P. 1
M Graves R. Mity Greckie

M Graves R. Mity Greckie

|Views: 3,611|Likes:

More info:

Published by: Michał Marcin Śmigielski on Jun 06, 2012
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

05/28/2013

pdf

text

original

Robert Graves MITY GRECKIE wyd . V, Warszawa 1992 SPIS TREŚCI Spis ilustracji. . 9 Wstęp 15 Przedmowa 25 ;1.

Pelazgijski mit o stworzeniu. . 41 2. Homeryckie i orfickie mity o stworzeniu. . . . . 43 3. Olimpijski mit o stworzeniu. . 44 4: Filozoficzny mit o stworzeniu . 46 5.Pięć wieków ludzkości.... . 47 6.SkastrowanieUranosa.... . 49 7. 2detronizowanie Kronosa. . . 50 8.Narodziny Ateny... . 54 9.Zeus i Metyda . 55 10.Mojry . 57 11.Narodziny Afrodyty. . 58 12.Hera i jej dzieci... . . 59 13. Zeus i Hera. . 61 14.Narodziny Hermesa,Apollina,Artemidy,i Dionizosa. . 63 15.Narodziny Erosa... . 65 16.Natura i poczynania Posejdona . 66 17.Natura i poczynania Hermesa . 69 18.Natura i poczynania Afrodyty . 73 19.Natura i poczynania Aresa.. . 78 20.Natura i poczynania Hestii. . 79 21.Natura i poczynania Apollina 80 22.Natura i poczynania Artemidy . 85 23.Natura ipoczynania Hefajstosa.... . 89 24.Natura i poczynania Demeter . 90 25.Natura i poczynania Ateny. . 96 26.Natura i poczynania Pana. . . .. 100 27.Natura i poczynania Dionizosa ... 102 28.Orfeusz... ... 109 29.Ganimedes. ... 112 30.Zagreus. . . ... 114 31.Bogowie świata podziemnego . 115 32.TycheiNemezis... ... 119 33. Dzieci morza ... 121

6 Spis treści 34. Dzieci Echidne. . . . . . 123 35. Bunt olbrzymów. . . . . 124 36.Tyfon .. 126 37.Aloeidzi.. 128 38.Potop Deukalionowy .. 130

39.Atlas i Prometeusz. 133 40.Eos. .. 138 41.Orion 139 42.Helios .. 142 53.SynowieHellena... .. 145 44.Ion. .. 149 45.AlkioheiKeyks. .. 150 46.Tereus... .. 151 47.Erechteus i Eumolpos .. 153 48.Boreasz... .. 155 49.Alope .. 157 50.Asklepios.. .. 158 51.Wyrocznie. .. 161 52.Alfabet... .. 165 53.Daktylowie. .. 167 54.Telchinowie .. 169 55.Empuzy... .. 170 56.Io.. .. 171 57.Foroneus.. .. 173 58.EuropaiKadmos... .. 174 59.Kadmos i Harmonia. .. 177 60.Belos i Danaidy.... 179 61.Lamia .. 183 62.Leda .. 184 63.Iksjon .. 185 64.Endymion.. .. 187 65.Pigmalion i Galatea. .. 188 66.Ajakos.... .. 189 67.Syzyf .. 192 68.Salmoneus i Tyro... .. 195 69.Alkestis.... .. 198 70.Atamas.... .. 200 71.#ilacze Gaukosa... .. 204 72.Melampos.. .. 205 73.Perseusz... .. 209 74.Bliźnięta-rywale... .. 216 75.Bellerofont.. .. 221 76.Antiope.... .. 224 77.Niobe .. 226 78.Kajnis i Kajneus... .. 228 79.Erigone.... ., 229 80.Dzik Kalidoński... .. 230 81.Telamon i Peleus... .. 235 82.Aristajos... .. 241 83.Midas .. 245

Spis treści 84.Kleobis i Biton. 85.Narcyz. . 249 . 250

86.Fyllis i Karia.. . 252 87.Arion.. . 253 88.Minos i jegobracia.... . 255 89.Miłostki Minosa . 260 90.Dzieci Pazyfae. . 264 91.Skylla i Nizos.. . 267 92.Dedal i Talos.. . 270 93.Katreus i Altajmenes... . 276 94.SynowiePandiona.... . 277 95.Narodziny Tezeusza... . 280 96.Prace Tezeusza. . 280 96.Prace Tezeusza. . 283 97.Tezeusz i Medea . 287 98.Tezeusz na Krecie.... . 290 - 99.Federalizacja Attyki... . 300 100.Tezeusz i Amazonki... . 303 101.FedraiHippolitos.... . 306 102.Lapitowie i centaury... . 310 103.Tezeusz w Tartarze.... . 312 104.Śmierć Tezeusza . 315 105.Edyp. . 319 106.Siedmiu przeciw Tebom. . 324 107.Epigoni . 329 108.Tantal. . 332 109.Pelops i Ojnomaos.... . 337 110.DzieciPelopsa. . 343 111.Atreus i Tyestes . 347 112.Agamemnon i Klitajmestra... . 353 w 113.Zemsta Orestesa . 357 114.Sąd nad Orestesem... . 363 115.Uspokojenie Erynii.. . 369 116.Ifigenia u Tauryjczyków .ů 371 371 117.Rządy Orestesa. . 376 118.Narodziny Heraklesa. . 380 119.Młodość Heraklesa... . 385 120. Córki Tespiosa. . 389 121.Erginos . 391 122.Obłęd Heraklesa . 393 123.Pierwsza praća Heraklesa: Lew nemejski . 396 124.Druga praca Heraklesa: Hydra lernejska. . 399 125.Trzecia praca Heraklesa:Łaniakerynejska... . 401 126.Czwarta praca Heraklesa:Dzik erymantyjski.. . 403 127.Piąta praca Heraklesa:StajnieAugiasza... . 406 128.Szósta praca Heraklesa : Ptaki stymfalskie . 408 129.Siódma praca Heraklesa: Byk kreteński. . 410 130.Ósma praca Heraklesa: Klacze Diomedesa . 411 131.Dziewiąta praca Heraklesa : Przepaska Hippolity . 413 132.Dziesiąta praca Heraklesa:TrzodaGeriona... . 419

133.Jedenasta praca Heraklesa:Jabłka Hesperyd. .. 429 134.Dwunasta praca Heraklesa: Pojmanie Cerbera 436 135.Zabójstwo Ifitosa 440 136.Omfale. 444 139.Hezjone 449 138.Podbój Elidy 455 139.Zdobycie Pylos 460 140.SynowieHippokoona. 463 141.Auge 464 142.Dejanira... .. 467 143.Herakles w Trachis... 472 144.Jole.. .. 475 145.Apoteoza Heraklesa.. 476 146.DzieciHeraklesa.... 481 147.Linos.. 485 148.Argonauci się zbierają.488 149.Kobiety z Lemnos i król Kyzikos . 494 150.Hylas,Amykos,Fineus. . 497 151.Od Symplegad do Kolchidy... 501 152.Zdobycie Złotego Runa 505 153.Zabójstwo Apsyrtosa 508 154."Argo " wraca do Grecji . 511 155.Śmierć Peliasa. 516 156.Medea w Efyrze 519 157.Medea na wygnaniu.. 521 158.Założenie Troi 523 159.Parys i Helena. 530 160.Pierwsza koncentracja w Aulidzie. 539 161.Druga koncentracja w Aulidzie. 549 162.Dziewięć lat wojny... . 553 163.Gniew Achillesa 561 164.Śmierć Achillesa. 568 165.SzaleństwoAjasa... 575 166.Wyrocznie trojańskie. 578 167.Drewniany koń. 582 168.Splądrowanie Troi...587 169.Powroty. 595 170.Wędrówki Odyseusza.. 602 171.Powrót Odyseusza.... 614 Indeks. . 621

SPIS ILUSTRACJI ILUSTRACJE WIELOBARWNE między str. 64-65 1 Partenon (gr. Parthenon). Świątynia Ateny na Akropolis ateńskiej, widoczna od strony

Propylejów, zbudowana w latach 448-#32 p.n.e. przez architekta Iktinosa i budowniczego Kallikratesa. 2 Hermes wstępujący na rydwan Afrodyty. W zaprzęgu dwa erosy z atrybutami: gołębiem i naczyniem na wonności. Wotywna tabliczka z wypalonej gliny (tzw. pinaks) ze świątyni Persefony w Locri (gr. Lokroi Epizephyrioi) w płd. Italii. VI w. p.n.e. Reggio di Calabria, Museo Nazionale. 3 Dionizos na okręcie, wiozący do Grecji szczep winnej latorośli. Malowidło na czarnofigurowej czarze malarza i garncarza Eksekiasa. Ok. 540-530 r. p.n.e. Monachium, Museum Antiker Kleinkunst. 4 Tyfon. Fragment polichromowanej wapiennej rzeźby z zachodniego przyczółka Hekatompedonu (dosł. świątyni o długości stu stóp ; nazwa nadana archaicznej świątyni Ateny Polias na Akropolis ateńskiej zbudowanej prawdopodobnie w czasac.h Solona w początkach VI w. p.n.e.). Ok. 570 r. p.n.e. Ateny, Muzeum na Akropolu. 5 Polowanie na dzika kalidońskiego. Malowidło na słynnym attyckim czarnofigurowym kraterze malarza Klitiasa i garncarza Ergotimosa (zwanym również "kraterem FranFois" od nazwiska jego znalazcy). Ok. 570 r. p.n.e. Florencja, Museo Archeologico. Por. nr 14 ilustxacji czarnych. 6 Herakles z Cerberem u Eurysteusa chowającego się przed nim do beczki. Malowidło na czerwonofigurowej hydru należącej do grupy charakterystycznych naczyń tego rodzaju znalezionych w Caere (Cerveteri) w Etrurii. Ok. 530-525 r. p.n.e. Paryż, Luwr. 7 Oślepienie Polifem#. Malowidło na protoattyckiej amforze z Eleuzis. 670-650 r. p.n.e. Eleuzis, Muzeum. 8 Achilles i Ajas przy grze podobnej do szachów. Malowidło na czarnofigurowej amforze malarza i garncarza Eksekiasa. Ok. 630 r. p.n.e. Rzym, Museo Vaticano.

