki u papugi można leczyć w ten s a m s p o s ó b j a k u p s a . Z drugiej strony. P r z y ­ kłady antybiotyków o szerokim zastosowaniu w zapaleniu rogówki u koni podano w Dodat­ k u C. 1. lecz nie atropina opisane u papug amazonek i gwarków. wymaga głównie terapii sztucznymi łzami wczesny wypływ surowiczy staje się śluzowo-ropny.1 Różnice między zwierzętami egzotycznymi a psem i kotem w nagłym przypadku okulistycznym. ist­ nieją pewne znaczne różnice w nagłym przy­ padku u tych gatunków. jeśli z a k a ż e n i a nie l e c z y się l e k a m i p o ­ dawanymi miejscowo.p r ó c z h o d o w l i bakterii .wymaga wprowadzenia kaniuli do przewodu nosowo-łzowego i ogólnego podawania antybiotyków z enrofloksacyną obrzękłe powieki i biały wypływ śluzowo-ropny. które należy wziąć pod u w a g ę .7 Nagłe przypadki okulistyczne u zwierząt egzotycznych Większość nagłych p r z y p a d k ó w u małych ssa­ ków.zapobieganie: podawanie sztucznych łez lub kąpiel w delikatnym szamponie dla dzieci powoduje znaczny ropny wypływ z oka . Tab. Przy stosowaniu antybiotyków zawsze nale­ ży uwzględniać możliwość wzrostu grzybów. O m ó w i o n o je w t e k ś c i e . zwiotczające leki niedepolaryzujące. związane z Encephalitozoan cuniculi Masy na narządach dodatkowych u niższych kręgowców Zapalenie błony naczyniowej u niższych kręgowców Zapalenie jagodówki u ptaków u niższych kręgowców Urazowe zapalenie rogówki u papug Wirus ospy u papug Zapalenie gruczołu łzowego j królików Myksomatoza u królików Zapalenie błony naczyniowej u królików .Podstawy diagnostyki i techniki diagnozowania duje p r a w d o p o d o b n i e m n i e j s z e o d r u c h o w e ł z a ­ w i e n i e n i ż k r o p l e z p o j e m n i k a i leki p o d a w a n e 1 ml s t r z y k a w k ą do b o c z n e g o k ą t a o k a . ptaków. Dlatego.1. należy wykonać zeskrobiny s p o j ó w k i i . a nie nowotworowe jak u psów czy kotów często związane z sepicemią Gram-ujemną do zniesienia zwężonej źrenicy (miosis).b a d a ­ nie m i k r o s k o p o w e w k i e r u n k u g r z y b ó w . 11 1. u zwierząt szczepionych rozrosty na narządach dodatkowych oka i zniekształcenia powiek może wiązać się z zakażeniem Pasteurella lub zapaleniem jagodówki. a z e b r a n o w tab. główne zagrożenie stanowią uszkodzenia ze strupami na powiekach na skutek samookaleczenia . często zapalne.

n a d t w a r dówka i twardówka. d l a t e g o w tej sytuacji s z o r s t k a w e w n ę t r z n a p o ­ w i e r z c h n i a trzeciej p o w i e k i m o ż e b y ć t a k ż e przyczyną podrażnienia. Najważniejszą cechą. k t ó r ą t w o r z ą trzy struktury: s p o j ó w k a . k t ó r e m u k r e w n a d a j e k o l o r c z e r w o n y . nie jest s a m o za­ czerwienienie.Rozdział 2 Częste zmiany w oku . takie jak podwinięcie powieki (entropion). Kluczowa w diagnostyce różnicowej objawów k l i n i c z n y c h j e s t a n a t o m i c z n a „biała c z ę ś ć o k a " . ale n i e działa w ten s p o s ó b na głęb­ sze sploty t w a r d ó w k o w e . • zespołu zapalenia twardówki/nadtwardówki (rzadziej). powodując syndrom c z e r w o n e g o o k a . R o z w a ż a n i a n a ten t e m a t o g r a ­ n i c z o n o d o czterech g ł ó w n y c h r o z p o z n a ń różni­ cowych: • zapalenia spojówek. ale r ó w n i e ż f a r m a k o l o g i c z n i e . K a ż d y r o d z a j z a c z e r ­ w i e n i e n i a m o ż e w i ą z a ć się z r ó ż n y m r o z p o z n a ­ n i e m . takie j a k k r w o t o k d o przedniej k o m o ­ r y o k a (hyphaema).podział ze względu na problem 2. pod­ c z a s g d y głębsze. • zapalenia błony naczyniowej. L i m f o c y t a r n e m u / p l a z m o c y t a r n e m u z a p a ­ leniu spojówek m o ż e towarzyszyć nacieczenie rogówki z przewlekłym powierzchownym za­ paleniem rogówki (łuszczka).1 Syndrom czerwonego oka T e r m i n o k u l i s t y c z n y o d n o s i się d o t w a r d ó w k i oka. b a r d z i e j z a o g n i o n e z a c z e r w i e ­ nienie wokół rąbka charakteryzuje zapalenia ciała r z ę s k o w e g o w uveitis. Z a p a l e n i e jednej z w a r s t w pokrywającej o k o p o w o d u j e n a s t r z y k a nie n a c z y ń w o d p o w i e d n i m splocie. Przyczyną m o g ą być nieprawidło­ wości powiek. G ł ę b o k o w y p e ł n i o ­ n e n a c z y n i a n a d t w a r d ó w k i n a tle b i a ł e j t w a r ­ d ó w k i najczęściej o b j a w i a j ą j a s k r ę . każda z własnym naczynio­ w y m s p l o t e m o k o ł o r ą b k o w y m . która jest nieprawidłowo zaczerwieniona. lecz obecność innego objawu. Podobnie po­ w i e r z c h n i a g a ł k o w a trzeciej p o w i e k i m o ż e u l e c zmianie w grudkowym zapaleniu spojówek. U r a z także m o ż e p r o w a d z i ć d o k r w o ­ toku podspojówkowego. r z ę s y e k t o p o w e lub d w u r z ę d o w o ś ć rzęs. L e k k i e z a c z e r w i e n i e n i e całej p o w i e r z c h n i przeważnie oznacza zapalenie spojówek. M o ż e m i e ć c e c h y r o z s i a n e lub m o ż e ł ą c z y ć się z n a s t r z y k a n i e m w i e l u m a ł y c h n a c z y ń lub k i l k u d u ż y c h . M o ż n a je ró­ żnicować na stopnie przy dokładnym badaniu. W diagnostyce różnicowej czerwonego oka obowiązuje zasada. że zaczerwienienie może w y g l ą d a ć r ó ż n i e . na którą należy zwrócić u w a g ę podczas rozpoznania. . Są również inne choroby powodujące zaczer­ wienienie. O k o z zapaleniem spojówek ma często niezmie­ nioną postać. która p o w o d u j e z w ę ż e n i e i w i d o c z n ą obliterację w y p e ł n i o n y c h s p l o t ó w n a d t w a r d ó w k i w zapaleniu. W b a d a n i u sploty n a c z y n i o w e s p o j ó w k i p r z e s u w a j ą się p r z y deli­ k a t n y m p o r u s z a n i u s p o j ó w k ą p o d c z a s g d y głęb­ sze sploty nie m o g ą p o r u s z a ć się w ten s p o s ó b . • jaskry. Odróżnienie pomiędzy udziałem splotów naczy­ niowych nadtwardówki i twardówki wymaga z a k r o p i e n i a m i e j s c o w o fenylefryny (patrz D o d a ­ tek C ) .

inne objawy oka . a nie z oka od średniego do obfitego. śluzowy lub ropny przekrwienie spojówek z przesuwalnymi naczyniami często związane z obrzękniętą spojówką w stanie zapalnym. jeśli nie pojawi się dodatkowo zapalenie rogówki przejrzysta Ostre zapalenie błony naczyniowej Ostra jaskra ból (od lekkiego do silnego) od niewielkiego upośledzenia ze zwężeniem źrenicy do ślepoty spowodowanej odwarstwieniem siatkówki od ogólnie ograniczonego do łzawienia z powodu bolesnego i częstego mrugania zaczerwienienie wokół rąbka i rozsiane zaczerwienienie naczyń nadtwardówki głębiej niż naczynia spojówki. do prawidłowej zmieniona z komórkami i włóknikiem. nadwichnięta lub zwichnięta wtórnie z podwodu powiększenia gałki ocznej często niewidoczny. a także na inne objawy w oku . pogrubiona lub ciemna z niezmienioną powierzchnią i często zrosty tylne {synechiae posteńoreś) mała (zwężona) nieregularna lub nieruchoma z leniwym odruchem na światło zmniejszone z powodu dysfunkcji ciała rzęskowego może być zmieniona z nagromadzeniem barwnika lub zrostami może pojawić się zapalenie ciała szklistego lub części płaskiej ciała rzęskowego (pars planitis). jak i gałki przejrzysta. które powodują efekt Tyndalla. zapalenie siatkówki z naczyniówką lub zapalenie nerwu wzrokowego może być bardzo silny 13 od często występującego ciężkiego upośledzenia widzenia do całkowitej ślepoty od ogólnie ograniczonego do łzawienia z powodu bólu i mrugania wypełnienie naczyń nadtwardówki i nastrzykanie z przekrwieniem zastoinowym Wypływ Naczynia krwionośne Rogówka Ciecz . zrosty tylne. należy zwrócić uwagę. ropę lub krew w przedniej komorze oka mętna. może być surowiczy. że zmianie uległa zarówno spojówka powieki. podczas gdy naczynia powiek są prawidłowe różnie. od przejrzystej. często zwiększone wokół rąbka (zaczerwienienie ciałka rzęskowego). 2. przez osady na powierzchni. takiej jak nosówka. takiej jak nosówka Diagnostyka różnicowa czerwonego oka.ślepota. ale możliwa jest płytka przednia komora oka rozszerzona lub nieruchoma Źrenica niezmieniona Ciśnienie niezmienione sródgałkowe Soczewka niezmieniona zwiększone może być in situ. z wyjątkiem choroby ogólnej.podział ze względu na problem Tab. ból Jaskra Zapalenie nadtwardówki lub twardówki udział głębszych naczyń z obrzękiem na odpowiednim poziomie Zapalenie spojówek Zapalenie błony naczyniowej .Częste zmiany w oku . z wyjątkiem choroby ogólnej. Ostre zapalenie spojówek bez bólu lub delikatny dyskomfort niezmieniony.1 Cecha Ból Wzrok Rozpoznanie różnicowe czerwonego oka.osady na rogówce. ropę w przedniej komorze oka. zwężenie źrenicy. należy zwrócić uwagę.vodnista klasycznie mglisty lub szklany obrzęk rogówki przejrzysta Tęczówka niezmieniona przeważnie prawidłowy wygląd. że zmienione są naczynia gałkowe. ból i światłowstręt w ostrych przypadkach wypełnienie/nastrzykanie naczyń nadtwardówki. ale może pojawić się ścieńczenie naczyń siatkówki lub pogłębianie się zagłębienia w nerwie wzrokowym Tylny odcinek gałki ocznej niezmieniony. należy zwrócić uwagę na udział spojówki powieki i gałki należy zwrócić uwagę na uogólnione zaczerwienienie gałki. gdzie ślepota jest pochodzenia ośrodkowego.

Z a s t o s o w a n i e m i e j s c o w e 1 % f e n y lefryny łagodzi objawy. lecz z n a c z n i e rzadziej p o j a w i a się światłowstręt. k t ó ­ ra w t y m zespole jest wypadnięta.1 Rodzaje i wygląd zaczerwienienia. gatki i powieki uogólnione zaczerwienienie obrzęk spojówki Ryc. 2. nagromadzenie w komorze przedniej gałki ocznej produktów zapalenia (ropa w przedniej komorze oka lub osady na rogówce) Klasyczna ostra jaskra pojedyncze wypełnione naczynia małe zaczerwienienie ze zwichnięciem soczewki należy zwrócić uwagę na Inne objawy zaburzeń wzroku. że p o p r a w n e rozpoznanie p o m a g a w zlokalizo­ waniu miejsca uszkodzenia n e r w ó w sympa­ tycznych oka na podstawie czasu. D o ­ kładne badanie ujawnia inne objawy tego ze­ społu . zwichnięcie soczewki W diagnostyce różnicowej czerwonego oka. O k o z z a p a l e n i e m j a g o ­ dówki jest często bolesne. Jedną z częstych i ogólnie groźnych przyczyn c z e r w o n e g o o k a j e s t z e s p ó ł H o m e r a (ryc. nie p o j a w i a się r o p a ani z w ę ż e n i e źrenicy. istotniejsze s ą i n n e obja­ wy. p o d c z a s z a p a l e n i a b ł o n y n a c z y ­ n i o w e j p r z e w a ż n i e z a c h o w u j e się z d o l n o ś ć w i ­ d z e n i a . Z a c z e r w i e n i e n i e s p o j ó w k i trzeciej p o w i e k i . .z w ę ż o n ą źrenicę i opadnięcie górnej po­ w i e k i (ptosis). d o p ó k i n i e n a s i l a się efekt T y n d a l l a w przedniej k o m o r z e ( p o w o d u j e z a m a z a n i e o b ­ razu). często myli się z j e d n o s t r o n n y m z a c z e r w i e n i e n i e m o k a . że denerwacja z n a d w r a ­ żliwością struktur unerwionych sympatycznie p o j a w i a się z t r z e c i ą w k o l e j n o ś c i n e u r o p a t i ą . Dowiedziono również. zwiększone wokół rąbka rogówki małe zaczerwienienie powiek lub jego brak należy zwrócić uwagę na inne objawy zwężenia źrenicy. Gwałtow­ na poprawa oznacza. W n a g ł y m p r z y p a d k u j a s k r y często d o c h o d z i do utraty w z r o k u . zwiększanie fizjologicznego zagłębienia w głowie nerwu wzrokowego. Dalsze informacje na temat rozpoznania i roko­ wania zespołu H o m e r a można znaleźć w bar­ dzo d o b r y m opracowaniu na ten temat Neera (1984). Zapalenie błony naczyniowej [uveitis) silne zaczerwienie. jaki u p ł y w a od podania leku do efektu działania. M o g ą b y ć w t e d y w i d o c z n e p r ą ż k i H a a b a (pęk­ nięcia b ł o n y D e s c e m e t a w y g l ą d a j ą j a k białe linie przecinające r o g ó w k ę ) lub o b r z ę k r o g ó w k i o w y ­ glądzie szkła z s z a r y m lub b i a ł y m z a b a r w i e n i e m . występuje światłowstręt. 2 ) . w y s t ę p u j e efekt T y n d a l l a oraz osa­ dy na r o g ó w c e lub r o p a w przedniej k o m o r z e o k a z e zrostami t y l n y m i j a k o k o ń c o w e s t a d i u m z a p a ­ lenia b ł o n y n a c z y n i o w e j . n a t o m i a s t o k o z j a s k r ą jest r ó w n i e bolące.14 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Zapalenie spojówek zaczerwienienie spojówki. p o z a z a c z e r w i e n i e n i e m . ból. 2 . W przypadku zapalenia jagodówki źrenica jest z w ę ż o n a .

15 Nastrzykanie naczyń z powodu upośledzenia krążenia brak innych objawów w oku rozpoznanie na podstawie USG z dopplerem Widocznie wysunięta zaczerwieniona trzecia powieka możliwy zespół Homera możliwy ból oka z cofnięciem gałki ocznej 2.2 Bolesne oko Z a k r e s o k r e ś l e n i a d r a ż n i e n i e o k a w a h a się o d średniego. W s k a z a n i e ź r ó d ł a b ó l u j e s t w a ż n e w j e g o le­ c z e n i u . D o p e w n e g o stopnia o m ó w i e n i e p o ­ k r y w a się ze średnim s p e k t r u m n o c y c e p t y w n y m . R o z p o z n a n i e t y c h d w ó c h ostat­ nich chorób polega na ocenie o b j a w ó w w oku w badaniu oftalmoskopem. które m o g ą prowadzić do urazu wewnętrznego oka: zapalenia jagod ó w k i i j a s k r y . ciało obce zapalenie tkanki oczodołu jaskra . N i e w k a ż d y m j e d ­ nak przypadku można rozpoznać źródło bólu. ale przewlekłego d y s k o m f o r t u s p o w o ­ d o w a n e g o r z ę s a m i e k t o p o w y m i . 2. ponieważ należy on do nagłego przypadku. d o n a g l e poja­ w i a j ą c e g o się ciężkiego b ó l u p r z y o s t r y m n a p a ­ dzie j a s k r y .podział ze względu na problem Zapalenie nadtwardówki i twardówki grudkowe lub rozsiane z udziałem rogówki lub bez niej wypełnienie głębszych naczyń blednących po zakropieniu fenylefryny Ryc. N a p o c z ą t k u o p i s a n o ostry b ó l oka. Jeśli d o c h o d z i d o s k u r c z u m i ę ś n i a r z ę ­ skowego. w t e d y w y m a g a się z a ­ s t o s o w a n i a s u b s t y t u t ó w łez. Ich diagnostykę ró­ żnicową przedstawiono powyżej. Ostry ból oka może być skutkiem urazu z pęknięciem tkanki (uraz zewnętrzny) lub działania d w ó c h chorób.1 Ból oka. 2. Jeśli n e r w y n a p o w i e r z c h n i r o g ó w k i p r z y jej w y s u s z e n i u p o ­ b u d z a j ą b o d ź c e b ó l o w e . w t e d y j e g o z w i o t c z e n i e r e d u k u j e ból.Częste zmiany w oku .2 Inne przyczyny zaczerwienienia oka. na­ stępnie skrótowo choroby z przewlekłym dys­ k o m f o r t e m . C z y m s p o w o d o w a n y jest ś w i a t ł o w s t r ę t w z a p a - lekkie drażnienie skurcz powiek zwiększone łzawienie f ciężki ból zamknięcie powieki obfite łzawienie 1 dwurzędowość rzęs rzęsy ekotopowe nieprawidłowy wzrost rzęs Tab. jak w zapaleniu błony naczyniowej.

R z ę s y e k t o p o w e często wyrastają z gruczołów Meiboma. że zwierzę­ ta różnie reagują na owrzodzenie rogówki: nie­ które z głębokim w r z o d e m odczuwają niewielki dyskomfort. c h o ­ ciaż s ą n i e o d w r a c a l n i e ślepe. p o d c z a s g d y kriodestrukcja usuwa gruczoły Meiboma. ciało obce). Przyczy­ n ą d r a ż n i e n i a j e s t raczej s k ł a d n i k s t r u k t u r y o k a n i ż c z y n n i k z e w n ę t r z n y . podczas gdy inne z lekką abrazją powierzchni mają znaczny skurcz powiek i łza­ wienie. O k r e s o w o u s u w a n e szybciej jednak odrastają i m o g ą być k r ó t s z e . d w u r z ę d o w o ś ć r z ę s (distichiasis) l u b w ł o s y z o t a c z a j ą c e j s k ó r y (trichiasis) m o g ą p o w o d o w a ć drażnienie oka. Znieczulenie miejscowe kroplami z ametok a i n ą (lub i n n y m i a n e s t e t y k a m i m i e j s c o w y m i : patrz D o d a t e k C) jest konieczne. n a t o m i a s t w g ł ę b s z y m urazie z r ę b u r o g ó w k i e k s ­ p o n u j e się m n i e j s z a ilość w ł ó k i e n b ó l o w y c h . M o ż e się t o w i ą z a ć z różnicami w unerwieniu wewnątrzgałkowym l u b w p e r c e p c j i c e n t r a l n e j b ó l u . Różnica pomiędzy drażnieniem oka (dwurzędowość rzęs. k t ó r e m u t o w a r z y s z y w o d o o c z e . Przyczyną m o g ą być różnice w stopniu unerwienia rogówki u zwierząt lub . które m o g ą w y s t ą p i ć w k a ż d y m miejscu p o w i e k i . O p e r a c j a z a p o m o c ą ostrego n o ż a p o l e g a n a usunięciu części brzegu powieki z gruczołami M e i b o m a . Rozpoznanie różnicowe bólu oka.16 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt w oku są jego oczywistą przyczyną. Badanie rzęs w y ­ maga ponownego znieczulenia miejscowego. k t ó r ą u s u w a się rzęsy. co sugeruje odpowiedź nocyceptywną. Rozpoznanie różnicowe mniejszego dyskom­ f o r t u o p i e r a się g ł ó w n i e n a p r z y c z y n a c h d r a ­ żnienia fizycznego (patrz ryc.1). zwłaszcza że łagodzi się go w w i e l u p r z y p a d k a c h n i e s t e r o i d o w y m i le­ k a m i p r z e c i w z a p a l n y m i ? J a k i e jest ź r ó d ł o ostre­ go b ó l u w j a s k r z e i d l a c z e g o nie r e a g u j ą na n i e króliki? Tak wiele p y t a ń w okulistyce p o z o s t a j e bez odpowiedzi! U r a z o k a m o ż e p o w o d o w a ć z e w n ę t r z n e i/lub wewnętrzne uszkodzenie tkanek i bardzo różny stopień bolesności. nie u j a w n i a j ą b ó l u . C h a m b e r s i Slatter 1984. nieprawidłowy wzrost rzęs) a głębszym bólem (zapalenie jagodówki. D w u r z ę d o ­ w o ś ć rzęs m o ż n a z l i k w i d o w a ć z a p o m o c ą pince­ t y epilacyjnej. W o l f l e y 1 9 8 7 ) . a b y n a d a l sto­ sować tę metodę. ale r y z y k o b l i z n o ­ w a c e n i a p o w i e k i b y ł o z b y t d u ż e . M o ż n a u s u w a ć j e t a k ż e z a p o m o c ą elektroli­ zy. Drażnienie m o ż e być lekkie lub znaczne. W p r z e s z ł o ś c i w distichiasis s t o s o w a ­ n o resekcję k r a w ę d z i p o w i e k i . A n a t o m i ę i fizjologię r e a k c j i b ó l o w e j r o g ó w k i o m ó w i o n o poniżej. taki j a k ciało o b c e . g d z i e z n a j d u j e się r z ę s a . rzęsy ektopowe. W y d a j e się. Drobne elementy m o g ą b y ć ł a t w o w i d o c z n e . jeśli ciśnie­ nie śródgałkowe pozostaje podwyższone przez p e w i e n czas. przez kriodestrukcję lub o s t r y m n o ż e m (Laws o n 1973. ale c z ę s t o z n a j d u j ą się w sklepieniu s p o j ó w k i lub p o d trzecią p o w i e ­ ką. lub m a j ą dalsze mieszki w ł o s o w e . W niektórych przypadkach może być nieuniknione znieczulenie ogólne. leniu b ł o n y naczyniowej. Leczenie rzęs e k t o p o w y c h w y m a g a resekcji o b s z a r u . R z ę ­ sy e k t o p o w e . a nie z m n i e j s z y ć d r a ż n i e ­ nie. R z ę s y e k t o ­ p o w e często wyrastają razem. Niektórzy lekarze weterynarii-okuliści stosują z i m n e o k ł a d y n a p o w i e k i p o kriodestrukcji i p o z o s t a w i a j ą je. d o p ó k i z w i e r z ę się nie o b u ­ dzi. jaskra. d l a t e g o m o g ą tylko z w i ę k s z y ć . Elektroliza n i s z c z y rzęsę p o rzęsie.bardziej prawdopodobne . podczas gdy i n n e z o g r o m n y m w z r o s t e m ciśnienia. Obie z tych technik m o g ą p o w o d o w a ć zapalenie powiek i dlatego przed z a b i e g i e m z a l e c a się p o d a n i e l e k ó w p r z e c i w z a ­ palnych.różnice w indywi­ dualnej tolerancji n a b o d z i e c b ó l o w y . 2. że uraz powierzchni oka znacz­ nie stymuluje receptory nerwu trójdzielnego. a podczas opera­ cji w i ę k s z ą l i c z b ę w ł o s ó w m o ż n a o d n a l e ź ć r a ­ zem w zgrubieniu spojówki powiekowej. przez spojów­ kę. Do r o z p o z n a n i a d w u r z ę d o w o ś c i rzęs i rzęs e k t o p o w y c h często konieczne jest powiększenie. N i e w y k l u ­ czone również. a p r z e z to b a r d z i e j d r a ż n i ą c e . aby dokładnie zbadać oko. penetracja gałki ocznej. R z ę s y przy d w u r z ę d o w o ś c i rzęs wyrastają z uj­ ścia g r u c z o ł ó w M e i b o m a . Ból towarzyszący uszkodze­ niu rogówki m o ż n a z łatwością ocenić jako zbyt mały (chociaż k a ż d e m u noszącemu soczewki kontaktowe znany jest dość znaczny ból w małej abrazji p o w i e r z c h n i oka). ale r ó w n i e ż ze z w y r o d n i e n i e m w ł ó k i e n b ó l o w y c h . Podobnie jest w jaskrze. R ó ż n i c a ta o d z w i e r c i e d l a o d r ę b n e ich leczenie. z któ­ rych powstają rzęsy. Ciała obce . Niektóre zwierzęta w e w c z e s n e j f a z i e w z r o s t u ciśnienia ś r ó d g a ł k o wego odczuwają dużą bolesność.

3 Białe oko. W tej publikaq'i stosuje się je w ce­ lu oznaczenia wyglądu oka patologicznie białe­ go. I n n e białe zmiany rogówki nie należą do przypadków na­ głych.Częste zmiany w oku . n p .rozsiane zmętnienie rogówki jest często jedynym objawem Nagromadzenie lipidów: zwyrodnienie tłuszczowe .3 Białe oko Z w y c z a j o w o pojęcie b i a ł e o k o stosuje się w celu różnicowania niezmienionego lub wolnego od choroby oka od oka czerwonego.3). . 2. Naciek k o m ó r k o w y rogówki najczęściej w y s t ę p u j e z w r a s t a n i e m n a c z y ń . • • • • Białe zmętnienie rogówki m o g ą powodować: naciek komórkowy.wokół rąbka: związane z niedoczynnością tarczycy lub nieprawidłowościami metabolizmu lipidów Keratopatia tłuszczowa: związana z waskularyzacją rogówki lub rozrostem w okolicy rąbka Ryc. Biała r o g ó w k a l u b m ę t n a ciecz w o d n i s t a n i e p o ­ zwala na obserwację struktur w e w n ą t r z gałki o c z n e j głębiej. który w y ­ m a g a szybkiej interwencji. j a k i p o j a w i a się w p r z e w l e k ł y m z a ­ paleniu r o g ó w k i . O b r z ę k r o g ó w k i p o w o d u j e kla­ syczny szklany wygląd powierzchni.podział ze względu na problem 17 2. w i d a ć n i e k t ó r e s z c z e g ó ł y Obrzęk rogówki: jaskra . jeśli jest n i e w i e l k a .należy zwrócić uwagę na wypełnienie naczyń i zaburzenia widzenia zanik nabłonka tylnego . 2. dając r ó ż o w a wy o d c i e ń . Wszystkie przypadki m o g ą wystąpić w ro­ gówce. Badanie l a m p ą s z c z e l i n o w ą p o z w a l a na o c e n ę p r z e d n i e j i tylnej powierzchni rogówki. R ó ż n i c o w a n i e m ę t n e j r o g ó w k i l u b cie­ czy wodnistej jest trudniejsze. Obrzęk rogówki może być objawem. tkanka bliznowata. W wielu przypadkach z m ę t n i e n i e r o g ó w k i w y s t ę p u j e z n a c z n i e częściej niż zmętnienie cieczy wodnistej. obrzęk. j a s k r a . które o m ó w i o ­ no p o w y ż e j . K l u c z o w e jest określenie m i e j s c a z m ę t n i e n i a . przez któ­ rą. tłuszcz. p o d c z a s g d y s z c z e g ó ł y t ę c z ó w k i nadal są widoczne w o k ó ł białego zmętnienia so­ c z e w k i . podczas gdy w cieczy wodnistej m o g ą b y ć tylko nacieki k o m ó r k o w e i tłuszcze (ryc.centralne ich nagromadzenie w postaci kryształków Obrąbek tłuszczowy rogówki .

Po drugie. lipoproteiny o niskiej gęstości d a j ą z a ś c i e ń s z y n a c i e k t ł u s z c z o w y . Naczynia k r w i o n o ś n e są c z ę s t o w i d o c z n e w o b r ę b i e t k a n ­ ki bliznowatej rogówki. C a ł k o w i t e ocłwar- 2. 4 ) . j a k również niewydolności funk­ cji elektrycznych siatkówki w n a g ł y m n a b y t y m z w y r o d n i e n i u siatkówki. Z e s p ó ł n a g ł e g o n a b y t e g o z w y r o d - Rozpoznanie różnicowe niebieskiego/białego oka. jeśli z w i ą z a n y j e s t z z a p a l e n i e m j a g o d ó w k i . M o ż e tak­ że w i ą z a ć się z c h o r o b ą w r o d z o n ą . soczewka • Jaki wygląd ma zmętnienie? . więc tylko lipidy i włóknik m o g ą po­ w o d o w a ć zmętnienie cieczy wodnistej. ta­ kim jak transiluminator Finhoffa). tylko w źrenicy • rogówka • ciecz wodnista • soczewka stłuszczenie rogówki (gęste i białe. T k a n k ę bli­ z n o w a t ą z ł a t w o ś c i ą się r o z p o z n a j e . często jest wstę­ p e m d o trwałej ś l e p o t y . Naciek k o m ó r k o w y w cieczy wodnistej po­ woduje efekt Tyndalla i dlatego nie tworzy p r a w d z i w e g o b i a ł e g o k o l o r u (ryc. Z a ć m a jest oczywistą przyczyną zmętnienia. jest to p o d s t a w o w a cecha diagnostyczna. • zapalenie nabłonka tylnego rogówki związa­ ne z zapaleniem błony naczyniowej często po zakażeniu adenowirusem psim.18 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt stwienie s i a t k ó w k i m o ż n a m y l i ć z b i a ł y m okiem. ale j e d y n y m jej r o d z a j e m . a także może wyrażać poważne choroby układu endokryno­ logicznego. O b r z ę k i t k a n k a b l i z n o w a t a n i e t w o r z ą się w c i e c z y wodnistej. Jedynymi jednostkami chorobowymi. są z ł o g i t ł u s z c z ó w w c i e c z y w o d n i s t e j i z a ć m a c u k r z y c o w a (jak w y ż e j ) l u b k r w o t o k d o ciała s z k l i s t e g o l u b s i a t k ó w k i . M o ż e p o j a w i ć się n a g l e . Wygląd nagromadzonych tłuszczów w rogówce zależy od rodzaju tłuszczów lub lipoprotein. w których nagle p o j a w i a się z m ę t n i e n i e o ś r o d k ó w o p t y c z ­ n y c h . N a g ł ą u t r a t ę w z r o k u p o w o d u j e j e d e n z czte­ rech mechanizmów: 1. szkliste itd. Może być to nagły przypadek. p o d o b n i e g u z w k o m o r z e ciała s z k l i s t e g o m o ż e p o w o d o w a ć b i a ł ą ź r e n i c ę lub l e u k o k o r i ę . t a k ą j a k dysplazja siatkówki lub anomalia oczu owczar­ k ó w collie.gęste. Przykładowo cholesterol tworzy charaktery­ s t y c z n e kryształki. 2 . ponieważ przeszkadza w widzeniu i ponieważ może występować w zapaleniu błony naczynio­ w e j . miejscowo. w k t ó r y m k r ą ż ą d u ż e ilości l i p i d ó w . utrzymanie zdolności wi­ d z e n i a jest s p r a w ą p o d s t a w o w ą . rozsiane lub mikrokrystaliczne) blizna rogówki (rozsiany. j e s t z a ć m a cu­ k r z y c o w a . 2. • uraz nabłonka tylnego rogówki. w e w n ą t r z o k a ( o g l ą d a n e w j a s n y m ś w i e t l e . n a d c i ś n i e n i a lub u r a z u . • Jak rozprzestrzenia się zmętnienie? . N a g ł e u s z k o d z e n i e aktywności siatkówki p o j a w i a się z a r ó w n o j a k o skutek całkowitego odwarsrwienia siatkówki. Zmętnienie ośrodków optycznych. Rozpoznanie różnicowe chorób związanych z obrzękiem ro­ gówki obejmuje: • jaskrę.rogówka. k t ó r y m o ż e m y z a k l a ­ s y f i k o w a ć j a k o n a g ł y p r z y p a d e k .przez całą rogówkę. • Gdzie występuje zmętnienie? . m o ż e b y ć skutkiem nagłej zmiany w wyglądzie ośrodków optycznych i zdolności widzenia. Po pierwsze. p o n i e w a ż ma heterogenny biało-szary wygląd. W ł ó k ­ nik w przedniej komorze oka wpływa na bar­ dziej s z a r e lub żółte z a b a r w i e n i e c i e c z y w o d n i ­ stej n i ż b i a ł e .4 Nagła utrata wzroku Nagła utrata w z r o k u jest zawsze przypadkiem nagłym. n a w e t w o k r e ­ sowej j e g o utracie. często brudnobiały prążkowany wygląd) nagromadzenie lipidów (rozsiane w cieczy wodnistej) ropa w przedniej komorze oka (sedymentuje często z poziomą linią) zaćma (widoczna tylko w źrenicy. O d w a r s t w i e n i e siat­ kówki może być następstwem zapalenia na­ c z y n i ó w k i . utrata przejrzystości soczewki) . krystaliczne. w n i e k t ó r y c h p r z y p a d k a c h m o ż e s u g e r o w a ć s y t u a c j ę n a g ł ą . Złogi t ł u s z c z u m o g ą p r z y c z y n i ć się d o p o w s t a n i a cał­ kowicie białego oka. P r z e r w a n i e f u n k c j o n o w a n i a siatkówki. ciecz wodnista. • dystrofię n a b ł o n k a t y l n e g o .

Jaskra i za­ p a l e n i e n e r w u w z r o k o w e g o (optic neuritis) najczęściej p o w o d u j ą dysfunkcję wzroku. ale ponieważ nie występuje on na początku pro­ cesu. Dysfunkcja nerwu wzrokowego. takie j a k o p o n i a k i n e r w u w z r o k o w e g o . a następnie martwica nerwu w z r o k o w e g o . M o ż e m u t o w a ­ rzyszyć obrzęk głowy nerwu wzrokowego i krwotoki okołobrodawkowe.4 Kluczowy test diagnostyczny do oceny efektu Tyndalla przy zapaleniu przedniego odcinka błony naczyniowej. sudden acquired reti­ nal degeneration) n i e p o w o d u j e ż a d n y c h w i ­ d o c z n y c h z m i a n s i a t k ó w k i w czasie p i e r w s z e j u t r a t y w z r o k u . roz­ poznanie zaś m o ż n a u z u p e ł n i ć testem sty­ mulacji hormonu adrenokortykotropowego (ACTH. W rzadkich p r z y p a d k a c h p r o c e s z a p a l n y n i e p o j a w i a się n a g ł o w i e n e r w u w z r o k o w e g o . r o z p o c z y n a się m a r t w i c a z p o w o d u ciśnienia w ł ó k i e n n e r w o w y c h w o ­ kół krawędzi.podział ze względu na problem światło 19 Ryc. Rozpoznanie zapa­ lenia n e r w u w z r o k o w e g o w t y m miejscu o p i e r a się n a w y k l u c z e n i u p o z o s t a ł y c h z m i a n . ale w e l e k t r o r e t i n o g r a f i i n i e p o j a w i a się m i e r z a l n a a k t y w n o ś ć s i a t k ó w k i . Jak w wypełnionym dymem kinie. cząsteczki odbijające światło w postaci mgławicy n i e n i a s i a t k ó w k i ( S A R D . Guzy po­ wodują również nieprawidłowości endokry­ nologiczne. a elektroretinografia wykaże pra­ widłową aktywność siatkówki. to w kącie t ę c z ó w k o w o . Takie przypadki podkreślają wagę pełnego badania klinicznego. R e z o n a n s m a g n e t y c z n y lub T K p o ­ zwalają uwidocznić rozrosty wewnątrzczaszk o w e lub z d i a g n o z o w a ć u o g ó l n i o n ą c h o r o b ę . Guzy przysadki są klasyczną przyczyną obustron­ n e g o z a b u r z e n i a w i d z e n i a n a s k u t e k ciśnie­ nia wywieranego na skrzyżowanie n e r w ó w w z r o k o w y c h . takie jak m o c z ó w k a prosta. c h o ć w o b r a z i e U S G (ultrasonografia). rezonansie magnetycznym (MR) lub tomo­ grafii k o m p u t e r o w e j ( T K ) m o ż e b y ć w i d o c z ­ ny obrzęk n e r w u w z r o k o w e g o w części zagałkowej. które świadczą o cho­ robie.r o g ó w k o w y m m e ­ chanizm utraty wzroku polega na uszkodze­ niu głowy nerwu wzrokowego. adrenocorticotropic hormon). chociaż guzy n e r w u w z r o k o w e g o lub narzą­ d ó w o t a c z a j ą c y c h m o g ą r ó w n i e ż się d o n i e j przyczynić. w odcinku zagałkowym. lecz z a n i m d o j d z i e d o z m i a n y . jeśli t k a n ­ ka guza uciska na nerw wzrokowy. m o g ą p o w o d o w a ć z a b u r z e n i a w i d z e n i a . W t y m p r z y p a d k u wszyst­ kie w s k a ź n i k i funkcji o k a są w n o r m i e i r o z ­ poznanie opiera się na ocenie aktywności elek­ trycznej z n i e p r a w i d ł o w o ś c i a m i w y w o ł a n y c h potencjałów wzrokowych (VEP) w powiąza­ n i u z E R G .Częste zmiany w oku . P o m i m o że ł ą c z y się j a s k r ę z c h o r o b ą o k a . Późniejsze wskazówki. Zapalenie nerwu wzrokowego uwidacz­ n i a się w b a d a n i u d n a o k a . z w i ę k s z o n y o d b l a s k tapety. 2. k t ó r a p o w o d u j e utratę w z r o k u . ale w n e r w i e . 4. Ślepota ośrodkowa. taką j a k ziarniniakowe zapalenie m ó z g u i o p o n . t o m i n . nie p o m a g a w diagnostyce nagłego przypadku. Pogłębianie się f i z j o l o g i c z n e g o z a g ł ę b i e n i a w g ł o w i e n e r ­ w u w z r o k o w e g o jest w i d o c z n e . Światło soczewki podkreśla cząsteczki w fazie gazowej lub w cieczy wodnistej w fazie ciekłej. G u z y n e r w u w z r o k o w e g o same w sobie.

20 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt . Częstotliwość występowania nieprawidłowości w oku jako objaw choroby ogólnej podkreśla wagę do­ kładnego badania zwierząt ze schorzeniami oka. 2.wynik ujemny prawidłowe oko elektroretinogram SARD zagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego (potwierdzone w USG) + wynik dodatni ślepota ośrodkowa (wykonane pełne badanie neurologiczne) badanie okulistyczne nieprzezierność ośrodków optycznych nieprawidłowe oko jaskra odwarstwienie siatkówki patologia nerwu wzrokowego zapalenie nerwu wzrokowego obrzęk brodawki Tab. sudden acquired retinal degeneration) zapalenie nerwu wzrokowego neuropatia nerwu wzrokowego na skutek jaskry ucisk na nerw wzrokowy oponiak guz przysadki w skrzyżowaniu nerwów wzrokowych inne uszkodzenia wewnątrz czaszki podnoszące ciśnienie śródczaszkowe powoduje ucisk na nerw wzrokowy • Przerwanie funkcji siatkówki • Dysfunkcja nerwu wzrokowego • Ośrodkowa ślepota m ó z g o w y c h . granulomatous meningo-encephalitis) są skut­ k i e m chorób o g ó l n y c h (ryc. nie zwalnia z wykonania dokładnego badania ogólnego tak szybko.3.2). 2. • Zmętnienie ośrodków optycznych oka nagromadzenie lipidów w cieczy wodnistej zaćma cukrzycowa krwotok wewnątrzgałkowy (do cieczy wodnistej lub ciała szklistego) odwarstwienie siatkówki nagłe nabyte zwyrodnienie rogówki (SARD. 2.5 Uszkodzenia oka w chorobach ogólnych Niektóre choroby. Takie z m i a n y m o ż n a t a k ż e zali­ c z y ć w n i e k t ó r y c h p r z y p a d k a c h do z a p a l e n i a nerwu wzrokowego. Choroby ogólne wywołujące zmiany w oku przedsta­ w i o n o na ryc. Rozpoznanie różnicowe nagłej utraty wzroku. jak to możliwe. że nagły przypadek dotyczy oka. To. od zaćmy cukrzycowej do granulocytarnego za­ palenia mózgu i opon mózgowych (GME. .2 Nagła utrata wzroku. 2. wspomniane powyżej.

ov. obrzęk spojówek. zapalenie nerwu wzrokowego centralny zanik siatkówki (zwiększony odblask błony odblaskowej w polu środkowym siatkówki) Ehrlichia canis UWh/i B. rogówka przejrzysta Etiologia zmniejszona produkcja rodopsyny zwiększone stężenie kortyzolu we krwi 21 Zakaźne zapalenie tchawicy u bydła Bo (IBR. Gatunek Eq. fagocytoza Listeria monocytogenes. brązowe blizny na siatkówce zapalenie spojówek. KCS. retinopatia nadciśnieniowa. obliteracja wokół naczyń. krwotoki do siatkówki. 2. zapalenie naczyniówki i siatkówki. eq. KCS. zapalenie naczyniówki i siatkówki zapalenie spojówek. fe Fe osmotyczna (sorbitol. dysplazja siatkówki żółta twardówka uveitis. zapalenie spojówek zapalenie spojówek.podział ze względu na problem Tab. zmętnienie rogówki. bo. wtórna jaskra hyperbilirubinemia nowotwór. glukoza i reduktaza aldozy) odwarstwienie siatkówki. fretki Herpeswirus koci Chlamydioza Wirusowe zapalenie tętnic koni Herpeswirus koni Zakaźne zapalenie otrzewnej kotów Leptospiroza Fe Fe. wtórna zaćma nadciśnienie Przewlekła/ostra niewydolność nerek Toksoplazmoza Ca. drzewkowate zapalenie rogówki zapalenie spojówek. kręty przebieg naczyń siatkówki odwarstwienie siatkówki. obliteracja wokół naczyń. zapalenie jagodówki. ślepota (jedno. su Bo zapalenie naczyniówki i siatkówki. kręty przebieg naczyń siatkówki zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej. atrofia nerwu wzrokowego. fe nadciśnienie Fe. ca tachyzoity Toxoplasma gondi wirus nosówki psów Nosówka Ca. obrzęk spojówek. Evans). zmętnienia w ciele szklistym. przerzuty.Częste zmiany w oku . eq Ca. ataksja Bo.2 Choroba Niedobór witaminy A Nadczynność kory nadnerczy Zmiany w oku w chorobach ogólnych (według T. fe Ca Fe Fe uveitis.lub obustronna). słaby odruch źreniczny wrzody rogówki. drzewkowate zapalenie rogówki zapalenie błony naczyniowej (uveitis) zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej. skurcz powiek. papuga Eq Eq Fe Eq herpeswirus koci 1 Chlamydia psittaci wirus EVA (equine viral arteritis) EHV-1 (equine herpes virus typ 1) koronawirus koci Leptospira interrogans Niedobór tiaminy Listerioza Zakaźna biegunka bydła (BVD) Fe. fe. krwotoki do siatkówki. ślepota miesięczna koni. ov ślepota. SARD zapalenie spojówek. infectious bovine rhinotracheitis) Cukrzyca Nadczynność tarczycy Ca. KCS zaćma.OL . bo. ov Ca Zmiany w oku ślepota nocna. bakteriemia Choroba wątroby Chłoniakomięsak Granulomatous meningoencephalitis (GME) Erlichioza Niedobór tauryny Ca.F.

krwotoki do siatkówki. twardówki robaki w przedniej komorze oka. obrzęk spojówek uveitis zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej. zwyrodnienie tłuszczowe rogówki zwyrodnienie tłuszczowe rogówki. suche zapalenie rogówki i spojówek niewielkie zwyrodnienie tłuszczowe rogówki. obrzęk brodawki zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej. zapalenie spojówek i rogówki. zapalenie rogówki. obrzęk rogówki chorioretinitis szybko rozwijająca się zaćma retinopatia cukrzycowa .3 Nosówka psów Adenowirusowe zapalenie wątroby psów (choroba Rubartha) Dysautonomla kotów Herpeswirus koci Chlamydioza kotów Zakażenie FIV Zakażenie FIP Zakażenie FeLV Chlamydioza kotów Zakażenie riketsjami Toksemia bakteryjna Riketsjoza i choroba grzybicza Toksoplazmoza Leiszmanioza Dirofilarioza Toksokaroza Cukrzyca Hipokalcemia Nadczynność kory nadnerczy Niedoczynność tarczycy Choroby spichrzeniowe lizosomów Nadciśnienie Hiperlipidemia Anemia Trombocytopenia Nadlepkość Zespół Vogta-Koyanagiego-Harady Chłoniakomięsak Nowotwór wewnątrzczaszkowy . krwotoki do siatkówki obrzęk brodawki. obrzęk spojówek uveitis anterior uveitis anterior zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej.krwotoki siatkówkowe zaćma punktowa i liniowa owrzodzenie rogówki. lipemia nerkowa krwotoki do siatkówki krwotoki do siatkówki rozszerzone kręte naczynia. keratopatie lipidowe. ślepota Tab. owrzodzenie rogówki zapalenie spojówek. zapalenie twardówki zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej. krwotoki do siatkówki uveitis. 2. chłoniakomięsak naczyniówki zapalenie spojówek.„niebieskie oko" zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej rozszerzone niereagujące źrenice zapalenie spojówek. zapalenie spojówek suche zapalenie rogówki i spojówki chorioretinitis obrzęk rogówki . depigmentacja NBS i naczyniówki zapalenie przedniego i tylnego odcinka błony naczyniowej.22 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Choroby ogólne ze zmianami w oku o nagłym przebiegu. nagromadzenie substancji w siatkówce krwotoki do siatkówki zwyrodnienie tłuszczowe rogówki.

aby nie pominąć cięższego uszkodzenia gałki. 2. Jeśli minęło więcej niż 6 godz. Krwotok. . 3. 1. 1. C z y istnieją i n n e u s z k o d z e n i a o k a ? W w i e l u p r z y p a d k a c h . Ważne jest obejrzenie uszkodzeń pod powieką.1 Uszkodzenia powiek Należy mieć na u w a d z e cztery punkty kluczo­ we w nagłym uszkodzeniu powiek. Sytuacja krytyczna: jak bardzo obrzęk powiek upośledza odpowiednie umiejscowienie krawędzi powiek. Duże uszkodzenie i utrata tkanki wymagają operacji z rekonstrukcją. którą ustala się w celu uniknięcia drażnienia powierzchni oka w przyszłości. J a k k o l w i e k p o w a ż n e jest u s z k o d z e ­ nie powieki. Obrzęk. z krwotokiem i obrzękiem. że nawet znaczne uszkodzenia dobrze się goją. mając na uwadze prawidłową pozycję powieki. Uszkodzenie. nawilżone i czyste przez kilka dni. Należy za wszelką cenę unikać takiego przeoczenia. 4. trzeba również zadbać o odpowiednie leczenie przeciwbólowe. 5. po urazie.Rozdział 3 Narządy dodatkowe oka i oczodół 3. które utrudniają b a d a n i e . Prognoza w uszkodzeniach powiek.). Należy wykonać pełne badanie okulistyczne w sedacji. towarzyszące uszkodzenie gał­ ki o c z n e j j e s t w a ż n i e j s z e z p o w o d u z a c h o w a ­ nia wzroku. Często w takich przypad­ kach lekarze weterynarii mają tendencję do Uszkodzenie oka w urazie t ę p y m . 3. t . 1. 2. Powinno się zawsze upewnić. jeśli n i e w w i ę k s z o ś c i . 3. urazowi zawsze towarzyszy obrzęk powiek i krwotok. 2. że nie dojdzie do dalszego samookaleczenia z powodu założenia kołnierza. 1. ale muszą być chronione. Jeśli uraz jest świeży (do 6 godz. a także odłożyć zabieg do momentu zejścia obrzęku. Kiedy należy wykonać operację? Jak wspo­ mniano. Obrzęk. 3. 4. Jeśli powieki są dobrze unaczynione. Istota uszkodzeń fali uderzeniowej na granice tkanek w oku. należy obandażować i podać NSAID. d o c h o ­ dzi także do p e n e t r u j ą c e g o u r a z u gałki ocznej Etapy leczenia w nagłych uszkodzeniach powiek. 2. Krwotok. tkanki można pozostawić. Czynnikiem warunkującym prawidłowe gojenie jest odpowiednia pozycja krawędzi powiek. aby ocenić struktury wewnątrzgałkowe i integralność tkanki. trzeba natychmiast operować. Bogate unaczynienie powiek sprawia. 2. dopóki obrzęk się nie zmniejszy. 4. Ostry uraz oka.

