P. 1
Romantyzm

Romantyzm

|Views: 223|Likes:

More info:

Published by: Julia Ninh Kieu on Apr 27, 2012
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/03/2015

pdf

text

original

Romantyzm – nurt w literaturze, który kwestionował potęgę rozumu.

Charakteryzował się uwielbieniem do natury, skłonnością do marzeń, oderwaniem od rzeczywistości, tajemniczością, malowniczością i poetycznością.

MALARSTWO ROMANTYZMU
Inspiracja naturą, jej potęgą i tajemniczością Duże znaczenie kontrastu Pojawiła się tematyka fantastyczna Ekspresja emocji, uczuciowość; na pierwszym planie – uczucia artysty Zainteresowanie uczuciowością człowieka, bunt przeciwko naukowemu podejściu do człowieka i natury • Patriotyzm • Zastosowanie kolorytu • zwrócenie się ku przeszłości (sceny historyczne, wątki narodowościowe) • Artyści: o William Blade 1757-1827 o F. E. Delacroix 1789-1863 o Francisco Goya 1746-1828 Egzotycyzm – zainteresowanie podróżami, tym, co nieznane Orientalizm – fascynacja kulturą Bliskiego i Dalekiego Wschodu • • • • •

EUROPA – POŁUDNIE JEST KLASYCZNE, A PÓŁNOC ROMANTYCZNA
NIEMCY

OKRES BURZY I NAPORU (STURM UND DRANG)
Nazwa pochodzi od dramatu Friedricha Maksymiliana Klingera „Burza i napór” Okres ten narodził się w Niemczech w latach 1767-1785 Przedstawiciele: o Johann Wolfgang von Goethe o Friedrich Schiller • Cechy: o Walka o prawa jednostki o Weltschmerz – ból świata, istnienia o Istnienie jednostki z jest bardzo ważne, lecz jednostka jest przekonana, że jej egzystencja jest bezwartościowa o Fascynacja twórczością i poglądami Rousseau i Szekspira o Inspiracja mitologią germańską, skandynawską o Odrzucenie formalnych ograniczeń, swoboda twórcza o Preromantyzm niemiecki przeciwstawiał się klasycyzmowi, opowiadał się za walką społeczną, eksponował rolę natury o Wykreowany został nowy typ bohatera – czującego i doświadczającego cierpienia irracjonalizm – porzucenie rozumu na rzecz innych metod poznawczych intuicjonizm – kierowanie się intuicją historyzm – odwoływanie się do historii, zwłaszcza do okresu średniowiecza ludowość – szukanie inspiracji w baśniach i podaniach ludowych, zainteresowanie folklorem indywidualizm – artysta ma być oryginalny, powinien kierować się wiarą i intuicją Johann Gottfried Herder 1744-1803 Wprowadził do filozofii romantycznej pojęcie ludowości; był zafascynowany naturalnością i pierwotnością. Ludowość była przez niego traktowana jako źródło powagi i tożsamości Mity i poezja ludowa miały wg niego stanowić wzór budowy dzieła literackiego Nawoływał do sięgania do poezji wolnej od wpływów oświecenia, renesansu Doceniał poezję ludową o naturalnym rodowodzie, związaną z duchem narodu Fascynowały go również pieśni Oscara „Macpenou” Rozumiał historię jako ciągłość realizmu Świat opiera się na ładzie Przyroda jest wzniosła i bogata w sens Człowiek współuczestniczy w dziejach; poprzez swoje działania tworzy tradycję, czyli łańcuch kultury Celem człowieka jest stopniowa humanizacja Ze wszystkich sztuk najbardziej cenił muzykę idealizm niemiecki – podstawą było założenie, że myśl jest pierwotna w stosunku do bytu • • •

