POLSKI ZWIĄZEK ŁUCZNICZY

ŁUCZNICTWO
TEORIA l PRAKTYKA SZKOLENIA

Warszawa 2002

1

Materiały szkoleniowe PZŁ Ryciny Przemysław Turczyk

Poradnik zredagował i przygotował do druku zespół ds. wyszkolenia Polskiego Związku Łuczniczego

Sfinansowano ze środków Ministerstwa Edukacji Narodowej i Sportu

Wykorzystano, za zgodą autorów materiały z książki „lnstructor's manual" (third edition).

2

Spis treści
1. Krótka historia łucznictwa.............................................................................. 4 2. Dobór sprzętu łuczniczego.............................................................................. 7 2.1. Sprzęt indywidualny..................................................................................... 8 2.2. Sprzęt do szkolenia grupowego.................................................................. 15 3. Zasady bezpieczeństwa w łucznictwie .......................................................... 23 4. Zakładanie cięciwy..........................................................................................29 5. Szkolenie łuczników .......................................................................................35 5.1. Pierwsze lekcje łucznictwa ..........................................................................35 5.2. Celowanie ....................................................................................................50 5.3. Średni etap szkolenia .................................................................................. 53 6. Korygowanie błędów w łucznictwie.............................................................. 59 7. Konserwacja i przechowywanie sprzętu......................................................... 68 7.1. Konserwacja sprzętu.................................................................................... 68 7.2. Przechowywanie sprzętu ............................................................................ 80 8. Regulacja łuku ................................................................................................81 9. Praca trenerska................................................................................................ 91 10. Organizacja zawodów ................................................................................. 94 11. Pokazy i wykłady ........................................................................................ 97

3

którzy w swoich armiach mieli Kreteńskich łuczników. jak i na polowaniu. Łucznictwo w średniowieczu Wielu historyków uważa. księciem Normandii. Ten okres historii łuku na Bliskim Wschodzie pokrywał się z czasem pisania Biblii. „Bicz Boski". rogu . na którym archeologowie oparli swoje teorie. Krótka historia łucznictwa Wielu badaczy dziejów ludzkości sądzi. lecz jako łuczników werbowali do swoich legionów również Kreteńczyków. a długość strzały wahała się od 61 do 81 cm.e. że historia łuku sięga w przeszłość do ery paleozoicznej (epoka kamienia łupanego). że długi łuk przybył do Anglii wraz Wilhelmem Zdobywcą. Hunowie byli ludem koczowniczym. Narodem łuczników byli Asyryjczycy. drewna. tj. że łuk nie był tam używany. który przepłynął kanał La Manche i zaatakował południowe wybrzeże wyspy.zarówno na wojnie. Attyla.n. aby zmagazynować energię . Król Anglii Harold został zabity przez normańską strzałę i wtedy Anglicy docenili wartość łuku jako narzędzia walki.e. Rzymianie. Iranu i Rosji. najczęściej używanym materiałem był brąz. mimo iż wcześniej uważano. król Hunów i Dżyngis Chan.Podobnie jak Attyla wiele sukcesów zawdzięczał świetnej strategii wojskowej i szybkiemu ogniowi wielkiej liczby strzał wystrzeliwanych przez tuczników z grzbietów końskich. która zostaje wyrzucona do przodu. dochodząc aż do Dunaju i Renu. Attyla. Od 378 r.łuk jest napinany i przy zwalnianiu energia naciągniętego łuku jest przekazywana strzale. który zakończył się około roku 8000 p. n. kiedy został zburzony stary system legionów. datowanymi na okres górnego paieozoiku. lecz walczy o doniosłość z odkryciem ognia i wynalazkiem koła w rozwoju kulturowym człowieka. 4 . a ponadto Azjatów. Łuk był prawdopodobnie wynaleziony przez przypadek. Groty strzał odłupane z kamienia stanowiły tu dowód. Ślady łucznictwa starożytnego były znajdowane na całym świecie. strzelającym konno. która zawiera liczne odniesienia na jego temat. podobnie jak Grecy. od kiedy stał się jednym z pierwszych usiłowań człowieka. n. Jest to potwierdzone wizerunkami łuczników odkrytymi w jaskiniach hiszpańskich.1. Ich łuki były nieco krótsze niż wzrost człowieka. także w Australii. w przeciwieństwie do Greków. nie byli zbyt dobrze obeznani z łucznictwem. armie imperium liczyły wielu łuczników konnych.e. długo nieśli zniszczenie i byli niepokonani. Pomimo że groty krzemienne nie należały do rzadkości. grasował ze swoim oddziałem wojowników Chinach i we wschodniej części imperium rzymskiego. Pomiędzy ludami starożytnymi Egipcjanie byli pierwszymi świetnymi łucznikami. Ich stosunek do łucznictwa zmienił się. aż dopiero legiony rzymskie ostatecznie pogromiły Attytę pod Chalonssur-Marne we Francji w 451 r. Z kolei Dżyngis Chan (1162-1227) był wodzem grupy małych plemion mongolskich i w szczytowym okresie swoich podbojów zajmował tereny Chin. Indii. okresu. W tym czasie również Izraelici używali łuków wykonywanych z trzciny. wykorzystującymi łuk jako swą główną broń podczas zmagań wojennych. Wiele innych grup miało również wkład w łucznictwo w tamtych czasach.

Wojna stuletnia (1337-1453) trwała przez okres rządów pięciu królów francuskich i angielskich. Łuk podczas niej stał się znaczącym środkiem bojowym. Angielscy łucznicy i piechota wygrała trzy wielkie bitwy podczas tego okresu. Pierwszym i największym zwycięstwem była bitwa pod Grecy w 1346 r. W tej bitwie pierwsze szeregi armii francuskiej składały się z olbrzymich kuszników genueńskich skierowanych do walki z angielskimi łucznikami. W związku z kilkoma burzami i zwiększoną wilgotnością powietrza Genueńczycy ponieśli klęskę, ponieważ ich cięciwy nie były zabezpieczone przed wodą. Cięciwy Anglików były zabezpieczone od deszczu i burza nie miała wpływu na ich efektywność. Bitwa pod Poitiers w 1356 r. była drugą ważną bitwą wygraną przez Anglików, w której tucznictwo odegrało znaczną rolę. Pod dowództwem księcia Walii niecałe 10000 ludzi rozgromiło około 60000 żołnierzy francuskich. Następnie w 1415 roku - po kilku latach względnego pokoju król Anglii Henryk V wznowił walki i został triumfatorem w bitwie pod Agincourt. Tam Anglicy usadowili się na wzgórzu i zabezpieczyli się przed atakiem kawalerii wbijając przed sobą w ziemię długie pale. Francuzi maszerowali prosto w deszcz angielskich strzał. W świetle tych trzech znacznych bitew, ironią historii jest fakt, że Anglicy przegrali wojnę. Po przeciwnej stronie kontynentu europejskiego Turcy i Persowie wnieśli znaczący wkład w historię łuku tego okresu. Używane przez nich łuki były bardzo sprężystą konstrukcją wykonaną z rogu, ścięgna, drewna oraz kleju. Łuk ten, gdy nie był napięty, wyginał się do tyłu w kształcie litery C. Przy strzelaniu z nich Turcy używali niezwykłej metody: cięciwa była owijana za pomocą pierścienia wokół kciuka, co wymagało umieszczenia strzały raczej po prawej stronie łuku niż po lewej - podobnie jak można dostrzec w nowoczesnym łucznictwie. Ci łucznicy naciągali cięciwę w pobliże ucha i często do tylnej części ręki trzymającej łuk była przymocowywana prowadnica, zatem można było używać krótszych i lżejszych strzał przy dłuższym naciągu. Z początkiem XIV wieku weszła do użycia broń palna i od tego momentu zaczął się schyłek łuku jako oręża, jednocześnie kusza prawie całkowicie zastąpiła zwykły łuk jako środek bojowy. Wielkim admiratorem łucznictwa był król Anglii Henryk VIII. W dokumencie monarchy Przywileje Króla Henryka VIII dotyczące łucznictwa powołane zostały drużyny łucznicze zorganizowane po części dla uprawiania łucznictwa jako sportu. Pierwszą z nich było Bractwo Św. Jerzego. Późniejsza grupa, znana jako Stowarzyszenie Łuczników Finsbury, powstała w 1652 r. Zorganizowała ona w 1583 r. pierwsze zawody łucznicze. W roku 1781 sir Ashton Lever założył Królewskie Towarzystwo Miłośników Łucznictwa - od tego momentu datuje się narodziny łucznictwa sportowego w dzisiejszej jego postaci.

Łucznictwo w Polsce
Łucznictwo w Polsce ma ogromną tradycję i sięga lat międzywojennych. Pionierami tworzącymi podwaliny organizacyjne dla rozwoju łucznictwa w Polsce byli dwaj członkowie Związku Strzeleckiego: kpt. dypl. Mieczysław Fularski oraz por. Apoloniusz Zarychta, którzy przez dłuższy czas przebywali wśród plemion indiańskich w Ameryce Południowej i tam zdobyli umiejętność strzelania z łuku. Po powrocie z Paragwaju w 1923 r. Związek Strzelecki wydał książkę „Łuk i łucznictwo" będącą pierwszym podręcznikiem łucznictwa. Już w 1926 r. powołano do działalności Komisję Organizacyjną Polskiego Związku Klubów Łuczniczych, która miała na celu przygotowanie ram organizacyjnych do utworzenia nowej dyscypliny sportowej w Polsce, legalizacje statutu oraz rozwinięcie akcji propagandowej na terenie szkół i stowarzyszeń sportowych. Działalność Komisji zaowocowała powołaniem do życia Polskiego Związku Łuczniczego w 1927 r. Pierwszym Prezesem Związku wybrano Władysława Giżyckiego. Szeroko zakrojona działalność organizacyjna znalazła wkrótce odzwierciedlenie na niwie sportowej: z inicjatywy kpt. Dypl. M.Fularskiegow1931 r. we Lwowie odbył się Międzynarodowy 5

Kongres Łuczniczy z udziałem przedstawicieli Czech, Estonii, Francji, Peru, Polski, Rumunii, USA, Szwecji, Węgier, Włoch, Szwajcarii podczas którego powołano do działalności Międzynarodową Federację Łuczniczą (FITA), kpt. M. Fularski został pierwszym Prezesem nowo powstałej Federacji. Podczas rozgrywanych we Lwowie l Łuczniczych Mistrzostw Świata w łucznictwie tytuł Mistrza Świata zdobył Michał Sawicki, W konkurencji kobiet Janina Kurkowska Spychajowa sięgnęła po tytuł najlepszej łuczniczki globu pięciokrotnie: 1933, 1934, 1936, 1939, 1947. W konkurencji zespołowej kobiety pięciokrotnie stawały na najwyższym stopniu podium: 1933, 1934, 1936, 1938, 1939. Natomiast mężczyźni dwukrotnie; 1932, 1937. Jako dyscyplina olimpijska łucznictwo zadebiutowało w 1900 r. w Paryżu, niestety już w 1920 r. podczas Igrzysk Olimpijskich w Antwerpii łucznictwo było dyscypliną ponadprogramową. Po wielu staraniach działaczy Międzynarodowy Komitet Olimpijski przywrócił łucznictwo do programu 10 w 1957 r., jednak dopiero podczas XX 10 w Monachium odbyty się zawody łucznicze z udziałem reprezentacji Polski: Maria Mączyńska, Irena Szydłowska, Jadwiga Wilejto, Tomasz Leżański. Na tej imprezie Irena Szydłowska zdobyła srebrny medal podtrzymując tradycje medalowe. Podczas następnych Igrzysk Olimpijskich w 1976 r. w Montrealu w czołowej ósemce znalazła się Jadwiga Wilejto, podczas IO w 1980 r. w Moskwie Maria Szeliga uplasowała się na 6 miejscu potwierdzając przynależność Polski do ścisłej czołówki światowej w łucznictwie. Ostatnie lata to przede wszystkim brązowy medal drużyny kobiecej: Joanny Nowickiej, Katarzyny Klaty, Iwony Dzięcioł podczas XXVI Igrzysk Olimpijskich w Atlancie w 1996 r. W 1998 r. męski zespół w składzie: Arkadiusz Ponikowski, Paweł Szymczak oraz Grzegorz Targoński zdobywa srebrny medal na XVI Mistrzostwach Europy we Francji. Koniec lat dziewięćdziesiątych to także brązowy medal Agaty Bulwy podczas V Halowych Mistrzostw Świata na Kubie w 1999 r., złoty medal w drużynie kobiecej podczas VI Halowych Mistrzostw Europy w Spalę: Agata Bulwa, Barbara Węgrzynowska, Anna Łęcka. W 2001 r. Halową Wicemistrzynią Świata zostaje Agata Bulwa , która zdobywa srebrny medal podczas VI Halowych Mistrzostw Świata we Florencji. W tym samym roku reprezentacja Polski juniorów zdobywa 4 medale zespołowo na ME Juniorów w Chorwacji, (złoto drużyny juniorów/ek młodszych, srebrne medale drużyny juniorskie). Natomiast rok jubileuszu 75 lecia Polskiego Związku Łuczniczego został uczczony przez drużynę kobiet: Iwonę Marcinkiewicz (Dzięcioł), Justynę Mopsinek, Wioletę Myszor, Barbarę Węgrzynowską zdobyciem srebrnego medalu w zespole na XVIII ME w Finlandii na tej samej imprezie Justyna Mospinek zdobywa indywidualnie brązowy medal. Dopełnieniem sukcesu okazała się start reprezentacji juniorów na Mistrzostwach Świata Juniorów w Nymburku, gdzie Karina Lipiarska została Indywidualna Mistrzynią Świata Juniorek Młodszych , brązowy medal w tej samej kategorii wywalczyła Izabela Skopek.

6

2. Dobór sprzętu łuczniczego
Pierwsza część tego rozdziału traktuje o sprzęcie odpowiednim dla indywidualnego łucznika, podczas gdy drugi mówi o sprzęcie do szkolenia zbiorowego. Podstawowym czynnikiem w momencie nabywania sprzętu jest wielkość funduszy, jakie można przeznaczyć na ten cel. Wydawaj pieniądze ostrożnie i kiedy należy dokonać wyboru, kupuj strzały możliwie najlepsze gatunkowo, lecz zostaw wystarczającą ilość pieniędzy na odpowiedni łuk i akcesoria. Przed nabyciem sprzętu konieczne jest zapoznanie się z nazewnictwem dotyczącym sprzętu łuczniczego.

7

Powinien być laminowany. poszukaj dobrego używanego.1. Jeśli nowy łuk tego typu jest zbyt drogi.2. prosto strzelający i powinien mieć pracujące końcówki ramion. ponieważ wybór strzał zależy głównie od jego twardości. 8 .Sprzęt indywidualny Łuk Łuk powinien być pierwszym zakupionym elementem wyposażenia.

Łuk składany jest popularniejszy ze względu na wygodę przechowywania i przenoszenia. Łuki składane są również korzystniejsze dla początkujących. • 175-178 → 69-70" dla osób naciągających 73. może używać tego samego majdanu do dwóch kompletów ramion. • 170-173 → 67-68" dla osób naciągających 68. Oto zalecane długości łuków: • 152-162 → 60-64" dla osób naciągających 61 i mniej cm → 24" i mniej. Łuk compound umożliwia łucznikowi pełne naciągnięcie przy użyciu mniejszej siły.ze względu na trwałość nie zaleca się łuków krótszych niż 147 cm.5-66 cm → 25-26".7 i więcej cm → 29" i więcej.Są dwa główne typy łuków do strzelania do celu lub myślistwa . lepiej będzie strzelała z dłuższego łuku. który może być trzymany w ręku strzelca bez zbytniego wysiłku. Podobnie osoba osiągająca dłuższy naciąg. mogą oni bowiem mocniej go napinać. rzadko wymaga się osiągnięcia 25 kg.6-71 cm → 27-28". Odpowiednia długość łuku częściowo zależy od długości naciągu. Ramiona tego łuku można nabyć oddzielnie. zamiast kupowania kompletnego nowego.łuk jednoczęściowy lub składany. Przy zakupie nowego łuku muszą być wzięte pod uwagę dwa czynniki: 1) siła naciągu . Łuk do myślistwa powinien mieć co najmniej 18. Nie może on być jednak używany na igrzyskach olimpijskich. Jednocześnie łucznik. zamiast dwóch łuków. który naciąga mniej. które mają różną siłę naciągnięcia wymaganą przez te dwie dyscypliny (przy zakupie łuku składanego upewnij się. Bloczki i linki dają możliwość zmagazynowania większej ilości energii w ramionach w porównaniu ze zwykłym łukiem. • 165-168 → 65-66" dla osób naciągających 63. podczas zawodów łuki te klasyfikowane są oddzielnie. osiągnie optymalne wyniki z krótszym łukiem.4 kilogramów. że ramiona nie mogą się poruszać na boki względem punktu zamocowania ramienia i majdanu). Pozwala to uczniowi skoncentrować się na nauce prawidłowej postawy strzeleckiej. 9 . Łucznik.8 do 11. Przed zakupem wypróbuj łuki o różnej sile naciągu w zakresie sportu łuczniczego i wybierz ten.2 kg siły naciągu. 2) długość. który zajmuje się myślistwem i strzelaniem do celu.dla większości początkujących wystarcza 6.

a 16-20 przy łukach .4 cm krótsza od łuku (mierząc wzdłuż przedniej strony od końcówki do końcówki).Pamiętaj! Parametry łuków są wyznaczane przy standardowym naciągu 71 cm (28"). Łuki półwygięte. Jeżeli łucznik strzela z łuku posiadającego pracujące wygięcia.5 cm. Niektóre cięciwy posiadają obwój zrobiony z jednowłóknowego nylonu. Podstawowe akcesoria łucznicze Istnieje wiele przedmiotów współdziałających 2 łukiem. używając łuku o sile napięcia 13. korzystając z tego samego łuku. czyli podstawka . Cięciwa Początkujący łucznicy powinni używać cięciw wykonanych z dakronu ze środkową owijką zrobioną z włókienkowej osłony nylonowej. Łucznik napinający strzałę 73. • 10 dla łuków między 20 a 35 LBS. Konserwacja i przechowywanie sprzętu.5 cm (27") do napięcia wykorzysta siłę około 12. inne natomiast mogą być uważane za opcjonalne lub niekonieczne dla początkującego. jeżeli nie ma. Ze względu na charakterystykę tych włókien informacje dotyczące selekcji cięciw dakronowych nie dają się tu zastosować bezpośrednio. Wypróbuj je kilka razy i wybierz tę. czy w jego blo- 10 . podstawkach. Jeżeli łucznik postanowi kupić celownik. Ta sama siła naciągu łuku może wymagać większej liczby nitek. typ ogólnie używany w klasach szkolenia wstępnego .5 kg (30 LBS) i odwrotnie. które odpowiednio użyte mogą pomóc w podwyższeniu wyników punktowych. powinien dostosować zakres wysokości cięciwy do zaleceń producenta. Podpórka strzały. W celu uzyskania prawidłowej wysokości cięciwa powinna być 10 do 11. Dla początkującego wystarczający może być pasek taśmy izolacyjnej lub plaster przylepca naklejony na przednią część łuku wraz z prostą szpilką o dużej główce traktowanej jako muszka celownika (uważaj . np. ponieważ są one łatwe do zainstalowania i wymiany (patrz rozdział 7. która jest najlepiej widoczna. Podpórka powinna mieć pewien rodzaj docisku. powinien się upewnić.6 kg (28 LBS). Cięciwy są dostępne w dużej liczbie kolorów. czyli odległość pomiędzy zagłębieniem rękojeści łuku a cięciwą mierzoną pod kątem 90° do cięciwy. jeśli pozostanie na nim dłuższy czas).4 kg (32 LBS). • 14 dla łuków między 45 a 55 LBS. łucznik strzelający strzałą o długości 68. Dla łuków prostych najkorzystniejsza wysokość cięciwy wynosi zwykle od 15 do 20 cm. należy go koniecznie dodać. 14-18 nitek z takiego włókna zwykle dobrze pracuje na łuku wymagającym 10-nitkowej cięciwy dakronowej. Długość cięciwy determinuje jej wysokość. wybór zależy od upodobań i budżetu łucznika. Cięciwy wykonane z tych włókien są używane przez łuczników średnio zaawansowanych i zawodowców.12-nitkowej dakronowej. pomyśl o przylepnych podpórkach dla strzał.generalnie potrzebują około 20 cm wysokości cięciwy. (1") różnicy w długości naciągu należy dodać lub odjąć 0. Na rynku można nabyć nierozciągalne włókna na cięciwy. • 12 dla łuków między 35 a 45 LBS. Celownik . Liczba nitek w cięciwie powinna wynosić: • 8 dla łuków do 20 LBS.na rynku istnieje wiele typów celowników.taśma samoprzylepna może uszkodzić wykończenie łuku. Niektóre z nich są niezbędne. Cięciwy wykonane z włókien nierozciągalnych powinny być mniej więcej 4 cm dłuższe od cięciwy dakronowej przeznaczonej do tego samego łuku.5 cm (29") wykorzysta 14. jeżeli nie stać go na ich zakup. lecz mogą być użyte jako ogólne zasady. Jeśli nabycie jej jest konieczne. ale ten typ osnowy może powodować otarcie palców oraz inne trudności techniczne i generalnie pojedyncze włókno nie jest zalecane dla początkujących łuczników. np.9 kg (2 LBS*). a zatem na każde 2.może być już zainstalowana na łuku. tam znajdziesz instrukcje jak zamocować podstawkę dla strzały na łuku).

Szczerbinka . zgodnie z tabelą dla konkretnego typu strzały podaną przez producenta. Są one nasuwane na cięciwę i zaciskane na miejscu za pomocą specjalnych kleszczy. Strzały Na rynku są dostępne cztery typy strzał: drewniane. która sięga 1 cala (2. Kiedy długość jest już ustalona. że pojedyncze włókno przetnie nitki cięciwy. że może nie polecieć właściwie z posiadanego łuku. Dla początkującego należy wybrać długość. węglowego oraz z aluminium. powinien nabyć łuk tego typu.strzała o jeden cal (2. Innymi słowy . podczas gdy długość strzały zmieni sposób zachowania jakiegoś konkretnego rozmiaru korpusu. kiedy mechanizm blokujący jest zwolniony dla regulacji. Poza tym szczerbinka nie może być używana na dużych zawodach. upewnij się. ale droższe.niezbędne przy strzelaniu do celu ze względu na korzyści. 11 . Jeśli łucznik zdecydował się z niej korzystać. z włókna szklanego. Przy zakupie strzał trzeba wziąć pod uwagę rozmiar strzały i długość naciągu. W prosty sposób można ustalić długość naciągu naciągając strzałę z podziałką calową. kup najpierw dwie i wypróbuj je. zanim kupisz całe dwanaście. Jeżeli nie ma takowej. Jeśli wybrałeś button ściśliwy.nie jest niezbędna. czy pracuje płynnie. wybierz rozmiar strzały. by osiągnąć optymalny lot strzały.często stosuje się tu włókno dentystyczne. Stabilizatory . poza tym nie wolno jej używać na dużych zawodach.ku znajduje się sprężyna zapobiegająca zsuwaniu celownika w dół prowadnicy. jakie dają redukując efekt momentu obrotowego.używana do sprawdzenia czy łuk jest trzymany pionowo nie jest konieczna. Punkt docisku . podczas gdy siła utrzymująca na miejscu ustalacze metalowe może spowodować. szczerbinka w postaci otworu umożliwi większy zakres regulacji celownika.5 cm) za tył łuku (patrz rozdział 5. Długość naciągu łucznika determinuje najkorzystniejszy rozmiar korpusu strzały. Wiele klubów posiada kolekcję strzał różnej długości i rozmiarów. Ustalacze metalowe są trwałe i łatwiejsze w użyciu. Włókno dentystyczne jest dobre na cięciwach z owijką jednowłóknową. wypróbuj strzały zanim je kupisz. Ustalacze nasadki (siodełka) . Łucznik korzystający z cięciwy z metalowymi ustalaczami musi używać ochraniaczy palców. Lepsze łuki są wyposażone w stabilizatory. Poziomica .1.jest używany po to. lekcja II). Jeśli to możliwe. który jest odpowiedni do siły łuku przy naciągu. chociaż pomaga odpowiednio ustawić cięciwę. Pierwsze lekcje łucznictwa. Może być ściśliwy lub amortyzujący (patrz rozdział 8 -Regulacja łuku).5 cm) krótsza lub dłuższa zmieni zachowanie na tyle. Każda ma swoją własną charakterystykę i będzie się inaczej zachowywać na tym samym łuku. więc jeśli łucznik chce z nich korzystać.

12 .

Strzały z włókna szklanego .to dobry wybór dla początkujących.Strzały drewniane . lecz łamią się przy dużym obciążeniu. Nie są jednak pozbawione wad . lecz nawet przy prawidłowym użytkowaniu mogą się wypaczać.są najtańsze.wprawdzie nie wypaczają się. szczególnie przy większej wilgotności. 13 . Przy strzelaniu do celu są cięższe od strzał aluminiowych i łucznicy z lżejszym sprzętem mogą mieć kłopoty ze strzelaniem większych dystansów.

Akcesoria dodatkowe Rynek oferuje ponadto dodatkowe akcesoria (niektóre opcjonalne). przyklejonego kawałka skóry (jeśli łucznik ćwiczy zwolnienie. można nieco zaoszczędzić wybierając tańsze przedmioty lub wykonując niektóre samemu. aby chronić ramię i być wygodnym przy zakładaniu. nie jest konieczna ani skórka na palce. co ma znaczenie w sytuacji opadów atmosferycznych podczas zawodów. Jeżeli jest wykonany ze skóry. Skórki na palce są preferowane przez łuczników. Naramiennik (mankiet) . ale mogą być wyprostowane. Strzały z aluminium . Będą się wyginać.Strzały z włókna węglowego . nie posiadają nacięć. ponieważ mają tylko jedną gładką powierzchnię styku z cięciwą. powinien mieć wszyte w środku metalowe usztywnienia. Niewątpliwą zaletą jest niewrażliwość na wilgoć. Skórka na palce lub rękawica . Typ lotek jest częściowo kwestią przyzwyczajeń czy upodobań. są niezbędne na zawodach. jednocześnie najdroższe.dobry naramiennik musi mieć dwa (lub więcej) elastyczne paski z haczykami i oczkami lub rzepami. ani rękawica). wytrzymałe i trwałe z uwagi na użyte materiały. Właściwie eksploatowane posłużą dłuższy czas. ponieważ generalnie stawiają mniejszy opór i nie poddają się wpływowi deszczu.wytrzymają one wystarczająco długi czas. są preferowane do strzelania halowego. Regulacja łuku).wybór między skórką na palce. więc uważnie dokonuj wyboru strzał. Jeżeli to konieczne. 14 . Dobór lotek wymaga nieco eksperymentowania (patrz rozdział 8. Powinien być wystarczająco duży. Dla początkujących najlepsze są lotki z piór . Skórki powinny mieć dodatkową ochronę w postaci podkładki filcowej albo drugiego.lepsze od strzał drewnianych czy z włókna szklanego. a rękawicą jest częściowo sprawą upodobań. Początkujący łucznicy mogą zdecydować się na długie naramienniki. ale różnice w wynikach punktowych zwykle są warte wysiłku.używane przez zawodowców. Do strzelania na zewnątrz najlepsze są lotki z tworzyw sztucznych. które można wybrać w gamie różnych typów.