3 mm od krawędzi szew przechodzi przez tkankę powieki i następnie o p u s z c z a p o w i e k ę p r z e z jej k r a w ę d ź . c z y t k a n k a j e s t m a r t w a . W wielu przypad­ k a c h lepiej ochronić p o w i e r z c h n i ę o k a maścią. W ta­ kiej s y t u a c j i o c e n a . Po ustąpie­ n i u o b r z ę k u . należy podjąć leczenie operacyjne. Jeśli u s z k o d z o n y j e s t układ łzowych dróg odprowadzających. W p r o w a ­ d z o n a p o n o w n i e p r z e z t k a n k ę drugiej p o w i e k i 3 . wszycie rurki n o s o wo-łzowej do m o m e n t u zabiegu. Zaleca się u s u n ą ć z n i s z c z o n ą t k a n k ę p o d c z a s p i e r w ­ szego zabiegu i uzupełnić skórę przeszczepa­ mi skóry lub odpreparowanym fragmentem skóry. ponieważ m a r t w ą tkankę należy usunąć Czy są inne poważne urazy gałki ocznej? wykonać pełne badanie tak -> kontynuować Czy możliwe jest natychmiastowe postępowanie chirurgiczne? > Jak bardzo można oszczędzić powieki? nie -• rozpocząć natychmiast leczenie . c z y k r a ­ w ę d ź p o w i e k i j e s t perfekcyjnie z b l i ż o n a z p o ­ wodu obrzęku powieki. j a k t o m o ż l i w e . k i e d y m o ż l i w a jest l e p s z a o c e n a żywotności tkanki. 3. Często m o ż e to u t r u d n i a ć o p t y m a l n e l e c z e n i e . jest t r u d n a i nie m o ż n a b y ć p e w n y m .ułatwienie rekonstrukcji Tab. T r z e b a także z a p e w n i ć ogólne i m i e j s c o w e p o ­ d a n i e a n t y b i o t y k ó w . Nie jest to jednak wskaza­ ne. a b y p o z o s t a w i ć tak d u ż o t k a n k i .1. . g d y jest to niemożliwe. O b s z a r z u s z k o d z o n y m b r z e ­ giem powieki z nieprawidłowym wzrostem rzęs lub „ s c h o d e m " na krawędzi powieki m o ż e s p o w o d o w a ć problemy rogówki i dra­ żnienie powierzchni oka. 3. a k t ó r ą u s u n ą ć ? D ą ż y się.24 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt natychmiastowego zszywania rany. n a w e t jeśli uraz jest rozległy. podczas powtórnego zabiegu i m o g ą pojawić się w ó w c z a s p r o b l e m y z n i e p r a w i d ł o w y m wzrostem rzęs i ekspozycją rogówki. Z tego p o w o d u problematyczne jest umiesz­ czenie pierwszego szwu.1 Uraz powiek. który decyduje o po­ wodzeniu zabiegu. ale n i e z a p e w n i a j ą o n e stabilności t k a n k i . j a k p o k a ­ zano na ryc. 4. Rozpoczynając od powierzchni zewnętrznej powieki. M o g ą wystarczyć proste s z w y p r z e r y w a n e n a k r a w ę d z i p o w i e k i . p r z y ł o ż y ć w i l g o t n ą g a z ę n a o b s z a r w o k ó ł gał­ ki i l e c z y ć p r z e z k i l k a d n i n i e s t e r o i d o w y m i lekami przeciwzapalnymi. Należy tego do­ konać po dokładnym oczyszczeniu obszaru. Szycie rany powiek w możliwie najdogod­ niejszej pozycji. K t ó r ą t k a n k ę p o w i n n o się z a c h o w a ć p o u r a ­ zie. N a l e ż y z r o ­ b i ć s z e w k r z y ż o w y (lub w kształcie 8 ) . pre­ feruje się n a j p i e r w l e c z e n i e o p e r a c y j n e l u b .wszyć kaniulę nosowo-łzową usunąć martwą tkankę wykonać rekonstrukcję usunąć naczynia powiek .

d l a t e g o w ł a ś c i w e j e s t jej o m ó w i e n i e . gdzie docho­ dzi d o t r w a ł e g o u s z k o d z e n i a t k a n e k . Istnieje w i e l e m e t o d c h i r u r g i c z n e g o p o s t ę p o ­ wania przy uszkodzeniu powiek. a w szczególności g a i k o w ą p o w i e r z c h n i ę trzeciej powieki. 3.Narządy dodatkowe oka i oczodół 25 Ryc. (c) Ryc. 3. D l a t e g o p r z y z a p a ­ leniu spojówek należy dokładnie zbadać oko. g r u d k o w e z a p a l e n i e p o w i e k tła i m ­ munologicznego u p s ó w lub czynniki zakaźne. takie j a k Herpes virus. lub p o d w i n i ę c i e p o w i e ­ ki i n i e p r a w i d ł o w y w z r o s t r z ę s (Miller i A l ­ b e r t 1 9 8 8 ) . Z a p a l e n i e s p o j ó w e k m o g ą w y w o ł a ć c z y n n i k i fizyczne. 2 . p o n i e w a ż jest to c h o r o b a p r z e w l e k ł a z p o w o l n y m p o c z ą t k i e m . Ryc.3 Rekonstrukcja dolnej powieki za pomocą techniki usta-powieka. 1 9 9 3 ) . 3. ale w ę z ł y s z w ó w w s p o j ó w c e p o ­ winny być zatopione w tkance spojówki. U w z g l ę d n i a się ją j e d n a k w d i a g n o s t y ­ c e c z e r w o n e g o o k a oraz j a k o c h o r o b ę n i e k i e d y powodującą alarmujący obrzęk i w y p ł y w z oka.1 Szycie rany powieki. d l a t e g o z a ł ą c z o n o jedynie schematy ilustrujące możliwe m e t o d y leczenia ran p o w i e k górnej i dolnej (ryc. n i e p o w o d u j ą c a z n a c z ą c e g o b ó l u lub u t r a t y w z r o k u .3 . 5 ) . N i e j e s t t o j e d n a k t e m a t tej p u b l i k a c j i .2 Rekonstrukcja dolnej powieki za pomocą przeszczepu skóry z górnej powieki. nawet po u s u n i ę c i u jej p r z y c z y n y . k t ó r e t w o r z ą się n a g a ł k o w e j p o w i e r z c h n i . P r o s t e s z w y p r z e r y w a n e zbliżają k r a w ę d z i e cięcia p o w i e k i . 3. igła w y c h o d z i n a p r z e c i w k o p u n k t u p i e r w s z e g o wkłucia. p o n i e w a ż g r u d k i chłon­ n e . Często choroba pozostaje. 3 . Chlamydia lub Mycoplasma u k o t ó w (Nasisse i in. Następnie szwy mocno zaciskają oba b r z e g i w r ó w n e j o d l e g ł o ś c i od k r a w ę d z i p o w i e ­ ki.2 Zapalenie spojówki M o ż n a z a n e g o w a ć o m a w i a n i e zapalenia s p o j ó w ­ ki w kategorii n a g ł e g o p r z y p a d k u . t a ­ kie j a k d w u r z ę d o w o ś ć rzęs lub r z ę s y e k t o p o w e (Helper i M a g r a n e 1970).

jeśli z a p a l e n i e s p o j ó w e k s p o w o d u j e h e r p e s - Rozpoznanie różnicowe w krwotoku spojówki. np. C o w a ż n i e j s z e . (o) Ryc. • Koagulopatie.26 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Ryc.5 Przeszczep mostowy zwinięty w ubytku powieki. 3. n a w e t jeśli l e c z e n i e w y w o ł a p o ż ą d a n y efekt. • Uraz oka. • Zakażenie ogólne. Rickettsia rickettsiae. P o w i n n o się j e u s u n ą ć z a p o m o c ą m e c h a n i c z ­ n e j abrazji . przy użyciu kwacza z waci­ k i e m n a s ą c z o n y m f e n o l e m ( D o ł o w y 1987). 3. w ciężkich nawracają­ cych przypadkach. trzeciej p o w i e k i na skutek p r z e w l e k ł e g o drażnie­ n i a .k w a c z e m z w a c i k i e m po m i e j s c o ­ w y m znieczuleniu lub. u k o ­ t ó w . Podanie bowiem różnych leków nie ujawni c z y n n i k a p r z y c z y n o w e g o . .4 Rekonstrukcja defektu górnej powieki za pomocą przeszczepu z dolnej powieki (technika Mustarde). s a m e p r z y c z y n i a j ą się d o p o d r a ż n i e n i a . Zapalenia spojówek nigdy nie należy leczyć w p o c z ą t k o w e j fazie a n t y b i o t y k a m i ze steroida­ mi.

Innym postępowaniem w s p o m a g a j ą c y m . 1 ml dziennie p r z e z 7 dni. oprócz herpeswirusa. Wil­ liams) stosował z s u k c e s e m preparaty acyklowiru (Zovirax okulistyczny). l u b do b a ­ d a ń reakcji ł a ń c u c h o w e j p o l i m e r a z y ( P C R .Narządy dodatkowe oka i oczodół 27 zapalenie spojówek przyczyna tania metoda leczenie aureomycyną tetracykliną droga metoda identyfikacja wirusa •> IFA . immunofluorescent antibody) w celu w y k r y ­ cia Chlamydia i/lub h e r p e s w i r u s ó w .2 Zapalenie spojówek. j e s t p o d a ­ wanie L-lizyny (200-250 mg dziennie na kota) i s z t u c z n y c h łez. P o n i e w a ż opisane p o w y ż e j leki nie s ą szeroko d o s t ę p n e w U S A . w s k a ż e z d e c y d o w a n i e n a z a k a ż e n i e w i ­ rusowe jako przyczynę. polymerase chain reaction).• PCR (^sutees^) niepowodzenie 1 hodowla i ocena efektu cytopatycznego Chlamydia/Mycoplasma jako przyczyna należy poszukać innej przyczyny miejscowe drażnienie Tab. Obecnie przy dostępności testów z P C R m o ż n a b y ć b a r d z i e j p e w n y m etiologii za­ p a l e n i a r o g ó w k i i s p o j ó w k i u k o t ó w . Zapalenie rogówki i spojówki u kotów. Test P C R j e s t d o s t ę p ­ ny t y l k o w U S A . S t o s o w a n o także interferon alfa (3000 IU/ml) m i e j s c o w o i d o u s t n i e (także 3 0 0 0 IU/ml). to w r a ż l i w o ś ć j e s t m a ł a z w i e l o m a f a ł s z y ­ w i e u j e m n y m i w y n i k a m i . Podanie miejsco­ w o t e t r a c y k l i n y b ę d z i e k o n t r o l o w a ł o d w a ostat­ nie czynniki lub. 1989) w y k a z u j ą słabe działanie p r z e c i w w i r u s o w e . a r o z p o z n a n i e p o s t a w i ć . Leczenie c h o r o b y r o g ó w k i z F H V . jeśli p r o d u k c j a łez jest o b n i ż o n a (Quinn 2000). W c z e ś n i e j d i a g n o s t y k a z a ­ każenia herpeswirusami była trudna i dopiero poprawa po leczeniu była potwierdzeniem roz­ poznania. ale n i e l e c z ą c y m . W Wielkiej Brytanii h o d o w l ę w i r u s ó w najczęściej w y k o n u ­ j e się d o d i a g n o z y : jeśli jej s p e c y f i c z n o ś ć j e s t w y ­ s o k a . w przypadku niepowodzenia terapii. W takim przypadku m o ż n a zastosować leczenie przeciwwirusowe. 3. j e d e n z a u t o r ó w (David L. zagrażające widzeniu zakażenie zrębu r o g ó w k i z z a p a l e n i e m .1 (herpeswirus koci t y p u 1 ) w y m a g a m i e j s c o w e g o p o d a w a ­ nia leków przeciwwirusowych: idoksurydyny ( H e r p l e x lub Stroxil w U S A ) lub trifluorotymidyny (Viropticin w U S A lub f o r m u ł a Moorfields Eye Hospital w W i e l k i e j B r y t a n i i ) w p o s t a c i k r o p l i cztery r a z y dziennie. w E u r o p i e n a t o m i a s t w y k o n u ­ j e się t e s t i m m u n o f l u o r e s c e n c j i ( s t o s o w a ł o g o d w ó c h a u t o r ó w tej k s i ą ż k i n a w s c h o d n i m w y ­ brzeżu Atlantyku). M o ż n a w y k o n a ć z e s k r o b i n y r o g ó w k i d o hodowli wirusa: do testu immunofluorescencji (IFA. jeśli leczenie p r z y n i e s i e efekt. który jest zarejestrowaną m a ś c i ą do o c z u dla ludzi do leczenia h e r p e s w i r u sowego zapalenia rogówki. R e ­ zultaty są zadowalające. steroid często wywołuje efekt przejścia z lekkiego zakażenia wirusowego nabłonka w przewlekłe. n e o w a s k u l a r y z a c j ą i o p o r n y m na leczenie o b r z ę k i e m r o g ó w k i . m o g ą także wywoływać chlamydie lub m y k o p l a z m y . ale zaleca się z w r ó c e n i e . pomimo że jedyne b a d a n i a na ten t e m a t in vitro ( N a s i s s e i in. n a s t ę p n i e na zmianę tygodniami. wirus.

1 W y p a d n i ę c i e lub w y t r z e s z c z g a ł k i ocznej S t o p n i o w o p o g a r s z a j ą c y się stan p a c j e n t a m o ż e sygnalizować zakażenie zagałkowe . J a k zostanie omówione poniżej.5 Ostre zapalenie rogówki i spojówki Z a p a l e n i a r o g ó w k i i s p o j ó w k i ( K C S . jedyną cechą okre­ ślającą w r z ó d rogówki jest podanie jego przy­ c z y n y : test ł z o w y S c h i r m e r a p o w i n i e n w y k l u ­ czyć KCS. S ą o n e p o n a d t o o p o r ­ ne na leczenie miejscowe cyklosporyną. c o sugeruje u s z k o d z e n i e unerwienia zstępującego gruczołów nosowych. W takich n e u r o l o g i c z n y c h s c h o ­ r z e n i a c h c y k l o s p o r y n ą jest m n i e j e f e k t y w n a . ż e z n i s z c z e n i e g r u c z o ł u ł z o w e g o przez długotrwałe reakcje immunologiczne jest p r a w i d ł o w e (co ma m i e j s c e w b a r d z i e j p r z e w l e ­ kłym KCS u West Highland White terierów i cocker spanieli). W y ż e j o p i s a n y stan o b j a w i a się często s u c h y m n o s e m . p r z y n a j m n i e j nie p r z e z p i e r w s z e 2 . w doświadczeniach autorów. które m o ż n a b y p r z e o c z y ć . keratocon­ junctivitis sicca) u w a ż a się za c h o r o b ę p r z e w l e ­ . 3. nie w y s t ę p u j e . z a r ó w n o w postaci cia­ ła obcego. P r z y dacryocystitis k o n i e c z n e jest leczenie ogólne oraz w y k o n a n i e p o s i e w u bak­ t e r y j n e g o i określenie w r a ż l i w o ś c i bakterii. a cała p o ­ w i e r z c h n i a o k a m a szare z a b a r w i e n i e . Z d a j e się. P e w n a ilość ta­ kich przypadków.28 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt kłą. Ł ą c z y się t o z t e n d e n c j ą w i e l u c i a ł o b c y c h d o p r z e m i e s z c z a n i a się w k i e r u n k u s k l e p i e n i a lub g ł ę b o k o k u p o d s t a w i e trzeciej p o w i e k i . W tej s y t u ­ acji test S c h i r m e r a ma m a ł ą w a r t o ś ć . chociaż p o w s z e c h n i e p r z y j ę ł o się jej s t o s o w a n i e . p l e w k a traw. które produkują wilgotną wydzielinę nozdrzy z e w n ę t r z n y c h . W o b u p r z y p a d k a c h należy p o d a w a ć miej­ s c o w o antybiotyki. j a k i zapalenia w o r k a ł z o w e g o . O b j a w y z a ś t o całe s p e k t r u m : o d n i e w i e l k i e g o dyskomfortu i ropnego wypływu z worków spojówkowych do ostrego bólu w pierwszym wypadku i obrzęku spojówek w drugim. D o t y c z y to zwłaszcza w ą s ó w kłosów. S z c z e g ó l n ą u w a g ę n a l e ż y z w r ó c i ć n a przestrzeń za trzecią p o w i e k ą i cały o b r ę b sklepienia w o b ­ szarze 360° w o k ó ł gałki.ł z o w y p r z e p ł u k a ć . w któ­ r y m zakażenie umiejscawia się w p r z e w o d z i e n o s o w o . 6 . Klu­ c z o w e j e s t o d n a l e z i e n i e ciała o b c e g o . który trudno zdiagnozować bez drogich technik obrazowania i dlatego czę- 3. k t ó r a n i e j e s t n a g ł y m p r z y p a d k i e m . Klasyczny w y ­ p ł y w ś l u z o w o . jest s k u t k i e m K C S w y w o ł a n e g o l e k a m i .ł z o w y m . takiego j a k n p . 3. k t ó r y p o j a w i a się w bardziej przewlekłych przypadkach KCS. W o b u tych p r z y p a d k a c h koniecz­ ne jest b a d a n i e w z n i e c z u l e n i u : p o w i n n o się w y k o n a ć p e ł n e b a d a n i e d o głębokości sklepienia spojówki w celu lokalizacji ciała obcego. a p r z e w ó d n o s o w o . p r z e w a ­ żnie po z a s t o s o w a n i u s u l f a s a l a z y n y . że stosuje się w ł a ś c i w y antybiotyk. Inne przypadki ostrego K C S dotyczą poura­ z o w e g o uszkodzenia n e r w u twarzowego lub trójdzielnego.r o p n y z o k a .obcy materiał może być źdźbłem.4 Ciała obce w spojówce W y g l ą d ciał obcych w w o r k u s p o j ó w k o w y m może być bardzo różny . Częste n a w i l ż a n i e u s u ­ wa z a r ó w n o w y p ł y w śluzowo-ropny. p o n i e ­ w a ż sądzi się. 3. l u b n o w o ­ twór zagałkowy. W wielu p r z y p a d k a c h j e d y n y m s p o s o b e m doj­ rzenia ciał o b c y c h w s p o j ó w c e jest o g l ą d całego worka spojówkowego w znieczuleniu ogólnym. ż e p r o d u k t u nie d o p u s z c z o n o do stosowania w weterynarii. p o n i e w a ż s p o j ó w k a nie m a możliwości przystosowania swoich komórek k u b k o w y c h do produkcji śluzu.3 Zapalenie worka łzowego {dacryocystitis) O k o z obfitym r o p n y m w y p ł y w e m m o ż e m i e ć za­ palenie spojówek. jeśli p o w s t a n i e w r z ó d r o g ó w k i . ale często z a k a ż e n i e w i ą ż e się z przetrwałym ogniskiem.3 tyg. kłosem czy kawałkiem żwirku.stosunko­ w o ł a t w e d o r o z p o z n a n i a i leczenia. j a k i w y p ł u ­ kuje m a ł e ciała obce. Nawet w przewlekłych przypadkach suche­ go oka zwierzę można potraktować jako nagły p r z y p a d e k . u w a g i właściciela z w i e r z ę c i a . aby o c e n i ć stan z a p a l n y w o r k a ł z o ­ w e g o . k t ó r y w in­ n y m w y p a d k u u t r u d n i a oglądanie. k t ó r e z a ­ krywa zupełnie spojówka i narządy dodatkowe. a b y u p e w n i ć się. J e d n a k u niewielu psów z nagłą niewydolnością wy­ d z i e l a n i a ł e z p o j a w i a sie ostry b ó l o k a z o w r z o ­ d z e n i e m r o g ó w k i l u b b e z n i e g o . który p o w o d u j e zmniejszenie/brak czucia rogówki i z tego p o w o d u zmniejszenie p r o d u k c j i ł e z .6 Wytrzeszcz gałek ocznych 3 . że nadostra niewydolność w produkcji łez ma tak n a g ł y p r z e b i e g . p o n a g ł y m z d a r z e n i u .

jeśli z a k a ż e n i e z o r g a n i z u j e się w p o s t a c i r o p n i a . następnie na otwieraniu i w y c o f y w a n i u klesz­ c z y k ó w . Płyn zagałkowy: • obrzęk.w sytu­ acji otwarcia r o p n i a k o r z e n i a z ę b a na skórze. a d r e n a ż w s p o m a g a n y inten­ s y w n ą ogólną antybiotykoterapią prawie za­ wsze prowadzi do wyleczenia.6). W a ż n y m s p o s t r z e ż e n i e m w o c e ­ nie p r z y p a d k u j e s t o b e c n o ś ć fluktującej z a w a r ­ 29 tości z a o s t a t n i m z ę b e m t r z o n o w y m . Przyczyny: 1. 3. Diagnostyka różnicowa wytrzeszczu. • USG oka i oczodołu. • Pełnego badania czaszki. 3. k t ó r y p o w o d u j e w y p a d n i ę c i e gałki o c z n e j . w r o z d z . ale n i e jest to r e g u ł ą . a następnie otworzyć je i wysunąć. Z w i e r z ę t a m o g ą mieć gorączkę i wykazywać ogólną apa­ tię. Istotną cechą diagnostyki różnicowej choro­ b y z a k a ź n e j o c z o d o ł u j e s t ostry. Dodatkowo może mu towarzyszyć przekrwie­ nie spojówek z s u r o w i c z y m lub śluzowo-rop­ nym wypływem. Rozrost zagałkowy: • ropień (ból przy otwartych ustach). 3.r o p n y m lub. Z p o w o d u r ó ż ­ nej etiologii d ł u g o t r w a j ą c e g o u s z k o d z e n i a gał­ ki ocznej na skutek nadmiernej ekspozycji wa­ ż n e jest. Badanie obszaru za ostatnim zębem trzono­ w y m powinno polegać również na nacięciu bło­ ny śluzowej j a m y ustnej i delikatnym wprowa­ dzeniu zamkniętych kleszczyków hemostatycznych do oczodołu przez mięsień skrzydłowy.Narządy dodatkowe oka i oczodół sto j e s t n i e m o ż l i w y do leczenia. d u ż y b ó l . • guz (ogólnie niebolesny przy otwartych ustach). jednak zgodnie z doświadczeniem auto­ rów opracowania. W i e r z ą b o w i e m . Ryc.6. Z a k a ż e n i e z a g a ł k o w e c z ę s t o u w i d a c z n i a się w postaci wytrzeszczu. 3. do k t ó ­ rego dochodzi również na skutek gromadzenia się m a s r o p n y c h w y p e ł n i a j ą c y c h p r z e s t r z e ń z a g a ł k o w ą ( o m ó w i o n o je p o n i ż e j . w y t r z e s z c z e m gałek.6 U zwierzęcia w znieczuleniu po nacięciu błony śluzowej jamy ustnej trzeba delikatnie wprowadzić zamknięte kleszczyki hemostatyczne do oczodołu przez mięsień skrzydłowy. związanego z przyw i e r z c h o ł k o w ą i n f e k c j ą k o r z e n i a z ę b a . . Zagłębienie wym a z ó w k i w p r z e s t r z e n i z a g a ł k o w e j p o z w a l a na otrzymanie hodowli bakteryjnej. W h e m o g r a m i e często w y s t ę p u j e neutrofilia. • RTG czaszki i innych technik obrazowych (TK/MR). • Badania ruchów gałki ocznej (włącznie z wywieraniem nacisku). w celu zachowania jego przejrzystości.6. że na rysunku. choć w rzeczywistej sytuacji powinno się ich użyć. obecność zaś bakterii beztlenowych w y m a g a stosowania w takich przypadkach metronidazolu razem z cefalosporynami o przedłużonym działaniu. a b y w ł a ś c i w i e l e c z y ć o b i e c h o r o b y o d początku ich rozwoju.2 Zapalenie tkanki oczodołu i zakażenie zagałkowe Z a p a l e n i e t k a n k i o c z o d o ł u m o ż e o b j a w i a ć się ostrym bólem oka z obfitym w y p ł y w e m śluzo­ w o . • krwotok. co w y k o n u j e się o c z y w i ś c i e w z n i e c z u ­ leniu o g ó l n y m (ryc. W literaturze n a p i s a n o . nie uwzględniono rurki dotchawiczej i zagłębnika. Badanie powinno składać się z: • Pełnego badania oka (włącznie z oglądaniem z góry). 2.3). także z otwartymi ustami. ż e a n a t o m i a obszaru zagałkowego powoduje zatrzymanie r o p y w z a t o k a c h . N a c i ­ s k a n i e na g a ł k ę o c z n ą w m o m e n c i e o t w i e r a n i a u s t jest b o l e s n e . że „ropny materiał przeważnie spływa ze zmie­ nionego o b s z a r u " (Speiss i Wallin-Haakanson 1999). Należy zwrócić uwagę. takie rozwiązanie często na­ stręcza p r o b l e m y . lub jako zamknięty obszar zakażenia w oczodole.

z t w a r d ó w k ą w i d o c z n ą w o k ó ł ro­ g ó w k i . p o d c z a s g d y p r z y p o w i ę k s z o n e j gałce ocznej. 3. Kortykosteroidy w dawkach i m m u n o s u p r e s y j n y c h p r z e w a ż n i e p o l e p s z a j ą stan. R a m s e y i F o x 1 9 9 7 ) . intra. lecz b e z e l i m i n a q i o g n i s k a z a k a ż e n i a n i e m o ż n a zwierzęcia wyleczyć. l e c z b e z w y p a d n i ę c i a trzeciej p o w i e ­ ki (ryc.30 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt s c o w i e n i e trzeciej p o w i e k i : o k o z w y t r z e s z ­ c z e m charakteryzuje się w y s u n i ę t ą trzecią p o ­ w i e k ą . u królików zakażo­ n y c h Pasteurelltz l u b Staphylococcus do c i ę ż k i e g o wytrzeszczu. bez bólu częste przemieszczanie oka w bok (exotropia) twardówka widoczna wokół oka brak wypadnięcia trzeciej powieki (c) choroba intrakonalna (d) choroba ekstrakonalną Ryc. b l i s k a o d l e g ł o ś ć gałki ocznej i t y l n e g o korzenia zębów trzonowych prowadzi do ró­ żnych powikłań . (b) powiększona gałka oczna. . n p . C h o r o b y intrakonalne prowadzą do wyglądu „gapiące­ go s i ę " . (c) choroba intrakonalna. 3. (d) choroba ekstrakonalną. W przypadkach eozynofilowego zapalenia m i ę ś n i z e w n ą t r z g a ł k o w y c h d o c h o d z i d o leukocytozy i eozynofilii w krwi obwodowej. p o ­ nieważ e k s t r a k q a zakażonego zęba jest trudna. ale częściej m a j ą o s t r y p r z e b i e g w p o ­ staci zapalenia mięśni z e w n ą t r z g a ł k o w y c h ( R a m s e y i in. p o w i ę k s z o n e j gałki. z a s a d n i c z o z m i e n i a w y g l ą d o k a .lub ekstrakonalną. 2. O k o z wytrzeszczem należy odróżnić od w o doocza.7 a . N i e j e s t to z m i a n a b o l e s n a .7 Diagnostyka różnicowa wytrzeszczu gałek ocznych. Umiejscowienie zmian wypełniających prze­ strzeń zagałkową. aby dokonać diagnozy: 1. (a) Wytrzeszcz. p o d n o s i się p o z i o m kinazy kreatyninowej osocza.d ) . takie z m i a n y nie w y s t ę p u j ą (ryc.3 Inne zmiany wypełniające oczodół ® S t o p n i o w o z w i ę k s z a j ą c y się w y t r z e s z c z g a ł e k ocznych na skutek wypełniania przestrzeni zagałkowej nie świadczy jeszcze o nagłym przy­ padku.7). W a ż n e jest u m i e j ­ ogramczone nastrzykanie naczyń wypadnięta trzecia powieka znaczne wypełnienie naczyń powiększona gałka oczna bez wypadnięcia trzeciej powieki (b) wodoocze z jaskrą wypadnięta trzecia powieka (a) wytrzeszcz gałek oko widzące. takich jak w e w n ą t r z o c z o d o ł o w y opon i a k . 3. takich jak szynszyle. 3. Warto rozważyć jednak jego cechy.6. 1 9 9 5 . C h o r o b y intrakonalne m o g ą p o j a w i ć się p r z y g u z a c h n e r w u w z r o k o w e ­ go.u szynszyli z chorobą z ę b ó w do przewlekłego łzotoku. w o d r ó ż n i e n i u od zapalenia tkanki podskórnej oczodołu lub ropnia zagałkowego opisanego szczegółowo powyżej. Leczenie jest skomplikowane. chociaż p o m o c n a m o ż e b y ć również aza- U królików i większych gryzoni. w ciężkiej jaskrze.

g o r ą c z k a .Narządy dodatkowe oka i oczodół t i o p r y n a p o d a w a n a 2 . Inne niezakaźne zmiany wypełniające prze­ strzeń z a g a ł k o w ą nie m u s z ą b y ć n o w o t w o r a m i . w k t ó r y m p o d c z a s d r e n a ż u w y p ł y w a żółty. w d a w c e 1 . apatia i w y c h u ­ d z e n i e . . ale t o w a r z y s z ą m u i n n e o b j a w y : ograni­ c z o n e r u c h y ż u c h w y .3 tyg. lepki płyn. Z a p a l e n i e m i ę ś n i ż w a c z y p o w o d u j e ciężki w y - 31 trzeszcz.2 mg/kg. R e t e n c y j n e cysty ślinianek i k a m i e n i e śli­ nowe m o g ą p o w o d o w a ć wolno postępujący ekst r a k o n a l n y w y t r z e s z c z gałek.

3. powodując krwotoki n a c z y n i ó w k i lub siatkówki o d miejsca u s z k o d z e ­ nia d o b o g a t o u n a c z y n i o n e g o ciała r z ę s k o w e g o . 7. Miejscowo atropina dwa razy dziennie. 3. podejmując intensywną terapię. które można złagodzić. 1. Może powstać jaskra. Hospitalizacja pacjenta i kontrola oka co 3-4 godz. Prognoza w urazie oka. gdzie tkan­ ka łączna rogówki i twardówki napotyka na t k a n k ę m i ę k k ą .Rozdział 4 Gałka oczna 4. Zaaplikowanie ogólne kortykosteroidów i antybiotyków. Uraz tępy gałki ocznej m o ż e mniej zagraża wi­ d z e n i u n i ż u r a z p e n e t r u j ą c y . Należy spodziewać się zapalenia śródgałkowego. P o d o b n i e . W ten s a m s p o s ó b . 2. 4 . . z uwzględnieniem uszkodzeń. j a k trzęsienie z i e m i p o w o ­ duje r o z p r z e s t r z e n i a n i e się u s z k o d z e ń . w innym przypadku miejscowo NSAID ketorolak (Acular.t ę c z ó w k o w y m . M o g ą one także rwać naczynia. należy podać miejscowo kortykosteroid. Allergan). Allergan) lub flubiprofen (Ocufen. o d d z i e l e n i e struktur b ł o n y n a c z y n i o w e j o d t k a n k i łącznej gałki. 4. ale fala u d e r z e n i o ­ wa od niego pochodząca może mieć bardziej niszczące działanie. p o w o d u j ą c tworzenie się p r z e s t r z e n i p o m i ę d z y d w o m a w a r s t w a m i embriologicznego pęcherzyka ocznego. Etapy leczenia w nagłych uszkodzeniach oka. Złamanie kości otaczają­ c y c h o k o i/lub t k a n k i z e w n ę t r z n e m o ż e t a k ż e j e uszkodzić. siły reakcji poja­ wiające się na tylnej p o w i e r z c h n i gałki ocznej o d ­ r y w a j ą s i a t k ó w k ę o d n a c z y n i ó w k i (lub p o p r a w ­ niej: n e u r o s e n s o r y c z n ą s i a t k ó w k ę o d n a b ł o n k a b a r w n i k o w e g o siatkówki). Wykonanie pełnego badania okulistycznego. Jeśli nie ma owrzodzenia powierzchownego rogówki. Pomiar ciśnienia śródgałkowego i odpowiednie leczenie. Siła n i s z c z ą c a fali u d e r z e n i o ­ wej p o w o d u j e n i e o d w r a c a l n e u s z k o d z e n i e tka­ nek.1 Uraz tępy gałki ocznej N a g ł e p r z y p a d k i d o t y c z ą c e całej gałki o c z n e j s ą prawie bez wyjątku pourazowe. 5. struktury n a c z y n i o w e j t ę c z ó w k i i ciała r z ę s k o w e g o . D o b r z e w i d a ć t o w kącie r o g ó w k o w o . 6. Uszkodzenia penetrujące m o g ą dotyczyć rogówki lub twar­ dówki (postępowanie omówiono poniżej). 1 ) . Krwotok śródgałkowy jest złym objawem prognostycznym. fale u d e ­ rzeniowe mają szczególnie niszczące działanie na granice m i ę d z y tkankami o różnych właści­ w o ś c i a c h f i z y c z n y c h (ryc. którą znacznie trudniej kontrolować niż zapalenie błony naczyniowej. Wykonanie testu fluoresceinowego w celu oceny ubytków powierzchni rogówki. 1. które mogą być tak ciężkie jak przy urazie penetrującym. 2.

7.2 Wypadnięcie gałki ocznej Jest to najprawdopodobniej najbardziej nagły przypadek okulistyczny. Oderwanie mięśni zewnątrzgałkowych i zez źle rokują. Zszycie powieki i bez ściągania szwów przez 10 dni aplikowanie ogólne antybiotyków i NSAID. 4. Warto zasugerować właścicielowi. n a s k u t e k p r z y t r z a ­ śnięcia d r z w i a m i g ł o w y ) m o ż e p r z y c z y n i ć się d o w y p a d n i ę c i a p o z a k r a w ę d z i e p o w i e k całej gałki u k a ż d e j r a s y . Prognoza w wypadnięciu gałki ocznej. podczas gdy uraz penetrujący może sam wywołać znaczne miejscowe uszkodzenia. ist­ nieje r y z y k o trwałej u t r a t y w z r o k u . 1. Jeśli n e r w w z r o k o w y u l e g n i e działaniu sił. . 1. D o c h o d z i w t e d y do k i l k u p a t o l o ­ gii (ryc. w którym natychmia­ stowe podjęcie leczenia decyduje o ratowaniu w z r o k u . 2. Podanie miejscowo atropiny i maści antybiotykowej. Należy także doradzić właścicielowi. W y p a d n i ę c i e gałki o c z n e j p r z e w a ż n i e dotyczy p s ó w ras brachycefalicznych. Podaje się przeciwwstrząsową dawkę kortykosteroidów dożylnie (2 mg/kg). 3. n a w e t w sporej o d ­ ległości o d m i e j s c a o b r a ż e n i a . U r a z b o c z n y g ł o w y (np. 5. 2 ) . u których naturalnie występuje ekspozycja gałki ocznej i p e w i e n s t o p i e ń n i e d o m y k a l n o ś c i p o w i e k (lagophthalmus). aby spróbował reponować gałkę w ciągu kilku minut po wypadku za pomocą mokrego bawełnianego ręcznika. 3. które­ go działanie m o ż e potencjalnie zniszczyć zdro­ we oko. j e ś l i d o j d z i e d o silnego obrzęku tkanek okołogałkowych. Krew w przedniej komorze oka i krwotok śródgałkowy są złymi objawami prognostycznymi. U p o ś l e d z a się u n a c z y n i e n i e g a ł k i o c z n e j . jeśli to konieczne . 4. Etapy leczenia w nagłym wypadnięciu gałki ocznej. p o w o d u j ą c t r w a ł y z e z .powiększyć cięcie w bocznym kącie oka. Reponowanie gałki przy użyciu niewielkiej siły. O c z y od u r o d z e n i a są u n i c h w y ­ eksponowane i przykładowo zbyt gwałtowne p o c i ą g n i ę c i e z a s k ó r ę o k o l i c y szyi m o ż e s p o w o ­ d o w a ć w y p a d n i ę c i e gałki. 6. Wykonanie bocznej kantotomii. uraz tępy często p o w o d u j e w i ę k s z e n i e o d w r a c a l ­ ne u s z k o d z e n i a gałki ocznej. 4 . Skrzyżowany odruch źrenicy na światło dobrze rokuje. aby przykrył powierzchnię gałki mokrym bawełnianym ręcznikiem podczas transportu do kliniki. Mięśnie zewnątrzgałkowe m o g ą ulec uszkodzeniu i oderwaniu od przyczepów na gałce.Dlatego. 2.

Skutki wypadnięcia gałki ocznej uszkodzenie tkanek za gałką oczną nastrzykanie naczyń żylnych gałki uszkodzenie mięśni zewnątrzgałkowych. Działania natychmiastowe jeśli to możliwe. jeśli pojawi się zez boczny.34 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt wczesne zmiany zapalenie rogówki z powodu nadmiernej ekspozycji obrzęk tkanek okotogałkowych zapalenie rogówki z powodu nadmiernej ekspozycji upośledzenie unaczynienia uszkodzenie mięśni zewnątrzgałkowych (zwłaszcza mięśnia prostego przyśrodkowego) uszkodzenie nerwu wzrokowego (b) rozszerzona źrenica (ślepota na skutek uszkodzenia nerwu wzrokowego) zez na zewnątrz (oderwanie przyczepu mięśnia prostego przyśrodkowego) Ryc. 4.2 (d). podać dożylnie deksametazon w dawce przeciwwstrząsowej.2 Zmiany patologiczne przy wypadnięciu gałki ocznej. zszyć powieki i pozostawić na 2 . wykonać boczną kantotomię. zwłaszcza mięśnia prostego przyśrodkowego obrzęk i zgrubienie tkanek okotogałkowych uszkodzenie nerwu wzrokowego ślepota I trwające dalej wypadnięcie gałki ocznej wyschnięcie powierzchni gałki ocznej i wtórne uszkodzenia (keratopatia wtórna) I zez (gałka oczna odchylona) Leczenie wypadnięcia gałki ocznej . należy reponować gałkę oczną do oczodołu (przed transportem do lecznicy zwierząt. 4.patrz ryc. jeśli dojdzie do KCS.3 tyg. reponować gałkę. podać łzy zastępcze. zszyć przyśrodkowy mięsień prosty Działania dalsze Działania długoterminowe . nakryć mokrą gazą bawełnianą (aby zapobiec wysuszeniu rogówki).

ale p o t y m czasie należy w y k o n a ć rozległą b o c z n ą kantotomię z p o w o d u obrzęku spojówki w o k ó ł gał­ ki. k t ó r a m a przejść p r z e z u s z k o d z e n i e r o g ó w k i . • badanie biernych ruchów oka (włącznie z badaniem ruchów wymuszonych). • pełne badanie okulistyczne. P o w i e r z c h n i ę o k a n a ­ leży zabezpieczyć i nawilżyć. z drugiej z a ś w o l n y b r z e g ź r e n i c z n y t ę c z ó w ­ k i m o ż e r o z c i ą g a ć się p r z e z u s z k o d z e n i e r o g ó w ­ ki z u p o ś l e d z e n i e m u n a c z y n i e n i a . J a k o m ó w i o n o p o n i ż e j . które m i a ł y u r a z oka.2 0 min. Z w i e r z ę n a ­ dal w i d z i . t o należy pamiętać.3 Penetrujący uraz gałki ocznej ® Rodzaje s z w ó w o m ó w i o n o w rozdziale o uszko­ d z e n i a c h r o g ó w k i . k t ó r y p o j a w i a się w p r z e c i ą g u k i l k u m i n u t . zmniejszającą skutki urazu. której s z y c i e w y m a g a d u ż e j ostrożności. dzia­ łając z p e w n ą siłą na gałkę. O ile wypadnięta tęczówka w uszkodzonej rogówce działa p r a w i d ł o w o .1 . aby zapobiec w y ­ schnięciu i długotrwałemu uszkodzeniu. P o w i e k i o t w i e r a się p o k i l k u d n i a c h . należy szybko przetransportować d o kliniki w e t e r y n a r y j n e j . ale t w a r d ó w k ę z w y k l e n i s z c z ą b e z p o ­ średnie uszkodzenia. zanim dojdzie do operacji chirurgicznej. c o m o ż n a z a o b s e r w o ­ w a ć p r z y c o r o c z n y c h szczepieniach. u s z k o ­ dzenia w rąbku m o g ą być skutkiem tępego u r a z u . którą tkankę uznaną za martwą należy usunąć. Nie w każdym przypadku można po­ m y ś l n i e r o k o w a ć . Jeśli ciężko p o d j ą ć d e ­ cyzję o resekcji n i e d o k r w i o n e j i m a r t w e j tkanki. • rozrost zagałkowy. o tyle u r a z penetrujący twar­ d ó w k ę częściej p o w o d u j e u s z k o d z e n i e n a c z y ­ niówki. Reponowanie wypadniętej części naczyniówki przez twardówkę w związ­ ku z u p o ś l e d z e n i e m unaczynienia niesie ryzy­ ko z a k a ż e n i a ś r ó d g a ł k o w e g o i panophthalmitis. których n a m n o ż e n i e m o ż e s p o w o d o w a ć panophthalmitis. Jeśli n i e m a w i d o c z n e j m a r t w i c y . 4. Przyczyny zeza. 0 . jeśli nie z a b e z p i e c z o n o o p t y - 35 m a l n i e o k a w k r y t y c z n y m czasie tuż p o w y p a d ­ n i ę c i u gałki. • pełne badanie neurologiczne. Uszkodzeniu twardówki może towarzyszyć problem z r o p n y m zapaleniem gałki ocznej (panophthalmitis). r a d z i Diagnostyka różnicowa zeza. p o w o d u j ą c m a r t w i c ę z n i e d o k r w i e n i a t ę c z ó w k i na z e w n ę t r z ­ nej p o w i e r z c h n i garbiaka. p o n i e w a ż p o t y m czasie m o ż n a o c e n i ć o k o p o d kątem zdolności widzenia i wyglądu. C z ę s t o u k o t ó w . J e ś l i w ł a ś c i c i e l n i e m o ż e r e p o n o w a ć g a ł k i zwierzęcia. • porażenie nerwów czaszkowych (np. . p o n i e w a ż z j e d n e j s t r o n y n a c z y n i ó w k a z w y k l e u w y p u k l a się tylko w ogra­ niczonym stopniu przez uszkodzenie twardów­ ki. ż e n i e m u s i u s u w a ć gałki ocznej. a b y z a c h o w a ć jej przejrzystość. Warto zadać pytanie. Jest ono tym większe. P r z e w a ż n i e tego rodzaju p r o b l e m nie p o j a w i a się p r z y w y p a d n i ę c i u n a c z y n i ó w k i p r z e z r a n ę twar­ d ó w k i . D z i e j e się tak. a b y s p r ó b o w a ł z a p o m o c ą m o k r e g o r ę c z n i k a lub k a w a ł k a g a z y b a ­ wełnianej p r z y ł o ż o n e j d o p o w i e r z c h n i oka. W i n t e n s y w n y m stanie z a p a l n y m p r z y ł o ­ żenie z i m n y c h o k ł a d ó w n a o k o zmniejszy o b r z ę k i zapobiegnie powikłaniom wynikającym z wy­ p a d n i ę c i a gałki. P o n a d t o w i ę k s z o ś ć właścicieli b ę d z i e u s a t y s f a k c j o n o w a n a . że naczyniówka wypadnięta p r z e z ranę t w a r d ó w k i jest ogólnie z d r o w s z a i z a ­ w s z e łatwiejsza d o resekcji. ponieważ anatomicznie błona naczynio­ wa ł ą c z y się z t w a r d ó w k ą . w y p a d n i ę c i e f r a g m e n t u t ę c z ó w ­ k i p o w o d u j e zrost przedni. P r z e z kilka m i n u t m o ż l i w a jest r e p o z y c j a gałki o c z n e j b e z operaq'i. Trzeba p o w o ­ li p o d a ć d o ż y l n i e d e k s a m e t a z o n w d a w c e p r z e c i w w s t r z ą s o w e j (2 mg/kg) r a z e m z m a n n i t o l e m ( 1 . Po repozycji gałki należy zespolić c z a s o w o p o w i e k i . t o dzięki d o b r e ­ m u l e c z e n i u u n i k n i e się p r z y s z ł e g o s z p e c ą c e g o w y g l ą d u .Gałka oczna W czasie transportu zwierzęcia na operację u r a z o w i o k a m o ż e t o w a r z y s z y ć z n a c z n y obrzęk. • badanie czynnych odruchów oka. N a w e t je­ śli z w i e r z ę n i e b ę d z i e w i d z i a ł o . że czynnik uszkadzający m o ż e w p r o w a d z i ć d o tylnej k o m o r y oka bak­ terie. Głównym problemem przy wypadnięciu tęczówki spowodowanym p r z e z u s z k o d z e n i e r o g ó w k i jest podjęcie decyzji. u m i e ś c i ć ją za p o w i e ­ k a m i . • uszkodzenie/zwłóknienie mięśni zewnątrzgałkowych. 5 g/kg). nerwów odwodzących lub motorycznych oka). W a r ­ t o z a t e m p o n a g l i ć właściciela. jak leczyć takie uszko­ d z e n i a . k t ó r e s ą i d e a l n ą p o m p ą i n f u z y j n ą do zaaplikowania całkowitej objętości przez 1 5 . tylko z w ę ż a n i e i r o z s z e r z a n i e źrenicy ma lekko upośledzone.

to należy p o d a ć adrenalinę w proporcji 1:1000. się. a b y u w y p u k l e n i e n a c z y n i ó w k i p r z e z u s z k o ­ dzenie reponować po uprzednim pobraniu w y ­ m a z u na b a k t e r i o l o g i ę i o k r e ś l e n i u w r a ż l i w o ś c i n a a n t y b i o t y k i p o d a w a n e d o ciała s z k l i s t e g o i ogólnie. N a s t ę p n i e aplikuje się o d p o w i e d n i dla w y h o d o w a n e g o mikroorganizmu antybiotyk. która będzie źródłem martwicy i zaka­ żenia. Pobieranie w y m a z u w y m a z ó w k ą na bakteriolo­ gię m o ż e b y ć w ł a ś c i w e z a k a d e m i c k i e g o p u n k t u w i d z e n i a . . co pod­ kreślono w tekście o wypadnięciu tęczówki przez rogówkę. ale w p r a k t y c e k l i n i c z n e j e f e k t y w n e będzie podawanie antybiotyków śródgałkowo ( o p i s a n o je w D o d a t k u C ) .36 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Jeśli ma zostać usunięta u s z k o d z o n a lub martwiczo zmieniona naczyniówka. aby z w ę ­ zić naczynia i zminimalizować krwawienie z resekowanej tkanki. Z a w s z e lepiej. bardziej radykalnie usuwać z d r o w ą tkankę na krawędzi chorej naczyniów­ ki niż być ostrożnym i ryzykować zachowanie tkanki.

Sukces leczenia zależy od wielkości i głębokości owrzodzenia. owrzodzenie rogówki p o w i n n o się z a w s z e t r a k t o w a ć j a k o n a g ł y p r z y ­ padek.Rozdział 5 Rogówka 5 . Każdy objaw zapalenia wewnątrzgałkowego źle rokuje. ż e t a k i e m u u s z k o d z e n i u p o w i e r z c h n i t o w a r z y s z y ostry b ó l . ale p r z y p o w i e r z c h o w n y c h a b r a z j a c h n a b ł o n k a m o ż n a je p r z e o c z y ć .1. 1 ) . 1. 2. Rokowanie w owrzodzeniach rogówki. 1 . W takich p r z y p a d k a c h fluor e s c e i n a j e s t n i e o c e n i o n a . W k a ż d y m przypadku logiczny protokół (opisano go poni­ żej) p o z w o l i na o c e n ę i p o d j ę c i e w ł a ś c i w e g o le­ c z e n i a dla d a n e g o r o d z a j u w r z o d u .Zastosowanie barwienia w okulistyce W r z o d y rogówki p o w o d u j ą ból oka. należy wykonać uszypułowany przeszczep spojówki. M o ż n a jej u ż y w a ć w diagnostyce okulistycznej w postaci p a s k ó w i m p r e g n o w a n y c h f l u o r e s c e i n ą lub k r o p l i z fluo r e s c e i n ą (patrz D o d a t e k C ) . K a ż d y c z y ­ telnik. dlatego za­ wsze należy dokładnie zbadać powierzchnię o k a w k i e r u n k u jej c i ą g ł o ś c i l u b m o ż l i w e g o przerwania w pokrywającym nabłonku przed- Postępowanie w nagłym głębokim owrzodzeniu rogówki. Jeśli wrzód jest większy i głęboki . 5. Zdefiniowanie przyczyny i głębokości wrzodu. P r z y c i ę ż k i m o w r z o d z e n i u n a w e t pobieżne badanie pozwala na wykrycie ubytku. 5 .wykonać przeszczep rogówkowo-twardówkowy. N i e k t ó r z y j e d y n i e . Zapewnienie ochrony za pomocą soczewki kontaktowej. n i m (ryc.przerwanie ciągłości n a b ł o n ­ ka przedniego rogówki bez uszkodzenia zrębu. Każdy objaw rozpływu istoty właściwej niekorzystnie rokuje.u b y ­ tek z r ę b u r o g ó w k i d o p o z i o m u b ł o n y D e s c e m e t a z jej e l a s t y c z n y m u w y p u k l e n i e m p o n a d powierzchnię rogówki. 5. m o ż e p o ­ świadczyć. Jeśli wrzód jest mały i średnio głęboki. 2. Z tej p r z y c z y n y . • W r z ó d r o g ó w k i .racjonalne podejście p o m a ­ ga je r o z p o z n a ć i z a k l a s y f i k o w a ć . 1. • P r z e p u k l i n a r o g ó w k i (descemetocoele) . 4.przerwanie n a b ł o n k a p r z e d ­ n i e g o r o g ó w k i i u s z k o d z e n i e istoty w ł a ś c i w e j r o g ó w k i n a różnej g ł ę b o k o ś c i . Nie wszystkie wrzody rogówki należą do na­ głych p r z y p a d k ó w . należy rozważyć wykonanie keratotomii radialnej w celu regeneracji zrębu. Wykonanie pełnego badania okulistycznego. 6.1 Czy powstał wrzód? . 3. 3. Jeśli wrzód jest mały i głęboki. fartucha ochronnego z trzeciej powieki lub zastosowanie przeszczepu błony podśluzowej z jelita świni. Wrzód rogówki Przerwanie ciągłości rogówki m o ż n a podzielić na trzy kategorie (Schmidt 1977): • Erozja r o g ó w k i . k t ó r y b a d a ł w r z ó d r o g ó w k i . j a k r ó w ­ n i e ż z p o w o d u z a g r o ż e n i a ciągłości gałki ocznej we wrzodach głębokich.