1

przeciw zakłamaniu i wszelkim przejawom tyranii Schiller. dążenie do nieskończoności Wyobcowanie artysty ze społeczeństwa Ironia romantyczna jako struktura myślenia i tworzenia literatury Poezja absolutna Friedrich Schlegel „Mowa o mitologii” – ludzkość zginie. filozof Obok J. łączenie sprzecznych pierwiastków Wyniesienie jednostki dzięki sztuce ponad granice codzienności. „Do urny greckiej”. podjął próbę zintegrowania człowieka nowożytnego jako „bytu rozdartego” przez umoralniający wpływ sztuki ANGLIA Walter Scott BADASS Zapoczątkował powieść poetycką !!! Stworzył wzór nowożytnej powieści historycznej Ludowość. tła historycznego Percy Shelley Romantyczny buntownik. dramaturg. głosił ateizm “Prometeusz wyzwolony” – dramat Zwolennik filozofii Williama Godwina. ograniczającym prawo jednostki do indywidualnego rozwoju. ody i peomaty „Oda do słowika”. żywotnych źródeł – stworzenie nowej mitologii.Filozofia epoki Odrzucenie mimesis Ironia romantyczna – przekonanie o wyższości fantazji twórczej nad prawami rządzącymi rzeczywistością. Twórczość to rodzaj gry polegającej na zacieraniu granic między bytem realnym a fikcją i zachowanie dystansu wobec nich. jeśli nie odnajdzie nowych. prekursora anarchizmu John Keats Wydał 3 tomy poezji. poematy „Endymion i Hyperion” William Blake Malarz i poeta mistyczny Jego własne objawienia religijne znalazły odbicie w jego dziełach Ideą artystyczną Blake’a było tworzenie integralnej całości tekstu i obrazu – tomy swojej poezji sam ilustrował Natura religia Autor „proroczych” poematów. W. To również ignorowanie konwencji literackich i wartości estetycznych. której inspiracją miała być kultura orientu Odrodzona mitologia – kres oświecenia. mistycyzm Historycyzm – usiłowanie zachowania realii. zawierające ballady. Goethego przedstawiciel klasyki weimowskiej Postawa buntu przeciw stosunkom feudalnym. scjentyzmu i sztywnych reguł klasycyzmu Wprowadził termin romantyzm do języka krytyczno-naukowego August Wilhelm Schlegel Romantyczność – właściwy duch sztuki nowożytnej Literatura powinna się odwoływać do włoskiego średniowiecza i renesansu oraz hiszpańskiego „złotego wieku” Krytyka francuskiego oświecenia Jako pierwszy w Niemczech prowadził wykłady z sanskrytu Henrich Heine Poparcie dla „męczenników wolności” Autor głośnych zbiorów poezji lirycznej Cykl „Obrazy z podróży” stworzył nowy gatunek prozy łączący tom osobisty i liryczny z ostrą satyrą polityczną Postulował zaangażowanie literatury w walkę o wolność i sprawiedliwość społeczną Krytyka niemieckich prądów intelektualnych i literatury Friedrich Schiller Poeta. historyk. dzieł prozatorskich oraz liryków zebranych w „Pieśni nienawiści” i „Pieśni doświadczenia” Pod koniec swojego życia zajmował się tworzeniem ilustracji do Księgi Hioba – jedne z najlepszych dzieł artysty 2 . mając silne poczucie sprzeczności między ideałem a rzeczywistością.