1-Pierwsze lekcje łucznictwa). Zarówno palcowe.szczególnie podczas zawodów dobrze byłoby mieć kątownik. który jest wbijany w ziemię. Ochraniacz końcówki łuku . Drugie jest albo przymocowane do łuku i leży wokół nadgarstka. Boczny jest niezbędny. Pęk przędzy .są różne rodzaje wiązań. Kołczan . Napinacz łuku .zawieszony na kołczanie i używany do wycierania brudu i wilgoci ze strzał. albo stanowi pętlę wokół nadgarstka.umieszczony na końcówce dolnego ramienia utrzymuje cięciwę na miejscu. ponieważ jest niedrogi i bezpieczny zarówno dla łuku. łatwy do wykonania lub kupienia. natomiast stojak na łuk może być potrzebny.jeśli jest konieczność jej używania (patrz rozdział 5. jak i dla łucznika. jak i nadgarstkowe wiązanie może być wykonane z linki lub ze skóry. aby sprawdzać odległość cięciwy i wysokość siodełka.na rynku dostępne są wszelkie rodzaje i kolory kołczanów. Pierwsze zakłada się na palec wskazujący i kciuk ręki łucznej. kiedy jest ona zdjęta. Jeśli go używasz. który jest mocowany do paska łucznika. Dwa podstawowe rodzaje to kołczan boczny.rodzaj linki z kieszeniami zakładanymi na końcówki łuku jest tu najlepszy. 15 .Wiązanie łuku . Najlepiej jest wypróbować różne typy i wybrać ten. Ochrona na ubranie (plastron) . można ją kupić w sklepie z artykułami chirurgicznymi albo zrobić samodzielnie. czy nie ogranicza on ruchu cięciwy przy naciąganiu. Taki napinacz jest mądrą inwestycją. upewnij się.większość kobiet i wielu mężczyzn potrzebuje tarczy na ubranie. oraz kołczan ziemny. inne są łatwe do wykonania we własnym zakresie. Przymiar łuczniczy . której koniec przechodzi wokół łuku i jest umocowane do pętli po wewnętrznej stronie nadgarstka. Jest on niezbędnym wyposażeniem zaawansowanych łuczników. gdy nie są dostępne wieszaki. Niektóre można kupić gotowe. który nie będzie wymagał regulacji po każdym strzale. aby utrzymać podkoszulek lub sweter z dala od cięciwy przy pełnym naciągu. Łatka na oko . Dwa podstawowe typy to wiązanie palcowe i wiązanie nadgarstkowe.

16 .

2. jak opisany dla łuczników indywidualnych. z wygiętymi końcówkami i wycentrowane. wystarczy pasek taśmy samoprzylepnej o wymiarach 15. Zwykle dla jednej klasy potrzebna jest następująca liczba ramion: 17 . Zazwyczaj ten typ łuku nie ma zainstalowanej podstawki na strzałę. więc będzie konieczny zakup odpowiedniej ilości takich podstawek. jeżeli środki są ograniczone. gdy jest zdjęta. jak i dla kobiet. Jeżeli kupujesz łuki składane. rozsądne byłoby mieć ochraniacz końcówki na każdym łuku. Instytucje edukacyjne mogą przy zakupie starać się o rabat. Celowniki powinny być łatwe w regulacji albo. Sprzęt do szkolenia grupowego Budżet przeznaczony na sprzęt łuczniczy jest w większości szkół czy klubów ograniczony. Dla klasy podstawowej zaleca się następującą liczbę łuków. nabywając sprzęt dla grupy można wybierać taki sam. Zależnie od posiadanej kwoty. Łuki Łuki powinny być laminowane. Poniżej przedstawiono listę podstawowego sprzętu potrzebnego dla 24-osobowej koedukacyjnej klasy początkujących łuczników.3 cm oraz prosta szpilka z dużą główką. będą potrzebne 24 majdany praworęczne i 6 leworęcznych.3 x 1. Aby zapobiec nadmiernemu ścieraniu się cięciwy na dolnej końcówce oraz by utrzymać ją na miejscu.2. Wówczas będzie potrzebnych kilka bardzo miękkich lub bardzo twardych łuków oraz trochę strzał o bardzo dużej długości. praktycznym rozwiązaniem byłoby stworzenie grup koedukacyjnych. Jeżeli sprzęt musi być zakupiony zarówno dla mężczyzn.

łuki mogą być wyregulowane dla nich indywidualnie. z zamocowanym ustalaczem nasadki. który był opisany rozdziale 2. Jeśli wielu uczniów musi korzystać z tej samej cięciwy. Dzięki temu każdy uczeń będzie mógł umocować siodełko w prawidłowej pozycji dla strzały oraz swojego ramienia. położenie siodełka musi być na tyle uniwersalne. Jeżeli uczniowie staną się wystarczająco sprawni. ponieważ każda para ramion może być użyta na każdym majdanie. Wszystkie cięciwy powinny być tego typu. 18 .1.Taka kombinacja umożliwi elastyczność w wykorzystywaniu sprzętu. aby mogło z niej korzystać kilku łuczników. W klasie powinna przypadać jedna cięciwa na jednego łucznika plus jedna dodatkowa cięciwa na każdych dwóch uczniów (razem 12 dodatkowych cięciw na 24-osobową klasę). Wymiana ramion czy majdanów stosownie do potrzeb jest znacznie tańsza. a także nauczy się utrzymywać cięciwę w dobrym stanie.

jak opisane w rozdziale 2. Dla 24-osobowej klasy koedukacyjnej zalecane są następujące rozmiary i długości strzał: Uczniowie klas wyższych będą potrzebowali więcej strzał krótszych i mniejszych rozmiarów. obszar pod lotkami nie powinien być wcale malowany. W celu łatwiejszej identyfikacji strzały różnej długości mogą mieć grzbiety różnego koloru. Akcesoria do szkolenia Akcesoria do szkolenia grupowego są takie same.Strzały Dla początkujących najlepsze są strzały z aluminium ze standardowym grotem.1. 19 . Również tutaj można kupując je zaoszczędzić pieniądze. lecz nie należy rezygnować ze standardu sprzętu na rzecz niższej ceny. ponieważ ułatwiało wymianę uszkodzonych lotek.

jest niezbędny dla uczniów. wystarczy pięć. Stojaki do tarcz . Do zawodów wewnętrznych dobre są tarcze ze słomy (nie siana) powiązanej w snopki. Różne typy tarcz dobrze się sprawdzają. gdy dyspo- 20 .seryjne stojaki z rurek metalowych. więc wyboru można dokonać zależnie od wymiarów pomieszczenia. Pokrowce są niezastąpione. Maty ze słomy oraz wełny drzewnej sprawdzają się na zawodach otwartych. Dla każdej klasy potrzeba osiem tarcz o średnicy 122 cm. są wygodne. Ten element wyposażenia nie jest dostępny na rynku. które nie trafiły w cel i chronią zarówno ściany. Tarcze . Zalecane są łatki papierowe pokrywające środkowe części tarczy .używane w pomieszczeniach zatrzymują strzały. Dla 24 uczniów poleca się sześć mat. jednak maty o średnicy 91 cm są wygodniejsze. Talk . jeżeli jest możliwe zainstalowanie celów na stałe. Chorągiewki wiatrowe . Jest konieczny na zawodach. Niektóre tarcze mają pokrowce z materiału zapobiegające uszkodzeniu na wietrze. Dynamometr . zaopatrzone w kółka. Są one zalecane przy szkoleniu łuczników początkujących i potrzebne w większości otwartych rund turniejowych. Maty celowe .05 m wysokości.co najmniej 24.formularze można łatwo kopiować. Siatki nylonowe . Są dostępne w różnych rozmiarach.przedłużą one żywot tarcz. Ołówki . gdyż środek zwykle bywa przestrzelany jako pierwszy. Zazwyczaj jest pożądane jedynie w specjalistycznej sali lub klubie łuczniczym. jak i same strzały.najlepsze są pokryte workową tkaniną ciasno tkane maty słomiane o średnicy 122 cm.niedrogi. lecz posiadają wadę .tarcza umieszczona jest zbyt blisko ziemi – strzała wbijająca się w cel może uderzyć w stojak i wygiąć się lub złamać. Narzędzia i materiały do konserwacji i naprawy sprzętu Prawie w każdej sytuacji instruktor łucznictwa musi wiedzieć jak. Lepsze są stojaki drewniane. Siatki są dostępne w rozmiarach od 2. Wystarczą dwa duże pojemniki. Siatka dobrej jakości przetrwa bardzo długo.ten typ napinacza jest trwalszy i nie taki łatwy do zgubienia. Jest to szczególnie ważne. gdy trzeba skontrolować siłę naciągu łuków. Grupy zaawansowane będą potrzebowały dodatkowo tarcz o średnicy 40 cm do rund halowych i prawdopodobnie 80 cm do różnych zawodów na otwartym powietrzu.jest niezbędny. o ile zajdzie taka potrzeba.stanowi wygodny schowek na wszelki niezbędny sprzęt z wyjątkiem łuków i kołczanów ziemnych. ale można wykonać go samemu. do zapisywania punktów. jeżeli tarcze muszą być przechowywane poza czasem szkolenia. jak napinacz z linki nylonowej.stanowi wygodny schowek na łuki i kołczany ziemne. Pudełkowy napinacz cięciwy . prawidłowo konserwować sprzęt i naprawiać akcesoria. przez co mogą nieprawidłowo trzymać łuk w dłoni. Wózek na strzały . Powinny być ustawione przy każdym celu. Formularze punktowe .najtrwalsze są dwuwarstwowe tarcze papierowe z tkaniną wklejoną pomiędzy warstwy papieru. w którym mają być zastosowane. którym pocą się ręce. Wieszak na łuki . gdy w celu magazynowania tarcze muszą być zdjęte ze stojaków. można go również wykonać samemu.8 m szerokości i standardowo 3.można ją zrobić z płyty pilśniowej z tasiemką gumową dookoła (taśma gumowa utrzymuje formularz punktowy na miejscu). łatwy do wykonania przedmiot ułatwiający uczniom ocenę wiatru przy strzelaniu na zewnątrz.Wyposażenie sali łuczniczej Wyposażenie to nie jest potrzebne tucznikowi indywidualnemu. Tabliczka do zapisywania punktów .75 m do 12. maty z wełny drzewnej lub przyciętej i powiązanej tektury. a gdy fundusze są niewielkie.

W skład zestawu instruktorskiego powinien wchodzić następujący sprzęt: .klej topliwy do wymieniania grotów.36 nasadek 1/4".szczypce.przyrząd do robienia owijek na cięciwie.36 przyciętych piórek do zamocowania na kupionych strzałach lub gumowych lotek.scyzoryk. . .taśmy gumowe. oraz .pisak wodoodporny do numerowania łuków i strzał oraz oznaczania długości strzał.plastron ochraniający pierś.napinacz cięciwy z linki nylonowej.6 pudełek woskowanej nici dentystycznej. Mogą one być wygodnie przenoszone w przeznaczonej do tego skrzynce lub w torbie.przymiary łucznicze.36 całych piór w jasnych kolorach (do wykonania lub 72 zapasowe gumowe lotki).klej kontaktowy do wymiany siodełek wykonanych z nici dentystycznej i wzmacniania końców owijki. . . .12 ochraniaczy końcówek łuku. .palnik gazowy. . . kiedy odbywa się szkolenie na zewnątrz. Narzędzia: . .świeca na podstawce .3 tuby kleju do lotek. że instruktor powinien zabierać dodatkowy sprzęt oraz narzędzia.zapasowy naramiennik. To oznacza. .parafina. które się zużywają lub wymagają okresowej konserwacji. 1. .pęk przędzy. . Poniższa lista zawiera narzędzia i materiały potrzebne do naprawy lub wymiany elementów wyposażenia.zapałki.przyrządy do klejenia lotek.zszywacz. 2. .zapasowe rękawice lub skórki na palce prawo i leworęczne. . .nuje się niewielkimi środkami.gwizdek. . . 21 .8 praworęcznych podstawek na strzały.2 paczki wosku do cięciw. czyli ochraniacz przedramienia. . . . Materiały: . Zestaw instruktorski Ze względów bezpieczeństwa tor do strzelania na otwartym terenie powinien znajdować się z dala od budynków i obiektów użyteczności publicznej. .4 leworęczne podstawki na strzały.para nożyczek. 5/16". 9/32". . . .dodatkowe „bączki".łatka na oko. . . .

przepisy. .taśma samoprzylepna. .zapasowe znaczki stóp lub kreda do oznaczania pozycji stóp i celu.nożyczki lub nóż. . .proste czarne szpilki z dużymi główkami. .środek odstraszający owady. .ochraniacze końcówek łuku. . .spis powszechnych błędów strzeleckich.ołówek.przymiar łuczniczy. .pisak wodoodporny.wosk do cięciw.ręczniki jednorazowe.taśma izolacyjna (maskująca).waciki. . . . .ołówek.opatrunki samoprzylepne. .zapasowe samoprzylepne podstawki strzał (6).metalowe siodełka oraz szczypce lub nić dentystyczna. .puder. .klucze ampulowe.. . . . . . Do wymiany lub naprawy siodełka: . . 22 .gaza. . . .skóra.agrafki.zapałki lub zapalniczka. .torebki z lodem.13-milimetrowa taśma samoprzylepna.gwoździki z dużymi łebkami (jako szpilki do przypinania tarcz).elastyczne opatrunki samoprzylepne.środek bakteriobójczy.formularze punktowe i ołówki. . Apteczka pierwszej pomocy: .klej do lotek. W celu wykonania prowizorycznego celownika: . .

Przypominaj.3. że uderzy ona w nadgarstek (klepnięcie nadgarstka). by upewniali się. Upewnij się. że trzymają kciuk i pozostałe palce na krawędzi ramienia łuku. zaś zbyt duża wysokość wywoła uderzenie w łokieć powyżej naramiennika.wykończenie obwoju). czy siodełko na cięciwie nie jest za małe ani za duże. że wszyscy uczniowie potrafią prawidłowo założyć cięciwę. jego użytkowania. Powinni też sprawdzić. Konserwacja i przechowywanie sprzętu . Zasady bezpieczeństwa w łucznictwie Zasady bezpieczeństwa w łucznictwie dotyczą zarówno sprzętu. jak i zachowań uczniów. zanim pozwolą łukowi się wyprostować. ponieważ zbyt mała odległość cięciwy spowoduje. czy cięciwa jest odpowiednio przygotowana do strzelania.zalecenia długości łuku). że napięcie łuku powinno być zwalniane powoli. że strzała ślizga się po cięciwie przy pełnym naciągu. To zminimalizuje ucisk palców oraz wyeliminuje niebezpieczeństwo złamania łuku przez przeciągnięcie (patrz rozdział 2. Instruktor powinien ostrzegać o możliwości zaistnienia niebezpiecznych sytuacji podczas prowadzenia szkolenia lub zawodów. czy cięciwa stabilnie układa się w wycięciach po obu stronach łuku. Dobrym pomysłem jest sprawdzanie przez uczniów odległości cięciwy przed pierwszym strzałem. natomiast siodełko o zbyt dużej średnicy może złamać nasadkę strzały. Upewnij się. aby uchronić się od zaklinowania palców między cięciwą a przodem łuku na końcówkach. 23 . Zbyt mała średnica siodełka powoduje. ż każdy łucznik posiada łuk o długości odpowiadającej jego długości naciągu. Należy przypominać uczniom. Uczeń powinien się upewnić. Przerwana owijka powinna być naprawiona (patrz rozdział 7. Nie powinno się używać cięciw z postrzępionymi albo poprzerywanymi owijkami w okolicy wycięć w ramionach lub przerwanymi nitkami. Wyposażenie osobiste Łuk Upewnij się. Dobór sprzętu łuczniczego .

którymi strzelają uczniowie. Dla początkującego strzała powinna wystawać 2. gdyż przeciągnięta strzała może uderzyć w łuk lub w rękę łuczną. Zawodnicy zwykle przywożą na zawody swoje własne kołczany. W uzupełnieniu nauki strzelania uczniowie powinni potrafić prawidłowo przechowywać łuki oraz zdjąć z nich cięciwę. Lepiej jest mieć strzałę za długą niż za krótką.Nigdy nie pozwalaj uczniom kłaść łuków czy też strzał na ziemi.5 cm poza tył łuku przy pełnym naciągu. Strzały Upewnij się. są wystarczająco długie. że strzały. 24 . Zaopatrz klasę w boczne kołczany oraz wieszaki na łuki lub w kołczany ziemne.

Naucz uczniów kontrolować strzały i nasadki po zakończeniu strzelania. 25 m dla młodzików . 90 m Po obu stronach terenu. oraz skórek na place lub rękawic. Długie włosy powinny być spięte z tyłu.30. Strzelanie na otwartym terenie Odległości przy strzelaniu: dla dzieci . Łucznicy powinni ubierać się w obcisłą odzież.30. na którym odbywa się strzelanie. aby ustrzec się przed zahaczeniem cięciwy o kieszeń. 60. 70. Przy naprawie strzał upewnij się. Wszyscy uczniowie powinni używać naramienników. aby nie wplątały się w cięciwę przy pełnym naciągu. 60. to powinny być puste. 50. 70 m dla juniorek . 20. co uczyni bezpiecznymi strzały. 50 m dla juniorów/ek młodszych . za celem wymagane jest co najmniej 20 metrów wolnej przestrzeni. Przy mniejszej wolnej przestrzeni powinna zostać użyta siatka (w wielu społecznościach łucznictwo podwórkowe na terenie zabudowanym 25 . 50.15. Teren powinien być wyraźnie ogrodzony. lecz nawet wówczas może być konieczne założenie plastronu chroniącego ubranie.10. Ubiór. 70. akcesoria łucznicze. 60. 70 m dla juniorów . z uszkodzoną nasadką lub grotem. 50. raczej bez kieszeni z przodu. 90 m dla kobiet . a jeżeli już są. które nie trafiły do celu.30.30. 70 m dla mężczyzn .Nigdy nie pozwalaj uczniowi strzelać strzałą pękniętą.30.30. itp. który mógłby zastygnąć w formie bryłki z ostrymi krawędziami i przeciąć palce. że przy lotkach lub nasadce nie wyciekł nadmiar kleju. 50. 50.

Aby chronić strzały. że za tarczami wciąż ktoś jest. W pomieszczeniu zamkniętym wszelkie drzwi w pobliżu tarcz powinny być zamknięte na klucz lub zaryglowane. zostaw łuk przed tarczą. szczególnie jeżeli istnieje niebezpieczeństwo poślizgnięcia się lub wywrócenia. Nigdy nie mierz ani nie strzelaj do niczego oprócz tarczy. Będzie to ostrzeżeniem dla następnej grupy łuczników. a cele powinny być umieszczone w różnych odległościach od linii strzału.iść po strzały. Dobrym pomysłem jest od razu przyzwyczaić uczniów do strzelania w systemie gwizdkowym. przerwać strzelanie. Zakotwiczenie go w ziemi zapobiega przewróceniu przez silniejszy powiew wiatru. żeby stanowiska strzeleckie i ścieżki znajdowały się poza zasięgiem strzał z innych stanowisk. idąc do celu zdejmij wiązanie. a stojak należy przywiązać do kołka wbitego w ziemię. Nigdy nie cofaj się z łukiem. Bezpieczeństwo strzelania Każde strzelanie . Jeżeli w tym samym czasie trzeba strzelać na różne odległości. należy używać odpowiednich siatek ochronnych. • cztery lub więcej gwizdków . • dwa gwizdki . ściany oraz inne materiały znajdujące się za celem. Maty powinny być pochylone do tyłu o około 12-18 stopni. wszyscy łucznicy muszą strzelać z jednej linii. należy położyć szczególną uwagę na to.jest zakazane jako szczególnie niebezpieczne). dla uzyskania pożądanych dystansów.komenda: strzelać.niebezpieczeństwo.czy dla treningu. Kiedy zbierasz strzały za celem.powinno być nadzorowane. D)a początkujących zaleca się następujące sygnały: • jeden gwizdek . Przy planowaniu strzelania na otwartym torach. 26 . czy na punkty . Kiedy kolejka strzelania się zakończy.

Powinni mieć założone buty chroniące przed rozcięciem stopy przez strzałę. by strzała nie zsunęła się przy naciąganiu. uważana jest za wystrzeloną. że nikt nie znajduje się za tarczami Pozwalaj uczniom zakładać strzałę na łuk tylko po sygnale gwizdka.Przed zezwoleniem łucznikom na strzał. upewnij się. Pierwsze lekcje łucznictwa. dopóki nie rozlegnie się gwizdek i strzelanie zostanie przerwane. gdy łucznik stoi na linii (nie ruszając stóp). z którego będą strzelać. W początkujących klasach instruktor powinien pomóc każdemu uczniowi wyregulować celownik. zamieszczono tam instrukcje jak pomagać początkującym łucznikom ustawiać celowniki). Jeśli strzała znajdzie się poza zasięgiem łuku. Zbieranie strzał Idąc do tarczy wszyscy łucznicy powinni uważać na strzały leżące lub wbite w ziemię. że wszyscy uczniowie albo stoją na linii w rozkroku (strzelanie do celu) albo stoją przed linią (strzelanie polowe). 27 . aby nie nadepnąć lub nie wpaść na nie. Nigdy nie powinni puszczać napiętej cięciwy bez strzały. aby zminimalizować problem strzelania ponad lub poniżej celu (patrz rozdział 5. Jeśli strzała upadła na ziemię. co spowoduje niecelny strzał. Powinni się również upewnić. Przy zakładaniu strzał uczniowie powinni kierować strzałę grotem w stronę tarczy. Nigdy nie pozwalaj uczniom napinać łuku ze strzałą lub bez niej. Upewnij się. W żadnym wypadku nie pozwalaj strzelcowi postawić nogi za linią. gdyż grozi to zerwaniem cięciwy lub złamaniem łuku. tucznik powinien ją odzyskać stojąc na linii i nie ruszając stóp przyciągnąć ją końcówką łuku. że nasadka dokładnie obejmuje cięciwę. jeśli nie mierzą do tarczy.1. Sprawdź czy wszyscy mają celowniki ustawione na dystans.

łucznik powinien zachować ostrożność. Gdy strzała jest już wyciągnięta. Po wyciągnięciu należy strzały umieścić w kołczanie albo trzymać w ręku w pobliżu grotów zanim zostaną umieszczone w kołczanie. powinna zostać umieszczona pod kciukiem ręki opierającej się o tarczę i zwrócona grotem ku górze.wówczas można ją wyciągnąć delikatnym ruchem obrotowym. czy też strzały. w jakim ustawiony jest grot. To chroni przed uszkodzeniem lotek. inni powinni stać z boku tarczy. Schylając się aby podnieść formularze punktowe. żeby nie zahaczyć o strzały wbite w tarczę. zwłaszcza pierzastych. Jeżeli strzała wbiła się w matę tak głęboko. 28 . Najlepszą dla łucznika metodą na bezpieczne wyciągnięcie strzały z tarczy polega na oparciu jednej ręki o tarczę obok wyciąganej strzały i chwycenie jej przy punkcie wbicia . że nawet lotki są przykryte. po której wbita się w trawę. które upadły blisko przed celem. To eliminuje możliwość uderzenia kogoś strzałą właśnie wyszarpniętą z tarczy. że lotki są częściowo lub całkowicie schowane. Podczas gdy jeden łucznik wyjmuje strzały.Jeśli strzała zaplątała się w trawę.Nigdy nie należy podnosić strzały w górę z ziemi. łucznik powinien ją uchwycić jak najbliżej grotu i wyciągnąć z powrotem po tej samej linii. Jeżeli strzała leży w trawie tak głęboko. łucznik powinien znaleźć grot i ostrożnie wyciągnąć strzałę z trawy zgodnie z kierunkiem. To zapobiega uszkodzeniom lotek. łucznik powinien wyciągnąć strzałę od tyłu.

Kategorycznie zabroń uczniom biegać ze strzałami w rękach ! 29 .

na którym odbywa się strzelanie (szczególnie ważne. by informowali cię o jakimkolwiek zranieniu lub że coś ich boli albo też.49 m od siebie (od środka do środka). o których instruktor powinien wiedzieć dla bezpieczeństwa swojego oraz innych. żeby nie ustawiać uczniów niebezpiecznie blisko siebie na linii strzelań. czy istnieje możliwość błąkania się ludzi lub zwierząt w pobliżu terenu. ustaw tarcze w odległości 3. użyj torebki z lodem albo zimnej wody. Przy tych odległościach maksymalnie pięciu łuczników przy każdej tarczy będzie miało dosyć miejsca na strzelanie. • Poproś uczniów. gdy szkolenie odbywa się na zewnątrz).66-5. 30 . może on bowiem zwolnić cięciwę zanim zdążysz to przewidzieć. Poniżej wymieniono je w punktach: • Dowiedz się. • Nie pokazuj przykładów niedostatecznego bezpieczeństwa. • Jeżeli uczeń uderzył się cięciwą w łokieć ręki tucznej i powstał siniak. aby pokazać coś uczniowi lub pomóc mu ułożyć strzałę na podstawce. żeby strzelcy znali i stosowali wyszczególnione wyżej zasady postępowania.Wskazówki dotyczące bezpieczeństwa dla instruktora Dla bezpieczeństwa ludzi znajdujących się w pobliżu jest konieczne. • Nigdy nie wysuwaj ręki przed napięty łuk. • Uważaj. • Zabroń uczniom „wygłupów". Są jednak dodatkowe zasady. Jeżeli uczeń uderza się w łokieć. kiedy jest dany sygnał do strzału. kiedy mają w rękach sprzęt tuczni czy lub strzelają. że odczuwają jakiś dyskomfort podczas strzelania. • Uważaj. powinien zakładać długi naramiennik. żeby znajdować się za linią. by zminimalizować opuchliznę.

Większość napinaczy składa się z długiej linki z kieszeniami ze skóry na obu końcach albo z jedną skórzaną kieszenią. inne bezpieczniejsze zarówno dla łucznika. Jak już mówiono w poprzednim rozdziale. Załóż większą z dwóch skórzanych kieszeni (lub kieszeń skórzaną.niektóre są szybkie.sprawdź je przed skorzystaniem z niego). Należy się też upewnić przed zwolnieniem łuku. cięciwa zaś niech zwisa w dół. a na drugim końcu ze specjalnym uchwytem mocowanym na ramieniu łuku. osoba zakładająca cięciwę powinna trzymać twarz z dala od górnego ramienia łuku i nie wkładać palców pomiędzy cięciwę a przód łuku. podczas gdy mniejsza jest układana w wycięciach na dolnym ramieniu. Przy wszystkich metodach dolna pętla cięciwy musi być dokładnie ułożona w wycięciach dolnego ramienia przed wygięciem łuku. Linkowy napinacz cięciwy Korzystanie z napinacza linkowego jest prostą i bezpieczną metodą założenia cięciwy na łuk (wszystkie napinacze linkowe zawierają wskazówki dotyczące sposobu użycia . albo w odpowiednim czasie pomocnik może umieścić cięciwę na końcówce (metoda pudełkowego napinacza cięciwy). W większości przypadków opisane tu metody założenia cięciwy na tuk są adresowane do osób praworęcznych. spróbuj zamienić kierunki. jeśli jest tylko jedna) 31 . Zakładanie cięciwy Jest wiele sposobów założenia cięciwy na łuk . jak i dla łuku. W celu zdjęcia cięciwy z łuku należy po prostu odwrócić tę procedurę. Jeśli jesteś leworęczny. Trzymaj łuk w lewej ręce tyłem ku górze. Jeśli górna pętla cięciwy jest za mała. żeby mogła się swobodnie przesuwać po górnym ramieniu. Większa pętla cięciwy zawsze jest zakładana na górne ramię.4. czy pętle znajdują się w wycięciach górnego ramienia. cięciwa może luźno wisieć z łuku i być później wsunięta w wycięcia wolną ręką (metoda wejścia oraz metoda pętli). Podczas zakładania cięciwy należy umieścić górną pętlę w wycięciach górnego ramienia.

nigdy nie wkładaj ich między cięciwę a przód łuku). 32 . Może być stosowany tylko na gładkiej i twardej powierzchni. Sprawdź. by linka się naprężyła. Otwórz skrzynkę i wyreguluj jej ramiona tak. a nie obok nich. Stań na środkowej części linki napinacza lewą stopą (linka powinna się znajdować pod środkową częścią stopy). Pociągnij łuk w górę na tyle. a jeśli jest to specjalny przyrząd około 20-23 cm poniżej końcówki (teraz linka napinacza będzie wisiała pod łukiem). nie na trawie. a prawą nakieruj pętlę cięciwy na wycięcia górnej końcówki łuku. aby wygięcia ramion łuku wygodnie leżały na wyściełanych końcach napinacza. prawą zaś nakieruj cięciwę na nacięcia górnego ramienia (trzymaj palce po bokach ramienia. Lewą ręką wciśnij majdan do dołu. Dzięki temu. Sprawdź.na końcówkę dolnego ramienia łuku. a górna powinna być założona na przód ramienia górnego (uważaj żeby górna pętla cięciwy znajdowała się możliwie najbliżej końcówki łuku. przodem w kierunku górnego ramienia łuku. by zapobiec jej uwięzieniu między przyrządem a tyłem łuku). Teraz pociągnij łuk lewą ręką. Należy położyć łuk na przyrządzie przodem do góry i górnym ramieniem na prawo. Stań krawędzią lewej stopy wzdłuż skrzynki. Dolna pętla cięciwy powinna się znajdować w wycięciach. a także dzięki wygodzie jego użycia zapewnia najlepszą metodę zakładania cięciwy na łuk w warunkach szkolnych. Napinacz pudełkowy Jest to napinacz trwały i trudny do zgubienia. czy linka układa się na przedniej części łuku przy wygięciach. mnieszą kieszeń zakłada się na końcówkę górnego ramienia. czy obie pętle znajdują się w wycięciach i powoli zwolnij napięcie.

w przeciwnym wypadku istnieje niebezpieczeństwo wygięcia dolnego ramienia. Przełóż pętlę wokół majdanu i mocno zaciśnij łuk. Umieść łuk na napinaczu tak. Nie można go zgubić. lecz wytrzymałym (dobrze sprawdza się zwinięty futerał na łuk). Nasuń lewą ręką cięciwę w wycięcia.Napinacz ścienny Napinacz ścienny jest poręczny. Uwaga: Upewnij się. aby część majdanu chwytana podczas strzelania znalazła się na górnej szpuli. trzymając go w lewej ręce poziomo przodem ku górze. Stojąc bezpośrednio za łukiem pociągnij do dołu górne ramię łuku i nakierowując cięciwę na wycięcia powoli zwolnij łuk. aby łucznik mógł stanąć podczas operacji zakładania cięciwy bezpośrednio za łukiem. to 123 cm mocnej liny lub pasma materiału związanego w około 56centymetrową pętlę. Metoda pętli Jest to kolejna bezpieczna i wygodna metoda zakładania cięciwy na łuk. bezpieczny i trwały. Stań prawą stopą na pętli tak. 33 . Połóż końcówkę dolnego ramienia łuku na czymś miękkim. że naciągasz łuk dokładnie do góry. Jedyny niezbędny przedmiot. szczególnie jest przydatny w klubach. Prawą rękę umieść pod górną końcówką i pociągnij ją do góry . zaś dolne ramię pod dolną szpulą. Powinien być umocowany w takim miejscu. ponieważ jest przytwierdzony do ściany. by linka znalazła się pod podbiciem stopy lub pod piętą.w ten sposób łuk ulegnie wygięciu.