• głęboko w istocie właściwej. Jaka jest przyczyna powstania wrzodu? • Uraz zewnętrzny: kwas. . 1. 2. zasada. KCS. ponad 7 dni)? • Czy na krawędzi powierzchownego wrzodu gromadzi się wałeczek martwego nabłonka? • Czy nastąpiła waskularyzacja ściany rogówki? Postępowanie w przypadku wrzodów rogówki. głęboki obrzęk rogówki. • Czynnik wewnętrzny: zanik błony podstawnej.dotyczy tylko nabłonka przedniego. detergent. w przypadku wystąpienia ropnego wypływu lub gdy wcześniej miał miejsce uraz z zakażeniem lub zakażenie FHV-1) I T fluoresceina w celu określenia rozległości wrzodu powierzchnia oka odbicie na powierzchni rogówki i na krawędzi wrzoda wyraźne (a) wyraźne odbicie na prawidłowej powierzchni rogówki przerwane na skutek nieprawidłowości nabłonka rogówki i/lub filmu łzowego załamane dobrze odgraniczony wrzód niepowikłany (b) Ryc. • descemetocoele (przepuklina rogówki). Czy wrzód się goi? • Jak długo jest obecny (np. 3. (b) test fluoresceinowy.38 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Obowiązkowe pytania. 5. pełne badanie okulistyczne test łzowy Schirmera wymaz na bakteriologię i wirusologię (jeśli jest konieczny) (np. • do połowy zrębu. Jak głęboki jest wrzód? • powierzchowny .1 fluoresceina ukazująca nieprzylegające krawędzie w nawracającym ubytku nabłonka przedniego rogówki przejrzysty środek wrzoda w głębokim uszkodzeniu Ocena owrzodzenia rogówki. (a) Uważne badanie okulistyczne.

ultrafioletowym lub w lampie fluorescencyjnej W o o d a . badanie należy w y k o n a ć po u p r z e d n i m teście ł z o w y m Schirmera. T o n i e tylko o p t y ­ m a l i z u j e d o s t a r c z e n i e b a r w n i k a . niektóre z nich m o g ą być bakteriotoksyczne (Kleinfeld i Ellis 1 9 6 6 ) . Fluoresceiną jest w y j ą t k o w o p o l a r n ą cząstecz­ ką.najlepiej sterylną w o ­ d ą l u b r o z t w o r e m soli fizjologicznej z a p o m o c ą strzykawki. L e p s z ą m e t o d ą jest j e d n a k r o z p r o w a ­ dzenie kropli.2 Zastosowanie fluoresceiny w okulistyce. d l a t e g o r o g ó w k a z e z d r o w y m . a b y n i e p o p l a m i ć u b r a n i a . Z te­ go samego p o w o d u należy dobrze kontrolować głowę zwierzęcia. że wypłukano nadmiar barwnika. ponieważ. lecz t a k ż e nie spowoduje żadnych dalszych uszkodzeń po­ wierzchni w już uszkodzonym oku. jest umieszczenie papierowego ręcznika pod d o l n ą p o w i e k ą . • Trzeba unikać stosowania suchych pasków fluoresceinowych. A n e s t e t y k i m i e j s c o w e n a l e ż y s t o s o w a ć po bakteriologii. które znacznie trudniej zobaczyć w świetle dziennym. jak udowodniono. 2 ) . aby uniknąć fałszywie dodatnich barwień zagłębień nabłonka. Bez wzglę­ d u n a to. 5. P o d o b n i e p o b r a n i e w y m a z u z r o g ó w k i n a b a k t e r i o l o g i ę . B a d a n i e o k a p o b a r w i e n i u najlepiej w y k o n y ­ w a ć w świetle niebieskim. izolację w i r u s a lub c y t o l o g i ę p o ­ w i n n o w y k o n a ć się p r z e d z a s t o s o w a n i e m f l u o ­ resceiny. uzyskanie kropli fluoresceiny przez łagodną irygację paska wodą/ solą fizjologiczną/ miejscowym anestetykiem przepłukanie V sterylną wodą/ solą fizjologiczną Ryc. choć ma to mniejsze znaczenie. chociaż w nagłym przypadku mo­ żna zastosować nasączony wodą bawełniany wacik.Rogówka nabłonek przedni rogówki 39 zrąb rogówki fałszywie dodatni „wrzód" prawdziwie dodatni wrzód wybarwiający się na skutek pozostawania wybarwiający się na skutek wchłaniania barwnika barwnika w zagłębieniach nabłonka do istoty właściwej owrzodzonej rogówki • Należy być pewnym. k t ó r y c z ę s t o b a ­ gatelizuje p r o b l e m . c z y s t o s u j e m y t ę t e c h n i k ę . c z y k r o p l e z fluoresceiną. O c e n a produkcji łez powinna być pierwszym bada­ niem powierzchni oka: inne testy m o g ą prze­ szkadzać w ich produkcji i dawać fałszywe w y ­ niki. umieszczają pasek pod górną p o w i e k ą i stosują s z t u c z n e ł z y w celu r o z p r o w a d z e n i a b a r w n i k a (ryc. c i ą g ł y m n a - . M o ż e to p o ­ m ó c w o d n a l e z i e n i u s u b t e l n y c h erozji n a b ł o n k a . Ważne. Kluczowe w barwieniu fluoresceiną jest w y ­ płukanie pozostałości barwnika przed bada­ niem powierzchni oka . sztucznych łez lub anestetyku miejscowego na pasek przed umieszczeniem go ł a g o d n i e n a p o w i e r z c h n i o k a . 5 . D r u g ą zaletą badania w świetle nie­ bieskim jest możliwość zobaczenia zasięgu u s z k o d z e n i a p r z e z właściciela.

takie jak tropikamid. Jak rozpoznać różne głębokości ubytków? D o k ł a d n e badanie najlepiej za p o m o c ą l a m p y szczelinowej lub . w z a l e ż n o ś c i o d t e g o . W efekcie czystość odblasku t a p e t y . Wcześniej uważano. W tej klasyfikaq'i w r z o d y p o w i e r z c h o w n e d o t y c z ą erozji n a b ł o n ­ ka przedniego bez uszkodzenia zrębu. aby powodowały podobne odczucia u zwierząt. Takie w r z o d y p o w s t a j ą w e w r z o d z i e jącym herpeswirusowym zapaleniu rogówki ko­ t ó w . w o d r ó ż n i e n i u od o t a c z a j ą c e g o o b r z ę k u miąższu. Nieregularność określa się m i a n e m d o ł k a lub zagłębienia. k t ó r e b a r w i ą się flu­ oresceiną. I n n e leki. z a m i a s t w y p ł u k i w a ć się z p o ­ wierzchni oka. p o z o s t a w i a j ą c tylko e l a s t y c z n ą ( z a w i e r a k o l a g e n t y p u I V ) b ł o n ę D e s c e m e t a . D l a t e g o c z e r w i e ń b e n g a l s k a o k a z u j e się p o m o c ­ na w d i a g n o z o w a n i u u s z k o d z e ń części g r u b o ś c i n a b ł o n k a . g d z i e w y ­ stępuje deficyt w warstwie śluzu w filmie łzow y m p r z e d r o g ó w k o w y m (Feenstra i Tseng 1992) .2.1.1 Głębokość wrzodu Ze w z g l ę d u na g ł ę ­ bokość można wrzody podzielić na: powierz­ c h o w n e . E r o z j a n a b ł o n k a p r z e d n i e g o nie p o w o d u j e lub p r o w a d z i d o n i e z n a c z n e g o o b r z ę ­ ku zrębu. m o ż n a w y ­ kryć za p o m o c ą fluoresceiny. Obecnie używa się jej d o b a r w i e n i a p o w i e r z c h n i oka. M a n k a m e n t e m w stosowaniu czer­ wieni bengalskiej jest odnotowanie bolesności u l u d z i p r z y jej u ż y c i u . że czerwień bengalska barwi martwą tkankę rogówki. Każde uszkodzenie nabłonka przedniego. Obrzęk obejmuje brzegi ubytku i otoczkę rogówki wokół ubytku. jak i poziomo. J e d n ą z n i c h jest określenie stopnia obrzęku miąższu związane­ go z w r z o d e m . g d y cały z r ą b r o g ó w k i u l e g n i e z n i s z c z e n i u . świadczy o perforacji w r z o d u przez błonkiem przednim ze szczelnymi połączenia­ mi pomiędzy komórkami ją eliminuje. 5. Descemetocoele t w o r z y się. k t ó r a u w y p u k l a się p r z e z u b y t e k istoty w ł a ś c i w e j p o d w p ł y w e m ci­ śnienia śródgałkowego.1. który ma m a ł ą możliwość chłonięcia w o d y i nie ulega uszkodzeniu. ale n i e w y d a j e się. f l u o r e s c e i n ą nie w y b a r w i r o g ó w k i . pokaże głębokość wrzodu jedynie na podstawie jego w i d o c z n y c h krawędzi. 5.p o j a w i a się to w s y t u a c j a c h . powodując fałszywy obraz zmian (Gelatt 1 9 7 8 ) . ale ich c e n t r u m p o z o s t a j e przejrzyste. nie objawiały żadnego dys­ k o m f o r t u . . pozwalające wodzie przechodzić z filmu ł z o w e g o d o istoty w ł a ś c i w e j . a b y r u t y n o w o j e sto­ sować u psów i kotów. W r z o d y d o p o ł o w y g r u b o ś c i r o g ó w k i d o c h o d z ą d o isto­ ty właściwej i m o g ą przebiegać od krawędzi do g ł ę b o k i e g o o w r z o d z e n i a . p o n i e w a ż b a r w n i k m o ż e r o z c h o d z i ć się z a r ó w n o p i o n o w o . n p . s k u r c z u p o w i e k . lecz z r ą b .3) • Jak głęboki jest w r z ó d ? • C z y g o i się p r a w i d ł o w o ? • D l a c z e g o p o j a w i ł się w t y m m i e j s c u ? D w a p i e r w s z e p y t a n i a w r ó ż n y s p o s ó b ł ą c z ą się z e s o b ą . Dlatego ważne jest efektywne płukanie oka: delikatne nieregularności po­ wierzchni.2 Trzy pytania przy wrzodzie rogówki (patrz ryc. R o g ó w ­ ka ma h y d r o f o b o w y nabłonek przedni i istotę właściwą. j a k d u ż y n a d ­ miar w o d y wchłonęła. że k o t y . Jeśli b a r i e r a n a b ł o n k a nie jest c a ł k o w i c i e z n i s z c z o n a . w k t ó ­ rym wcześniej wrzód spowodował uszkodzenie istoty właściwej pokrytej nietkniętym nabłon­ kiem przednim. Hydrofilowa fluoresceiną przy obec­ ności w r z o d u powierzchniowego nie penetruje n a b ł o n k a p r z e d n i e g o .częściej w n a g ł y m p r z y p a d k u . m o g ą powodować drażnienie p r z e z k i l k a s e k u n d u l u d z i . Często mają stosunkowo jasny w y ­ gląd z p o w o d u odblasku tapety przez pozosta­ łą część rogówki. Z a s i ę g b a r w i e ­ n i a n a l e ż y o c e n i ć k r ó t k o p o aplikacji. Z d o ś w i a d c z e n i a a u t o ­ r ó w tej publikacji w y n i k a .lupy powiększającej czy pośredniego oftalmos k o p u z s o c z e w k ą o refrakcji +20 D (jak o p i s a n o powyżej).40 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt N i e jest z a t e m n i e w ł a ś c i w e . 5. W r z ó d do poło­ wy grubości rogówki wykazuje różny stopień jej o b r z ę k u . które m o g ą być o t o c z o n e o b r z ę k i e m . U b o k s e r ó w źle gojące się w r z o d y w y b a r w i a j ą się s z y b k o w s p o s ó b r o z s i a n y p o d płatem nabłonka. który pozosta­ j e n i e n a r u s z o n y i nie m a o w r z o d z e n i a . ukazując wyraźny obraz brzegów wrzodu. nabłonka przedniego. do p o ł o w y g r u b o ś c i r o g ó w k i i descemetocoele ( p r z e p u k l i n a r o g ó w k i ) . m o g ą b o ­ wiem zatrzymywać barwnik. Naj­ ważniejsze są w r z o d y głębokie. z a n i m d o j d z i e d o p o j a w i e n i a się w r z o d ó w n a całej g r u b o ś c i n a b ł o n k a . ale k a ż d e z n i c h z o s t a n i e o m ó w i o n e osobno. w k t ó r y c h dochodzi do uszkodzenia powierzchni nabłon­ ka. Istnieją j e d n a k d o k ł a d n i e j s z e m e t o d y . u k t ó r y c h sto­ sowano barwnik. która przechodzi z w o d ą do z r ę b u . ale nie m a p r a w d o p o d o b n i e c a ł k o w i t e j obliteracji.

mały stopień uszkodzenia mały obrzęk rogówki obraz Purkinjego na powierzchni oka .Rogówka Jak głęboki jest wrzód? obraz Purkinjego na powierzchni oka . komórki podstawne wędrujące z komórek pnia w rąbku rogówki namnożenie komórek podstawnych nabłonka w celu utworzenia komórek wędrujących Ryc.średni stopień uszkodzenia niewybarwiający się fluoresceiną środek obrzęk rogówki wokół wrzoda. Należy zatem poszukać przyczyny opóźnionego gojenia. . 5. ale nie w środku głębokiego wrzoda ocena głębokości wrzoda na podstawie jego wyglądu uwypuklona rogówka niegojący się ubytek nabłonka przedniego hipoteza XYZ Thofta X = migracja komórek epitelialnych (komórek wędrujących) Y = proliferacja komórek podstawnych i komórek macierzystych rąbka Z = łuszczenie się komórek nabłonka płaskiego regeneracja zrębu odnowa keratocytów nagromadzenie kolagenu łuszczenie się komórek nabłonka płaskiego migracja fibrocytów (komórek wędrujących) ku górze regeneracja komórek nabłonka Hipoteza Thofta pokazuje. że ciągła regeneracja nabłonka rogówki prowadzi do wygojenia wrzoda w czasie 7 dni kiedy X + Y = .3 Kluczowe pytania w przypadku wrzodów.

42 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Nieprawidłowości w pozostałych strukturach oka m o ż n a podzielić na kilka grup: w a d y po­ w i e k . że obrzęk rogówki utrudnia gojenie: nie m o ż e dojść do s p o n t a n i c z n e g o w y l e c z e n i a . k t ó r e m o g ą p r z y c z y n i ć się do powstania wrzodu rogówki. jak i pod w p ł y w e m naj­ m n i e j s z y c h sił z e w n ę t r z n y c h . W takich p r z y p a d k a c h n a l e ż y s z y b k o p o s t a w i ć trzecie p y ­ tanie: jaka jest p r z y c z y n a ich pogłębiania się? Odpowiedź powinna wskazać zarówno powód.1. D e f i c y t y n e u r o l o g i c z n e .3 Etiologia wrzodu Pierwotnymi przy­ czynami wrzodu m o g ą być: samoistne powsta­ nie w rogówce lub w innych miejscach oka. . w y p e ł n i a j ą c u b y t e k w p r z e c i ą g u 3 .2. a t e c h n i k i stosowane do wspomagania gojenia rogówki p r z y p r a w i d ł o w y m jej z r ę b i e c z ę s t o nie s p r a w ­ d z a j ą się w t a k i c h p r z y p a d k a c h . N i e ­ dobór warstw filmu ł z o w e g o na powierzchni oka stanowi częsty czynnik rozwoju owrzodze­ nia rogówki. jak i możliwą pomoc. takie j a k n i e d o m y k a l n o ś ć p o w i e k (coloboma) u k o t ó w . p r o w a d z ą c d o jej o w r z o d z e n i a . b ę d ą się g o i ł y . Mają one tendencję do pęknięć. 5. I n n e istotne w a d y . w o d a z m i ą ż ­ szu może wytłaczać pęcherze pod nabłonkiem przednim rogówki z tworzeniem pęcherzy na­ błonkowych. za­ każenie z zewnątrz. k t ó r y c h fałdy n o s o w e z p r a ­ widłowymi włosami dotykają rogówkę. D w u r z ę d o w o ś ć rzęs (distichiasis) z d r a ż n i ą c y m i r z ę s a m i w y c h o d z ą c y ­ mi z u j ś ć g r u c z o ł ó w M e i b o m a lub r z ę s y e k t o p o we z c e b u l e k w ł o s o w y c h w s p o j ó w c e m o g ą tak­ ż e p o w o d o w a ć otarcia r o g ó w k i . działanie zewnętrznych czynników fizycznych. Jeśli jest z n a c z n y . Pierwotny samoistny u b y t e k n a b ł o n k a p r z e d n i e g o r o g ó w k i j e s t skut­ kiem zaniku błony podstawnej. Tak g o j ą c e s i ę w r z o d y c h a r a k t e r y z u j ą się t a k ż e w z r o s t e m n a ­ c z y ń z r ą b k a .p o w a ż n e p a t o l o g i e r o g ó w k i . W t a k i m p r z y p a d k u nie m u s i b y ć o n o d p o w i e d z i a l n y z a t w o r z e n i e się w r z o d u . k t ó r e są w f a ­ zie g o j e n i a . Obrzęk ro­ gówki prowadzi do owrzodzeń przez keratopatię p ę c h e r z o w ą .2.2. ale m o ż e być pierwotną wadą. Każdą z powyższych grup głębokości można zestawić z c z a s e m g o j e n i a się u b y t k u . jeśli z a ­ p e w n i się w ł a ś c i w ą o c h r o n ę r o g ó w k i . to zmiany po­ wodujące obrzęk rogówki . m a r t w e j i n i e p r z y l e g a j ą c e j tkanki n a b ł o n ­ k o w e j . Trudność polega na tym. P o w i e r z ­ c h o w n y w r z ó d r o g ó w k i .2 Gojenie się wrzodu Stopień gojenia ro­ g ó w k i w o k ó ł u b y t k u p o w i n n o się o c e n i ć w celu uzyskania pełnego obrazu owrzodzenia. p o n i e w a ż j a ­ s n a b ł o n a D e s c e m e t a u w y p u k l a się p r z e z o t a ­ czający j ą z r ą b d o t e g o s t o p n i a . lecz g d y nie j e s t o n o w y s t a r c z a j ą c o s z y b k i e lub n i e w y p e ł n i a o d p o w i e d n i o u b y t k u miąższu. W r z o d y p o w i e r z c h o w n e lub erozje. j a k b y w k a ż ­ d y m m o m e n c i e m i a ł y u l e c p e r f o r a q i . p o d w i n i ę c i e p o w i e k (entro­ pion) i w a d y p o u r a z o w e p o w i e k (u k a ż d e j rasy) lub w a d y w r o d z o n e . 5. za­ równo samoistnych. ponieważ większe uszkodzenie m o ż e s p o w o d o w a ć tylko przepuklina rogówki. Można je zaliczyć do nagłych przypadków. n p . m o g ą w y w o ł a ć k e ratopatię z p o w o d u n a d m i e r n e j ekspozycji. Wrzody mają tendencję do pogłębia­ nia się i dlatego n a l e ż y leczyć je tak. p o ­ zostawiając ewentualnie w pełni pokryty na­ b ł o n k i e m f r a g m e n t r o g ó w k i . W s z y s t k i e m o g ą p r z y c z y n i ć się do n i e p r a w i d ł o w e g o w z r o s t u rzęs (trichiasis).5 dni. B a r d z i e j o b i e ­ cujące m e t o d y o m ó w i o n o w r o z d z . takie j a k p i g m e n t a c j a na s k u t e k d r a ż n i e n i a i z a p a l e n i e r o ­ g ó w k i l u b w r z ó d r o g ó w k i . k t ó r e s k ł a n i a j ą do w i z y t y u leka­ rza w e t e r y n a r i i . G ł ę b s z e w r z o d y r o g ó w k i . w y k a z u j ą s t o p n i o w ą epitelializację j e g o k r a t e r u w c i ą g u k i l k u p i e r w s z y c h dni. KCS może być jego przewlekłą p r z y c z y n ą . k t ó r y n i e g o i się t a k s z y b k o . W prawidłowej rogówce niekoniecznie powo­ duje p r o b l e m y . a jeśli są k r ó t k i e i t w a r d e . keratoconjunctivitis sicca). ż e p o w s t a j e k o ­ p u ł a w ś r o d k u o b r z ę k n i ę t e j istoty w ł a ś c i w e j . które w c h o d z ą w f a z ę r e g e n e r a c j i . k t ó ­ r a m o ż e także objąć w r z ó d r o g ó w k i . Ważną przyczyną owrzodzenia i nierzadko mu towarzyszącą jest suche zapalenie rogówki i s p o j ó w k i ( K C S . Descemetocoele ł a t w o r o z p o z n a ć . charakteryzuje się f r a g m e n t e m n i e l e c z ą cej się. P o d o b n i e dzieje się u ras b r a c h y c e f a l i c z n c h . p o ­ rażenie n e r w u t w a r z o w e g o . k t ó r e m o g ą p o w o d o w a ć otarcia r o g ó w k i w k i l k u m i e j s c a c h .od zwyrodnienia nabłonka tylnego rogówki do jaskry. która hamuje szyb­ k i e g o j e n i e się m n i e j s z y c h u b y t k ó w n a b ł o n k a . ale m o ż e t a k ż e p o w o d o w a ć o s t r y i bardzo bolesny wrzód powierzchowny. c o z w i ę k s z a r y z y ­ ko powstania wrzodu. Jako całą grubość. który omówio­ n o p o n i ż e j . Rów­ nież r z ę s y p r z y ś r o d k o w e g o kąta o k a m o g ą w y ­ w o ł y w a ć takie s a m e p r o b l e m y .1. w k t ó r y m p r a w i d ł o w e r z ę s y d r a ż n i ą p o w i e r z c h n i ę r o g ó w k i . 5. P r o b l e m nie l e ż y w z a b l i ź n i a n i u się u b y t k u .2.

że wykryto każdą predysponującą przyczynę • Leczenie wrzodów powierzchownych: ochrona antybiotykowa .Rogówka p r o b l e m p i e r w o t n y p o k a z u j e . wrzodu geograficznego rogówki. karprofen • Wrzody zrębu płytsze niż 1/2 grubości rogówki ochrona: lecznicze soczewki kontaktowe fartuch ochronny z trzeciej powieki i nie zaleca się. ale n i e m a n a t o 43 jednoznacznych d o w o d ó w . . uraz może być przyczyną wielu w r z o d ó w z c z y n n i k a m i go k o m p l i k u j ą c y m i l u b bez nich (omówiono je powyżej). Zakażenie rogówki bakteriami Gram-ujemn y m i lub grzybami m o ż e być w a ż n y m czynni­ k i e m k o m p l i k u j ą c y m o w r z o d z e n i e r o g ó w k i . Zakłada się. 5.2. najlepiej. ponieważ trudno będzie czasowe zszycie powiek {tarsorrhaphia) J ocenić pogłębiający się wrzód • Głębsze wrzody miąższu rogówki lub descemetocoele uszypułowany przeszczep spojówki. Liczba przypadków punktowych owrzodzeń u psów przypomina p o d o b n e o w r z o d z e n i a u l u d z i na tle a d e n o w i r u s a .krople z chloramfenikolem lub inne antybiotyki • Trudno gojący się wrzód powierzchowny ochrona: lecznicze soczewki kontaktowe fartuch ochronny z trzeciej powieki czasowe zszycie powiek (tarsorrhaphia) mechaniczne usunięcie nabłonka: usunięcie martwego nabłonka za pomocą suchej wymazówki lub skalpela zmiany w łożysku wrzodu: keratomia punktowa lub kratkowa keratektomia powierzchowna postępowanie przeciwbólowe: zastosowanie ogólne NSAID. przeszczep rogówkowo-twardówkowy. że zakażenie jako cecha pre­ dysponująca do owrzodzenia rogówki nie zo­ stało o m ó w i o n e wcześniej w przyczynach owrzodzenia. Nie każdy jednak schemat przy obecności s u c h e g o o k a się s p r a w d z a . ale w i r u s o w e o w r z o d z e n i a r o z p o ­ znaje się tylko u k o t ó w . c h o c i a ż d o tej p o r y t e g o nie u d o w o d n i o n o . W r o z d z . Wreszcie.2 u w z g l ę d ­ niono leczenie różnych rodzajów w r z o d ó w ( o p i s a n o j e p o w y ż e j ) . p o w i n ­ no d o ś ć ł a t w o się leczyć. 5. H e r p e s w i r u s koci g ł ó w ­ nie w y w o ł u j e w r z o d u p e ł z a j ą c e g o i n a j p r a w d o ­ podobniej. Urazy. d o p ó ­ ki nie określi się p r z y c z y n y w e w n ę t r z n e j lub z a - Leczenie wrzodów rogówki. np. od po­ w i e r z c h o w n e g o otarcia d o głębokich ran.2 Leczenie różnego rodzaju wrzodów 5. Pierwotną przyczynę stanowi choroba w i r u s o w a . cyklosporyny podawanej miejscowo może wy­ leczyć wrzód z małą ingerencją intensywnego leczenia okulistycznego.1 Proste leczenie wrzodów powierzchownych Powierzchowne ubytki nabłonka przedniego ro­ gówki m o ż n a efektywnie leczyć miejscowo an­ t y b i o t y k a m i i p o n o w n i e z b a d a ć za 5 dni. T y l k o p o pełnej ocenie głę­ bokości wrzodu można właściwie podać przy­ c z y n ę s c h o r z e n i a i p o m y ś l n i e je w y l e c z y ć . ale nieszczególnie często warunkuje wystąpienie wrzodu. Może dziwić. U z u p e ł n i e n i e n i e d o ­ b o r u ł e z z a p o m o c ą s u b s t y t u t ó w lub. j a k w a ż n e jest peł­ ne badanie oka przed podjęciem leczenia wrzo­ du. Herpeswirus koni ma prawdopodobnie podob­ n e d z i a ł a n i e u t y c h z w i e r z ą t .

c h o c i a ż ostat­ n i o j e d e n z a u t o r ó w tej p u b l i k a c j i z a n o t o w a ł wiele podobnych przypadków u West Highland White terierów. kaźnej. P r z e t r w a n i e w r z o d u w y m a g a p o n o w n e g o b a d a n i a i m o ż l i w i e innej k l a s y f i k a ­ cji. 5. Takie w r z o d y p o j a w i a j ą się szczegól­ n i e u b o k s e r ó w i Pembroke corgis. Najczęstszą zmianą w przypadku trudno go­ j ą c y c h się w r z o d ó w u p s ó w j e s t z a n i k b ł o n y podstawnej nabłonka przedniego rogówki: bra­ kuje h e m i d e s m o s o m ó w . co powoduje keratopatię p ę c h e r z o w ą . c o o m ó w i o n o p o w y ż e j . trzecia t o p o w o l n i e j s z e goje­ nie u starszych zwierząt.44 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt nawracający i trudno gojący się wrzód mechaniczne usunięcie martwego nabłonka n sucha wymazówka technika: zeskrobanie należy zwrócić uwagę mechanizm: usuwanie na duży rozmiar wrzoda martwego nabłonka po usunięciu martwej tkanki fenol lub jodyna ochrona rogówki technika: ochrona mechanizm: ochrona gojącego się wrzoda soczewką kontaktową lub fartuchem ochronnym z trzeciej powieki soczewki kontaktowe na rogówkę fartuch ochronny z trzeciej powieki pobudzenie gojenia v technika: usprawnienie gojenia mechanizm: wytworzenie stanu zapalnego w celu gojenia się nabłonka na skutek ekspozycji kolagenu istoty właściwej rogówki keratotomia kratkowa Tab.p u n k t ó w łączących komórki podstawne nabłonka z leżącym poni­ żej z r ę b e m . . d r u g ą . jeśli z a b l i ź n i a się n i e p r a w i d ł o w o . 5. Podczas g d y c z ę ś ć z n i c h p o j a w i a się n a s k u t e k u r a z u z d r o w e j r o g ó w k i .2. W t y m czasie n i e s k o m p l i k o w a n y w r z ó d p o w i ­ n i e n się z a g o i ć .1 Leczenie trudno gojących się wrzodów. g d z i e t w o r z ą się p ę c h e r z e w m i ą ż s z u na skutek przesiekania wody. W takich przypadkach antybiotyki miej­ scowe z kwasem fucydycydowym u p s ó w lub m i e j s c o w a c h l o r t e t r a c y k l i n a u k o t a są w ł a ś c i w e .ciężki o b r z ę k r o ­ g ó w k i .2 Powracające i przetrwałe niegojące się wrzody p o w i e r z c h o w n e G o j e n i e jest s z c z e g ó l n i e w a ż n e w p r z y p a d k u p o ­ miaru wrzodów powierzchownych. M o g ą istnieć t r z y p r z y c z y n y : p i e r w s z ą i najlepiej p o ­ z n a n ą jest zanik błony podstawnej nabłonka p r z e d n i e g o r o g ó w k i . to w i e l e t r u d n o się goi lub p o ­ w r a c a .

• różne rodzaje szwów w trzeciej powiece. U c h w y c e n i e patofizjologii z d r o w i e n i a w r z o d u r o g ó w k i w y ­ m a g a z r o z u m i e n i a m e c h a n i z m ó w z a r ó w n o goje­ nia n a b ł o n k a .2 Martwy nabłonek usuwa się po kauteryzacji z d r o w e m u n a b ł o n k o w i . (b) nadtwardówki. S u c h ą s z p a t u ł k ą lub k l e s z c z y k a m i z w a c i k i e m m o ż n a usunąć słabo przylegający nabłonek. ż e u s u w a m y t a k ż e p r a w i ­ d ł o w y n a b ł o n e k . który nie nisz­ czył zdrowego nabłonka i dlatego segregował tylko zwyrodniałą tkankę. a jest ł a t w y m s p o s o b e m na usunięcie martwej tkanki. stosując t a k ą t e c h n i k ę . Inwazja naczyń krwio­ nośnych z rąbka w kierunku krawędzi wrzodu w s k a z u j e na i n t e n s y w n e gojenie się. Nie należy p r z e j m o w a ć się t y m . jak i terapeutycznie. Z a m i a s t niej w p r z e s z ł o ś c i s t o s o w a n o a p l i k a t o r z wacikiem nasączony fenolem.4 (b) podstawą jest spojówka Fartuch ochronny z trzeciej powieki przyszyty do (a) górnej powieki. W niektórych przypadkach usunięcie mecha­ niczne nabłonka i ochrona rogówki wystarczą d o w y l e c z e n i a . Zwykle doty­ czą one nawracającego. 5. T r u d n o jednak określić najlepszy sposób. co p o k a z a n o poniżej. 5. słabo p r z y l e g a j ą c y c h k o m ó r e k n a b ł o n k a . przetrwałego uszko- (a) podstawą jest powieka Należy w każdym przypadku zwrócić uwagę na: • zakotwiczenie wokół tarczki trzeciej powieki. . T e c h n i k a u s u n i ę c i a (debridement) nabłonka jest ważna z a r ó w n o diagnostycznie. jeśli n i e bardziej. Obecnie usunięcie mechaniczne martwego nabłonka na sucho to jedyna opisana metoda. j a k i istoty właściwej. Ryc. C z ę s t o d o ś ć d u ż e ilości m o ż n a zdrapać z dystroficznej rogówki.Rogówka Klasyczny nawracający wrzód rogówki ma wokół krawędzi martwy nabłonek migrujący do k r a w ę d z i w r z o d u i z r o z p o c z y n a j ą c y m s i ę gojeniem. • w wielu przypadkach mogą być konieczne dwa szwy. nieprzylegającego nabłonka. Kluczowe jest usunięcie wszystkich mar­ t w y c h . O k r e ś l e n i e f a z y g o j e n i a jest r ó w n i e . a b y u m o ż l i w i ć p e ł n e z a b l i ź n i a n i e się dystroficzn y c h u b y t k ó w . N a w e t dość intensywne pocieranie nie przeszkadza 45 Tab. Jeśli n i e j e s t t o s k u t e c z n e . po­ twierdzając przy tym rozpoznanie o zaniku bło­ ny p o d s t a w n e j . Dlatego pierwszym krokiem powin­ no być usunięcie martwego. s t o s u ­ je się r ó ż n e s c h e m a t y p o s t ę p o w a n i a . ważne w przypadku głębszych wrzo­ d ó w z ubytkiem zrębu.

5. w o d l e g ł o ś c i o k o ł o 1 mm od siebie (Wilkie i W h i t t a k e r 1 9 9 7 ) . Po kilku d n i a c h n a b ł o n e k goi się. k t ó r y rośnie w p u n k t a c h cięć lub n a k ł u ć . P o d s t a w ą d a l s z e g o p o s t ę ­ powania jest usunięcie krawędzi nabłonka od błony podstawnej lub sprowokowanie gojenia p o w i e r z c h o w n e j części z r ę b u r o g ó w k i . takich jak flurbiprofen lub diklofenak. ponieważ przy dłu­ gich końcach s z w ó w m o ż n a pozostawić fartuch odsłonięty i reponować go bez potrzeby p o n o w ­ nego znieczulania zwierzęcia. K o l e j n y m p o d s t a w o w y m e t a p e m j e s t t e c h n i ­ ka keratotomii kratkowej lub punktowej. N i e k t ó r z y o k u ­ liści w y k o n u j ą j ą b e z u s u n i ę c i a p o w i e r z c h o w n e ­ g o n a b ł o n k a . p o r u s z a się r ó w n i e ż fartuch. z któ­ r y c h k a ż d a m a s w o i c h z w o l e n n i k ó w (ryc.3 Owrzodzenie na skutek keratopatii pęcherzowej ® W przypadku nawracających wrzodów z powo­ du d z i a ł a n i a k e r a t o p a t i i p ę c h e r z o w e j w o b r z ę ­ ku rogówki techniki takie jak keratotomia czę­ sto z a w o d z ą . D r u g i m . g d y ż daje t o p e w n o ś ć . g d y o k o j u ż j e s t ślepe lub jeśli i n n e p o s t ę p o w a n i e n i e p r z y n o s i rezulta­ . K e r a t o t o m i a p u n k t o ­ wa polega zaś na nakłuciach w najbardziej po­ w i e r z c h o w n e j części m i ą ż s z u (ryc.46 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt tu. M i m o t o c z ę ś ć o k u l i s t ó w p r e f e r u j e u f i k s o w a n i e trzeciej powieki do górnej powieki. jako punktu zaczepu całego kawałka nabłonka w d a n y m m i e j s c u . k t ó r a o g r a n i c z y z d o l n o ś ć w i d z e n i a . Z t e g o p o w o d u linie l u b p u n k t y n i e m u s z ą b y ć p o ł o ż o n e t a k b l i s k o sie­ b i e j a k w p r z y p a d k u . s ą p r z e c i w s k a z a n e .2. ż e k i e d y o k o p o r u s z a się. k r a t k o w e g o cięcia w o b s z a r z e w r z o d u .5. którego całkowite wyleczenie trudno osiągnąć. W keratoplastyce ter­ malnej k o ń c ó w k a termokautera wywołuje w ro­ gówce punktowe oparzenia. podczas g d y d r u g i e m o ż e p o w o d o w a ć p o w s t a n i e blizny. należy zastosować inne le­ czenie. p a t r z ryc. ale d o s p o ­ j ó w k i g a ł k o w e j . u m o ż l i w i ł o odejście o d n i e p o t r z e b n e g o a p l i k o ­ wania steroidów. istnieje m o ż l i w o ś ć tar­ cia p o m i ę d z y f a r t u c h e m a r o g ó w k ą p o d c z a s r u ­ c h ó w gałki ocznej. P o j a ­ w i e n i e się ł a t w o d o s t ę p n y c h n i e s t e r o i d o w y c h le­ k ó w przeciwzapalnych do stosowania miejsco­ w e g o . dzięki k t ó r y m o k o m o ż e z a r ó w n o w i d z i e ć i b y ć w i d z i a n e . g d y p r a g n i e się z n i s z c z y ć całą powierzchnię błony podstawnej. O m ó ­ wiono już usuwanie martwego nabłonka z miej­ sca migracji n o w y c h k o m ó r e k n a b ł o n k o w y c h . Obecnie m o ż n a ochraniać rogówkę za p o m o c ą leczniczych soczewek kontaktowych. którą m o ż n a usunąć po całkowitym wyleczeniu wrzodu z zastosowa­ niem miejscowych steroidów. W k e r a t o t o m i i k r a t k o w e j stosuje się igły 2 1 23 G w c e l u . D ą ż e ­ n i e m w obu technikach jest wykorzystanie na­ b ł o n k a . które rozmieszcza się j a k p u n k t y w m i ą ż s z u w p u n k t o w e j k e r a t o t o ­ mii. 4 ) . A b y w y k o n a ć f a r t u c h o c h r o n n y z trzeciej p o ­ wieki. N i e k t ó r z y u w a ż a j ą . p ó k i n i e n a s t ą p i p e ł n e w y g o j e n i e r o g ó w k i . która w i ą ż e się z t e r m a l n ą k e r a t o p l a s t y k ą ( o p i s a n o ją poniżej). M o ż n a z a s t o s o w a ć w t e d y m e t o d y p o w o d u j ą c e g o j e n i e się n a b ł o n k a i z r ę b u . a b y z m i n i m a l i z o w a ć u r a z y . Z n a c z n i e h a m u j ą b o w i e m gojenie się n a b ł o n k a i jeśli p o j a ­ w i się k o l e j n y w r z ó d . 5. U s u n i ę c i e chorej t k a n k i i o c h r o n a p o w i e r z c h ­ ni r o g ó w k i są n a i s t o t n i e j s z e w l e c z e n i u t r u d n o g o j ą c y c h się u r a z ó w . m o ż n a zastosować dwie techniki. że p o d a w a n i e i c h w o k u z p r e d y s p o z y q'ami d o o w r z o d z e n i a j e s t r y z y k o w n e . g d y zwierzę niewiele widzi. J e ­ śli ł ą c z y się ją z p o w i e k ą . ż e trzeciej p o w i e k i n i e p o ­ w i n n o się p r z y s z y w a ć d o p o w i e k i . c h o c i a ż często t o w a r z y ­ szy mu waskularyzacja.5). P o w i n n o się r o z u m i e ć n a u k o w e p o d s t a w y k a ­ ż d e g o leczenia. Jeżeli schematy postępowania nie przyniosą rezultatu. p o d c z a s g d y inni n a j p i e r w u s u w a ­ ją nabłonek przedni. P i e r w s z e zapewnia dobre widzenie po leczeniu. ale p r z y p r o b l e m a c h z e s t a b i l n o ś c i ą powierzchni oka m ą d r z e jest podjąć wszelkie działania. a b y b y ł o o n o e f e k t y w n e . Wielu okulistów u w a ż a . Zabieg m o ż n a wykonać u psa w znieczuleniu miejsco­ w y m lub w średniej sedacji w p r z y p a d k u ner­ w o w y c h i agresywnych zwierząt. P o r ó w n u j ą c m e t o d y . Jest ono p r a w d o p o d o b n i e n i e w i e l k i e . S u s a n M c L a u g h l i n ustaliła. w a ż n y m e l e m e n t e m leczenia w i n n o b y ć zminimalizowanie urazów powierzchni nabłon­ k a p o d c z a s gojenia. dzenia. fartuch trzeciej p o w i e ­ ki pozostaje zaś do m o m e n t u jego usunięcia. W a d ą jej jest k r ó t k a z d o l n o ś ć u t r z y m a ­ n i a się n a m i e j s c u (do 1 0 d n i ) . Takie lecze­ n i e p o w i n n o się s t o s o w a ć . ż e z e w s z y s t k i c h m o ż l i w o ­ ści n a j l e p s z y jest f a r t u c h o c h r o n n y z trzeciej p o ­ wieki. 5 . j a k s u g e r u j e n a z w a . 5.

l u b descemetocoele. ale rzadziej w m e d y c y n i e weterynaryjnej. Epiteliazaq"a w r z o d ó w o z n a ­ c z a g o j e n i e się u b y t k u . 5. • całkowicie suchej powierzchni rogówki. L e p s z ą o c h r o n ę r o ­ gówki zapewni zastosowanie soczewki kontak­ towej niż fartucha o c h r o n n e g o z trzeciej p o w i e k i . istnieją trzy m o ż l i w o ś c i leczenia. M a o n d u ż ą zaletę.5 Mechaniczne usuwanie nabłonka przedniego i keratomia kratkowa w trudno gojących się wrzodach. 5. jest t r u d n a . jak opisano we fragmencie p o d rozdz. które można wykonać w znieczuleniu m i e j s c o w y m . jest zastosowanie kleju cyjano. P r z e s z c z e p s p o j ó w k i nie z a w s z e jest najlepszym rozwiązaniem w przypadku wrzo­ d ó w ś r o d k o w e j w a r s t w y istoty właściwej.a k r y l o w e g o w r a n a c h m i ą ż s z u (ryc. który nie w y k a z u j e ż a d n y c h obja­ w ó w gojenia. co o m ó w i o n o poniżej. c o u m o ż l i w i a d o s t a r c z a n i e c z y n n i ­ k ó w w z r o s t u i inhibitorów k o l a g e n a z y alfa 2 m a kroglobulin.Rogówka 47 Ryc. Dlatego auto­ rzy tej publikacji polecają ją jako s p r a w n ą technikę c h i r u r g i c z n e g o leczenia. m o ż n a m e c h a n i c z n i e u s u ­ n ą ć n a b ł o n e k z k e r a t o t o m i ą w a r s t w o w ą lub krat­ kową. Pierwsza to w y k o n a n i e przeszczepu uszypułowa­ n e g o ze spojówki. 5. g d y ż uszczelnia ś c i a n ę r o g ó w k i i p o z w a l a na ciągłe sączenie się osocza z p o w i e r z c h n i cięcia płata na powierzch­ nię w r z o d u . W przypadku wrzodu sięgającego połowy grubości zrębu.2. P o s t ę p u j ą c y w r z ó d . by przy nagłym ruchu z w i e r z ę c i a (najczęściej o d c h y l a g ł o w ę d o t y ł u ) n i e u s z k o d z i ć gałki o c z n e j . ale sta­ n o w i m e t o d ę b e z p i e c z n ą w której lekarz ma m a ­ łą m o ż l i w o ś ć perforacji gałki ocznej. w k t ó r y m w r z ó d o b e j m u j e c a ł ą g r u b o ś ć m i ą ż s z u .5. powszechnie stosowaną w o k u l i s t y c e u l u d z i . m o ­ żna ją uzyskać za pomocą wysuszającego ga- . Istotna jest r ó w n i e ż k o n t r o l a . ale w w i ę k s z o ś c i p r z y ­ padków. czy u b y t e k się goi czy raczej pogłębia. p o w i n n o się traktować jako nagłe przypadki i leczyć za po­ m o c ą u s z y p u ł o w a n e g o płata s p o j ó w k i lub k e r a totomii promienistej techniką Gaiddona (Gaiddon 1996). W a ż n e jest. k t ó r a p r o w a d z i d o bli­ z n o w a c e n i a r o g ó w k i p o operacji. czy pozostawić w r z ó d d o w y l e c z e n i a lub w y k o n a ć k e r a t o t o m i ę k r a t k o w ą . w których miąższ rogówki pozostaje nietknięty.4 Wrzody sięgające połowy grubości miąższu W r z o d y m n i e j s z e n i ż 1/3 g r u b o ś c i r o g ó w k i się­ gające d o istoty w ł a ś c i w e j m o ż n a l e c z y ć t r a d y ­ cyjną metodą. 5 . aby o p r z e ć r ę k ę z igłą na twarzy pod okiem. p o w i e r z c h o w n ą czy w a r s t w o w ą . 6 ) .2. Zastosowanie kleju butylo-cyjano-akrylowego wymaga: • znieczulenia pacjenta i unieruchomienia oka. w s k a z a n a jest u w a ż n a o b s e r w a c j a . g ł ę b s z y n i ż 1/3 g r u b o ś c i r o g ó w k i . Decyzja jednak. P o w o d u j e także d u ż e o g r a n i c z e n i a w i d z e n i a . Jeśli w r z ó d jest r o z l e g ł y i nie p o j a w i a się epiteliazaq'a r o g ó w k i . Drugą możliwością.

wygląd rogówki po zabiegu . które chroni tęczówkę. Powinno się stosować wiskoelastynę. powierzchnia pokrywa się przesiękiem osocza.48 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Czy rogówka ma przetokę? Test Seidla pokazuje perforację: wysuszenie rogówki. dlatego można ją reponować „jeśli krwawi. Celem jest repozycja tak dużej ilości niezakażonej tkanki. krążenie nie jest upośledzone".3 Leczenie rogówki z przetoką. 5. obrzęk miąższu pęcherz wrzód keratoplastyka termalna V 7 igła diatermii S [ £ 1 Wytwarza się miejscowe oparzenia. wkropienie fiuoresceiny (jednorodny żółty kolor). wyszukanie „wężowatych" strumyczków cieczy wodnistej z miejsca uszkodzenia.6 Keratopatia pęcherzowa . aby nie powstały zrosty przednie. aby wzmocnić przyleganie nabłonka do miąższu Ryc. Tab.patogeneza i leczenie. Czy nastąpiło wypadnięcie tęczówki? Ocena żywotności wypadniętej tęczówki: przez 24 godz. 5. jak to możliwe.

p o ­ w i n i e n b y ć o p e r o w a n y w trybie p i l n y m . W y k o n a n i e w i ę k s z e g o n a p o c z ą t ­ k u p o w o d u j e p o w s t a n i e więcej p o z i o m ó w cięcia oraz daje g r u b s z y i g o r s z y f r a g m e n t . r o z p y l a n e g o na powierzchni rogówki. N a l e ż y p r z y s z y ć go n i ć m i w c h ł a n i a n y m i . a n a s t ę p n i e p r e p a ­ ruje się n a t ę p o p o d n a b ł o n k i e m s p o j ó w k i . p o z w a l a j ą c e j n a w i d z e n i e . Zawsze musi być kwadratowy i większy niż wrzód. 5. • dobrej kontroli aplikacji m a ł y c h ilości kleju kropionego na powierzchnię wrzodu za po­ m o c ą cienkiej (25 G ) igły (ryc. F r a g m e n t s p o j ó w k i p o b i e r a się w o d l e g ł o ś c i 5 mm od rąbka za p o m o c ą nożyczek do tenotom i i w celu n a c i ę c i a s p o j ó w k i . jeśli ca­ ł y f r a g m e n t s p o r z ą d z a się n a t ę p o p r z e z j e d n o m a ł e nacięcie. T ł u m a c z y ł on. Ł a ­ t w o o s i ą g n ą ć p o j e d y n c z y p o z i o m cięcia. a b y p o r u s z a ć się w n i m z ł a t w o ś c i ą w o k ó ł i r o z c i ą g a ć się p o ­ nad wrzodem. Techni­ ka ta redukuje głębokość w r z o d u i prowadzi do . t o i t a k działanie to jest k o r z y s t n e . Opty­ malną technikę wykonania uszypułowanego p r z e s z c z e p u s p o j ó w k i p o k a z a n o n a r y c .8. żeby później przyciąć go w celu d o p a s o w a n i a do u b y t k u . P r z e s z c z e p p o w i n i e n b y ć wystarczająco cienki.k o n i e c z n a w g ł ę b o k i c h w r z o d a c h miąższu to głęboka keratotomia radialna będzie właściwa w głębokich wrzodach u psa. zu f o t o g r a f i c z n e g o w s p r a y u . 5.Rogówka 49 b) Ryc. n a w e t jeśli z n a j d u j e się w j e g o p o l u . p o n i e w a ż o t w a r ­ cie p r z e d n i e j k o m o r y ma m i e j s c e w w a r u n k a c h sterylnych. 5 . Szyjki u s z y p u ł o w a n e g o p r z e s z c z e p u nie p o w i n ­ n o się p r z y s z y w a ć .7 Nakładanie kleju na wrzód rogówki. 6/0 lub lepiej 8/0 wikryl. wrzód. ż e b y m o ż n a j ą b y ł o oddzielić p o w y l e c z e n i u w r z o d u .5 Głębokie wrzody.2. 5. A l t e r n a t y w n ą t e c h n i k ą jest m e t o d a s t o s o w a n a przez Jacquesa Gaiddona z zastosowaniem keratotomii radialnej (promienistej). N a w e t jeśli p e r f o r a c j a p o j a w i się p o d c z a s o p e r a c j i . descemetocoele i p r z e t o k i rogówki ® Jak napisano powyżej. który jest bliski perforacji lub w k t ó r y m w i d a ć descemetocoele. a nie w d o m u czy w terenie. 7 ) . ż e s k o r o p o d s t a ­ wą keratotomii radialnej w leczeniu krótko­ w z r o c z n o ś c i b y ł a i n d u k c j a p r z e b u d o w a n i a isto­ ty w ł a ś c i w e j . P o z o s t a w i e n i e małej w y ­ sepki s p o j ó w k i p o z b a w i o n e j k r ą ż e n i a k r w i u m o ­ żliwi utworzenie ewentualnie małej blizny ro­ g ó w k i . k t ó r ą p r e f e r u ­ je się w l e c z e n i u k r ó t k o w z r o c z n o ś c i u l u d z i ( G a i d d o n 1 9 9 6 ) .