10

Spis ilustracji ILUSTRACJE JEDNOBARWNE

między str.128-129 1 Mojry w walce z gigantami. Marmurowa płaskorzeźba na północnej stronie fryzu wielkiego ołtarza Zeusa w Pergamonie. Ok.180 r. p.n.e. Berlin, Pergamonmuseum. 2 Taniec wojenny kuretów wokół nowo narodzonego Zeusa. Rzymski terakotowy relief arehitektoniczny z I w. n.e., należący do grupy tzw. reliefów Campana (nazwisko kolekejonera). Rzym, Museo Vaticano. 3 Walka Hery z gigantami. Marmurowa płaskorzeźba z północnej strony fryzu jońskiego skarbca Syfnijezyków w Delfach. Ok. 525 r. p.n.e. Delfy, Muzeum Areheologiczne. 4 Zeus dzierżący piorun. Marmurowa kopia rzymska z II w. n.e. wg oryginału greckiego z końca IV lub początku III w. p.n.e. Warszawa, Muzeum Narodowe. 5 Hera i Zeus na górze Ida. Wapienna płaskorzeźba z dodatkiem marmuru (tworząca tzw. metopę) ze świątyni Hery w Selinuncie. Ok. 470 r. p.n.e. Palermo, Museo Nazionale. 6 Zgromadzenie bogów olimpijskich. Posejdon, Apollo i Artemida. Marmurowa płaskorzeźba stanowiąca fragment wsehodniego fryzu Partenonu. Ok. 440 r. p.n.e. Ateny, Muzeum na Akropolu. 7 Narodziny Dionizosa. Bóg wychodzący z uda Zeusa wyciąga ręce do Hermesa. Za Hermesem trzy kobiety z berłami (Mojry?) oraz Demeter (?). Marmurowa płaskorzeźba z I w. n.e. wg

greckiego oryginału z połowy IV v#. p.n.e. Rzym, Museo Vaticano. 8 Atena, Zeus i Nike. Malowidło na czerwonofigurowej hydrii attyckiej z lat 480-470 p.n.e., tzw. malarza Providence. Warszawa, Muzeum Narodowe. 9 Afrodyta z rękami podtrzymującymi włosy, w pozycji klęczącej. Marmurowy posąg (zwany od miejsca znalezienia Afrodytą Rodyjską), którego arehetyp powstał prawdopodobnie w Aleksandrii w końcu II w. p.n.e. Muzeum na Rodos.

między str. 192-193 10Apollo z kitharą. Rzymski posąg marmurowy z II w. n.e. wg hellenistycznego oryginału. Rzym, Museo Nazionale. 11Posejdon rzucający trójzębem. Srebrna moneta króla Macedonu Demetriusza Poliorcetesa panującego w latach 306-283 p.n.e. Warszawa, Muzeum Narodowe. 12Artemida klęcząca z łukiem. Brązowa moneta z Chersonezu Taurydzkiego z końca IV w. p.n.e. Warszawa, Muzeum Narodowe. 13Śmierć Akteona. Wapienna płaskorzeźba z dodatkiem marmuru (tworząca tzw. metopę) ze świątyni Hery w Selinuncie. Ok. 470 r. p.n.e. Palermo, Museo Nazionale. 14Powrót Hefajstosa na Olimp w orszaku Dionizosa, który kroczy na przedzie. Malowidło na słynnym attyckim czarnofigurowym kraterze malarza Klitiasa i garncarza Ergotimosa (zwanym również "kraterem Fran#ois" od nazwiska jego znalazcy). Ok. 570 r. p.n.e. Floreneja, Museo Areheologico. 15Kuźnia Hefajstosa. Wykuwanie zbroi Achillesa w obecności Ateny (częściowo niewidocznej) i Hery. Rzymska marmurowa płaskorzeźba z pierwszej połowy II w. n.e. Rzym, Palazzo dei Conservatori. 16 Demeter i Kora. Marmurowa płaskorżeźba z Eleuzis. Ok. 440 r. ůp.n.e Muzeum w Eleuzis. 17 Pallas Atena. Marmurowy posąg z zachodniego przyczółka świątyni bogini Afai na wyspie Eginie. Ok. 490 r. p.n.e. Monachium, Gliptoteka. 18 Głowa Ateny. Srebrna moneta ateńska z V w. p.n.e. Warszawa, Muzeum Narodowe.

Spis ilustracji

11

19 Atena i Marsjasz. Nowoczesna rekonstrukcja w brązie słynnej grupy rzeźbiarskiej Myrona wykonana na podstawie jej rzymskich kopu marmurowych. Oryginał brązowy rzeźby pochodził z połowy V w. p.n.e. Warszawa, Muzeum Narodowe.

między- str. 256-25 7 20 Orfeusz, Eurydyka i Hermes w podziemiach Hadesu. ftzymska marmurowa płaskorzeźba z przełomu I w. p.n.e. i I w. n.e. stanowiąca kopię oryginału greckiego z połowy V w. p.n.e. Neapol, Museo Nazionale. 21 Porwanie Ganimedesa. Dekoracja brązowej pokrywki lustra. IV w. p.n.e., Berlin, Antiquarium. 22 Menada ze skórą pantexy i tyrsem (prostą, długą laską zakończoną szyszką). Malowidło

wnętrza biało gruntowanej czary, wykonane przez malarza Brygosa. Ok. 490 r. p.n.e. Monachium, Museum Antiker Kleinkunst. 23 Bogowie świata podziemnego wśród postaci Tartaru. Hades i Persefona (w środku, wewnątrz pałacu w kształcie świątyni). M.in. Orfeusz grający na kitharze (pierwsza postać po lewej stronie pałacu); Minos, Radamantys, Ajakos (po prawej stronie pałacu). W dolnej części malowidła, po lewej stronie, Syzyf toćzący kamień, smagany biczem przez Erynię, Hermes, Herakles z Cerberem, druga Erynia z pochodniami oraz Tantal pod zwisającą skałą. Malowidło na apulskiej amforze czerwonofigurowej z IV w. p.n.e. Monachium, Państwowe Zbiory Sztuki. 24 Persefona i Hades na tronie, z darami wotywnymi. Wotywna gliniana tabliczka (tzw. pinkas) ze świątyni Persefony w Locri (gr. Lokroi Epizephyrioi) w płd. Italii. Konieć VI - pierwsza połowa V w. p.n.e. Reggio di Calabria, Museo Nazionale. Z5 Hermes oddający Charonowi zmarłą do Hadesu. Malowidło na attyckim biało gruntowanym lekycie. Ok. 445 r. p.n.e. Ateny, Muzeum Narodowe. 26 Nereida i trytony. Mozaika w rzymskiej rezydencji pałacowej w Piazza Armerina na Sycylu. Pierwsza połowa IV w. n.e. 27 Helios na kwadrydze. Płaskorzeźba ze świątyni Ateny w Troi (tzw. Ilium Novum - Nowa Troja). Początek III w. p.n.e. Berlin, Pergamonmuseum. 28 NaIodziny Erichtoniosa. Bogini Atena przejmuje dziecko z rąk bogini Gai w obecności Hefajstosa. Malowidło na czerwonofigurowym stamnosie malarza Hermonaksa. Ok. 460 r. p.n.e. Monachium, Museum Antiker Kleinkunst.

migdzy str. 320-321 29 Asklepios. Marmurowa kopia rzymska z II w. n.e. wg oryginału rzeźby greckiej z połowy V w. p.n.e. (laska owinięta wężem, częściowo zniszczona, głowa zrekonstruowana). Warszawa, Muzeum Narodowe. 30 Hekate. Marmurowa płaskorzeźba na wschodniej stronie fryzu wielkiego ołtarza Zeusa w Pergamonie. Ok.180 r. p.n.e. Berlin, Pergamonmuseum. 31 Europa na byku. Płaskorzeźba z tufu (tworząca tzw. metopę) ze świątyni Hery w Selinuncie. Ok. 550 r. p.n.e. Palermo, Museo Nazionale. 32 Leda z łabędziem. Marmurowa płaskorzeźba z końca IV w. p.n.e. Londyn, British Museum. 33 Perseusz z głową Meduzy. ftzymski terakotowy relief architektoniczny z I w. n.e. należący do grupy tzw. reliefów Campana (nazwisko kolekcjonera). Warszawa, Muzeum Narodowe, depozyt Luwru.

12

Spis ilustracji

34 Dioskrzrowie. Malowidło wnętrza czerwonofigurowej czary tzw. malarza Pentezilei. 460-4,50 r. p.n.e. Ferrara, Museo Areheologico. 3#Apollo i Artemida zabijający strzałami z łuku dzieci Niobe. Malowidło na altyckim czerwonofigurowym kralerze tzw. malarza Niobidów. Ok. 460-450 r. p.n.e. Paryż, Luwr. :i6 Głuwa Niobe. Marmurowa kopia rzymska z I w. n.e. oryginałtz greckiegcz z dtugiej połowy IV w. p.n.e. Niebc,rów, Oddział Muzeum Narodow#go w Wars#awie. ftzeźba ta stała się dla K.I. Gałezyńskiegir insp;racją do napisarxia poematu pt. Niczbe.

mi#dz#y str'. 384-385 37Walka Greków z Amazonkami. Malowidło na czerwonofigzzrowej pelike. Ok. 440--430 r. p.n.e. Warszawa, Muzeum Narodo,,ve. 38Narcyz podziwiający własne odbicie w wodzie. Malowidło ścienne z ok. 50 r. n.e. w Casa di Lucrezio Frnnt;one w Pomp#i. Tzw. IV sLyl pomptjański. 39Tezeusz zauija#gcy l#:inotaura. Malow,idło wnętrza czerwonofigurowej czary, wykonane przez tzw. malarza Dokimasia. 500-480 r. p.n.e. Floreneja, Museo Archeologico. 40Umierający Talos. Malowidłcz na czerwonofigurowyrn kralerze tzw. malarza Talosa. Ok. 405 r. p.n.e. Ruvo, kolekeja Jatta. 4ITezeusz porywający Antiope. Malowidło na czerwonofigurowej amforze wykonane prawdopodobnie przez malarza Myjona. Ok. 500-490 r. p.n.e. Paxyż, I.uwr. 42Tezeusz i Atena na dnie morza u Arnfitryty. Malowidło wnęlrza czerwonofigurowej czary attyckiej malar?a Panajtiosa i #arncarza Eufx'oniosa. Ok. 490 r. p.n.e. Paxyż, Luwr. 43#C.'alka centaurów z Lapitami na weselu Pejritoosa, w obecniiści Apollina. Marmurowe rzeźby z zachodniego frontonu świątyni Zeusa w Olimpii. Ok. 460-456 r. p.n.e. Olympia, Muzeuxn. 44Pojedynek c:entaura z I,apitą. Marmurowa płaskorzeźba (tworząca tzw. metopę) z południowej strony Partenonu. C)k. 445 r. p.n.e. Londyn, British Museum. 45Ukaranie Dirke przez Amfiona i Zet.osa. Marmurowa rzymska kopia z I w. n.e. monumentalnej rzeźby hellenistycznej wykonanej w brązie przez Apollozziosa i Tauriskosa z Tralles z II w. p.n.e. Kopia ta znana jest też pod nazwą Byka Farnezyjskiegi#. Neapol, Museo Nazionale. 46Edyp rozwiązujący' zagadkę Sfinksa. Malowidło wnętrza czerwonofi#nxrowej attyckiej czary, , wykonane przez tzw. malarza Edypa. Ok. 470 r. p.n.e. Rzym, Museo Vaticano. 47Herakles odpoczywający. Marmurowa kopia rzymska z II w. n.e. wg rzeżby Lizypa z końca IV w. p.n.e. Warszawa, bluzeum Narodowe.

migdzv str. 448-44,9 48Herakles i Ptaki Stymfalskie. Malowidło na czarnofigurowej wazie attyckiej z połowy VI w. p.n.e. I,ondy'n, British Museum. 49Trzygłowy Gerion i Hydra Lernejska. Mozaika w rzymskiej rezydeneji pałacowej w Piazza Armerina na Sycylii. Pierwsza połowa IV w. n.e. 50Herakles w Ogrodzie Hesperyd. Malowidło ścienne w Casa del "Sacerdos Azzzandtts" w Pompei. Pierwsza połowa I w. n.e. Tzw. III sly1 pompejański. 5IWyprawa Argonautów. Malowidło na czerwonofigurowynr kraterze tzw. malarza Talosa. Ok. 405 r. p.n.e. ftuvo, kolekeja Jatta. (Por. nr 40) 52Ares i Afrodyta. Po lewej stronie Eros. Malowidło ścienne z Casa di Marte e Venere w Pompei z ok. 70 r. n.e. wg motywów z IV w. p.n.e. Tzw. IV styl pompejański, Neapol, Museo Nazionale. 53Eos ze zwłokami Memnona. Wśród napisów imiona postaci. Jest to tzw. Pieta antyczna. Malowidło wnętrza czerwonofigurowej czary wykonane przez malarza Durisa i garncarza Kalliadesa. Ok. 490 r. p.n.e. Paryż, Luwr.