które przekraczają próg śmierci FRANCJA Wiktor Hugo “Cronuwell” – wstęp – prezentacja artystycznego deklaracja romantyzmu o Dramat romantyczny winien sięgać do dramatów historycznych o Zburzenia zasady 3 jedności o Mieszania się scen tragicznych i szczęśliwych o Wprowadzenie mowy potocznej o Silna ekspresja poprzez zróżnicowanie języka wymowy bohaterów Alfred de Musset “Spowiedź dziecięcia wieku” Rene Chateaubriand Powieść powetycka “Rene” Nowy nurt . Rybiński o Przewaga militarna Rosji o Brak większego wsparcia ze strony ludności chłopskiej. Z kraju wyjechała głównie arystokracja. III. J. niepodległości lub zjednoczenia w ramach jednego państwa 3 nurty rewolucyjne: ustrojowy. postuluje oryginalność oraz narodowość sztuki. J. TŁO HISTORYCZNE Powstanie listopadowe.Charlotte i Emily Bronte Emily – “Wichrowe wzgórza” Pochodziły z hrabstwa Yorkshire. M. wobec negatywnego stanowiska szlacheckich. inteligencja polska: Mickiewicz. B. Skrzynecki. „okres epigoński” – naśladowanie. powielanie tego. Geneza powstania: o Niewierzący w możliwość zwycięstwa i lojalistycznie nastawieni wobec cara arystokratyczni przywódcy polityczni: A. faza wczesna 1822 – 1830 W 1822 ukazał się tomik poezji Mickiewicza. III 1846 Powstanie chłopskie na terenach zachodniej Galicji Pogrom ludności ziemiańskiej. Dembiński. noc 29-30 XI 1830 – 21 X 1831 Polskie powstanie narodowe przeciw Rosji. H. W „Przedmowie” autor domaga się miejsca w literaturze dla twórczości ludowej. co kiedyś już powstało. Żmudź i Wołyń). Krukowiecki. Upadek powstania daje początek wielkiemu ruchowi – wielkiej emigracji. narodowy 3 . J. faza szczytowa 1830 – 1849 Od upadku powstania listopadowego zostało wprowadzone rozróżnienie na romantyzm emigracyjny i krajowy. Czartoryski. 1848 – 1849 Seria zrywów rewolucyjnych i narodowych w Europie „lud” – społeczności dążące do polepszenia warunków bytowych i narodowości walczące o spełnienie swoich aspiracji w różnej postaci: autonomii. Zasięg: Królestwo Polskie i część prowincji zabranych (Litwa. Romantyzm krajowy: Fredro. J.reneizm PERIODYZACJA POLSKIEGO ROMANTYZMU I. politycy. chłopska). Chłopicki. konserwatywnych władz państwowych do uwłaszczenia i likwidacji pańszczyzny na wsi o Brak pomocy z zewnątrz Rzeź galicyjska (rabacja galicyjska. społeczny. II. faza schyłkowa 1849 – 1863 tzw. “Romantyczność” i „Przedmowa”. Karol Ujejski. W Polsce: Teofil Lenartowicz. II. Słowacki. Niemojewski oraz nieudolni dowódcy: J. Krasiński. Henryk Szebuski. Kraszewski (autor „Starej Baśni”). słynącego z rozległych romantycznych wrzosowisk Wrzosowiska te stały się tłem szalonych namiętności – romantycznej miłości i nierozłącznej z nią nienawiści. artyści.I. urzędników dworskich i rządowych Jakub Szela – najbardziej znany przywódca człopskich oddziałów Wiosna Ludów. a w nim 2 największe dzieła. Norwid.