W r z ó d w y w o ł u j e o b r z ę k r o g ó w k i i jej w a s - k u l a r y z a c j ę oraz n a c i e k k o m ó r e k p r z y s t o s u n k o ­ wo dobrze widocznych brzegach i zazwyczaj z d r o w y m wyglądzie otaczającego zrębu. płynną kon­ systencję. Powód: Mechanizm: głęboki wrzód rogówki wrzód topniejący descemetocoele bezpośrednie leczenie ubytku źródło osocza z immunoglobulinami i makroglobulinami Technikę pokazano na ryc. 5. (c) umieścić płat w odpowiednim miejscu. białe zmęt­ nienie.1 Topniejący wrzód: rozpoznanie Obja­ wy t o p n i e j ą c e g o o w r z o d z e n i a z c e c h a m i k o l a g e nolizy są widoczne podczas badania kliniczne­ g o .2. że więcej okulistów weterynaryjnych będzie ją czę­ ściej w y k o n y w a ć i d o j d z i e do perfekcji.50 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Ryc. które tworzą zrąb. Wykonanie uszypułowanego płata spojówki. ewentualnego wyleczenia pod warunkiem.2. u l e g a j ą r o z p ł y n n i e n i u n a s k u t e k działania w i e l u enzymów.8.8 Technika wykonania uszypułowanego płata spojówki. 5. 5. jak wskazuje nazwa. (b) odciąć płat z podstawą naprzeciwko wrzodu. (a) Naciąć spojówkę w jednym punkcie wyjściowym. W ł ó k n a kolagenowe. (d) przyszyć płat i zamknąć ranę.6 Topniejący wrzód 5. a upłynnianie istoty właściwej często p o w o d u j e znacznie bardziej gęste. powodując jego degradację. W pew- . O b r z ę k r o g ó w k i p o w o d u j e jej s z k l a n y w y g l ą d . W r z ó d topniejący ma.6.

ale z w i ę k s z a d z i a ł a n i e g e n t a m y c y n y p o ­ przez usprawnienie przyjmowania leku przez bakterie. które razem z kolagenazami i gelatynazami po­ wodują upłynnianie miąższu. c z y za zakaże­ nie o d p o w i e d z i a l n e są o r g a n i z m y G r a m . d z i ę k i c z e m u p o k a z a n o j a k w a ż n e jest. a b y n i e p r z y p i s y w a ć t y l k o j e d n e j b a k t e r i i odpowiedzialności za powstanie topniejącego w r z o d u i tylko z tego p o w o d u p o d a w a ć aminog l i k o z y d y . Niektóre z M M P są czynnikami prawidłowej przebudowy ro­ gówki w z d r o w y m oku. jak opisano powyżej. Ka­ żdy enzym ma trochę inny substrat i w y m a g a innego środowiska do inhibicji. Kontrola czynników zakaźnych jest ważna. Makroglobuliny osocza są naturalny­ mi inhibitorami dużej liczby e n z y m ó w . 5. zarówno jak i opis wcześniejszej choroby we wrzodzie ro­ gówki. 5. takie j a k C a . co bardziej p r a w d o p o d o b n e . d z i a ł a n i e na g r o n k o w c e i p a c i o r k o w ­ ce. 5 . Nie m o ż n a pominąć leczenia chirurgicznego za p o m o c ą g ł ę b o k i e j k e r a t e k t o m i i i u m i e s z c z e ­ nia uszypułowanego przeszczepu spojówki. N a j n o w s z e leki z a ­ w i e r a j ą c h i n o l o n y .p o d a w a n i e co g o d z i n ę p r z e z kilka p i e r w s z y c h g o d z i n w ł a ś c i ­ w y c h antybiotyków . En­ zymy kolagenolityczne m o g ą być wydzielane p r z e z b a k t e r i e . R a t u n k i e m jest duża rodzina metaloproteinaz macierzy ko­ m ó r k o w e j (w czasie powstawania niniejszej k s i ą ż k i : M M P 1 . p o n i e ­ waż wiele z tych e n z y m ó w potrzebuje wapnia j a k o k o f a k t o r a . ale w n i e w i e l k i m s t o p n i u z a p o b i e g a degradaq'i zrębu rogówki przez enzymy kolagenolityczne.2 Wrzód topniejący: leczenie Częste. lub p r z e z naciek zapalny. które należy uwzględnić w tworzeniu planu r o z p o z n a n i a i leczenia. E D T A p e ł n i w a ż n ą rolę w i c h h a ­ mowaniu.z o s o c z e m z a w i e r a j ą c y m 0. d r u g i e g o b a r w n i k i e m lactophenol cotton blue p o ­ z w a l a na n a t y c h m i a s t o w ą o c e n ę . także przeciwko bakte­ riom. które najczęściej p o w o d u j ą kolagenolizę ( p r z e w a ż n i e Pseudomonas i Proteus).j e s t w a ż n e w z b i e r a n i u pełnej informacji o chorobie. Trometamol również zwiększa wchła­ nianie leku przez bakterie i tym s a m y m po­ w i ę k s z a siłę j e g o d z i a ł a n i a . ż e s t o p ­ niowo w y p ł y w a z powierzchni na powieki. 2 0 0 0 ) o p i ­ sano topniejący wrzód spowodowany przez Streptococcus. EDTA w podawanych dawkach prawdopodobnie nie ma wystarczająco silnego d z i a ł a n i a w h a m o w a n i u k o l a g e n a z y (patrz p o ­ n i ż e j ) .6.9 ) . 2+ Stąd najlepsza we wrz od a ch topniejących jest i n t e n s y w n a . jak opisano w rozdz. EDTA łączy d w u w a r t o ś c i o w e kationy.ł ą c z n i e ze w z m i a n ­ ką. Z a l e c a się z a t e m p r e p a r a t y potencjalizowane. ich za­ stosowanie w okulistyce weterynaryjnej trzeba j e s z c z e w p e ł n i o c e n i ć (ryc.2. s p r z ę ż o n a t e r a p i a . podczas gdy inne są w y d z i e l a n e p r z e z n a c i e k a j ą c e l e u k o c y t y lub p o ­ chodzą z zakażających mikroorganizmów. takie j a k Pseudomonas. n a l e ż y w i ę c h a m o w a ć ich d z i a ł a n i e . oznacza­ ł o t o z a s t o s o w a n i e m i e j s c o w o g e n t a m y c y n y . j e s t b a r d z o ważne.Rogówka n y c h p r z y p a d k a c h jest o n a t a k p ł y n n a .2. G r a m -ujemne lub grzyby. W p e w n y c h rejonach niektóre drobnoustroje czę­ ściej w y s t ę p u j ą n i ż i n n e i to . Należy pobrać wymaz. ale c h o c i a ż s ą o n e e f e k t y w n e p r z e c i w k o b a k t e r i o m G r a m .2 M E D T A i acetylocysteina.9 . Rozmaz i barwienie jednego metodą Grama. Wcześniej. nato­ m i a s t a c e t y l o c y s t e i n a w y k a z u j e w a ż n e działanie hamujące przez chelatowanie cynku. t o b r a m y c y n y z p o l i m y k s y n ą B lub chin o l o n ó w . i w y k o n a ć h o d o w l ę w trybie przyspieszonym.d o d a t nie albo. Ostatnio w Wielkiej Brytanii dopuszczo­ no do stosowania g e n t a m y c y n ę z E D T A i trometamolem.2. t a k i c h j a k c i p r o f l o k s a c y n a albo ofloks a c y n a . A n t y b i o t y k i t e m o g ą m i e ć m a ł e . ż e m o ż l i w y b y ł u r a z c z ę ś c i a m i r o ś l i n . 9 ) . z siarczanem gentamycyny do podawania dożylnego oraz rozpuszczone 51 w sztucznych łzach lub do p o d a w a n i a miejsco­ wego. Ma to tę zaletę. Wywiad w danym przypadku.potencjalizowanej genta­ m y c y n y . jak już omówiono. podawanie antybiotyków o szerokim działaniu. jeśli nie ż a d n e . że u s u w a z n a c z n ą ilość e n z y m ó w . są w a ż n e w pełnej ocenie choroby. P o d c z a s b a d a ń u k o n i a (Brooks i in. s t ą d z a o s t r z e n i e p r o b l e m u . Wynika to obecności bakterii produkujących e n z y m y i z działania enzymów. matrix metalloproteinases 1 .6. po­ czątkowo co godzinę. Jest t o t r u d ­ ne. ale o p o r n o ś ć n a lek w w i e l u p r z y p a d k a c h d o p r o ­ w a d z i ł a d o z m i a n y . ponieważ w większości tych w r z o d ó w ak­ t y w n y jest więcej niż jeden enzym.u j e m n y m . Nawet przed ostatecznym wy­ nikiem badań bakteriologicznych należy szyb­ ko zastosować leczenie. Z e s k r o b i n y z r o g ó w k i po z n i e c z u l e n i u m i e j s c o w y m i/lub sedacji r ó w n i e ż p o w i n n o się w y k o n a ć i u m i e ś c i ć je b e z p o ś r e d ­ nio na płytce z agarem do natychmiastowego namnożenia.

włącznie z cytologią brzegów wrzodu . Mechanizm kolagenolitycznego owrzodzenia. Źródło enzymów: bakterie grzyby neutrofile gelatynazy kolagenazy A Mechanizm: kolagenoliza zrębu rogówki Hamowane przez: 1 0 % acetylocysteinę EDTA autologiczne osocze T Działanie przez: chelatowanie Zn t chelatowanie Ca t alfa-2-makroglobuliny .9. Tab.EDTA (chelatuje Ca jako kofaktor enzymów). . +2 +2 Najłatwiej pozyskuje się je przez pobranie autologicznej krwi na EDTA.ryc.4 Rozpoznanie i leczenie kolagenolitycznego „topniejącego" wrzodu.barwienie metodą Grama i Diff Quicka służą bezpośredniej identyfikacji organizmów powodujących zakażenie i ich wrażliwości . szybkie pogorszenie stanu rogówki. jak i grzybów. 5.dotyczy zarówno bakterii.52 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Rozpoznanie i terapia wywiad: wygląd: Leczenie (i) sedacja (i/lub blokada nera/u oka u konia).acetylocysteina (łączy Zn kofaktor). 5.podspojówkowy lub nosowo-łzowy. odwirowanie i przeniesienie otrzymanego osocza do kilku probówek z EDTA . 3 mg/ml osocze (antyproteazy alfa-2-makroglobuliny). ból oka. (iv) zastosować leki antykolagenolityczne i antybiotyki. (ii) należy pobrać wymaz i zeskrobiny ze zmienionej rogówki. lek amikacyna carbenicylina gentamycyna tobramycyna vankomycyna Leki antykolagenolityczne: stężenie dostępne w gotowym preparacie sugerowane wyższe stężenie 10 mg/ml 4-8 mg/ml 3 mg/ml 14 mg/ml 50 mg/ml trwałość preparatu po otwarciu/zrobieniu 30 dni 3 dni 30 dni 30 dni 4 dni często w wywiadzie można dowiedzieć się o urazie. Antybiotyki fluorochinolony (Exocin (Allergan)) wzmocniony niekonserwowany roztwór antybiotyku. . możliwy jest udział roślinnego lub innego organicznego materiału. nierówna powierzchnia rogówki. początkowo w odstępach godzinnych. białe/kremowe niekorzystnie rokujące zmętnienie rogówki. rozpłynnienie rogówki. (iii) następnie umieścić dren do podawania leków .

1 Określenie rozmiaru uszkodzenia rogówki Etapy leczenia w nagłym uszkodzeniu rogówki. 3. następnie leczy atropiną i antybiotykami miejscowo.3.t w a r d ó w k o w y c h zależy od przedoperacyjnej całko­ witej o c e n y s t o p n i a u s z k o d z e n i a i t e c h n i k l e c z e ­ nia. Wypadnięcie zawartości gałki ocznej (np. Znaczny obrzęk rogówki i waskularyzacja mogą ustąpić po leczeniu. W przypadku popa­ r z e n i a k w a s a m i t a k a k o a g u l a c j a z a p o b i e g a dal­ szej p e n e t r a c j i ś r o d k ó w c h e m i c z n y c h i d l a t e g o W ł a ś c i w e leczenie u s z k o d z e ń r o g ó w k o w o . 3.2. Po dokładnym badaniu wybarwia się ona fluoresceiną. Ubytki powierzchowne nabłonka rogówki pokrywa się fartuchem ochronnym z trzeciej powieki lub soczewką kontaktową.7 Uraz chemiczny Chemiczne uszkodzenia oka m o g ą spowodo­ wać ciężkie owrzodzenia rogówki i długo trwa­ jące uszkodzenie powierzchni oka. 5. że wysokie pH nisz­ czy zarówno nabłonek. Stopień uszkodzenia przy poparzeniu zasadami wynika z faktu. jak i zrąb rogówki bez p o w o d o w a n i a koagulacji. należy założyć soczewkę kontaktową przed ostatecznym postępowaniem. ale w k a ż d y m z nich należy natychmiast zastosować płukanie oka. kiedy zejdzie obrzęk (leczenie antybiotykami i atropiną miejscowo z NSAID i ogólnie). 4. Jeśli występuje perforacja. Poparzenia zasadami m o g ą być głębokie i dodatkowo bardzo szybko niszczą wszystkie napotkane komórki.ługi lub n a w o z y sztuczne na bazie amonia­ k u . które są użyteczne z a r ó w n o w medycynie .Rogówka 53 ogranicza jego głębokość.3 Uszkodzenia rogówki i twardówki 5. t a k j a k i l e c z e n i e . n i e g o j ą c e g o się owrzodzenia.9 Dokładne badanie rany. 5. tęczówka w garbiaku) źle rokuje. 2. jeśli ubytek jest powierzchowny i nieperforowany. Patogene­ za jest różna w p r z y p a d k u różnych substancji c h e m i c z n y c h . Rokowanie w uszkodzeniach rogówki. 1. Definitywne wyleczenie może wymagać zastosowania kleju tkankowego cyjanoakrylowego lub tylko soczewki kontaktowej. 5. Ryc. Przy poparzeniu zasadami i w topniejącym w r z o d z i e r o g ó w k i stosuje się i n h i b i t o r y m e t a l o proteinaz. 2. 5. Upływ czasu między uszkodzeniem a badaniem u specjalisty decyduje o pomyślnym leczeniu. włącznie z komórkami macierzystymi rąbka rogówki. Największe uszkodzenia oka powodują zasa­ dy . Bardzo ważne jest zebranie możliwie jak najdokładniejszego wywiadu. który upewni przypuszczenia co do środka wywołującego zmianę chorobową. b a k t e r y j n y c h i p o w o d u j ą c y c h lizę istoty w ł a ś c i ­ wej oraz pozwala na stały naturalny n a p ł y w osocza w obszar owrzodzenia przez przeszczep spojówki. 1. ale n a szczęście o p a r z e n i a t y m i c h e m i k a l i a ­ mi z d a r z a j ą się r z a d k o w o k u l i s t y c e w e t e r y n a ­ ryjnej. p r o w a d z ą c d o p r z e w l e k ł e g o . Ostateczne postępowanie polega na mikrochirurgicznym leczeniu uszkodzenia rogówki.

Kolejną istotną cechą. I n n y m w a ż n y m p r o b l e m e m j e s t o t w a r c i e ra­ ny (ryc. w j a ­ ki w y p ł y w cieczy wodnistej po uszkodzeniu ro­ gówki niesie ze sobą tęczówkę. W niektórych uszkodze­ niach r o g ó w k a jest całkowicie perforowana.3. a t a k ż e te. m o g ą b y ć użyteczne w zniesieniu b ó l u . • Jak głębokie jest uszkodzenie? • Czy uszkodzenie jest perforowane? W celu uzyskania odpowiedzi należy wykonać test Seidla (patrz niżej). jest ilość uszkodzeń ro­ gówki w o k ó ł rany. 5. L e k i r o z s z e r z a j ą c e ź r e ­ nicę. Po­ d z i a ł r o z p o c z y n a się o d p e r f o r o w a n y c h u s z k o ­ dzeń rogówki. co z n o w u w y m a g a innego leczenia chi­ rurgicznego. Bardziej skompliko­ w a n e u s z k o d z e n i a t o te. która zatyka r a n ę i t w o r z y g a r b i a k (staphylotna). p o w i n n o p o d a w a ć się od 2 do 4 r a z y d z i e n n i e . U s z k o d z o n e m o g ą b y ć także inne struktury o k a . 5. Dzięki temu m o ż n a ustalić p u n k t y wkłucia dla s z w ó w oraz podjąć decy­ zję. U s z k o d z e n i a p o ś r e d n i e najtrudniej ocenić. Ocena uszkodzenia rogówki. w k t ó r y c h k r a w ę d z i e l e ż ą p ł a s k o w s t o s u n k u do siebie . którymi m o g ą być rany otwarte lub s a m o z a m y k a j ą c e się.o c e n i o n e w te­ ście S e i d l a . N a s t ę p n e są s k o ś n e rany. P r z y ­ k ł a d o w o . która może uszczelniać całkowicie p e r f o r o w a n ą r a n ę .54 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt górną powiekę. p o n i e w a ż i n a c z e j l e c z y się r a n y perforowane niż nieperforowane. czy r o g ó w k a jest w pełni perforowana. co rozwieje wątpliwości. Niektóre u s z k o d z e n i a „ z i e j ą " na powierzchni oka. • Czy brzegi są przejrzyste i czy jest obce ciało? • Czy są inne uszkodzenia w oku? • Czy jest jedno uszkodzenie. reakq'ę f a k o a n a f i l a k t y c z n ą n a s k u t e k n a g ł e ­ go przecieku kory soczewki. R a n y o t w a r t e m o g ą w i ą z a ć się z e z n a c z n y m uszkodzeniem powierzchownej czę­ ści i s t o t y w ł a ś c i w e j i n a b ł o n k a p r z e d n i e g o r o ­ gówki.3. Czynnik penetrujący może dotrzeć do po­ wierzchni soczewki. W a ż n e jest z d e f i n i o w a n i e k a ­ t e g o r i i u r a z u .11). w którym d e l i k a t n i e u c i s k a się p a l c e m g a ł k ę o c z n ą p r z e z . O k o j e s t z b u d o w a n e w taki s p o ­ sób. J e d n ą z c e c h j e g o b u d o w y jest s p o s ó b . z u t w o r z e n i e m się g a r b i a k a lub b e z n i e g o .m o ż n a l e c z y ć a n t y b i o t y ­ kami i poprzez założenie soczewki kontaktowej. jak i medycynie weterynaryjnej. w i n n y c h zaś m o ż e b y ć u s z k o d z o n y tylko n a b ł o ­ nek przedni i powierzchowna część zrębu. czy k o n i e c z n e jest u s u n i ę c i e m a r t w e j ro­ g ó w k i . z n a c z n e u s z k o d z e n i e istoty w ł a ś c i w e j z obrzękiem. która może ulec uszkodzeniu przy obrażeniach rogówki. k t ó r e m o ż e p o j a w i ć się p r z y r u c h a c h p o w i e k i . 5. P o j e d n y m d n i u d a w k o w a n i a człowieka. p o m i m o że perforujące. aby poprawnie je umiejscowić pod ko­ n i e c o p e r a c j i . z a n i m z b l i ż y się b r z e g i r a n y . Najistotniejsze jest w y k o n a n i e testu Seidla (ryc. takie jak atropina. gdzie perforacja torebki p r z y c z y n i się d o p o w s t a n i a z a ć m y l u b w y w o ł a tzw. 5. m a n a celu o c e n ę jej g ł ę b o ­ kości (patrz ryc. nie uszka­ dzają innych struktur oka. K r o p l e z a n t y b i o t y k a m i . Nawet nie­ wielka ilość cieczy wodnistej wypływająca z przedniej komory przez ranę punktową ro­ g ó w k i b ę d z i e w i d o c z n a j a k o czysty. Niesie to pewne ryzyko. a b y z m i n i m a l i z o w a ć p ó ź n i e j s z e skutki u r a ­ z u . s p ł y w a j ą c y strumyk z jeziorka fluoresceiny na powierzch­ nię oka.2 Udział innych struktur oka przy uszkodzeniach rogówki Najbardziej oczywistą strukturą. które. na którą należy zwrócić uwagę. k t ó r e w z n a c z ą c y s p o ­ sób niszczą otaczające struktury i p o w o d u j ą o b r z ę k r o g ó w k i . kilka czy ma ono wygląd gwiaździstej deformacji rogówki? • Czy uszkodzenie jest prostopadłe do powierzchni rogówki czy jest raną płatową? Dokładne badanie rany.10) p o p r z e z w k r o p i e n i e r o z t w o r u 2 % fluoresceiny na powierzchnię oka. 5. D w u k i e r u n k o w e działanie m a p o d w ó j n y efekt: podtrzymania rany i ochrony rogówki przed t a r c i e m .3 Leczenie prostych niepenetrujących uszkodzeń rogówki N i e p e r f o r o w a n e r a n y r o g ó w k i . dlatego p o w i n n o się g o w y k o n y w a ć o s t r o ż n i e . najlepsze w świetle l a m p y s z c z e l i n o w e j . z w ł a s z ­ cza jeśli z r ą b r o g ó w k i w y g l ą d a n a u s z k o d z o n y . t w o r z y g a r b i a k (staphyloma). w k t ó r y c h t ę c z ó w ­ k a z a t y k a j ą c s ą c z ą c ą r a n ę .9). dlatego w y m a g a j ą innego szycia. takie j a k c h l o ­ r a m f e n i k o l lub chinolony. W przypadku samo­ z a m y k a j ą c y c h się r a n m o ż e b y ć k o n i e c z n e w y ­ konanie w y m u s z o n e g o testu Seidla. j e s t t ę c z ó w k a .

• Ocenić żywotność wypadniętej tkanki. .V ' Czy występuje ziejąca rana lub utrata tkanki? rana rogówki z ziejącymi brzegami • zastosować ochronę z soczewki kontaktowej • zszyć powieki na krawędziach. 5. + czas od wypadnięcia (> lub < 24 godz. 5. aby upewnić się. Czy uszkodzenie jest naprawdę nieperforujące? C ^ . >24 h [• usunąć Ryc. czy wystąpił nieprawidłowy kształt źrenicy (dyscoria): • Zastosować wymazówkę w warunkach sterylnych pola operacyjnego w celu usunięcia włóknika.11 Leczenie nieperforowanego uszkodzenia rogówki.10 Ocena potencjalnie perforującego uszkodzenia gałki ocznej.Rogówka Czy wystąpiła perforacja? Czy wykonać test Seidla? test Seidla „wąż" cieczy wodnistej opuszczający miejsce penetracji barwnik fluoresceinowy miejsce uszkodzenia 55 Czy nastąpiło wypadniecie tęczówki? Należy zbadać. że soczewka pozostaje na miejscu klejenie płata rogówki rana płatowa rogówki zastosować soczewkę kontaktową lub klej tkankowy Ryc.) <24 h !• reponować + krwawienie tkanki podczas manipulacji .

Z drugiej strony. N a l e ż y j ą t a k ż e z b a d a ć p o d w z g l ę d e m epiteliazacji: j u ż p o d n i u m o ż e p o j a w i ć się szare p o ­ k r y c i e z k o m ó r e k . c i e n k ą w a r s t w ę k l e ­ ju tkankowego można nanieść na łożysko ubyt­ ku i p o k r y ć go p ł a t e m (ryc. W takich przypadkach szwy m o g ą być d ł u ż s z e . która m o ż e b y ć za­ każona lub uszkodzona.14). spowoduje martwicę w y p a d ­ niętej t k a n k i t ę c z ó w k i . n i e o d e r w a n a o d leżącej p o n i ż e j r o g ó w k i . a odległość od brzegu rany powinna być r ó w n a ich g ł ę b o k o ś c i . a b y u s z c z e l n i ć r o g ó w k ę przed w o d ą . T r u d n o jest określić o d l e g ł o ś ć w k ł u c i a igły od b r z e g u r a n y . 5 . m o ż e d o j ś ć d o dalszej p r o l i f e r a c j i k o ­ m ó r e k n a b ł o n k a .13). Uwięźniętą tęczówkę należy uwolnić z krawę­ dzi r a n y r o g ó w k i . Z j e d n e j strony. W i n n y m p r z y p a d k u p o ­ w i n n o się d o k ł a d n i e o b e j r z e ć t k a n k ę t ę c z ó w k i i z d e c y d o w a ć . 5 L e c z e n i e ran r o g ó w k i z wypadnięciem tęczówki W większości w y p a d k ó w uszkodzeń lub gdy dochodzi do spłycenia przedniej k o m o r y . p r z e z igłę u m i e s z ­ c z o n ą w o k o l i c y r ą b k a . Iniekcja p r z e z u s z k o d z o ­ n ą r a n ę w i ą ż e się z m o ż l i w o ś c i ą u s z k o d z e n i a struktur na skutek manipulacji podczas repozy- z m i e n i a się a p l i k o w a n i e n a j e d e n r a z d z i e n n i e z p o w o d u d ł u g i e g o c z a s u d z i a ł a n i a . Minimalna ilość p o w i n n a b y ć taka.zbyt duża może doprowadzić do upośledzenia odżywiania. j a k i u p o ś l e d z e n i e u k r w i e nia spowodowane uwięźnięciem tęczówki w ranie rogówki. jak omówiono po­ w y ż e j (ryc. c o daje d r a ż n i ą c ą epiteliazację struktur przedniej komory. czy u s u n ą ć ją lub zachować..12). o b a r o d z a j e s z w ó w u s u w a się p o w y g o j e n i u r o g ó w k i . t o lepiej nawodnić przednią komorę przez nacięcie w r ą b k u n i ż p r z e z s a m ą ranę. .ich g r u ­ bość zależy od posiadanych narzędzi mikrochir u r g i c z n y c h . D o tego czasu odwodnienie zmniejsza włóknik okrywa­ jący wypadniętą tęczówkę.7). p o d w a r u n k i e m ż e n i e j e s t w w i ­ doczny sposób zmacerowana lub uszkodzona.56 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt że utrudnia umieszczenie szwów we właściwej pozycji. 3 . s ą także w a ż n ą granicą. nie ma potrzeby. z z a c h o w a n i e m o s t r o ż n o ś c i . 5. 5.12). 5. Ważne. 5.a b y u p e w n i ć się. m o ż n a ją reponować do przed­ niej k o m o r y . Podczas w p r o w a d z a ­ n i a igły p r z e z r ą b e k n a l e ż y p a m i ę t a ć o w p r o w a ­ d z e n i u jej r ó w n o l e g l e d o t ę c z ó w k i . P o w i n n o u ż y w a ć się s z w ó w p r o s t y c h p r z e r y ­ wanych. ż e r a n a b ę d z i e stabilna p o operacji (patrz ryc. A b y najlepiej je uloko­ w a ć . J e ś l i n a s t ą p i t o p r z e d u p ł y ­ w e m 24 godz. Jednak zawsze trzeba pamiętać o poprawnej repozycji żywej tkanki tęczówki i odpowiednim zamknięciu rany rogówki.3. Jeśli gałka jest niezmieniona. D o operacji r o g ó w k i m o ż n a z a s t o s o w a ć nici od 6/0 do 10/0 . w y m a g a ­ ją z a m k n i ę c i a z a b e z p i e c z a j ą c e g o r a n ę z u m i e s z ­ czeniem szwów. tę­ czówka m o ż e u w i ę z n ą ć w ranie lub w y p a ś ć przez nią (ryc. P o t y m czasie z a r ó w n o o d w o d ­ n i e n i e od z e w n ą t r z . p o w i ę k s z e n i a i preferencji chirur­ ga. Płytką komorę przed­ nią należy najpierw pogłębić iniekcją zbilanso­ w a n e g o r o z t w o r u soli f i z j o l o g i c z n e j l u b lepiej w i s k o e l a s t y c z n e g o r o z t w o r u .4 Leczenie prostych perforowanych uszkodzeń rogówki W i ę k s z o ś ć . Jeśli u t w o ­ r z y ł a się p o u r a z i e r a n a p ł a t o w a . gdy zachodzi konieczność odtworzenia przedniej komory za pomocą zbilansowanego roztworu soli l u b r o z t w o r u w i s k o e l a s t y c z n e g o . k r a w ę d ź r a n y m o ż e b y ć n a tyle o s ł a b i o n a i o b r z ę k n i ę t a . aby wchodzić do przedniej komory. 5. p o n i e w a ż s t a n o w i ą drogę w e j ­ ścia d l a c z y n n i k ó w z a k a ź n y c h z p o w i e r z c h n i oka. Jeśli r e p o n u j e m y t k a n k ę n i m i p o k r y t ą . które wyznaczą optymalną odległość po­ między dwoma przerywanymi szwami . ale n a d a l p o w i n n y b y ć u m i e s z c z a n e głęboko i symetrycznie. jeśli n i e w s z y s t k i e g ł ę b o k i e u s z k o ­ dzenia rogówki. g d y ż s p o ­ wodują odwarstwienie rogówki. aby uniknąć wywarcia ciśnienia n a o k o p o d c z a s indukq'i z n i e c z u l e n i a lub u m i e s z c z a n i a r o z w i e r a c z a d o p o w i e k . idealne jest symetryczne umieszczenie szwów. S z w y nie p o w i n n y penetrować przez całą g r u b o ś ć r o g ó w k i . gdy rosnące komórki pokryją więzadło grzebieniaste w kącie rogówkowo-tęczówk o w y m . Natomiast. M o ż e to s p o w o d o ­ w a ć jaskrę. W p r z y p a d k u wypadniętej tkanki tę­ c z ó w k i 2 4 g o d z . a b y jej n i e uszkodzić i nie spowodować krwotoku z boga­ to unaczynionej tkanki. N a w e t p o t y m czasie z d r o w o w y g l ą d a j ą c ą tkan­ kę m o ż n a . Należy je w p r o w a d z i ć głęboko . 5.rów­ n o p o ł o w ę o d l e g ł o ś c i d ł u g o ś c i s z w ó w p r z e z ra­ nę (Eisner 1990). Do szycia r o g ó w k i najlepszy jest w i k r y l lub n y l o n . r e p o n o ­ w a ć . ale n i e m o g ą b y ć też z b y t płytkie. n a l e ż y w z i ą ć p o d u w a g ę w e k t o r y sił (ryc.przy­ n a j m n i e j na 3/4 g r u b o ś c i ś c i a n y r o g ó w k i . w których nastąpiło przecieka­ nie c i e c z y w o d n i s t e j w czasie b a d a n i a .

ż e t ę c z ó w k a z n a j d u j e się w p o z y c j i p r z e d n i e j do s o c z e w k i . (d) początkowo rogówka jest spłaszczona. a ile r e p o n o w a ć . g d y w c z e ś n i e j z a u w a ż y się r a n ę .. G ł ó w n ą techniką w takich przypad­ kach jest odgarnięcie tęczówki z rany rogówki p r z e z n a c i ę c i e w o k o l i c y r ą b k a za p o m o c ą s z p a tułki d o c y k l o d i a ł i z y lub k a n i u l i n a w a d n i a j ą c e j . u s z k o d z e n i e t ę c z ó w k i j e s t m i n i m a l n e . W n i e k t ó r y c h p r z y p a d k a c h . E w e n t u a l ­ nie można umieścić bańkę powietrza. cji i z a m y k a n i a . . (c) szwy poziome są wolno zaciskane. (a) Przekrój poprzeczny z przodu.12). co ukaza­ no obok. Każda tęczówka. a b y u p e w n i ć się.12 Szycie głębokiego wrzodu. (b) poziome szwy materacowe (małe wrzody można zamykać tylko 1 poziomym szwem. powinna być wycięta i usunię­ ta. Na końcu można wstrzyknąć roztwór wiskoelas t y c z n y . T r u d n y m pytaniem w takich przypadkach jest. C z ę s t o takie p o s t ę p o ­ wanie jest nieskuteczne i trzeba r e p o n o w a ć m e ­ chanicznie. która pozostawała poza okiem ponad 24 godz. Zwężenie źrenicy spowodowane podaniem do oka karbacholu lub r o z s z e r z e n i e p o d a n i e m d o k o m o r y 1 : 1 0 000 adrenaliny może wystarczyć do reponowania n i e w i e l k i e g o u w i ę ź n i ę c i a . j a k d u ż o t ę c z ó w k i u s u n ą ć .Ryc. a p o j a w i a j ą c e się z r o ­ sty tęczówki z odsłoniętym z r ę b e m m o ż n a reponować farmakologicznie. 5. ale c z ę s t o k o n i e c z n e staje się b a r d z i e j i n t e n s y w n e p o s t ę p o w a n i e ( p a t r z ryc. Irygacja roztworem wiskoelastyczn y m d o r a n y lub p a r a c e n t e z a o k o l i c y r ą b k a m o ­ ż e w y s t a r c z y ć d o przerwania w c z e s n y c h z r o s t ó w t ę c z ó w k i z r o g ó w k ą . P o d c z a s w i e l u t a k i c h p r o c e d u r n a s t ę p u j e b o ­ wiem krwawienie z tęczówki. ale powróci do normalnego wyglądu za kilka dni. 5.

g d y u s u n i ę c i e m a t e r i a ł u s o c z e w k o w e g o jest k o n i e c z n e w e w c z e s n y m p o ­ s t ę p o w a n i u p o t e g o t y p u u r a z i e gałki ocznej. Ponowne podanie adrena­ liny 1 : 1 0 000 do k o m o r y przedniej ograniczy krwawienie w sposób zasadniczy. a b y zminimalizować jego wpływ na widoczność w polu operacyjnym. naciek. n a c i e k i w a s k u laryzaq'a.13 wypełnić przednią komorę żelem wiskoelastycznym lub pęcherzykiem powietrza rozszerzyć źrenicę atropiną zszyć ranę rogówki Leczenie garbiaka {staphyloma) lub zrostów przednich.58 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt należy uwolnić tęczówkę z krawędzi rany rogówki za pomocą igły do irygacji Ryc.1 Identyfikacja ciał obcych w rogówce W y d a j e się. J e d y n ą s y t u a c j ą . ale n i e z a w s z e . Liczne problemy związane z lentektomią oraz inne pourazowe p o w i k ł a n i a . n a l e ż y p o d j ą ć d e c y z j ę o z a s a d n o ś c i z a s t o s o ­ wania lentektomii podczas pierwszej operacji segmentu przedniego oka. K i l k a f a k t ó w m o ż e ś w i a d c z y ć o obecności cia­ ł a o b c e g o . m o ż e k o m p l i k o w a ć w y p a t r z e n i e ciała o b c e g o . j a k obrzęk. Zastosowanie żelu wiskoelastycznego ogra­ niczy obecność krwi w komorze przedniej i u t r z y m u j e k r e w w j e d n y m m i e j s c u tak.duży obrzęk spojówek może zasłaniać po­ w i e r z c h n i ę o k a albo z m i a n a w r o g ó w c e . waskularyzacja lub krwotok.4 Ciała obce w rogówce ® 5. 5. A l e często cia­ łu obcemu towarzyszą znaczne patologie oka . t a k i e j a k o b r z ę k r o g ó w k i lub z a p a ­ lenie t ę c z ó w k i . 5. w y s t ę p u j e b ó l . m o ż e t o w a r z y s z y ć w y p ł y w z o k a . taka j a k obrzęk. P o n a d t o często w s p ó ł t o w a r z y s z ą c y b ó l u n i e m o ­ żliwia szczegółowy ogląd. P o . Z wszystkich tych p o w o d ó w należy zastosować znieczulenie miej­ scowe lub sedację i krótkie znieczulenie. P a t o l o g i o m r o g ó w k i . C z ę s t o . C z a s a m i s ą t o j e d y n e z m i a n y . jest pęknięcie torebki soczewki. d r z a z g a lub skrawek kociego pazura powinny być dobrze widoczne w przezroczystym otoczeniu rogów­ ki. raczej w y k l u c z a j ą u s u n i ę c i e m a ­ teriału s o c z e w k o w e g o w c z a s i e p i e r w s z e j o p e ­ racji.4. Prowadzi to do w y ­ d o b y c i a się m a t e r i a ł u s o c z e w k o w e g o d o k o m o ­ ry p r z e d n i e j i d o c h o d z i do reakq'i f a k o a n a f i l a k tycznej. Jeśli w y s t ą p i ł o r ó w n i e ż z n i s z c z e n i e s o c z e w ­ ki. że r o z p o z n a n i e ciała o b c e g o w r o ­ g ó w c e j e s t p r o s t e : k a w a ł e k rośliny.

zrosty tęczówkowo-rogówkowe zmniejsza się łopatką do tęczówki. (d) szwy przerywane umieszczone pomiędzy szwami poziomymi materacowymi zapewniają zamknięcie brzegów nabłonka.przekrój poprzeczny z przodu. . (b) amputacja wypadnlętej tęczówki. 5. (c) zszycie rogówki z dużym jej obrzękiem szwami poziomymi.14 Wypadnięta tęczówka. (a) Perforacja rogówki . następnie zszywa ranę. należy uszczelnić powierzchnię nabłonka tylnego.Rogówka 59 proste wypadnięcie tęczówki resekcja tęczówki uszkodzone brzegi rany rogówki usunięte martwe elementy i szycie szwami typu blisko-daleko Ryc.

5. c o p o k a z a n o n a ryc.2 Postępowanie w przypadku ciał o b c y c h w r o g ó w c e b e z jej perforacji (ryć.w y p ł u k a ć je. S t w o r z y się m a ł y kra­ ter p o z o s t a w i a j ą c y p o w i e r z c h o w n y u b y t e k . c o k o m p l i k u j e r o z p o ­ znanie. Pinceta jest szczególnie p o m o c n a . że nie w p r o w a d z a się ciała głębiej w r o g ó w k ę . p o n i e w a ż ciało o b c e w r o g ó w c e po 24 g o d z . w k t ó r y m z n a j ­ duje się ciało o b c e . Jeśli p o c z ą t k o w e p ł u k a n i e r o g ó w k i jest niewystarczające. k t ó r ą należy t r z y m a ć p o d k ą t e m 90° w s t o s u n k u d o osi długiej ciała o b c e g o . P o w i e r z c h o w n e ciała o b c e m o ż n a u s u n ą ć w p r o s t y s p o s ó b . a b y o d c h y l i ć zrąb otaczający k o ń c ó w k ę ciała o b c e g o . m o ż e p o ­ w s t a ć z a p a l e n i e j a g o d ó w k i p r o w a d z ą c e d o spły­ cenia p r z e d n i e j k o m o r y z e z r o s t a m i p r z e d n i m i lub straty w ł ó k n i k a w m i e j s c u . lecz t a k ż e u m i e ś c i ć s a m m a t e r i a ł na płytce z a g a ­ r e m i w y k o n a ć p o s i e w y b e z p o ś r e d n i o z ciała obcego. C e c h y ciała o b c e g o w r o g ó w c e u m o ż l i w i a j ą c e jego ocenę: 1. P r o b l e m e m jest to. C z a s a m i ciało o b c e z b y t m o c n o z a k o t w i c z y się w r o g ó w c e i nie jest ł a t w o je u s u n ą ć . I n n e o b j a w y z oka. W t a k i m p r z y p a d k u n a l e ż y się p o ­ w s t r z y m a ć przed usunięciem ciała obcego do momentu znieczulenia ogólnego i dezynfekcji p o l a o p e r a c y j n e g o .4. z w i e r z ę c h o w a się i nie p o k a z u j e w ł a ś c i ­ c i e l o w i .15. c o o d ­ zwierciedla ryc. 2. g d y ciało o b c e z n a j - u r a z i e . g d y nie wystaje poza powierzchnię rogówki. oznacza. takie jak u m i a r k o w a n e zapalenie jagodówki z niewielką anizokorią spowodo­ w a n ą zwężeniem źrenicy po stronie chorej. O m ó ­ w i m y tutaj p o s t ę p o w a n i e .15. R u c h y gałki o c z n e j z n a c z n i e u t r u d n i a j ą z a b i e g . Jeśli ciało o b c e p e r f o r u j e r o g ó w k ę . t a k a b y m o ż n a b y ł o zająć się wyciekiem cieczy wodnistej z rany. Podstawowym narzędziem używanym do u s u n i ę c i a w i ę k s z o ś c i ciał o b c y c h j e s t igła 2 5 G . 5. c o u t r u d n i a j e g o u s u n i ę c i e . 5 . J e d n a k w o b u przypadkach należy dobrze unieruchomić pa­ cjenta oraz z a p e w n i ć dobre oświetlenie i wi­ . C z y m jest ciało obce? C z ę ś ć rośliny czasem trudno usunąć w jednym kawałku i może ona wprowadzić potencjalnie groźne bakterie. w k t ó r y m e w e n t u a l n i e ciało o b c e m o ż n a w y c i ą g n ą ć . 5. które p e ­ netruje przez jej całą g r u b o ś ć . p o n i e w a ż u ł o ż o n a w k i e r u n k u osi kanału. w i ę c przed usuwaniem należy zapewnić stabilność o k a za p o m o c ą pincety mikrochirurgicznej lub 3 szwów umieszczanych w spojówce w 3 punk­ tach. Jak głęboko ciało obce penetruje r o g ó w k ę ? P r z y n i e w i e l k i m ciele o b c y m m o g ą w y s t ą p i ć słabe o b j a w y . W takich p r z y p a d k a c h najłatwiej u s u n ą ć j e p r z e z u ż y c i e cienkiej igły z a w s z e w k i e r u n k u .60 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt doczność: bez tego łatwo jest pogorszyć sytua­ cję l u b s p o w o d o w a ć p e r f o r a c j ę . j a k p o k a z a n o n a ryc. W ten sposób m o ż n a u p e w n i ć się. 5. jest oczywiście znacznie mniej niebez­ pieczne niż usunięcia ciała obcego. W takim przy­ p a d k u p o m o c n e jest d o k ł a d n e o g l ą d a n i e z r ó ­ ż n y c h stron: z b o k u i z p r z o d u . co często ma miejsce. 1 5 ) U s u n i ę c i a ciała o b c e g o . W takich p r z y p a d k a c h p r e f e r u j e się n i e tylko w y k o n a ć b a k t e r i o l o g i ę z m i e j s c a u r a z u . na s k u t e k k t ó r e g o ciało o b c e u t k w i w r o ­ g ó w c e . ponieważ wszelkie zmiany znacznie u t r u d n i a j ą u s u n i ę c i e ciała o b c e g o . Nie jest to regułą. n p . należy p o d j ą ć b a r d z i e j i n t e r w e n c y j n e działania. s p o w o d u j e n a ­ ciek z a p a l n y i s t o p n i o w y o b r z ę k z r ę b u r o g ó w k i . C z ę s t o w i d o c z n y jest efekt T y n d a l l a w p r z e d n i e j k o m o r z e o k a . Z a p a ­ l e n i e w p r z e d n i m o d c i n k u i hypopyon p o t w i e r ­ d z a j ą m o ż l i w o ś ć perforacji. W y m a g a n a jest s z y b k a i n t e r w e n t a . W k a ż d y m in­ n y m przypadku powierzchnia oka powinna być dobrze przepłukana i zdezynfekowana przed p o d j ę c i e m p r ó b y u s u n i ę c i a głębiej w b i t e g o ciała o b c e g o . jest p r z e c i w s t a w n a do siły działania p r z y u s u w a n i u ciała o b c e g o . 5. c o p r z y c z y n i a się d o p ó ź n i e j s z y c h p o ­ w i k ł a ń . które nie perforuje ro­ gówki.4. n a j w a ż n i e j s z e jest zatrzymanie w y p ł y w u cieczy wodnistej i u t r z y m a n i e głębokiej k o m o r y p r z e d n i e j . d o p i e r o u s u n i ę c i e go i p o j a w i e ­ n i e się c i e c z y w o d n i s t e j m o ż e p o z w o l i ć n a dokładną ocenę głębokości. p o ­ z w a l a j ą c y n a s t a n d a r d o w e u s u n i ę c i e ciała o b c e ­ go opisaną wyżej techniką.15. g d z i e d o c h o d z i do w y c i e k u .3 Postępowanie z ciałem obcym perforującym rogówkę ® Jeśli w y s t ą p i p e r f o r a c j a r o g ó w k i . że p r a w d o p o d o b n a jest perforacja. ponieważ miejscowe dra­ żnienie rogówki może spowodować odru­ chowe zwężenie źrenicy.

jeśli nadal wystaje poza powierzchnię rogówki lub usunąć przez nacięcie rąbka )ciało obce perforujące rogówkę Ryc. d u j e się w ścianie r o g ó w k i i w ten s p o s ó b z a t y ­ ka otwór. w k t ó r y m z n a j d u j e się ciało o b c e . przecie­ ka ciecz wodnista.15). 5. . i n n y s p o s ó b n i ż d o k ł a d n e b a d a n i e k l i n i c z n e . 5. Większe urazy rogówki z udziałem ciał o b c y c h w y m a g a j ą u s u n i ę c i a z m i e n i o n e j c z ę ­ ści. należy zwrócić u w a g ę na cztery p u n k t y (ryc.15 Postępowanie z ciałem obcym w rogówce. n a l e ż y u s u n ą ć ciało o b c e .Rogówka postępowanie w przypadku pojawienia się ciała obcego w rogówce 61 czy ciało obce perforuje rogówkę? wykonać test Seidla perforowane również usunąć przez ścieżkę penetracji. w k t ó r y m tkwi ciało obce. jeśli z miejsca. W ó w c z a s p o ­ m o c n y o k a z u j e się test S e i d l a . ciasno uszczelnia ranę. które perforują rogówkę z przejściową utratą cieczy wodni­ stej. m o ż n a d o w i e d z i e ć się. zamykając miejsce. który towarzyszy obrzękowi rogówki. • P o p i e r w s z e . Często jednak niewielki obrzęk. c z y d o s z ł o d o perforacji r o g ó w k i ? O d p o w i e d ź j e s t o c z y w i s t a . W p r z y p a d k u ciał obcych. W j a k i . p o d ­ t r z y m u j ą c lub p r z y w r a c a j ą c p r z e j r z y s t o ś ć r o ­ gówki.