Prawą stopę postaw pomiędzy cięciwą a przodem łuku. Końcówkę dolnego ramienia łuku umieść nad przednią częścią lewej kostki. Uniesienie lewej pięty nad podłogę pomoże zredukować prawdopodobieństwo skręcenia dolnego ramienia łuku. a tyłem ku prawej. Trzymaj łuk pionowo przodem ku lewej stronie. Wtedy lewą ręką nasuń pętlę cięciwy w wycięcia.Metoda wejścia Jest to jedna ze starych metod zakładania cięciwy na łuki. naprężając łuk. że jej zastosowanie zwykle wykręca dolne ramię łuku. Prawą rękę umieść pod tylną częścią końcówki górnego ramienia i popchnij ją ku lewej stronie. Z tego powodu metoda ta nie jest polecana przez producentów i może spowodować unieważnienie gwarancji na łuk. zaś majdan za prawym udem. Należy tu ostrzec łucznika. szczególnie te cięższe. 34 .

Jednocześnie pomocne jest ustalenie słownika podstawowych terminów z zakresu łucznictwa i wręczenie go każdemu szkolonemu. aby instruktor i uczeń mogli się łatwo porozumiewać. wskazówki dotyczące przygotowania bezpiecznego toru). 35 .bocznych kołczanach po sześć sztuk z tymi samymi oznaczeniami. by łucznicy strzelali w kierunku północnym. Jednak w większości przypadków klasy są liczniejsze. Na końcu lotki umieść numer kolejny strzały w komplecie. można zbudować stojak na łuki i wózek do strzał. Wszystkie strzały należy poddać kontroli. czy nasadki. lotki i groty są w dobrym stanie i czy strzały są w miarę proste. W momencie. Sprzęt jest wówczas natychmiast dostępny dla uczniów. Zasady bezpieczeństwa w łucznictwie. że dysponujesz wystarczającą ilością sprzętu. Poleca się używanie ochraniaczy końcówek. gdyby na każdego ucznia przypadała jedna cięciwa. a na przedniej części lotki oznacz długość strzały. To pozwoli każdemu tak ją ustawić. Cięciwy ani owijki na nich nie mogą być poprzerywane. Dobrym pomysłem jest przygotowanie plansz poglądowych na temat podstaw strzelania. które mają pęknięty lub w inny sposób uszkodzony korpus. Tarcze należy ustawić i zakotwiczyć. czy wszystkie tuki są ponumerowane w łatwo widocznym miejscu. Za tarczami i za krawędziami toru powinno być odpowiednio dużo wolnej przestrzeni. Tory na wolnym powietrzu powinny być w miarę możliwości położone tak. Dzięki temu słońce nie będzie ich oślepiało. Instrukcje dotyczące konserwacji sprzętu można znaleźć w rozdziale 7. Zwykle nie jest możliwe. Trzeba odrzucić te strzały. Przydziela się czterech łuczników na jedną tarczę (patrz rozdział 3. Należy je poukładać w ponumerowanych. lecz o różnych oznaczeniach. Pierwsze lekcje łucznictwa Rozdział ten przedstawia ogólny zarys szkolenia początkujących łuczników. żeby każdy uczeń mógł strzelać podczas każdego spotkania. Najlepiej byłoby. Jeżeli jest wystarczająca ilość strzał tego samego rozmiaru. czy wszystkie tuki są w dobrym stanie. Należy sprawdzić. a łuki powinny posiadać prawidłową odległość cięciwy. Jednak ponieważ chcą oni strzelać najszybciej jak to tylko możliwe. Żaden łuk nie może mieć uszkodzonej lub nieprawidłowo założonej podstawki na strzałę. prawidłowej postawy łuczniczej lub kilku innych aspektów dotyczących wprowadzenia do łucznictwa. Ostatnią czynnością jest sprawdzenie. Szkolenie łuczników 5. więc upewnij się. Zamierzeniem jest sformułowanie systematycznego wprowadzenia do sportu i pokazanie instruktorowi kolejnych kroków w nauce strzelania. wtedy bowiem każdemu można poświęcić indywidualną uwagę. będzie można wyregulować łuk. pogrupuj je i umieść na korpusie dodatkowy znak identyfikacyjny.5. aby uczeń mógł używać tego samego łuku podczas całego kursu. Aby móc przechowywać sprzęt w sposób zorganizowany. elementów wyposażenia. Wszystkie strzały jednego kompletu powinny mieć tę samą długość i rozmiar. W jednej klasie nie powinno być więcej niż 16 uczniów. Siodełko należy założyć około 6 mm powyżej kąta prostego utworzonego przez cięciwę i strzałę. by bączek osiągnął prawidłowe dla niego położenie. by uczniowie mogli zacząć strzelanie od pierwszego dnia. gdy uczniowie dojdą do wprawy i będą mieli odpowiednio dobry sprzęt. przed drugim spotkaniem należy ustalić dystans oraz przygotować sprzęt. która jest założona na cięciwę i oparta o podstawkę. Teren powinien być ogrodzony z zapasem 10 metrów przy dystansach od 10 do 60 metrów plus dodatkowe 15 m dla klas początkujących. Młodsze dzieci powinny strzelać z pięciu metrów.1.

6. Zwracaj uwagę na objawy bólu – uczeń może niechętnie mówić. 5. aż będziesz umiał wydobyć krótkie. 2. demonstracji i naśladownictwa. Okazuj entuzjazm i zainteresowanie swoją dyscypliną sportu – nie przesadzaj z tym. że uczniowie nie są zwróceni twarzą pod słońce oraz. nalegaj by każdy (wliczając ciebie) pomagał szukać zgubionych strzał. 3. Bądź dyplomatyczny przekonując uczniów do nauki strzelania przy wykorzystaniu celownika. Przy prowadzeniu strzelania używaj zawsze gwizdka. stwórz drugą linię dla lektury. Jeżeli już jednak cięciwa uderzy ucznia w ramię. lecz niech klasa widzi. aby pomóc i upewnić tych. zamienią się miejscami. Kiedy pierwsza linia skończy. Zawsze idź do tarcz razem z klasą. Przypominamy je poniżej. którzy mają problemy. Jeżeli klasa jest duża i łuków wystarcza tylko dla połowy uczniów. 7. że nie są rozpraszani przez odrywające uwagę zjawiska. że cięciwa uderza go przy zwolnieniu w niechronioną część ciała. który chroni przedramię. połóż 36 . inni mogą słuchać i „trenować” swoich partnerów. 10. powinni zakładać długie naramienniki. Wyćwicz gwizdanie. Ze względów bezpieczeństwa najlepiej nie pozwalać uczniom wracać na linię (i do sprzętu) dopóki ciebie tam nie ma. jak gra w piłkę. 11. mogą niechętnie prosić o powtórzenie. żeby uczniowie potrzebujący pomocy swobodniej mogli o nią poprosić. że to czego uczysz. którzy mają z tym problemy. podczas gdy oni strzelają. Chodź wzdłuż linii. Obejmij swą uwagą wszystkich uczniów w klasie. niskiej kotwicy i formy klasycznej. 1.Pewne warsztatowe wskazówki dla instruktorów powinny być przez nich zapamiętane i wprowadzone w życie. 4. Pierwsza linia może używać łuków do naśladownictwa (i później do strzelania). albo dwa zwykłe – jeden zakrywający łokieć i nachodzący na drugi. Instruując mów głośno i wyraźnie – jeżeli uczniowie cię słyszą. 8. Ci. zdecydowane sygnały. Korzystaj z materiałów poglądowych (plansze. gdy coś zostanie wykonane prawidłowo. Uważaj na objawy zniechęcenia i uczyń każdy wysiłek. ruch uliczny itp. Udzielaj pochwał indywidualnie i/lub całej klasie. plakaty) – pomagają one uczniom zrozumieć i zapamiętać to czego ich uczysz. Ucząc na otwartej przestrzeni upewnij się. sprawia ci przyjemność. 9. 12.

aby pokazać grot. czy któryś z nich strzelał wcześniej. polowe. myśliwskie. Miej pod ręką strzałę. żeby powiedzieć. a w jego postawie nie widać żadnych nieprawidłowości. Kiedy uczniowie zostaną już zapoznani ze sprzętem. Powinien to być wykład o różnych aspektach sportu. podczas gdy on strzela. Jeżeli uczeń ma trudności. Oceniając postawę lub szukając przyczyny.natychmiast na to miejsce paczuszkę lodu albo zimny mokry kompres. ustalacz nasadki oraz bączek. 2) różne rodzaje strzelectwa. powietrzne i wolne oraz 3) łucznictwo amatorskie i łucznictwo zawodowe. podstawka strzały i celownik). Jeśli masz dostępne różne rodzaje strzał (drewniane.pokaż punkt nasadki. dla której uczeń wykonuje nieprawidłowo. a jeśli tak. np. regulację celownika. zademonstruj strzelanie. z włókna węglowego i aluminiowe) opisz różnice między nimi. Niezbędne jest krótkie wprowadzenie w zagadnienia sportu łuczniczego. Pokaż uczniom łuk i zapoznaj ich z różnymi jego częściami oraz akcesoriami (ramiona. czy cięciwa nie zahacza o ubranie ani o włosy. w jakim celu i jak się ich używa. majdan.naramiennik. Lekcja 1 Najlepiej byłoby. że obserwujesz go z trzech stron.). jak: 1) cel i zasięg łucznictwa od strzelania rekreacyjnego do zawodów międzynarodowych. 37 . sprawdź odległość cięciwy. ułożenie ręki cięciwnej. upewnij się. Aby wzbudzić zainteresowanie poszczególnych uczniów. których cięciwa uderza w pierś. skórka na place i wiązanie. jaki rodzaj łuku i o jakiej sile naciągu. ręki tucznej. gdyby ta pierwsza lekcja była prowadzona w pomieszczeniu. do celu. Łucznicy leworęczni muszą zamienić kierunki. 14. co pozwoli wyeliminować odwracający uwagę hałas i pomoże uczniom skoncentrować się na przedmiocie szkolenia. omawiający takie problemy. sprawdź . wycięcia. palców i nadgarstka oraz pozycję łokcia ręki cięciwnej i ułożenie ręki pod żuchwą. Ci. szczególnie łokcia i barku. wskazując prawidłowe położenie ramienia łuczniczego. jakiego typu strzał używali itd. że strzały są odpowiednio dopasowane do łuku. nasadkę. Pamiętaj. Zrób to samo z częściami cięciwy . czy uczeń przy celowaniu używa odpowiedniego oka. upewnij się. lotki i grzbiet. 13. Uwaga: Instrukcje zawarte w tym i w następnych rozdziałach przeznaczone są dla łuczników praworęcznych. Po wystrzeleniu kilku strzał przedstaw proces strzelania. jednak bez nadmiernej ilości szczegółów. kiedy i jaki styl łucznictwa uprawiali oraz jakiego używali sprzętu (czy był to ich własny. dobrze jest zapytać ich. upewnij się też. to poprosić o przedstawienie tego rodzaju ich aktywności gdzie. po winni używać plastronów ochronnych. Potem przejdź do reszty osprzętu .

w przeciwnym razie strzała poleci na lewo od celu. aby ustrzec się przed możliwością używania do celowania niewłaściwego oka. Najpierw zademonstruj wszystkie ruchy i opisz je. które oko jest u nich dominujące. dominujące oko determinuje strzelanie prawo. Kolana mają być lekko rozluźnione. Dzięki temu uczeń nauczy się techniki naprawiania i będzie mógł w dowolnym czasie podczas kursu założyć sobie nowe siodełko oraz nauczy się szanować sprzęt. Stopy powinny być rozstawione mniej więcej na szerokość ramion. Przed nauką współczesnej techniki strzeleckiej zaleca się. celowanie i zwalnianie. Może on nie być konieczny.czynności pozorujące naciąganie.lub leworęczne. Jednak jeżeli łucznik chce strzelać bez celownika. 38 . Poleć uczniom wysunięcie tak złożonych rąk w stronę celu wciąż patrząc przez otwór. powinien nauczyć się mieć obydwoje oczu otwarte podczas celowania. kiedy będziesz mówił lub coś demonstrował. którzy po teście nie mają pewności. żeby instruktor polecił uczniom założyć na cięciwę siodełko oraz bączek w razie konieczności. by palcami dotykali pozornej linii łączącej łucznika ze środkiem celu. Uczniowie.Przed dopuszczeniem do strzelania instruktor powinien przeprowadzić wśród uczniów test dominacji oka. Naśladownictwo bez sprzętu Ustaw uczniów w rozkroku na linii strzału tak. Może to być trudne dla najmłodszych łuczników. ale studenci lub uczniowie średnich mogą się tego z łatwością nauczyć. otwór znajdzie się przed okiem dominującym. kotwiczenie. To Jest postawa prosta. czy każdy orientuje się w kierunkach i nikt nie będzie stał do ciebie plecami.wtedy tylko dwie osoby będą do siebie zwrócone twarzami. Daje to lepsze poczucie odległości przy nieosłoniętym strzelaniu. W ten sposób będziesz mógł od razu zobaczyć. a ciężar ciała rozłożony równomiernie na obie. Test dominacji oka polega na poleceniu uczniom utworzenia otworu między kciukami i pozostałymi palcami przez złożenie dłoni jedna na drugiej. Kiedy ręce dotkną twarzy. Teraz rozpocznij naśladownictwo . żeby je naśladowali. Łucznik praworęczny musi korzystać przy celowaniu z prawego oka. powinni strzelać z jednym okiem przymkniętym lub korzystać z łatki na oko. Ustaw łuczników leworęcznych na lewym końcu linii. jeżeli szkolenie nie przewiduje całkowitego zamykania jednego oka i mają oni strzelać z obydwoma oczami otwartymi (lub z jednym dominującym). Przy obu oczach otwartych każ im przysunąć ręce do twarzy wciąż obserwując cel. Potem poleć uczniom. sam zaś stań między tarczami a linią strzału . Palce będą się krzyżowały mniej więcej pod kątem 90°.

Teraz poleć im wyciągnąć ramię łucznicze na wysokości barku w stronę celu, ze spodem otwartej dłoni zwróconym do dołu. Bez poruszania łokcia każ im obrócić dłoń w nadgarstku kciukiem do góry - to daje pewność prawidłowej pozycji łokcia, co szybko można sprawdzić polecając zgiąć łokieć: jeżeli ręka dochodzi do piersi torem równoległym w stosunku do ziemi, pozycja łokcia jest prawidłowa, natomiast jeżeli ręka przesuwa się do góry, łokieć nie był odpowiednio ułożony. Ćwiczenie pomagające ustawić łokieć w prawidłowej pozycji: każ uczniowi oprzeć lewą dłoń o ścianę palcami do góry, następnie niech obrócą staw łokciowy do dołu zgodnie z kierunkiem ruchu wskazówek zegara. Podczas tej czynności upewnij się czy uczeń przy obracaniu łokcia nie obraca barku do góry i w przód. Może to być za pierwszym razem niewygodne, jako że normalnie mięśni się do tego nie używa. Następnym krokiem jest polecenie uczniowi utworzenia haczyka pierwszym, drugim i trzecim palce ręki cięciwnej, pozwalając kciukowi i małemu palcowi odprężyć się po wewnętrznej stronie dłoni albo, co prostsze - dotykając kciukiem paznokcia małego palca. Staw łączący palce z dłonią nie powinien być zgięty. Następnie powinien obrócić głowy w stronę celu, ocenić zasięg i umieścić zagięte palce na pozornej cięciwie przy pionowym położeniu haczyka utworzonego z palców i przy zewnętrznej stronie dłoni tworzącej linię prostą z przedramieniem. Łokieć ramienia cięciwnego nie może znajdować się poniżej barku.

39

Teraz może naciągnąć pozorną cięciwę, trzymając ją blisko ramienia łuczniczego, dopóki ręka cięciwna nie dotknie podbródka. Naciągnięcie to powinno zaangażować mięśnie pleców i ramienia cięciwnego, co pozwoli łokciowi ramienia cięciwnego natychmiast odsunąć się od celu torem równoległym w stosunku do ziemi.

Drugi staw palca wskazującego ręki cięciwnej powinien dotykać środkowej części podbródka. Kiedy zostanie osiągnięty punkt kotwiczny, uczeń powinien napiąć mięśnie pleców i w takiej pozycji utrzymać je. W tym momencie linia pomiędzy łokciem i dłonią ręki cięciwnej powinna być równoległa do podłoża (podczas strzelania następuje to po fazie utrzymania napięcia, kiedy łucznik celuje). Napinanie mięśni powstrzyma łucznika od psychicznego rozluźnienia podczas fazy celowania i pozwolenia strzale na przesuwanie się do przodu.

40

Uczniowie powinni powtarzać kilkakrotnie tę procedurę wzmacniając ramię łuczne, kładąc palce na cięciwie oraz naciągając aż do pozycji kotwicznej. Kiedy celowanie zostało przeprowadzone, łucznicy muszą jednocześnie napinać mięśnie pleców oraz zwalniać cięciwę rozluźniając palce ręki cięciwnej i pozwalając cięciwie się z nich wysunąć. Kiedy jest używany sprzęt, to napięcie/zwolnienie powoduje pojedynczy, mimowolny ruch ramienia cięciwnego do tyłu z dłonią przesuwającą się w pobliżu szyi.

Ćwiczeniem na wyczucie napięcia/zwolnienia jest umieszczenie górnej części lewej dłoni naprzeciw szyi, z kciukiem skierowanym do dołu, zaś lewym łokciem w stronę tarczy. Zahacz wtedy palce prawej ręki o palce lewej ręki i trzymając łokcie równolegle do ziemi, zakotwicz pod podbródkiem i pociągnij palcami. Zwolnienie palców ręki cięciwnej powinno pozwolić ręce powrócić wzdłuż szyi. Jak wyżej powiedziano, ruch do tyłu powinien pochodzić z ręki zwalniającej cięciwę, przy wciąż napiętych mięśniach pleców. Po zwolnieniu cięciwy uczniowie powinni utrzymać pozycję przez kilka sekund. To jest wytrzymanie. Gwarantuje ono, że łuk nie zostanie poruszony zanim opuści go strzała (przy strzelaniu powinni utrzymać pozycję dopóty, dopóki strzała nie osiągnie celu).

Słowa zestawione w ramce tworzą kluczową sekwencję szybkiego przypomnienia podstawowych etapów strzelania. Uczniowie powinni umieć przejść przez te etapy werbalnie z prawidłowymi czynnościami. Słowa te są również szybkim systemem odniesienia pomagającym znaleźć problem, jeżeli w technice strzelania jest błąd.

41

8. a nie poprzez umieszczenie na nim ręki i utrzymywanie go w określonej pozycji na siłę. W tym momencie powinna być założona strzała. Zahacz. ale na razie poleć uczniom zahaczyć palce cięciwne o cięciwę. że łuk nigdy nie powinien być naciągany bez strzały na cięciwie. Stań. że nigdy nie wolno zwalniać cięciwy z pełnego naciągu bez strzały. gdzie powinna znajdować się strzała). Napnij/zwolnij. 3. Poleć uczniom chwycić łuk lewą ręką umieszczając dłoń na majdanie w takiej pozycji. 7. przywracając do neutralnego położenia po każdym naciągnięciu. 9. Zakotwicz. dopóki nie będą mogli dojść do pełnego naciągu i płynnie zakotwiczyć bez szukania prawidłowej pozycji. że górna część palca wskazującego dotyka podbródka. naciąganie łuku bez strzały nie przyniesie żadnej szkody. aż dojdą do pełnego naciągu. Uczniom mającym problemy pomóż indywidualnie. 2. z jednym palcem powyżej. Napnij. Uwaga: Niektórzy instruktorzy uważają. 42 . W ten sposób będą mogli utrzymać łuk bez ściskania go. Mądrze jest kazać im ćwiczyć sekwencję naciągnij . a podbródek i nos dotykają cięciwy. Niech łuk ustali się w pozycji. Niech uczniowie naciągają cięciwę coraz dalej i dalej. a następnie przywrócić ją do pierwotnej pozycji. to znaczy niech ciężar zostanie rozłożony na skutek ruchu łuku w dłoni. trzymając łuk pionowo i upewniając się. Wyjściowa pozycja łuku do założenia strzały to pozycja pionowa lub z lekka przechylona w prawo. Pozycja ręki tucznej jest prawidłowa wówczas. Wyceluj. Upewnij się. że obrócili łokieć do dołu oraz pozwól im naciągnąć cięciwę do tyłu o kilkanaście centymetrów. Teraz każ im napiąć.Sekwencja słów kluczowych wyrażających kolejne etapy w strzelaniu: 1. 6. 4. powinni ułożyć kciuk nad czubkiem palca wskazującego. gdy łuk nie ma tendencji do przesuwania się w żadnym kierunku przy rozluźnionej dłoni i palcach. 5. Powinni wtedy używać wszelkiego sprzętu z wyjątkiem strzał. ani nie powinny ściskać łuku w „śmiertelnym uścisku".zakotwicz dopóty. Napnij/wytrzymaj. Imitowanie strzału ze sprzętem Kiedy uczniowie zapoznają się dokładnie z sekwencją czynności związanych ze strzałem i prawidłową pozycją ciała. Naciągnij. Wytrzymaj. a dwoma poniżej siodełka (tam. Jednak jeżeli uczący się są bacznie kontrolowani i uświadomiono im. wliczając naramienniki oraz skórki na palce. aby ciężar łuku był rozłożony po wewnętrznej stronie mięśni kciuka oraz aby kciuk i palec wskazujący utworzyły literę Y (patrząc od góry). przeprowadź imitowanie strzału z wykorzystaniem sprzętu. Palce nie powinny być ani sztywno wyprostowane. Jeżeli uczniowie nie używają wiązań.

Przy dziesięciu metrach celownik powinien znajdować się ponad podpórką strzały w przybliżeniu w takiej odległości. jaka jest między okiem a podbródkiem łucznika. 43 . aby był widoczny po stronie strzały. każ im naciągnąć cięciwę o 5 lub 8 centymetrów (nie dalej) i zwolnić.Aby wyczuli zwalnianie cięciwy. Teraz powinni ustawić celownik.

niech przejdą przez każdy etap. W ten sposób jest utrzymany stały naciąg. naprężają mięśnie. aby prowadząca lotka znalazła się po zewnętrznej stronie łuku. dwa poniżej. kiedy szpilka celownika zostanie nałożona na środek tarczy oraz utrzymują napięcie podczas zwolnienia. W tym punkcie zatrzymaj się i wyjaśnij. że uczniowie przed celowaniem napinają mięśnie pleców i utrzymują je w tej pozycji.Zostało jeszcze celowanie przy pełnym naciągu.jeden powyżej. a następnie przesuń ją do przodu i umieść nasadkę na cięciwie. Celowanie za pomocą celownika to zwyczajne nałożenie szpilki celownika na środek tarczy. jak prawidłowo założyć strzałę w poprzek łuku na podstawce oraz na cięciwie w siodełku. Jako podsumowanie poleć im przegląd kluczowych słów sekwencji strzeleckiej. Strzała powinna być tak założona. Teraz pokaż jak palce powinny być umieszczone na cięciwie . 44 . Upewnij się.

45 .

46 .

używając strzały wyskalowanej w calach. Następnie długość strzały można dobrać z następującej tabeli: Dla większej dokładności każdy uczeń powinien naciągnąć lekki łuk. 47 . Przybliżony pomiar długości strzały można wykonać mierząc odległość między końcami palców przy rozłożonych ramionach. Strzały dla początkujących powinny sięgać 5 cm poza tył łuku przy pełnym naciągu.Lekcja II Na początku zmierz każdego ucznia pod kątem doboru długości strzały i rozdaj boczne kołczany z sześcioma strzałami odpowiedniej dla każdego z nich długości. co zapobiegnie ich przeciąganiu.

aby upewnić się. Połóż nacisk na pozycję ramienia łucznego. może samodzielnie kontynuować strzelanie. że strzelanie zostanie przerwane. kotwiczenie. Instruktor powinien położyć nacisk na to. Szybko przypomnij. że pozycja łokcia i barku jest prawidłowa i że cięciwa nie uderzy w bark lub w ramię. Kiedy instruktor nadzoruje ucznia strzelającego pierwszą strzałę. Jeżeli uczeń dobrze sobie radzi. Zasady bezpieczeństwa w łucznictwie. żeby lekcja była prowadzona z uwzględnieniem opisanego wcześniej systemu gwizdkowego. daj gwizdkiem podwójny sygnał. którzy już byli obserwowani. jak ustawić celownik i założyć strzałę. powinni ćwiczyć naśladownictwo. którzy czekają na instruktora.Powtarzając materiał z pierwszej lekcji przejdź przez każdy z dziewięciu etapów. koniecznie trzeba się upewnić. Ci. Każdy uczeń wystrzeli pierwszą strzałę pod okiem instruktora. pozwalając strzelać dalej tym. wyjmowanie strzał). aby potrafili zakładać i zdejmować cięciwy ze swoich łuków (patrz rozdział 4. dopóki nie rozlegnie się podwójny gwizdek sygnalizujący zakończenie strzelania oraz że można iść po strzały. z rozszerzeniem o dodatkową technikę. instruktor może indywidualnie pomóc tym. Pokaż uczniom jak zakładać cięciwę na łuk. którego będą używać. Jeżeli klasa jest duża. uczniowie mogą sobie wzajemnie pomagać podczas ćwiczeń naśladowniczych. Zbierz ich wokół tarczy z wbitym i strzałami i pokaż jak prawidłowo oraz bezpiecznie wyciągać je z tarczy (patrz rozdział 3. którzy mają problemy. że klasa zacznie strzelanie z określonych odległości (5 metrów dla dzieci oraz 10 metrów dla nastolatków i dorosłych). trafia w tarczę. pozycję prawego łokcia. zwolnienie oraz wytrzymanie. podczas gdy instruktor przechodzi do następnego ucznia. Teraz się zatrzymaj i wyjaśnij. Kiedy ten etap zostanie zakończony. 48 . dopóki nie przyjdzie ich pora strzelania. Kiedy kilku uczniów wystrzeliło już wszystkie swoje strzały. Korzystając ze sprzętu. Zakładanie cięciwy). że uczniowie znają je. Lekcja III Lekcja trzecia stanowi kontynuację dwóch pierwszych. wystrzel dla uczniów prezentując owe dziewięć kolejnych etapów. Kontynuuj nadzorowanie wypuszczenia pierwszej strzały przez każdego ucznia. Absolutnie nikt nie może pod żadnym pozorem wychodzić przed linię.