Spis ilustracji 1" 54Lot Ikara.Malowidło ścienne w Casa del "Sacerdos Amandus" w Pompei.Pierwsza pczłowa I w.n.e Tzw.III styl pompejański. 55Medea przed zabójstwem dzieci. Fragment malowidła ściennego z Casa dei Dioscuri

w Pompei.Druga połnwa I w.n e.Tzw.IV styl pompejański.Neapol,Museo Nazionale. 56Zeus z czx-iem (tzw.Zeus #etoforos).Srebrna izzoneta ler<ila Macedonii,Aleksandra Wielkiego, panującego w latach 336-3`?3p.n.e.Warszawa,Muzeum Narodowe. 5? Nike.Srebrna moneta miasta Teriny w płd.Italii 420-400r.p.n.e.Warszawa,Muzeum Narodowe.

migdzy str. 512--51 `3 58 Helena, Afrodyta, Eros, Parys (Aleksander) oraz Peito (personifikacja perswazji, towarzyszk Q Afrodyty, Charyt i Hermesaj. Nad głowami inskxypeje imion postaei. Płaskorzeźba rzymska z I w. p.n.e. wg oryginału greckiego z IV w. p.n.e. Neapol, Museo Nazionale. 59 Pox-wanie Heleny. Grecki marmurowv relief hellenistyczny z II w. p.n.e. (?). Rzym, Museo Laterano. 60 Achilles zabijający Pentezileję, królową Amazonek. Napisy imion bohaterów widoczne nad głowami. ?Vlalowidło na czarnofi#urowej amforze malarza i garncarza Eksekiasa. Ok. 525 r. p.n.e. I.ondyn, British Museum. 61 Koń trojański. Malowidło ścienne z Pompei z drugiej połowy I w. n.e., zapewne wg oryginału greckiego z IV w. p.n.e. Tzw. IV styl pompejański. Neapczl, Museo Nazinnale. 62 Śmierć Priama. Rzymska marmurowa płaskorzeźba wg oryginału greckiego z IV w. p.n.e. Boston, Museum of Fine Arts. 63 Scena walki z wojny trojańskiej. Menelaos atakujący Parysa w obecności Artemidy i Afrodyty. Malow idło na czerwonofigurowej czarze malarza Durisa i garncarza Kalliadesa. Ok. 490 r. p.n.e. Paryż, Luwr (Por. nr 53.) 64 Upadek Troi. Płaskorzeźba z kalcytu, tzw. Tabliczka iliońska. Duży obraz po lewej stronie przedstawia upadek Troi i ucieczkę Eneasza wg poematu Stesichorosa; scenki u góxy i po prawej stronie ilustrują poszezególne pieśni Iliady ; dwa pasy dolne poświęcone są poematom: Etiopida i Mała Iliada. Sehyłek I w. p.n.e. Rzym, Museo Capitolino. 65 Odyseusz. Relief na napoliczniku brązowego hełmu z Megaxy. Ostatnia ćwierć V w. p.n.e. Berlin, Antiquarium. 66 Ucieczka z groty Polifema. Grupa figuralna z brązu. Druga połowa VI w. p.n.e. Delfy, Muzeum. 67 Odyseusz u Kirke. Miniaturowa płaskorzeźba w kamieniu palombino. tzw. tabliezka odysejska. Trzy sceny przedstawiają kolejno od dołu: I) Rozmowę Odyseusza z Hermesem, 2) Sterroryzowanie Kirke px-zez Odyseusza oraz 3) Odyseusza, Kirke i towarzyszy Odyseusza zamienionych w wieprze. Początek I w. n.e. Warszawa, Muzeum Narodowe. 68 Odyseusz słuchający śpiewu syren. Malowidło na italskim czerwonofigurowym kraterze. IV w. p.n.e. Berlin, Staatliche Museen. Zdjęcia wykonał Stanisław Turski. Zdjęcia nr 6 i 38 wykonał Waldemar Jerke. Zdjęcia nr 43 i 66 dostarezone przez Zofię Skulimowską.

KARTA TYTUŁOWA Hermes Niosący Barana, tzw. Hermes Kriophoros. Brązowa statuetka z lat 530-520 p.n.e. Boston, Museum of Fine Arts.

14

Spis ilustracji OBWOLUTA:

Ilustracja górna: Ares, rzeźba etruska. Rzym, Muzeum Szluki Etruskiej. Ilustracja dolna: Achilles zabijający Pentezileję. Czarnofgurowa waza attycka, ok. 530 r. p.n.e. Londyn, British Museum.

MAPY Mapa świata antycznego (s. 40). Mapa obejmująca miejscowości wymienione w tekście (wyklejka).

WSTĘP

Pierwszy zbiorek poezji wydał Robert Graves w 1916 r. mając lat 21.' Potem ukazały się dalsze tomy wierszy,- autobiografia, eseje i krytyki, ale sławę światową przyniosła Gravesowi dopiero dwuczęściowa powieść historyczna opublikowana w 1934 r.: I Claudius i Claudius the God. Uzyskała ona dwie nagrody, miała kilkanaście wydań, została przetłumaczona na wiele języków, w tym i na polski.z Powieść łączy dużą wiedzę o przedstawianej epoce, ezyli o Rzymie w okresie wczesnego cesarstwa, z pewną śmiałością spojrzenia. Narratorem jest sam jej bohater, cesarz Klaudiusz, rzecz ma charakter pamiętnika, a osoby występujące w tej opowieści, choć noszą kostiumy starożytne, myślą i przemawiają bardzo nowocześnie. Wszystko to pozwala zarówno na znaczną swobodę w interpretacji wypadków historycznych, jak też ułatwia przerzucenie mostu nad wielowiekową przepaścią czasu. Tak więc powodzenie powieści było zasłużone, a sposób zbliżania współczesnemu czytelnikowi odległyćh epok znalazł później wielu naśladowców; jednym z nich był sam Graves. Starożytność dostarczyła mu tematu do kilku jeszcze książek, a wszystkie one są pisane w formie wspomnień świadków wydarzeń lub osób danym wypadkom bliskich. Akcja romansu Count Belisarius rozgrywa się w VI wieku n.e., w czasach cesarza Justyniana.' King Jesus jest bardzo swobodnąchciałoby się powiedzieć "przewrotną" - interpretacją ewangelicznych opowieści.' Cofał się też Graves aż w przeszłość mityczną. W Hercules My Shipmate ' opisuje wyprawę Argonautów po złote runo, a w p.owieści Homer's Daughte# wywodzi żartobliwie ustami córki poety, że właściwym autorem ' Urodzony w r. 1895 w Londynie, syn poety A.P. Gravesa; po pierwszej wojnie światowej osiadł na wyspie Majorc# (Baleary). # Tłumaczenie polskie: Ja, Klaudiusz i Klaudiusz i Messalina, Warszawa, PIW,1957/1958. 3 Londyn 1938; tłumaczenie polskie: Belizariusz, Warszawa, PIW,1960. ' Londyn 1946. # Londyn 1944; tłumaczenie polskie: Herkules zmojej załogi, Warszawa, "Czytelnik",1962. g I.ondyn 1955; tłumaczenie polskie: Córka Homera, Warszawa, "Czytelnik",1958.

1 fi

Wstęp

Odysei była królewna Nauzykaja. Jednakże sięgał Graves i w czasy nowsze. Wystarezy tu przypomnieć Wife to Mr. Milton', obrazującą wiek XVII, lub dwie opowieści z czasów wojny Stanów Zjednoczonych o niepodległość." Wymieniliśmy tu tylko rzeczy ważniejsze i bardziej znane. Tak więc w opinii szerokiej publiczności Graves jest przede wszystkim dobrym powieściopisarzem, interesującym się głównie tematyką historyczną, którą ujmuje czasem w sposób nazbyt śmiały, jakby przekorny, ale świadezący o dużym (choć amatorskim) oczytaniu w źródłach i, co najistotniejsze, pisze zajmująco. Sam jednak Graves ma zgoła odmienny pogląd na sw ój dorobek. Najwyżej ceni w nim twórezość poetycką. W przedmowie do jednego ze zbiorów wierszy stwierdza otvi,arcie: "Poezję piszę dla poetów, a satyry i groteski dla ludzi dowcipnych. Dla szerokiego ogółu piszę prozą i jestem zupełnie zadowolony, jeśli jest on nieświadom, że tworzę cokolwiek poza tym. To marnotrawstwo pisać, poezje dla kogokolwiek poza poetami! "# Z innej zaś, równie szezerej wypowiedzi dowiadujemy się, że powieściopisarstwo uważa Graves przede wszystkim za dogodny sposób zarabiania na życie - by móc napr awdę zajmować śię poezją.'# Piętnaście tomików poezji to dorobek duży i wartościowy. Zdaniem niektórych krytyków przyszłe pokolenia będą istotnie żnały przede wszystkim Gravesa-poetę. Nie tu miejsce na omawianie i ocenę tej dziedziny jego twóreżości, pamiętać jednak należy o niej stale, przy rozpatrywaniu każdego dzieła Gravesa. Nie jest bowiem tak, jak to zdawałoby się wynikać z przytoczonych jego wypowiedzi, że prozaik tylko współistnieje obok poety. Związki między dwoma rodzajami pisarstwa są szezególnie ciekawe właśnie w tych pracach, które Graves poświęcił mitologu. Byłoby rzeczą całkowicie zrozumiałą i nie wymagającą żadnych szezególnych wyjaśnień, że poetę i miłośnika antyku zainteresowały helleńskie podania o bogach i bohaterach. Stanowią one nieprzebraną skarbnicę barwnych wątków, a zarazem dają możliwości śmiałych rekonstrukeji. Dlatego to we wszystkich epokach mity były wdzięcznym i ulubionym tworzywem dla całych pokoleń artystów. Mogłoby się więc wydawać, że Mity greckieksiążka, którą mamy przed sobą - to prosta kontynuacja poszu.kiwań nowych motywów dla twórezości prozatorskiej, że droga do opracowania całości greckiej mitologii wiodła przez wspomnianą już opowieść Herkules z mojej załogi. Jednakże źródła Gravesowego zainteresowania tą tematyką są inne, znacznie ciekawsze. Praca nad Herkulesem z mojej załogi odegrała tu rzeczywiście pewną rolę, raczej jednak pośrednią. Właśnie w czasie pisania owej książki doznał Graves, ' Londyn 1943; tłumaczenie polskie: Żona pana Miltona, Warszawa, PIW,1961 " Sergeant Lamb. # Przedmowa do Poems 1938-I945, Londyn 1945. 'a Tamże.