o George Byron – Giaur o J. najczęściej do średniowiecza Motyw orientalny – fascynacja wschodem Bohater – indywidualista targany sprzecznymi namiętnościami Przykłady: o A. Mickiewicz – Konrad Wallenrod.świat przedstawiony obfituje w niezwykłe wydarzenia tajemniczość narracja mocno subiektywna stroficzny układ – często również występowanie refrenów przykłady: o Ballady i romanse – A. W. fascynująca. rozbudowane metafory) może być pisana wierszem Fabuła podzielona na fragmenty. mimesis (uwielbianej przez klasyków) • nawiązanie do rewolucji francuskiej. której człowiek musi się podporządkować • natura jako potęga. to jego śpiew” o Tańczące srebrne królewny. nie jest chronologiczna – tajemniczość nastroju Historycyzm – odwoływanie się do minionych epok. fantastyka – budowanie nastroju grozy. popieranie równości – postawa rycerza • budowa ośmiostroficzna • nieregularna liczba wersów w strofie • rymy: i przeplatane i parzyste. nie należy z niej igrać „Król Olch” – Goethe SYN OJCIEC Swiat postrzegany przez syna: o Nierealny świat. logicyzmu fantastyka. żeńskie „Rybak” – Goethe • Ludowość. koronę i biały tren” o „głos w gęstwinie drzew. kontekst historyczny • bunt. motyw syreny • natura jako byt. epiki i liryki występuje narrator bogactwo środków stylistycznych (np. odrzucenie realizmu. tajemniczości • irracjonalizm. Król Olch – Goethe „Rękawiczka” – Friedrich Schiller • historycyzm – przeniesienie miejsca i czasu akcji do średniowiecza (fascynacja epoką) • gotycyzm – zawężenie historyzmu i budowanie nastroju grozy. Goethe – Cierpienia młodego Wertera BALLADA – GATUNEK SYNKRETYCZNY • • • • • • świat przedstawiony zaprzeczeniem oświeceniowego ideału: uporządkowania.POWIEŚĆ POETYCKA – GATUNEK SYNKRETYCZNY • • • • • • • • • Łączy w sobie elementy dramatu. realizmu. tajemniczość. które również odczuwa emocje • natura jako prawda. ich śpiew wśród drzew przedstawiciel młodego romantyzmu o Intuicjonizm o Sensualizm o mistycyzm Natura – tajemnicza. ale neutralna Swiat postrzegany przez ojca: o Realny świat o Mgła/sen o o Szelest olch i wrzosu Księżyc objawiający się wśród drzew przedstawiciel mijającej epoki – oświecenia o Realizm o empiryzm 4 . Mickiewicz o Rękawiczka – Schiller o Rybak. surrealizm . fantastyczny o „król Olch ma płaszcz. to król mnie wabi.

III Horacego). Postawę prometejską reprezentuje Konrad z Dziadów części III Adama Mickiewicza. skupienie uwagi czytelnika na ich wewnętrznych przeżyciach i doznaniach. Narrator staje się bohaterem Karusia: prosta. obłąkana. wyznaczenie im posłanniczej misji Mesjasza ludzkości. motywy. spartańskiego poety) nawoływanie do walki w obronie niepodległości. perską. a nawet życia. coś niepodzielnego) – doktryna filozofii polityki. Prometeizm – postawa poświęcenia dla ludzkości (także człowieka). Indywidualizm (łac. zachowuje się jak obłąkana. dostrzega swojego kochanka. że duch Jasieńka naprawdę istnieje wierzy w miłość. greckiego tytana. ma poczucie wyobcowania – alienacja Pojęcia: Orientalizm – uzewnętrznienie i akcentowanie w tworach kultury fascynacji kulturami Wschodu (Hinduską. szczęścia osobistego. lud. która jest w stanie przezwyciężyć śmierć mieszka z macochą nie prowadzi dialogu. postawa moralna. wybraniec przeznaczony do pełnienia specjalnej misji. 5 . ks. Egotyzm romantyczny – eksponowanie osobowości bohatera literackiego lub autora. budzenie pragnienia obrony ojczyzny i nienawiść do wroga. miasteczko (przypominające wieś) Bohaterowie: Karusia. stosowanie podstępów i zdradzieckich metod działania. z którym walka "z otwartą przyłbicą" skończyłaby się druzgoczącą porażką. wiejska dziewczyna. sprzeciwił się woli bogów i został za to surowo ukarany. chińską). Tyrteizm – (od Tyrtajosa. „Dulce et decorum est pro Patria mori” – słodko I zaszczytnie umierać za ojczyznę (pieśń II. Mieli mieć wpływ na historię świata. duch Jasieńka. japońską. Pochodzenie nazwy od imienia Prometeusza. że rzeczywistości nie da się poznać w racjonalny sposób. Indywidualiści (w przeciwieństwie do kolektywistów) uważają. jest osamotniona. starzec. że społeczeństwo nie jest odrębnym bytem lecz sumą jednostek i że najlepszym rozwojem zbiorowości ludzkiej jest rozwój poszczególnych podmiotów. Wykradając dla nich ogień. prorok) – Teoria historiozoficzna. Irracjonalizm (łac. irrationalis – nierozumowy) – pogląd filozoficzny głoszący. idea lub sprawa narodowej.TEKST PROGRAMOWY zawierający podstawowe. individuum . przypisujący najwyższą wartość pozarozumowym środkom poznawczym. problemy. który poświęcił się dla dobra ludzi. Māsziach – pomazaniec. Egotyzm dodatkowo wiązał się z autobiografizmem i autotematyzmem. Gatunek: ballada. Przyczyną łamania zasad moralnych jest konieczność zmagania się z dużo potężniejszym wrogiem. lecz swoisty monolog (wykrzyknienia u pytania retoryczne) dla innych wokół jest szalona. ale przekonana. arabską. zagadnienia.jednostka. główne cechy. Mesjanizm (hebr. ideologia. do którego odwołują się późniejsi autorzy Ballada „Romantyczność” jako tekst programowy Przestrzeń: biały dzień. podkreślająca znaczenie jednostki w społeczeństwie. Wallenrodyzm – nazwa pochodzi od tytułowego bohatera powieści poetyckiej Adama Mickiewicza: Konrad Wallenrod. nadanie uciemiężonym Polakom wyjątkowej roli zbawiciela narodów. Jest to postawa poświęcenia się dla wyższych celów – odzyskanie niepodległości ojczyzny – swojego honoru poprzez rezygnację z reguł etyki.