Słabe zwolnienie i podążanie . Lekcja V Przypomnij uczniom. wyjaśniając. w którą stronę powinien być przesunięty: powinien on być przesunięty w tym kierunku.Jeśli to możliwe. zaleć uczniom mającym kłopoty trening z zakresu wstępnych ćwiczeń etapu napięcie/zwolnienie. którzy mają kłopoty lub słabą formę strzelecką. Poinstruuj uczniów jak regulować celownik. trzymaj wszystkich uczniów na tej samej linii. Jeśli jest miejsce. przeprowadź tę lekcję na dystansie. czy pozycja wytrzymania jest utrzymana dopóty. poleć im w pamięci sumować punkty. każ im oznaczyć je na pasku celownika lub na taśmie.jest oznaką. przesunięcie celownika w górę powoduje. Poleć uczniom. Przed zezwoleniem na strzelanie przypomnij procedurę strzelecką oraz zasadę ustawienia i wyregulowania celownika (przy 20 metrach ustawienie celownika będzie około 10 mm niższe niż ustawienie dla 15 metrów). ruch ramienia cięciwnego po zwolnieniu. regulując celowniki. Jeśli jednak jeszcze tak nie jest. z którego strzelali na poprzedniej lekcji. jeśli strzały padają za wysoko. Idąc wzdłuż linii patrz. a następnie rozpocznij tę lekcję kilkoma seriami z 15 metrów (dzieci) lub z 20 metrów (nastolatkowi i dorośli). że łuk jest trzymany niżej. w innym wypadku mogą pozostać tam. Poleć uczniom strzelić jedną serię. Zwróć uwagę na podążanie. zamiast na prawidłową formę strzelecką).jakikolwiek ruch ramienia cięciwnego inny niż prostoliniowy ruch do tyłu wzdłuż szyi . że nie są używane mięśnie pleców. 4 i 3 oraz 2 i 1 za każdy następny kolorowy pierścień dalej od żółtego). a uczniowie konsekwentnie trafiają do celu z tego dystansu. a zbieranie strzał zabiera dużo czasu. aby wyłonić mistrza każdej kolejki (zapisywanie punktów zabiera zwykle zbyt dużo czasu i kładzie zbyt duży nacisk na punktację. np. że mogą się przesunąć do tyłu 15-20 metrów. Kiedy uczniowie kontynuują strzelanie. poleć im cofnąć się o następne 10 metrów. jak punktowane są strzały (występują tutaj różnice zależnie od rodzaju używanego celu. natomiast przestawiaj tarczę . celownik należy przesunąć w lewo. dopóki strzała nie osiągnie celu. by strzelali pięć metrów dalej od tarczy. Pozwala to przesunąć łuk w odpowiednim kierunku. 8 i 7. Kiedy będą mieli zgodne ustawienie celownika. więc grupa strzał zbliży się do środka tarczy. jeśli padają na lewo. aż nabiorą większej wprawy. itd. Lekcja IV Na czwartej lekcji uczniowie zazwyczaj strzelają już na tyle dobrze. celownik należy podnieść. ale w większości dla początkujących pięciokolorowe tarcze są punktowane po 10 i 9 punktów za żółte póle. Pomóż tym. Jeżeli niektórzy uczniowie są bieglejsi od innych i potrafią strzelać z większej odległości. Jeżeli po określonej liczbie kolejek uczniowie słabo trafiają do celu. Następnie zbierz ich wokół tarczy i wyjaśnij.wtedy obie grupy będą mogły strzelać zgodnie ze swoimi możliwościami. 6 i 5. Ustawienie celownika na 30 metrów jest zwykle 13 do 19 mm niższe od ustawienia przy 20 metrach. Następnie poleć im kontynuowanie strzelania. w jakim są strzały w stosunku do środka tarcz -jeśli strzały są wyżej. tj. gdzie się znajdują. przydziel na stałe każdemu uczniowi łuk i komplet strzał do korzystania podczas każdej sesji strzeleckiej. W dalszym ciągu pomagaj tym. Werbalnie przypomnij dziewięć etapów strzelania i poleć uczniom rozgrzać się poprzez naśladowanie bez sprzętu sekwencji ruchów związanych ze strzałem. którzy mają trudności (dla większości uczniów ustawienie celownika będzie około 6 mm niższe). Jeśli to konieczne. Zwykle w tym okresie uczniowie zaczynają koncentrować się na celowaniu albo jakiejś innej części procedury strzeleckiej i utrzymywanie pełnego naciągu staje się procedurą raczej pasyw- 49 . jak ustawić i wyregulować celownik. ustaw ich z powrotem na odległości 20 m.

50 . Zademonstruj klasie. Trzeba im uświadomić. by ewentualnie złapać go . Podczas tej rundy powinni liczyć punkty zgodnie z procedurą przedstawioną w lekcji VI. w innym ma głowę tak obróconą. Jako uzupełnienie punktacji przyznaj najlepszym łucznikom małe nagrody. Kiedy po zwolnieniu cięciwa wysuwa się z palców. a następnie idącą za tarczę zbierać strzały. Kiedy już zrozumie. Lekcja VII Na początku tej lekcji wyjaśnij podstawowe zasady rundy. by obrócił głowę tak. który decyduje. że nawet jeśli pozycja kotwiczna nie jest zmieniana. w zależności od czasu trwania zajęć. aby wyczulić łucznika na to. następnie dwóch zapisujących wyniki w tabelach punktacyjnych oraz osobę nadzorującą tę procedurę. że dla każdego dystansu jest ustalona liczba serii. Pozwól na jedną serię treningową przed punktowaniem. że przygotowują się. np. odległości różniące się zależnie od rundy. że będzie nieco rozmyta) pomiędzy szpilką celownika. napięte mięśnie pieców są czynnikiem powodującym ruch ręki zwalniającej do tyłu wzdłuż szyi. a łukiem. Niech grupa strzeli jedną rundę zapisując punkty. żeby cięciwa była widoczna (możliwe. każ mu owinąć palce wokół majdanu. że nawet jeżeli to nie spowoduje przesunięcia punktu skupienia poza środek tarczy. może powrócić do tradycyjnej pozycji ręki łuczniczej. W tym momencie może być przedstawione wycentrowanie cięciwy . że lewa krawędź cięciwy powinna być widoczna po prawej stronie szpilki celownika. poinstruuj go. Po tej lekcji uczniowie na tyle powinni już opanować ćwiczone umiejętności. że porusza palcami i tym samym oddziałuje na miejsce. Lekcja VI Przed rozpoczęciem strzelania rozdaj uczniom tabele punktowe i wyjaśnij zasady zapisywania i podliczania wyników serii oraz procedurę punktacji podczas zawodów.dzieci. głowę można obracać w płaszczyźnie poziomej (w jednym wypadku łucznik ledwo spogląda ponad nasadą nosa.najczęściej łuk nie upada). Następnie przeprowadź wśród uczniów zaimprowizowaną rundę składającą się z trzech serii na 30 metrów i trzech na 20 metrów.czyli pokrycie cięciwy z brzegiem majdanu -jeśli nie zostało to wyjaśnione wcześniej jako odpowiedź na pytanie ucznia (wielu uczniów nie zdaje sobie sprawy. w którym strzała trafi w tarczę. kotwiczą. Niech strzelają z odległości 20 lub 30 metrów .ną niż aktywną. każdy łucznik powinien wyciągać swoje własne strzały). Zapobiegnie to poruszaniu łukiem za pomocą palców (w tym czasie łucznik powinien używać wiązania albo dotykać kciukiem końca palca wskazującego. że stoi z tarczą dokładnie twarzą w twarz). W ramach techniki szkoleniowej. Do poszczególnych tarcz przydziel kapitana. że łuk nie upadnie. może uniemożliwić uzyskiwanie wyższych wyników punktowych. że różne ustawienie głowy może spowodować różne ułożenie cięciwy widziane przez łucznika przy pełnym naciągu). Liczba serii może być różna. Bądź bardzo uważny i w dalszym ciągu kładź nacisk na napięcie mięśni pleców jest to kluczowe dla dobrego strzelania. najpierw strzela się z największej odległości. co robi z dłonią łuczniczą. Następnie wyjaśnij. jak takie ustawienie oddziałuje na miejsce. w które trafi strzała. które nie trafiły w cel (wśród strzelców jest zwyczajem. stań za nim. Dla demonstracji wystrzel strzałę z tych skrajnych pozycji. zwykle wystarcza pięć.dorośli oraz 10 metrów . Jeżeli uczeń ma trudność z ustawieniem „zaraz na prawo". jeżeli nie wierzy. celują i zwalniają bez nadmiernej liczby zbędnych ruchów. aby uczeń mógł zobaczyć. kto będzie oceniał każdy strzał. Niektórzy początkujący łucznicy mogą mieć również tendencję do okresowego ściskania łuku przy zwalnianiu. że jeden pomaga drugiemu znajdować zagubione strzały.

napinanie mięśni pleców: naciągnięcie o 5 cm i zwolnienie.3. . . . .test dominacji oka.naśladowanie ze sprzętem. . następnie naciągnięcie 10 cm i zwolnienie.metody szkolenia. aby upewnić się.naśladowanie bez sprzętu. można ustanowić indywidualne . poniżej przedstawiamy poszczególne punkty dotyczące materiału omówionego w tym rozdziale.pozycja. . . . Średni etap szkolenia łuczników.przedstawienie zasad bezpieczeństwa. . 51 . że cały materiał realizujesz prawidłowo.przejście do pełnego naciągu i powrót.kotwiczenie. .ustawienie celownika. pozycja barku.postawa. umożliwiając każdemu. . Indywidualny tok nauczania może być również wykorzystywany jako alternatywna metoda szkolenia na początkowych lekcjach. . . . . Korzystaj z tego zestawienia podczas pierwszych lekcji. Tym metodom szkolenia poświęcony jest rozdział 5. ćwiczenie ze ścianą.kotwiczenie (cięciwa dotyka środka nosa i podbródka.zwolnienie (rozluźnienie tylko palców ręki cięciwnej). .przejście na linię strzału (uczniowie leworęczni na lewo). . . Regulacja łuku}. . .ułożenie palców cięciwnych. gdy większość uczniów potrafi uzyskać skupienie strzał w dwudziestocentymetrowym kole z odległości 10 metrów. palce dotykają poniżej podbródka). szczególnie wobec uczniów. .wymiana pozdrowień i imion. .celowanie. czyli bez lotek (metody te zostały opisane w rozdziale 8. którzy szybko osiągają postępy i realizują program kursu oraz chcą rozwijać się dalej.* * * Jeśli jesteś początkującym trenerem.naciągnięcie o 5 cm i powrócenie.ułożenie ramienia łuczniczego: kontrola łokcia.napinanie mięśni pleców (przyciskając rękę cięciwną do szyi).ustawienie ramienia tucznego (tym razem wliczając pozycję ręki łuczniczej).uczniowie strzelają. uczniowi uzyskiwanie postępów według swoich możliwości. . możesz polecić im regulację łuków metodą Eliansa lub metodą „nagiej strzały". W momencie.ułożenie palców na cięciwie.przymocowanie wiązania. .związane z konkretną sytuacją .naciągnięcie (cięciwa blisko ramienia łuczniczego).napinanie mięśni pleców (działają poprzez zahaczone palce ręki łuczniczej). . . W połączeniu z metodami szkolenia opisanymi w niniejszym rozdziale.wytrzymanie (ręka cięciwną wzdłuż szyi).założenie naramiennika i skórki na place. . . .założenie strzały.dopasowanie do poziomu zaawansowania klasy. .demonstracja strzelania.

rozmawiać o zawartości torby ze sprzętem łucznika jadącego na zawody. Zapoznanie z nimi uczniów umożliwi szersze zrozumienie łucznictwa. strzała powinna trafić w pobliże środka tarczy. którą metodę łucznik preferuje i używa tak długo. wreszcie można uczyć. Inni nawet nie używają szpilki celownika. jak długo jest ona wystarczająca i łucznik ustawia do niej celownik. grupa uczy się podstaw regulacji przez powtarzanie.To przyda im zaufania do sprzętu oraz pomoże zlikwidować ograniczenia w osiąganiu wyższych wyników punktowych powodowane przez sprzęt.2. Jeżeli już każdy uczeń został poinstruowany na temat regulacji łuku dotyczącej jego sprzętu. zamiast tego celują patrząc przez pewnego rodzaju pierścień otaczający środek tarczy (metoda ta ma tę zaletę. czy jest ona konieczna. który pozwoli trafić w środek tarczy. w które jest wycelowany celownik. może być różne. Celownik Wykorzystywanie celownika w strzelaniu wymaga po prostu nałożenia szpilki celownika na środek tarczy. drudzy wolą utrzymywać szpilkę poniżej lub powyżej środka tarczy lub nawet w jakimś innym miejscu. oraz będzie czynnikiem wprowadzającym pewne zróżnicowanie przy strzelaniu. Istnieją jednak różne metody ustalania prawidłowego kąta podniesienia łuku przy każdym strzale. Niektórzy łucznicy nakładają szpilkę celownika bezpośrednio ponad środkiem tarczy. Korzystanie z celownika jest najpopularniejszym sposobem celowania w łucznictwie tarczowym lecz są też inne metody. można wyświetlać filmy o łucznictwie. 5. Dobrze przygotowany „deszczowy" program pomoże utrzymać zainteresowanie wśród uczniów oraz zachęci do uprawiania tego sportu po zakończeniu kursu. można dyskutować o procedurach zawodów (jeśli to możliwe ze slajdami). które były i wciąż są wykorzystywane. że łucznik nie mierzy do czegoś zasłoniętego w części przez szpilkę celownika). Sprawdzanie regulacji w każdym tygodniu pokaże. w miarę jak łucznicy poprawiają swoją formę strzelecką. a następnie utrzymana na środku tarczy podczas etapu napięcia/zwolnienia oraz wytrzymania.1. Jeżeli klasy ćwiczą na powietrzu i nie ma toru halowego. Jeżeli szpilka została ustawiona w odpowiednim dla danej odległości miejscu na pasku celownika. To naprawdę nie ma znaczenia. 52 . Celowanie Celowanie z wykorzystaniem celownika zostało już w skrócie opisane w rozdziale 5. W zależności od stylu łucznika. jak naprawiać i wykonywać sprzęt. trzeba zaplanować coś na dni deszczowe. Możesz wtedy prezentować historię łucznictwa albo różne typy rund na zawodach. dokładne miejsce.

aby łuk i strzały pozostawały w pozycji. Wprawdzie łucznik od początku jest uczony przyjmowania właściwej postawy. Jest to absolutnie konieczne. że trzeba ją będzie zmodyfikować u łucznika średnio zaawansowanego. Średni etap szkolenia Rozdział niniejszy adresowany jest przede wszystkim do instruktorów trenujących indywidualnie uczniów. ponieważ każda inna postawa stóp spowoduje. którego nie używa nikt inny. Jeżeli nie jest to możliwe. Regulacja to sprawa indywidualna . że łucznik będzie naciągał w linii. którzy bardzo dobrze opanowali podstawy strzelania i chcą przejść na wyższy poziom szkolenia. ponieważ średnio zaawansowani łucznicy powinni posiadać sprzęt tak wyregulowany.3. że położenie stóp względem tarczy może być różne u poszczególnych osób. musi lekko przesunąć prawą stopę do przodu lub do tyłu i powtórzyć 53 . Jeśli łucznik uczył się strzelać korzystając z tej książki. gdyż przypomnienie jej może pomóc odkryć przyczynę powstawania problemu. Informacje tu zawarte stanowią suplement do już zaprezentowanego materiału. a to utrudni prawidłowe wystrzelenie strzały.łuk wyregulowany dla jednego łucznika nie będzie w ten sam sposób pracował dla innego. Jeżeli szpilka celownika znajduje się teraz na lewo lub na prawo od środka tarczy. Następnie łucznik powinien zamknąć oczy.mają sprzęt.5. Pierwsze lekcje łucznictwa. jednak zdarza się często. Dobry łucznik zwykle przyswoił już sobie listę dziewięciu czynności podejmowanych za każdym razem przy wystrzeleniu strzały. powinna stanowić podstawę listy kontrolnej. łucznik nie przyjął swojej naturalnej postawy.jeżeli chodzi o grupę . Najprostszą metodą ustalenia naturalnej postawy łucznika jest pełne napięcie łuku i wycelowanie ze strzałą lub bez niej (nie należy zwalniać). należy przydzielić łucznikowi łuk oraz cięciwę. lista w rozdziale 5. gdyż różnice w sposobie strzelania. Jeżeli pojawiają się kłopoty dobrze jest zapisać tę sekwencję strzelecką. Naturalna postawa Każdego łucznika cechuje jego naturalna postawa. Najlepiej jest. w jakiej najlepiej współpracują. co oznacza. Znalezienie jej jest ważne. która wywoła większe napięcie mięśni niż to potrzebne do strzału. policzyć do trzech i otworzyć je. gdy uczniowie dysponują własnym sprzętem lub .1. długości naciągu i nawet wielkości palców mogą wpływać na ową regulację. Aby to skorygować.

Pozwalanie. Jeżeli pozycja palców jest prawidłowa. raczej poleć łucznikowi skorzystanie z innego rodzaju ochrony. by dół ręki cięciwnej odchylał się na zewnątrz jest złym nawykiem -jeżeli cięciwa zostaje zwolniona z ręką i palcami w takiej pozycji. Palce ręki cięciwnej należy trzymać prosto od momentu położenia ich na cięciwie aż do zwolnienia.5 do 5 cm. Kiedy już zostanie ustalona postawa naturalna. aby zaznaczyć. Pozycja łuku Podczas etapu „rozciągnięcia" oraz „naciągnięcia" sekwencji strzeleckiej. że naciąga tym palcem więcej niż to konieczne. Palec środkowy powinien przejmować około 50% siły naciągu. należy przyjmować ją za każdym razem. gdzie ma je ustawić. część skórki chroniącej drugi palec może być wzmocniona przez naklejenie kawałka skóry na tylną powierzchnię skórki (powierzchnia przednia styka się z cięciwą). Przyjmujemy tu. Nie naklejaj skóry pod otarty palec. Generalnie nie jest konieczne przesuwa nie stopy o więcej niż 2. w pomieszczeniach natomiast może on obrysować stopy na podłodze kredą lub użyć kawałka taśmy klejącej. że łucznik ustalił już swoją naturalną postawę. jeżeli szpilka celownika znajduje się na lewo. aby szpilka celownika znalazła się w środku tarczy. gdy szpilka znajduje się na prawo). łuk powinien znajdować się w położeniu wymagającym niewielkich ruchów łucznika. 54 . cięciwę należy trzymać w zgięciu obrotowego stawu palca wskazującego. więc poniżej rozważa się tylko płaszczyznę pionową. Palce ręki cięciwnej Jak już mówiono w rozdziale 5. oznaczało. zaś do przodu. czy szpilka celownika pozostaje w linii prostej ze środkiem tarczy (prawą stopę należy przesunąć do tyłu. gdyż to jedynie zwiększa siłę wywieraną na ten palec. Jeżeli łucznik ma otarty pierwszy lub trzeci palec.powyższy test. resztę zaś należy podzielić między pozostałe dwa palce. Przy strzelaniu na zewnątrz odciśnięte ślady stóp pomogą łucznikowi utrzymać tę samą postawę. by zobaczyć. ulega ona niepotrzebnemu ruchowi obrotowemu. środkowego oraz serdecznego.

aby dotrzeć do środka tarczy. Aby łucznik trzymał się bardziej prosto. trudno jest utrzymać długość naciągu (staje się to krytyczne przy używaniu clickera-łucznicy. kiedy cięciwa jest odciągnięta. którzy mają kłopoty w przeciągnięciu przez clicker mogą ten problem zawdzięczać właśnie temu). zużywa się tutaj energię i marnuje czas. co znacznie utrudnia osiągnięcie prawidłowego napięcia mięśni pleców. powinien potrenować oddawanie strzałów nieco niżej niż to obecnie robi. ponieważ odległość 55 . Jeżeli to nie da oczekiwanych rezultatów. należy strzelać nieco wyżej.Kiedy łucznik przechodzi do pełnego naciągu i celuje. Również w tej sytuacji ustaw na siłę bark w dół i do tyłu przed rozpoczęciem naciągania. poleć łucznikowi. barkami ani górną częścią ciała. Aby ustawić ramię tuczne w linii prostej niektórzy łucznicy przesuwają lewy bark do przodu. by obserwował kątem oka swój bark przy naciąganiu. Ruch ten może wymagać w jednostkowych przypadkach zwiększonej kontroli. Łucznicy. Jeśli nadal się to pojawia. Jeżeli barki znajdują się w takiej pozycji. co ramię łucznicze. że stoi „prosto jak żołnierz". przednimi zębami lub ostrą krawędzią górnych siekaczy. by wyobraził sobie. unoszą czasami lewy bark powyżej prawego. to należy przesunąć szpilkę celownika (tak jak to widzi łucznik) z krawędzi tarczy do jej środka. Jeżeli łuk trzeba przesunąć do góry. ustaw na siłę jego barki w dół i do tyłu. Jest to ważne. l tak. W ten sposób kisser button może być użyty jako dodatkowy punkt kotwiczenia. którzy uczyli się strzelać ze sprzętu zbyt ciężkiego. Jest to jednak ruch zbyt duży. Kisser button (bączek) Podczas strzelania łucznik powinien dotykać kisser buttona wargami. Często jest to rezultatem unoszenia lewego barku wraz z łukiem lub pozwalania barkowi na załamywanie się. a następnie niech naciągnie nie poruszając głową. Przy ciągłym treningu w stanie podwyższonej koncentracji łucznik może nauczyć się oddawać strzały tak. Położenie barków Barki łucznika przy pełnym naciągu powinny znajdować się w tej samej płaszczyźnie poziomej. poleć mu. aby nie był konieczny żaden ruch łuku. jeśli łucznik musi przesunąć łuk w dół. które mogłyby być lepiej wykorzystane podczas etapu „celowania" sekwencji strzeleckiej.

Jeżeli łucznik dotyka kisser buttona ostrą krawędzią zębów. należy zapisać i zachować dla sprawdzenia odległość od niego do góry lub spodu nasadki. W tej chwili łucznik powinien zwolnić. odległość nie może się zmienić.4 mm.od nasadki do oka musi być za każdym strzałem jednakowa. Kiedy już zostało ustalone prawidłowe położenie kisser buttona. który pociąga strzałę przez clicker (dlatego powinien być umieszczony na czubku grota. Konieczne jest tu naprężenie mięśni pleców i następuje ruch prawego łokcia wokół osi barku i do tyłu. aż nie zacznie on zsuwać się na czubek grotu. Jeżeli łucznik nie osiąga pełnego naciągu. gdyż sygnalizuje za każdym strzałem. Należy bardzo uważać przy ustawianiu clickera za pierwszym razem. a nie na korpusie strzały. Kiedy celownik jest utrzymywany na środku tarczy. Wtedy przy zakładaniu nowej cięciwy kisser można założyć w tej samej odległości od punktu nasadki. Clicker Clicker jest długim na kilkanaście centymetrów i nie szerszym niż 6. zaś clicker zatrzaskuje się na grocie. może nadmiernie naprężać mięśnie (nawet do drżenia) albo może przesu56 . Dla większości czołowych łuczników jest on integralnym elementem systemu strzelania. będzie musiał użyć ramienia). że łucznik naciągnął tyle samo. Clicker pomaga również łucznikom. którzy mają problemy z celowaniem. mięśnie pleców są nieco bardziej naprężane przesuwając strzałę do tyłu. Gdy to nastąpi. gdyż kisser jest nieruchomo zamocowany na cięciwie. Clicker powinien opierać się podczas pełnego naciągu oraz celowania o czubek grotu strzały. Grot strzały jest umieszczony pod clickerem. który strzela z większych odległości. Następnie łucznik patrzy na celownik i celuje. kiedy mięśnie pleców są prawidłowo naprężone. jeżeli tucznik będzie musiał odciągnąć dalej niż 6. aby strzała trafiła w to samo miejsce. jeśli chodzi o miejsce trafienia w tarczę. powinien go zakotwiczyć i utrzymać w tej pozycji. Jeżeli w tym czasie opiera się on o korpus strzały. ponieważ małe różnice w długości naciągu mogą wywołać duże różnice. Jest to szczególnie ważne dla łucznika. Podczas etapu naciągania łucznik powinien spoglądać na clicker. a strzała przesunięta do przodu i oparta na nasadce. trzeba zbyt daleko naciągać.4 mm kawałkiem metalu umieszczonym w okienku celownika ponad podpórką strzały.

okazuje się. kiedy przeciągnie przez niego strzałę. Niekorzystanie z clickera jako elementu procedury strzeleckiej czyni go bezwartościowym narzędziem szkoleniowym dla uczniów mających problem z celowaniem. Niech stanie blisko maty (około 10 metrów). jak również kiedy nie należy strzelać (nawet gdy strzała jest prawidłowo ułożona. Niech powtarzacie tak długo. Jeżeli clicker wywołuje zbyt długi naciąg. jeżeli jest słyszalny trzask.wać głowę do przodu i przygarbiać lewy bark w celu skompensowania tego. „panika celu". kiedy strzał jest prawidłowo przygotowany.kiedy łucznik nie jest w stanie przesunąć celownika na środek tarczy. Powinien też kontrolować. Problem ów doczekał się specjalnych nazw: „gorączka złota". Jeżeli łucznik nigdy nie używał clickera. Jeśli u ucznia narasta problem z celowaniem. Następnie powinien przejść przez tę samą procedurę. naprężać palce ręki cięciwnej lub ramię cięciwne odciągać w dół (powoduje to ruch łokcia cięciwnego po łuku skierowanym do dołu). stojąc 10-20 metrów od tarczy. przesuwającego celownik na pożądane miejsce i strzelającego zaraz po tym. 2) zamarzanie . Może on również nie być w stanie przeciągnąć przez clicker. że jeżeli nie utrzymuje spokojnie celownika na środku tarczy. lecz patrząc na celownik oraz celując we właściwym czasie. łucznik może się odchylać do tyłu. wynikało prawdopodobnie ze zmiany w postawie strzeleckiej. że wielu łuczników strzelających w ten sposób ma tendencje do uwalniania strzały przed solidnym namierzeniem celu. Oto propozycja ćwiczenia. dalszy trening rozwinie potrzebną kontrolę. Jest to początek problemu z celowaniem. Problemy z celowaniem Podczas oddawania strzału łucznik znajduje się w stanie fizycznego i umysłowego napięcia. Ważne jest. Wszystkie te ruchy utrudniają osiągnięcie sukcesu i instruktor powinien być tu szczególnie czujny. Jednak jeżeli nie jest to kontrolowane i korygowane. które może pomóc łucznikowi z tzw. poleć mu użycie clickera. W większości przypadków. i zorientuje się. Kiedy łucznik potrafi przejść przez całą sekwencję gładko. naciągającego łuk. aż nabierze wyczucia w ułożeniu clickera na czubku grotu strzały. Jeżeli tucznik ma kłopoty w korzystaniu z clickera. nie należy go przesuwać. Nie jest niczym niezwykłym widok łucznika przygotowującego się do strzału. Aby uchronić się przed tym. może zwolnić co trzeci lub każdy inny strzał. Jeżeli nie ma problemów z postawą ani ze sprzętem. nie wypuści strzały. a to może zaszkodzić celowaniu. problemem zamarzania. Podczas nauczenia jak korzystać z clickera instruktor powinien również wdrażać do samokontroli potrzebnej do prawidłowego strzelania z nim. wyceluje i zwolni. utrzymując stały naciąg i przechodząc przez clicker nie cofa się. musi sam siebie przekonać. przesuwać głowę do tyłu. aż do momentu. jeśli nie następuje zmiana sprzętu. jak duże napięcie mięśni pleców jest potrzebne do utrzymania go tam. przejdzie do pełnego naciągu. Prawidłowo zamocowany i używany clicker jest bardzo pożyteczny dla łucznika. mimo że początkujący mogą odczuwać go jako utrudnienie. tucznik nie powinien strzelać). kiedy clicker został umocowany i jest wygodny. kiedy celownik nie jest na środku tarczy. obserwując przy tym clicker. Ponieważ utrzymywanie łuku w pełnym naciągu staje się coraz bardziej uciążliwe. powinien przejść przez wyżej opisaną procedurę. Wyróżnia się trzy podstawowe odmiany syndromu: 1) strzelanie migawkowe-zwolnienie strzały zaraz po osiągnięciu przez łucznika pozycji kotwicznej. unosić rękę ponad tuk. aby nałożył celownik na środek tarczy i utrzymał go przez tam pewien czas przed 57 . aby przełamać zakorzeniony schemat. 3) niezdolność łucznika do zwolnienia cięciwy po nałożeniu szpilki celowania na środek celu. uwolni się też od tendencji do zwalniania lub cofania się po usłyszeniu trzasku. „zamarznięcie". łucznik będzie chciał możliwie najszybciej uwolnić się od tego ciężaru.