Wstęp

17

jak sam to określił, "an unsolicited enlightenment"- spontanicznego olśnienia." Co było jego treścią? Odpowiedź przynosi dzieło, nad którym pisarz zaczął pracować prawie bezpośrednio po owym "olśnieniu"; ukończył je po kilku tygodniach niemal nie przerywanego wysiłku. Nosi ono tytuł The White Goddess- Biała Bogini. Ukazało się w 1948 r., wydanie zaś drugie, rozszerzone, w 1952 roku. Wychodząc od pewnych motywów w starych legendach i wierzeniach celtyckich, Graves swobodnie rozwija różne wątki, cofa się aż do czasów starogreckich, aby w końcu znowu powrócić do Irlandii. Jak można spostrzec od razu, konstrukcja Białej Bogini przypomina nieco sławne dzieło Frazera Złota gałąź - tym bardziej, że treścią są nie tylko same mity, lecz również ich interpretacja oraz rozważania nad genezą i właściwym znaczeniem. Baza źródłowa jest szeroka, świadczy o imponującym oczytaniu autora zarówno w autorach starożytnych, jak i w nowszej literaturze. Nie jest to jednak dzieło naukowe i nie chce być takim. Sam Graves określił w przedmowie Białą Boginię jako "historical grammar ofpoetic myth" - "gramatykę historyczną mitu poetyckiego". A więc ma to być próba rozszyfrowania umownego i symbolicznego języka, którym posługiwali się poeci zamierzchłych czasów dla przekazania następnym pokoleniom tajemnej mądrości. W istocie zaś rzeczy Graves utworżył ze starożytnych motywów mit nowy, podporządkowany pewnej zasadniczej idei, która wiąże się jak najściślej z Gravesową koncepcją poezji w ogóle; ona to właśnie była treścią wspomnianego wyżej "spontanicznego olśnienia". Jeden z krytyków tak charakteryzuje zasadniczą ideę Białej Bogini : "Zaczyna się [to dzieło) jak osobliwie inspirowane badanie historii mitu, aby w rozdziałach końcowych stać się traktatem dla epoki współczesnej. Poeta kreśli wzór duchowych i kulturowych klęsk, które przywiodły poezję do jej obecnego upadku, a następnie przechodzi do ataku na różne modne kierunki. Przez swoją niezrozumiałość, twierdzi, dzisiejsi surrealiści, impresjoniści, ekspresjoniści i neoromantycy pragną tylko ukryć ##nieszczęsny brak tajemnicy,#. A właśnie przechowywanie tajemnicy ludu było, jak wierzy Graves, zadaniem poetów w wielkich epokach przeszłości. Jedyny ratunek leży w odrodzeniu kultu bogini, w powrocie od społeczeństwa patriarchalnego do matriarchatu, w porzuceniu zimnego intelektualizmu..."'2 Mitygreckieukazały się w 1955 r. Czytelnik, który zapozna się ze wstępem do tej książki, zrozumie od razu, że jest ona tylko rozwinięciem zasadniczych koncepcji wyłożonych w Białej Bogini. Ideę przewodnią Mitów przedstawia Graves w sposób całkowicie jasny:

" "5teps", Londyn 195R, s. 85 i nast. " J.M. Cohen, Robert Graves, Londyn 1960, s. 96

2# #wty ůC

Wstęp "2achowane zabytki kultury materialnej i mity świadczą o tym, że cała neolityczna Europa miała zdumiewająco jednolity system idei religijnych oparty na znanym również w Syrii i Libii kulcie noszącej wiele tytułów Bogini Matki. Starożytna Europa nie znała bogów. Wielką Boginię uważano za nieśmiertelną, niezmienną i wszechwładną." Kult tej bogini związany był ściśle z czcią księżyca i życiodajnych sił odradzającej się przyrody. W niećo późniejszym stadium "plemienna Nimfa, królowa, wybierała sobie dorocznego kochanka, którego pod koniec roku składano w ofierze. Stawał się on w ten sposób symbolem płodności, nie zaś przedmiotem przyjemności erotycznych". Tak było przed pojawie#iem się aryjskich najeźdźców z północy i wschodu. Ci zaczynają przybywać z początkiem drugiego tysiąclecia p.n.e., przynosząc ze sobą zdecydowanie patriarchalną organizację społeczną, której odbiciem jest kult bóstw męskich. Zderzenie tej kultury z matriarchatem i kobiecą teokracją miało pewne fazy przejściowe, jakby kompromisowe. Tak na przykład "dawne mity o nimfach uwodzonych przez boga odnoszą się prawdopodobnie do ślubów między helleńskimi wodzami i miejscowymi kapłankami księżyca. Zaciekle sprzeciwiała się im Hera, czyli śluby te natrafiały na opór konserwatywnych uczuć religijnych". Ostatecznie jednak, po przyjściu z końcem drugiego tysiąclecia nowej i ostatniej fali Hellenów, ustala się dziedziczenie po mieczu i cały patriarchalny porządek. Boginie, jak to widzimy już wśród bóstw olimpijskich, są w mniejśzości i nie odgrywają roli decydującej. "Odtąd zaczynają się legendy historyczne, które powoli gasną w świetle zwyczajnej historii." Czymże bowiem, zdaniem Gravesa, jest mit grecki? "Prawdziwy mit jest [...] czymś w rodzaju stenograficznej relacji rytualnego mimu odgrywanego podczas publicznych uroczystości. [...] Treścią tych widowisk były archaiczne zabiegi magiczne, mające na celu zwiększenie płodności lub dalszą stabilizację rządów świętej królowej względnie świętego króla [...) oraz uzupełnienia do tych zabiegów wprowadzane w miarę nowych potrzeb. '' Oczywiście, Graves zdaje sobie sprawę, że taka definicja obejmuje tylko małą część ogromnego zespołu greckich opowieści mityczńych. Wylicza aż dwanaście innych kategorii, w których mieszczą się różnego typu motywy i wątki, powszechnie uchodzące za mity, ale nimi, zdaniem Gravesa, nie będące. W książce jednak uwzględnia je na równi z kategorią "mitów prawdziwych". Tak więc jest to rozróżnienie raczej teoretyczne, które w książce Gravesa przejawia się nie tyle w samym doborze podstawowych mitów, co w śposobie ich rekonstruowania oraz objaśniania. Autor mówi: "Metoda moja polega na zebraniu w składnej opowieści wszystkich rozproszonych elementów każdego mitu; wsparłem je mało znanymi wariantami, które mogą pomóc w ustaleniu ich znaczenia i na wszystkie powstałe pytania

Wstęp

19

starałem się udzielić odpowiedzi, w miarę moich możliwości, w kategoriach antropologicznych i historycznych."" Mamy więc jasno zdefiniowaną zarówno zasadniczą koncepcję całości, jak też sposób budowy poszczególnych opowieści. Rozpatrzmy najpierw to ostatnie zagadnienie. Starożytność pozostawiła nam znaczną liczbę wersji i wariantów niemal każdego mitu. Są one nie tylko różne, lecz często nawet sprzeczne ze sobą. Wynika to w pewnej mierze z obfitości i natury źródeł, z których czerpiemy naszą znajomość greckiej mitologii. Źródła są rozmaitego typu, czasowo zaś odległe orl siebie nieraz o kilkanaście wieków; pochodzą też z różnych krain nad Morzem Śródziemnym, gdzie tylko zamieszkiwali Hellenowie. Mówią o mitach przede wszystkim poeci, poczynając od Homera u zarania greckiej kultury, a kończąc na Nonnosie, który w V wieku n.e. opiewa triumfalny pochód boga Dionizosa z Indu (parafrazując w innym poemacie Ewangelię według św. Jana!). Bez liku jest mitologicznych wzmianek u starożytnych historyków i geografów, u słownikarzy i encyklopedystów. Ukazało się też sporo dziełek poświęconych wyłącznie tej tematyce; ich autorzy, tak zwani mitografowie, pisali je mając na oku potrzeby głównie szkoły, pragnęli bowiem ułatwić młodzieży rozumienie dawnej poezji. Tego typu zarysy mitologii wydawane są w każdym kraju do dziś. Źródłem wreszcie bardzo obfitym i cennym są pisarze starochrześcijańscy. Polemizując z poganami wytykali im oni z lubością wszelkie dziwactwa kultowe oraz nieobyczajne sprawki bogiń, bogów, bohaterów. Pamiętać też należy, że prócz tych źródeł literackich posiadamy wręcz nieprzebrane bogactwo scen o tematyce mitycznej na zabytkach starożytnej rzeźby, płaskorzeźby, malarstwa. 'Cała ta olbrzymia ilość danych została już dawno pilnie zebrana i skrupulatnie zestawiona przez pokolenia uczonych, poczynając od erudytów z czasów Odrodzenia. Wszystko, co można na podstawie antycznych źródeł powiedzieć o którymkolwiek z mitów, jest dziś łatwo dostępne dzięki fundamentalnym pracom tak wybitnych znawców przedmiotu jak: W.H. Roscher," L. Preller,'5 O. Gruppe,'e C. Robert," H.J. Rose.'s Wymieniamy tu, oczywiście', nazwiska tych tylko badaczy, którzy dali dzieła o charakterze ogólnym i podstawowym, pomijamy natomiast tych, którzy ograniczyli się do opracowania pewnych aspektów lub części mitologii, albo traktowali o niej w związ" Cytat ze Wstgpu Gravesa do Mitów greckich. ,'" Ausfuhrliches Lexikon der griechischen und r#mischen Mythologie, Lipsk 1866 - (przy współudziale licznych uczonych). '5 Griechische Mythologie, Berlin 1854 (I wydanie). 'g Griechische Mythologie und Religionsgeschichte, Monachium 1906. " Die griechische Heidensage, Berlin 1920-23. 'e A Handbook of Greek Mytholog,y, Londyn 1928.