W każdym zapaleniu powstające produkty m o g ą powodować martwicę. D w a ostatnie punkty należy rozważyć w pierw­ szej k o l e j n o ś c i w p r z y p a d k u u s z k o d z o n e j r o ­ gówki. ż e n i e w p a d n i e o n o d o p r z e d n i e j k o m o r y . jak i zapalenie z mediatorami w postaci prostagland y n m o ż n a kontrolować. jak w p r z y p a d k u u s z k o d z e n i a r o g ó w k i . W y b ó r a n t y b i o t y k u p r z e d s t a ­ w i o n o p o w y ż e j . z a k a ż e n i e w e w n ą t r z g a ł k o w e lub zakażenie rogówki trzeba w podobny sposób z a b e z p i e c z y ć lub m u z a p o b i e c . w której pły­ wa i z n a c z n i e t r u d n i e j je u c h w y c i ć i u s u n ą ć z oka. p o r a ż e n i e ciała rzęskowego i tęczówki działa przeciwbólowo. ale dalej p r z e z p r z e d n i ą k o m o r ę i p r z e z n a c i ę c i e r ą b k a r o g ó w k i (ryc. ż e u d z i a ł części roślinnej j a k o ciała o b c e g o grozi z a k a ż e ­ niem grzybiczym. w k t ó r y c h w i ę k ­ s z a c z ę ś ć ciała o b c e g o w s u n i e się d o p r z e d n i e j k o m o r y . . n a l e ż y u t r z y m a ć i n t e g r a l n o ś ć gał­ k i o c z n e j . Giemsy lub Dif f-Quik i za p o m o c ą barwni­ ka lactophenol cotton blue w p r z y p a d k u o b e c n o ś c i grzybów równocześnie z hodowlą bakteriolo­ giczną i mykologiczną. Z b y t c z ę s t o p o w o d u j e to zagłębienie w miąższ lub we­ p c h n i ę c i e go do p r z e d n i e j k o m o r y . Pożądana jest w t e d y antybiotykoterapia i leczenie przeciwzapalne przed próbą chirur­ gicznego leczenia. Dlatego wska­ z a n e jest h a m o w a n i e o d p o w i e d z i zapalnej p r z e z stosowanie powyższych leków. W przypadku pe­ n e t r u j ą c y c h ciał o b c y c h r o g ó w k i m o ż e d o j ś ć d o d u ż e j u t r a t y c i e c z y w o d n i s t e j p o u s u n i ę c i u ciała obcego. diklofenak (Voltarol) lub ketorolak (Acular). Ma to również zastosowanie w chorobach ro­ gówki. • Po d r u g i e . O d n o ś n i e do znieczulenia. J e s t t o s z c z e g ó l n i e w a ż n e . • Po trzecie. p o z o s t a w i a j ą c w ścianie r o g ó w k i m a ł y k o n i u s z e k tylnej części.5 Antybiotyki i leki rozszerzające źrenicę w nagłych przypadkach dotyczących rogówki Rozpoznanie i leczenie chorób zakaźnych oka najpełniej o m ó w i o n o w rozdziale otwierają­ c y m t ę p u b l i k a c j ę . aby u p e w n i ć się. Z a l e c a się p o b r a ć w y m a z y i w pierwszej kolejności. p r z e d p r ó b ą l e c z e n i a o p e r a c y j n e g o . Intensywna antybiotykotera­ pia ogólna i miejscowa ma istotne znaczenie w sytuacji p o j a w i e n i a się r ó ż n y c h m i k r o o r g a n i ­ z m ó w zarówno zrębu rogówki. N i e r z a d k o k u s z ą c e jest u ż y ­ cie p i n c e t y m i k r o c h i r u r g i c z n e j . n a l e ż y w y r ó w n a ć l u b z a p o b i e g a ć wszelkim patologiom powstałym po stanie zapalnym na skutek utraty cieczy wodnistej. 5 . N a j t r u d n i e j s z e są p r z y p a d k i . Po wykonaniu zaleconych punktów. W takich s y t u a c j a c h w y ­ dobycie nie powinno być wsteczne . przed otrzymaniem wyników. M o ż e być wtedy także konieczne powiększenie rany za p o m o c ą igły lub ostrza.odwrotnie do drogi wejścia ciała o b c e g o p r z e z r o g ó w k ę . Drobnoustroje m o ż n a oglądać bezpo­ średnio po właściwym barwieniu metodą Gra­ ma. Interwencja chirurgiczna spowoduje dalszą utratę płynu. ż e b y w y c i ą g n ą ć 5. Z a k o t w i c z o n e ciało o b c e i p e r f o r u j ą c e ś c i a n ę r o g ó w k i m o ż n a tak s a m o ostrożnie u s u n ą ć za p o m o c ą igły j a k ciało n i e p o w o d u j ą c e perforacji. 1 5 ) . stosować antybiotyki o szerokim działaniu.62 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt ciało o b c e z p o w i e r z c h n i r o g ó w k i . Jeśli d o s z ł o do utraty cieczy wodnistej. • Po c z w a r t e . jeśli p o u s u n i ę c i u ciała o b c e g o p o z o s t a j e d u ż y u b y t e k w rogówce. W ka­ żdej chorobie rogówki z towarzyszącym b ó l e m l u b a n i z o k o r i ą p o w i n n o się s t o s o w a ć l e k i r o z ­ szerzające źrenicę. jest j u ż z a p ó ź n o n a dzia­ łanie przeciwzapalne. takie j a k f l u r b i p r o f e n ( O c u f e n ) . jak i przednie­ g o o d c i n k a gałki. W a ż n e j e s t p r z y t y m . a b y nie p o g o r s z y ć sytuacji. a skurcz mięśnia ciałka r z ę s k o w e g o przewodzi zstępująca droga nerwu trójdzielnego. ale w a r t o p o w t ó r z y ć . gdy dochodzi do zwężenia źrenicy. Jednakże zarówno ubytek cieczy. można u s u n ą ć ciało o b c e . Jeśli ubytek jest nie­ w i e l k i p o d a j e się m i e j s c o w o n i e s t e r o i d o w e leki p r z e c i w z a p a l n e .

Ocena możliwego zakażenia ogólnego (bakterie Gram-ujemne.1 Zapalenie tęczówki (iritis) ® Zapalenie jest jedną z głównych przyczyn po­ wodujących syndrom czerwonego oka. ich o b j a w y m o g ą b y ć p o m o c ­ n e dla l e k a r z a s z u k a j ą c e g o o b j a w ó w z a p a l e n i a jagodówki. na które nie działają leki z grupy mydriatica. Ogólnie podaje się kortykosteroidy. 2. Podawanie leków z grupy mydriatica do momentu rozszerzenia źrenicy. w pozostałych przypadkach stosuje się miejscowo leki niekortykosteroidowe. Obfity krwotok wewnątrzgałkowy rokuje niekorzystnie. Leczenie miejscowe kortykosteroidami. 1. jeśli nie ma owrzodzenia rogówki. w w i e l u p r z y p a d k a c h d y s f u n k c j ą ciała r z ę s k o ­ w e g o ( r y c . Prognoza w zapaleniu przedniego odcinka błony naczyniowej. Z a p a l e n i e t ę c z ó w ­ ki w y s t ę p u j e często w o k u l i s t y c e m a ł y c h z w i e ­ rząt. 1. C e c h a m i c h a r a k t e r y s t y c z n y m i zapalenia są: zaczerwienienie. w p r z y p a d k u z a p a ­ l e n i a t ę c z ó w k i u w i d a c z n i a się w p o s t a c i z w i ę k - Etapy leczenia w nagłym zapaleniu błony naczyniowej. Towarzyszenie objawów z tylnego odcinka. takich jak odwarstwienie siatkówki. Z a c z e r w i e n i e n i e (rubor). toksoplazma. 4. 6. S t a n o w i n a j b a r d z i e j o c z y w i s t ą c z ę ś ć z a p a ­ lenia b ł o n y n a c z y n i o w e j (uveitis). 5. i dlatego należy do nagłych przypadków wymagających n a t y c h m i a s t o w e g o działania.Rozdział 6 Tęczówka 6. 2. Ogólne zakażenie wirusowe towarzyszące zapaleniu jagodówki rokuje niepomyślnie w okresie rekonwalescencji.1). choroba wirusowa). 7. rokuje niekorzystnie. 3. jeśli znacznie nagromadzi się włóknik. P o d c z a s gdy zapalenie błony naczyniowej pośrednie i tylne p o w o d u j e z a p a l e n i e ciała r z ę s k o w e g o lub naczyniówki.1 Rozpoznanie: objawy kliniczne Klasyczne objawy zapalenia przedniego odcin­ k a b ł o n y n a c z y n i o w e j w i ą ż ą się z z a p a l e n i e m jagodówki i skurczem mięśnia rzęskowego. rokuje niekorzystnie. 3. obrzęk i ból razem z zaburzeniem funkcjonowania. p o d w y ż s z e n i e temperatury. k t ó r e o b e j m u ­ je t a k ż e n a c z y n i ó w k ę i ciało r z ę s k o w e . 4. Należy odnieść leczenie do tkankowego czynnika aktywującego plazminogen. Wykonanie pełnego badania okulistycznego. jeśli choroba ma ostry przebieg lub nie ma poprawy po kortykosteroidach podawanych jedynie miejscowo. które zwykle nie są zauważane p r z e z właściciela. Pojawienie się znacznych zrostów tylnych. . Pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego. M o ż e ono być bolesne i zagrażać widzeniu.1. 6. 6.

W m i e j s c a c h zwężenia naczyń dochodzi do niedokrwienia. które m o g ą utworzyć półksiężyc w dolnej części rogówki. k ł a d z i e się n a c i s k n a z n i e c z u l e n i e o k a . B ó l (dolor) jest często w y s t ę p u j ą c y m o b j a w e m w zapaleniu błony naczyniowej. t ę c z ó w k a w y g l ą d a wtedy na poprzecinaną napełnionymi naczynia­ m i . c h o c i a ż n i e jest d o końca jasne. K o m ó r k i opadają na d n o . co o m ó w i o n o w r o z d z . Zapalenie ziarninujące po­ woduje gromadzenie większych strątów na ro­ g ó w c e . K l a s y c z n y m o b j a ­ w e m jest t a k ż e ś w i a t ł o w s t r ę t . P o d c z a s g d y nie j e s t t o s z c z e ­ gólnie u ż y t e c z n e w p o r ó w n y w a n i u c h o r ó b u r ó ­ żnych zwierząt. odgrywa j e d n a k w a ż n ą rolę w określaniu stopnia zmniejszenia zapalenia b ł o n y n a c z y n i o w e j w czasie leczenia. często z w a n y c h o s a d a m i w postaci tłusz­ czu baraniego. Zapalenie nieziarninujące może dawać małe osady na rogówce o szerokim zasięgu. . W t e d y cząstki. co s z c z e g ó l n i e o d n o s i się d o uveitis. skurczu mięśnia tęczówki i.64 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt m o ż n a z a o b s e r w o w a ć w niej t w o r z e n i e się p o ­ większonych grudek chłonnych. k i e d y c h ł o d n i e j s z a ciecz w o d n i s t a p r z e p ł y ­ w a d o p r z e d n i e j k o m o r y i w z n o s i się p r z y r ą b ­ k u . która powoduje zmniejszenie ciśnienia śródgałkowego. zwłaszcza w słabo pigmentowanej tęczówce.3.1 Klasyczne objawy zapalenia jagodówki odnoszą się do zapalenia przedniego odcinka błony naczyniowej. szonego unaczynienia zaczerwienionej tęczów­ ki. w wielu przypadkach. Z a c z e r w i e n i e n i e m a n i f e s t u j e się t a k ż e n a t w a r ­ d ó w c e jako czerwone oko i jest s p o w o d o w a n e rozszerzeniem naczyń na skutek zapalnej pro­ dukcji c y t o k i n . T w o r z ą c e się w ten s p o s ó b d w u k i e r u n k o w e prądy konwekcyjne cieczy wodnistej są najwol- Ryc. Większa liczba k o m ó r e k w cieczy wodnistej p o w o d u j e g r o m a d z e n i e się i c h n a tylnej p o ­ w i e r z c h n i r o g ó w k i w postaci p r e c y p i t a t ó w . t w o r z ą o d b l a s k (refleks) w przedniej komorze. dysfunkcji ciała rzęskowego.1. P o d w y ż s z e n i e t e m p e r a t u r y (calor) t r u d n o określić w oku. W niektórych przypadkach. W większości p r z y p a d k ó w w i ą ż e się z e s k u r c z e m m i ę ś n i a tę­ c z ó w k i i ciała r z ę s k o w e g o . t w o r z e n i e włóknika oraz ich uwolnienie z naczyń tęczów­ ki i ciała r z ę s k o w e g o p o w o d u j ą efekt T y n d a l l a w p r z e d n i e j k o m o r z e . M o ­ gą przybierać różny w y g l ą d w zależności od ro­ dzaju k o m ó r e k i zapalenia. Obrzęk jest widoczny w w y ­ blakłej tęczówce. t a k i e j a k k o m ó r k i i w ł ó k n i k . a w i n n y c h z w ę ż o n e . zwłaszcza za p o m o c ą lampy szczelinowej lub w oftalmoskopie bezpośrednim. Niedotlenione tkanki uwalniają czynniki angiogenne sprzyjające tworzeniu n o w y c h naczyń. gdy wiązka światła przez nią przechodzi. który wyraźnie ukazuje w y ­ n i e s i o n y profil. gdzie leży jego źródło: może mieć z w i ą z e k z e s k u r c z e m m i ę ś n i a p r z y o d r u c h u źrenicznym na światło. Diapedeza l e u k o c y t ó w z jej p o w i e r z c h n i . N a c z y n i a w n i e k t ó r y c h m i e j s c a c h m o g ą b y ć r o z s z e r z o n e . W c z e s n y n a p ł y w l e u k o c y t ó w d o t ę ­ czówki i tworzenie grudek chłonnych często można zauważyć nawet na bardzo wczesnym etapie choroby. co pozwoli na s z a c u n k o w ą o c e n ę z a p a l e n i a . Doświadczony lekarz może stopniować efekt. 6. Jeśli z a ś d o ­ c h o d z i d o ich r o z s z e r z e n i a . Znając mechanizm powsta­ w a n i a b ó l u . k t ó r e p o j a w i a j ą się w p o s t a c i m a ł y c h d r z e w e k . Pogrubienie tęczówki i utrata s z c z e g ó ł ó w jej p o w i e r z c h n i to i n n e skutki n a c i e ­ ku komórkowego do zrębu tęczówki. Wielką zaletą w okulistyce jest obserwacja o k a w o f t a l m o s k o p i e . 6. co s k u t k u j e z a c z e r w i e n i e n i e m .

jeśli jest to możliwe. ponieważ może powodować on dalsze krwotoki. 3. 1. Objawy nowotworu wewnątrzgałkowego rokują niekorzystnie. Z a p a l e n i e tylnego o d c i n k a jest r ó w n i e ż w a ż n e w badaniu. koagulopatia. p o w o d u j e zrosty tylne. w celu wykrycia urazu tkanki lub guza wewnątrzgałkowego. D l a t e g o sto­ pień zapalenia przedniego odcinka m o ż n a z ła­ twością ocenić za p o m o c ą bezpośredniej obser­ wacji n a c i e k u k o m ó r k o w e g o . należy zbadać. co rokuje niekorzystnie. a następnie wykonać profil krzepnięcia. odwarstwienie siatkówki (w przypadku przewlekłego odwarstwienia). Jeśli krwotok nawraca bez objawów urazu oka. Błona naczyniowa. Prognozy w przypadku krwotoku do przedniej komory.1). opadają pod w p ł y w e m siły c i ę ż k o ś c i . ale warto zachować ostrożność podczas użycia. p o w o d u j ą c hypopyon w dolnej części p r z e d n i e j k o m o r y . 7. r ó w n i e ż w p r a w i d ł o w o w y g l ą d a j ą c y m . Jeśli ich w i ę k s z a l i c z b a wchodzi do cieczy wodnistej. o b e j m u j e t ę c z ó w k ę . Tkankowy aktywator plazminogenu może być użyteczny. w p o ł ą c z e n i u z ł a t w o ś c i ą p r z y l e g a n i a źrenicy do leżącej głębiej soczewki. Rozpoznanie różnicowe w krwotoku do przedniej komory. czas krzepnięcia. B a d a n i e d n a o k a z uveitis m o ­ że u w i d o c z n i ć efekt T y n d a l l a w przedniej k o m o ­ r z e o k a z u d z i a ł e m k o m ó r e k ciała s z k l i s t e g o w z a p a l e n i u części p ł a s k i e j ciała r z ę s k o w e g o (pars planitis). W celu określenia m i e j s c a z a p a l e n i a p r z e d n i e g o odcinka błony naczyniowej w j e d n y m oku za­ w s z e warto w y k o n a ć oftalmoskopię obustronnie. ale nie w jaskrze. w y s i ę k z a p a l n y z n a c z y n i ó w k i 65 i siatkówki lub odwarstwienie siatkówki przy za­ paleniu tylnego odcinka błony naczyniowej. krwotok z naczyń siatkówki (taki jak w przypadku anomalii oka u owczarków collie). zapalenie błony naczyniowej. 8. jeśli nie ma owrzodzenia. Wykonanie pełnego badania okulistycznego. S k u r c z m i ę ś n i a r z ę s k o w e g o o b j a w i a się w p o ­ staci z w ę ż e n i a ź r e n i c y (miosis). Zastosowanie miejscowe kortykosteroidów. guz wewnątrzgałkowy). zmiany w drugim oku). 5. czy występuje on w innych miejscach. Wykonanie USG gałki ocznej. 2. Pomiar ciśnienia wewnątrzgałkowego i zastosowanie właściwego leczenia. Atropinę podaje się miejscowo w zapaleniu błony naczyniowej. APT). 2. 1. 6. które m o g ą . gdzie zmieniają k i e r u n e k (ryc. Jeśli pojawiło się owrzodzenie. • • • • • • uraz oka. ciało r z ę s k o ­ we i n a c z y n i ó w k ę .Tęczówka niejsze w najniższym punkcie. 3. Pojawienie się jaskry i ciemnienie krwi przy krzepnięciu rokują niekorzystnie. j e - Etapy leczenia w nagłym krwotoku do przedniej komory. USG gałki ocznej (odwarstwienie siatkówki. PPT. jak wyszczegól­ n i o n o p o w y ż e j . jeśli jest podwyższone. jeśli pojawi się skrzep. i d l a t e g o k o m ó r k i g r o m a d z ą się w takiej p o z y c j i . T o . 6. Powracające krwotoki mogą sygnalizować ogólną koagulopatię lub defekt struktur wewnątrzgałkowych dotyczący unaczynienia. w tym sprawdzenie objawów towarzyszących jaskrze lub zapaleniu błony naczyniowej. profil krzepnięcia (liczba płytek. Leczenie krwotoku do przedniej komory powinno obejmować: dalsze badania okulistyczne (objawy zapalenia błony naczyniowej. . 4. a obecne są objawy uveitis. guz wewnątrzgałkowy. Znalezienie o b j a w ó w zapalenia tylne­ go odcinka b ł o n y n a c z y n i o w e j w d r u g i m oku p o ­ w o d u j e różnicę p o m i ę d z y m i e j s c o w y m leczeniem w j e d n o s t r o n n y m zapaleniu p r z e d n i e g o o d c i n k a a ogólnym leczeniem przeciwzapalnym przy obustronnym zapaleniu jagodówki. należy podać miejscowo NSAID. n a w e t je­ śli o z n a c z a t o c h w i l o w e c z e k a n i e n a r o z s z e r z e ­ nie źrenic.

J a k d o t ą d . 6.66 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt z m y g r z y b ó w . w i r u s a b i a ł a c z k i (FeLV. ale n a j b a r d z i e j wiarygodne potwierdzenie można uzyskać wy­ k o n u j ą c p a r a c e n t e z ę . L e k k i e z a p a l e n i e p r z e d n i e g o odcinka błony naczyniowej wymaga podawa­ n i a 1% o c t a n u p r e d n i s o l o n u . Wykrycie. które można odkryć podczas ba­ d a n i a o k a z uveitis./eline immunodeficiency virus) i t o k s o p l a z m o z y j e s t rutynowym postępowaniem diagnostycznym. które j e s t s z c z e g ó l n i e w a ż n y m obja­ w e m w leczeniu oka z zapaleniem błony naczy­ n i o w e j . tj. W y w o ł a to znieczulenie miejscowe śli o k o j e s t n i e l e c z o n e . jeśli r o z w a ż y m y zaburzenie funkcjonowania. z w ł a s z c z a u k o t ó w . R ó ż n i c a p o ­ l e g a na t y m . 1 . feline infections peritonis).2 m l c i e ­ c z y w o d n i s t e j u j a w n i r o d z a j k o m ó r e k i jeśli w y ­ stępują przeciwciała. ż e j e d y n y m p o w o d e m p o m i a r u ciśnienia śródgałkowego jest rozpoznanie ja­ skry. We w s z y s t k i c h t y c h p r z y p a d k a c h o k r e ­ ślenie s t o s u n k u p r z e c i w c i a ł w c i e c z y w o d n i s t e j do p r z e c i w c i a ł w o s o c z u jest z n a c z n i e w a ż n i e j ­ sze n i ż s a m a serologia ( C h a u v k i n i in. 6.1. że o k o z uveitis z n i s k i m c i ś n i e n i e m śródgałkowym ma aktywne zapalenie błony naczyniowej. w y s t a r ­ czającą p o d s t a w ą są o b j a w y c h o r o b y r a z e m z n i ­ s k i m c i ś n i e n i e m ś r ó d g a ł k o w y m . chociaż w p r z y p a d k u t o k s o p l a z m o z y le­ czenie klindamycyną m o ż e być cennym dodat­ kiem do klasycznej miejscowej terapii przeciw­ zapalnej.2 Rozpoznanie: testy diagnostyczne W y d a j e się. co n a l e ż y u w z g l ę d n i ć w d i a g n o s t y c e r ó ż n i c o w e j uveitis. g d y p o d e j r z e w a się w i r u s o w ą e t i o l o g i ę uveitis. to o k r e ś l e n i e ciśnienia w o k u z uveitis p o ­ w i n n o się u w a ż a ć z a r ó w n i e istotne. P r z y p o m i n a t o p o s t ę p o w a n i e a k a d e m i c k i e .1. W Wielkiej Brytanii serologia zakaźnego zapa­ l e n i a o t r z e w n e j ( F I P . interrogans. że u podróżujących za granicę zwierząt wzrasta ostatnio ilość wystę­ p o w a n i a leiszmaniozy i erlichiozy. W c z e s n e z m n i e j ­ szenie napięcia mięśnia rzęskowego i podanie leków przeciwzapalnych znacznie redukują ból b e z p o t r z e b y s t o s o w a n i a silniej d z i a ł a j ą c y c h analgetyków. w s z c z e g ó l n o ś c i L. W d r u g i m przypadku zrosty tęczówki do soczewki h a m u ­ ją przepływ cieczy wodnistej do przodu przez ź r e n i c ę i p o w o d u j ą w z r o s t ciśnienia ś r ó d g a ł k o wego. 6 . L e p s z y m rozwiązaniem jest nasączenie w y m a zówki z wacikiem w anestetyku i przyciśnięcie jej do gałki o c z n e j w m i e j s c u . ale j e s t w a ż n y m b a d a n i e m . działa­ niu przeciwzapalnym niesteroidowych leków i d o d a t k o w o klasycznej analgezji za p o m o c ą o p i a t ó w . nie jest szczególnie istot­ ne. J e ­ śli w y d a j e się. W c i ę ż k i m uveitis o b e j m u j ą c y m t y l n y o d c i n e k p o d a j e się o g ó l n i e ( d o u s t n i e ) p r e d n i s o l o n w d a w c e 1. Bartonella henslae jest i n n y m o r g a n i z m e m . Zastosowanie miejscowych anestetyków bar­ d z o u ł a t w i iniekcje p o d s p o j ó w k o w e w c h o r y m oku. ż e w y g l ą d k l i n i c z n y o k a w y s t a r c z a do r o z p o z n a n i a uveitis. ż e ciało r z ę s k o w e n i e w i ­ d o c z n e w r u t y n o w y m b a d a n i u d n a o k a m a kil­ ka szczegółów. R z e c z y w i ś c i e . k t ó r e powodują ogólną chorobę grzybiczą. cechą kluczową za­ p a l e n i a c i a ł a r z ę s k o w e g o i j e d y n ą i s t o t n ą dla uveitis jest w i e l k o ś ć ciśnienia ś r ó d g a ł k o w e g o . Różne patogeny odpowiadają za nawracają­ ce z a p a l e n i e b ł o n y n a c z y n i o w e j u k o n i : w z n a ­ c z ą c e j p r o p o r c j i w y s t ę p u j e g a t u n e k Leptospira. Blastomyces i Coccidioides. Zaledwie kropla proksymetakainy lub ametokainy do oka ma ograniczone działanie. W U S A bierze się p o d u w a g ę w serologii organi­ . co o m ó w i o n o w p o d r o z d z i a l e 6. M o ż e sie w y d a w a ć .5. znoszenie bólu w przy­ p a d k u uveitis p o w i n n o o p i e r a ć się n a p o d a w a ­ niu leków przeciwbólowych o działaniu rozkur­ c z o w y m poprzez rozszerzenie źrenicy. której d o t y c z y . g d z i e w y k o n a się iniekcję. nierzadko objawiającą się c h o r o b ą oka. p r o w a d z i ć d o t r w a ł e g o z w ę ż e n i a ź r e n i c y l u b do iris bombę. podczas gdy leczone oko z pod­ w y ż s z o n y m (ale n a d a l n i e p r a w i d ł o w o n i s k i m ) c i ś n i e n i e m jest o k i e m z l e c z ą c y m się uveitis.4 Leczenie przeciwzapalne W z a p a l e n i u j a g o d ó w k i p o d s t a w ę l e c z e n i a sta­ n o w i ą leki przeciwzapalne.5 mg/kg l u b nawet azatioprynę. Wszystkie te możliwości nasilają zwęże­ n i e źrenicy. 1 9 9 4 ) . z k t ó r y m w i ą ż e się ostatnio uveitis. D l a ­ tego tonometria ma kluczowe znaczenie w dia­ gnostyce tego schorzenia. Należy zwrócić uwagę. 3 Leczenie: zniesienie bólu Jak zauważono powyżej.1. O d w i r o w a n i e 0. t o k s o p l a z m a i p r a w d o p o d o b n i e h e r p e s w i rus koni typu 1. który odpowiada za etiologię choroby. a t a k ż e Brucel­ la. feline leukemia virus) i w i r u s a n i e d o b o r u i m m u n o l o g i c z n e g o (FIV. jeśli jest t o k o n i e c z n e . Terapia m u s i b y ć d o b r a n a do s t o p n i a z a o s t r z e n i a uveitis i s t r u k t u ­ ry. wskaże obecność zakaże­ nia.

aby w y w o ł a ć rozszerze­ nie ź r e n i c y . w p r z y p a d k u l e k k i e g o uveitis.05 m l 1 % atropiny. W tym miejscu warto w s p o m n i e ć . 1 9 9 8 ) . należy zwierzę hospitalizować i spróbować po­ d a ć d a w k ę p o raz kolejny p o kilku g o d z i n a c h in­ t e n s y w n e g o leczenia p r z e c i w z a p a l n e g o . rozszerzyć źrenicę (leki rozszerzające źrenicę podawane z dużą częstotliwością). 67 • niedokrwienie tęczówki • zwężenie źrenicy • zrosty tęczówki • ból Dlatego leczenie musi w o g r a n i c z o n y m o b s z a r z e . W i t r e k t o m i ę u k o n i w y k o n u j e się w celu z m n i e j s z e n i a często­ ści i s t o p n i a z a o s t r z e n i a a t a k ó w . 0. komórki zapalne w postaci osadów na rogówce. jeśli nie u d a się r o z s z e r z y ć źrenicy. Jeśli w s z y s t k i e p r e p a r a t y z g r u p y mydriatica nie p o s k u t k u j ą n a l e ż y p o d a ć p o d s p o j ó w k o w o 0. Dlatego. M o ż e w p r z y ­ szłości b ę d z i e o n a t a k ż e k o r z y s t n a u p s ó w i k o ­ tów. zwężenie źrenicy . Stosowanie atropiny m o ż e prowadzić do nie­ d r o ż n o ś c i jelit n a w e t p r z y jej m i e j s c o w y m p o d a ­ n i u . t a k i c h j a k Leptospira.2 Zmiany w wyglądzie tęczówki W przypadku zapalenia tęczówki. 6. n a t o m i a s t w p o s t a c i m a ś c i z r e d u k u j e się jej wchłanianie. U s u n i ę c i e p a t o g e ­ n ó w . lecz także głęboko na twardówce i nadtwardówce.1. większa ilość komórek powoduje hypopyon zwężone naczynia prowadzą do powstania nowych (zaczerwienienie tęczówki) na skutek skurczu mięśnia zwieracza tęczówki zrosty tylne (pomiędzy tęczówką a soczewką) i zrosty przednie na obwodzie mogą prowadzić do jaskry w szczególności na skutek skurczu mięśnia rzęskowego. g d y dojdzie do rozszerzenia źrenicy. także światłowstrętu (mechanizmu do końca nie poznano) redukować zapalenie (steroidy i NSAID). zmniejszyć ból (leki przeciwbólowe i rozszerzające źrenicę w celu zmniejszenia skurczu mięśnia rzęskowego). k t ó r e p o z o s t a j ą w ciele s z k l i s t y m . ale n a w e t w t e d y t r u d n o ocenić p r z y pierwszej k o n ­ sultacji reakcję w d ł u ż s z y m okresie czasu.05 ml 1 0 % fenylefryny. 6. N a l e ż y z w r a c a ć u w a g ę na o k o z uveitis do m o ­ m e n t u . ż e zmniejszenie zapalenia w z m a c ­ nia działanie m i e j s c o w y c h l e k ó w z g r u p y mydria­ tica. D o t y c z y to także p r z y p a d k u z w i d o c z n y m g ł ę b o k i m z w ę ż e n i e m ź r e n i c y w o s t r y m uveitis i t w o r z e n i e m się z r o s t ó w często t o w a r z y s z ą c y m zapaleniu wewnątrzgałkowemu. że d a w k o ­ w a n i e silnie d z i a ł a j ą c y c h ś r o d k ó w . należy u koni w y k o n y w a ć ostrożnie. • naciek komórek zapalnych grudki chłonne w zrębie tęczówki. Jeśli o b a leki z a w i o d ą . j e s t istotne t a k s a m o jak usunięcie „resztek" produktów zapalenia. P i e r w ­ s z y m ś r o d k i e m .n a c z y n i o w e . t a k i c h j a k atropina.Tęczówka Patogeneza zapalenia błony naczyniowej.5 Leczenie: rozszerzenie źrenicy i zapobieganie tworzeniu zrostów Podczas nagłego przypadku należy zawsze pa­ m i ę t a ć . m o ­ ż n a d o d a ć fenylefrynę i s t o s o w a ć trzy leki r a z e m co 15 min. p o w s t a j ą z m i a n y w jej w y g l ą d z i e : neowaskularyzacja. O s t a t n i o z a s t o s o w a n o u k o n i a w i t r e k t o m i ę do leczenia nawracającego zapalenia błony naczy­ n i o w e j ( F r ü h a u f i in. który s z y b k o j ą rozszerzy.n i e tylko p o w i e r z ­ chownie na spojówce. Istnieją d o w o d y n a to. obrzęk. jak omówio­ n o p o w y ż e j . Jest p e w ­ ne r y z y k o reakq'i ogólnej i n a l e ż y b e z p o ś r e d n i o p r z e d iniekcją p o d s p o j ó w k o w ą i po niej m o n i t o ­ r o w a ć p a r a m e t r y s e r c o w o . do m o m e n t u osiągnięcia rozszerze­ nia źrenicy (mydriasis). u których nawracające lub przetrwałe za­ każenia śródgałkowe są dużym problemem. ż e p i e r w s z a w i z y t a jest n a j l e p s z ą o k a z j ą (i czasami jedyną). p o w i ­ n i e n b y ć t r o p i k a m i d . aby zmniejszyć objawy cho­ r o b y .05 m l 1 % t r o p i k a m i d u i 0. C z ę ­ sto atropina w y s t a r c z y .

z w ł a s z c z a jeśli o b e j m u j e o b w ó d t ę c z ó w k i . istnieje r y z y k o p r z e r z u t ó w . W a r t o jednak pamiętać. j u ż ś w i a d c z y o trosce w ł a ś c i c i e l a . Wczesne zlikwi­ dowanie złośliwej zmiany da p o z y t y w n ą pro­ gnozę. lub objawem przerzutów z g u z ó w położonych w innym miejscu. i c i e m n i e j s z a b a r w a . zwłaszcza u kotów (Williams 1994). N a j b a r d z i e j p r e f e r u j e się w t e d y e n u k l e a c j ę . c z ę s t o n i e b ę d ą c do o d r ó ­ ż n i e n i a od c z e r n i a k a . że nie było n o w o t w o r u złośliwego. że obecnie w przypadku na­ g ł y c h sytuacji k o m u n i k a c j a z w ł a ś c i c i e l e m j e s t szalenie ważna. a b y l e k a r z w e t e r y n a r i i w s p o k o j n y s p o s ó b z a p e w n i ł . ale o k o n a l e ż y u s u n ą ć . w t e d y rezultat m o ż e b y ć pozytywny. Rozrosty na tęczówce m o g ą być pierwot­ n y m i guzami. Jeśli z m i a n a jest n o w o t w o r o w a . Jeśli jest łagodna. Jeśli p o i n f o r m u j e się w ł a ś c i c i e l a .wiado­ mość. W niektórych przy­ p a d k a c h w y n i e s i o n y profil c z e r n i a k a p o n a d tę­ c z ó w k ą j e s t p a t o g n o m o n i c z n y . natomiast wycięcie łagodnej . d l a t e g o t a k i s t o t n e jest. s i e ć . takiej j a k z e s p ó ł c h ł o n i a k o m i ę s a k a k o t ó w . jak w każdej sytuaq'i m e d y c y n y w e t e r y n a r y j n e j . Jednak rozpoznanie różnicowe pomiędzy pigmentowaną zmianą b a r w n i k o w ą a rozsianym czernia­ kiem tęczówki m o ż e b y ć trudne. ż e z m i a n a m o ­ ż e b y ć ł a g o d n a . b o ist­ nieje m o ż l i w o ś ć o b e c n o ś c i n o w o t w o r u . j e s t s z c z e r a rozmowa z właścicielem. Szybkie powstanie łagodnej pigmentacji tę­ czówki w y m a g a szybkiej interwencji. że z n a m i ę p o w i n n o b y ć w r o d z o n e i nie zmieni wyglądu od urodzenia. oko bezcelowo zostanie usunięte. ponieważ rozwój cho­ roby m o ż e b y ć n i e p o m y ś l n y . ale u i n n y c h zwierząt rozsiany czerniak i znamię barwniko­ we tęczówki m o g ą wyglądać identycznie. a kot będzie żył z jednym okiem. Fakt.68 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt n a c z y ń r ą b k a i ciała r z ę s k o w e g o . W y ­ daje się. R o k o w a n i e w p r z y p a d k u czerniaka tęczówki u k o t ó w jest niepomyślne. Jednak z do­ ś w i a d c z e n i a a u t o r ó w w y n i k a . M o ż e w y d a w a ć się n i e u z a s a d n i o n e z a m i e s z ­ c z a n i e t e g o f r a g m e n t u w tej p u b l i k a c j i . N a jej w y g l ą d m a j ą też w p ł y w inne choroby. że zwierzę zostało przy­ p r o w a d z o n e do g a b i n e t u . j e d n ą z nich jest n o w o ­ twór. ż e p i g m e n t a c j a tę­ c z ó w k i k o t ó w m o ż e r o z w i n ą ć się b a r d z o s z y b k o i w s p o s ó b r o z s i a n y . że z w i e r z ę tylko z y s k a dzięki ich w s p ó ł p r a c y . częścią bardziej uogólnionej cho­ r o b y . Kluczowa w takim przypadku.

Rozdział 7 Jaskra 7. jest długoterminowa kontrola ciśnienia śródgałkowego zarówno przez leki p o d a w a n e do o k a .1. 7. j a k i p r z e z p o s t ę p o ­ wanie chirurgiczne. częściej u p s ó w .1). t o b o l e s n a c h o r o ­ ba i w w i e l u p r z y p a d k a c h z m i a n y . J a s k r a p r o w a d z i d o ślepoty. cardigan Welsh corgi chart charcik włoski chihuahua dalmatyńczyk dandie dinmont terier foxterier szorstkowłosy gładki foxterier jamnik lakeland terier maltańczyk Norfolk terier norweski elkhound norwich terier owczarek niemiecki pinczer miniaturowy pudel samojed sealyham terier seter irlandzki shih tzu syberyjski husky skye terier sznaucer miniaturowy sznaucer olbrzymi terier szkocki terier tybetański walijski Springer spaniel walijski terier West Highland White terier aklta alaskan malamute amerykański cocker spaniel angielski cocker spaniel basset beagle border collie boston terier bouvier de Flanders bńttany spaniel cairn terier . k t ó r e p o w o ­ d u j ą b ó l i ś l e p o t ę . k t ó r e w t ó r n i e w y s t ę p u j e u p a c j e n t ó w na s k u ­ tek z a p a l e n i a w e w n ą t r z g a ł k o w e g o . 7. 7. j a k o postępująca choroba w wyniku wrodzonych nieprawidłowości kąta rogówkowo-tęczówkow e g o (ryc.1 Uwagi wstępne J a s k r a t o p o d w y ż s z e n i e ciśnienia ś r ó d g a ł k o w e ­ go. P o d s t a w ą r o z p o z n a n i a j a s k r y j e s t p o m i a r ciś­ nienia śródgałkowego. U w i e l u ras p s ó w o d k r y t o w r o d z o n ą d y s p l a zję s t r u k t u r k ą t a r o g ó w k o w o . Jak opisano wcześniej. c o u k a z a n o w t a b . p o j a w i a j ą się w p i e r w s z y c h kilku godzinach ostrego ataku i wymagają na­ tychmiastowego leczenia w celu zmniejszenia ciśnienia w gałce o c z n e j . 1 9 9 5 ) . a w lewym jaskra? Tab.1 Czy zapalenie błony naczyniowej wystąpiło w prawym oku. W h i t l e y i in.1 Rasy psów mające predyspozycje do jaskry. n o w o t w o r u w e w n ą t r z g a ł k o w e g o l u b . K i l k a c e c h j a s k r y s z c z e g ó l n i e n a d a j e jej w ł a ś c i w o ś c i n a g ł e g o p r z y p a d k u . ale g ł ó w ­ n y m p r o b l e m e m jaskry.t ę c z ó w k o w e g o ( A C V O 1 9 9 6 . 7. d o s t ę p d o t o n o m e t r u j e s t w a ż n y i w y m a g a się Ryc.

2 Rozpoznanie 7. jeden z kilku szczególnych nagłych przypadków okulistycz­ nych. ł ą c z n i e z w y p a d n i ę c i e m gałki ocznej. Często jest czerwone i bolesne. W a r t o się z a s t a n o w i ć . obecnie zaś w okulisty­ ce ludzkiej nastąpiła tendencja do odchodzenia o d I O P j a k o k r y t e r i u m jej w y s t ą p i e n i a . 7.3 Zamknięty kąt tęczówkowo-rogówkowy. W takich p r z y p a d k a c h p r z y j m u j e się. 7. ż e j a s k r ę o b e c n i e r o z p o z n a j e się j a k o c h o r o b ę w y w o d z ą c ą się p i e r w o t n i e n i e z kąta rogówkowo-tęczówkowego. dlatego z n i e s i e n i e o b j a w ó w w i ą ż e się z b e z p o ś r e d n i m zmniejszeniem ciśnienia w oku. N i e k t ó r e oczy z p o d w y ż s z o n y m IOP nie mają żadnych o b j a w ó w c h o r o b y o k a ani z a k ł ó c e ń w w i d z e n i u (ryc. W kilku pracach u d o w o d ­ niono. ale z t a r c z y n e r w u w z r o k o ­ wego. P r z y p a d k i te określa się o k s y m o r o n e m .j a s k r y niskociśnie­ n i o w e j .1 Objawy kliniczne O k o z a t a k i e m ostrej j a s k r y s t a n o w i . intra-ocular pressure). które to stanowią klasyczne obja­ w y j a s k r y .2. że l u d z i e m a j ą n a d c i ś n i e n i e w o k u a n i e j a s k r ę . 7. Ważniejsze w długotrwałym leczeniu jest działanie w y s o ­ kiego ciśnienia na zdolność widzenia.2. c z y m o ż e m i e ć t o związek z medycyną weterynaryjną.2). że miejscowe leczenie przeciwjaskrowe oka bez jaskry m o ż e zapobiec lub przynajmniej o p ó ź n i ć p o w s t a n i e w nim c h o r o b y . O k o z o s t r ą j a s k r ą j e s t ś l e p e i jeżeli n i e z m n i e j s z y się s z y b k o ciśnienia ś r ó d g a ł k o w e g o . co opisano w D o ­ datku A. . N i e ­ gdyś definiowano jaskrę jako chorobę oka zwią­ z a n ą ze wzrostem IOP. ale z p r a w i d ł o w y m lub n a w e t n i s k i m c i ś n i e n i e m ś r ó d g a ł k o w y m (ryc. Różnica p o l e g a n a t y m . W a ż n ą cechą jaskry jednostronnej jest możli­ w o ś ć p o j a w i e n i a się w p r z y s z ł o ś c i z m i a n w d o ­ brze widzącym oku.3). 7. j a k o k r e ś l o n o w perimetrii. 7. n a t o m i a s t z a l e c a się t a k ż e r e g u l a r n i e s t o s o ­ wanie tonometru Schiotza.2 Testy diagnostyczne B a d a n i e m r o z t r z y g a j ą c y m j e s t p o m i a r ciśnienia ś r ó d g a ł k o w e g o (IOP. i z p o g ł ę b i a n i e m fizjologicznego z a g ł ę b i e n i a w t a r c z y n e r w u wzrokowego. Neuropatia n e r w u w z r o k o w e g o w kla- Ryc. W z r a s t a j e d n a k liczba o s ó b z u t r a t ą p o l a w i d z e ­ nia.70 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt g o . gdzie sku­ p i a n o c a ł ą u w a g ę . u t r a t a w z r o k u może b y ć trwała. D ł u g o t e r m i n o w ą k o n t r o l ę ciśnienia ś r ó d g a ł k o w e g o p o w i n n o się w y k o n y w a ć u l e k a r z a w e terynarii-okulisty.

z k t ó r y c h o b e c n i e się k o r z y s t a . a także fizyczne uszkodzenie współistniejące ze zwiększonym IOP. Działają one szybko i przez kilka godzin re­ dukują patologicznie p o d w y ż s z o n e ciśnienie śródgałkowe o 10 mm Hg do wartości prawidło­ wych.Jaskra sycznej j a s k r z e w i ą ż e się b e z p o ś r e d n i o z e z w i ę k ­ szonym IOP. ponieważ o p t y m a l n e d ł u g o t r w a ł e l e c z e n i e w i ą ż e się z p o ­ s t ę p o w a n i e m c h i r u r g i c z n y m . ale warto rozszerzyć pogląd na mechanizm leżący u p o d s t a w y u t r a t y w i d z e n i a w tej c h o r o b i e . 7. 4. u których zmia­ ny są z n a c z n i e b a r d z i e j z a a w a n s o w a n e n i ż u l u ­ dzi. Miejscowe podanie inhibitora anhydrazy węglanowej. że główną przyczy­ ną j a s k r y u z w i e r z ą t j e s t w y s o k i e ciśnienie. j a k i z ciała s z k l i s t e ­ go. co w y ­ w o ł a p o j a w i e n i e się c i e c z y w o d n i s t e j w k o ń ­ c ó w c e i g ł y p r z e d jej w y c i ą g n i ę c i e m . a b y u p e w n i ć się. 2. W p r a w d z i e w y w i e r a t o n i e w i e l k i w p ł y w n a to. Etapy leczenia w nagłym ataku jaskry. 1. Pomiar ciśnienia śródgałkowego. N i e s t e t y . w y c o f a n o jednak dichlorfenamid i nie ma obecnie równie skutecznego leku. 2. M o ż n a wykonać szybkie bada­ n i e m o c z n i k a w e k r w i . 6. Stopień i czas trwania podwyższonego ciśnienia śródgałkowego decydują o pomyślności leczenia. Wykonanie pełnego badania okulistycznego. Jednak uważnie zebrany w y w i a d zweryfikuje.2 Długotrwała redukcja IOP ® P r o b l e m e m stabilizacji ostrej j a s k r y jest u t r z y m a ­ n i e n i s k i e g o ciśnienia w o k u w p r z y p a d k u n i e ­ prawidłowo małego odpływu cieczy wodnistej. Monitorowanie ciśnienia śródgałkowego co godzinę w ostrej fazie choroby.) 3. 3. Szczegółowe rozważania nad metodami p r z e w l e k ł e g o l e c z e n i a j a s k r y n i e o d n o s z ą się d o postępowania w nagłym przypadku. choroba nerek. M o ż l i w a jest d ł u ­ gotrwała farmakologiczna inhibicja produkcji cieczy wodnistej. który posiada wiedzę speqalistyczną na temat nagłego postępowania w przypadku jaskry. Nie należy zapominać.3.s z y b k a r e d u k c j a ci­ ś n i e n i a p r z y takiej m e t o d z i e m o ż e s p o w o d o w a ć krwotok wewnątrzgałkowy. 71 7. W p r z y s z ł o ś c i j e d n a k m o ż l i w e b ę d z i e d o ­ datkowe wprowadzenie n o w y c h substancji czynnych do małej grupy leków przeciwjaskrow y c h . Ogólne środki osmotyczne również mają wady. 5. czy zwierzę wykazywało objawy polidypsji i c z y istnieje p r a w d o p o d o b i e ń s t w o u p o ś l e d z e - nia pracy nerek. zwłaszcza są przeciwwska­ zane w przypadku niewydolności nerek. np. m o ż l i w e s ą p o w i k ł a n i a . kiedy nie ma do­ stępu d o t y c h substancji lub t o w a r z y s z y m u c h o ­ roba ogólna. c o o m ó w i o n o p o w y ­ żej. Określenie przyczyny jaskry (wrodzona przy zmianch gonioskopowych. 1. 4. Naj­ częściej w sytuacji n a g ł e j p o z o s t a j e m a ł o c z a s u n a p e ł n e b a d a n i e i d l a t e g o się i c h n i e s t o s u j e . Jeśli IOP wynosi 30 mm Hg. dlatego może ją w y k o n a ć tylko okulista. Pogłębianie się fizjologicznego zagłębienia w tarczy nerwu wzrokowego rokuje niepomyślnie. Ale zmiany w nerwie w z r o k o w y m m o g ą p o w o d o w a ć z m i a n y z w y r o d n i e n i o w e lub naczyniowe w głowie nerwu. Istotny jest stopień utraty wzroku. igłę 25 G m o ż n a d e l i k a t n i e w p r o w a d z i ć p o d k ą ­ tem przez twardówkę w okolicy rąbka. Chlorowodorek dorzolamidu czy inhibitory cyklooksygenazy można również stosować do l e c z e n i a lekkiej j a s k r y . zwichnięciu soczewki itd. ż e n i e ratujemy oka.3. M a n n i t o l p o ­ d a w a n y d o ż y l n i e do 2 g/kg l u b d o u s t n i e gli­ c e r o l w d a w c e 2 ml/kg ś c i ą g a j ą p ł y n y z a r ó w n o z p r z e d n i e g o o d c i n k a o k a . przynajmniej 4 razy dziennie. W nagłym przypadku. ignorując poważniejsze problemy zwierzęcia. należy podać 2 0 % mannitol dożylnie w dawce 1-2 g/kg w czasie 30 min. po uveitis. Wcześniej pojawiające się objawy choroby w drugim oku rokują niepomyślnie. . N i e z a l e c a się b o w i e m p o d a w a n i a m a n n i t o lu lub glicerolu z w i e r z ę c i u częściej n i ż d w a razy.1 Bezpośrednia terapia zmniejszająca ciśnienie ® W nagłym przypadku jaskry pierwotnej u psa z w y s o k i m I O P p r z e z w i e l e lat s t o s o w a n o o g ó l ­ nie s u b s t a n c j e h y p e r o s m o t y c z n e . Prognoza w jaskrze. P o j a w i a się o n o s z y b k o p o u s t a b i l i z o w a n i u ciś­ n i e n i a dzięki d o u s t n y m l u b d o ż y l n y m ś r o d k o m z m n i e j s z a j ą c y m ciśnienie. jak leczymy jaskrę u zwierząt. niepozwalająca na zastosowanie środków hyperosmotycznych.3 Leczenie 7.