który uzyskał określoną formę zwykle rozwija naturalny rytm wystrzelenia każdej strzały. którzy nie używają clickera. W związku 58 . nawet jeżeli to znaczy. która nie zgadza się z prawidłowym rytmem. używanie clickera pomoże. Jeżeli „zamarzanie" powtórzy się w jakikolwiek sposób. iż nie należy wysyłać żadnej strzały. jeśli to konieczne. Jest to walka. wówczas jego postawę i położenie clickera należy skontrolować (w tej kolejności). w którą stronę obracany jest łuk). Czas Łucznik. Oddychanie Ponieważ wystrzelenie strzały ma swój rytm. przykładając dodatkową masę po przeciwnej stronie niż kierunek. Łucznicy. poszczególne etapy zajęłyby tę samą liczbę sekund. Można to dostrzec obserwując stabilizator podczas naciągania. Szczególnie przy używaniu clickera ten rytm lub rozkład czasu staje się tak precyzyjny. ponieważ celownik również będzie się poruszał na lewo i na prawo (w zależności od tego. może to być początek problemu celowania. którą trzeba wygrać od wewnątrz. Każ mu to powtarzać. proces powyższy powinien być powtórzony. Jeżeli łucznik potrzebuje dłuższego czasu do przeciągnięcia przez clicker. aby zapobiec niedostatkowi tlenu. Jest on zatrzymywany aż do zwolnienia strzały. może wystrzelić co trzecią strzałę lub podobnie. stabilizator będzie się poruszał na boki. od strony psychiki. pojawia się podczas etapu celowania. zwykle nie mierzą tak długo. lecz przede wszystkim łucznik musi mocno wierzyć w pokonanie problemu. Pomiędzy strzałami należy wykonać głęboki oddech. Tylko dyscyplina i wiara łucznika może przezwyciężyć problem z celowaniem. aż łucznik będzie strzelał każdą strzałą po wycelowaniu w wybrany punkt (w środek tarczy). Pomoc i zachęcanie pomogą. w którym porusza się stabilizator. Wdech powinien być po prostu spontaniczny. Najlepszą pozycją jest stanąć przed łucznikiem (w tym wypadku powinien naciągać bez strzały!). Można to skorygować ponownie instruując na temat prawidłowego ułożenia ręki tucznej albo.zwolnieniem. Większość czołowych łuczników nie celuje dłużej niż 6 do 8 sekund. Ręka łuczna Niektórzy łucznicy tak ustawiają łuk. jaki występuje u większości łuczników. We wszystkich przypadkach oddychanie powinno być naturalne i wygodne. ponieważ dłuższe wpatrywanie się w jeden punkt męczy oko i powoduje zamazywanie się obrazu. Kiedy będzie mógł to wykonywać łatwo i gładko. aż będzie mógł umieścić celownik tam. jak ci. Jeżeli mierzy zbyt długo. natomiast jeżeli występuje obracanie. Jeżeli łucznik używa powiększonego celownika. który jest zgodny z rytmem strzelania. tj. Zwiększaj liczbę wysyłanych strzał. którzy go używają. a następnie wykonywany jest wydech. gdzie chce i utrzymać go. stabilizator podczas naciągania będzie się przesuwał tylko w górę i do dołu. Większość łuczników wykonuje wdech podczas odciągania cięciwy do pozycji kotwicznej. większość łuczników rozwija rytm oddychania. może mieć tendencję do zbyt długiego celowania podczas przeciągania przez clicker. obrót dłoni podczas naciągania wywoła również kontrolowane nietrafione strzały. powinni jednak mierzyć nie krócej niż 3 do 4 sekund. będzie wiedział. że dłoń obraca go. że gdyby zmierzyć czas. że nie będzie mógł wystrzelić strzały przez kilka sesji. Szczególnie jeżeli tucznik używa clickera. Jeśli łucznik nie obraca łuku. Największy problem z odliczaniem czasu. Jeżeli łucznik dobrze opanował odliczanie czasu.

które może przyjąć instruktor obserwując ucznia. 6. Ustalając. jak i w innych dyscyplinach sportu. Oznacza to trenowanie prawidłowej techniki strzelania i za każdym razem. ramię i bark łuczniczy. wspierając to zadanie pozytywnym nastawieniem. Oto krótka ich prezentacja: Pozycja 1 . Korygowanie błędów w łucznictwie Korygowania błędów w łucznictwie. kiedy przechylenie łuku jest spowodowane przez ramię lub dłoń tuczną oraz położenie dłoni łucznej. Przy każdym omówieniu znajduje się informacja o tym. jeżeli stabilizator znajduje się w jednej linii z jakimś obiektem. Rozdział niniejszy omawia najczęściej występujące przy strzelaniu problemy. Każda pozwoli zaobserwować konkretną część jego postawy. Druga część rozdziału wymienia częste błędy powodujące skupienie poza środkiem. instruktor może pomóc uczniowi skorygować błąd zanim stanie się on trudnym do przezwyciężenia nawykiem. zakotwiczenia oraz położenia ramienia i dłoni cięciwnej. barku. Pozycja 3 . Mężczyźni częściej mają kłopoty z pozycją barku. Pozycja 2 . odchylenie łuku oraz pozycji głowy i jej jakichkolwiek niepotrzebnych ruchów podczas etapu przeciągania.obserwująca postawę ciała. łucznik powinien powtarzać dziewięć etapów prawidłowego strzelania aż znajdzie błąd.lekki przysiad pozwoli zobaczyć wewnętrzną część ręki cięciwnej przy pełnym naciągu. 59 . by upewnić się. Patrz również na plecy łucznika (pozycja 5).z tym strzała nie jest kierowana tam. gdzie należy stanąć.obserwująca pozycję ciała. Pozycja 5 . że bark ramienia łucznego nie jest wypchnięty do przodu dla uzyskania prawidłowej pozycji łokcia. Położenie łokcia ramienia łucznego Położenie łokcia stanowi problem przede wszystkim dla dziewcząt oraz kobiet. Pozycja 4 . Łucznik musi zrozumieć konieczność utrzymywania przekręconego do dołu łokcia łucznego oraz to. ramienia i dłoni łucznej. co powoduje konsekwentny lot strzały w określonym kierunku. Aby zaobserwować: stań przed łucznikiem (pozycja 1} obserwując łokieć.stojąc normalnie możesz obserwować rękę tuczną oraz nadgarstek ręki cięciwnej. pozycję łokcia ramienia cięciwnego oraz czy łucznik opuszcza ramię łuczne. że staw łokciowy można obracać nie poruszając dłonią ani barkiem łucznym. należy uczyć i doskonalić.obserwująca ułożenia całego ciała. Konsekwentnie powtarzany układ trafień poza środkiem tarczy często nie może być zneutralizowany przesuwaniem celownika. gdy pojawia się problem. Wyróżnia się pięć pozycji. ponieważ mają one zwykle bardzo rozciągnięty staw łokciowy. może być także widoczny ruch łuku spowodowany momentem obrotowym podczas sekwencji strzału. gdzie wycelowany Jest celownik i doskonale wymierzony strzał może w efekcie dać złe trafienie. aby zdiagnozować problem i jak pomóc uczniowi zrozumieć go i skorygować.

Aby skorygować: poleć łucznikowi obserwować samego siebie w lustrze. Następnie zaleć mu ćwiczenie obracania łokcia z ręką opartą o ścianę przez następne kilka dni lub tygodni. przy pełnym naciągu. Jeżeli nauczy się on konsekwentnie wychylać łokieć. 60 . Uwaga: Wyjątkowo uczeń może mieć prawdziwy problem z obracaniem łokcia jako wynik jego złamania lub wrodzonego defektu ramienia lub barku. może to być lepszym rozwiązaniem niż pozwolenie na zaburzenie linii barków w próbie oddalenia cięciwy od łokcia. aż osiągnie elastyczność. W takim wypadku może być konieczne strzelanie z lekko wychylonym łokciem.

umieść swoją dłoń w pobliżu dłoni łucznej lub boku głowy. na co patrzy po zwolnieniu. Aby pokazać ćwiczącemu. Kolejno poleć mu. wewnętrzną stronę łuku lub złoty pierścień po zwolnieniu oraz dopóki strzała nie uderzy w tarczę.Spojrzenie Rozróżnia się trzy rodzaje ruchów przy spojrzeniu: 1) poruszenie ramienia łucznego. 61 . kiedy patrzy i uświadomił sobie. Zamknięcie oczu zaraz po zwolnieniu może być tymczasowym rozwiązaniem . Wszystkie one powodują poruszenie łuku. co przesuwa miejsce. 2) poruszenie głową oraz wyjątkowo 3) kombinacja obu ruchów. żeby obserwował szpilkę celownika. w które trafi strzała. Następnie poinstruuj go. aby dotykał jej. że wykonuje ruch. drugim lub obydwoma równocześnie. żeby miał oczy otwarte i mówił ci. Aby zaobserwować: Stań w pozycji 3 lub 5 i kontroluj ramię łuczne podczas jednego strzału i na głowę podczas następnego.tylko dla przerwania nawyku poruszenia się. Jako ostateczność zaleć łucznikowi zamknięcie oczu dopóki strzała nie uderzy w tarczę. że porusza jednym.

Brakuje im też często umiejętności dobrego napinania mięśni. 4) trzymanie cięciwy na opuszkach zamiast na stawach palców. 2) uczucie. która część ciała Jest napięta. biodra ustawione naturalnie. Taka wątła budowa uniemożliwia używanie do strzelania mięśni pleców. gdyż wówczas biodra są wysuwane do przodu i powodują niepotrzebny wysiłek oraz ewentualny ból w dolnej części pleców. a nie na opuszkach. kiedy łucznik kotwiczy cięciwę w palcach. aby pomóc mu zdać sobie z tego sprawę i wyczuć. Aby skorygować: jeżeli łucznik zaczyna wyginać nadgarstek. a nadgarstek prosty. aby wzmocnić ich mięśnie oraz czynić świadomy wysiłek w celu utrzymania prawidłowej postawy. aby zapobiec przedwczesnemu zwolnieniu cięciwy. 62 .powinna ona być ułożona na stawach. Kiedy łucznik to zrobi. następnie powiedz mu. Aby zaobserwować: stań w pozycji 1 i patrz na dłoń oraz nadgarstek. aby rozmyślnie silnie naprężył kolana. Napięcie ciała Generalnie napięcie ciała wpływa niekorzystnie na strzelanie. jak robiłby to przy strzelaniu. dotknij obszaru. że kolana powinny być proste i nie zablokowane. Aby zaobserwować: każ uczniowi stanąć przed lustrem i spróbować unieść barki oraz tors albo niech spróbuje sobie wyobrazić. Uważaj na jakąkolwiek zmianę. zwykle połączone z wyginaniem stawu łączącego palce z dłonią oraz wyginanie nadgarstka do wewnątrz. Kolana nie powinny być silnie napięte („ustawione i zablokowane"). dłoń albo pozwala cięciwie zsunąć się na opuszki. polega na „siedzeniu w biodrach" albo na garbieniu się. Powinien poczuć różnicę i następnie być w stanie utrzymać przy strzelaniu prawidłową postawę. Aby zaobserwować: stań za łucznikiem (pozycja 4) i obserwuj pozycje kolan. Zwalnianie cięciwy z napięciem w dłoni prawie zawsze powoduje słaby lot strzały oraz słabe skupienie. Napięcie dłoni lub ramienia cięciwnego Jeżeli występuje niepotrzebne napięcie w dłoni lub w nadgarstku. Pomóc tutaj może naciąganie łuku bez strzały przed lustrem. górna część dłoni powinna być płaska. że łucznik musi zawładnąć łukiem (częściej u mężczyzn). 3) ogólne napięcie ciała (normalne u niektórych ludzi). każ mu naprężyć mięśnie pleców tak. co się dzieje. palce nie mogą rozluźnić się. że naprężają pewną część (lub całość) swojego ciała. które ogrywają tu niebagatelną rolę.Wątła budowa ciała Najczęstszy wśród dorastających nastolatków problem postury. że cięciwę ma przyczepioną do mostka i że ktoś ją ciągnie do góry. kiedy łucznik napina cięciwę . bowiem wtedy może on zauważyć zmianę. Prawdopodobnie najczęściej napinaną i nie wykorzystywaną przy strzelaniu częścią ciała są kolana. zanim on się w tym zorientuje. aby zwolnić cięciwę. może będziesz musiał zrobić to kilkakrotnie. niekiedy trzeba zalecić wykonywanie ćwiczeń nóg. Większość początkujących łuczników nie jest świadoma. żeby nauczyli się ją rozluźniać. co może wywołać napięcie całego ciała. a pierś uniesiona. na którym zwiększa się napięcie. Napięcie to może być wywołane przez następujące przyczyny: 1) lęk przed zwolnieniem cięciwy (problem początkujących). Aby skorygować: poproś łucznika. Z tego powodu trzeba koniecznie uświadomiać ich.

napinanie. Trenowanie przed lustrem wzmocni to. dotknij jego pieców tuż poniżej łopatek i poleć. kiedy naciąga i trzyma łuk. obserwuj linię barków oraz odległość między barkami a głową. Ściąganie Jeżeli przy zwalnianiu łucznik ściąga cięciwę na jedną stronę. Ćwiczenie uświadamiające. Jeżeli odsuwa rękę od twarzy przy zwolnieniu cięciwy. potrząśnij jego palcami albo lekko porusz jego kciuk przy pełnym naciągu. Teraz każ mu pomyśleć „napnij" i poruszyć bez zdejmowania palca ręki łucznej z celu. aby uczynił to samo. ponieważ cięciwa została wprawiona zwolnieniem w ruch oscylacyjny. Aby skorygować: przypomnij łucznikowi. nawet jeżeli pozostałe palce wydają się być rozluźnione. podczas gdy strzała wciąż znajduje się na cięciwie. Aby zaobserwować: patrz na strzałę na podpórce z pozycji 5. niepotrzebne napięcie w dłoni tucznej może być dostrzeżone w kciuku. Aby zaobserwować: stań w pozycji 1 i patrz przede wszystkim na kciuk oraz na pozostałe palce podczas etapu wytrzymania i zwolnienia. że do dobrego strzału potrzebne są mięśnie pieców (rozdział 5). że łuk lub cięciwa odchylają się od linii. Aby skorygować: po ostrzeżeniu łucznika. by opuścił łopatki w dół. albo za łucznikiem {pozycja 1 lub 5) i poleć mu najpierw stanąć w normalnej rozluźnionej pozycji. Opuszczone barki Czasami łucznik bywa tak napięty. że lekko ciągnie przy pełnym naciągu. czego go właśnie nauczyłeś. Ale w obu przypadkach to. aby powstrzymać się od zwalniania. a następnie rozluźnianie mięśni dłoni może być ćwiczeniem. jeżeli używasz sztywniejszych nici. Opanowanie/opadanie Tuż przed zwolnieniem albo czasami w momencie zwolnienia cięciwy strzała może przesunąć się po podstawce do przodu. dopóki rozluźnianie nie będzie właściwe. co z kolei ogranicza korzystanie z mięśni pleców oraz utrudnia strzelanie. które mięśnie powinny być użyte. następnie każ mu przejść do pełnego naciągu i ponownie obserwuj jego postawę. Łucznik może mieć uczucie. co robi łucznik po zwolnieniu cięciwy. w jakiej znajduje się przed naciągnięciem łuku lub do tej odległości. Aby zaobserwować: stań albo przed. 63 . Przez kilkakrotne powtarzanie tego ćwiczenia można nauczyć się wyczuwać. które mięśnie muszą być użyte. może być to wynikiem następujących przyczyn: 1) chociaż ręka się porusza. że jego barki są uniesione. strzała będzie myszkowała na drodze do tarczy. myśląc przy tym „rozciągnąć". Następnie poinstruuj go. aby upewnić się.Napięcie dłoni łucznej Słaby lot strzały oraz słabe skupienie spowodowane jest częstokroć naciskiem na majdan powodującym.strzała pozostaje na cięciwie dopóty. Aby skorygować: każ łucznikowi stanąć z ramionami przy sobie. Pamiętaj . a łokieć nie jest przesuwany do tyłu po linii strzału. ma wpływ na samą cięciwę. wygląda następująco: każ tucznikowi stanąć z ramionami wyciągniętymi w linii prostej na wysokości barków i celując palcem wskazującym ręki tucznej w pewien obiekt niech rozciąga ramiona oraz dłonie możliwie najdalej. że są one maksymalnie rozluźnione. Jest to spowodowane przerwaniem utrzymywania naprężanych mięśni pleców podczas strzału. dopóki cięciwa nie przejdzie poniżej odległości. łucznik nie używa mięśni pleców.

c) poinstruuj go. Przechylenie Zwykle. Przechylanie może być próbą ustawienia cięciwy w jednej linii z nosem i podbródkiem zamiast nachylenia głowy. ponieważ wiele drzew. by trzymał w łokciu monetę podczas strzału. Aby zaobserwować: stań za łucznikiem (pozycja 4). Upewnij się. umieść tarczę tak. Aby zaobserwować: patrz na kotwiczenie łucznika z pozycji 1. że zamierzasz trzymać swoją dłoń około 1 cm od jego dłoni cięciwnej. kiedy przesuwa się ona do tyłu podczas etapu podążania. Aby skorygować: dla ćwiczenia. kontroluj. Ramię łuczne musi być utrzymywane w górze mięśniami trapezoidalnymi („czapa” mięśnia ponad barkiem ramienia łucznego). aby mógł zobaczyć. które rosną na zboczach wzgórz. czy łuk jest trzymany pionowo. że łuk nie jest w pozycji pionowej i nauczyć się widzieć położenie pionowe przy częściowym lub pełnym naciągu. Aby skorygować: powiedz łucznikowi. 3. Kiedy zwolni cięciwę i opuści ramię łuczne. że przy pełnym naciągu wygląda on jak połówka jajka leżąca na końcu łokcia).brachialis (większość wybitnych łuczników ma ten mięsień tak rozwinięty. Aby skorygować: poleć łucznikowi naciągnąć i kotwiczyć przed lustrem. aby ustawiał łuk w jednej linii z drzewem może być często złudne. aby łucznik mógł strzelać ustawiając łuk w jednej linii z czymś pionowym (zalecenie.2) jeżeli używa mięśni pleców i łokieć jest przesuwany do tyłu. gdy dojdzie do pełnego naciągu i będzie gotowy do zwolnienia-jeżeli przy zwalnianiu ściąga cięciwę. szczególnie tych. To mu pomoże zdać sobie sprawę z napięcia albo ruchu powodującego przechył. ramię ani dłoń łucznika. Aby zaobserwować: stań bezpośrednio za łucznikiem (pozycja 4) i sprawdź. b) poucz go. umieść swoją dłoń zaraz poniżej nadgarstka. aby osiągnąć kotwiczenie. kiedy cięciwa zostanie zwolniona. a dłoń powinna przesunąć się do przodu lub w dół. nie rośnie pionowo). kiedy następuje przechylenie. jak łucznik przechodzi przez sekwencję strzelecką i zaobserwuj. może ono być łatwo skorygowane. Opuszczanie ramienia łucznego Najważniejszym lekarstwem na opuszczanie ramienia tucznego jest uświadomienie sobie faktu występowania problemu. 64 . Aby zaobserwować: stań w pozycji 1 i patrz na łucznika podczas strzału. jak tylko zauważysz wystąpienie przechyłu. Aby zaobserwować: stań za łucznikiem (pozycja 5) i kiedy osiągnie pełen naciąg. gdy łucznik jest świadomy przechylenia. by osiągnąć prawidłową pozycję zakotwiczenia bez przechylania się. co powinien uczynić. jego nadgarstek uderzy w twoją dłoń. Aby skorygować: kiedy łucznik osiągnie pełen naciąg. będzie wtedy również widzieć. d) poleć. ustaw jego ramię tuczne w jednej linii z jakimś obiektem stacjonarnym. co robi po zakotwiczeniu. Interweniować można tu na trzy sposoby: 1. że przechylenia nie powoduje bark. Nadgarstek ma być rozluźniony. wówczas ściąganie może być wynikiem niezrozumienia ważności trzymania ręki cięciwnej blisko szyi. Aby skorygować: a) najpierw ostrzeż łucznika. jego dłoń dotknie twojej. żeby używał małych mięśni znajdujących się na końcu ramienia na stawie łokciowym . 2. by jeden lub więcej palców dotykało szyi podczas etapu podążania i wytrzymania. Musi on wiedzieć.

może być konieczne wykonywanie ćwiczeń siłowych lub zmniejszenie masy łuku. że napręża mięśnie. aby łucznik był zmuszony trzymać łokieć na poziomie barku podczas naciągania. co przy opuszczaniu ramienia łucznego. Unoszenie ramienia łucznego Czasami łucznik napręża mięsień trapezoidalny. Aby zaobserwować: stań przodem do łucznika (pozycja 1) i obserwuj położenie łokcia względem linii barku podczas naciągania. Aby skorygować: wykonuj to samo. Aby zaobserwować: stań za łucznikiem (pozycja 5) i ponownie ustaw jego ramię łuczne w jednej linii z jakimś obiektem stacjonarnym. tylko dłoń trzymaj ponad nadgarstkiem . Jeśli tak się nie dzieje. Aby skorygować: połóż swoją rękę ponad ramieniem cięciwnym. zamiast wykonywania tego z łokciem równoległym do podłoża i uniesienia go po zakotwiczeniu. który powoduje uniesienie mienia łucznego przy zwolnieniu.Zwykle świadomość konieczności użycia mięśni trapezoidalnych rozwiązuje problem. Tutaj również kluczem jest uświadomienie sobie problemu. Otarcie trzeciego palca U początkujących i średnio zaawansowanych łuczników otarcie trzeciego palca spowodowane jest najczęściej naciągnięciem cięciwy z wysoko uniesionym łokciem. zanim strzała opuści cięciwę.uświadom łucznikowi. 65 .

Przyczyny: siła naciągu łuku jest zbyt duża. Przyczyny: ramiona są wychylone w stronę celu. zamiast znajdować się w jednej linii ze strzałą (czasami dlatego.Trzymanie cięciwy poza stawem palcowym Jeżeli palec zsuwa się z cięciwy.w momencie gdy czuje on już udział trzeciego palca. Aby skorygować: 1) każ łucznikowi rozmyślnie zacząć rozluźniać palec wskazujący. cięciwa uderza w ramię lub bark łuczny albo w rękaw lub kieszeń kurtki lub podkoszulki. 66 . zostanie otarty. 1. nadmierne napięcie mięśni górnej części ciała. Skrajne lewostronne skupienie strzał (poza celem). przechylanie łuku. z którymi zwykle borykają się początkujący łucznicy. Przyczyny: napięcie albo wygięcie ręki cięciwnej. Uczeń ma trudności z osiągnięciem pełnego naciągu. Przyczyny: napięcie ręki tucznej. przechylanie się w lewo. niech z powrotem używa wszystkich trzech palców. naprężanie ręki łucznej. Strzała zsuwa się z podstawki podczas naciągania cięciwy. Prawidłowo należy trzymać palec na cięciwie w miejscu stawu aż do zwolnienia. ściskanie nasadki strzały między palcami albo napinanie palców podczas naciągania. będzie zmuszony użyć trzeciego . 2. kiedy pojawią się podczas lekcji wstępnych. Powinny być one przedyskutowane w klasie. ponieważ utrzymanie cięciwy jednym palcem jest prawie niemożliwe. Aby zaobserwować: stań przodem do łucznika (pozycja 1) i obserwuj trzeci palec podczas naciągania. Uczeń napina cięciwę w poprzek piersi. zamiast trzymania jej w pobliżu ramienia. szarpanie. 4. odciąganie cięciwy od ramienia tucznego podczas naciągania. cięciwa jest ustawiona zbyt daleko na prawo od celownika. czy górna część dłoni cięciwnej jest ułożona pionowo i niewychylona na zewnątrz. Problemy początkujących Jest kilka powtarzających się problemów. Przyczyny: celowanie lewym okiem. zbliżanie głowy do cięciwy. że łuk jest zbyt ciężki). aby odczuł potrzebę użycia trzeciego palca. Lewostronne skupienie strzał. ściskanie palcami nasadki strzały. 5. 3. 2) sprawdź.

ściskanie strzały. niekonsekwentne i niewłaściwe kotwiczenie. Przyczyny: nietrzymanie cięciwy na stawach palców. 8. nieużywanie mięśni pleców. wdech tuż przed zwolnieniem. do cięciwy. odchylanie się od celu górną częścią ciała. naciąganie powyżej punktu kotwiczenia. Prawostronne skupienie strzał. naciąganie z wysoko położonym łokciem. kotwiczenie z otwartą szczęką. cięciwa jest ułożona za daleko na lewo od celownika. 7. popychanie przy zwalnianiu. przesuwanie ramienia łucznego w prawo przy zwalnianiu. Przyczyny: opuszczanie ramienia tucznego. niedotykanie lub unoszenie nosa znad cięciwy. Niskie skupienie strzał. nieprawidłowe położenie ręki łucznej. Przyczyny: przechylanie się w prawo. 67 . obniżanie prawego łokcia po zwolnieniu. nieprawidłowe położenie palców na cięciwie. pochylanie się ku tarczy. trzymanie łuku za majdan zbyt nisko.6. nieużywanie mięśni pleców. przesuwanie głowy do przodu. Wysokie skupienie strzał.

• Wosk łuczniczy pomoże zabezpieczyć wykończenie tuku. a uczniowie utrzymują go w sposób zorganizowany i właściwy oraz pomagają przy naprawach. gdyż taśma może uszkodzić wykończenie. • Montuj celownik do łuku śrubami. a wówczas majdan może swą siłą wygiąć ramiona. Akcesoria Wszelkie małe elementy osprzętu (również części zamienne) powinny być przechowywane w oznakowanych pudełkach. 7. jak również specyficznych technik jego utrzymania w dobrym stanie. a doświadczenie strzeleckie bardziej satysfakcjonujące dla adeptów łucznictwa. tarcz i mat bywa czasochłonne. lepiej wytrzeć łuk. ponieważ mogą zardzewieć. To pozwoli lotkom się rozwinąć i odzyskać pierwotny kształt. Konserwacja i przechowywanie sprzętu Generalnie za utrzymanie sprzętu w dobrym stanie odpowiedzialny jest instruktor.7. cięciw. aby zabezpieczyć go przed zarysowaniem oraz możliwym uszkodzeniem laminatu. bezpośrednie sposoby utrzymywania sprzętu łuczniczego w stanie pełnej sprawności. rozdziel strzały dopóki nie wyschną.upał może zmiękczyć klej w laminacie. Informacje poniższe dotyczą zarówno ogólnej troski o sprzęt. Strzały • Lotki na strzałach powinny być suche. • Łuk należy przenosić nie podparty w futerale. jeżeli cięciwa jest zdjęta z łuku. • Mimo że wykończenia są wodoodporne. • Dodatkowe cięciwy należy przechowywać w oddzielnych pojemnikach. Cięciwa • Cięciwę należy utrzymywać nawoskowaną. procedura będzie łatwiejsza. Łuk Konserwacja łuku to procedura względnie prosta. Poniżej wymieniono wskazówki dotyczące prawidłowej konserwacji. Jeśli lotki się zwiną. jeśli to potrzebne. lecz dzięki temu może zaoszczędzić fundusze. 68 . gdy zrobi się wilgotny.1. Jeśli się zamoczą. Istnieją też oczywiście inne sposoby. co zapobiegnie wysychaniu wosku. • Nigdy nie kładź łuku na ziemi. że metalowy celownik i clicker są suche. Naprawianie strzał. Nigdy nie powinno się zostawiać tuku w samochodzie szczególnie w bagażniku latem . Wiadomości zamieszczone w tym rozdziale mogą być również wykorzystane podczas szkolenia w dni deszczowe. Konserwacja sprzętu Wskazówki zawarte w niniejszym rozdziale to proste. • Należy wymienić troki lub taśmy w naramiennikach. można je potrzymać nad parą w celu przywrócenia im pierwotnego kształtu. Jeśli przechowywanie sprzętu jest dobrze zorganizowane. wosk na niej utrzyma skrętki cięciwy w stanie niepoplątanym. lecz zaprezentowane tutaj sprawdzają się w praktyce w odniesieniu do sprzętu i akcesoriów dostępnych w większości klas łuczniczych. Należy się też upewnić. aby była wodoodporna.