20

Wstęp

ku z dziejami greckiej religu; w przeciwnym bowiem wypadku lista musiałaby być bardzo długa.'9 Wynika stąd, że właśnie to, co laikowi wydać się może najbardziej imponu-

W pewnym stopniu takie postępowanie jest usprawiedliwione. bo dawno już wykonanym. Zdarza się. Nie jest to jednak zestawienie mechaniczne. Z mnogością wariantów i wersji. mitycznej jej podstawową treścią. Autor zdecydowanie preferuje pewne wątki i motywy.jące. dzieło bowiem. Sam Graves zwraca na to uwagę bardzo . radzi sobie Graves w ten sposób. a nawet swobodną pomysłowością któregoś ze starożytnych autorów? Przecież mity już w starożytności traktowane były z wielką dowolnością. które by chciało równomiernie uwzględniać wszelkie odmiany tych samych mitów. a z nią rodzą się też istotne pytania i wątpliwości. tożsamością miejsc lub wątków. by wymienić tylko . jak już wyżej przypomniano. które skrzętnie podaje w notkach do każdego rozdziału. nie zawsze jest przekonywające. przypadkowo tylko połączone podobieństwem imion. Idąc za ich wskazówkami przestudiował znaczną część starożytnych źródeł. że w tekście odtwarza się tylko tę postać mitu. i to szezególnie przez poetów. Tu jednak rozpoczyna się właściwa praca badacza. Którą wersję uznać za pierwotną. I. By podać przykład najlepiej znany: tragicy ateńscy tematy do swych dramatów dobierali prawie wyłącznie spośród mitów.Por. literaturę przytoczoną przez M. ze schyłku średniowiecza lub nawet z czasów bizantyjskich. którą zaś za wtórną? Jakie stosować kryteria przy tym wartościowaniu? W jakiej mierze dadzą się różne warianty pogodzić. że w stosunku do całości mitów taka praca nie została dotychczas przeprowadzona przez nikogo. przypadkowo przekazuje informację o dużym znaczeniu. i takim zresztą być nie powinno. a więc zebranie wariantów każdego mitu. który mógłby pomóc w odtworzeniu pierwotnej postaci mitu. że Graves wyzyskał sumiennie wiele materiału. że zestawia je w poszezególnych paragrafach każdego z ponad stu siedemdziesięc#u rozdziałów na które dzieli się jego dzieło. często. w jakiej zaś uznać je należy za motywy niezależne. Ci uważali je za plastyczne tworzywo. nie zawsze bowiem najstarsza zachowana wzmianka o danym micie jest w istocie najwartościowsza. inne zaś traktuje bardzo krótko lub nawet pomija milezeniem. W każdym więc wypadku należy przeprowadzać wartościowanie i krytykę od nowa. ze sobą sprzecznych.słusznie. którą uważa się za podstawową. Monachium 1955. co jest w każdej opowieści '". które kształtowali zależnie od wewnętrznych wymogów swego dzieła. ale też jak władezo się z nimi obehodzili! Dlatego to powoływanie się na nich jako na autorytet. który mieli mu do ofiarowania wyżej wymienieni autorzy. Tak więc dopiero po bardzo skrupulatnym uporządkowaniu materiału można by przystąpić do wyłuskiwania tego. którzy za wszelką cenę usiłują godzić warianty oraz wprowadzają swoje pomysły interpretacyjne. musiałoby przybrać rozmiary wręcz ogromne. Rzecz jednak nie jest prosta. Jest więc rzeczą przyjętą również i w opracowaniach znacznie obszerniejszych niż Gravesowe. Nilssona. Gesehichte der griechisehen Religion. Trzeba jednak stwierdzić. Trzeba tu stwierdzić. choć posiadamy doskonałe analizy pewnych mitów albo ich cyklów. Znając język grecki mógł Graves każdorazowo samodzielnie sprawdzać wiadomości podawane w literaturze przedmiotu. że to właśnie źródło bardzo późne. w istocie jest zadaniem stosunkowo prostym. Ale nie są miarodajni nawet starożytni mitografowie.

Dziś. Muller. L.G. te bowiem reprezentują najstarsze osiągalne dla nas złoża greckich wierzeń. mity zaś stanowią wprawdzie jej część integralną. tej przewodzili U. A od tego właśnie zarzutu Gravesa uwolnić nie można. a w szczególności zjawisk na niebie. Bethe. Obok bogactwa i różnorodności wątków i wariantów initycznych badania w tej dziedzinie komplikuje jeszcze odmienność stanowisk w kwestii podstawowej: jak wyjaśnić genezę i jak zdefiniować istotę helleńskich mitów? To z kolei wiąże się bardzo ściśle z problemem greckiej religii w ogóle. Wstęp 21 wych ludom pierwotnym. Był niegdyś w nauce okres. Zrodziły się też nowe próby objaśniania mitów. W wielu mitach szkoła ta upatrywała odzwierciedlenie procesów przyrodniczych. Wystarczy tu przypomnieć sławną Freudowską interpretację mitu o Edypie. Wilamowitz-Moellendorf oraz E. Kto natomiast z góry zakłada. M. takiego stanowiska nikt nie podziela. . jest ona zjawiskiem niezmiernie złożonym. nie postępuje metodycznie. a przykładała też znaczną wagę do lokalizacji pierwotnych mitów i związku ich z kultami. pewne fakty z nieraz bardzo odległych krain i z różnych epok. Preller. Spośród kierunków reprezentowanych w religioznawstwie wieku XIX i XX cztery mają szczególnie ścisły związek z badaniem mitów.#' Wielka popularność. którą nazwać też można antropologią kulturową. Ale właśnie religioznawcy przywiązują ogromną wagę do badań nad mitami. nie pozostała bez wpływu na religioznawstwo. są to: Mitologia porównawcza. Frazera.G. jej najwybitniejsi przedstawiciele. Roberta Oidipusjo. ale tylko część. Szczególnie jednak trwały wpływ wywarły poglądy reprezentowane przez ten kierunek psychoanalizy. Szkoła etnologiczna. The Golden Bough I. że najgodniejsza uwagi jest ta wersja i ten aspekt mitu.klasyczne studium C. jakim ulegały mity w dziełach literatury i sztuki. W. na równi z pewnymi zwyczajami i obrzędami kultowymi. widziała w religii greckiej w zasadzie proste przedłużenie wierzeń właści#a Berlin 1920.kompleksów indywidualnych lub nawet zbiorowych. który zapoczątkował C. rzecz oczywista. te miałyby być przejawami pewnych kompleksów tkwiących w podświadomości . Klasyczne dzieło tej szkoły. Dlatego to nader ważnym przedmiotem jej badań były motywy baśniowe oraz obrządki ludów określanych częsio jako "prymitywne". Szkoła tak zwana młodohistoryczna. porównując pewne wątki opowieści o bogach i bohaterach oraz etymologizując ich imiona. które najlepiej odpowiadają jakimś zasadniczym. Jung. choć pokutuje ono jeszcze w niektórych podręcznikach szkolnych.H. jest znane czytelnikowi polskiemu w wersji skróconej. usiłowali wykazać ścisłe pokrewieństwo mitów i wierzeń indoeuropejskich. Jak wiadomo. jaką zdobyły w ostatnich dziesięcioleciach metody psychoanalizy. właściwie na jednej płaszczyźnie. Roscher. Śledziła ona przede wszystkim zmiany. kiedy utożsamiano mity Greków z ich religią. uprzednio powziętym koncepcjom o istocie mitów w ogóle. Nie doceniała natomiast mitologia porównawcza wpływu substratu przedhelleńskiego oraz zapożyczeń z Bliskiego Wschodu. Zestawiano przy tym.

W Azji Mniejszej kult Bogini był ponad wszelką wątpliwość zakorzeniony od tysiącleci i przeniknął w czasy historyczne.Na terenie religioznawstwa usilnie propaguje dziś ide# Junga K. już w okresie podbojów rzymskich. r. Warszawa 1965 (II wydanie).zz Tezy szkoły psychoanalitycznej zwalcza Graves ostro. które przedstawiają jakąś istotę kobiecą. Wstęp 23 postacią jakichś obrzędów i uroczystości.i' Nie jest jednak istotne. Do tych należy silne akcentowanie przez Gravesa roli matriarchatu i Wielkiej Bogini. Nikt dziś nie neguje. #3 W czasopiśmie "Gnomon".są wyraźne także w starszych pokładach wierzeń Mezopotamii. Wielka Matka Bogów). Wywołało to zresztą z kolei wielce zjadliwą krytykę Mitów greckich właśnie ze strony Kerenyiego. że w pewnych religiach bóstwa kobiece odgrywały rolę dominującą. z? Zob. 2' La fisiologia del mito. Syrii i Fenicji. Jednakowoż od przyjęcia matriarchatu. czasem zaś występuje z pewnymi atrybutami-boskości. a zwłaszcza niewieście figurki. i nawet od zgody na to. licznie znajdowane w różnych kraj ach Europy i Wschodu. pochodzi wiele zabytków sztuki egejskiej. prawdopodobnie boginię. choć bóstwa męskie występują tam od dawna. Lutyński w przedmowie do tego tłumaczenia. Nilssona. Untersteiner: minojska Wielka Bogini miała obok siebie boga roku. Ślady czci oddawanej bogini . jego Die Mythologie der Griechen.2# Jednakże drogi badaczy rozchodzą się . są jednak też pewne zasadnicze różnice. ważniejsze jest pytanie. Wydaje się bowiem. nie jest całkowicie oryginalny. mogłyby wskazywać. zwłaszcza marksistowscy. Niektóre dane. że minojskie kulty stanowią bardzo istotną komponentę greckiej religii i mitologii. do Italu oraz do innych krain nad Morzem Śródziemnym (Kybele. Turyn 1946. Z trzeciego i drugiego tysiąclecia p. że w okresie neolitu kult bóstw kobiecych (symbol płodności?) był bardzo rozpowszechniony.i wciąż się odradzał. aby powstanie mitów wiązać z przedgreckim kultem Wielkiej Bogini. jako pewnej instytucji społecznej w określonej fazie rozwoju ludzkości. Antropologowie i historycy. przede wszystkim zaś kreteńskiej. że matriarchat stanowił pewien etap w rozwoju społeczeństw pierwotnych. 1928. Warszawa 1962 (I wydanie). w Jakiej mierze zasadnicze poglądy Gravesa są jego własnością.z3 Najbliższa niewątpliwie byłaby Gravesowi szkoła antropologiczna. krytykę szkoły etnologicznej przeprowadza J. Z podobną tezą wystąpił już w roku 1946 uczońy włoski M.n. od dawna już przyjmują. np. a nawet wędrował stamtąd. Szczególnie jasno wykazały to sławne prace szwedzkiego uczonego M. Zurych 1951. obrzędy związane z tym kultem stały się później zalążkiem i treścią wielu mitów greckich.e.albo boginiom . jaką można im przyznać wartość naukową. Bóg ten corocznie umierał (albo ginął z ręki Bogini) . że jest ona centralną -' Złota gałąź. że pomysł Gravesa. Kerenyi. Warto tutaj od razu zaznaczyć. daleka jeszcze droga do aprobowania konkretnych rozwiązań i prób interpretacyjnych Gravesa. i nie bez pewnej racji.