4% k r o p l e nie p o ­ w o d u j ą większej redukcji ciśnienia niż kro­ ple 2 % . Paracenteza: wkłucie igły 25 G w rąbku. W okulistyce ludzkiej mleczan timol o l u o d g r y w a g ł ó w n ą r o l ę j a k o m i e j s c o w y lek Terapia nagłego ataku jaskry. funkcjonuje w y s o c e e f e k t y w n i e . Dlatego substancje czynne. taki j a k a p r a k l o n i d y n a . ale jest d o ­ s t ę p n y tylko w S t a n a c h Z j e d n o c z o n y c h . bezpośrednio działający parasympatykomimetyk. C z y n ­ n i k i e m k o m p l i k u j ą c y m j e s t fakt. bolesnego (prawdopodobnie nie u k o t ó w . . z p o w o d z e n i e m stosuje się je jednak w widzącym oku. dzięki czemu zwiększa ciśnienie u c z ł o w i e k a . Nie jest jasne. p r z y n a j m n i e j u l u d z i . ale r ó w n i e ż działa bezpośrednio na siateczkę beleczkowania. ale p o s t a ć ż e l u o b n i ż a ciśnienie n a d ł u ­ żej. N i e s i e t o r y z y k o u s z k o d z e n i a in­ n y c h s t r u k t u r o k a i w i ą ż e się z z a p a l e n i e m w e w n ą t r z g a ł k o w y m . d ł u g o d z i a ł a j ą c y i n h i b i t o r c h o l i n o e s t e razy. a p l i k o w a n e w j a s k r z e u l u d z i . Siarczan gentamycyn y w s t r z y k n i ę t y d o ciała szklistego j e s t s t o s o w a ­ n y d o f a r m a k o l o g i c z n e j ablacji ciała r z ę s k o w e ­ g o . agoniści adrynergiczni a i p. Ich m i ę s i e ń ciała r z ę s k o w e g o n i e jest dlate­ go s z c z e g ó l n i e d o b r z e r o z w i n i ę t y i z w i o t c z e n i e mięśnia rzęskowego u innych ssaków niż na­ czelne ma mniejsze działanie na odpływ. lub mniej dra­ żniące leki . M e t a z o l a m i d u nie do­ puszczono. ponieważ a k o m o d a c j a nie p r z e b i e g a u n i c h w t a k i m s t o p ­ n i u . zaleca się wstępne leczenie blokerami kanałów wapniowych (np. gdy końcówka wypełni się cieczą wodnistą. zwiększając odpływ. ale p o w i n n o się g o r e z e r w o w a ć dla o k a n i e widzącego.nudności i wymioty. dlatego l e k a r z e l e c z ą c y z a c h o w a w c z o m u s z ą z a l e c a ć in­ n e leki. dlatego zmniejsza produkcję cieczy wodnistej. . ż e w i e l e l e k ó w s t o s o w a n y c h u l u d z i m a Mechanizmy działania leków w jaskrze. u k t ó r y c h istnieje m o ż l i w o ś ć s p o w o d o ­ wania mięsaka pourazowego tylnego odcinka gałki o c z n e j ) . C h l o r o ­ w o d o r e k pilokarpiny. Zredukowanie produkcji cieczy wodnistej: inhibitoryanhydrazy węglanowej. który obecnie wycofano na rzecz miejscowo stosowanego dorzolamidu. M i e j s c o w o s k u t k u j ą c y alfa agonista. I n n e leki. D z i a ł a n i e a g o n i ­ stów adrenergicznych na beta receptory wzma­ g a p r o d u k c j ę c i e c z y w o d n i s t e j .dipiwalyl epinefryny . Z t e g o p o w o d u demecarium bromide. Rozszerza również źrenicę. czy jest tak u psów. A c e t a z o l a m i d t o i n n y inhibitor a n h y d r a z y w ę g l a n o w e j . werapamil). p o s z e r z a j ą c szczelinę p o m i ę d z y t w a r d ó w k ą a ciałem r z ę s k o w y m oraz łącząc działanie mięśnia zwieracza tęczówki i mięśnia ciała r z ę s k o w e g o . ż e b e t a a g o n i ści z m n i e j s z a j ą ciśnienie. W o k u n a ­ c z e l n y c h działają g ł ó w n i e n a z w i ę k s z e n i e o d p ł y ­ w u . według wiedzy autorów. P r z e z w i e l e lat f a r m a k o l o g i c z n ą r e d u k c j ę tworzenia cieczy wodnistej przez inhibicję anhydraży węglanowej osiągano dzięki dichlorfenamidowi.jego pojedyncza d a w k a redukuje ciśnienie ś r ó d g a ł k o w e od 6 do 8 g o d z . N i e z a l e c a się z a t e m t e g o t y p u le­ c z e n i a w sytuacji n a g ł e j . Ś r o d k i n a l e ż ą c e d o b e ­ ta b l o k e r ó w ł ą c z ą się z r e c e p t o r a m i z n a b ł o n k a ciała r z ę s k o w e g o i r e d u k u j ą w y d z i e l a n i e c i e c z y wodnistej. Ozna­ c z a to. Zwiększenie odpływu: agoniści cholinergiczni. beta blokery.72 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt wątpliwe działanie u p s ó w i prawdopodobnie działają one w bardziej kompleksowy sposób niż u człowieka. Bardziej inwazyjne metody redukcji wytwa­ r z a n i a c i e c z y w o d n i s t e j t o ablacja ciała r z ę s k o ­ w e g o za p o m o c ą przeztwardówkowej laserowej fotoablacji lub na skutek p r z e z t w a r d ó w k o w e j k r i o d e s t r u k c j i . p o w o d u j e z w ę ż e n i e n a ­ czyń w szczelinie rzęskowej. należą do agonistów a d r e n e r g i c z n y c h d z i a ł a j ą c y c h n a r e c e p t o r y al­ fa i beta. do stoso­ wania u psów. takie jak epinefryna. jest b y ć m o ż e najczę­ ściej s t o s o w a n y m l e k i e m z w ę ż a j ą c y m ź r e n i c ę . usunięcie igły. z w i o t c z a j ą m i ę ś n i e ciała r z ę s k o w e g o .w r ó ż n y m stopniu zwiększają i zmniejszają ciśnienie p r z e z d z i a ł a n i e n a r e c e p t o r y alfa i b e t a . Środki osmotyczne: mannitol 1-2 g/kg we wlewie dożylnym. k t ó r y działa g o r z e j n i ż d i c h l o r fenamid i m o ż e p o w o d o w a ć działania uboczne . Leki obniżające ciśnienie. glicerol 1-2 g/kg doustnie. które potencjalnie m o ż n a stosować u psa. ale m n i e j u p s a .

3. Ale jeśli uszkodzenie n e r w u w z r o k o w e g o jest zasadni­ c z ą c z ę ś c i ą patologii j a s k r y . aby długotrwale polepszyć odpływ cieczy w o d ­ nistej w t a k i c h p r z y p a d k a c h . s p o w o d o w a n e u p o ś l e d z o n y m drenażem kąta tęczówkowo-rogówkowego. p o t w i e r d z e n i e ich t o n o m e t r i ą i n a ­ stępnie zmniejszenie ciśnienia ogólnie p o d a n y m i ś r o d k a m i p r z e d p o d j ę c i e m decyzji. P o m i m o iż to zagadnienie należy do przy­ szłych r o z w i ą z a ń . 7.3 Neuroprotekcja Jak z a u w a ż o n o powyżej. k t ó r e p r z e z r e d u k c j ę p r o d u k c j i c i e c z y w o d ­ nistej.25%. ale r e d u k u ­ je produkcję cieczy wodnistej u człowieka o około 5 0 % w stężeniu nawet 0. czy patologia ja­ skry dotyczy kąta tęczówkowo-rogówkowego. Czy zmienia to sposób leczenia u pacjentów z jaskrą? W p e w ­ 73 n y m sensie nie. unaczynienia m ó z g u lub u r a z u c i ś n i e n i o w e g o z w o j ó w k o m ó r e k aksonalnych w głowie nerwu wzrokowego . c z y g ł o w y n e r ­ w u w z r o k o w e g o . c o z r o b i ć .r o g ó w k o w e g o oraz p r a w d o p o d o b n i e p o g ł ę ­ b i e n i e j e g o patologii.wy­ woła reakcję łańcuchową zdarzeń z udziałem neurotransmiterów. poglądy na patofizjo­ l o g i ę j a s k r y u l e g ł y z m i a n i e . istotna w r o z p o z n a n i u i lecze­ n i u j a s k r y w n a g ł y m p r z y p a d k u jest i d e n t y f i k a ­ cja o b j a w ó w . S k u p i e n i e się n a uszkodzeniu oka jedynie przez wysokie ciśnie­ nie ś r ó d g a ł k o w e . takich jak werapamil. Istnieją t a k ż e i n n e leki.Jaskra przeciwjaskrowy. k i e d y w i e l e z t y c h l e k ó w działa. dzięki którym m o ­ żna także uniknąć niektórych długotrwałych uszkodzeń związanych z nagłym wzrostem IOP w ostrej j a s k r z e (często u w i d a c z n i a się to u p s ó w z u p o ś l e d z o n y m p r z e p ł y w e m c i e c z y w k ą c i e tęczówkowo-rogówkowym). ż e b e t a b l o k e r y le­ piej d z i a ł a j ą n a n a c z y n i a w o k ó ł g ł o w y n e r w u w z r o k o w e g o niż w kącie rogówkowo-tęczówk o w y m lub ciele r z ę s k o w y m . przeniesiono na działanie ciśnienia i innych czynników na głowę nerwu wzrokowego i jego u n a c z y n i e n i e . A b y powrócić do pytania. w y d a j e się. p o w o d u j ą n e k r o z ę k o m ó r e k k ą t a t ę c z ó w k o ­ w o . J e ­ śli m o ż n a t e m u z a p o b i e c . w t e d y p r z y n a j m n i e j c z ę ś ć terapii p o w i n n o się u k i e r u n k o w a ć n a n e u roprotekcję. U psa wy­ m a g a się stężenia 20-krotnie w i ę k s z e g o niż ilość w y m a g a n a d o z n a c z ą c e j r e d u k c j i ciśnienia śródgałkowego (Gelatt 4 % ) . t o p r a w d o p o d o b n i e przez zastosowanie blokerów kanałów wapnio­ wych. W większości p r z y p a d k ó w u p s ó w i k o t ó w p r o b l e m e m j e s t w y s o k i e ciśnie­ nie śródgałkowe i zachodzi konieczność zmniej­ szenia go o d p o w i e d n i m leczeniem.na skutek urazu głowy. Spowodują one otworzenie k a n a ł ó w n e r w o w y c h dla j o n ó w . ż e p o ­ w i ę k s z a n i e się f i z j o l o g i c z n e g o z a g ł ę b i e n i a p r o ­ wadzi do upośledzenia wzroku. Pewne rodzaje zmian w tkankach i funkcjo­ n o w a n i u n e r w u w z r o k o w e g o w i ą ż ą się z t a k i m i procesami jak napływ wapnia do komórki ner­ w o w e j p o u r a z i e . c o p o z w o l i n a letalny n a p ł y w j o n ó w w a p n i a d o n e u r o n ó w . . O d w i e l u lat w i a d o m o . ż e ś l e p o t a w jaskrze jest przede wszystkim związana z pa­ tologią nerwu wzrokowego. Nie działa on na źrenicę. Rozszerzenie tej k o n c e p c j i p r o w a d z i d o h i p o t e z y . p o t r z e b n e j d o s p r a w n e g o f u n k c j o n o w a ­ nia. a k o m o d a c j ę l u b z d o l n o ś ć o d p ł y w u . Z a t e m k a ż d e jej u s z k o d z e n i e .

• j e s t m n i e j w y r a ź n i e p r z e m i e s z c z o n a . ale w t y m r o z d z i a l e z w r ó c i się uwagę na konsekwencje pęknięcia torebki so­ czewki. go o d b l a s k u t a p e t y p o m i ę d z y s o c z e w k ą a b r z e ­ g i e m t ę c z ó w k i (ryc. co tylko u ł a t w i r o z p o z n a n i e . g d z i e d o s z ł o do p r z e ­ mieszczenia soczewki ze swojego prawidłowego położenia. r o z p o z n a n i e nie z a w s z e jest takie ła­ t w e . l e c z dla w ł a ś c i c i e l i s t a n o w i w y s t a r c z a j ą c y p o ­ wód. W niektórych doniesieniach z a ć m a nie p o j a w i a się w k a t e g o r i i n a g ł y c h p r z y p a d k ó w . k t ó r e w y m a g a j ą nagłej inter­ w e n c j i .z c o f n i ę c i e m się s o c z e w k i za t ę c z ó w k ę . Objawy zwichnięcia soczewki: • jest dobrze w i d o c z n a w przedniej k o m o r z e .w t e d y t r u d n o je z i d e n t y f i k o w a ć . p o n i e w a ż o b ­ szar b e z s o c z e w k o w y w kształcie p ó ł k s i ę ż y c a nie jest taki wyrazisty. W i n n y c h p r z y p a d k a c h s o c z e w k a u l e g a cał­ kowitemu zwichnięciu do przedniej komory.1 Zwichnięcie soczewki ® Najbardziej oczywisty nagły przypadek to zwichnięcie soczewki. aby niezwłocznie zgłosić schorzenie jako n a g ł y p r z y p a d e k . W takich p r z y p a d k a c h tę­ c z ó w k a nie o p i e r a się z t y ł u na s o c z e w c e i d r ż y przy poruszaniu głową. 8 . • w y r a ź n i e ją w i d a ć p o z a ś r o d k i e m . Ma wyjątkowo charakte­ rystyczny wygląd i łatwo je na długo zapamię­ tać. 8 . 8. O m ó w i o n o ją także. jest szybko postępująca zaćma. 1 ) . N a t o m i a s t o b s z a r o b r z ę k u r o g ó w k i c z ę s t o p o j a w i a się w m i e j s c u .p o j a w i a się z a c z e r w i e n i e n i e z p o d n i e s i o ­ n y m ciśnieniem i obszarem bezsoczewkowym w k s z t a ł c i e p ó ł k s i ę ż y c a .Rozdział 8 Soczewka C h o r o b y s o c z e w k i . Często w y s t ę p u ­ je u t e r r i e r ó w w ś r e d n i m w i e k u . pozostawiając obszar nieprzerwane­ I n n y m u t r u d n i e n i e m w czasie o g l ą d a n i a p s a z e z w i c h n i ę c i e m s o c z e w k i j e s t fakt. Nierzadko myli stosun­ k o w o częste występowanie jaskry wtórnie do . d l a t e g o n a g l e pojawiający się b ó l o k a lub d y s k o m f o r t p o w i n i e n zwrócić uwagę na ewentualne zwichnięcie so­ czewki. Jeśli o b e c n e s ą t a k ż e z m i a n y s o c z e w k i . Niestety. ale poja­ wia się iridodonesis. występująca przy cukrzycy. Często wiele informacji sugerujących do­ starcza także opis zwierzęcia. gdzie soczewka dotyka nabłonka tylnego ro­ gówki. O b j a w y w o k u m o ż n a b e z p o ś r e d n i o oce­ n i ć . które uwi­ d a c z n i a s o c z e w k ę (ryc. z o b s z a r e m b e z s o c z e w k o w y m w kształcie p ó ł k s i ę ż y c a . Jedyną ostrą zmianą soczewki. którą m o ż n a traktować jako nagły przypadek. Określenie „drżenie so­ c z e w k i " nie j e s t n a u k o w y m t e r m i n e m . d l a t e g o stosuje się o k r e ś l e n i e iridodonesis. u k t ó r y c h jest to cecha wrodzona. a postępowanie obejmuje eks­ trakcję. 2 ) . M o ż n a z a u w a ż y ć odbicie światła. Częściej p o j a w i a j ą c e się u s z k o d z e n i e o p i s a ­ no w c z e ś n i e j j a k o p o w i k ł a n i e w czasie p e r f o r a ­ cji gałki o c z n e j . chociaż rozpo­ znanie jest łatwe. k r a w ę d ź m o ­ ż n a lepiej z o b a c z y ć . to z w i c h n i ę c i e s o c z e w k i i jej u s z k o d z e ­ n i e . ż e p o j a w i a się o n o t a k ż e u i n n y c h r a s n i ż teriery. takie j a k z a ć m a . Z w i c h n i ę c i e s o c z e w k i m o ż e n a s t ą p i ć d o ty­ łu . s t ą d d e c y z j a o m ó w i e n i a jej w tym rozdziale.

o b e c n o ś ć p r ą ż k ó w H a aba lub pęknięć błony Descemeta. • pozostałości ciała szklistego w c h o d z ą c e do cieczy wodnistej. n a l e ż y z a s t o s o w a ć w i ą z k ę światła z l a m p y szczelino­ wej. \ \ Objawy wtórnego zwichnięcia: • jaskra z powiększoną gałką oczną. dokładnego badania gałki ocznej.terier i border collie. 8. które po- . • pęknięcie błony Descemeta. • rasy . musi zatem mieć inną p r z y c z y n ę .t ę c z ó w k o w y m n a skutek p i e r w o t n e g o nie­ d o r o z w o j u k ą t a p r z e s ą c z a n i a lub o b e c n o ś ć z r o ­ s t ó w p r z e d n i c h n a o b w o d z i e n a s k u t e k uveitis. Uwaga: odbijane światło często podkreśla soczewkę w przedniej komorze. Ryc. Q1 A x l / 1 . Dlatego postępowanie w przypadku z w i c h n i ę c i a s o c z e w k i nie z a w s z e p o l e g a n a lent e k t o m i i . 75 Objawy pierwotnego zwichnięcia: • soczewka w przedniej komorze oka. natomiast zwichnięcie s o c z e w k i m o ż e p o j a w i ć się w t ó r n i e n a s k u t e k jaskry. R o z r ó ż n i e n i e . • w przedniej komorze mogą pływać fragmenty ciała szklistego. • r o z m i a r gałki ocznej . c z y z w i c h n i ę c i e s o c z e w k i w y s t ą ­ piło z p o w o d u jaskry.przerwanie o b w ó d k i rzęskowej czy powiększenie gałki ocznej na skutek jaskry? Odpowiedź wymaga. • jakiekolwiek objawy nadwichnięcia w dru­ gim oku. 7.Soczewka Objawy nadwichnięcia: • obszar bezsoczewkowy w kształcie półksiężyca. k t ó r a s p o ­ wodowała wodoocze. • rasy predysponowane do jaskry (patrz tab.1) / Nadwichnięcie soczewki. polega na postawieniu dwóch pytań: • C z y istnieje i n n a p r z y c z y n a j a s k r y n i ż z w i c h ­ nięcie s o c z e w k i ? • Jaka jest pierwotna choroba oka . u s u n i ę c i e s o c z e w k i nie p o p r a w i o b j a w ó w w o k u .j e ś l i to m o ż l i w e . czy j a s k r a jest s k u t k i e m z w i c h n i ę ­ cia s o c z e w k i . J a s k r a . • możliwy obszar obrzęku rogówki w środko­ wej części sugeruje obecne lub wcześniejsze zwichnięcie soczewki do przodu. Jeśli d o j d z i e do z w i c h n i ę c i a z p o w o d u p o w i ę k s z e n i a gałki o c z n e j .m o ż e to b y ć z m i a n a w kącie r o g ó w k o w o .1 zwichnięcia soczewki. • jaskra z zamkniętym kątem przesączania. ". N a l e ż y w szczególności zwrócić uwagę na: • p o z y c j ę s o c z e w k i .

lecz bardziej zapalenie fakolityczne z białym centrum w przedniej komorze. ale p o ł ą c z e n i e go z i n n y m i n i e p r a w i d ł o ­ w o ś c i a m i p o k a z u j e . p o n i e w a ż z w i e r z ą t t y c h p r z e w a ż n i e nie z g ł a s z a 8.76 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt n i e n i a . Z a ć m a m o ż e p o j a w i ć się j e d ­ nak bardzo szybko u zwierząt z niekontrolowa­ ną cukrzycą. Dlatego w k a ż d y m p r z y p a d k u u s z k o d z e n i a r o g ó w k i w a ż n e jest. Najczęściej jest to skutek wbicia ciernia l u b u r a z u gałki s p o w o d o w a n e g o p a z u ­ rem kota. W przypad­ ku mało spostrzegawczych właścicieli zaćma może być według nich pierwszym objawem. k t ó r e o k r e ś l a się m i a n e m f a k o a n a f i l a k tycznym lub fakolitycznym zapaleniem błony naczyniowej. ż e n i e j e s t t o t y p o w e z a p a l e n i e f a k o a n a f i laktyczne. 6 ) . M e c h a n i z m p r z e r w a ­ nia o b w ó d k i r z ę s k o w e j z p o w o d u uveitis nie jest jasny. U kota zwichnięcie soczewki prawie zawsze n a s t ę p u j e na s k u t e k j a s k r y . aby określić przednią powierzchnię torebki so­ c z e w k i . polidypsji przeo c z a j ą lub ignorują. przez rogówkę. W pewnych okolicznościach larwy pierwotniaka rozrywają torebkę i dochodzi do zapalenia błony naczyniowej soczewki. w o k u u w i d o c z n i ą się z m i a n y anafilakt y c z n e .z a p a l e n i e l u b n o w o t w ó r . p o ­ nieważ ma małe powinowactwo do substratu. u którego można odnaleźć pierwotniaka paso­ ż y t u j ą c e g o . c z y z a ć m a jest w t ó r n a d o c u k r z y c y : w k a ż d y m jej p r z y p a d k u p o w i n n o się w y k o n a ć p e ł n ą m o r ­ fologię i b i o c h e m i ę o s o c z a p r z e d z a b i e g i e m o p e ­ racyjnym. Jeśli n i e m a s z k ł a p o w i ę k s z a j ą c e g o . k t ó r y p o w o d u j e g r a d i e n t stężeń p r z e z błonę komórkową.2 Zaćma cukrzycowa ® Jak zwrócono już uwagę. Zaburzenia w zdolności widzenia są pierwszym objawem. p r z e n o s z o ­ nego transowarialnie z matki na p o t o m s t w o w macicy. umożliwiając obserwację pęk­ n i ę c i a t o r e b k i lub jej p e r f o r a c j ę ) . prowadzący do obrzęku w ł ó k i e n s o c z e w k i i n i e o d w r a c a l n e g o jej z m ę t ­ . Powiększona gałka oczna z ostrym zwichnięciem soczewki sugeruje wtórne zwichnięcie soczewki. L e c z e n i e p o l e g a n a z a s t o s o w a n i u lentektomii przez ekstrakcję zewnątrztorebkową lub o b e c n i e częściej w y k o n y w a n ą f a k o e m u l s y f i k a cję. a n i e s k u p i a n i a się tylko na o c z y w i ­ stych w a d a c h . ale n i e k i e d y w ł a ś c i c i e l e nie potrafią rozpoznać wczesnych objawów zmętnienia soczewki u zwierzęcia. W większości tych przypadków p ę k n i ę c i e torebki s o c z e w k i z p o w o d u penetrują­ c e g o ciała o b c e g o o d p o w i a d a z a u w o l n i e n i e k o ­ ry soczewki. Rozważanie to jednak wychodzi poza temat tego opracowania. w wykryciu zranienia p o m a g a fluorescencja jak z l a m p y W o o d a w c i e m n y m p o m i e s z c z e n i u (so­ czewka w p e w n y m stopniu powoduje sama autofluorescencję. w a g ę o c e n y całego o k a . Znacznie podwyższone poziomy g l u k o z y w s o c z e w c e z m i e n i a j ą k l a s y c z n e szlaki metaboliczne Ebdena Myerhoffa. Nale­ ży o d r ó ż n i ć to od uveitis w y w o ł a n e g o p r z e z Pasteurella multocida.j e s t t a k w uveitis w y w o ł a n y m z m i a n a ­ mi soczewki u m ł o d e g o dorosłego królika. p o raz kolejny. w o d u j e n a p ł y w od tyłu cieczy wodnistej do zrębu rogówki w miejscu pęknięcia błony granicznej tylnej. k t ó r e t a k ż e m o ż e p o w o d o ­ wać biały ropny osad zapalny. podczas g d y o b j a w y poliurii. k t ó r a n o r m a l n i e n i e jest a k t y w n a w o b e c c u k r u w m a ł y c h stężeniach. p o n i e w a ż p o k a z u j e istotę pierwotnej p r z y ­ c z y n y z a p a l e n i a w e w n ą t r z g a ł k o w e g o (patrz r o z d z . Encephalitozoon cuniculi. Z w i ą z e k z uveitis jest r ó w n i e ż z n a ­ czący. może dziwić włącze­ nie j a k i e g o k o l w i e k r o d z a j u z a ć m y d o k a t e g o r i i n a g ł y c h p r z y p a d k ó w . 8.alkohol. • każde inne objawy choroby wywołujące ja­ skrę . W jednym interesującym przypadku uraz w obrębie samej soczewki powoduje pęknięcie t o r e b k i . W y d a ­ j e się. uveitis lub ( r z a d k o ) u r a z u (Olivero i in. 1991). W t a k i m p r z y p a d k u o p e ­ rację u s u n i ę c i a z w i c h n i ę t e j s o c z e w k i n i e p o w i n ­ n o w y k o n y w a ć się b e z w c z e ś n i e j s z e g o m i e j s c o ­ w e g o i ogólnego leczenia środkami przeciwza­ palnymi. Pozwala to na m e t a b o l i z o w a n i e d o d a t k o w e j g l u k o z y p r z e z en­ z y m r e d u k t a z ę a l d o z y . a zaćma drugim. R e d u k t a z a a l d o z y z a m i e n i a g l u k o z ę w sorbitol .3 Pęknięcie torebki soczewki i fakolityczne zapalenie jagodówki {uveitis phacoanaphilactica)® G d y dojdzie do urazu soczewki o ciężkim prze­ biegu i doprowadzi do uwolnienia białek so­ c z e w k i . W a ż n y m c z y n n i k i e m tutaj j e s t r o z p o z n a n i e . który zauważają. a t a k ż e istniejący j u ż stan w p r z e d n i m o d c i n k u gałki ocznej.

W w i e l u s y t u a c j a c h p o w s t a j e ostre uveitis z wtórną jaskrą. . podczas gdy lecze­ nie f a r m a k o l o g i c z n e l e k a m i p r z e c i w z a p a l n y m i m o ż e wystarczać tylko w ł a g o d n y c h przypad­ k a c h .Soczewka się j a k o n a g ł e p r z y p a d k i . p o n i e w a ż s ą t o c h o r o ­ by o p r z e b i e g u p r z e w l e k ł y m . dlatego usunięcie soczewki przez fakoemulsyfikację jest w t e d y postępowa­ niem leczniczym. Usunięcie soczewki na tym etapie przez fakoemulsyfikację jest p r a w d o p o d o b n i e 77 najlepszym rozwiązaniem.4 ra­ zy dziennie. miejscowo d e k s a m e t a z o n lub octan prednisolonu 3 . W w y n i k u p ę k n i ę c i a s o c z e w k i z a l e c a się in­ tensywną terapię przeciwzapalną.

dować odwarstwienie. 2. P r z y c z y n ą m o ż e b y ć kilka c h o ­ rób o g ó l n y c h l u b c h o r ó b o k a . takiej j a k z e s p ó ł j a g o d ó w k o w o -skórny (choroba Vogta-Koyanagiego-Harady.1 i w tab. w którym występuje okołogałkowa utra­ ta pigmentacji (odbarwienie i bielactwo). 4. 3. t a r c z y n e r w u w z r o k o w e g o l u b siat­ kówki. T y p o w e c e c h y o d w a r s t w i e n i a s i a t k ó w k i p o ­ k a z a n o na r y c . Odwarstwienie przedarciowe trudniej leczyć niż nieprzedarciowe. g d y p o j a w i się o b u s t r o n n i e z g w a ł t o w n ą u t r a t ą w i d z e n i a . źródła zapalenia itp. ponieważ leczenie farmakologiczne często prowadzi do repozycji. to c h o r o b y . częściej u k o t a n i ż u p s a . Zmiany w oku prowadzące do odwar­ s t w i e n i a m o g ą b y ć c z ę ś c i ą c h o r o b y o g ó l n e j . D l a t e g o k l u c z o w e j e s t roztrzygnięcie.1. O d ­ w a r s t w i e n i e s i a t k ó w k i m o ż e p o j a w i ć się t a k ż e jako część rozpoznanego zespołu chorób oka u s p e c y f i c z n e j r a s y . 5. 2. k t ó r e m o g ą b y ć t a k ż e p o w o d e m o d w a r s t w i e n i a siat­ kówki. s i a t k ó w k i . C z a s a m i p r ó b a b a d a n i a m o ż e b y ć trudna. aby uwidocznić o b w o d o w ą siatkówkę. ponieważ rzadziej występuje całkowite wyleczenie. Powstają samoistnie. 9. 9. 1. j a k i e s c h o r z e n i e m o ż e p o w o - Etapy leczenia nagłego odwarstwienia siatkówki. czy też nieprzedarciowe. Rokowanie w odwarstwieniu siatkówki. . p o n i e ­ waż intensywny krwotok utrudnia rozpoznanie na podstawie samego oglądu. Wykonanie pełnego badania okulistycznego. takich j a k g u z w p r z e s t r z e n i z a g a ł k o w e j . ta­ kiej j a k z a p a l e n i e t y l n e g o o d c i n k a b ł o n y n a c z y ­ niowej. ponieważ z czasem dochodzi do zaniku siatkówki. Odwarstwienie siatkówki z zapaleniem tylnej części błony naczyniowej rokuje niepomyślnie. Wykluczenie choroby ogólnej (nadciśnienia. t a k i e g o j a k d y s p l a z j a siat­ kówki u bedlington i sealyham terrierów lub a n o m a l i a o k a o w c z a r k ó w collie i B o r d e r collie.1 Odwarstwienie siatkówki Odwarstwienie siatkówki jest nagłym przypad­ k i e m .Rozdział 9 Siatkówka i ciało szkliste 9. gdzie wiele uszkodzeń prowadzi do odwarstwienia.czy jest przedarciowe (z przedarciem siatkówki). 3.) 4. Długotrwałe odwarstwienie przed rozpoznaniem rokuje niepomyślnie. Odwarstwienie siatkówki z nadciśnieniem rokuje pomyślnie. Z tego p o w o d u konieczne jest pełne ba­ danie oka. takie j a k a n o m a l i e ciała szklistego. S a m o nadciśnienie towarzyszące przewlekłej niewydolności nerek albo nadczynność tarczy­ cy. Ocena odwarstwienia . Niekiedy innymi przy­ czynami mogą być nieprawidłowości budowy gałki o c z n e j . M o ż e powstać na skutek uszkodzeń w gałce o c z n e j . Leczenie nadciśnienia amlodypiną doustnie. 1. lecz także m o g ą towarzyszyć uogólnionej chorobie autoimmun o l o g i c z n e j . włącznie z wgłębieniem twardówki. Leczenie uveitis prednisolonem doustnie. V K H ) . W takich przy­ padkach U S G oka dostarcza cennych informa­ cji.

(b) odwarstwienie z odczepieniem.1 (a) Całkowite lejkowate odwarstwienie siatkówki widoczne przez źrenicę.Siatkówka i ciało szkliste 79 odwarstwienie z odczepieniem widok dna oka w oftalmoskopie zwiększony odblask tapety (siatkówka jest nieobecna i nie absorbuje światła) odwarstwienie siatkówki z jej przyczepem w rąbku zębatym (b) fałd siatkówki Ryc. (c) częściowe odwarstwienie z dysplazją siatkówki.) wys ę< zc~ ędzy nerwową częścią siatkówki a NBS* przerwanie siatkówki powoduje odwarstwienie c r .1 Rozpoznanie różnicowe w odwarstwieniu siatkówki.a . Tab.:: . pozapalne . (d) częściowe odwarstwienie ze szczeliną nerwu wzrokowego. 9.vą część siatkówki :a. : c e . 9.a e" e ołony naczyniowej.= _-=C 5-e ocwarstwienie związane z zaćmą cze/załą _-=. . Patogeneza odwarstwienia odwarstwienie wysiękowe odwarstwienie przedarciowe odwarstwienie na skutek pociągania Rozpoznanie różnicowe odwarstwienie wysiękowe odwarstwienie przedarciowe odwarstwienie na skutek pociągania * nabłonek barwnikowy siatkówki (przyp. ciałem szklistym odciąga Ą 'i'. tłum.

częściej w tylnej części gałki o c z n e j . g d y ciśnienie k r w i m i e ­ r z y się z a r ó w n o z a p o m o c ą s f i g m o m a n o m e t r u o s c y l o s k o p o w e g o lub d o p p l e r e m . Stosując b i n o k u l a r ny oftalmoskop pośredni umieszczony na gło­ wie. Inną przyczyną odwarstwienia siatkówki ja­ k o n a g ł e g o p r z y p a d k u m o ż e b y ć s z y b k a infuzja płynów u zwierząt z niewydolnością nerek. Może jednak spowodować przerwanie siatków­ k i n a o b w o d z i e . A m l o d y p i n a u k o t a (0. Niektóre odwarstwienia współistnieją z pro­ blemem ogólnym.1 Badanie zwierzęcia z odwarstwieniem siatkówki D n o o k a z ł a t w o ś c i ą b a d a się za p o m o c ą oftalmoskopu zarówno metodą bezpośrednią. P r z e d a r c i o ­ we odwarstwienie siatkówki.1. N a l e ż y p o d a ć m i e j s c o w o działający anestetyk do o k a i z a g ł ę b nikiem twardówki delikatnie popchnąć gałkę o c z n ą d o w e w n ą t r z z a rąbek. związane z przerwaniem siatkówki. W s k a ż e on. Przy oftalmoskopii siatkówkę można z a o b s e r w o w a ć w o g n i s k u tylko za p o m o c ą b e z ­ pośredniego oftalmoskopu w ustawieniu powy­ żej 0 D. Nieprzedarciowe odwarstwienia występują po surowiczym przesięku do przestrzeni śródsiatk ó w k o w e j (często myląco n a z y w a n e przestrze­ n i ą p o d s i a t k ó w k o w ą ) .r o z ­ p ł y w s k r z ą c y ciała s z k l i s t e g o ) . Z w y r o d n i e n i e ciała s z k l i s t e g o . jest ł a t w o w i d o c z n e ( n a w e t b e z oftal­ moskopu) przez rozszerzoną źrenicę na skutek braku bodźców wzrokowych. np. U w i ę k s z o ś c i z w i e r z ą t p r z e b i e g a to n i e ­ zauważenie i nie powoduje zakłóceń widzenia. u których można zauważyć pęcherzowe odwar­ stwienie siatkówki (Martin 1999). jak i po­ średnią. jak również do roz­ poznawania retinopatii nadciśnieniowej. O d n o ś n i e d o s a m e j gałki o c z n e j o d w a r s t w i e n i e m o ż e p o j a w i ć się p r z y szczelinie brodawki n e r w u wzrokowego. W tym przypadku zawodzi p r z y c z e p ciała s z k l i s t e g o d o w e w n ę t r z n e j siat­ k ó w k i . r ó w n i e ż o b j a w i a j ą się w słabych punktach siatkówki. k t ó r e p o j a w i a się u s t a r s z y c h z w i e ­ rząt. m o ż e p r o w a d z i ć d o k a w i t a c j i c i a ł a s z k l i ­ s t e g o z u p ł y n n i a n i e m (synchisis scintillans . natomiast odwarstwienie siatkówki m o ż e b y ć powikłaniem po operacji z a ć m y u zwierząt. .625 m g d z i e n n i e ) często powoduje repozycję siatkówki i zacho­ w u j e w i d z e n i e . Alternatywnie m o ż e tak być. przy pełnym rozszerzeniu źrenicy można z o b a c z y ć część o b w o d o w e j s i a t k ó w k i . k t ó r a o b j a w i a się u t r a t ą w a g i i t a c h y k a r d i ą . że s i a t k ó w k a u m i e s z c z o n a jest do p r z o d u w s t o s u n k u do p r a w i d ł o w e g o p o ­ łożenia. co w i ą ż e się z a n a t o m i c z n y m i n i e p r a w i d ł o w o ś c i a ­ mi okolicy połączenia siatkówki z k r a w ę d z i ą brodawki nerwu wzrokowego. D o t e g o m o m e n t u l e c z e n i e j e s t trudne i często nieszczególnie efektywne w oku z długotrwałym odwarstwieniem. dopóki nie przestało widzieć drugie oko i zwierzę całkowi­ cie n i e o ś l e p ł o . r o z c i ą g a j ą c się o d ś r o d k a . l u b z p o w o d u u r a z u . Kiedy u w y p u k l a się o n o do p r z o d u w k i e r u n k u ciała szklistego. Z w i ą z e k p o m i ę d z y c i a ł e m s z k l i s t y m a siat­ k ó w k ą j e s t w a ż n y dla p o d t r z y m a n i a p r a w i d ł o ­ w e g o p o ł o ż e n i a s i a t k ó w k i . jak i drugiego oka z nie­ dawnym odwarstwieniem. Z m i a n ę t ę n a l e ­ ż y o d r ó ż n i ć o d c i a ł e k g w i e ź d z i s t y c h w ciele s z k l i s t y m (asteroid hyalosis) i t y l n e g o o d w a r ­ stwienia siatkówki. Jak zauważono powyżej.80 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt I d e a l n ą s y t u a c j ą jest. i z b a d a ć j ą p o d k ą t e m z w y r o d ­ n i e n i a lub p r z e r w a n i a s i a t k ó w k i . i naj­ częściej p o j a w i a j ą się s p o n t a n i c z n i e w o b u oczach. Z pewnością jednak nadal warto podejmować próby ratowa­ nia zarówno jednego. Za p o m o c ą b i n o k u l a r n e g o o f t a l m o s k o p u pośrednie­ go uzyskujemy trójwymiarowy obraz siatkówki pokazujący wyraźnie odwarstwienie. k t ó r y j a k o sto­ s u n k o w o tani p o w i n i e n b y ć d o s t ę p n y w k a ż d e j większej praktyce do monitorowania ciśnienia krwi podczas znieczulenia. jeśli połączenie po­ m i ę d z y tymi d w i e m a strukturami jest słabe. wgłę­ b i e n i e w t w a r d ó w c e p o z w a l a na c a ł k o w i t e u w i ­ d o c z n i e n i e o b w o d o w e j siatkówki. takim jak nadciśnienie. ale p o d s t a w o w ą s p r a w ą j e s t tu­ taj l e c z e n i e p r z y c z y n y p i e r w o t n e j . Koty z n a d c i ś n i e n i e m często m a j ą z a a w a n s o w a n ą nie­ wydolność nerek lub m o g ą mieć n a d c z y n n o ś ć t a r c z y c y . że jedno o d w a r s t w i e n i e p o p r z e d z a ł o d r u g i e . 9. k t ó r a z o ­ stała w g ł ę b i o n a . najczęściej pojawia się p o m i ę d z y n e r w o w ą c z ę ś c i ą a n a b ł o n k i e m b a r w n i k o w y m siatkówki. Z a ć m a i zwich­ nięcie soczewki m o ż e p o w o d o w a ć przerwanie siatkówki. c o daje z n a c z n e z a k ł ó c e n i a w i d z e n i a . ale deficyt widzenia nie został zauważony. Z reguły wygląda j a k b a r d z o cienka j e d w a b n a w o a l k a p o w i e w a j ą ­ ca za soczewką.

Często choroba występuje w n i m we w c z e ś n i e j s z e j fazie p o s t ę p u j ą c e j c h o ­ r o b y . C z a s a m i p r z e p i s y w a n i e 1/8 tablet­ ki jest niepraktyczne. często w y ­ 81 stępujące u ludzi. 9. takiej j a k n a d c i ś n i e n i e . u k t ó r y c h m o ż e w y s t ę p o w a ć V K H . m o ż n a u z y s k a ć p r z y d a t n e i n f o r m a c j e dzięki b a ­ daniu drugiego oka. g o l d e n retriever.2 Leczenie odwarstwienia siatkówki spowodowanego nadciśnieniem W p r z y p a d k u b r a k u c h o r o b y n e r e k lub n a d c z y n ­ ności tarczycy nadciśnienie można leczyć za po­ m o c ą b l o k e r ó w k a n a ł ó w w a p n i o w y c h takich. R a s y . j a k a m l o d y p i n a .3 Leczenie odwarstwienia siatkówki w przypadku zapalenia naczyniówki Odwarstwienie siatkówki w takich przypad­ kach jak zespół Vogta-Koyanagiego-Harady u p s ó w w i ą ż e się z e z m i a n a m i z a p a l n y m i p o ­ wodującymi nagromadzenie płynu w prze­ strzeni p o d s i a t k ó w k o w e j . z a n i m p o j a w i się cał­ kowite odwarstwienie. również pod kątem nadczynno­ ści t a r c z y c y . D l a k o t ó w d a w k a w y n o s i 0. Zmniejszenie ciśnienia krwi ma poza tym bardzo dobry wpływ na przewlekłą niewydolność nerek. pęcherzowe odwarstwienia siatkówki i wtórna . seter ir­ landzki. K r w o t o k do s i a t k ó w k i i/lub w y s i ę k n a ­ czyniowy może być widoczny na małych obsza­ r a c h p ł a s k i e g o o d w a r s t w i e n i a . n a w e t jeśli d o j d z i e d o jej r e p o z y c j i . Stałe p o d w y ż s z o n e wartości u psa i kota w s k a z u j ą na p r a w d o p o ­ dobieństwo odwarstwienia z nadciśnienia. k t ó r a n i e p o k o i w ł a ś c i c i e l a i staje się p o w o d e m w i z y t y u lekarza. 1994. pośredni pomiar ciśnienia krwi jest klu­ c z o w y do pełnej diagnostyki.25 mg (1/4 tabletki) z d o ś w i a d c z e n i a a u t o r ó w nie w y ­ wołuje efektów ubocznych. pomiar bezpośredni wymagający dostę­ pu do tętnicy nie jest konieczny do mierzenia ciśnienia u p s ó w i k o t ó w w obecnych czasach. G ł ó w n e objawy to nagła ślepota. o w c z a r e k s t a r o a n g i e l s k i i o w c z a r e k australijski (Martin 1999). p o j a w i a j ą c się z a ­ nim pęcherzowe wysiękowe odwarstwienie do­ prowadzi do całkowitego odwarstwienia. Naczynia siatkówki m o ­ gą mieć kręty przebieg i wyglądać jak łańcuch kiełbasek z odcinkami zwężenia i poszerzenia n a c z y ń . Prawidłowe w a r t o ś c i z n a j d u j ą się w o p r a c o w a n i u B o d e y a i in. h u s k y syberyjski. W w i e ­ lu przypadkach.1. w d r u g i m m o ż e w y s t ą p i ć szczelina lub dysplazja naczyniówki i siatkówki. m i m o to pomiar średniego ciśnienia krwi po­ winien być w zasięgu każdego zainteresowane­ go tym zagadnieniem lekarza weterynarii. Z w i e r z ę t a z n a d c i ś n i e n i e m p o w i n n o się p r z e b a d a ć p o d k ą t e m c h o r o b y n e r e k i. 9. w p r z y ­ padku kotów. u któ­ rych etiologia nadciśnieniowa jest bardzo m o ­ żliwa. Należy z w r ó ­ cić u w a g ę n a r ó ż n i c e w w a r t o ś c i a c h p r a w i d ł o ­ w y c h u r ó ż n y c h ras p s ó w . A u t o r z y u w a ż a j ą . U zwierząt. W p o p r z e d n i m przypadku pozornie niezmienione oko może mieć fałdy siatkówki lub rozsiane obszary dys­ plazji. Długotrwale o d w a r s t w i o n a s i a t k ó w k a m o ż e j u ż nie f u n k c j o ­ n o w a ć . ż e w d r u g i m o k u p o j a w i ą się o b j a w y c h o r o b y z w i e l o m a c e c h a m i . Opisano sfigmo­ manometrie dopplerowską u psów i kotów. gdy siatkówka jest przewlekle odwarstwiona. Nadciśnienie. c h o w c h o w . chociaż taki objaw u zwierzęcia z o d w a r s t w i e ­ niem siatkówki niekoniecznie dowodzi związ­ ku p r z y c z y n o w e g o .625 m g raz d z i e n n i e (1/85 mg tabletki a m l o d y p i n y ) i p o ­ m a g a z n a c z n i e z r e d u k o w a ć ciśnienie k r w i (Hen i k i in. ż e t e r a p i a a m l o d y p i n a daje dobre efekty u kotów z nadciśnieniowa retinopatią i chorobą nerek.1. p r o w a d z ą c e do o d w a r s t w i e ­ nia. w szczególności u kotów. to akita. ale nagle odwarstwiona często odzyskuje swoje funkcje po wyleczeniu nadciśnienia. t a k j a k ma to m i e j s c e w dysplazji s i a t k ó w k i l u b a n o m a l i i o k a u p s a collie. nie występuje często u p s ó w i k o t ó w . szetlandzki pies pasterski. s a m o y e d .Siatkówka i ciało szkliste O k o z o d w a r s t w i e n i e m siatkówki powstaje ja­ k o s k u t e k n a d c i ś n i e n i a . ale j e s t o n a n a tyle w y s o k a . M o ż e też w y s t ą p i ć kilka o b j a w ó w p o p r z e d z a j ą c y c h . a b y w a r t o b y ł o p o d j ą ć leczenie. w drugim oku występuje świeże odwarstwienie i p o w o d u j e całkowitą ślepotę. ale też aplikowanie 1. 1997). O c z y ­ wiście. Trudno jest ocenić częstość spontanicznej repozycji siatkówki po n o r m a l i z a c j i ciśnienia k r w i . Otrzymanie wiarygodnego wyniku u spokoj­ nego zwierzęcia w y m a g a czasu. chociaż bardziej wiarygodną m e t o d ą (i bardziej kosztowną) jest p o m i a r oscylometryczny. który daje d o b r e w y n i k i ( B o d e y i M i c h e l i 1 9 9 6 ) . bernardyn. B o d e y i Micheli 1996. Jeśli w y s t ę p u j e j e d n o s t r o n n e o d w a r s t w i e n i e . M o ż e b y ć też tak.

electroretinogram). aby twardówka z n a l a z ł a się w p o z y c j i p r z e c i w n e j od m i e j s c a o d ­ w a r s t w i e n i a p r z e z w y g i ę c i e t w a r d ó w k i . Alterna­ tywnie repozycję można osiągnąć przez wyko­ nanie blizny naczyniówkowo-siatkówkowej dro­ gą krioaplikacji. aby następnie utracić n a stałe w z r o k . B a ­ d a n i e jest j e d n a k k l u c z o w e dla o d r ó ż n i e n i a p r o ­ blemów. D l a t e g o p s y z S A R D p o w i n n y przejść badania endokrynologiczne.4 Leczenie idiopatycznego odwarstwienia siatkówki O d w a r s t w i e n i e s i a t k ó w k i . Większość p s ó w ostatecznie zdiagnozowanych z S A R D doznało szybko postępującej. 1 9 9 1 . O s t a t n i o z e s p ó ł t e c h n i k c h i r u r g i c z n y c h ciała szklistego i siatkówki stosowany w okulistyce l u d z k i e j w y k o n u j e się u p s ó w . 1 9 9 2 ) . W takich przypadkach agresywna tera­ pia przeciwzapalna prednisolonem ogólnie w d a w c e 1. 1 9 7 6 . poza psem. Podczas gdy zebranie w y w i a d u na temat na­ głej u t r a t y w z r o k u j e s t d o ś ć o c z y w i s t e . może być p r z e d a r c i o w e lub n i e p r z e d a r c i o w e (patrz. p o n i e w a ż nie istnieje t y p o w e leczenie S A R D . Pacjenci m o g ą doznać wtedy nagłej utraty wzroku. t a k i e j a k z e s p ó ł C u s h i n g a . k t ó r e p o j a w i ł o się b e z żadnych oczywistych predyspozycji. 1 9 9 7 ) .p r z y s a d k a . Niektóre zwierzęta w jednej minucie widzą. Vainisi i P a c k o 1 9 9 5 ) . W t a k i m p r z y p a d k u E R G m o ­ ż e w y d a w a ć się p o s t ę p o w a n i e m a k a d e m i c k i m . M a t t s o n i in. z n a n a j a k o retinopatia z w i ą z a n a z n o w o t w o r e m . W a r t o s k o r z y s t a ć r ó w n i e ż z bardziej specjalistycznych m a t e r i a ł ó w na t e m a t chirurgii ciała szklistego i s i a t k ó w k i (Smith 1999. U p s ó w z S A R D nie dowiedziono związku z chorobą n o w o t w o r o w ą ale u w i e l u w y s t ę p u j ą d e f e k t y na osi p o d w z g ó r z e . związanego z uogólnionym zakażeniem. w których E R G potwierdza aktywność siatkówki. ale n i e z u p e ł n e j u t r a t y w z r o k u . rozdz.5 mg/kg z a z a t i o p r y n ą 2 mg/kg j e ­ d e n r a z d z i e n n i e w d a w c e z m n i e j s z a j ą c e j się d o 0. Podobna choro­ ba u c z ł o w i e k a . t o b a d a ­ nie w i e l u p r z y p a d k ó w w naszej klinice i b a d a n i a w k i l k u i n n y c h p o k a z u j ą .5 mg/kg. Z a r y s twardówki może ulec zmianie. 9. Przyczyną odwarstwienia siatkówki m o g ą b y ć także c h o r o b y g r z y b i c z e n a skutek ziarniniak o w e g o zapalenia siatkówki lub naczyniówki. E R G p o z w o l i ł o na p o s t a ­ w i e n i e r o z p o z n a n i a w takich p r z y p a d k a c h . czą­ steczek n a d r o d z e widzenia. Taki n a g ł y o b j a w jest j e d n a k d o ś ć rzadki. sudden acquired retinal degene­ ration) o p i e r a się na w y w i a d z i e . W trzeciej m e t o d z i e p ł y n p o d s i a t k ó w k o w y można usunąć przez twardówkę.1). N i e p o z n a n o m e c h a n i z m u nagłej utraty w z r o ­ ku i n i e ma p o d o b n e j c h o r o b y u c z ł o w i e k a ani u innych zwierząt.9. . O d w a r s t w i e n i a p r z e d a r c i o w e najlepiej l e c z y się c h i r u r g i c z n i e j e d n ą z t r z e c h t e c h n i k . natomiast azatiopryną w y m a g a dłuższe­ go czasu. S t e r o i d y z a c z y n a j ą d z i a ł a ć p o 4 8 godz.2 Nagłe nabyte zwyrodnienie siatkówki Rozpoznanie nagłego nabytego zwyrodnienia s i a t k ó w k i ( S A R D . O c z y w i ś c i e w s z y s t k i e te m e t o d y p o w i n n y o d b y w a ć w s p e ­ cjalistycznej k l i n i c e . a n t y g e n o w o p o d o b ­ n y c h do cząsteczek z n a j d o w a n y c h w k o m ó r k a c h r a k a m a ł o k o m ó r k o w e g o . diatermii lub fotokoagulacji p r z e z źrenicę. 9. L e ­ czenie polega na podaniu itrakonazolu (Carlton i in. 1. R o z p o z n a n i e m o ż n a p o s t a ­ wić na podstawie wizualizacji organizmów po­ b r a n y c h z n a k ł u c i a ciała s z k l i s t e g o l u b p r z e z określenie p o z i o m u p r z e c i w c i a ł w s u r o w i c y .. że z m i a n y o k r e ś l a n e jako nagła utrata wzroku m o g ą zawierać dość duży wachlarz możliwości. L e c z e n i e w t y c h d w ó c h p r z y p a d k a c h r ó ­ żni się w k i l k u w a ż n y c h k w e s t i a c h .1. w k t ó r y m d o ­ w i a d u j e m y się o n a g ł y m n i e w y j a ś n i o n y m u p o ­ śledzeniu widzenia i całkowitym braku aktyw­ ności siatkówki na elektroretinogramie (ERG. p r a w d o p o d o b ­ n i e w czasie k i l k u dni.82 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt jaskra. i należy podejrzewać centralną przy­ c z y n ę ślepoty. J a c o b s i in. któ­ rej t o w a r z y s z y o b j a w k r ą ż ą c y c h przeciwciał. takimi m i k r o o r g a n i z m a m i j a k Crypotococcus neoformans l u b Neosporum canis. p o j a w i a się z w ł a s z c z a w p r z y ­ p a d k u raka m a ł o k o m ó r k o w e g o płuc. lub p r z y n a j m n i e j n i e p r a w i d ł o w o ś c i w teście s t y m u ­ lacji A C T H (Van d e r W o e r d t i in.