• Aby nie dopuścić do zapleśnienia. • Okrągłe tatki zakrywające złoty i część czerwonego pierścienia punktowego podwoją trwałość tarczy. Wymiana plastikowej nasadki Często zachodzi konieczność całkowitego usunięcia starej nasadki przed przyklejeniem nowej. jeśli będą przechowywane w chłodnym. trzymaj strzałę nasadką ku górze. przedłuży naklejona od spodu taśma klejąca. przez zeskrobanie stożkowej części strzały tępym nożem lub delikatnym papierem ściernym. Skieruj ogień na starą nasadkę i pozwól jej palić się dopóki klej nie zmięknie na tyle. aby linie oznaczające pierścienie punktowe pokrywały się. Należy używać tylko dobrego kleju kontaktowego lub kleju do lotek. • Trwałość tarczy. Łatki te muszą być dokładnie naklejone. 69 . roztopionego plastiku. Konieczne jest dobranie nasadki tego samego rozmiaru i koloru. Maty • Do nowych mat jest dołączona instrukcja nawilżania i wiązania. Tarcze • Przy nawilżaniu mat należy zdjąć z nich tarcze. Postępowanie zgodnie z tymi dwiema procedurami znacznie przedłuży ich trwałość. aby nie przypalić lotek oraz zabezpiecz stół lub podłogę przed kroplami gorącego. aby można było oderwać nasadkę obcążkami.• Wszelkie przedmioty skórzane przetrwają dłużej. Uwaga: nie stawiaj koło siebie mat ostatnio nawilżonych. która nadrywa się od zużycia. Usuń pozostałości starej nasadki i/lub kawałki kleju. bowiem zwiększa to możliwość ich samozapłonu. suchym miejscu i czasami czyszczone preparatem do konserwacji skóry. Kiedy nasadka płonie. co reszta nasadek danego kompletu. nie należy kłaść maty na mokrej podłodze ani zostawiać jej nie przykrytej na deszczu.

Dowiedz się również. Może to być magnes albo szyna. spójrz na końcówkę strzały i sprawdź. z umieszczoną nasadką oraz zaciskiem. aby odnaleźć oba te elementy. muszą być naprawiane prawoskrętnymi lotkami i odwrotnie. Rozprowadź klej dookoła stożka palcem lub ściereczką i pozwól mu podeschnąć przez jedną minutę. Dopóki klej jeszcze nie zaschnie. że na krawędzi zacisku nie ma zaschniętego kleju. którą można zastosować przy prawie każdym rodzaju łoża montażowego. Następnie chwyć strzałę nasadką do góry i powoli ją obróć. aby upewnić się.usuń tępym nożem. które mają prawoskrętne usterzenie. w którą są wsuwane krawędzie zacisku. Używaj tylko kleju do lotek w przypadku strzał aluminiowych lub z włókna szklanego oraz dobrego kleju do drewna w przypadku strzał drewnianych. jeśli jest . rozmiarze. Następnie nasuń nasadkę na miejsce. dokładnie przetestuj łoże. Wytrzyj nadmiar kleju. który ustawia lotkę w odpowiedniej pozycji. czy nasadka jest w jednej linii z korpusem strzały i nie zastała zdecentrowana. Wymiana lotki Poniżej opisano ogólną procedurę. jeśli instrukcji nie ma. Jest to szczególnie ważne. Dokładnie przeczytaj instrukcję łoża montażowego albo. to wszystkie posiadają oparcie. w jaki sposób zacisk jest mocowany do łoża. kształcie i orientacji. Chociaż istnieją różnice między łożami dostępnymi na rynku. Zanim zaczniesz naprawę. gdyż krzywo przyklejone nasadki mogą spowodować błędny lot strzały. czy nasadka jest w jednej linii z lotką prowadzącą oraz z innymi lotkami. Upewnij się. Strzały. wybierz lotki o odpowiednim dla strzały kolorze.Nałóż kroplę kleju do wnętrza nowej nasadki oraz kroplę na stożkowe zakończenie korpusu strzały. jaki może wydostać się spod nasadki. 70 .

Utrzymanie grotów w dobrym stanie jest szczególnie ważne. Poważnie uszkodzone groty powinny zostać wymienione. Jeżeli strzała została uszkodzona i nie może być naprawiona. Trzymając grot szczypcami podgrzej go nad świecą. Uwaga: Grzebień strzały powinien zostać zmieniony. Nową lotkę umieść w zacisku i ustaw tak. Następnie wyjmij ją z łoża i nałóż cienką warstwę kleju wzdłuż krawędzi. Następnie otwórz kleszcze i delikatnie zsuń je z lotki i z korpusu strzały. aby nowy byt identyczny ze starym. zaś strzała usunięta z oryginalnego kompletu ze względu na niebezpieczeństwo przeciągnięcia i spowodowanie poważnego wypadku. zanurz grot w zimnej wodzie. nie wolno jej wkładać do płomienia. aby istniejące lotki znalazły się na pozycjach usterzenia. 71 . Wciśnij grot szczypcami w korpus strzały. Pozostaw strzałę w tej pozycji przez około 30 minut. Strzałę należy obracać. że grot jest w jednej linii z korpusem. Chwyć grot szczypcami i wyciągnij go. aby się równo nagrzała. To oczywiście zwiększy prędkość obrotową strzały i w ten sposób odbije się na jej charakterystyce w locie. Przy sprawdzaniu.Zeskrob resztki zniszczonej lotki z korpusu strzały nożem (zwykle lepszy jest tępy nóż. ponieważ nie nacina korpusu strzały). Następnie trzeba zazwyczaj wyczyścić aluminiowy korpus środkiem czyszczącym i dokładnie go umyć.3). Pozwól klejowi stwardnieć przez co najmniej 12 godzin przed strzelaniem (aby to przyspieszyć. który mógł wyciec spod grota. Groty można usunąć ze strzał podgrzewając je (strzały drewniane) lub korpus strzały zaraz za grotem (strzały 2 aluminium i z włókna szklanego) nad płomieniem świecy. aby uzyskać dobrą spoinę. Strzała drewniana. strzała nie może być naprawiona bez jego skracania. ale w warunkach szkolnych jest to sposób ratowania używanych strzał. grot można wyjąć i użyć ponownie. a następnie zamieszaj klej i pozwól mu kapnąć na grot. Groty są dostępne w różnych wielkościach. Użyj kleju epoksydowego lub do metalu. masach i typach. trzymając go szczypcami). można go wymontować. aby klej wysechł. Umieść strzałę w łożu tak. można go naostrzyć pilnikiem. które groty trzeba naprawić. Ustaw kleszcze w odpowiedniej pozycji i silnie dociśnij je do korpusu strzały. następnie wytrzyj nadmiar kleju. Przy wymianie grotu niezbędne jest. jeśli łucznik strzela z clickierem (patrz rozdział 5. Upewnij się. • Jeżeli naprawa wymaga tylko wymiany grotu. aby znajdowała się w tej samej odległości od nasadki co inne lotki. Wymiana grotu Jeśli grot został stępiony po uderzeniu w twardy przedmiot. upewnij się co do stanu korpusu strzały bezpośrednio za grotem. Jeżeli koniec korpusu również jest uszkodzony.

jeżeli łucznik chce wyregulować łuk.lub sześcioostrzową pogłębiarką otworów stożkowych. więc często zachodzi konieczność. że część podstawki stykająca się ze strzałą jest prostopadła do cięciwy. Zamieszaj klej i nanieś go na kołnierz nowego grotu . ponieważ inaczej bardzo zmieni się wpływ wiatru przy strzelaniu z różnych odległości.jest to powierzchnia. Strzały drewniane. żeby szpilka wciąż znajdowała się powyżej strzały przy najniższym położeniu bloku. Zadziory na zewnętrznej części korpusu należy usunąć wydrążonym kołem szlifierskim. a zatem strzelanie 5 do 7 metrów większych dystansów niż z celownikiem z tyłu łuku. Pozwól klejowi stwardnieć przez co najmniej kilkanaście godzin przed strzelaniem. Przetnij korpus piłką z węglika krzemu. która będzie się stykała z korpusem strzały. aby blok znajdował się na szynie przy wszystkich odległościach. Przede wszystkim zdecyduj. Punkt podparcia strzały musi znajdować się bezpośrednio nad punktem osiowym. Wymiana podstawki strzały na łuku Podstawki należy wymieniać. Specjalnym narzędziem stożkowym nadaj końcówce korpusu kształt stożka. aby ukształtować koniec korpusu tak. Ustaw ramę celownika tak. by zamocował go instruktor. kiedy się uszkodzą lub zniszczą. aby był on zamocowany prosto. grot można wmontować jak opisano wyżej. Jeśli odgięta jest do góry (aby pomóc łucznikowi utrzymać strzałę na podpórce). powstałe przy tym zadziory można usunąć delikatnie obracając korpus nad cztero. żeby grot dobrze przylegał. a częściowo zależy od tego.Strzały aluminiowe i z włókna szklanego. Wobec braku takiego narzędzia użyj noża. Mocowanie celownika na łuku W zasadzie nie ma łuków. • Jeśli naprawa wymaga skrócenia korpusu. trudno będzie dokonać niezbędnych regulacji. Przetnij korpus poprzecznie dobrze naostrzoną piłą. Umocowanie z przodu umożliwi tucznikowi obniżenie bloku celownika. żeby można było nasunąć grot. Upewnij się. czy celownik ma być zamontowany z przodu czy z tyłu łuku. Procedura jest tu prosta. który wyciekł. uważaj przy tym. aby spód strzały znajdował się około 16 mm od dolnej krawędzi okienka celowniczego. 72 . Strzały aluminiowe i z włókna szklanego. Wytrzyj klej. jak się wydaje. Bardzo ważne jest. szczególnie na krótkich odległościach. czy łucznik potrafi osiągnąć wymagane odległości. ponieważ szpilka celownika znajduje się dalej od oka i powiększa ruchy łuku. należy to uczynić przed wstawieniem nowego grotu. Podstawka powinna być tak umieszczona. lecz położenie podstawki jest bardzo istotne. Umiejscowienie celownika na majdanie nie jest takie proste. Wciśnij grot na strzałę i mocno go dociśnij na jakiejś twardej powierzchni. Zamocowanie z tyłu ma również swoje zalety. które kupuje się z zamontowanym celownikiem. Wybór częściowo jest sprawą preferencji. Kiedy korpus zostanie ucięty i przygotowany.

Owijanie cięciwy Zaczynanie i kończenie oplotu nie jest trudne.Celownik zamocowany z tyłu: Wywierć otwór i przymocuj dolny zaczep celownika. Trzymaj łuk tak. Nawoskuj powierzchnię owijaną.może być przytwierdzony bezpośrednio. Przepleć koniec nici pomiędzy włóknami cięciwy i koniec ułóż wzdłuż. lecz kieruj się wskazówkami odnośnie wstępnego ustawienia szyny celownika. lecz może być konieczne przećwiczenie tego przed próbą owijania cięciwy. Celownik zamocowany z przodu: Wizualnie ustaw cięciwę w jednej linii z szyną celownika i zamocuj w ten sam sposób. kiedy już zostanie zamocowany. Niektóre celowniki boczne mają śruby regulacyjne do ustawienia szyny. Oznacz umiejscowienie górnego zaczepu.musi przechodzić ponad cięciwą. Rozpoczynanie oplotu. czy jest ustawiony prosto w stosunku do cięciwy. aby majdan znajdował się w powietrzu. Należy sprawdzić. aby poszczególne włókna składające się na nić nie odwijały się. wywierć otwór i zamocuj celownik. która musi być zachowana. aby zapobiec zsuwaniu się oplotu. Nie ruszając łukiem ani okiem. Przyłóż linijkę wzdłuż szyny celownika i przechyl łuk. 73 . aż cięciwa będzie widoczna wzdłuż prostej krawędzi linijki. Istnieje ścisła zależność między kierunkiem układania się oplotu a kierunkiem nawijania. przesuń szynę celownika aż cięciwa ustawi się wzdłuż krawędzi linijki. Załóż na łuk cięciwę. Celownik mocowany z boku . W przeciwnym wypadku może być konieczne wstawienie pewnego rodzaju podkładki pod jedną ze śrub mocujących . nić musi przychodzić do ciebie poniżej cięciwy. natomiast jeśli z prawej do lewej . Zwoje układaj ściśle i blisko siebie. Jeżeli oplot jest nawijany z lewej do prawej.

nić jest odcinana. jeśli nie będzie trzymana napięta przez odciąganie jej jakimś zaostrzonym przedmiotem.Wykańczanie oplotu. Istnieją dwie najczęściej stosowane metody wykończenia oplotu. Następnie pętla jest wyciągana spod opiotu. ołówek. Kiedy wykonano potrzebną liczbę zwojów na cięciwie. W każdym wypadku należy wykonać 5 do 8 zwojów nad odcinanym końcem wykończonego oplotu.posługuj się rysunkami. Metoda pierwsza obejmuje ułożenie pętli z nici wzdłuż cięciwy i oplatanie ponad nią. zaś koniec przekładany przez pętlę. np. Nadmiar materiału jest odcinany (posługuj się rysunkami). Końcowa pętla przeciągana pod oplotem poplącze się. Metoda druga jest trudna do opisania . 74 . ciągnąc za sobą koniec nici. Każda ma swoje wady oraz zalety i w większości wypadków wybór jest sprawą preferencji.

Regulacja łuku. ułóż siedmiocentymetrowy fragment wzdłuż owijanej powierzchni. Teraz cięciwa jest przygotowana do założenia punktu nasadki. Następnie owiń powierzchnię pod nasadkę. w którym palce puszczają cięciwę przy zwolnieniu. wokół punktu nasadki można nawinąć włókno dentystyczne. kiedy łuk jest skierowany w dół. Gdy cięciwa nie jest wystarczająco gruba. owiń niedużą powierzchnię poniżej punktu nasadki tak. • zaznacz ołówkiem na cięciwie dolną i górną krawędź punktu nasadki. aby jeden fragment miał 18 cm. 1) jeśli cięciwa już posiada środkowy oplot. Dokładne umiejscowienie tego punktu musi być najpierw ustalone albo przez pomiar kwadratem łuczniczym (patrz rozdział 5. jak opisano w rozdziale 8. jeden lub więcej piętnastocentymetrowych kawałków włókna można ułożyć wzdłuż włókien cięciwy w miejscu środkowego oplotu. a cięciwa zostanie trącona. żeby przy pełnym naciągu nie trzeba było trzymać nasadki palcami ręki cięciwnej.1. 2) jeśli cięciwa jest zrobiona i nie ma środkowego oplotu bądź został on usunięty. musi być odpowiednia. prawidłowo wykonany jest on nieruchomy. Wówczas nawinięty zostaje oplot zakrywający dodatkowe kawałki włókna. w siodełku. lecz musi być również wystarczająco luźna.Zakładanie punktu nasadki (siodełka) Oto łatwa metoda owijania trwałego punktu nasadki na cięciwie. zaś drugi 7 cm. • utnij 25 cm nici dentystycznej i zawiąż węzeł tak. Średnica cięciwy przy punkcie nasadki. Pierwsze lekcje łucznictwa}. istnieją dwa rozwiązania. aby była zbyt gruba dla nasadki. • nawijając w tym samym kierunku. aby uzyskać wystarczającą grubość. aby strzała spadła. albo przez wystrzelenie gołej strzały. która pozwala prawidłowo 75 .

lecz twardy metal może bardziej uszkodzić nasadkę i skórkę na palce. 76 . Wyraźnie oznacz. Przesuń button po cięciwie. słychać to. by nie ściskały nasadki strzały (patrz rozdział 8. kiedy jest on przy pełnym naciągu. jak ten do klejenia lotek. który ślizga się po cięciwie. Pozwól klejowi dokładnie wyschnąć. dopóki button nie będzie się opierał na oplocie. gdzie button ma być położony. albo oprze się na niej. Przy korzystaniu z metalowych ustalaczy koniecznie trzeba zostawić między nimi więcej miejsca. aby zrobić to unieruchamiając go. aż na cięciwie powstanie około 13 mm oplotu. aby upewnić się. po poprzedniej warstwie. Są one zaciskane na cięciwie powyżej i poniżej punktu nasadki. zaś kiedy się porusza. stanąć na linii strzału. aby jej grubość uniemożliwiała poruszanie się nasadki. aż wszystkie w nim się znajdą. Zależnie od grubości cięciwy button albo przesunie się po tej warstwie oplotu. włókna cięciwy można pojedynczo przekładać przez kołnierz. aż znajdzie się między wargami łucznika. Jedną z metod zakończenia oplotu opisano w tym rozdziale. Oznacz położenie ołówkiem. przejść do pełnego naciągu ze strzałą. • obróć w palcach wskazującym i kciukiem punkt nasadki. Regulacja łuku). po warstwie poprzednio nawiniętej. że położenie jest stałe i wygodne dla łucznika. Zakończ oplot metodą pierwszą. Owijanie buttona (bączka) na cięciwie Na rynku są dostępne różne rodzaje buttonów (bączków). aż powyżej powstanie również około 13 mm oplotu. Zakończ oplot w dół. • nałóż na punkt nasadki warstwę miękkiego kleju. Nasuń go na cięciwę i przesuń powyżej oznaczonej powierzchni. Pokryj nić dentystyczną obfitą warstwą miękkiego kleju. Następnie zacznij oplatać w górę. Prawie wszystkie posiadają kołnierz. owiń cięciwę na niedużej długości zwykłą nicią do oplotów. Kiedy się kiwa. Są one łatwiejsze do zamocowania. Aby ustalić prawidłowe położenie buttona. Oplataj dalej w dół. a następnie pokryj ją twardym klejem. jest to sprzeczne z celem jego używania. Zamiast nici dentystycznych można użyć metalowych ustalaczy nasadki. nałóż jeszcze cztery warstwy na zmianę kleju miękkiego i twardego. Kiedy wyschnie. Pozwól każdej warstwie wyschnąć przed nałożeniem następnej. że button jest sztywno trzymany przez oplot. aby mieć pewność. Przedtem policz ilość zwojów nawiniętych do góry i nawiń jeden więcej w dół. Również ponad punktem nasadki owiń cięciwę tak. Powtórz tę operację kilkakrotnie. Korzystając z opisanej metody rozpoczynania oplotu. poleć łucznikowi założyć na łuk cięciwę z buttonem. Przewlecz nić przez otwór w nim i kontynuuj oplatanie w górę. Kiedy na łuk nie jest założona cięciwa. Przy owijaniu buttona ważne jest. aby wymieszać wosk i zaimpregnować owiniętą powierzchnię.utrzymać nasadkę na cięciwie.

kieruj się wskazówkami z rozdziału 2 . • długość nowej cięciwy można ustalić kładąc na łożu starą cięciwę i regulując ruchome ramię. przywiąż i odetnij nić. aby ustalić odpowiednią liczbę włókien dla konkretnej siły naciągu). szczególnie dla uczniów zaawansowanych. Kontynuuj nawijanie materiału wokół słupków A oraz D. Zwolnij nakrętkę motylkową na ramieniu CD łoża i obróć je w tym samym kierunku. 77 . • początek włókna na cięciwę Jest przywiązany do gwoździka lub spodu słup ka D. Przy wykonywaniu cięciw początkującym uczniom zaleca się włókno dakronowe. możemy sami zrobić cięciwy. aż cięciwa będzie napięta. w którym było nawijane włókno. • w tym samym kierunku. Przed rozpoczęciem należy zapoznać się z instrukcją. Przestrzeń pomiędzy słupkami utworzy dolną pętlę cięciwy. każdy pełny zwój daje dwa włókna w cięciwę. Kiedy już zostanie nawinięta na łoże odpowiednia liczba zwojów.Wykonywanie cięciwy Jeśli dysponujemy ograniczonymi środkami na realizację programu szkolenia łuczników. Rysunek przedstawia początek cięciwy. aż na łożu znajdzie się odpowiednia liczba zwojów (ponieważ materiał jest nawijany wokół słupków. Metoda opisana poniżej wykorzystuje sprzęt zwany łożem do cięciw. Poza tym jest to ciekawa czynność. Dakron jest owijany wokół słupka C. dookoła słupka A i z powrotem na D.Dobór sprzętu. Odciągnij i napręż ramię i dokręć nakrętkę. następnie D.

aby się nie wyślizgiwały. Odcięte końce muszą być wplecione w cięciwę. nić musi nadchodzić do ciebie pod cięciwą. Musi być ona zachowana.• oznacz kredą lub ołówkiem długość owijki do zrobienia. Końce nie są związywane. może ona być mniejsza. Po opleceniu odpowiedniej długości zakończ oplot metodą drugą opisaną w wykańczaniu oplotu. które tworzą włókno na cięciwę. Nie odcinaj nici w tym miejscu. aby zapobiec rozwijaniu się poszczególnych włókien. • istnieje ścisła zależność między kierunkiem nawijania a kierunkiem oplotu. 78 . używa się ścisłego oplotu. Jeśli oplot jest wykonywany z lewej do prawej. gdyż to ogromnie zmniejsza wytrzymałość włókien. Nie używaj długopisu. Jeśli z prawej do lewej. Ponieważ ta pętla nie przesuwa się po ramieniu łuku przy zakładaniu i zdejmowaniu cięciwy. • wolne końce lepiej wpleść w dolną pętlę cięciwy. Pętla ze starej cięciwy może być użyta jako wskazówka co do długość oplotu. ponieważ niektóre gatunki tuszu niszczą dakron. aby się nie wyciągały i rozchodziły z pozostałymi włóknami. Zamiast tego do związania włókien. musi nadchodzić sponad cięciwy.

w jakim są ułożone skrętki każdego włókna. wstępny oplot zwykle musi wynosić 76 do 89 mm. kiedy już jest na łuku. aby wzmocnić cięciwę: • ułóż końce włókna wokół głównej części cięciwy na długości 13-15 cm. aby to uzyskać oznacz długość cięciwy do owinięcia przed obróceniem ramienia A-B. lecz staraj się uniknąć różnicy większej niż 13 mm. patrząc od końca. odpowiednio skręcając. 2) oplot pętli musi być wypośrodkowany. Użyj jednego z pokazanych sposobów. dokładna wielkość zależy od szerokości ramion łuku. jak pokazano na rysunku. Stosując tę metodę zawsze obracaj cięciwę zgodnie z ruchem wskazówek zegara. Dla uzyskania maksymalnej wytrzymałości cięciwę należy przekręcić co najmniej raz na każde 76 mm długości. Jeśli końcowy oplot na obu końcach nie jest dokładnie równy (3 do 6 mm różnicy). Teraz załóż ją na łuk. Poopleceniu drugiej pętli praca na łożu została zakończona i cięciwę można zdjąć z łoża. a ramię przywrócone do pierwotnej pozycji. nie przejmuj się tym. Pociągnij wolne końce i przywiąż je do słupka C.Po zakończeniu tego wstępnego oplotu końce włókna dakronowego powinny zostać odcięte. Napnij 79 . Wykończ oplot jedną z dwóch metod zaprezentowanych wcześniej w niniejszym rozdziale. Dolna pętla jest ukończona. Obroty należy wykonywać w tym samym kierunku. Aby wykonać drugą pętlę cięciwy. posuwając się 13 do 15 cm w dół cięciwy. powtórz procedury opisane dla dolnej pętli z następującymi wyjątkami: 1) ta pętla musi być większa. • opleć pętlę owijając powierzchnię poprzednio oplecioną.

Przechowywanie sprzętu Przechowywanie sprzętu łuczniczego jest względnie łatwe. szczególnie jeżeli sprzęt będzie zmagazynowany przez dłuższy czas. przy czym ogólne wskazówki zalecają 76 mm powyżej środka cięciwy i 13 cm poniżej. ustawione na specjalnie zbudowanych półkach przystosowanych do przechowywania pojedynczych egzemplarzy albo układane na listwach drewnianych. należy je przechowywać układając na podpórkach wspierających za majdan. ale jeżeli nie będą używane przez kilka miesięcy. Nigdy nie powinny być zwijane. aby wstępnie naprężyć dakron i kontynuuj tę czynność. Jeśli zostanie tak pozostawiony przez dłuższy czas. 80 . Po rozciągnięciu cięciwy należy wykonać oplot środkowy. Strzały można przechowywać w kołczanach.ją kilkakrotnie. co ochroni lotki i zapobiegnie wypaczaniu strzał drewnianych. czy jest on własnością indywidualną. który powinien być wystarczająco długi. naprężenia w dolnym ramieniu spowodowane masą łuku spowodują wygięcie lub skręcenie ramienia. Takie pudełka mają oddzielne otwory dla każdej strzały. jeśli poświęcimy im trochę troski. Takie składowanie pozwoli na krążenie powietrza i zapobiegnie wyginaniu się mat. nie jest to jednak zalecane.Dobór sprzętu łuczniczego przetrwają dłużej. aby ochronić cięciwę przed uszkodzeniami na skutek ocierania się o naramiennik oraz skórkę na palce.Ponieważ łuki używane w klasach zwykle nie mają futerałów. Najlepiej może być to ocenione przez łucznika. składowane powinny leżeć płasko (nie stać na krawędzi). najlepiej schować je do fabrycznych pudełek. Po pierwsze . Maty Maty typu opisanego w rozdziale 2 . gdyż powoduje naprężenia w ramieniu dolnym. Istnieją dwie podstawowe zasady przechowywania łuku w zależności od tego. Łuki należy składować bez cięciw. Strzały Strzały powinny być przed składowaniem wytarte do sucha i wyczyszczone (dobry jest pęk przędzy). Strzały drewniane lub z włókna szklanego mające drzazgi lub uszkodzenia korpusu należy oddzielić. to tylko minimum wysiłku będzie kosztowało przygotowanie go do ponownego użycia. ale należy zachować ostrożność.każdy łuk powinien być przechowywany w chłodnym miejscu o umiarkowanej wilgotności. można także zawiesić na kołku za cięciwę przy górnym ramieniu. 7. czy jednym z wielu używanych w klasie. Jeżeli sprzęt jest przechowywany prawidłowo. Po drugie . dopóki siła naciągu się nie ustali.nigdy nie stawiaj łuku na jednym z końców w rogu.2.

aby można było strzelać z ustawienia.8. zakręca. w którym najlepiej są dostosowane dla danego łucznika. a nawet stabilizatory mogą wpływać na ilość energii przekazywanej strzale. Chcą oni wtedy często zakupić swój własny łuk. strzała popchnięta przez nią wygina się. Kiedy cięciwa zostaje zwolniona. Jeżeli strzała wystrzelona z tuku myszkuje. Temu ruchowi. bardziej się opiera ruchowi do przodu niż reszta strzały. jest popychana do środka ciężkości.pochodząca z ciała łucznika -jest przekazywana przy zwolnieniu str2ały. odsuwając się od linii środka ramion łuku. jej najcięższy element. Różne wielkości i długości strzał. Właśnie te dwa czynniki powodują wygięcie strzały. Przy zwolnieniu cięciwa skręca wzdłuż palców. Ponieważ strzała nie znajduje się pośrodku. Będzie się ona tak samo wyginać. Większość z nich poprawia wyniki łucznika. Trudniej również uzyskać dobre skupienie trafień. Łuk dostrojony do jednego łucznika w większości przypadków nie będzie dostrojony do żadnego innego. jeżeli strzała niepotrzebnie wiruje. Przed regulowaniem łuku pomocne jest poznanie. Stalowy grot strzały. gdy łucznik wykona każdorazowo dokładnie to samo. jak łuk ze strzałą zachowuje się przy strzelaniu. 81 . Ponieważ łuk używany w klasie jest wyregulowany przeciętnie dla osób potrafiących strzelać odpowiednio dobrze. nie dla każdego łucznika ta regulacja będzie optymalna. Ta energia . gdyż osiągnięcie umiejętności ich wykorzystania z nawiązką kompensuje wszelką utratę prędkości strzały. Wyregulować łuk oznacza tak zestroić go ze strzałami. czy po prostu nie leci równo. Wygięcie strzały jest pożądane dla tucznika. która mogłaby być wykorzystana do zwiększenia prędkości strzały. opiera się także grot. Łuk przechowuje energię. Na tym też mniej więcej poziomie umiejętności właśnie sprzęt i jego regulacja może zadecydować o osiąganiu zamierzonych wyników. gdy jest popychana od tyłu. a od tego zależy osiąganie lepszych wyników. wszelkie przedmioty przymocowane do cięciwy. prawdopodobnie zainteresuje ich posiadanie lepszego sprzętu. Regulacja łuku Kiedy już uczniowie opanują podstawową postawę strzelecką i potrafią uzyskać jednakowe skupienie trafień. zużywa energię.

strzała wygina się po raz trzeci. grot i nasadka strzały znajdują się na prawo od osi łuku. wraz ze strzałą powraca do pierwotnego położenia (w tym czasie strzała wciąż jest na cięciwie). Kiedy łucznik posuwa się poza swoje położenie spoczynkowe.poziomo. zanim całkowicie opuści łuk po zwolnieniu. Przy niewyregulowanym sprzęcie siły na strzale przekazywane przez cięciwę wywołają lot strzały w dowolnym kierunku . myszkowanie czy też korkociąg strzały. nie dotykając środka ciężkości ani podpórki po pierwszych kilkunastu centymetrach lotu. ponieważ w ten sposób pióra opuszczają łuk. Ten fenomen nazywa się paradoksem łuczniczym. pionowo czy gdziekolwiek indziej. Łuk prawidłowo wyregulowany spowoduje lot strzały w powyżej przedstawiony sposób. zaś korpus wygina się w przeciwną stronę. 82 . Kiedy cięciwa osiąga położenie spoczynkowe.W klasycznym wystrzale strzała wygina się trzykrotnie. Pierwsze wygięcie spowoduje przesuwanie się w lewo grotu i nasadki. Ta sekwencja pozwala strzale „wężykować” wokół okienka celowniczego. Jest to korzystne. Kiedy cięciwa przesuwa się naprzód. zaś środka strzały w prawo. Dostrojenie łuku obejmuje regulacje pozwalające na możliwie najkorzystniejsze zachowanie się strzały z konkretnym łukiem danego łucznika. w sposób podobny do pierwszego wygięcia. To z kolei powoduje zakręcanie.