Nilsson słusznie zwrócił uwagę. z pewnością nie należy do najbezpieczniejszych naukowo. wyszła bowiem spod pióra wybitnego pisarza. znacznie przewyższa swoim bogactwem to. budzi część interpretacyjna. Część narracyjna ma poza tym wartość sama przez się. lecz poetycką skamieliną z y y ypadków histookrytej mrokiem epoki dziwnych wierzeń i dramat czn ch w rycznych. 302.opowieści zostały oparte na materiale antycznym. Mitologia bowiem nie jest zbiorem gładkich o owiastek w szkolnym podręczniku.we wszystkich prawie kwestiach szczegółowych. z jaką zestawia fakty bardzo rozmaitej wartości i wiarygodności. a może nawet wręcz opaczne byłoby pojmowanie religii egipskiej. bo chyba nie było intencją autora. helleńskich przybyszów z północy i dawnych mieszkańców basenu Morza Egejskiego. apowtórzmy to jeszcze raz .l Ocena tej części musiałaby z konieczności przybrać rozmiary obszernego studium. czy niektórzy uczeni nie doszukiwaliby się u Egipcjan kultu Wielkiej Bogini. Nie jest to zresztą potrzebne. Wywody autora są tu często ewidentnie zbyt śmiałe. gdyby zabytków jej kultury nie objaśniały źródła pisane!2g Kto wie. z których czerpał swoje dane. Ale właśnie to czyni książkę ciekawą i pobudzającą. co podają zwykłe zarysy mitologii. buduje on zbyt śmiało na nikłych. trudno nawet orzec. Londyn 1932 26 Geschichte dergriechischen religion. nie są pozbawione wielu walorów poznawczych. którą idzie Graves. na pewno odegrały wielką rolę przy formowaniu się mitów. który jest tu zawarty. choć poczęte i pomyślane przede wszystkim jako ilustracja pewnej tezy poetyckiej. Spadek po epoce minojskiej óraz zderzenie dwóch kultur. W części interpretacyjnej swego dzieła Graves często powołuje się na podania i wierzenia właściwe ludom bardzo wielu krain i epok. 24 Wstęp choć z wyraźną preferencją pewnych wariantów. s. czasem nawet prowokujące. Zasób opowieści.Nasza wiedza o minojskich wierzeniach jest skromna. #s The Mycenaean Origin of Greek Mythology. jak płytkie. Mimo to Mity greckie. powołując się na znany mit o Izydzie. szczegóły jednak i przebieg tego procesu osłonięte są tajemnicą. wątłych przesłankach. ta zaś. M. dlatego też skąpo i jakby przypadkowo cytuje prace. czy właściwie rozumiemy zabytki archeologiczne z tego czasu. to prawda. Wiele zastrzeżeń. często daleko odbiega od zygorów stawianych pracy naukowej. swoboda jednak. Świadczy to niewątpliwie o dużym oczytaniu autora. Graves dowodzi tego z pasją i niemałą przy tym wiedzą. by traktowano jego książkę jako naukową sensu stricto. I. Aleksander Krawczuk PRZEDMOWA .

jakim jest Chimera. takie jak sfinks i jednorożec. W naszych czasach mity zna się najczęściej z takich wersji bajecznych jak Heroje Kingsleya czy Opowieści z Tanglewood Hawthorne'a i wydaje się na pierwszy rzut oka. które dzięki ikonograficznym i ustnym przekazom stały się głównym sankcjonowanym źródłem . Lokalne legendy o królu Arturze. Ojnone. Przymiotnik "chimeryczny" pochodzi od rzeczownika "chimera" oznaczającego kozę. Ten starożytny podział roku na trzy pory omawia szczegółowo Nilsson w swym dziele Primitive Time Reckoning ( 1920). a mimo to klasycy stali się ostatnio tak bardzo niepopularni w szkołach i na uniwersytetach. Dedal. Chimera oraz inne zwierzęta kalendarzowe musiały odgrywać poważną rolę w przedstawieniach dramatycznych. Każda jej część przedstawiała odpowiednią porę w świętym roku Królowej Niebios.Średniowieczni emisariusze Kościoła katolickiego przywieźli ze sobą do Wielkiej Brytanii nie tylko kanon historii świętej. tkaninach i tym podobnych. lecz już za panowania pierwszych Tudorów kler i warstwy oświecone częściej sięgały po mity Owidiusza. A jednak trudno chyba przecenić znaczenie tych mitów dla poznania początków historii. pieczęciach. można z uzasadnieniem uważać za prawdziwy mit. Nie można zrozumieć dzieł wchodzących w skład uznanego kanonu angielskiej literatury od XVI do XIX wieku bez znajomości mitologii greckiej. na wazach. religii i socjologii Europy. w wielu wypadkach zachowanego w obrazach na ścianach świ. jako fantazji dziwacznych i chimerycznych. że nie ma to większego znaczenia. na kontynencie europejskim system uniwersytecki oparty na klasykach łacińskich i greckich. taki. heraldyczny czy handlowy.ątyń. traktowanie ich jako czarującego dziedzictwa lat niemowlęcych umysłu greckiego.zdaniem 26 Przedmowa Diodora z Sycylii . o Gwidonie z Warwick. Przed czterema tysiącami lat chimera była czymś równie zwyczajnym jak dziś w naszych oczach każdy emblemat religijny. Egiptu. podobnie jak przedstawiały je również . że nie wymaga się już dziś od ludzi wykształconych. by wiedzieli. Robin Hoodzie. bo przecież od dwóch tysięcy lat przyjętą było rzeczą lekceważenie mitów. Palestyny. kim na przykład byli Deukalion. Niebieskiej Wiedźmie (Blue Hag) z Leicester i królu Lirze nadawały się być może dla mas.trzy struny jej szylkretowej liry. misach. Laokoon czy Antygona. nieskładnego korpusumitologii greckiej. które chrześcijaństwo oczywiście lekceważyło. tułów kozy i ogon węża. zawierającej nabytki z Krety. lustrach. skrzyniach. lecz również obowiązujący . Było to zwierzę posiadające (jak zanotował Homer) głowę lwa. Babilonii i innych krajów. była ona początkowo symbolem kalendarzowym. Prawdziwy mit jest naszym zdaniem czymś w rodzaju stenograficznej relacji rytualnego mimu odgrywanego podczas publicznych uroczystości. Tylko nieznaczną jednak część olbrzymiego. by tym silniej podkreślić większe walory duchowe Biblii. Frygii. Pelops. Wergilego i szkolne wersje wojny trojańskiej. Odnaleziono wizerunek chimery wyrzeźbiony na murach hetyckiej świątyni w Karkemisz i podobnie jak inne zwierzęta skomponowane.

obiecujących opowieściach i rzadko się zdarza. 2) "Ajtiologiczne" wytłumaczenie mitu już dziś niezrozumiałego. jak na przykład w przygodzie Ariona z delfinem. Prawdziwe natomiast elementy mityczne można znaleźć ukryte w najmniej.oraz uzupełnienia do tych zabiegów wprowadzane w miarę narastania nowych potrzeb. jak w opowieści o naszyjniku Eryfile. 8) Legenda moralna. opisy zaś malowideł w świątyni w Delfach i rzeźb na skrzyni Kypselosa u Pauzaniasza pozwalają przypuszczać. 4) Sentymentalna opowiastka. po których nie zachował się ślad. Często bowiem niewątpliwie wcześniejszą wersję niż Hezjod czy tragicy greccy podaje aleksandryjski żartowniś Kallimach lub frywolny poeta augustiański Owidiusz. mające na celu zwiększenie płodności albo dalszą stabilizację rządów świętej królowej lub świętego króla . nasuwające myśl o analogii z innym mitem przybranym w zupeł- . Nie należy również zakładać. który zaprzągł do swego rydwanu lwa i dzika. jak na przykład w opowieści o Admecie. Treścią tych widowisk były archaiczne zabiegi ma#iczne. plemion lub miast. Przedmowa 27 11) Saga bohaterska. a nawet bizantyjski nudziarz Tzetzes. Prawdziwy mit jest czymś innym aniżeli: 1) f'ilozoficzna alegoria. Esej Lukiana O taricu wylicza imponującą liczbę obrzędowych widowisk mimicznych wystawianych jeszcze w drugim wieku naszej ery. w owym czasie jeszcze istniała. jak na przykład w opowieści Sylena o Atlantydzie. jak na przykład relacja o pobycie Odyseusza u Feaków. Omfale i bożku Panie. 9) Humorystyczna anegdota. jak na przykład w kosmogonu Hezjoda. jak w opowieści o Testorze i jego córkach. 5) Fantazja oparta na wątku historycznym. 3) #atyra lub parodia. tym większa jego waga. plemienne pochodzenie i losy danej postaci.a przypuszczalnie na całym obszarze panowania języka greckiego rządy królowych datują się z okresu wcześniejszego niż rządy królów . jak w opowieści o Kefalosie i Prokris. zdawałoby się. 7) Propaganda polityczna. Doszukując się realnego sensu w mitologicznym lub pseudomitologicznym utworze. 10) Teatralny melodramat. by jeden autor podał najpełniejszą i najbardziej konkretną wersję jakiegoś mitu. jak na przykład w historu o Narcyzie i nimfie Echo. 12) Realistyczna powieść. 6) Ballada minstrela.czy też kodeksem instytucji religijnych poszczególnych klanów. że im starsze jest źródło pisane. należy zawsze zwracać szczególną uwagę na imiona. jak w farsie łóżkowej o Heraklesie. jak w głównym wątku fabularnym Iliady. gdyż pr#i rekonstrukcji formy dramatycznego obrzędu możemy natrafić na przypadkowe elementy. jak w opowieści o stworzeniu przez Tezeusza federa cj i attyckiej. Pochodzące zaś z XIII wieku Excidium Troiae bywa w niektórych wypadkach dla poznania mitu źródłem pewniejszym niż Iliada. że olbrzymia liczba rozmaitych przekazów mitologicznych.