Rozdział 1 0

Nerw wzrokowy

10.1 Zapalenie nerwu wzrokowego ®
Z a p a l e n i e n e r w u w z r o k o w e g o o b j a w i a się n a g ł ą ślepotą, a r o z p o z n a n i e r ó ż n i c o w e o b e j m u j e n a ­ głe n a b y t e z w y r o d n i e n i e s i a t k ó w k i i o ś r o d k o w ą ślepotę. Podane cechy kliniczne pozwalają na rozpoznanie obrzęku nerwu wzrokowego. Pro­ blem polega na tym, że ocena wyglądu obrzęku g ł o w y n e r w u w z r o k o w e g o jest b a r d z o t r u d n a , jeśli n i e n i e m o ż l i w a , d o o d r ó ż n i e n i a o d o b r z ę k u brodawki, który może bvć widoczny w zmia­ nach rozrostowych, prowadzących do ślepoty

Postępowanie w nagłym zapaleniu nerwu wzrokowego. 1. Wykonanie pełnego badania okulistycznego. 2. Zwrócenie szczególnej uwagi na reakcję źrenicy na światło i swinging light test. 3. Ocena innych parametrów neurologicznych z podejrzeniem GME. 4. Kortykosteroidy ogólnie w dawce 1-2 mg/kg. Rokowanie w zapaleniu nerwu wzrokowego. 1. Czas trwania ślepoty jest ważnym objawem prognostycznym - ślepota dłuższa niż 5 dni rokuje niepomyślnie. 2. Stopień obrzęku nerwu wzrokowego i krwotoku potencjalnie źle rokują, chociaż mogą ustąpić po intensywnej terapii. 3. Stopień bladości tarczy nerwu wzrokowego jest ważnym objawem sugerującym początek zaniku siatkówki.

ośrodkowej. Ogólnie różnica polega na tym, że zapalenie nerwu wzrokowego powoduje dys­ funkcję widzenia, podczas gdy obrzęk brodaw­ ki nie, jeśli nie jest skutkiem u s z k o d z e n i a w e wnątrzczaszkowego, które dodatkowo może być przyczyną ślepoty. Obrzęk głowy nerwu w z r o k o w e g o c h a r a k t e r y z u j e się k o p u l a s t y m p o ­ większeniem brodawki wzrokowej z z a m a z a n ą nieostrą krawędzią tarczy i krwotokami na po­ w i e r z c h n i . Z d o ś w i a d c z e n i a a u t o r a k r w o t o k i na tarczy n e r w u w z r o k o w e g o są bardziej p r a w d o ­ podobne w zapaleniu n e r w u w z r o k o w e g o niż w obrzęku brodawki, chociaż w obu przypad­ kach naczynia tarczy są nastrzykane. Na dzień dzisiejszy nie m a j e d n a k o s t a t e c z n e g o d o w o d u , ż e jest t o p r a w d a . Podstawowy problem dotyczy wystąpienia innych zapalnych ognisk neurologicznych. Ko­ nieczne jest pełne badanie neurologiczne i nie­ ocenione zastosowanie tomografii komputero­ wej (TK) lub rezonansu m a g n e t y c z n e g o (MR) w celu uwidocznienia innych u s z k o d z e ń wewnątrzczaszkowych. Zapalenie nerwu wzroko­ w e g o u ludzi występuje przy stwardnieniu roz­ sianym, a u psów jako objaw ziarniniakowatego zapalenia m ó z g u i opon m ó z g o w y c h (GME, granulomatous meningoencephalitis). Dlatego warto zbadać, czy istnieją inne objawy G M E . B e z w z g l ę d u j e d n a k n a to, l e c z e n i e p o l e g a n a ogólnym podawaniu steroidów w dawkach przeciwzapalnych, niekiedy przez dłuższy czas, tak aby po odstawieniu leku nie docho­ dziło do n a w r o t ó w ślepoty. Jeśli nie ma możli­ wości wykonania elektroretinografii przez spe-

84

Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt c z y ć się z r o z r o s t e m w e w n ą t r z c z a s z k o w y m . M o ż e mieć to w p ł y w na widzenie głównie przez d w a m e c h a n i z m y . J e d n y m z n i c h jest w z r o s t ciś­ nienia śródczaszkowego, drugi to bezpośredni w p ł y w n a t r a k t y w z r o k o w e . Najczęściej w y s t ę ­ pującą chorobą powodującą nagłe zmniejszenie zdolności widzenia jest guz na poziomie skrzy­ żowania n e r w ó w wzrokowych, powodujący je­ g o k o m p r e s j ę . Najczęściej s ą t o m a k r o g r u c z o l a k i p r z y s a d k i , k t ó r e m o g ą , ale nie m u s z ą , w i ą z a ć się z z a b u r z e n i a m i h o r m o n a l n y m i i o c z y w i s t y ­ mi o b j a w a m i , j a k p o l i d y p s j a i p o l i u r i a . W s z y s t ­ kie t e w e w n ą t r z c z a s z k o w e u s z k o d z e n i a w y m a ­ gają b a d a ń zarówno neurologicznych, okuli­ stycznych, jak również onkologicznych.

cjalistę l u b T K / M R , l e k a r z w e t e r y n a r i i m u s i z a ­ chować zdolność widzenia u zwierzęcia i nic n i e traci, jeśli p o d a leki p r z e c i w z a p a l n e . Zagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego ma taki sam w p ł y w na wzrok, b e z w i d o c z n y c h zmian w dnie oka, g d y dotyczy to głowy n e r w u wzrokowego; USG obszaru zagałkowego może b a r d z o p r z y d a ć się w r o z w i ą z a n i u p r o b l e m u . Częstość występowania tego schorzenia jest ni­ ska, ale p r z y c z y n a nie j e s t j a s n a .

10.2 Ślepota centralna ®
Ś l e p o t a n i e z w i ą z a n a z c h o r o b ą gałki l u b z p o z a c z a s z k o w ą c z ę ś c i ą n e r w u w z r o k o w e g o m o ż e łą­

Wnioski

Nagłe przypadki okulistyczne to fascynująca d y s c y p l i n a , w której r z a d k o d o c h o d z i do z a g r o ­ ż e n i a życia, a z n i e s i e n i e b ó l u w w i d z ą c y m o k u jest najistotniejsze. C z ę s t o l e k a r z m u s i zająć się tym już podczas pierwszej wizyty, ponieważ przy znacznie zwężonej źrenicy najlepiej nie­ z w ł o c z n i e p o d j ą ć l e c z e n i e . Istotne jest b o w i e m zachowanie poprawnej pierwotnej pozycji po­ w i e k p r z y ich u s z k o d z e n i u . P o d o b n i e o p ó ź n i e ­ n i e w l e c z e n i u ostrej j a s k r y p r a w i e z a w s z e p r o ­ wadzi do całkowitej ślepoty. Nie zawsze spec­ jalista m u s i k o n s u l t o w a ć p r z y p a d e k , r ó w n i e d o ­ brze m o ż e to być lekarz weterynarii pierwszego kontaktu.

Najważniejsze jest z a c h o w a n i e r ó w n o w a g i w s t o p n i o w y m podejściu do tych p r o b l e m ó w , co p o k a z a n o w w i e l u d i a g r a m a c h książki, a b a r ­ dziej s z c z e g ó ł o w ą w i e d z ę z a w a r t o w tekście. P o ­ zwala ona na scementowanie i zrozumienie m e ­ c h a n i z m ó w r o z w o j u patologii p o j a w i a j ą c y c h się w chorobie, a t y m s a m y m u s p r a w n i a o p t y m a l n y schemat leczenia. M a m y nadzieję, że połączenie tych sposobów ulepszy postępowanie wetery­ naryjne w wielu nagłych przypadkach okuli­ stycznych.

David

William

2002

Następnie puścić powiekę. Jeśli zwierzę jest nadpobudliwe. 90 I I l I I I I I I I I I I I I I I I I I I 80 5 10 15 20 odczyt na skali tonometru Schiotza . ale t o n o m e t r S c h i o t z a m o - Tabela Friedenwalda z 1 9 5 5 r. Schirmer tear test) Opakowanie należy otworzyć i wyjąć pasek z plastikowego woreczka. 2. ale m o ż n a z a s t o s o ­ w a ć takie s a m e kryteria. należy zmierzyć długość mokrego pa­ p i e r u . Evans) Metody diagnostyczne w okulistyce weterynaryjnej 1. Wywinąć jedną ręką dolną powiekę i umieścić pasek zagięty ponad krawędzią powieki.na s u c h e z a ­ palenie rogówki i spojówek. p r z y k ł a d a j ą c g o d o o p a k o w a n i a testu lub do linijki. można za­ t e m uznać. króliki). Pomiar ciśnienia śródgałkowego (IOR intra-ocular pressure) tonometrem Schiotza U m a ł y c h zwierząt najlepiej jest stosować ton o m e t r a p l a n a c y j n y . Należy uważać. Jeśli n i e m a ż a d n y c h oznaczeń. a b y nie zgubić paska. natomiast pomię­ d z y 5 a 10 mm/min w s k a z u j ą na w c z e s n e lub nie­ w i e l k i e z m i a n y w w o d n e j w a r s t w i e filmu ł z o w e go. N i e w i e l k i e ssaki p r o d u ­ k u j ą m n i e j s z ą ilość łez (np. Test łzowy Schirmera (STT. U n i e k t ó r y c h k o t ó w ze z d r o w ą p o w i e r z c h n i ą o k a w a r t o ś c i s ą b a r d z o m a ł e . Po minucie u s u w a m y go i odczytujemy wy­ nik. Wiele badań podaje różny zakres wartości prawidłowych u różnych gatunków. że test Schirmera p o w y ż e j 15 mm/min ś w i a d c z y o p r a w i d ł o w e j p r o d u k c j i łez u kota l u b u p s a .Dodatek A (opracował T. Przy odrobinie w p r a w y możliwe będzie rów­ noczesne umieszczenie dwóch pasków w obu o c z a c h i w y k o n a n i e t e s t u S c h i r m e r a w t y m sa­ m y m czasie. aby pasek nie w y p a d ł . M o ż e mieć on kolorowy wskaźnik (Schering-Plough/Eagle V i s i o n ) . m o ż n a delikatnie t r z y m a ć p o w i e k i w p o z y c j i z a m k n i ę t e j . Wartości p o n i ż e j 5 m m / m i n . d l a t e g o nie­ liczne b a d a n i a d o w o d z ą z n a c z n e r ó ż n i c e w w a r ­ tościach S T T u r ó ż n y c h ras.

5 g. . N a ­ stępnie u m i e s z c z a się na niej t o n o m e t r Schiotza i odczytuje wartości.0 g m o ż n a p r z e d ­ stawić w postaci w y k r e s u punktowego. Optymalna metoda stosowania tonometru Schiotza polega na kilku pomiarach z różnym obciążeniem. N a j l e p s z a o c e n a ciśnienia ś r ó d g a ł k o w e g o to przyjęcie osi y. przy p e w n y m doświadczeniu. 1977a. ale n a j n o w s z e w n i o s k i d o w o ­ d z ą że oryginalna tabela F r i e d e n w a l d a z 1955 ro­ ku (Friedenwald 1957) jest najdokładniejsza i m o ­ ż n a ją z a s t o s o w a ć u p s a (Miller i Pickett 1992a). a m n i e j s z e w a r t o ś c i na w y s o k i e ciśnienie śródgałkowe).5 g i 10.Metody diagnostyczne w okulistyce weterynaryjnej że również. a b y stopa t o n o m e t r u znalazła się w ś r o d k u r o g ó w k i . Peiffer i in. w y k o ­ r z y s t u j ą c d a n e z o r y g i n a l n e j tabeli F r i e d e n w a l ­ da. ubiegłego wieku p r z y c z y n i ł y się do p o w s t a n i a tabeli z wartościa­ 87 mi u ludzi (Friedenwald 1957). 1977b). p o n i e w a ż zagłębienie t w a r d ó w k i m o ż e s p o w o d o w a ć zafał­ szowanie w y n i k ó w ciśnienia ś r ó d g a ł k o w e g o . O s o b n e o d c z y t y o b c i ą ż e n i e m 5. a także u k o t a (Miller i Pickett 1992b). gdzie t w a r d o ś ć o k a jest o d w r o t ­ n i e p r o p o r c j o n a l n a d o w g ł ę b i e n i a (np. N o s zwierzęcia t r z y m a się w pozycji p i o ­ n o w e j . Od tego czasu opublikowano wiele opracowań proponują­ c y c h z a s t o s o w a n i e r ó ż n y c h tabel dla t o n o m e t r u Schiotza p r z y b a d a n i u o k a psa (Peiffer i in. B a d a n i a F r i e d e n w a l d a opublikowane w latach 50.0 g.5 g. aby r o g ó w k a b y ł a u ł o ż o n a p o z i o m o . O b o k u k a ­ z a n o ją dla wartości 5. Wartości ze skali s k o r e l o w a n o z ci­ ś n i e n i e m d z i ę k i tabeli. co pozwala na dokładniejsze okre­ ślenie ciśnienia ś r ó d g a ł k o w e g o . 7. 7. Należy miejscowo zakropić anestetyk na ro­ g ó w k ę . w y ż s z e wartości w s k a z u j ą n a m n i e j s z e ciśnienie śródgał­ k o w e .5 g. W a ż n e jest. do­ kładnie określić ciśnienie śródgałkowe. 10. T o ­ n o m e t r Schiotza jest tonometrem impresyjnym ( w g ł ę b i a j ą c y m ) .

Fakolityczne zapalenie jagodówki spowo­ d o w a n e s o c z e w k ą ( L I U .j a k w o b s z a ­ r z e b e z s o c z e w k o w y m w kształcie p ó ł k s i ę ż y c a . C i a ł k a g w i e ź d z i s t e w ciele s z k l i s t y m (astero­ id hyalosis): n a g r o m a d z e n i e cholesterolu/wapnia w ciele s z k l i s t y m . itd. chirurgiczne usunięcie gałki cofnięcie gałki ocznej do . Chemosis: obrzęk spojówki.Dodatek B (opracował T. B u p h t h a l m u s ( w o d o o c z e ) : p o w i ę k s z e n i e gał­ ki ocznej na skutek przewlekłej jaskry. lens-induced uveitis): uveitis s p o w o d o w a n e w y d o o s t a n i e m się b i a ł e k soczewki do komory przedniej. c h o w c h o w . Descemetocoele (przepuklina rogówki): uwypuklenie błony Descemeta przez głęboki u b y t e k z r ę b u r o g ó w k i w s k u t e k u r a z u lub g ł ę b o ­ kiego wrzodu rogówki. O b j a w uveitis. n a j c z ę ś c i e j u p s ó w r a s o l b r z y m i c h . Evans) Słownik okulistyczny A f a k i a (aphakic): b e z s o c z e w k i . Ewisceracja: chirurgiczne usunięcie zawarto­ ści o c z o d o ł u z w s z c z e p i e n i e m . C A I ( i n h i b i t o r a n h y d r a z y w ę g l a n o w e j . Enophthalmus: oczodołu. D o ł e k (faseta): z a g ł ę b i e n i e w r o g ó w c e p o k r y ­ te nabłonkiem przednim rogówki. M o ż e b y ć d z i e l o n e n a s t o p ­ nie o d 1 d o 4 . c z ę s t o z w i ą z a n e z n i e ­ p r a w i d ł o w y m w z r o s t e m rzęs (trichiasis). ta­ k i c h j a k b e r n a r d y n . widoczne po owrzodzeniu rogówki z ubytkiem zrębu. naj­ częściej b ó l e m r o g ó w k i . Efekt Tyndalla w przedniej k o m o r z e oka: r o z p r a s z a n i e cienkiej w i ą z k i ś w i a t ł a p r z y p r z e ­ chodzeniu przez przednią komorę. C z ę s t o p a ­ cjenci m a j ą przewlekłe zapalenie rogówki na skutek nadmiernej ekspozycji. spowodowa­ ne w z r o s t e m z a w a r t o ś c i b i a ł e k w c i e c z y w o d n i ­ stej. Częste u ras b r a c h y c e f a l i c z n y c h . Enukleacja: ocznej. silikonowej protezy. Exophthalmus (wytrzeszcz gałek ocznych): wypadnięcie gałki ocznej z oczodołu. Chalazion (gradówka): przewlekły zapalny ziarniniak powstający na skutek zatrzymania wydzieliny z gruczołów Meiboma. Ectropion (wywinięcie powiek): wywinięcie p o w i e k . Egzenteracja (wypatroszenie): chirurgiczne u s u n i ę c i e gałki ocznej i s t r u k t u r z e w n ą t r z g a ł k o wych. w w i e l u p r z y ­ padkach. E R G (elektroretinografia): elekrofizjologiczna m e t o d a p o m i a r u reakcji s i a t k ó w k i n a ś w i a t ł o . E n t r o p i o n ( p o d w i n i ę c i e p o w i e k ) : najczęściej d o t y c z y trzeciej p o w i e k i . car­ bonic anhydrase inhibitor): lek. Distichiasis (dwurzędowość rzęs): włosy ro­ snące z gruczołów Meiboma. p a t r z Synchysis scintillans. k t ó r y z m n i e j s z a t w o r z e n i e cieczy w o d n i s t e j p r z e z ciało r z ę s k o w e w leczeniu jaskry. Wskazaniem jest zakażenie oka i tkanek o c z o d o ł u i/lub n o w o t w ó r z p r z e r z u t a m i . Związany z drażnieniem lub bólem w oku. B l e p h a r o s p a s m u s (skurcz p o w i e k ) : t o n i c z n y lub kloniczny skurcz mięśnia okrężnego oka.

Katarakta (zaćma): zmętnienie soczewki. Ś r o d k o w a część r o g ó w k i p o d c z a s s n u m o ż e u l e ­ g a ć ekspozycji i dlatego w y s y c h a . B a d a n i e p r z e z d o t y k b o c z n e g o k ą t a o k a . P r z e w a ż n i e j a k o objaw deficytów neurologicznych. H y p h a e m a (krwotok do przedniej komory oka): n a g r o m a d z e n i e czerwonych ciałek krwi łub krwi w przedniej komorze oka. W e w n ę t r z n y . n a d c i ś n i e n i e m u k o t ó w l u b u r a z e m gałki o c z n e j . Przeważnie z w i ą z a n e z k o a g u l o p a t i ą . uogólnione zaczerwienienie spojówki. m o ż e b y ć t a k ż e o b e c n y p r z y z a p a d n i ę c i u gałki ocznej. Na­ leży je odróżnić od stwardnienia jądra soczewki. szczególnie u kotów.z ostre­ g o r o p n e g o z a k a ż e n i a gruczołu M e i b o m a . Paracenteza: pobieranie próbki cieczy wodni­ stej z p r z e d n i e j k o m o r y za p o m o c ą igły.Słownik okulistyczny G l a u c o m a (jaskra): z w i ę k s z o n e ciśnienie śród­ g a ł k o w e . Limfocytarne/płazmocytarne zapalenie spo­ j ó w e k : z a p a l e n i e s p o j ó w e k często t o w a r z y s z ą c e ł u s z c z c e . p o w o d u ­ jące przenikanie cieczy wodnistej do zrębu ro­ g ó w k i . I r i d o d o n e s i s : drżenie t ę c z ó w k i przy p o r u s z a ­ niu okiem (przez badającego). . takich jak owczarek n i e m i e c k i i collie. Rogówka: przezroczysta przednia część oka ł ą c z ą c a się z t w a r d ó w k ą w r ą b k u . p o s t ę p u j ą c a śle­ pota występująca u wielu ras p s ó w i u k o t ó w abisyńskich. k t ó ­ re powinny być pozbawione włosów. Prążki Haaba: pęknięcia w błonie Descemeta w w y n i k u r o z c i ą g n i ę c i a gałki o c z n e j . R z ę s y e k t o p o w e : w ł o s y r o s n ą c e z miejsc. P o s t ę p u j ą c y z a n i k s i a t k ó w k i ( P R A . w ł a g o d n i e j s z y c h p r z y p a d ­ kach. o b r z ę k i e m rogówki i mozliwvmi pęknięciami w błonie Des c e m e t a (prążki H a a b a i . s p o t y k a n e w z a p a ­ leniu błony naczyniowej i zespole H o m e r a . Rozpoznanie na podstawie ERG. Patrz G l a u c o m a (jaskra). Ropa najczęściej opada na dno. C z ę s t o z w i ą z a n e z uveitis. Pannus (łuszczka): patrz Przewlekłe po­ wierzchowne zapalenie rogówki. Swiatłowstręt: nieprawidłowa reakcja lub strach p r z e d światłem. W of t a l m o s k o p i e w i d o c z n e są n a c z y n i a s i a t k ó w ­ ki. przyczyna nie­ znana. 89 Osad na rogówce: nagromadzenie komórek n a tylnej p o w i e r z c h n i r o g ó w k i . b r a k i e m reakcji zrenicv na światło. Przewlekłe powierzchowne zapalenie ro­ g ó w k i (łuszczka): p o w i e r z c h o w n e . progres­ sive retinal atrophy): w r o d z o n a . C z ę s t o o b j a w i a sie r o z s z e r z o n ą ź r e n i ­ cą. a s i a t k ó w k a ma z w i ę k s z o n y o d b l a s k . wypełniając dolny kąt przedniej komory. L i m b u s (rąbek r o g ó w k i ) : p o ł ą c z e n i e r o g ó w ­ ki z t w a r d ó w k ą . s k ą d w y w o d z ą się cebulki włosowe. Przewa­ żnie na p o w i e k o w e j części s p o j ó w k i i w y w o d z ą ­ ce się z g r u c z o ł ó w M e i b o m a . g ł ó w n i e limfocytarne zapalenie rogówki spotykane w ró­ żnych postaciach u psów. Ostrość: z d o l n o ś ć w y r a ź n e g o w i d z e n i a szcze­ gółów obiektu. Lagophthalmus (niedomykalność powiek): p o w i e k i nie przylegają przy p r ó b i e ich z a m k n i ę ­ cia. Plasmoma: patrz Grudkowe zapalenie spo­ jówek. Grudkowe zapalenie spojówek: zapalenie s p o j ó w e k o etiologii w i r u s o w e j . Często w y ­ stępuje p r z y j a s k r z e lub u n e r w o w y c h z w i e r z ą t . SARD (sudden acquired retinal degeneration): ślepota c h a r a k t e r y z u j ą c a się n a g ł y m p o c z ą t k i e m i płaskim elektroretinogramem. p r z e w a ż n i e z w i ą z a n y z zapaleniem tęczówki lub zapale­ n i e m t ę c z ó w k i i ciała r z ę s k o w e g o . Ptosis: o p a d n i ę c i e p o w i e k i . Meibomianitis: zapalenie gruczołów Meibo­ ma powodujące jakościowe zaburzenia produk­ cji łez i z w i ę k s z o n e p a r o w a n i e ł e z . w której g r u d k i c h ł o n n e n a d a j ą g r u d ­ k o w y w y g l ą d lub. Hypopyon: nagromadzenie ropy w przedniej k o m o r z e oka. Gonioskopia: badanie optvczne kąta tęczówkowo-rogówkowego za pomocą goniosoczewki w celu p o w i ę k s z e n i a . P r o p t o s i s : w y p a d n i ę c i e gałki ocznej p o z a p o ­ w i e k i (patrz W y t r z e s z c z g a ł e k o c z n y c h ) . Mydriasis: rozszerzenie źrenicy. H o r d e o l u m (jęczmień): j ę c z m i e ń z e w n ę t r z n y w y n i k a z r o p n e g o zakażenia gruczołu ł o j o w e g o w z d ł u ż krawędzi powieki. Związane ze zwichnięciem soczewki. M i o s i s : z w ę ż e n i e źrenicy. uveitis. takich jak ze­ spół H o m e r a lub porażenie n e r w u twarzowego. C z ę s t o w a d z i e t o w a r z y s z y w r z ó d r o g ó w k i w części ś r o d k o w e j .

iri­ docyclitis l u b w g ł ę b o k i m keratitis. . różowo-czerwone zabarwienie otaczającej ro­ gówki jako skutek nastrzykania gałęzi przed­ n i c h tętnic r z ę s k o w y c h . w p r z e b i e g u cyclitis. Staphyloma (garbiak): uwypuklenie lub wypadnięcie rogówki lub twardówki. S y n c h y s i s scintillans ( r o z p ł y w s k r z ą c y ciała s z k l i s t e g o ) : u p ł y n n i a n i e ciała s z k l i s t e g o .90 Słownik okulistyczny Tarsorafia: z s z y c i e k r a w ę d z i p o w i e k s z w a m i . W c i a ł k a c h g w i e ź d z i s t y c h w ciele szkli­ s t y m b i a ł y o s a d m i e s z a się z c i a ł e m s z k l i s t y m i tylko w i b r u j e p o d c z a s p o t r z ą s a n i a . przewa­ żnie zawierające przylegającą tkankę naczy­ niówki. j a g o d ó w k a ) : tę­ c z ó w k a . Trichiasis (nieprawidłowy wzrost rzęs): w ł o ­ sy lub rzęsy dotykają gałki ocznej i p o w o d u j ą drażnienie rogówki. J e s t fagocytowana. Z a c z e r w i e n i e n i e ciała r z ę s k o w e g o : r o z s i a n e . U v e a (błona naczyniowa. P r z e d ­ n i a b ł o n a n a c z y n i o w a : t ę c z ó w k a i ciało r z ę s k o ­ we. Sklepienie (spojówki): część spojówki. Znacznie głębsze u psa niż u człowieka. n a l e ż y o d r ó ż n i ć od ciałek g w i a ź d z i s t y c h w ciele szkli­ s t y m (asteroid hyalosis). Tylna błona naczyniowa: naczyniówka. Zespół Homera: denerwacja sympatyczna oka powodująca zwężenie źrenicy. dlatego powoduje zapalenie bło­ ny n a c z y n i o w e j . V K H (zespół Vogta-Koyanagiego-Harady): wrodzona choroba autoimmunologiczna. opadnięcie p o w i e k i i z a p a d n i ę c i e gałki o c z n e j . Stwardnienie jądra: naturalny proces starzenia soczewki p o w o d u j ą c y stwardnienie jądra soczew­ ki (wzrost w ł ó k i e n soczewki trwa całe życie). widoczne są jasne punkty spadające w dół. t y l n e ) : p r z y l e g a ­ nie tęczówki do rogówki lub torebki przedniej soczewki. najczęściej p o z i o m y m s z w e m m a t e r a c o w y m lub poziomym szwem Lemberta. która ł ą c z y s p o j ó w k ę gałki z e s p o j ó w k ą p o w i e k i k t ó ­ r a n i e p r z y c z e p i a sie d o p o w i e k ani d o g a ł k i ocznej. Jeśli p o t r z ą s a m y g ł o w ą zwierzęcia. Suche zapalenie rogówki i spojówki (KSC. w któ­ rej m e l a n i n a t r a k t o w a n a j e s t j a k o a n t y g e n . s i w i e n i e i b i e l a c t w o z d e p i g mentacją struktur okołogałkowych i innych. S y n e c h i a e (zrosty: p r z e d n i e . dlatego pobranie komórek na badania cytolo­ giczne m o ż e być trudne. keratoconjunctivitis sicca): z m n i e j s z o n a i l o ś c i o w a produkcja łez powodująca zmiany patologiczne rogówki i spojówki. ciało r z ę s k o w e i n a c z y n i ó w k a .

5% krople 0.4% krople 0.25 g tabl.3% krople 0.015% krople 0.1% Dexamytrex Dexamytrex Tiacil Maxitrol Maxitrol Tobradex Comeregel Betadrin Naclof Difadol Calcium Dobesilate Postać 0.Elektromet Alcon Schering-Plough Alcon Polfa Warszawa Polfa Warszawa Dr Mann Pharma Dr Mann Pharma Virbac Alcon Alcon Alcon Dr Mann Pharma Polfa Warszawa Novartis Polfa Warszawa Hasco-Lek Działanie IA W W sztuczne łzy AH H H PL przeciwzaćmowe SL SL SL SL SP PGF SM IA A+/A+/A+/osmotyczne V przeciwzapalne C+/SP SP SP VSP SP SP SP regenerujące nabłonek H NSP NSP uszczelniające naczynia Atropina Azapentacen Betaksolol Betametazon Bimatoprost Brymonidyna Brynzolamid Chloramfenikol Chlorek sodu Cyklosporyna A Cyprofloksacyna Deksametazon c+/- Dekspantenol Difenhydramina Diklofenak Dobesylan wapnia .2% krople krople 1 % maść 1 % maść 2% maść 5% krople maść 0. Producent Polfarma Alcon GlaxoSmithKline Polfa Warszawa Bioton Alcon Polfa Warszawa Polfa Warszawa Polfa Warszawa Alcon Bioton Alcon Alcon Polfa Warszawa Schering-Plough Allegran Allergan Alcon Alcon Chema .1% zawiesina krople maść krople maść zawiesina krople żel krople 0.3% krople krople krople krople 1 % krople 0.03% krople 0. 3% maść 3% maść 1. Evans) Międzynarodowy spis leków Substancja czynna Acetazolamid Acyklowir Alkohol poliwinylowy Amikacyna Antazolina Nazwa preparatu Diuramid Cusiviral Zovirax Lacrimal Biodacyna Ophtalmicum Alergoftal Oftophenazol Spersallerg Atropinum sulfuricum 1% Quinax Betabion Betoptic Betoptic S Optibetol 0.5% krople 0.3% krople 0.Elektromet Chema .1% krople 0.1% krople 0.5% Garasone Lumigan Alphagan Azopt Cusi Chloramphenicol Detreomycyna Detreomycyna Adsorbonac Optimmune Ciloxan Proxacin Dexamethason 0.Dodatek C (opracował T.25% zawiesina 0.25 g tabl.5% krople maść 0.

3% .Vet Flarex Flucon Garasone Gentamicin 0.1% zawiesina 0. sztuczne łzy regenerujące nabłonek.92 Międzynarodowy spis leków Nazwa preparatu Trusopt Cosopt Emadine Cusi Erythromycin Neosynephrin-POS Paski fluoresceinowe Bio-Glo Paski fluoresceinowe Soft-Glo Cortineff Dicortineff Dicortineff Dicortineff .32% krople 0.05% krople 2% krople 2% krople 4% krople 2% krople 2% krople 2% krople żel Jelfa Jelfa Polfa Warszawa Polfa Warszawa Alcon Alcon Schering-Plough Polfa Warszawa Jelfa Polfa Warszawa Dr Mann Pharma Virbac Dr Mann Pharma Polfa Warszawa Jelfa Polfa Warszawa Dr Manna Pharma Dr Mann Pharma Pharm Supply Alcon Alcon Alcon Dr Mann Pharma Jelfa Jelfa Laboratories Cusi Alcon Dr Mann Pharma Pharm Supply Alcon Santen Novartis Ophtalmies Hexal AG ICN Polfa Rzeszów Alcon Santen Polfa Warszawa Dr Mann Pharma Dr Mann Pharma Vidisic EDO MP żel Dr Mann Pharma Corneregel żel Dr Mann Pharma Kwas hialuronowy Biolan Hyabak 0.1% maść maść zawiesina zawiesina 0.32% krople 0.Vet Gentamicin Gentamicin 0. sztuczne łzy sztuczne łzy sztuczne łzy Fluorohydrokortyzon Fluorometolon Gentamycyna Gramicydyna Hipromeloza Hydrokortyzon Hydroksypropyloguar Indometacyna Jod Karbachol Karbomer Oftagel Ketotifen Zaditen Kromoglikan disodowy Cromohexal Cromosol Cusicrom Lecrolyn Polcrom Vividrin Kwas poliakrylowy Vidisic 0.3% krople 0.5% Systane Indocollyre 0.3% Gentamytrex Tiacil Deksamytrex Dicortineff Dicortineff Dicortineff .5% krople krople krople i maść zawiesina maść zawiesina 0.Vet Artelac Artelac Edo CL Sicca Dacrolux Tears Naturale Free Tears Naturale II Vidisept Atecortin Oxycort A Neo-Cortef 1.15% krople Pharm Supply Pharm Supply .05% krople 0.15% krople 0.01% iniekcje wewnątrzgałkowe żel 0. sztuczni łzy regenerujące nabłonek.3% krople krople krople krople krople zawiesina maść krople krople 0.1% Vitreolent Miostat Postać 2% krople krople 0.3% maść 0.1% krople krople 0.1% zawiesina maść krople 0.5% maść 10% krople Producent Działanie Substancja czynna Dorzolamid Emedastyna Erytromycyna Fenylefryna Fluoresceina Merck & Co IA Merck & Co IA Al eon H Alcon A+ Ursapharm SM Rose Stone Enterprises D Rose Stone Enterprises D SP SP SP SP SP SP A+ VA+ A+ A+ A+ VA+ A+ A+ A+ VA+ sztuczne łzy sztuczne łzy sztuczne łzy sztuczne łzy sztuczne łzy sztuczne łzy sztuczne łzy SP SP SP sztuczne łzy NSP przeciwzaćmowe PM sztuczne łzy H przeciwalergiczne przeciwalergiczne przeciwalergiczne przeciwalergiczne przeciwalergiczne przeciwalergiczne regenerujące nabłonek.

5% krople 0. Lek Pharmaceuticals kropli + rozpuszczalnik maść Jelfa zawiesina Polfa Warszawa Alcon maść zawiesina Alcon krople Laboratories Cusi 0.1% krople Dr Mann Pharma 0.4% krople Novartis Ophtalmies zawiesina Jelfa maść Jelfa Alcon 1 % krople 2% krople Alcon 2% krople Polfa Warszawa krople Santen Santen krople krople Dr Mann Pharma krople Senju zawiesina Jelfa Alcon zawiesina maść Alcon 2% krople Pharm Supply Novartis Ophtalmies krople krople Novartis Ophtalmies Dr Mann Pharma krople 0.5% Sulfanizolon Alcaine Oculotect Gel VitA-POS Sulfacetamid Sulfacetamidum Postać krople 0.005% krople krople 0.5% Chibroxin Floxal Floxal Novestin Atecortin Oxycort A Isopto-Carpine Isopto-Carpine Pilocarpinum 2% Fotil Fotil Forte Normoglaucon Catalin Atecortin Maxitrol Maxitrol Filmabak Oculotect Fluid Oculotect Fluid Sine Vidisept Prednisolonum 0.05% krople 2% roztwór Producent Ursapharm Pharm Supply Pharm Supply Pharmacia Co Pharmacia Co Santen Krka Polfa Warszawa Działanie sztuczne łzy sztuczne łzy sztuczne łzy PGF PGF C+/H Z 93 Latanoprost Lewofloksacyna Lewokabastyna Lignokaina Lodoksamid Lomefloksacyna Metypranolol Nafazolina Nedokromil Neomycyna Norfloksacyna Ofloksacyna Oksybuprokaina Oksytetracyklina Pilokarpina Pirenoksyna Polimyksyna B Poliwidon Prednizolon Proksymetakaina Retinol 0.3% krople Dr Mann Pharma Dr Mann Pharma krople krople Polfa Warszawa krople Polfa Warszawa Alcon krople Polfa Warszawa krople krople Polfa Warszawa Novartis Ophtalmies krople 2% krople Aventis Pharma 0.5% maść Jelfa zawiesina Polfa Warszawa Lek Pharmaceuticals maść proszek do przyg.1% krople Alcon 3% krople Novartis Ophtalmies 0.Międzynarodowy spis leków Substancja czynna Nazwa preparatu Hylo-Comod Laservis Vismed Xalatan Xalacom Oftaquix Histimet Lignocainum Hydrochloricum 2% Allomide Okacin Betamann Betamann Normoglaucon Oftophenazol Betadrin Alergoftal Cincol Mibalin Oculosan Tilavist Neomycinum Dicortineff .5% krople Alcon żel Novartis Ophtalmies maść 10% krople Ursapharm Polpharma przeciwalergiczne C+lSL SL SL SM SM SM SM SM SM przeciwalergiczne AVAAAAAAAVAC+/C+/C+/A+/A+/PM PM PM PM PM PM przeciwzaćmowe AAAsztuczne łzy sztuczne łzy sztuczne łzy sztuczne łzy SP SP Z regenerujące rogówkę regenerujące rogówkę C+/- z .5% zawiesina Polfa Warszawa krople Polfa Warszawa 0.18% krople 0.Vet Bivacyn Bivacyn Dicortineff Dicortineff Maxitrol Maxitrol Neo-Cortef 1.3% krople Dr Mann Pharma 0.3% maść Dr Mann Pharma 0.25% krople 0.3% krople Pharm Supply 0.

25% krople 0.5% krople 0.5% krople 0.5% krople 0.05% krople Visine Spersallerg krople Tobrex 0.1% żel 0.5% Timohexal 0.004% krople Duotrav krople Posorutin 0.5% krople 0.5% Tropicamidum 1 % Cusimolol Duotrav Nyolol 0.25% krople 0.1% Gel Oftan Timolol Oftan Timolol Oftensin Oftensin Timo-Comod 0.5% krople krople krople krople krople żel Wyciąg z krwi V A C + - H NSP SP SM - lek weterynaryjny antybiotyk chemoterapeutyk działanie na bakterie Gram+ działanie na bakterie Gramdziałanie przeciwhistaminowe lek niesteroidowy przeciwzapalny lek steroidowy działanie sympatykomimetyczne PM W IA SL PL PGF Z D działanie parasympatykomimetyczne działanie przeciwwirusowe inhibitor anhydrazy węglanowej działanie sympatykolityczne działanie parasympatykolityczne analog prostaglandyny PGF 2alfa działanie miejscowo znieczulające barwnik diagnostyczny .25 % Timoptic 0.5% krople 1 % krople 0.005% krople Tropicamidum 0.5% krople krople 0.1% Timohexal 0.3% krople Tobrosopt Tobradex krople Travatan 0.25% krople 0.25% krople 0.94 Międzynarodowy spis leków Nazwa preparatu Postać Producent Polfa Warszawa Polfa Warszawa Dr Mann Pharma Polfarma Pfizer Novartis Ophtalmies Alcon Alcon Polfa Warszawa Alcon Alcon Alcon Ursapharm Polfa Warszawa Polfa Warszawa Alcon Alcon Novartis Ophtalmies Santen Santen Polfarma Polfarma Ursapharm Ursapharm Hexal AG Hexal AG Hexal AG Ursapharm Ursapharm Merck & Co Merck & Co Merck & Co Merck & Co Merck & Co Santen Santen Pharmacia Corporation ICN Polfa Rzeszów Działanie C+/C+/SM SM SM SM AAAAPGF PGF uszczelniające naczynia PL PL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL SL regenerujące rogówkę Substancja czynna Tetryzolina Tobramycyna Trawoprost Trokserutyna Tropi kam id Tymolol Sulfacetamidum 10% H-E-C krople Sulfanizolon krople Berberil 0.5% krople 0.25% Timohexal 0.5% Timolol-POS 0.05% krople Starazolin 0.5% Timoptic 0.25% krople 0.05% krople 0.3% maść 0.5% krople 0.25% krople 0.25% krople 0.25% Timoptic-XE 0.25% Timolol-POS 0.5% Timoptic-XE 0.25% Timo-Comod 0.1% krople 0.5% Cosopt Fotil Fotil Forte Xalacom Solcoseryl 0.3% krople Tobrex 0.

przytrzymać głowę zwierzęcia zgiętą do t y ł u p r z e z m i n u t ę p o p o d a n i u l e k u .co.1% kolagenozy z osocza. m i ę d z y p o d a n i e m miejscowym do tego samego oka ró­ żnych leków.uk). po upływie tego czasu należy sporządzić nowy. tobramycyny + 2. P r z y iniekcji d o ciała s z k l i s t e g o n i e z m i e r n i e w a ­ żne jest aby nie uszkodzić soczewki. Jeśli t o m o ­ żliwe.Międzynarodowy spis leków Ogólne instrukcje podawania l e k ó w N a l e ż y p o d a w a ć tylko j e d n ą k r o p l ę d o k a ż d e g o oka.3% cefuroksymu + inhibitor Jeśli osocze pobiera się działanie antykolagenazy roztwór. które nie są dostępne w d a n y m kraju. . Z a w s z e poczekać m i n i m u m 5 min. można otrzymać przez IDIS (www. Leki. Dobre miejscowe roztwory antybiotyków 0 nasilonym działaniu do stosowania u koni można sporządzić w następujący sposób: Nebcyna (tobramycyna) 4 części 40 mg/1 ml: 160 mg/4 ml Zynacef (cefuroksym) 250 mg rozpuszczone w 3 ml sterylnej wody: 250 mg/3 ml Osocze (z krwi pobranej od konia) 5 ml Roztwór zawiera 1. dodatkowe z EDTA wzmocni 95 Roztwór należy przechowywać w lodówce 1 zużyć do 48 godz. w przeciwnym wypadku odru­ c h o w e ł z a w i e n i e m o ż e z m y ć ś r o d e k .idis. z a n i m spłynie p r z e ­ wodem nosowo-łzowym. D a w k i i n i e k c j i d o ciała s z k l i s t e g o a n t y b i o t y ­ k ó w w l e c z e n i u enophthalmitis. a b y lepiej w c h ł o n ą ł się d o t k a n e k o k a . co dopro­ wadzi do zapalenia. na EDTA..

d.96 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Imię [i.] Gatunek Wiek/płeć Wywiad soczewka/przednia komora .

Test PCR może być przydatny w rozpoznaniu ze względu na trudność izolacji. ale nawet bez niego należy podejrzewać wysokie ciśnienie śródgałkowe. takie jak dorzolamid.1. wymaga intensywnej terapii miejscowej z octanem prednisolonu. aby stosować leki chroniące powierzchnię. Zastosowanie mannitolu w ostrej fazie jest cenne. że należy zastosować miejscowo leki przeciwwirusowe. 2. ale równocześnie powinno się podawać antybiotyki i leki przeciwzapalne (miejscowo niesteroidowe leki. Wcześniej należy jednak wykonać pełne badanie okulistyczne i profil hematologiczny: często bowiem zmiany zapalne śródgałkowe są objawem chłoniaka lub białaczki. że chlamydia jest odpowiedzialna za zapalenie. Intensywne zaczerwienienie spojówki związane z owrzodzeniem rogówki u psa mieszańca po wypadku komunikacyjnym Najważniejsza jest ocena całego oka. Należy zwrócić uwagę. nie zredukują ciśnienia szybko lub wystarczająco. który stosuje się raz dziennie. ślepotą. jak w tym przypadku. ponieważ uraz tępy powoduje ciężkie urazy wewnątrzgałkowe. natomiast odpowiedź negatywna wskazuje. nastrzykaniem n a d t w a r d ó w k i i o b r z ę k i e m rogówki u walijskiego Springer W tym przypadku pomiar ciśnienia śródgałkowego jest ważny. takie jak ketorolak). Tańszym rozwiązaniem jest leczenie kota miejscowo chlortetracykliną (aureomycyna). takie jak żel ze sztucznymi łzami lub preparaty z kwasem hialuronowym. Zapalenie spojówek wywołane przez chlamydie u domowego kota krótkowłosego Zapalenie spojówek u kota często powodują chlamydie (obecna nazwa brzmi Chlamydophila felis) lub herpeswirusem kocim. ponieważ miejscowo działające leki przeciwjaskrowe. że obrzęk spojówek może uniemożliwiać zamknięcie powiek. co może utrudnić szybkie gojenie wrzodu i dlatego radzi się. Wrzód powinien wygoić się w czasie od 7 do 10 dni. Uveitis z ropą w przedniej komorze oka u Jack Russel teriera Oko z głębokim hypopyon. aby uniknąć trwałej ślepoty. 3. należy mechanicznie usunąć martwy nabłonek. Pozytywna odpowiedź na terapię wyraźnie wskazuje. 4. Ostra spaniela jaskra z bólem. beta-agonista timoptol lub pilokarpina. Jeśli gojenie opóźnia się. takie jaktrifluorotymidyna lub acyklowir. . aby je przyspieszyć.

W niektórych ciężkich przypadkach cenna może być azatiopryna. Nadal istnieje możliwość uszkodzenia soczewki. Utrata cieczy wodnistej po usunięciu ciała obcego spowoduje ciężkie zapalenie. chociaż w wielu przypadkach leczenie nie jest skuteczne. następnie tarsorafię. 8.M. . 7. aby ułatwić repozycję gałki ocznej. które jest skutkiem ostrego całkowitego wysuszenia powierzchni.5. aby zapobiec ponownemu pojawieniu się zmian. którą pozostawia się na 2 tyg. pęknięcie torebki soczewki z wydostaniem się kory do przedniej komory spowoduje ciężkie uveitis z postępującą jaskrą w większości przypadków. 6. ale musi istnieć podejrzenie. Można spodziewać się zakażenia śródgałkowego. na które należy zwrócić uwagę. Perforacja gałki ocznej z uszkodzeniem rogówki. Crispin) Powinno podać się steroidy z dużą częstotliwością w celu redukcji obrzęku okołogałkowego i podtrzymać nawilżenie gałki ocznej za pomocą mokrego gazika lub dużej ilości substytutów łez w żelu. jak i ogólnie prenisolonu powyżej 1 mg/kg. tęczówki i prawdopodobnie soczewki Jest wiele spraw. Wypadnięcie gałki ocznej u pekińczyka (udostępnione dzięki uprzejmości dr S. Usunięcie soczewki jest jedynym sposobem leczenia. Wymaga się leczenia sztucznymi łzami i miejscowo cyklosporyną. Należy wykonać kantotomię boczną. Ostre suche zapalenie rogówki i spojówek po ogólnym podaniu sulfasalazyny Kluczowe w tym przypadku jest zaczerwienienie oka. Zapalenie twardówki z intensywnym zaczerwienieniem oka i grudkami twardówki u rotweilera Takie intensywne zapalenie twardówki wymaga zarówno miejscowego podania steroidów. Test Schirmera potwierdzi to w ciągu minuty. aby go wykonać.