że rozmiary strzał zalecane dla konkretnej kombinacji długości naciągu twardości łuku nieco się różnią pod względem sztywności i masy. button. Częściowo jest to związane z faktem. szczególnie przy lekkim sprzęcie. Długość ta razem z siłą naciągu danego łuku jest wykorzystywana do ustalenia odpowiedniego rozmiaru strzały. Wszystko. Generalnie dokładna odległość cięciwy ma przy regulacji mniejsze znaczenie. Przy rozpoczynaniu regulacji wszelki osprzęt. Jako przygotowanie do regulacji należy przyswoić sobie kilka podstawowych wiadomości i podjąć kilka kroków wstępnych. odległość cięciwy jest prawdopodobnie odpowiednia dla łuku. Ze względu na paradoks łuczniczy. Zakres odległości cięciwy na niektórych łukach może wynosić 2. w którym strzała opuszcza cięciwę. Ostatecznie skoro strzały kupuje się stosownie do siły naciągu łuku (przy pełnym naciągu). lecz należy zauważyć. co pewnie powoduje. To właśnie współczynnik sztywno- 83 .6 kg na 2. Czasami łuk bywa niedokładnie oznaczony. nierozciagalnych cięciw. ponieważ to wyginanie decyduje o charakterystyce lotnej strzały. nawet najbardziej skutecznej odległości.5 cm kciuka łucznika z naciągiem o długości mniej więcej 71 cm może niedokładnie dać się zastosować przy konkretnym łuku. W rzeczywistości punkt. Wielkość wygięcia strzały jest szczególnie ważna. ale któryś może zachowywać się lepiej. tym strzała musi być sztywniejsza. Cenną wskazówką odnośnie odległości cięciwy dakronowej jest poziom hałasu zwalnianej cięciwy. kiedy jest ona naciągnięta. taki jak np. nierozciągalne włókna pozwalają strzale opuścić cięciwę przy lub w pobliżu spoczynkowego położenia cięciwy. że strzała wygina się wokół tuku i następnie szybko prostuje do równego lotu w kierunku celu.Prawidłowe wyregulowanie tuku eliminuje wszelkie inne ruchy poza pożądanym paradoksem łuczniczym. trzeba zmierzyć twardość łuku. Po pierwsze. jest ważny przy rozważaniu odległości cięciwy. odległość cięciwy zwykle będzie mniejsza niż gdyby używał dakronowej cięciwy. Zakres prawidłowych odległości cięciwy jest szeroki. który powoduje. Cięciwa znajdująca się zbyt wysoko lub zbyt nisko jest głośniejsza niż ta o prawidłowej długości. grubości ścianek oraz jej długości.5 cm lub więcej. Sztywność strzały jest kombinacją średnicy korpusu. dokładny pomiar tego parametru ma ogromne znaczenie. aby ustalić siłę naciągu. Mądrze jest również sprawdzić. Jeżeli długość cięciwy została dobrana zgodnie z informacjami zawartymi w rozdziale 2 Dobór sprzętu łuczniczego. że wytwórcy nie precyzują w opisie wysokości cięciw swoich łuków. z jaką strzela łucznik. Również reguła 0. czy ochraniacz końcówki ramienia nie ogranicza ruchu cięciwy. Łucznik powinien znać swoją standardową długość naciągu (mierzoną do tyłu łuku). Długość naciągu łucznika i styl strzelecki będą miały wpływ na zakres odpowiedniej odległości cięciwy. że łuk wyregulowany przy pewnej odległości cięciwy może nie pracować właściwie przy innej odległości bez kilku innych regulacji. Nowocześniejsze materiały na cięciwy będą hałaśliwe przy każdej. Można polecić kilka rozmiarów strzał dla konkretnej kombinacji długości naciągu twardości łuku. które może znajdować się kilkanaście centymetrów niżej w stosunku do położenia spoczynkowego. co obciąża cięciwę może mieć wpływ na proces regulacji. Po zwolnieniu cięciwy dakronowej posunie się ona do przodu i opuści cięciwę przy jej maksymalnym przednim położeniu. im twardszy łuk. Srzała o większej średnicy i cienkich ściankach może mieć sztywność zbliżoną do strzały tej samej długości o mniejszej średnicy i grubszych ściankach. więc wskazówki tej nie można stosować w odniesieniu do nowych. Jeżeli łucznik reguluje łuk używając cięciwy wykonanej z nowych nierozciągalnych włókien. Nowe. Jest to spowodowane rozciągliwością włókien dakronowych. nawet jeżeli łuk był dostrojony do każdego rozmiaru strzały. a 30 lub 60 dkg różnicy w twardości może być znaczące. musi znajdować się na cięciwie.

Tak długo. Strzała. co może być wartościowe przy bocznym wietrze. szczególnie sztywna uderzająca w podpórkę strzały tub w łuk. szczególnie na wietrze. jak strzała z lotkami z tworzywa sztucznego. w celu zapewniających strzale jak najszybszą stabilizację. jak jej reszta. Generalnie przy bocznym wietrze bardziej efektywna jest cięższa strzała. Tam. tym większy opór jest wywierany na strzałę i co za tym idzie. gdyż taka lotka nie może dotknąć łuku przy strzelaniu. Najistotniejsze jest to. Sztywne lotki często przysparzają więcej problemów przy regulacji łuku. Może to być spowodowane częściowo faktem. może wpływać na charakterystykę lotną strzały. Do strzelania na otwartej przestrzeni łucznik powinien używać najmniejszych lotek. Żadne nie zostało definitywnie uznane za prawidłowe. Lecz tu również. może pozwolić sobie na eksperymenty z cięższymi grotami lub różnymi rozmiarami strzał. Wybór zależy od rodzaju strzelania.czy lewoskrętne. Kiedy łucznik zna swoją siłę naciągu i standardową długość strzały. gdzie istnieje możliwość wystąpienia deszczu. gdzie wiatr staje się ważnym czynnikiem. Piórka dobrze sprawują się w pomieszczeniach. że część korpusu strzały zawierająca łoże grotu nie może wyginać się tak szybko. im większy kąt zaklinowania. Odwrotna zależność jest niekoniecznie prawdziwa. pod jakim zamocowane są lotki. dopóki współczynnik jej sztywności jest bliski zalecanemu według tablicy standardowych długości naciągu. żeby strzała i lotki opuściły łuk nie dotykając go oraz żeby strzała maksymalnie szybko ustaliła swój lot.ści jest ważny przy optymalnym doborze strzał. używanie sztywnych lub miękkich lotek jest sprawą indywidualnych preferencji. jak łucznik potrafi uzyskiwać dobre skupienie trafień. Na zewnątrz. inni lewoskrętne. więc strzała poleci wystarczająco dobrze. szybciej spadnie ona na ziemie. 84 . prawie we wszystkich wypadkach będzie się dobrze sprawowała na krótszych odległościach. można dokonać wyboru strzał. Ważne stają się lotki. Jeżeli łucznik chce strzelać na dłuższych odległościach. że jeżeli przynajmniej większa część strzały znajduje się przed środkiem ciężkości łuku. To powinno zapewnić strzale wystarczającą stateczność przy użyciu prawidłowo wyregulowanego łuku. niezależnie od rozmiaru strzały. Na przykład łucznik może strzelać strzałą o 5 cm dłuższą od jego standardowej długości naciągu. odchyla strzałę i powoduje nieprawidłowe skupienie trafień. czy łucznik decyduje się na usterzenie prawo. łuk będzie prawdopodobnie dobrze zestrojony. Niezależnie od tego. gdyż strzała z lotkami piórkowymi prawdopodobnie nie będzie miała takiej samej charakterystyki. które prawidłowo stabilizują strzałę. Należy wziąć to pod uwagę przy eksperymentowaniu z dłuższymi lub krótszymi strzałami . Kąt. Lotka. łatwiej jest uzyskać powtarzalny tor jej lotu. lepsze są lotki z tworzyw sztucznych. Z kolei w hali większą korzyść może przynieść używanie większych lotek. Należy również rozważyć wymiary lotek. zwykle lepiej sprawują się mniejsze lotki. Z tego względu zaleca się kąt zaklinowania między 1 a 1. gdzie istotny jest wiatr. Również ze względu na duże odległości lotki te pozwalają na bardziej powtarzalne skupienia trafień. jaki chce on uprawiać. Wydaje się również. Niektórzy zalecają zamocowanie prawoskrętne. która dobrze tata i trafia na duże odległości.5 stopnia. Cięższe groty również przesuwają środek ciężkości strzały do przodu. sztywność musi być dopasowana do łuku.zmiana długości strzały może wymagać innego jej rozmiaru.

Jest to szczególnie ważne przy lżejszych łukach dla kobiet i dzieci. a nawet średnio zaawansowani mogą nie zauważyć różnicy w skupieniu. obejmująca zmianę środka ciężkości. Znane są sposoby zmiany grubości cięciwy. jeżeli nasadka strzały prawidłowo opiera się o cięciwę. leworęczni muszą zmienić kierunki. aczkolwiek zaleca się kierowanie sugestiami producenta łuku. Cieńszy materiał jednowłóknowy lub pleciony splot nylonowy pozwolą zmniejszyć średnicę cięciwy. Grubość cięciwy można zwiększyć lub zmniejszyć zmieniając średnicę nici oplotu. koncentrację trafień itp. Po zwolnieniu cięciwy palcami na łuk działa niepożądany moment obrotowy. Szczegół ten wymaga uwagi ze strony łucznika zaawansowanego. gdzie najlepiej one pracują. Stabilizator mocowany do łuku znacznie stłumi niepożądane momenty obrotowe. Pierwsze to dostrojenie w płaszczyźnie pionowej i prawie zawsze obejmuje tylko zmianę wysokości punktu nasadki. Najważniejsza przy regulacji jest wysokość osadzenia nasadki na cięciwie. Poświęcił on wiele czasu i pieniędzy na projekt oraz wykonanie łuku i umieścił stabilizatory tam. Długość i masa stabilizatorów to sprawa indywidualnych preferencji. ale należy mieć pewność. Łucznik może eksperymentować ze stabilizatorem o różnej długości i masie. nasadka strzały powinna zawisnąć na cięciwie dzięki tarciu między nasadką a cięciwą. W niniejszym rozdziale przedstawiono trzy metody regulacji łuku: 1) metoda „nagiej strzały" 2) metoda Eliasona 3) metoda „zmiennej odległości" Przed ich zaprezentowaniem opisano sposoby dokonywania wymaganych regulacji . to łucznik z odpowiednimi umiejętnościami zauważy decydującą różnicę w wielkości skupienia. jakkolwiek łatwiej ją zwiększyć niż zmniejszyć. aby przy łuku skierowanym do ziemi i lekkim uderzeniu w cięciwę strzała odpadła od niej. Drugie to regulacja w płaszczyźnie poziomej.Ostatnią kwestią do rozważenia przed przystąpieniem do regulacji łuku jest używanie stabilizatorów. ponadto pomoże opóźnić ruch obrotowy łuku dopóki strzała nie opuści łuku. Chociaż łucznicy początkujący. Kiedy zostanie na stałe zamocowany punkt osadzenia na cięciwie nasadki. Jednocześnie powinna być na tyle luźna. wszystkie wskazówki odnoszą się do łuczników praworęcznych. aby dobrać odpowiednie dla siebie. 85 . wywołany przez siły reakcji majdanu i siły wywołanej przez ramię łuku. Zwiększamy nawijając dodatkowe włókno (włókna) pod środkowym oplotem (patrz rozdział 7) lub nawijając jedną warstwę lub dwie nici dentystycznej na punkt osadzenia nasadki. Wyważenie łuku jest problemem złożonym i nie istnieje w tym względzie żadna prosta recepta.są one wspólne dla wszystkich trzech. że masa łuku umożliwia ukończenie długich zawodów bez niepotrzebnego zmęczenia. Przy regulacji każdego łuku należy dokonać dwóch dostrojeń. Uwaga: Jak już mówiono w rozdziale 5.

umożliwiając małe zmiany wysokości nasadki. Dostrojenia w stosunku do pozycji początkowej mogą być bardzo małe. albo ulega paradoksowi w górę i nie uderza w nią. ponieważ po zaciśnięciu go na cięciwie jest na tyle luźny. Aby to uzyskać dokonujemy regulacji następującymi metodami: • łuk z trwale umocowanym punktem podparcia można dostroić wybudowując lub regulując punkt podparcia. 86 . że można go przekręcać po włóknach oplotu. np. • łuk. Napylenie proszku na tylny koniec strzały bez lotek potwierdzi. Strzała bez lotek szybko zareaguje na regulację wysokości nasadki. Jeżeli podczas procesu regulacji używa się dwóch ustalaczy. Jeśli tak się dzieje. Również ważne jest początkowe położenie strzały względem osi tuku. to może być konieczna zmiana wielkości strzały. Uwaga: Przy dostrajaniu łuku. obracając regulatory w celu przesunięcia podstawki strzały lub punktu podparcia. gdyż inne regulacje mogą wymagać drobnych dostrojeń. jeżeli żadna regulacja w płaszczyźnie pionowej (wysokość osadzenia nasadki) nie zmienia pozycji strzały. Niezależnie od używanej metody. taka regulacja ściśliwego punktu podparcia różni się od regulacji naprężenia sprężyny.Początkowa pozycja przy ustalaniu wysokości nasadki powinna wynosić 6. Jeśli strzała nie uderza w podpórkę. • łuk z regulowaną podstawką strzały lub ze ściśliwym punktem podparcia można dostroić. Jeśli nie . więc czasem dobrze jest być nieco konserwatywnym przy dokonywaniu zmian. na wielkość jej wygięcia po popchnięciu przez cięciwę. który punkt podparcia ma w postaci części podpórki strzały (samoprzylepny). doklejając kawałek skóry lub podobnego materiału po przylepnej stronie podstawki do łuku. żeby kąt cięciwy nie wciskał ich w nasadkę strzały. należy ciągle sprawdzać wysokość osadzenia nasadki. należy je umieścić na tyle daleko od siebie. wówczas albo strzała uderza w podpórkę. można dostroić. kiedy cięciwa jest w osi ramion łuku. Złego powodu użyteczny może być metalowy ustalacz nasadki.4 mm dla sprzętu zawodniczego oraz 3. W stosunku do osi łuku grot strzały zdaje się dotykać lub znajdować zaraz na lewo od cięciwy (przy nie naciągniętym łuku).spróbuj dokonać kilku znaczących regulacji w płaszczyźnie poziomej i następnie ponownie sprawdź regulację wysokości nasadki. gdyż wpływa ono na wielkość je] odchylenia od osi i co za tym idzie. Przy strzelaniu palcami zaleca się położenie strzały na lewo od osi (dla łuczników praworęcznych). 1 mm w górę lub w dół.2 mm dla łuków używanych w szkołach. czy strzała uderza w podpórkę. prawdopodobnie pojawia się paradoks w górę i będzie konieczna zmiana rozmiaru strzał. Po znalezieniu wysokości nasadki można trwale umocować punkt jej osadzenia.

jeśli lotka dotknie łuku. Jeżeli strzała ma dla łuku zbyt małą sztywność.jeśli strzały mają ciężkie groty . można dokonać jednej lub kilku następujących regulacji: 1) jeśli łuk ma ściśliwy punkt podparcia. kiedy strzały dobrze latają. aby upewnić się.Istnieje wiele metod dokonywania regulacji w płaszczyźnie poziomej. Po zakończeniu procesu regulacji. albo inny rozmiar korpusu o większej sztywności. Podstawkę można przesunąć do przodu. Regulacje względem osi łuku już zostały opisane. w miejscu gdzie przelatują lotki. dobrze jest upewnić się. Czasami okazuje się. należy zwiększyć napięcie sprężyny. 2) można spróbować cięższych grotów. gdzie pył został wymieciony (używaj talku w sprayu lub talku do stóp). Można również nałożyć pył wokół podpórki strzały . Regulacji można również dokonywać lekko przesuwając podstawkę strzały do przodu lub do tyłu. do uzyskania dobrego lotu strzały konieczne będą większe regulacje. z wyjątkiem ściśliwych punktów podparcia. Poleć łucznikowi wystrzelić strzałę . Uwaga: Przy wszystkich tych metodach zawsze reguluj płaszczyznę pionową przed regulowaniem płaszczyzny poziomej. 3} można spróbować dłuższych strzał o tym samym rozmiarze korpusu. czy lotki . postanie smuga tam. że przy ściśliwym punkcie podparciażadna regulacja naprężenia sprężyny nie przynosi oczekiwanych rezultatów. Również w tym wypadku. aby zmniejszyć sztywność strzały. W takłm wypadku pomóc może zmiana początkowego położenia strzały. że istnieje minimum wolnego przelotu lotki. aby jej grot przesunął się w lewo. Jeśli lotki przy każdym strzale uderzają w łuk. należy ją odsunąć dalej od osi.jeśli lotki dotykają tuku. czy korpus strzały lub lotka dotyka punktu podparcia lub podstawki. Kontakt sporadyczny wskazuje. z tym że z tego sposobu należy korzystać tylko wtedy. na taśmie pojawi się smuga. kawałek cienkiej białej taśmy i następnie natłuść krawędzie dwóch wewnętrznych lotek tłustym ołówkiem lub szminką.nie dotykają łuku. gdy inne nie dają oczekiwanego efektu. Jeżeli łucznik używa ściśliwego buttona. w połączeniu z regulacjami. albo . tucznik może wypróbować albo krótsze strzały tego samego rozmiaru. nieco mniej sztywnych. 87 . należy zwolnić sprężynę. Lotki mogą dotykać łuku przy każdym strzale lub tylko sporadycznie. Może tu pomóc niewielka zmiana wysokości cięciwy. 4) spróbować innych strzał.szczególnie sztywne .wypróbować groty standardowe. Inna jeszcze próba polega na napyleniu proszku na strzałę od nasadki do 25 cm naprzód. W tym celu naklej na okienko celownicze. Jeżeli sztywność strzały jest dla łuku zbyt duża.aby usztywnić strzałę. w tył zaś .

nawet pokryte brezentem będą dawały fałszywy odczyt przy trafieniu w ich środek. Metoda „nagiej strzały". 88 . Jeżeli strzała wbija się w matę z nasadką powyżej grota. wysokość siodełka jest zbyt duża i należy ja obniżyć. czyli „siodełka". wysokość siodełka jest zbyt mała i należy ją zwiększyć (przy ustalaniu wysokości siodełka naga strzała może skręcać w lewo lub w prawo. I odwrotnie -jeżeli strzała wbija się w matę z nasadką poniżej grota. Maty z wełny drzewnej lub z prasowanego papieru falistego posiadają swoistą strukturę i dadzą fałszywy odczyt kąta wbicia strzały bez lotek. Maty z trawy.Metoda „nagiej strzały” Przy tej metodzie należy rozważyć rodzaj używanej maty. to nie powinno wpływać na ustalanie wysokości siodełka i nie należy się tym przejmować). przez Maxa Hamiltona. Przy strzelaniu w ten sposób tylko prawidłowa wysokość siodełka pozwoli strzale wbić się w matę idealnie poziomo. była pierwszą z systematycznych metod regulacji łuku. upowszechniona w 1963 r. łucznik powinien stanąć około 2 metry od maty i wystrzelić strzałę bez lotek w punkt na wysokości mniej więcej barku. Regulacja pionowa: aby ustalić wysokość osadzenia na cięciwie nasadki.

jej sztywność jest za mała. siodełko jest za wysoko i należy je obniżyć. Metoda Eliasona Regulacja pionowa: najpierw łucznik powinien stanąć około 10 metrów od celu i wystrzelić kilka strzał z lotkami mierząc w ten sam punkt. Wzajemne położenie strzały bez lotek i grupy strzał z lotkami wskaże wymagane regulacje. natomiast gdy trafia w matę na lewo od grupy . Zaobserwuj związek pomiędzy punktem trafienia strzały bez lotek a strzał z lotkami. mierząc w ten sam punkt.35 me- 89 .20. strzały mają zbyt małą sztywność. Regulacja pozioma: jeśli strzała trafia w matę na prawo od grupy. Metoda zmiennej odległości Regulacja pionowa: jest taka sama. jak wbija się ona w matę. jak przy metodzie Eliasona. metodę tę można zastosować przy odległości 15 lub 20 metrów. Jeżeli strzała wbija się z nasadką na lewo od grotu. Jeśli strzała bez lotek trafia w matę powyżej grupy.mają zbyt dużą sztywność. 25. Teraz łucznik powinien wystrzelić strzałę bez lotek i obserwować. którzy dobrze strzelają i uzyskują dobre skupienia trafień. Jeśli pracujesz z bardziej zaawansowanymi łucznikami. Jeżeli nasadka jest na prawo od grotu.15. następnie wystrzeli po jednej strzale z lotkami z odległości 10.30.Regulacja pozioma: po ustaleniu wysokości siodełka i trwałym jego umocowaniu można dokonać regulacji lotu poziomego. Regulacja pozioma: najpierw niech łucznik ustawi celownik na 15 metrów mierząc blisko szczytu maty. Następnie niech wystrzeli strzałę bez lotek. Strzelanie z 10 metrów pomoże upewnić się. strzała nie wygięła się wystarczająco Gest sztywniejsza niż powinna). Poleć łucznikowi wystrzelić najpierw trzy strzały z lotkami z odległości 10 metrów i następnie jedną bez lotek. że wszystkie strzały trafią w matę.

Poniżej przedstawiono podsumowanie regulacji dla strzały. że skupienie trafień nie jest dobre.wypróbuj ciężkie groty . jeżeli natomiast linia skośna kieruje się w dół na prawo. Bliskie skupienie decyduje o osiąganiu wysokich wyników.trów bez dostrajania celownika i bez zmieniania punktu celowania . aż uzyska najmniejsze skupienie trafień niezależnie od lotu strzały. Jej kształt wskazuje na regulacje konieczne dla optymalnego lotu strzały. 90 . jest bez znaczenia.zmniejsz odległość cięciwy . Jeżeli łucznik używa talerzyka pod strzałę. jeżeli układ trafień to odwrócone C .należy go przesunąć na zewnątrz łuku. Powinien dalej regulować odchylenie strzały od osi przy położeniu początkowym oraz /lub napięcie sprężyny ściśliwego buttona.umożliwiono alternatywne rozwiązania przy regulacji łuku.zwiększ siłę naciągu łuku.zwolnij sprężynę (ściśliwy button) . Bywa. • strzała zbyt giętka: . że strzała nie leci według klasycznego paradoksu opisanego na początku niniejszego rozdziału i żadną regulacją nie można tego uzyskać.da to skierowaną do dołu linię trafień. Przy tej metodzie idealny układ stanowi linia strzał skierowana prosto w dół tarczy.zmniejsz masę tuku . gdy okazuje się ona zbyt sztywna lub zbyt giętka. natęży poluzować sprężynę w buttonie. Jeżeli linia trafień układa się w literę C.przesuń talerzyk strzały w lewo .dodaj stabilizator . że strzała nie leci gładko. Jeżeli łucznik używa ściśliwego buttona. regulacja naprężenia sprężyny jest niemożliwa.zmniejsz siłę naciągu tuku Uwaga: Czasami regulacja łuku daje równy lot strzały. należy sprężynę naprężyć. z jakiej będzie ustawiony na zawodach.przesuń talerzyk strzały w prawo . Jeśli jednak osiągnięte Jest bliskie skupienie. • strzała zbyt sztywna: .zrezygnuj z ciężkich grotów .zwiększ masę łuku . należy przesunąć button do wewnątrz łuku i odwrotnie. a trafienia układają się w ukośną linię skierowaną do dołu na lewo. Wówczas należy skorzystać z innych metod regulacji sztywności strzały. to fakt. lecz łucznik odkrywa. Wówczas powinien strzelać strzałami z lotkami z największej odległości.zwiększ odległość cięciwy .wypróbuj dłuższą strzałę .napnij sprężynę (ściśliwy button) .wypróbuj krótszą strzałę .

To nie nastąpi natychmiast. Kiedy łucznik pierwszy raz zwraca się o pomoc. Jeśli się nie zgadzają. efekty przynosi jedynie ciężka praca i zwracanie uwagi na szczegóły. należy dokonać zmian. co mówi. Podczas dalszej współpracy. gdzie kończy się nauczanie. Ten moment pojawia się wówczas.trafienie w środek tarczy .wsparcie psychiczne. co obserwuje trener i jego uwagi będą jednoznacznie zrozumiane. przychodzi wraz z obserwacją ucznia podczas wielu sesji treningowych. Sprzętem wykorzystywanym w takiej próbie są: lekki łuk treningowy. w tym samym czasie. postawa. która pomaga łucznikowi zdobyć prawidłowe wyszkolenie oraz właściwe nawyki zawodnicze. jak w jego przekonaniu strzały poleciały. siatka do ustalania postawy. Ta działalność obejmuje wszystkie aspekty metodyczne oraz techniczne i . Łucznictwo. kiedy to konieczne.co może być najważniejsze dla łucznika uczestniczącego w zawodach . Nie ma też żadnego magicznego systemu. w jakim jest. Trener zatem staje się osobą. Następnie. by pamiętać. a co należy pozostawić w takim stanie. co może i powinno być skorygowane. filmy. Następnie trener może obie kwestie porównać. gdyż łucznik często nie chce poświęcić kilku punktów obecnie na rzecz wyższych wyników w przyszłości. łucznik musi znać samego siebie. co jest konieczne dla dalszego rozwoju jego umiejętności. Przygotowanie fizyczne. że każdy łucznik to odrębna indywidualność. aby go osiągnąć. lustro trójstronne oraz magnetowid. warunki psychiczne. Podczas pracy z łucznikami czasem trudno jest zdefiniować. gdzie się kończy nauczanie. gdy łucznik osiąga za każdym razem skupienia trafień i ma powtarzalną postawę. że robi. jak wyregulować i dostroić łuk. co łucznik robi z tym. musi on umieć ocenić. to po prostu wykonywanie tej samej czynności dokładnie.9. gdyż łucznik może zobaczyć to samo. szczegółowych aspektów indywidualnej postawy oraz rozeznanie w jakim stopniu obie te rzeczy odbiegają od oczekiwań. Przez cały czas trener musi pomagać łucznikowi dokonywać zmian w postawie i w sprzęcie. a rozpoczyna trenowanie. trener pozna wszystkie aspekty regulacji sprzętu łucznika oraz jego stylu strzeleckiego. a także zmieniać to. który pomoże łucznikowi w osiąganiu lepszych wyników. ponieważ pomiędzy tymi dwoma etapami istnieje jedynie subtelna różnica . Bardzo wartościowe są taśmy wideo. od nowa nauczyć się strzelania korzystając z prawidłowej postawy Aby tego dokonać. trener musi umieć porównać to. strzała z wyskalowaną miarką. dobry trener musiał być i wciąż musi być „uczniem sportu" i dzięki temu wiedzieć. jeśli to konieczne.jest taki sam. Praca trenerska* Trener jest koordynatorem możliwości. Złe nawyki są najtrudniejsze do skorygowania. Tylko cel . jak wiele sportów. Ważne jest przy tym.mówiąc w uproszczeniu trenowanie zaczyna się tam. Może w tym celu poprosić go o wystrzelenie kilku kolejek i opisanie. Praca trenerska wymaga wiedzy. jak pomóc podopiecznemu w osiągnięciu możliwie najlepszych wyników. Podczas gdy on lub ona może nie być najlepszym sportowcem. Może to być szczególnie trudne. Zanim trener zacznie korygować działanie ucznia musi on chcieć współpracować i przynajmniej spróbować nowych technik albo. swój cel oraz być gotowy do poświęceń. zamierzeń oraz wiedzy sportowca i dlatego musi stymulować go do wykorzystywania swoich możliwości i techniki. 91 . gdy tucznik strzela w stylu odbiegającym od dziewięciu etapów opisanych w rozdziale 5. regulacja sprzętu i technika strzelecka będą się różnić.