który w Delfach pojawia się jako omphalos. pod którym chowano kukłę żniwną. a co za tym idzie z Matką Ziemią. pełnia i stary księżyc.ziemię lub morze. a nie po to.właśnie elementy mogą rzucić zupełnie nowe światło na obie wersje. która na początku roku wegetatywnego wytwarza jedynie liście i pąki.a w końcu przestaje rodzić.występowała w triadzie. Te trzy odpowiedniki sprzyjały uświęcaniu liczby trzy. znajdujące się pod jej opieką. Wielka Bogini miała kochanków. nie tracącemu blasku w miarę przemijania roku ciału niebieskiemu. Mężczyźni się bali.boginię utożsa#niano ze zmianami w świecie zwierzęcym i roślinnym.dziewica. gdy zakiełkuje. liczba wcieleń zaś bogini księżyca urosła do dziewięciu. by wyjąć ją na wiosnę. i te. najbardziej bodaj rozpowszechniony emblemat. W dawniejszych jednak mitach greckich 28 Przedmowa ! ! słońce ustępuje pierwszeństwa księżycowi. Później przedstawiano ją również jako inną triadę. by dowieść swej boskości. związanymi z porami roku. Wyznawcy zawsze pamiętali. że cała neolityczna Europa miała zdumiewająco jednolity system idei religijnych.nie odmienną wersję anegdotyczną. i wreszcie staruchapodziemie. Z chwilą gdy oficjalnie uznano istnienie związku między spółkowaniem . pod którymi chowano zmarłych królów. być może początkowo przedstawiał kopczyk mocno ubitego popiołu usypany nad żarzącymi się głowniami węgla drzewnego . nimfa i starucha . a nie trzy. potem kwiaty i owoce . nimfy (kobiety dojrzałej) i staruchy. że jest tylko jedna bogini. Biały anikoniczny wizerunek bogini. wywołującemu większy zabobonny strach. Dlatego pierwszą ofiarę podczas obrzędów publicznych zawsze składano w Grecji Hestii. słuchali i ubóstwiali matkę rodu. Potem został on ikonograficznie zidentyfikowany z kopcem pobielonym wapnem. chociaż w czasach klasycznych świątynia nad arkadyjskim jeziorem Stymfalos była już jedną z nielicznych. nimfa . i zima-starucha . któremu przypisywano moc nawadniania pól lub pozbawiania ich wody. a także z kopczykami muszli morskich.najłatwiejszy sposób przechowywania ognia bez dymu. niezmienną i wszechwładną. kwarcu lub biał#go marmuru. w których wszystkie boginie nosiły to samo imię: Hera. ale tylko dla swej przyjemności. Zachowane zabytki kultury materialnej i mity świadczą o tym. Dziewica wyobrażała powietrze nad ziemią. Ponieważ zaś cykl roczny słońca również przypominał wzrost i upadek jej sił fizycznychwiosna-dziewica. macierzyństwo zaś stanowiło największą tajemnicę. Najstarszym ośrodkiem społecznym było ognisko domowe w jaskini lub chacie. Studiowanie mitologii greckiej winno być poprzedzone analizą systemów religijnych i politycznych istniejących w Europie przed pojawieniem się aryjskich najeźdźców z dalekiej północy i dalekiego wschodu. Wielką Boginię uważano za nieśmiertelną. lato-nimfa. Otrzymały one trzy wcielenia : Selene. czyli pępek. Nie tylko księżyc. by dzieci miały ojca. gdy każda z trzech postaci . przypominały trzy fazy życia matki rodu . Koncepcja ojcostwa nie trafiła do myśli religijnej. Trzy fazy księżyca: nów. opiekunce domowego ogniska. oparty na znanym również w Syru i Libii kulcie noszącej wiele tytułów Bogini Matki.dziewicy. Afrodyta i Hekate. Starożytna Europa nie znała bogów. lecz również (jak o tym świadczy Hemera w Grecji i Grainne w Irlandii) słońce było niebieskim symbolem bogini.

słabła. Księżniczki wielu matriarchalnych plemion Afryki Zachodniej wychodzą za mąż za cudzoziemców lub ludzi . inny natomiast młodzieniec.1946) . najprymitywniejszym są Najarowie w południo= wych Indiach. Ze społeczeństw matriarchalnych. gdzie księżniczki wydawane są co prawda za mąż za mężów-dzieci. tak jak król pozostawał nadal pod opieką królowej. trzody i rośliny skrapiano jego krwią. jak długo nie naruszali matriarchalnego prawa. Stawał się on w ten sposób symbolem płodności. zajmowanie się trzodą i pomoc w obronie terytorium plemiennego przed napastnikami tak długo. Król umierał latem z chwilą gdy siła słońca. wybierała sobie dorocznego kochanka ze świty młodych mężczyzn.religijny autorytet mężczyzny zaczął stopniowo wzrastać i nie przypisywano już wiatrom lub rzekom zasługi zapładniania kobiet. lecz rodzą dzieci spłodzone przez kochanków nie posiadających żadnej rangi. kapłanki w maskach suk. były. Przedmowa 29 Nie ma jednak żadnych dowodów na to. Kumarbi. według których ustalano. w każdym razie teoretycznie na długo jeszcze po przeminięciu fazy matriarchatu. łowienie ryb.o tym punkcie zwrotnym religii opowiada hetycki mit o prostodusznym Appu (H. zazwyczaj wybierano wuja królowej lub jej brata albo syna jej ciotki. Zwyczaj ten uległ następnie dalszym zmianom. Zasady. jak się zdaje.a rodzeniem dzieci . różne w poszczególnych matriarchatach. a ciało rozszarpywały i zjadały na surowo nimfy . że plemienna Nimfa. Drzewa. by następnie zostać złożonym w o ierze w po owie zimy. z którym był utożsamiany. zostawał fů ł kochankiem królowej. nie zaś przedmiotem przyjemności erotycznych. jego prawdziwy lub rzekomy bliźniak. gdy zezwalano im zastępować królową i ubierano ich w jej magiczne szaty. odtąd uchodzących za cechy funkcjonalnie męskie. W Tesalii. jeśli nie przynosiło to uszczerbku władzy religijnej królowej. kraju konserwatywnym.towarzyszki królowej. czyli królowa. Można im było powierzyć polowanie. którego pod koniec roku składano w ofierze. G. na którym mogliby działać bez niewieściego nadzoru. Najdawniejszy plemienny wódz naczelny miał również prawo występować jako sędzia w sprawach osobistych między mężczyznami. które przetrwały do naszych czasów. w nagrodę za co drogą reinkarnacji wcielał się w wieszczego węża. szczególnie w okresach wędrówek lub wojny. kto ma występować z ramienia mężczyznjako wódz naczelny. Wybierano przywódców totemistycznych klanów i przyznawano im pewną władzę. że zostanie pogrążone w wieczystej nocy. króla. że nawet wtedy gdy kobiety sprawowały w sprawach religu władzę suwerenną. W ten sposób zrodziła się władza króla i chociaż słońce po utożsamieniu życia króla z rocznym cyklem słonecznym stało się symbolem płodności męskiej. z którymi natychmiast się rozwodzą. czarownice w imieniu księżyca wygrażały słońcu. zbieranie pewnych zbóż. mężczyźni nie mieli pola. Wydaje się. Guterbock. kobył lub macior. chociaż być może przyswoili sobie szereg cech "płci słabszej". Małżonkowie ci otrzymywali władzę wykonawczą jedynie wtedy. by obrodziły. nadal podlegał on księżycowi.

został umieszczony między miesiącem trzynastym i pierwszym i stał się najważniejszym. można było roczne następstwo świąt powszechnych dostosować do miesięcy faktycznych.Trzynastka. zapasach albo zawodach łuczniczych.obrzędu dopełniano podczas określonej fazy. spośród trzystu sześćdziesięciu pięciu dni. albowiem w ten sposób można było czcić księżyc jako kobietę. Przesilenia letnie i żimowe nie były ściśle obliczone. Dodatkowy dzień roku przestępnego. Czas liczono początkowo według zmian księżyca i każdego ważniejszego . System ten prowadził do jeszcze ściślejszego utożsamienia kobiety z księżycem. Robin Hood. Nie miały widocznie żadnych skrupułów również i królowe Grecji przedhelleńskiej wybierając mężów spośród zwykłych niewolników. że rok słoneczny ma trzysta sześćdziesiąt cztery dni i kilka godzin. której cykl menstrualny trwa zazwyczaj dwadzieścia osiem dni. księżyca i pięciu odkrytych planet.dżinów słońca. liczba miesiąca." . ponieważ zaś trzysta sześćdziesiąt cztery dni roku dzielą się bez reszty przez dwadzieścia osiem. kiedy to po długim okresie skracania się dnia znowu zaczyna go przybywać. gdy dzięki dokładnym obserwacjom astronomicznym okazało się. jest to również faktyczny okres obrotu księżyca wokół Ziemi. Przez tysiąclecie prawie po 30 Przedmowa przyjęciu kalendarza juliańskiego trzynasty miesiąc przetx'wał wśród chłopstwa europejskiego jako tradycja religijna. System ten powstał prawdopodobnie w matriarchalnym Sumerze. uzyskany dzięki obrotom ziemi wokół słońca. który żył za czasów Edwarda II. trzeba było rok podzielić na miesiące . zazwyczaj zwycięzcę w biegach. poczynając od zimowego przesilenia. ponieważ król umierał podczas siódmej pełni po najkrótszym dniu. z których każdy miał dwadzieścia osiem dni. W świecie anglosaskim miesiące te stały się później tak zwanymi miesiącami faktycznymi. ale ustalano je w przybliżeniu według najbliższej pełni albo najbliższego nowiu. w którym umierało słońce. nigdy nie straciła swej złej sławy wśród ludzi przesądnych. Była to również liczba święta. jeśli sto domów Lokrydy i Epizefiryjskie Lokrydy nie stanowiły wyjątku. jako stworzycielką.. Ten prymitywny . Siedmiodniowy tydzień był jednostką miesiąca faktycznego. kiedy plemienna Nimfa wybierała świętego króla.nie zaś na części cyklu słonecznego. . mówię. Dni tygodnia były w pieczy tytanów . charakter zaś każdego dnia wywodził się z cechy przypisywanej odpowiedniemu miesiącowi życia świętego króla. Liczba siedem stała się szczególnie święta. mówię. Tak więc słońce przechodziło trzynaście etapów miesięcznych. Nawet wtedy.to znaczy cykle księżyca . mógł zawołać w balladzie poświęconej obchodom święta majowego : Ile jest w roku wesołych miesięcy? Trzynaście.. datą. .z gminu. co kolejny wydawca w czasach Tudorów zmůienił na: "Z#lko dwanaście. którzy odpowiadali za nie przed boginią.

menady. czy wreszcie na jesienne zrównanie dnia z nocą. rozdz. bogini w nastroju orgiastycznym. Bell#erofont ujarzmia skrzydlatego Pegaza i zabija Chimerę. Bellerofont. Liczne analogie afrykańskie ilustrują kolejne etapy tych zmian. archetypalną postacią Przedmowa śmierci. gdy pojawiają się pierwsze oznaki wiosny. Pegaz był jej poświęcony. zabija Chimerę Likejską. Hellenowie znieśli kolegia menad i jedynie gaje laurowe świadczyły o tym. Mit grecki jest w znacznej swej części historią polityczno-religijną. nie zaś szybkości. jak się zdaje na zimowe przesilenie. kiedy Nil wylewa. kiedy to władzę królowej przesłoniła nieograniczona monarchia męska. a może też na ukazanie się "Psiej Gwiazdy". V) na to. jak się zdaje. ale Dafne w żadnym wypadku nie była przestraszoną dziewicą. ponieważ koń o kopytach w kształcie księżyca występował w obrzędach mających na celu sprowadzenie deszczu i w uroczystym wprowadzaniu na urząd świętego króla. Jane Harrison zwróciła uwagę (Prolegomena to the Study of Greek Religion. W niektórych okolicach dzień dodatkowy nie przypadał. którą Hera zmieniła następnie w drzewo laurowe.na Matki Boskiej Gromnicznej. Nie był on. lecz prawdopodobnie wyobrażał patriarchalnych Hellenów. podobnie jak próba zgwvałcenia Dafne. że Meduza sama była niegdyś boginią ukrywającą się za ochronną maską Gorgony. którzy na początku drugiego tysiąclecia przed Chr. Opowieść o Apollinie. szkocki dzień wypłat kwartalnych. Laur zawiera cyjanek potasu. lub na letnie przesilenie. lecz na jakiś inny Nowy Rok . Gorgonie Meduzie. że Dafne zamieszkiwała uprzednio świątynie. albo na wiosenne zrównanie dnia z nocą gdy zgodnie z wierzeniami słońce dojrzewa. podobnie jak babiloński bohater Marduk zabija boginię morza. to znaczy Hellenowie dokonują najazdu na główne świątynie bogini. Imię Perseusza brzmi właściwie Pterseus. "niszczyciel". potwora Tiamat. wspomnieniem o zdobyciu przez Achajów świątyni kreteńskiej bogini ziemi. gdy spadają pierwsze deszcze. wtargnęli do Grecji i Azji Mniejszej rzucając wyzwanie potędze potrójnej bogini. Skrzydła jego stanowiły raczej symbol niebiańskiej natury. że Hellenowie znieśli dawny kalendarz meduzyjski i zastąpili go innym. zdzierają kapłankom maski Gorgon i zabierają święte konie.kalendarz ulegał jednak zmianom. znaczy to. napadały na nieostrożnych podróżników i rozszarpywały dzieci i młode zwierzęta."krwawa". Ohydne oblicze miało odstraszyć niewtajemniczonego od bezprawnego wtargziięcia na jej misteria. który zabija Pytona w Delfach. gdy powstawała Iliada i królowie się chełpili: "lepiej nam się powodzi niż naszym ojcom". Imię jej jest skrótem słowa daphoene . Do czasów rzymskich żucie liści laurowych było . Wczesny wizerunek bogini z głową Gorgony i korpusem klaczy został odnaleziony w Beocji. żuły liście lauru jako środek podniecający i od czasu do czasu biegały przy pełni księżyca. Wczesna mitologia grecka zajmuje się przede wszystkim zmiennymi stosunkami między królową i jej kochankami: zaczyna od opisów ofiar składanych raz albo dwa razy rocznie i kończy na czasach. której kapłanki. jest. Psychologowie-freudyści przytaczają ten mit jako symbol instynktownego strachu dziewczyny przed aktem seksualnym. sobowtór Perseusza. jak przypuszcza profesor Kerenyi. Perseusz ścina głowę Meduzie. Perseusz w innym wariancie tej samej legendy lata w powietrzu i ścina głowę matce Pegaza.