10. 11. Descetocoele u West Highland White teriera Obecność uwypuklenia w centrum wrzodu świadczy o jego pogłębianiu się na dużą głębokość rogówki. Barwnikowe zapalenie rogówki może spowodować zakłócenie widzenia. Topniejący wrzód wywołany przez Pseudomonas u kuca szetlandzkiego Ten ostry nagły przypadek wynika z aktywności metaloprotein (kolagenaz i gelatynaz) pochodzących zarówno od Pseudomonas zakażających rogówkę. 12. W tym przypadku uszypułowany przeszczep spojówki nie wystarczy i może być konieczny przeszczep rogówkowo-twardówkowy. z wyjątkiem środkowej części wrzodu. Należy zwrócić uwagę na obrzęk rogówki. kiedy powierzchnia oka nie jest nawilżana. zagrożenie pęknięcia ściany rogówki. groźne w skutkach. Towarzyszy ono zapaleniu. w którym możliwy jest obrzęk lub gromadzenie wody. acetylocystelna i alfa 2 makroglobuliny antyproteazy w osoczu. dlatego konieczne jest szybkie wykonanie uszypułowanego przeszczepu spojówki.9. który uwidacznia się białym wyglądem rogówki Ten rodzaj wrzodu zalicza się do ostrych nagłych przypadków. jak i neutrofili przywołanych do ich zniszczenia. Przewlekłe suche zapalenie rogówki i spojówek przy barwnikowym zapaleniu rogówki Nagłym przypadkiem będzie bardziej przewlekłe suche zapalenie rogówki i spojówek. takiej jak EDTA. Uszkodzenie rogówki jest tak znaczne. który powoduje jej biały wygląd. Głęboki wrzód rogówki z brakiem obrzęku zrębu w środku. . Istnieje. że pozostaje mały obszar zrębu. przypominające nagłą ślepotę z owrzodzeniem rogówki. aby utrzymać ciągłość rogówki. Dlatego wymaga się częstego podawania właściwego antybiotyku (miejscowo polimyksyna/bacytracyna lub miejscowo fluorochinolony) i antykolagenazy.

w którym aplikuje się klindamycynę. i przeprowadzić szczegółowy wywiad na temat dalekich podróży. wymagają pomiaru ciśnienia krwi. na którą należy zwrócić uwagę przed operacją. . feline leukemia virus) i toksoplazmozy może być cenna. wirusa niedoboru immunologicznego (FIV).13. Inną ważną cechą. ale leczenie polega na miejscowym podawaniu steroidów z wyjątkiem ostatniego. wirusa białaczki (FeLV. Krwotoczne zapalenie nerwu wzrokowego i zapalenie naczyń siatkówki u jamnika Zapalenie nerwu wzrokowego powodujące utratę wzroku wymaga nagłego leczenia steroidami. krwotoki śródsiatkówkowe lub naczyniowe oraz nieprawidłowości naczyń siatkówki. podawanymi parenteralnie w dawce 1 mg/kg. Nawet bez niego powyższe objawy mogą wystarczyć do ostrożnego wdrożenia terapii amlodypiną w dawce 0. 15. Zwichnięcie soczewki do przodu z widocznym równikiem soczewki przy odbiciu światła Usunięcie soczewki jest jedynym rozwiązaniem.625 mg dziennie. Retinopatia nadciśnieniowa u kota z dużym odwarstwieniem siatkówki Objawy retinopatii nadciśnieniowej. Należy ponadto wziąć pod uwagę zakażenia. 14. Mimo to choroba rokuje niepomyślnie. chociaż miejscowe leczenie przeciwjaskrowe może znieść wysokie ciśnienie śródgałkowe przed wykonaniem operacji.nadwichniętą soczewkę można profilaktycznie usunąć podczas tego samego znieczulenia. Osady na nabłonku tylnym rogówki w zapaleniu jagodówki u kota widoczne w wiązce lampy szczelinowej Objawy uveitis w jednym oku wymagają badania przedniego i tylnego odcinka drugiego oka w celu wykrycia podobnej patologii. jak również wykonać pełny profil hematologiczny i biochemiczny. Serologia w kierunku zakaźnego zapalenia otrzewnej (FIR feline infections peritonitis). takie jak duże odwarstwienie. jest stan drugiego oka . takie jak nosówka i grzybica lub zakażenie hketsjami. 16.

. and Michell. A c o m p a r i s o n of direct a n d i n d i r e c t (oscillometric) m e a s u r e m e n t s of arterial b l o o d p r e s s u r e i n a n a e s t h e t i s e d d o g s . F r i e d e n w a l d . a n d L a v a c h .1 2 3 . a n d B a r n e t t . G . ( 1 9 9 6 ) Radial keratotomy and third eyelid flap: Re­ sults of a n o v e l a p p r o a c h to t r e a t m e n t of n o n ­ progressive stromal ulcers and defectsamong d o g s a n d cats. 1 0 8 ..C.J. M. O h n e s o r g e . N . 1 1 6 .E. D e e g e n E.C. J . (1994) T o x o p l a s m a g o n d i i specific a n t i b o d i e s in s e r u m a n d a q u e o u s h u m o u r of cats w i t h ex­ p e r i m e n t a l t o x o p l a s m o s i s . K . ( 1 9 9 5 ) . Trans Am Acad Ophthal Otol. S . (1978). Am J Vet Res 5 5 . Springer-Verlag. A n d r e w .R. Mosby-Wolfe. W h a t is actually s t a i n e d by R o s e B e n g a l ? Arch Oph­ thalmol. N e w York. C . H . P A . simple treatment f o r f o l l i c u l a r c o n j u n c t i v i t i s . P o w e l l .1 2 5 . Bodey. J. Res Vet Sei. C h a u v k i n .9 9 3 . Color atlas and text of equine ophthalmology. ( 1 9 5 7 ) .1 4 3 . Vet Med. A. F i s c h e r . G a i d d o n . M.L. Crispin. (1995). 4 8 . (1990). D . 3 r d edn.N. A safe. 2 6 5 . C r i s p i n . Eisner. (1990). D . R . A ten step a p p r o a c h to client c o m m u n i c a t i o n s . B a r n e t t . Eye Surgery. ( 1 9 9 7 ) . u s i n g tail a n d l i m b cuffs. D . M a t t h e w s . C h a m b e r s . K . A. P . 2. and K a k o m a . Ocular disorders presumed to be in­ herited in purebred dogs. C .137-152. U l c e r a t i v e Keratitis c a u s e d b y b e t a h e molytic Streptococcus equi in 11 horses. A . 110. e t al. a n d B o e v é .Bibliografia (opracował T.. (1990). Veterinary and Comparative Oph­ thalmology 6. VM P u b l i s h i n g I n c . A . C.121-126. D . (1984). Surgical m a n a g e m e n t of equine re­ c u r r e n t uveitis w i t h single port p a r s p l a n a vit­ rectomy. I. ( 1 9 9 2 ) . Veterinary Ophthalmology 3. S a u n d e r s . R.. T o n o m e t e r calibration. S . H i r s h . 3. N . Bonner Springs. 9 8 4 . ( 2 0 0 0 ) . Frühauf. V e t e r i n a r y Barnett. B i r o s . M . E . B. H . atlas of veterinary D o l o w y . et al. A. B o d e y . Gerding. 2 5 . Y o u n g . E . F e e n s t r a . S . S. et al. Epidemio­ logical s t u d y o f b l o o d p r e s s u r e i n d o m e s t i c d o g s . > . 57. (1996). . Feline ophthalmology.2 6 9 . O c u l a r F e l i n e H e r p e s v i r u s . Gelatt.R.. 6 4 7 . Gelatt. Evans) A C V O ( 1 9 9 6 ) . K..M. K.D. B r o o k s . Gelatt.5 0 . A m o d i f i e d s u b p a l p e b r a l sys­ t e m f o r t h e h o r s e . 6 1 .2 1 9 . / Small Anim Pract. G . Microbio­ l o g y o f the c a n i n e a n d feline eye. (1998)... (1987). Color ophthalmology. L. ( 1 9 9 9 ) . Vet Ophthalmol. Veterinary ophthalmic pharma­ cology and therapeutics. A. 37. ( 1 9 9 4 ) . C . 7 9 0 792. K . Wolfe. (1979). B a r t h r a m . Veterinary ophthalmology.. L a p p i n . a n d Tseng. W . E. D. 2 1 8 . 1244-1249.R. S . Lippincott. / Small Anim Pract. Veterinary Forum.S. C . C r y o t h e r a p y (N2O) of c a n i n e distichiasis a n d trichiasis: a n e x p e r i m e n t a l a n d clinical report. 1 4 1 . Kansas.R. B. K a s w a n . / Eq Med Surg. M..6 5 9 . a n d Slatter. G . Williams and Wilkins. G e n e t i c s C o m m i t t e e of the A m e r i c a n C o l l e g e o f V e t e r i n a r y O p h t h a l ­ mologists. G. K .

Trans Am Coll Vet Ophthalmol. Severin. M. 5 0 .). R. . 7 Am Vet Med Assoc.. a n d Pickett.. 2 0 3 ( 6 ) . Smith. .L. Polymorphonuclear leukocytes and Clinics of N o r t h A m e r i c a . E. G e l a t t ..2 5 5 . A n a t o m y a n d p h y s i o l o g y of the cornea of the d o g . A . L a v a c h . M . M . In: Gelatt. L . D . and Davidson. J. Anatomy and histology of the eye and orbit in domestic animals. C o m p a r i s o n o f t h e h u m a n a n d c a n i n e Schiotz t o n o m e t r y conversion tables in clinically normal cats. H e n i k . O l i v e r o . S u r g e r y of the canine posterior s e g m e n t . J . M . A. (1989).4 3 8 . Mod Vet Pract. 469-478. W . Spreull. trifluridine. 2 0 1 ( 7 ) . Surgical m a ­ n a g e m e n t of o c u l a r d i s e a s e .2 3 4 .. J. D i e s e m . 2 5 3 .5 1 . A. J . (1977a). T r e a t m e n t o f s y s t e m i c h y p e r t e n s i o n i n cats w i t h a m l o d i p i n e besylate.S. M .1 2 6 4 . A . N . e d b y G e l a t t .S. 2 2 6 . J. G .1 t o v i d a r a b i n e . ( 1 9 9 9 ) .T. 2 3 9 .185-189. D. R. . D . 20. R . (1999). . (1981). G . J e s s e n . 1 9 9 . Williams and Wilkins. O c u l a r manifestations of sys­ t e m i c d i s e a s e . (1992a). J. Clinical and laboratory findings in chronic conjunctivitis in cats: 91 cases ( 1 9 8 3 . K . C D . a n d Pickett. G u y .7 2 7 . G A . A . Corneal diseases in felines: treat­ ments and comments. In Veterinary Oph­ thalmology. London. D. G . Lippencott. S u r g e r y of the orbit. P r o c A S V O . J Am Vet Med Assoc. D. Mosby. ( 1 9 6 6 ) . (1966). Lippincott.A.1 6 0 . e t al.. M a y . G. / Small Anim Pract. Guy.7 4 6 . 1 2 1 5 . In Veterinary Ophthalmology. . D . R . n o .. L i p p e n c o t t . Roberts. (1997). B .1 0 2 0 . C. (1991). R . (1995). P. H a m o r . d i a g n o s i s a n d c a u s e s . Thrall.7 1 5 . R a m s e y . 2 8 . and Magrane. L . R.P. H a y a s a k a .).N. S n y d e r . 4 6 9 478. W . C .1 9 9 1 ) . P r o c 5 t h K a n K a l . a n d V o l k . R . P.1 5 . a n d Ellis. 4 9 . C a l i b r a t i o n o f the Schiotz t o n o m e t e r for the n o r m a l c a n i n e e y e . M. C a n i n e e n ­ tropion. G . Martin. S.E. / Small Anim Pract.. T o r o n t o . a n d A l b e r t . 2 0 1 ( 1 ) . ( 1 9 7 7 b ) . Eglitis. 17.G. S y m p o s i u m : T h e C o r n e a l Ulcer I. N . A retrospec­ t i v e a n a l y s i s of 3 4 5 c a s e s .P. London 935-980. i d o x y u r i d i n e . A p r i l 2 0 0 0 . K. R .E. Arch Ophthalmol. N . Canine Practice.J. Stevens. T h e d o g . a n d S e t o g a w a . 1 7 0 ( 7 ) . R. 11.2 4 4 . ( 2 0 0 0 ) . 7 Small Anim Pract. M . L a w s o n . 38(110). 1 1 .M. 7 1 2 . L . a n d Thrall. 37. (1992). a n d G e r d i n g .H a a k a n s o n . p r o p a r a c a i n e a n d c o c a i n e evaluated with primary cultures of rabbit corneal epithelial cells. Nasisse.2 8 . 1 0 1 7 . D i ­ s e a s e s of t h e C a n i n e Orbit. (1977). Am ] Vet Res. J. (1997). Gelatt. 7 2 2 . 3 . U g o m o r i . K . 1401-1448. . a n d Fox. 58(4). In vitro susceptibility of feline herp e s v i r u s ..L. (ed. a n d Severin. Veterinary Clinics of North America. L a v a c h . et al.98 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt N a s i s s e . S p e i s s . C . 10(4). T. . e t al. J . K . a c y c l o v i r o r b r o m o v i n y l d e o x y u r i d i n e . and Acosta. Feline lens displacement. 1881-1889.P. I a n d R u s k e l l . / Am Vet Med Assoc. C y t o l o g y o f t h e n o r m a l a n d i n f l a m e d c o n j u n c t i v a i n d o g s a n d cats. Q u i n n .. S. 6 (6). Clinical and histological manifesta­ tions of extraocular polymyositis of dogs. Peiffer. C a n i n e distichiasis. (1960). / Small Anim Pract.S. P A .. J. O c u l a r ex­ foliative c y t o l o g y . (1993). S . P. 7 4 0 . Schmidt. Clinical features suggesting hyperadrenocorticism associated with sudden ac­ quired retinal degeneration s y n d r o m e in a d o g . Compendium of Continuing Education. M . Miller. 1. Miller. 7.H. ( 1 9 7 3 ) . p. Williams a n d Wilkins. 14. 1 5 8 .M. N e e r . 4 3 1 . Veterinary ophthalmology. K l e i n f e l d .S. R a m s e y . (1991).N. D . M . B. E . W i l l i a m s a n d W i l k i n s . R i i s . W a l l i n . M . ed by Gelatt. D .L. (1994). 1 0 2 1 . a n d G w i n .M. 2 7 ( 5 ) . Effects o f t o p ­ ical anesthetics on g r o w t h of m i c r o o r g a n i s m s .P.2 0 2 . P. (ed. ( 1 9 8 8 ) . J Am Anim Hosp Assoc. J . P r i n c e . N . C o m p a r i s o n o f the h u m a n a n d c a n i n e Schiotz t o n o m e t r y conversion tables in clinically n o r m a l dogs. L. ( 1 9 7 7 ) . C h a r l e s C T h o m a s . K. Exp Eye Res. 8 3 4 .A. B e n j a m i n . Compendium of Contin­ uing Education. . Prog Vet Comp Ophthal. / Am Vet Med Assoc. P. Helper. S a u n d e r s . 76.T. W. Grant.C. B .P. In: Nasisse. . M . 26. (1999). Ectopic cilia of t h e c a n i n e e y e l i d .8 3 7 . K .M. D u t t o n . Comparative toxicity of tetracaine. Problem oriented oph­ t h a l m o l o g y p a r t 4: C o r n e a l u l c e r a t i o n . (1970). 511-534. T . Mattson. (1984). 2 5 . a n d I s h e r w o o d . Large animal ophthalmology. R . Miller. ( 1 9 9 0 ) . P . P e i f f e r .. J Am Anim Hosp As­ soc 3 3 ( 3 ) . J . H o r n e r ' s s y n d r o m e : a n a t o m y . Schiotz c a l i b r a t i o n table f o r t h e c a n i n e e y e . D . } Am Vet Med Assoc. (1992b). A .1 0 2 5 .

( 1 9 9 7 ) . Wolfley. G . . (1994). S . D.. W i l l s . DA and Whittaker. Ophthalmic Res. Packo.I. 5 7 4 . Vet Comp Ophthalmol. B. Conjunctival brush cytology: evaluation of a n e w cytological collection technique in dogs and cats with a comparison to conjunctival s c r a p i n g .C. (1987). (1995). 401599 . A. B. 4 9 1 ^ 9 5 . S u d d e n a c q u i r e d retinal d e g e n e r a t i o n i n the d o g : Clinical a n d l a b o r a t o r y findings in 36 cases. ( 1 9 9 0 ) . C. 1(1). 23. Update on eye disorders a m o n g pureb r e d d o g s . Feline Practice. Vet Clin North Am: Small Anim Pract. I.J.P. 22-30.. D. M. 1-18. Atlas of opthlmology in dogs and cats. S. M .1 1 0 7 .D.2 6 . M a n a g e m e n t of gia n t retinal tears in d o g s . W h i t l e y . 2 7 ( 5 ) . ( 1 9 9 1 ) .local a n d s y s t e m i c i m p l i c a t i o n s . R. a n d H i r s c h . Journal of the American Veterinary Medical Association 1 5 . (1995). / Pediatr Ophthalmol Strabismus. 1 0 6 7 . Prog Vet Comp Ophthal. 7: 7 4 81. a n d Gilger. K. Vet Medí90. W i l l i a m s . Van der W o e r d t . 2 2 . Surgery of t h e c o r n e a . W a l d e . (1997).Bibliografia b a c t e r i a l g r o w t h o f the n o r m a l a n d m i l d l y i n f l a m e d c o n j u n c t i v a . 22.C D e c k e r Inc. 2 4 ( 1 ) . Feline iridal disease . a n d D a v i d s o n . Nasisse. B o u n o u s . S. M c L a u g h l i n . 4 0 44. M . 99 Wilkie.. D.H. Excision of individual follicles for the m a n a g e m e n t o f c o n g e n i t a l distichiasis a n d l o c a l i z e d trichiasis.5 9 2 . Vainisi.L.A.

leczenie 65 L Leki.Skorowidz A Atropina. zmiany w oku 21 Choroba New Forest Eye 9 . zmiany w oku 21 Erozja rogówki 37 F Flora bakteryjna saprofityczna spojówki kota 6 psa 6 Fluoresceina. zmiany w oku Irídonesis 89 Iris bombé 66 J Jaskra. zmiany w oku 22 Ciała obce w spojówce 28 .objawy 70 .podawane podspojówkowo 9 — przez kanał nosowo-łzowy 9 powiekę 9-11 — w kroplach 95 .źródła i miejsce działania leków 7 C Chlamydia psittaci. stosowanie 67 B Badanie dużych zwierząt. zmiany w oku 21 Blokada nerwu uszno-powiekowego u koni 8 . leczenie 46. 89 Herpeswirus koci. zmiany w oku 22 Homera zespół 14 Hypopyon (kolorowa wklejka) I IBK (infectious bovine keratoconjunctivitis) 9 IBR (infectious bovine rhinotracheitis). wypadnięcie 33-35 Garbiak 54 .wygląd oka (kolorowa wklejka) E Ectropion 88 EDTA. zastosowanie w okulistyce 37-40 G Gaiddona technika. diagnostyka 70 .Rubartha. 43 Hipokalcemia.w nagłym wypadku 1-2 Biegunka zakaźna bydła (BVD). 49-50 . zmiany w oku 22 Choroby spichrzeniowe lizosomów.Petersena u bydła 8 Ból oka ostry 15-16 ..leczenie 71-73 .w rogówce 58-60 postępowanie 60-62 Ciało szkliste. rozpływ skrzący 90 Ciśnienie śródgałkowe. formularz 96 . zastosowanie w leczeniu wrzodu topniejącego 51 Encephalitozoon cuninuli 76 Erlichioza.oka.radialna 49-50 Klej butylo-cyjano-akrylowy 47 Krwotok do przedniej komory.wodoocze 30 Jęczmień 89 K KCS (keratoconjunctivitis sicca) 28.leczenie 58 GME (granulomatous meningoencephalitis) 83 Gradówka 88 H Haaba prążki 14. pomiar 86-87 D Descemetocoele 37.ostra 13-14 . leczenie głębokich wrzodów rogówki 49-50 Gałka oczna. leczenie choroby rogówki 27 . 42-43 Keratopatia pęcherzowa.zmiany w oku 21. zmiany w oku 21 Chłoniakomięsak.obszaru za zębem trzonowym 29 . technika 8-11 . 48 Keratoplastyka termalna 46 Keratotomia kratkowa 46 .rasy psów z predyspozycją do choroby 69 .wygląd oka (kolorowa wklejka) . optymalna droga podawania w chorobach okulistycznych 9 .

górna. 42 . leczenie 55-56 .wygląd oka (kolorowa wklejka) .. zmiany w oku 21 Nosówka.głęboki.zwichnięcie 74—76 Spojówka. leczenie 49-50.Seidla 54 Tęczówka.. 89 R Regeneracja komórek nabłonka rogówki.zmiany w oku 22.tarczycy. rekonstrukcja 25-26 .obrąbek tłuszczowy 17 . schemat 7 . czerniak 68 . 49-50 . technika wykonania płata uszypułowanego 50 Staphyloma 54 Sulfasalazyna 28 Ś Ślepota centralna 84 T Technika Gaiddona. zmiany w oku 22 Rzęsy.wrzód 37-40 .ektopowe 16 S - . zmiany w oku 21 Nerw wzrokowy. zmiany w oku 21 .głębokość 4 0 ^ 2 SARD (sudden acquired retinal degeneration) 19.unerwienie czuciowe. 82 Schiotza tonometr 86-87 Schirmera test 86 Seidla test 54 Siatkówka. leczenie 44-46 prosty.i twardówki 53-54 V Vogta-Koyanagiego-Harady zespół 78. 57 . zmiany w oku 21 .uszkodzenie w chorobach ogólnych 20-22 ..przyczyny 78-80 . 90 W Wirus ospy u papug 11 Wrzód topniejący 50-53 . dwurzędowość 16 .wytrzeszcz 30-31 .penetrujące proste. zapalenie 83-84 New Forest Eye choroba 9 Niedobór tauryny. pęknięcie 77 .. zmiany w oku 21 Tonometr Schiotza 5. zmiany w oku 21 Ł Łuszczka 89 M Myksomatoza u królików 11 N Nadczynność kory nadnerczy.etiologia 42 .witaminy A. leczenie 47-^9 Rubartha choroba. leczenie 56-58 .obrzęk 17-18.rasy psów predysponowane do choroby 81 . zmiany w oku 22 Niewydolność nerek. zmiany w oku 21 Niedoczynność tarczycy.keratopatia tłuszczowa 17 . zmiany w oku 22 . badanie 80-81 .nagromadzenie lipidów 17-18 .sięgający połowy grubości miąższu.czerwone 12-15 .wygląd oka (kolorowa wklejka) . rekonstrukcja 26 . hipoteza Thofta 41 Rogówka.102 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt gojenie 42 powierzchowny powracający i przetrwałe niegojący się. leczenie 43-44 .odwarstwienie. rozpraszane na rogówce 10-11 Leptospiroza.szycie rany 24-25 .z wypadnięciem tęczówki. nagłe nabyte zwyrodnienie 82 .wypadnięcie 59 Toksoplazmoza. leczenie głębokich wrzodów rogówki 49-50 Test łzowy Schirmera 86 .niedomykalność 89 .trzecia. fartuch ochronny 45 PRA (progressive retinal atrophy) 89 Prążki Haaba 14.torebki 58 . leczenie 54-56 .przepuklina 37.rogówki chemiczny 53 .tiaminy.zaczerwienienie. zmiany w oku 21 O Oftalmoskopia pośrednia 4 Oko białe 17-18 . 90 .rany niepenetrujące.w sprayu. przyczyny 14-15 P Powieka dolna. erozja 37 .powiek 23-25 . 86-87 U Uraz gałki ocznej penetrujący 35-36 tępy 32-33 .leczenie 81-82 .postępujący zanik 89 Soczewka.

leki rozszerzające 67 .Skorowidz Wypadnięcie gałki ocznej (kolorowa wklejka) Wyposażenie potrzebne w nagłym wypadku okulistycznym 3-5 Wzrok. 25-27 .nagłego zwyrodnienia siatkówki 18-19 .tętnic koni wirusowe.worka łzowego 28 Zespół Homera 14 .otrzewnej kotów.Vogta-Koyanagiego-Harady 78.zmiany w oku 22 Znieczulenie oka w nagłych przypadkach okulistycznych 7-8 Zwichnięcie soczewki 74-76 Zwierzęta egzotyczne. zmiany w oku 21 . nagła utrata 18-20 Z Zaćma cukrzycowa 76 Zakażenie oka.tęczówki 63-65 .rogówki i spojówki 28 . zmiany w oku 21 1 .rasy psów predysponowane do choroby 81 . 90 .mięśni żwaczy 31 .tkanki oczodołu 29 .mózgu i opon mózgowych ziarniniakowate 83 .gruczołu łzowego u królików 11 .tchawicy u bydła zakaźne. leczenie 6-7 Zapalenie błony naczyniowej fakolityczne 76 leczenie 66-67 ostre 13-14 rozpoznanie 66 tylnego odcinka 65 u królików 11 u niższych kręgowców 11 wygląd oka (kolorowa wklejka) .wywołane przez chlamydie (kolorowa wklejka) . zmiany w oku 21 . nagłe przypadki okulistyczne 11 Ź Źrenica.spojówek 13-14.

Kathy Barrie D V M D i p A C V O Animal Eye Clinic. University of Edinburgh. UK U T T E R W O R T H E 1 N E M A N N OXFORD AUCKLAND BOSTON JOHANNESBURG MELBOURNE NEW DELHI . 8008 West Waters Avenue. USA Thomas Ffrangcon Evans D V M M R C V S Hospital for Small Animals.Veterinary Ocular Emergencies David L Williams MA VetMB PhD CertVOphthal M R C V S Department of Clinical Veterinary Medicine. The Royal (Dick) School of Veterinary Studies. Florida. Madingley Road. UK University of Cambridge. Sunshine Animal Hospital. Tampa. Cambridge CB3 OES. Midlothian EH25 9RG.

Evans Redakcja wydania I polskiego Zdzisław Kiełbowicz ELSEVIER URBAN&PARTNER Elsevier Urban & Partner Wrocław . Williams Kathy Barrie T h o m a s F.Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt David L.

Wrocław 2008 Redakq'a naukowa I wydania polskiego: dr n. Thomas F. Edyta Błażejewska Redaktorzy prowadzący: Iwona Kresak. Williams. 1 (autorzy: David L. © Copyright for the Polish édition by Elsevier Urban & Partner. faks: (071) 330 61 60 biuro@elsevier. Thomas F Evans is published by arrangement with Elsevier Limited. prosimy. Inowrocław . Thomas F. Książka Veterinary Ocular Emergencies. wet. Ze względu na stały postęp w naukach weterynaryjnych oraz odmienne nieraz opinie na temat leczenia. aby w trakcie podejmowania decyzji uważnie oceniać zamieszczone w książce informacje. med. All rights reserved ISBN 978-0-7506-3560-8 Wszelkie prawa zastrzeżone. Katarzyna Jąder Projekt okładki: Krystyna Szczepaniak ISBN 978-83-7609-045-0 Elsevier Urban & Partner ul. Elsevier Science Ltd. Kościuszki 29. Anna Cisło-Pakuluk lek.pl Łamanie i przygotowanie do druku: Beata Poźniak Druk i oprawa: Druk-Intro SA. Kathy Barrie. Butterworth-Heinemann An imprint of Elsevier Science Copyright 2 2002. Dotyczy to również sporządzania fotokopii i mikrofilmów oraz przenoszenia danych do systemów komputerowych. Małgorzata Dul-Tuszyńska Redaktor tekstu: Małgorzata Steć Konsultacja merytoryczna: lek. wyd. Andrzej Broniek Redaktor naczelny: lek. Paweł Szłapka Producent: Beata Poźniak Opracowanie skorowidza: lek. med. jak również możliwość wystąpienia błędu. wet. Williams. Kathy Barrie. le by David L Williams. Żadna z części tej książki nie może być w jakiejkolwiek formie publikowana bez uprzedniej pisemnej zgody Wydawnictwa. wet.: (071) 330 61 61.elsevier. Kathy Barrie. Paweł Szłapka III III II II 69924^ Dyrektor wydawnictwa: dr n. wet. wet. Evans This edition of Veterinary Ocular Emergencies. zwłaszcza prawo do przedruku i tłumaczenia na inne języki.Tvtul oryginału: Veterinary Ocular Emergencies Autorzy: David L.com www. Evans) została opublikowana przez Elsevier Limited. 50-011 Wrocław tel. Zdzisław Kiełbowicz Tłumaczenie z języka angielskiego: lek.

4 3.6.1 U r a z t ę p y gałki o c z n e j 4.Zastosowanie barwienia w okulistyce 5.3 P e n e t r u j ą c y u r a z gałki o c z n e j ® 11 Rozdział 5 Rogówka 5.2 B o l e s n e o k o 2.2 3.2 W y p a d n i ę c i e gałki ocznej 4.Spis treści Przedmowa Przedmowa Wstęp Rozdział 1 Podstawy diagnostyki i techniki diagnozowania 1.6 P o s t ę p o w a n i e w n a g ł y c h przypadkach okulistycznych u koni i przeżuwaczy 1.3 3.3 Białe o k o 2.1 3.6.1 W y p a d n i ę c i e l u b w y t r z e s z c z gałki o c z n e j 3.6.5 Z n i e c z u l e n i e w n a g ł y c h przypadkach okulistycznych 1.2 3.5 3.1 1.6.1 S y n d r o m c z e r w o n e g o o k a 2.p o d z i a ł ze w z g l ę d u na p r o b l e m 2.1 Czy powstał wrzód? .4 N a g ł a u t r a t a w z r o k u 12 12 15 17 18 37 40 43 .6 Uszkodzenia powiek Zapalenie spojówki Zapalenie worka łzowego (dacryocystitis) Ciała obce w spojówce Ostre zapalenie rogówki i spojówki Wytrzeszcz gałek ocznych 3.2 Trzy pytania przy wrzodzie rogówki 5.5 Uszkodzenia oka w chorobach ogólnych Rozdział 3 Narządy dodatkowe oka i oczodół 3.2 1.4 W s t ę p n e u w a g i na temat leczenia zakażeń oka 1.1.1 Badanie oka w nagłym przypadku 1.7 Techniki badania dużych zwierząt Techniki u m o ż l i w i a j ące leczenie o c z u u d u ż y c h z w i e r z ą t do wydania polskiego VII IX XI 2.2 Z a p i s o b s e r w a c j i w n a g ł y c h przypadkach okulistycznych 1.3 Zapalenie tkanki oczodołu i zakażenie zagałkowe Inne zmiany wypełniające oczodół ® 20 23 23 25 28 28 28 28 28 29 30 32 32 33 35 37 37 Rozdział 4 Gałka oczna 4.2 Leczenie różnego rodzaju w r z o d ó w Nagłe przypadki okulistyczne u zwierząt egzotycznych Rozdział 2 Częste zmiany w oku .6. W r z ó d rogówki 5.1.1.3 W y p o s a ż e n i e p o t r z e b n e w nagłym przypadku okulistycznym 1.

1.2 Rozpoznanie 7.3 81 82 82 83 83 84 60 60 9.2.2.7 U r a z c h e m i c z n y Uszkodzenia rogówki i twardówki 53 5.2.4.3.3 Długotrwała redukcja IOP ® Neuroprotekcja 69 69 70 70 70 71 71 71 73 74 74 76 5.2.4.4 Nagłe nabyte zwyrodnienie siatkówki 5.1 Proste leczenie w r z o d ó w powierzchownych 43 5.1.1 Z a p a l e n i e t ę c z ó w k i (iritis) ® 6.3.2 Zmiany w wyglądzie tęczówki 67 67 .5 G ł ę b o k i e w r z o d y .2.3. descemetocoele i przetoki rogówki ® 49 Topniejący wrzód 5.6 50 53 5.1 Z a p a l e n i e n e r w u w z r o k o w e g o ® 10.1 U w a g i w s t ę p n e 7.1.4.3.4 L e c z e n i e prostych p e r f o r o w a n y c h uszkodzeń rogówki 5.2.1 Odwarstwienie siatkówki 9.1 B a d a n i e z w i e r z ę c i a z odwarstwieniem siatkówki 9.4 6.5 Leczenie: zniesienie bólu Leczenie przeciwzapalne Leczenie: rozszerzenie źrenicy i zapobieganie tworzeniu zrostów Kolorowa wklejka Wnioski Dodatek A Dodatek B Dodatek C Bibliografia Skorowidz Metody diagnostyczne w okulistyce weterynaryjnej Słownik okulistyczny M i ę d z y n a r o d o w y spis l e k ó w 85 86 88 91 97 101 6.2 U d z i a ł i n n y c h s t r u k t u r o k a przy uszkodzeniach rogówki 54 5.4 81 9.1 B e z p o ś r e d n i a t e r a p i a z m n i e j s z a j ą c a ciśnienie ® 7.3 7.1 O b j a w y k l i n i c z n e 7.3 6.3.3 P o s t ę p o w a n i e z c i a ł e m o b c y m perforującym rogówkę ® A n t y b i o t y k i i leki r o z s z e r z a j ą c e źrenicę w nagłych przypadkach dotyczących rogówki Rozdział 7 Jaskra 7.2 R o z p o z n a n i e : testy diagnostyczne 6.2 Ślepota centralna ® Rozdział 6 Tęczówka 6.5 L e c z e n i e r a n r o g ó w k i z wypadnięciem tęczówki Ciała obce w rogówce ® 5.VI Spis treści 5.2 7.3.1.2 9.3.1 R o z p o z n a n i e : o b j a w y k l i n i c z n e 6.1 Określenie rozmiaru uszkodzenia rogówki 53 5.2.2 Postępowanie w przypadku ciał o b c y c h w r o g ó w c e b e z jej p e r f o r a c j i 5.1.1 Z w i c h n i ę c i e s o c z e w k i ® 8.2 Z a ć m a c u k r z y c o w a ® 8.3 O w r z o d z e n i e n a s k u t e k keratopatii pęcherzowej ® 46 5.3 Rozdział 8 Soczewka 8.1 I d e n t y f i k a c j a ciał o b c y c h w rogówce 5.2 Testy d i a g n o s t y c z n e Leczenie 7.1.1.3 L e c z e n i e p r o s t y c h niepenetrujących uszkodzeń rogówki 54 5.3.2.4 W r z o d y sięgające p o ł o w y grubości miąższu 47 5.1.3 P ę k n i ę c i e t o r e b k i s o c z e w k i i fakolityczne zapalenie jagodówki (uveitis phacoanaphilactica)® Rozdział 9 S i a t k ó w k a i ciało szkliste 9.2 Leczenie odwarstwienia siatkówki spowodowanego nadciśnieniem Leczenie odwarstwienia siatkówki w przypadku zapalenia naczyniówki Leczenie idiopatycznego odwarstwienia siatkówki 76 78 78 80 5.5 62 63 63 63 66 66 66 Rozdział 10 Nerw wzrokowy 10.2 Powracające i przetrwałe niegojące 44 się w r z o d y p o w i e r z c h o w n e 5.1.2.

a b y p o m ó c wszystkim praktykującym lekarzom mającym do czynienia z n a g ł y m i p r z y p a d k a m i w okulisty­ ce w e t e r y n a r y j n e j . N a s z ą n a j w i ę k ­ s z ą n a d z i e j ą jest. Warto jednak pamiętać. k t ó r e m o g ą s p o w o d o w a ć b ó l i/lub ś l e p o t ę . W i e l e z w i e r z ą t jest u b e z ­ p i e c z o n y c h . K s i ą ż k a nie zastąpi j e d n a k konsultacji w cen­ t r u m s p e c j a l i s t y c z n y m . właścicie­ la i lekarza. b y j e z o b a c z y ć p o d c z a s pierwszej konsultacji. Uczelnie weterynaryjne p r z e w a ż n i e j e k o n s u l t u j ą lecz z w y k ł e nie m a m o ­ żliwości ( n a w e t jeśli o k u l i s t y k a jest o d r ę b n y m p r z e d m i o t e m ) . ż e k s i ą ż k a t a u s p r a w n i r o z p o ­ znanie oraz w s p o m o ż e leczenie nierzadko trud­ nych chorób okulistycznych u zwierząt. a b y le­ k a r z e w e t e r y n a r i i w o g ó l n e j p r a k t y c e lepiej s o ­ b i e radzili w n a g ł y c h p r z y p a d k a c h . t o w a ­ rzyszy jej b ó l lub potenq'alna ślepota. d l a t e g o d r u g a opinia w takich p r z y ­ p a d k a c h jest k o r z y s t n a dla zwierzęcia. O k o b e z w ą t p i e n i a jest s p e c j a l n y m n a r z ą d e m . że c h o ­ roba o k a u z w i e r z ę c i a m o ż e b y ć p o w a ż n a . Jeżeli u w a ż a się. Kluczo­ wa jest praktyka na zwłokach przed pierwszym zabiegiem. t o t e ż z a b i e g i c h i r u r g i c z n e o p i e r a j ą się n a d e l i ­ k a t n y m o b c h o d z e n i u się z t e g o t y p u t k a n k ą z d u ż ą ilością p ł y n ó w nawadniających. z a w s z e n a ­ leży z a p r o p o n o w a ć k o n t a k t z e s p e c j a l i s t ą l u b prosić o d r u g ą opinię. mając m a ł e lub p r a w d o p o d o b n i e ż a d n e do­ świadczenie w najczęstszych nagłych przypad­ kach okulistycznych. a n i e p o s i a d a j ą c y m d o ś w i a d ­ czenia t e o r e t y c z n e g o l u b p r a k t y c z n e g o w tej dziedzinie. że oko nie jest n a r z ą d e m . d l a t e g o c e l e m t e g o o p r a c o w a n i a jest. Thomas Evans 2002 . k t ó r y m o ż e l e c z y ć t y l k o specjali­ sta.Przedmowa Zbyt wielu lekarzy weterynarii kończy studia. T ę publikację s t w o r z o n o .

Przedmowa do wydania polskiego

Z p r a w d z i w ą satysf akq'ą p r z e d s t a w i a m p o l s k i e w y d a n i e k s i ą ż k i Postępowanie w nagłych przypad­ kach okulistycznych u zwierząt, k t ó r e u k a z u j e się n a k ł a d e m w y d a w n i c t w a Elsevier U r b a n & Part­ ner. N a p o l s k i m r y n k u k s i ę g a r s k i m jest t o p i e r w ­ sza p u b l i k a c j a t r a k t u j ą c a o p o m o c y d o r a ź n e j w stanach nagłego zagrożenia utraty widzenia u zwierząt. Udzielenie p o m o c y w n a g ł y m przy­ padku okulistycznym w y m a g a od lekarza wete­ rynarii s p e c j a l i s t y c z n e j w i e d z y i o p t y m a l n e g o postępowania zachowawczego lub operacyjne­ go. M i m o ż e w w i e l u p r z y p a d k a c h n i e z b ę d n e są k o n s u l t a c j a o k u l i s t y c z n a i l e c z e n i e s p e c j a l i ­ styczne, l e k a r z p i e r w s z e g o k o n t a k t u m u s i d y s ­ ponować dobrą znajomością nagłych stanów okulistycznych, aby odpowiednio selekcjono­ wać c h o r y c h i p o d e j m o w a ć t r a f n e d e c y z j e d o r^czące d a l s z e g o p o s t ę p o w a n i a i l e c z e n i a . N i e ­ o d p o w i e d n i a i n t e r w e n c j a l e k a r s k a l u b jej z a n i e ­ chanie p r o w a d z i c z ę s t o d o n i e o d w r a c a l n y c h zmian p a t o l o g i c z n y c h n a r z ą d u w z r o k u , s k u t k u ­ j e ograniczeniem pola widzenia lub ślepotą.

W pierwszych rozdziałach książki autorzy w przystępnej formie omawiają sposoby udzie­ lania p o m o c y w przypadkach tzw. czerwone­ go o k a , a t a k ż e o s t r e g o b ó l u i n a g ł e j ś l e p o t y u zwierząt małych i dużych. W pozostałych roz­ działach w jasny sposób przedstawiono pod­ stawy postępowania po urazach przedniego b i e g u n a g a ł k i o c z n e j i jej p r z y d a t k ó w . Z w i ę ź l e ujęte wiadomości z zakresu diagnozowania i leczenia jaskry oraz zapalenia błony naczy­ n i o w e j u z w i e r z ą t b ę d ą dla l e k a r z y k l i n i c y s t ó w bardzo pomocne w doraźnym postępowaniu zapobiegającym utracie widzenia. Wiedza za­ w a r t a w k s i ą ż c e p r z e z n a c z o n a jest n i e tylko dla s t u d e n t ó w , ale także dla l e k a r z y w e t e r y n a r i i z a j ­ m u j ą c y c h się l e c z e n i e m o g ó l n y m m a ł y c h i d u ­ żych zwierząt. Podręcznik będzie również przy­ d a t n y dla l e k a r z y r o z p o c z y n a j ą c y c h studia s p e ­ cjalizacyjne w z a k r e s i e chirurgii w e t e r y n a r y j n e j oraz c h o r ó b z w i e r z ą t m a ł y c h i d u ż y c h . Zdzisław Kiełbowicz

Wstęp

Niektórzy m o g ą sądzić, że rynek w y d a w n i c z y ob­ fituje w książki na t e m a t okulistyki weterynaryj­ nej. J e d n a k ż e kolejna pozycja z tej dziedziny poru­ sza z a r ó w n o istotne, j a k i specyficzne p r o b l e m y . Z w y k l e b o w i e m z n a l e z i e n i e p o s t ę p o w a n i a dia­ gnostycznego i terapeutycznego w n a g ł y m przy­ padku jest prawie niemożliwe. Większość tekstów w y m a g a długiej lektury, aby n a b y ć u m i e j ę t n o ś ć rozpoznania i leczenia d a n e g o schorzenia (przy­ k ł a d e m m o ż e b y ć p o s t ę p o w a n i e chirurgiczne n a powierzchni oka w przypadku np. garbiaka - patrz D o d a t e k B: s ł o w n i k o k u l i s t y c z n y lub le­ czenie farmakologiczne tylnego odcinka n p . w n a ­ głym c a ł k o w i t y m o d w a r s t w i e n i u siatkówki). P o z a t y m w i ę k s z o ś ć t e k s t ó w opisuje c h o r o b y oka anatomicznie. Właściciel j e d n a k nie przy­ chodzi ze zwierzęciem do lekarza z opisem: .Jest problem z kątem tęczówkowo-rogówkow y m " , ale r a c z e j : „ M a c z e r w o n e o k o " lub „ N a ­ gle p r z e s t a ł o w i d z i e ć " . D l a t e g o u ż y t e c z n y tekst n a t e m a t n a g ł y c h p r z y p a d k ó w m u s i dzielić p r o ­ blemy, a nie jedynie podawać zdania o struktu­ rze o k a . I d e ą t e g o t e k s t u j e s t w y p e ł n i e n i e o w e j luki n a r y n k u n a c z t e r y s p o s o b y . P i e r w s z a c z ę ś ć u m o ż l i w i a r o z p o z n a n i e i o c e n ę o b j a w ó w , takich a k c z e r w o n e , b o l e s n e lub ś l e p e o k o . N a s t ę p n i e każdy nagły przypadek okulistyczny omówio­ n o z e z w r ó c e n i e m u w a g i n a testy d i a g n o s t y c z n e i s c h e m a t leczenia. P o n a d t o o b y d w a a s p e k t y n i e zilustrowano zdjęciami, ponieważ m o ż n a je od­ naleźć w stale r o s n ą c e j liczbie w s p a n i a ł y c h atla­ sów w y d a n y c h przez Barnetta (1990, 1995), C r i s p i n a i B a r n e t t a ( 1 9 9 7 ) i W a l d e ' a (1990); bo za n o m o c ą d i a g r a m ó w d e m o n s t r u j ą c y c h plan dzia­

łania zarówno w rozpoznaniu, jak i w leczeniu. Zgodnie z intencją autorów zamieszczono rów­ nież rozsądną ilość p o d s t a w o w y c h informacji naukowych na temat patogenezy uszkodzenia oka i mechanizmów leżących u podstawy do­ brego leczenia. Dlatego tekst zawiera diagramy opisujące etapami rozpoznanie i leczenie oraz o m a w i a tło p r o c e s u c h o r o b o w e g o i d z i a ł a n i e u s p r a w n i a j ą c e l e c z e n i e . C e l o w o p o j a w i a j ą się powtórzenia informacji, ponieważ przyjęto, że każdy rozdział, któremu poświęcono dany przypadek, ma stanowić odrębną całość. M a m y b o w i e m n a d z i e j ę , że te s a m e i n f o r m a q ' e w t e k ­ ście, ale w r ó ż n y c h k o n t e k s t a c h p o m o g ą je lepiej zrozumieć i zapamiętać. Celem książki jest b o ­ w i e m jej u ż y t e c z n o ś ć i s z y b k i e u z y s k a n i e p o ­ trzebnej wiedzy. Warto również po zdiagnozowaniu przeczytać omówienie, aby poznać pod­ stawy naukowe, dzięki czemu z większym zrozumieniem można będzie leczyć w przyszło­ ści p o w t ó r n y l u b p o d o b n y p r z y p a d e k . D o ł o ż o n o starań, aby napisać tekst stylem p r z y s t ę p n y m i p r z y j a z n y m , p o n i e w a ż c e l e m tej publikacji jest prostota i jasność p r z e k a z y w a ­ n y c h i n f o r m a c j i , p o k t ó r e c h ę t n i e s i ę g a się z a ­ r ó w n o w potrzebie, jak i w wolnej chwili. Rozdział pierwszy o m a w i a podstawy dia­ gnostyki i techniki postępowania w nagłych przypadkach; rozdział drugi to przegląd często występujących chorób związanych z problema­ mi w oku; natomiast rozdziały od trzeciego do dziesiątego zawierają informacje na temat w s t ę p n e g o r o z p o z n a n i a i l e c z e n i a . W k s i ą ż c e są także trzy dodatki: Dodatek A opisuje metody

XII

Wstęp w s p o m ó c p r a c ę lekarza o g ó l n e g o , k t ó r y w k a ż ­ dej s y t u a q i zagrażającej zwierzęciu p o w i n i e n nie t y l k o p o d a ć o d p o w i e d n i e leki, l e c z t a k ż e o b o ­ w i ą z k o w o zalecić d o d a t k o w ą k o n s u l t a c j ę w celu potwierdzenia diagnozy i zastosowanej farma­ koterapii. W wielu przypadkach b o w i e m koszt leczenia l u b d ł u ż s z y czas o c z e k i w a n i a n a w i z y t ę u speq'alisty w y m a g a opieki l e k a r z a p i e r w s z e g o k o n t a k t u . T o t e ż i d e ą tej publikacji jest p r z y b l i ż e ­ nie czytelnikowi z a g a d n i e ń z dziedziny okulisty­ ki w e t e r y n a r y j n e j o r a z w y p o s a ż e n i e w w i e d z ę , która p o z w o l i n a n a t y c h m i a s t o w e z d i a g n o z o w a nie i interwenq'ę t e r a p e u t y c z n ą . Część przypadków, które bezwzględnie na­ leży skonsultować, oznaczono w tekście zna­ k i e m ® . Większości r o z d z i a ł o m p r z y p i s a n o s y m ­ b o l d o d a t k o w e j opinii o k u l i s t y c z n e j , p o n i e w a ż k o r z y ś c i z niej p ł y n ą c e p o w i n n y z a w s z e p r z y ­ ś w i e c a ć idei w ł a ś c i w e j o p i e k i m e d y c z n e j .

d i a g n o s t y c z n e (nie z a w a r t o go w g ł ó w n y m tek­ ście, p o n i e w a ż dla n i e k t ó r y c h l e k a r z y w e t e r y n a ­ rii j e s t t o w i e d z a p o d s t a w o w a , p o d c z a s g d y inni chętnie z a p o z n a j ą się n p . z t o n o m e t r e m Schiotza). D o d a t e k B to s ł o w n i k okulistyki w e t e r y n a r y j n e j , w k t ó r y m z a w a r t o w s z y s t k i e w y s t ę p u j ą c e w tek­ ście s p e c y f i c z n e n a z w y o k u l i s t y c z n e . D o d a t e k C jest i n d e k s e m l e k ó w ; u m i e s z c z o n o w n i m najczę­ ściej s t o s o w a n e ś r o d k i w c h o r o b a c h u z w i e r z ą t (ludzkie i w e t e r y n a r y j n e ) . S ł o w a krytyki m o g ą p o j a w i ć się z e s t r o n y speq'alistów, j e d n a k ż e p e w n y m u s p r a w i e d l i w i e ­ n i e m jest, że w p r a k t y c e ogólnej nie ma p o t r z e b y p o z n a n i a t a j n i k ó w leczenia z a p a l e n i a j a g o d ó w ki c z y j a s k r y . Z w i e r z ę t a , k t ó r e z m a g a j ą się z t y m p r o b l e m e m , w y m a g a j ą w i z y t y u specjalisty m a ­ jącego doświadczenie w leczeniu tego rodzaju chorób okulistycznych. Szczegółowe protokoły diagnostyczne i terapeutyczne mają jedynie

lekarz pierwszego kontaktu musi dysponować dobrą znajomością nagłych stanów okulistycznych. Wiedza zawarta w książce przeznaczona jest nie tylko dla studentów.elsevier. aby odpo­ wiednio selekcjonować chorych i podejmować trafne decyzje dotyczące dalsze­ go postępowania i leczenia. Z przedmowy do wydania polskiego biuro@elsevier.com www.pl ISBN 978-83-7609-045-0 9"788376"090450"> . ale także dla lekarzy weterynarii zajmujących się leczeniem ogólnym małych i du­ żych zwierząt. Udzielenie pomocy w nagłym przypadku okulistycznym wymaga od lekarza weterynarii specjalistycznej wiedzy i optymalnego postępowania zachowaw­ czego lub operacyjnego. Mimo że w wielu przypadkach niezbędne są konsul­ tacja okulistyczna i leczenie specjalistyczne.Biblioteka Główna UWM w Olsztynie 401599 699244 Postępowanie w nagłych przypadkach okulistycznych u zwierząt Na polskim rynku księgarskim jest to pierwsza publikacja traktująca o pomocy doraźnej w stanach nagłego zagrożenia utraty widzenia u zwierząt. Podręcznik będzie również przydatny dla lekarzy rozpoczy­ nających studia specjalizacyjne w zakresie chirurgii weterynaryjnej oraz chorób zwierząt małych i dużych.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->