92 . a następnie punktować ustaloną liczbę kolejek. nasadek lub grotów (to ostatnie jest szczególnie ważne dla łucznika strzelającego z clickerem). czy należy dokonać zmian podczas przyszłych treningów. chociaż łucznik powinien również pracować ze sprzętem. kiedy pojawi się coś zupełnie nieoczekiwanego lub kiedy jest w poważnych kłopotach i potrzebuje pomocy. po pewnym czasie ustanowi przeciętny wynik. Większość dobrych łuczników uzyskuje na zawodach swój przeciętny wynik. Jest to szczególnie ważne.strzelać jedną kolejkę jako „ćwiczenie". Podczas zawodów łucznik powinien polegać wyłącznie na sobie. jak wiatr. gdyby coś uległo uszkodzeniu lub zagubieniu. jedyna różnica to kąt podniesienia łuku). aby łucznik miał co najmniej jedną zapasową cięciwę wyregulowaną i przygotowaną do strzału. w jakich strzela danego dnia. kiedy znajduje się on na linii strzału. Skoro wszystkie wielkie zawody w strzelaniu do tarczy pozwalają tylko na jedną kolejkę treningową. Może nie uzyskać wysokiego wyniku. czy kłopoty jej wymagają. jaka może się zdarzyć. jak w nich działać. Jest konieczne. kiedy może on obserwować podopiecznego w warunkach zawodów i zauważyć wszelkie odchylenia od procedur treningowych. wszelkie zmiany w postawie strzeleckiej. kiedy łucznik strzela z tej samej ustalonej pozycji i wykorzystuje tę samą sekwencję rozkładu czasowego. Trening powinien obejmować również strzelanie w tak niesprzyjających warunkach atmosferycznych. aby potrafił poradzić sobie z Jakąkolwiek jego awarią.Podczas pracy nad prawidłową postawą łucznik musi ćwiczyć strzelanie z odległości 9 lub 14 metrów do maty bez tarczy. Na podstawie tych obserwacji trener może zdecydować. Łucznik nie powinien jadąc na zawody oczekiwać wyniku wysoko powyżej swojej przeciętnej. ale przynajmniej nauczy się oceniać samego siebie oraz uświadomi sobie zależność między strzelaniem a wynikami. W jego trakcie trener powinien kontrolować. upał lub zimno. kiedy trener i łucznik pracują nad konkretnym problemem. Należy też sprawdzać strzały. że trener powinien opuścić łucznika. którą będzie realizował na zawodach i ewentualnie dokonać pewnych korekt pod kątem warunków. Za utrzymanie sprzętu w dobrym stanie przed zawodami odpowiedzialny jest trener. sesje ćwiczeń powinny wyglądać tak. łucznik na treningu powinien robić to samo . gdy na zawodach pojawi się coś niezwykłego. gdyż przepisy federacji łuczniczych nie zezwalają na nadzór trenerski podczas zawodów. W ten sposób łucznik może wyczuć prawidłowe ułożenie ciała i ramion oraz rozwinąć prawidłową sekwencję strzelecką bez rozpraszania się przy celowaniu. jeżeli ma on problem ze zwolnieniem (mechaniczna strona wstrzelenia strzały jest taka sama niezależnie od tego czy łucznik stoi 14 czy 82 metry od tarczy. nie będzie on wytrącony z równowagi i dalej będzie strzelać uzyskując swój normalny wynik. jakby łucznik strzelał na zawodach. Wówczas. z których strzela się na zawodach. • po drugie. jak i zawodnik zorientują się w ukierunkowaniu układów strzeleckich oraz będą mogli w przybliżeniu przewidzieć wynik na zawodach. Niektóre zawody są łatwe i przebiegają zgodnie z oczekiwaniami trenera i łucznika. Jest to bezcenne doświadczenie przy następnych zawodach. deszcz. Jest to czas. jaki by zdobył gdyby trener ciągle podpowiadał mu podczas strzelania. mimo iż jest tam większe napięcie niż podczas sesji treningowych. czy nie wymagają nowych brzechw. Nie oznacza to. czasami zawodnik musi poradzić sobie sam. Z wyjątkiem sytuacji. Dzięki niemu zarówno trener. Pomagać mu należy tylko wtedy. szczególnie na tych dystansach. Jeśli to tylko możliwe. Przy tej odległości trener może polecić mu przygotować się do strzału i zamknąć oczy przed przejściem przez clicker i/lub zwolnieniem. Taki sposób działania połączy dwa cele: • po pierwsze powstrzyma tucznika od ignorowania pojawiającej się czasami złej kolejki. a także jego stan psychiczny. inne mogą stać się ciągłą walką o uzyskanie odpowiedniego wyniku. Trener powinien ocenić. w futerale powinien być zapasowy sprzęt na wypadek. Dzięki takim treningom łucznik zyska doświadczenie w możliwie wielu różnych warunkach i wiedzę. Staje się to coraz ważniejsze.

czy kłopoty jej wymagają. Podczas zawodów łucznik powinien polegać wyłącznie na sobie. Za utrzymanie sprzętu w dobrym stanie przed zawodami odpowiedzialny jest trener. Czy jest to trening czy najważniejsze zawody problemem podstawowym jest realizacja procedur strzeleckich oraz celu wcześniej już ustalonego. jego uwaga musi być skierowana na to. Każda strzała jest oddzielną jednostką i to. ale przynajmniej nauczy się oceniać samego siebie oraz uświadomi sobie zależność między strzelaniem a wynikami. Jest to bezcenne doświadczenie przy następnych zawodach. Są one związane tylko w umyśle łucznika. Dzięki takim treningom łucznik zyska doświadczenie w możliwie wielu różnych warunkach i wiedzę. chociaż łucznik powinien również pracować ze sprzętem. Trening powinien obejmować również strzelanie w tak niesprzyjających warunkach atmosferycznych. którą założył na cięciwę. kiedy łucznik strzela z tej samej ustalonej pozycji i wykorzystuje tę samą sekwencję rozkładu czasowego. jak zamierza wystrzelić strzałę. Niezależnie od tego co się wydarzyło do tej pory. Są one związane tylko w umyśle łucznika. którą założył na cięciwę. inne mogą stać się ciągłą walką o uzyskanie odpowiedniego wyniku. wszelkie zmiany w postawie strzeleckiej. gdy na zawodach pojawi się coś niezwykłego. ani od tego co obecnie się wokół niego dzieje. aby łucznik miał co najmniej jedną zapasową cięciwę wyregulowaną i przygotowaną do strzału. kiedy znajduje się on na linii strzału. aby potrafił poradzić sobie z Jakąkolwiek jego awarią. ani od tego co obecnie się wokół niego dzieje. Nie oznacza to. gdzie on tego chce. nie ma żadnego bezpośredniego wpływu na następną. jak jedna została wystrzelona. Może nie uzyskać wysokiego wyniku. nie ma żadnego bezpośredniego wpływu na następną. Staje się to coraz ważniejsze. co jest konieczne do umieszczenia strzały tam. W jego trakcie trener powinien kontrolować. Obok umiejętności strzeleckich łucznik musi mieć ochotę. gdyż przepisy federacji łuczniczych nie zezwalają na nadzór trenerski podczas zawodów. Wówczas. jego uwaga musi być skierowana na to. w jakich strzela danego dnia. Czy jest to trening czy najważniejsze zawody problemem podstawowym jest realizacja procedur strzeleckich oraz celu wcześniej już ustalonego. determinację oraz zwykły staromodny wewnętrzny hart ducha. że trener powinien opuścić łucznika. kiedy pojawi się coś zupełnie nieoczekiwanego lub kiedy jest w poważnych kłopotach i potrzebuje pomocy. deszcz. gdzie on tego chce.Szansa popełnienia błędu jest mniejsza. Jest konieczne. jak w nich działać. Jeśli to tylko możliwe. w futerale powinien być zapasowy sprzęt na wypadek. gdyby coś uległo uszkodzeniu lub zagubieniu. szczególnie ważne jest tu przygotowanie psychiczne. Pomagać mu należy tylko wtedy. Trener powinien ocenić. jaka może się zdarzyć. Należy też sprawdzać strzały. jaki by zdobył gdyby trener ciągle podpowiadał mu podczas strzelania. Na podstawie tych obserwacji trener może zdecydować. aby móc wykonać to. Niektóre zawody są łatwe i przebiegają zgodnie z oczekiwaniami trenera i łucznika. Szansa popełnienia błędu jest mniejsza. aby móc wykonać to. czy należy dokonać zmian podczas przyszłych treningów. Jest to czas. Obok umiejętności strzeleckich łucznik musi mieć ochotę. determinację oraz zwykły staromodny wewnętrzny hart ducha. nasadek lub grotów (to ostatnie jest szczególnie ważne dla łucznika strzelającego z clickerem). nie będzie on wytrącony z równowagi i dalej będzie strzelać uzyskując swój normalny wynik. upał lub zimno. jak jedna została wystrzelona. co jest konieczne do umieszczenia strzały tam. jak wiatr. Każda strzała jest oddzielną jednostką i to. którą będzie realizował na zawodach i ewentualnie dokonać pewnych korekt pod kątem warunków. 93 . a także jego stan psychiczny. czasami zawodnik musi poradzić sobie sam. jeżeli łucznik jest dobrze przygotowany. Niezależnie od tego co się wydarzyło do tej pory. jeżeli łucznik jest dobrze przygotowany. szczególnie ważne jest tu przygotowanie psychiczne. kiedy może on obserwować podopiecznego w warunkach zawodów i zauważyć wszelkie odchylenia od procedur treningowych. czy nie wymagają nowych brzechw. jak zamierza wystrzelić strzałę.

Komitet organizacyjny Komitet organizacyjny zajmuje się zgłoszeniami. wówczas zapomnij o tym i strzelaj następną. kiedy zostanie założona na cięciwę. a łucznik musi darzyć trenera zaufaniem. to wesprzeć podopiecznego i zagrzewać go do dalszej walki. 6) opłatę wpisową. co zaobserwował podczas strzelania. 2} nagrody na zawodach. Od momentu zgłoszenie inicjatywy do zakończenia zaangażowane są w nie trzy grupy. 3) obowiązujący zestaw przepisów (FITA). Organizacja zawodów Każde zawody wymagają wcześniejszych przygotowań organizacyjnych. jaki może on uzyskać. Zanim przybędą zawodnicy można dokonać przydziału tarcz. posiadał wiedzę oraz potrafił poradzić sobie we wszelkich sytuacjach. 4) wymagania dotyczące łuczników. bez jakiejkolwiek myśli o tym. Jeżeli istnieją rozbieżności. Trener z kolei musi starać się o takie przygotowanie łucznika. podczas przyszłych treningów należy zintensyfikować proces szkolenia. jedyne co w większości przypadków może zrobić trener. Pomimo że istnieją podstawowe różnice w organizacji zawodów w strzelaniu do tarczy i zawodów polowych. ani o maksymalnym możliwym wyniku. jeśli mają zostać uwieńczone sukcesem. 94 . jakie mogą pojawić się podczas zawodów. co już się wydarzyło. 5) klasy. Po zawodach trener powinien przedyskutować. Każda strzała. w których będą rozgrywane zawody. przydziałem tarcz oraz wypełnianiem list punktacyjnych podczas zawodów. gdzie w każdej grupie zaangażowanych jest wiele osób. obaj muszą pracować dla tej samej sprawy doskonałości w strzelaniu. Jeżeli zawody idą źle.Nawet gdy poprzednia strzała znajdzie się daleko od środka. Wymaga to czasu. próba rozwiązania go podczas zawodów może jedynie łucznika zdenerwować i zdekoncentrować. Reasumując. jak gdyby ostatnia znalazła się w środku. Jego praca zaczyna się podczas fazy planowania zawodów. Należy go zachęcać. komitet zawodów oraz kapitan pola z asystentami. 9) informację o posiłku na zawodach jednodniowych. staje się pojedynczym celem. 10. jeśli nie ma do przemyślenia żadnych problemów sprzętowych lub związanych z postawą. Na dużych zawodach niezbędne są wstępne zgłoszenia. wysiłku oraz poświęcenia. 7) informację o lokalizacji pola zawodów. Ulotka (lub zawiadomienie) powinna zawierać następujące informacje: 1) klub lub organizację sponsorującą (z adresem). gdyż z tym wiąże się liczba tarcz i torów. funkcje owych grup są w zasadzie takie same. aby się nie poddawał (chyba.obydwaj jej uczestnicy muszą się nawzajem lubić i szanować. Przed rozpoczęciem strzelania należy podać do wiadomości listę łuczników i przydzielonych tarcz. Przy matych zawodach wystarczy tylko jedna lub dwie osoby. 8) blankiety zgłoszeniowe. lecz nagroda może być większa niż którykolwiek z nich sobie to wyobrażał. by wypełnić wszystkie te role. 10) informację o noclegach oraz wyżywieniu na zawodach dłuższych niż 2 dni. aby był niezależny. o tym co czyni ktoś inny. Jeżeli zaistniały problem nie może być łatwo skorygowany. lecz poważne zawody to wielkie przedsięwzięcie. komitet organizacyjny. że jest chory lub kontuzjowany). które musi przygotować komitet organizacyjny. ponieważ należy rozesłać informację o nich. Praca trenerska jest trudna .

zmianę tarcz oraz za wykonywanie dodatkowych czynności. Tarcze muszą być prawidłowo zainstalowane na wyznaczonym terenie lub na torach. 2. Podczas zawodów komitet zawodów jest odpowiedzialny za zabezpieczenie pola. Przepisy FITA pozwalają trenować na polu zawodów tylko na dzień przed zawodami. jak i na zawodach polowych komitet zawodów musi zapewnić wystarczającą liczbę tarcz. Zarówno na zawodach w strzelaniu do tarczy. aby wzmocnić miękkie maty. Sposoby punktacji (kiedy strzała musi jedynie dotknąć linii. Należy ją przestać wszystkim biorącym udział w zawodach. 4. 3). zwykle (poza wyjątkiem mistrzostw międzynarodowych) jest to modyfikowane. wymianę lub naprawę uszkodzonych mat. jeżeli nagrody przyznano w różnych klasach. zaś tarcze polowe 5. Pierwszym zadaniem jest oczywiście przygotowanie terenu lub wynajęcie go. że sumy na obu kartach się zgadzają oraz. zaś czwarty łucznik obserwuje. aby do każdej celowało maksymalnie czterech łuczników. 1. Po zakończeniu zawodów punkty należy sprawdzić. że karty są podpisane przez łucznika i sędziego. dwie osoby przy każdej tarczy zapisują wyniki. a sprzęty pochować do odpowiednich miejsc. Metodę punktacji (pięciokolorowa tarcza jest punktowana 10. .Potrzebny jest podwójny zestaw kart punktacyjnych. Po ukończeniu zawodów pole należy uporządkować. 4. a kiedy musi przeciąć linię dla wyższego wyniku).. że do jednej tarczy przydziela się trzech strzelców i sędziego. czy trafienia są odczytywane prawidłowo oraz zbiera wszelkie strzały. jak i przez sędziego. które nie trafiły w cel. 3. Chociaż przepisy FITA mówią. Twarde tarcze są potrzebne. 95 . którzy zajęli punktowane miejsca wraz z sumą punktów każdego i dać ją prezesowi zawodów do wręczenia nagród. Na większości zawodów do jednej tarczy przydziela się czterech łuczników. Końcowym zadaniem jest usunięcie wszystkich zniszczonych materiałów. może on być ograniczony do jednego dnia przed imprezą i nie będzie wtedy potrzebne oddzielne pole. Jeden łucznik odczytuje trafienia strzał. 4. czy sumy na ich kartach zgadzają się oraz żeby karty były podpisane zarówno przez łucznika. nazwiska tych. 2. Obejmują one następujące sprawy. Kapitan pola Osobą prowadzącą zawody jest kapitan pola. Sposób liczenia czasu strzelania oraz kary za jego przekroczenie. Porządek strzelania (ilu łuczników strzela za jednym razem do tarczy i kiedy następuje zmiana kolejki podczas rundy). Następnie należy przygotować listę imienną zwycięzców. 8.. Jest wskazane. 5. aby przebiegały one jak najsprawniej. 3. Komitet zawodów Komitet jest odpowiedzialny za przygotowanie terenu zawodów lub torów oraz za ich prawidłowe utrzymywanie podczas trwania imprezy. 9. Jeśli na zawodach polowych potrzebny jest trening. On lub ona (Lady paramount) musi zapoznać uczestników z procedurami stosowanymi podczas zawodów. Należy również przygotować pole treningowe. aby upewnić się. żeby dwie osoby liczące punkty upewniły się. 5. 1.. System sygnałów używany podczas zawodów (znaczenie gwizdków na zawodach w strzelaniu do tarczy oraz metody sygnalizacji używane na zawodach polowych). Następnie należy uzyskać odpowiednią liczbę mat oraz zapas twardych tarcz. Na końcu komitet musi przygotować kompletną listę punktów z każdej rundy oraz sum punktów w porządku malejącym według klas.

powinien odejść krok wstecz za linię i unieść łuk ponad głowę. słupki do oznaczenia pozycji strzeleckiej na linii i wszystkie mniejsze przedmioty potrzebne na prawidłowo zorganizowanym obiekcie. sędziów i widzów. Pole po zewnętrznej krawędzi „strefy buforowej" należy otoczyć linką. np. a członek komitetu. Komitet organizacyjny zawodów musi przygotować teren. Pod koniec dnia niech łucznicy zwrócą karty na linię strzału. zabezpieczyć potrzebną liczbę tarcz (plus kilka dodatkowych lub twarde tablice. • Dodatkowe tarcze muszą się znajdować w bliskim zasięgu. które pomogą łucznikom. na dole każdej tarczy umieszcza kolejne numery. W ten sposób mniejsza jest szansa ich zagubienia. 96 . które będą strzelane. • Należy wyjaśnić system sygnalizacji uszkodzeń sprzętu. • Dla bezpieczeństwa i wygody zawodników trzeba przygotować wodę pitną. a na co trzeciej chorągiewki wskazujące wiatr. Zawody w strzelaniu do tarczy Zadania komitetu organizacyjnego na zawodach w strzelaniu do tarczy wyznacza ogólnie obowiązująca procedura. w wypadku gdy strzały przebijają tarcze) oraz stojaki do tarcz. odległość między środkami tarcz oraz odległość od środka tarczy do ziemi. • Przy każdej odległości pozycję strzelecką należy oznaczyć małym słupkiem lub w inny widoczny sposób. przypomnieć. zaś zawody przerwane na czas ich wymiany. Podczas prowadzenia zawodów kapitan pola musi poświadczyć i podpisać karty punktacyjne każdego łucznika. Należy również ogłaszać informacje. • Na polu trzeba zostawić 18 metrów poza tarczami oraz po obu stronach pola strzeleckiego i co najmniej tyle za linią największej odległości na miejsce dla sprzętu. urządzenia sanitarne w odpowiedniej odległości od linii strzału oraz apteczkę pierwszej pomocy. Tarcze przymocowuje się do mat. Wytyczając kwadratowe pole najlepiej użyć namiaru. chociaż zwykle jest to przywilejem i zadaniem prezesa zawodów lub prezesa klubu. który je zbiera. aż wszyscy łucznicy na linii wystrzelają wszystkie swoje strzały i wówczas zatrzymać zawody do momentu aż sprzęt nie zostanie naprawiony. który uzyskał 6 złotych trafień (jeżeli zawody są rozgrywane pod patronatem związku sportowego). procedurę wykorzystywaną przy zestawianiu ostatecznych wyników oraz gdzie zostawić wypełnione karty punktacyjne. Przygotowanie terenu • Pole musi być wytyczone tak. by miało kształt kwadratu oraz by łucznicy. Kapitan pola. może albo zatrzymać w danym momencie zawody. • Stojaki na tarcze i maty muszą być ustawione w prawidłowej pozycji – chodzi tu o kąt nachylenia maty. osłonę od deszczu i od słońca. jeśli to w ogóle możliwe. Jeżeli łucznik ma uszkodzoną cięciwę lub łuk. Dobrze jest dostarczyć karty punktacyjne na stanowiska strzeleckie. kiedy jest pora przejść na kolejną odległość. po zauważeniu tego. że wszystkie karty zostały zwrócone. Po ich zakończeniu może wręczyć nagrody zaraz po uznaniu wyników przez komitet organizacyjny za oficjalne.Kapitan wraz z asystentami musi poprowadzić zawody zgodnie z ustalonymi zasadami. może się upewnić. strzelali na północ w zakresie kątów 45°. • Konieczne jest również oznaczenie odpowiednich odległości do rund. albo odczekać.

Przy dużej liczbie tuczników lepiej to robić na zewnątrz. można polecić im pobieranie i odnoszenie kart punktacyjnych w to samo miejsce przez całe zawody. klakson samochodowy. Na końcu każdej sesji powinna odbyć się dyskusja z udziałem słuchaczy. róg itp.różne rodzaje tarcz. Ponieważ każdy tor to oddzielna jednostka. 97 . kiedy łucznicy muszą wrócić przed ukończeniem rundy. interesujący wykład czy pokaz może wiele pomóc w rozpowszechnianiu łucznictwa. może to być pistolet na dwutlenek węgla. które będą potrzebne oraz daje pojęcie o wielkości poszczególnych klas. Wszelkie informacje dotyczące procedur strzeleckich. jest dla niego lub dla niej niemożliwe prowadzenie strzelania w taki sam sposób. 11. zwykle ze względu na niesprzyjającą pogodę czy burzę z piorunami. . .matę. Dobrze zorganizowany.łuk. należy zabrać: . Są oni odpowiedzialni za wymianę wszelkich zużytych mat oraz za założenie nowych tarcz na maty tuż przed rozpoczęciem rundy (niewskazane jest założenie nowych tarcz wcześniej). Komitet zawodów musi przygotować różne tory i dysponować zapasowymi matami oraz tarczami. Aby zapobiec zamieszaniu wśród łuczników. Demonstracja Jeżeli chodzi o demonstrację (publiczność). Należy zapewnić system sygnałowy słyszalny na całym terenie. więc różne klasy należy pogrupować pamiętając o tym. Dla zrównoważenia programu łucznicy powinni strzelać różne rundy na różnych torach. które klasy mogą używać w poszczególnych rundach tego samego toru. zestawienia punktów. dopóki łączna liczba łuczników nie przekroczy 112. Na tym samym torze może strzelać więcej niż jedna klasa dopóty. oddawania kart punktacyjnych itp. gdyż decyduje o tym. dobrze jest przydzielić dwóch ludzi do każdego z nich po jego przygotowaniu.osprzęt. są podawane przed rozpoczęciem zawodów w danym dniu. Pokazy i wykłady Rozdział niniejszy zawiera propozycje zorganizowania spotkań z osobami znanymi i cenionymi w środowisku sportu łuczniczego. schemat rotacji należy ustalić przed rozpoczęciem zawodów. jak na zawodach w strzelaniu do tarczy. Jest to ważne dla komitetu organizacyjnego. Jeden tor z 28 tarczami może pomieścić maksymalnie 112 łuczników. . Ponieważ kapitan pola odpowiada za sprawny przebieg całych zawodów. Jest to konieczne jako sygnał startowy oraz sygnał niebezpieczeństwa używany.Zawody polowe Przy organizacji tych zawodów liczba zgłoszeń determinuje liczbę torów.

nie bądź rozwlekły. • opowiedz jak ty zacząłeś. . które powinny być wymienione. żeby trafiać w nie z odległości 10-15 metrów. naramienniki. dobrze jest wypunktować je. a następnie przypomnieć i zatrzymać się przy tym etapie. Należy korzystać z siatek ochronnych.tablicę z zamocowanym szeregiem różnych rodzajów strzał. wycelować i zwolnić. cukierki itp.przedmioty do zestrzelenia (balony . czy ktoś ze słuchaczy kiedykolwiek strzelał. zaprowadź ich do tarcz i wyjaśnij. Niezależnie od sposobu prowadzenia demonstracja powinna przebiegać względnie szybko i zakończyć się. dwa lekkie łuki z celownikami. • dobrze jest zapytać.. jeśli wśród publiczności są dzieci. • kontynuuj demonstrację strzelając z 10 lub 15 metrów. jeśli jesteście w terenie). jeżeli istnieje możliwość uszkodzenia terenu przez strzały. • poleć zainteresowanym uformować dwie linie i niech każdy wystrzeli trzy strzały pod nadzorem. jeżeli demonstracja jest organizowana w pomieszczeniu. W tym wypadku należy dodać do przedmiotów wymienionych w poprzednim punkcie dwie maty. skórki na palce oraz temblaki. z położeniem nacisku na demonstrowany rodzaj. rękawic itp. • szybko i zwięźle przedstaw postawę i ruchy.szczególnie.siatkę ochronną. Podczas demonstracji upewnij się również. są fascynującą odmianą i wywołują wrażenie.stojak do tarczy. jak wyglądają zapisy oraz o opłaty. jak długo strzelasz. grotów. 98 . następnie strzelaj do przedmiotów. gdy zainteresowanie słuchaczy jest wciąż wysokie. zawodów międzynarodowych i igrzysk olimpijskich. Kiedy zostaną wystrzelone wszystkie strzały. następnie „reguluje" sprzęt i dopiero wtedy strzały lądują w środku tarczy.. • następnie dobrze jest omówić różne rodzaje łucznictwa. że kilka osób lub cała publiczność wystrzeli kilka strzał po prezentacji werbalnej i demonstracji. Jako osoba demonstrująca bądź przygotowany do odpowiedzi na pytania O to. gdzie i jaki rodzaj łucznictwa uprawiał. • równolegle należy mówić. poznać przepisy strzelania na otwartym powietrzu oraz myślistwo i łowienie ryb za pomocą łuku. naramienników. nasadek. • dobrze sprawdza się chwyt polegający na tym. Prowadząc spotkanie warto uwzględnić pewne punkty. • po zakończeniu strzelania dobrze jest omówić organizację sportu łuczniczego z punktu widzenia działalności lokalnych klubów. a jeśli tak to kiedy. zakotwiczyć. jest jednak szereg rozwiązań wspólnych. a karty. że są spełnione zasady bezpieczeństwa podane w rozdziale 3 Zasady bezpieczeństwa w łucznictwie. baloniki ekscytują najmłodszych. . kiedy nadejdzie jego kolej. takie informacje mogą wpłynąć na czyjeś osobiste zainteresowania. gdzie mieszczą się lokalne kluby. kładąc nacisk na to. strzały różnej długości. Wykład Organizując wykład dla zainteresowanych łucznictwem można dodatkowo przewidzieć. jeżeli łucznik jest na tyle dobry. Każdą demonstrację można zorganizować inaczej. . gdzie można nauczyć się strzelania. małe okrągłe cukierki lub karty do gry. temblaków. • szybko omów prawidłową technikę strzelecką oraz dziewięć etapów oddawania strzału. pokazane lub przedyskutowane. jak obrócić łokieć do dołu. jak należy liczyć punkty oraz wyjmować strzały z tarczy (oraz z ziemi. że pierwszą strzałą prelegent nie trafi w środek tarczy. Dobrze byłoby mieć dwie osoby do pomocy. Prowadząc taką próbę strzelecką należy przestrzegać pewnych reguł.

Podczas tego rodzaju wykładu należy bezwzględnie przestrzegać zasady bezpieczeństwa. zaś każdy strzelający musi być nadzorowany przez instruktora. można użyć balonów i przyznawać drobne nagrody lub gadżety łucznicze za największą liczbę przebitych balonów.• jeżeli strzelają młodsi. 99 .