schematami Inspiracja z dzikiej i nieokrzesanej natury Emocje. fantastyczne romantyzmu są świadectwem ciemnoty społeczeństwa 3. Romantyczność – nauka „upatrzona w grubiaństwie pogrążonego kiedyś prostactwa”. nauka dla ludzi” b. upajanie się czasami przeszłymi c. rom. „malowanie prostej natury”. O pismach klasycznych i romantycznych 1. Elementy mistyczne. mimesis Reprezentuje lit. „Romantyczność jako szkoła zdrady i zarazy” Maurycy Mochnacki. znajome świata i poruszeń ludzkich. „szcztuka obudzania tęsknych uczuć lub przerażenia”. młodość.SPÓR MIĘDZY ROMANTYKAMI A KLASYKAMI Kazimierz Brodziński. Grecji i Rzymu & lit. porządnie i regularnie drzewami zasadzony grobowiec” Dojrzałość. sztuka wypolerowanego nauką. „duch rycerza i chrześcijaństwa średnich wieków” Fantastyka. „duby bab wiejskich”. st. rozpamiętują czasy przodków Jan Śniadecki. gotycyzm By zrozumieć literaturę klasyczną należy posiąść wiedzę nt historii i tradycji. natomiast by wgłębić się w literaturę romantyczną wystarczy kierować się uczuciami Polacy poprzez lit. francuska XVII i XVIII wieku ROMANTYCZNOŚĆ Kreatywizm. Wypolerowane towarzystwo a duby bab wiejskich a. O literaturze polskiej wieku XIX NARÓD: Istota narodu = zebrane w całość wszystkich razem myśli. doświadczenie. odnajdują swoją wartość. Klasycyzm – „wzór prawdy i piękności. jego istota 6 . a prowadzonego przyzwoitością towarzyską talentu. Jest ledwie tolerowaną przez autora indywiduum 2. witalność Nieograniczona barierami. Romantyczność jako wspomnienie upokarzające człowieka a. O klasyczności i romantyczności tudzież o duchu poezji polskiej KLASYCZNOŚĆ „ubity. poczucie zjednoczenia ludzi. Romantyczność nie słuchająca prawideł sztuki a. Swoboda literatury romantycznej jest zagrożeniem dla dotychczasowo wyznawanych stabilnych wartości. które warunkowały porządek poprzez ograniczenia i formę b. świadomość egzystencji Literatura = wartość narodu.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->