kiedy zamiast chłopców zaczęto składać na ołtarzach ofiary zwierzęce i gdy król nie pozwolił zgładzać siebie po zakończeniu przedłużonego już panowania. nie zaś nieśmiertelnym Olimpijczykiem. po czym rządził przez jeszcze jeden okres. Pretekstem było odkrycie ściślejszego przybliżenia czasu słonecznego i księżycowego. czcicieli aryjskiej trójcy bogów . Zależnie od okoliczności. VIII. zapożyczając od niej księżycowy topór jako symbol władzy. Czasami rozszarpywały go oszalałe kobiety. Małe uzbrojone bandy pasterzy. z fałszywymi piersiami. Ale zginąć musiał. chociaż nawet Zeus przez wiele wieków był zwyczajnym półbogiem. kłuty w piętę zatrutą strzałą. Król zastępqwał królową podczas wielu obrzędów religijnych. Kiedy krótkotrwałość panowania króla stała się dokuczliwa. którą Apollo pozostawił u siebie na służbie w Delfach. Mogli obaj rządzić na przemian co drugi rok albo też królowa pozwalała im dzielić królestwo i rządzić równocześnie. a nawet przejmując jej magiczną funkcję zaklinania deszczu. postanowiono przedłużyć rok trzynastomiesięczny do Wielkiego Roku stu zmian księżyca. każdą z nich przeznaczał jednemu ze swoich następców. niekiedy bywał przeszywany włócznią zakończoną grotem z ości ryby płaszczki. topiony w sadzawce albo ginął w przygotowanej z rozmysłem katastrofie rydwanu. ubrany w jej szaty. ścinany toporem. Otóż istniało kilka wersji tego rodzaju rozwiązania. Zaciekle sprzeciwiała się im Hera. Święty król mógł panować przez cały Wielki Rok z bliźniakiem jako swoim zastępcą. a mia- . Ponieważ jednak nadal trzeba było zapładniać pola i plony. Posejdona lub Apollina i przybierał jedno z ich imion. gdy na ostatnią zmianę przypada zupełna niemal zbieżność czasu księżycowego i słonecznego. lecz także na Krecie. Dzielił królestwo na trzy części. W końcu ludność całego obszaru egejskiego mówiła po grecku i w czasach 32 Przedmowa Herodota tylko jedna wyrocznia przemawiała w języku przedhelleńskim (Herodot.. zwane zazwyczaj eolskimi lub jońskimi. czyli śluby te natrafiały na opór konserwatywnych uczuć religijnych. czyli interrexowi który umierał pod koniec tego dnia. Król występował jako przedstawiciel Zeusa. jaką stanowiła góra Othris i w dosyć pokojowy sposób zwiąźywały się z przedhelleńskimi osiedlami w Tesalii i środkowej Grecji. były mniej niszczycielskie aniżeli późniejsze inwazje achajskie i doryckie.134-135). Mitry i Waruny .Indry. Nowy etap datuje się od czasów. by raz do roku znosić pozorną śmierć i na jeden dzieńdodatkowo wstawiony do kalendarza.ustępować władzę zastępczemu królowi-chłopcu. krwi jego zaś używano w obrzędzie skrapiania. Inwazje Hellenów na początku drugiego tysiąclecia przed Chr.w Grecji tabu dla wszyśtkich poza wieszczą kapłanką pytyjską. zrzucany ze skały. gdzie Hellenom również udało się zaczepić i skąd eksportowali cywilizację kreteńską do Aten i na Peloponez. Przyjmowano ich jako dzieci miejscowej bogini i spośród nich rekrutowali się święci królowie: Tak oto męska arystokracja wojowników pogodziła się z kobiecą teokracją nie tylko w Grecji. król przystał na to. Dawne mity o nimfach uwodzonych przez bogów odnoszą się prawdopodobnie do ślubów między helleńskimi wodzami i miejscowymi kapłankami księżyca.przekraczały naturalną zaporę. nie wchodzący w święty rok gwiezdny . palony na stosie. różnie wyglądaia jego śmierć rytualna.

czyli trzysta dwadzieścia pięć lunacji. Mimo to mity. jak to teoretyćznie było nawet w Egipcie. zamiaśt uroczystości żeńskiego pokrewieństwa. Odtąd książę nie opuszczał już domu ojcowskiego. przed Chr. Poprzez te kolejne etapy. Przedmowa 33 w związku z czym świętego króla i jego bliźniaka wybierano spoza domu królewskiego. 53). a tych prerogatyw nie można już było tak łatwo ich pozbawić. Odtąd zaczynają się legendy historyczne. Genealogia stała się patrylinearna. że była najmłodszą córką na wydaniu młodszej gałęzi rodu. przyjęty został w Rzymie. do których mężczyźni nie byli dopuszczani. to znaczy faktu. i w Palestynie w postaci królewskiego haremu króla Dawida. chociaż niełatwo pogodzić je z chronologią. gdy utworzono kolegium westalek. Wreszcie jakiś odważny król zdecydował się na kazirodztwo z następczynią tronu. bądź też na zasadzie ultimogenitury. chociaż. a gdy pod koniec drugiego tysiąclecia pojawili się Dorowie. by poślubić obcą księżniczkę. Następstwo po mieczu. tak jak to zrobiła Penelopa w wyniku namów Odyseusza. rozciągają się na kilka pokoleń. któroj przewodzili jako współwładcy Zeus i Hera. nie dotarł jednak nigdy do Grecji. Wielki Rok stał się więc Rokiem Większym. Była to boska rodzina złożona z sześciu bogów i sześciu bogiń. i w ten sposób uzyskał nowy tytuł do tronu. tworzyła ona Radę bogów na babilońską modłę. bardzo poważnie osłabiła tradycję matrylinearną. Następstwo tronu pozostawało matrylinearne. Przybywała ona do niego. ponieważ są to raczej tytuły aniżeli imiona własne poszczególnych herosów. obrzędy polegały na ofiarach składanych Bogini Matce. zawsze mają wartość praktyczną. Odtąd boginie stanowiły mniejszość. jak dowodzi tego incydent samijski opisany w Żywocie Homera pseudo-Herodota. patrylinearne następstwo tronu stało się zasadą. Żywoty takich postaci jak: Herakles. Hera została mu podporządkowana. gdy nadchodził czas odnowienia jego panowania. sukc#sja i dziedziczenie nie sprzyjają dalszemu mitotwórstwu. że królowi udawało się teraz panować przez całe życie. Tejrezjasz i Fineus. Uporczywie trzymają się jakiegoś . opisanym w Iliadzie jako spisek przeciw Zeusowi. Zdaje się. Inwazja achajska w XIII w. Dedal. uroczystości męskiego pokrewieństwa. Atena opowiedziała się "bez zastrzeżeń po stronie ojca" i w końcu Dionizos zapewnił męską przewagę w ftadzie zastępując Hestię. którą wybierano bądź to w wyniku wyścigu jej z towarzyszkami z domu królewskiego. święty król nadal zachowywał swą pozycję jedynie dzięki małżeństwu z Iokalną Nimfą. II. chociaż system podporządkowania wszystkich kobiet krwi królewskiej władzy króla. Po buncie prżedhelleńskiej ludności. Znany nam system olimpijski powstał jako kompromis między poglądem helleńskim i przedhelleńskim. Co więcej. mający na celu odstraszenie obcych od zakusów na tron matrylinearny. noszącą tytuł jego córki. wyznaczyli im dziedziny panowania i określili ich władzę" (Herodot. jeszcze przez pewien czas po wprowadzeniu Apaturu. które powoli gasną w świetle zwyczajnej historii.nowicie okres dziewiętnastoletni. nigdy jednak nie zostały usunięte całkowiciejak to się zdarzyło w Jerozolimie .ponieważ cieszący się wielkim szacunkiem poeci Homer i Hezjod "nadali bóstwom tytuły. znajdujące odzwierciedlenie w licznych mitach.

Mimo podobieństwa motywów w greckich mitach wszelkie szczegółowe interpretacje będą tak długo wątpliwe. tak samo intelektualna Atena przyszła ponownie na świat z jego głowy. które same . Tak na przykład trójnogie warsztaty Hefajstosa. Atena była córką Zeusa. Gorgóna. nie posiadającymi i nigdy nie mogącymi posiadać jakiegoś konkretnego znaczenia. że mrówki były mrówkami tesalskimi i że Ajakos był wnukiem rzeki Asopos. Epoka brązu i wczesna epoka żelaza w Grecji nie były bynajmniej kolebką ludzkości. j ak sądzi Jung. oszczędzili świątynię Ateny pod warunkiem. na czele której stała bogini mądrości. Sfinks. Jednakże w danym wypadku jedynie słuszne jest podejście historyczne i antropologiczne. że Chimera. nie jest bynajmniej wytworem niepohamowanej fantazji. jak długo archeologia nie da nam bardziej dokładnyćh tabulacji ruchów migracyjnych plemion w Grecji i ich ścisłych dat. Łącznie elementy te dają nam ścisłą historię imigracji na Eginę pod koniec drugiego tysiąclecia przed Chr. 2. W mitach greckich roi się od przykładów ikonotropii. Zeus połknął Metydę. po czym urodził Atenę przez otwór w głowie. 3. że Zeus połknął Metydę. Weźmy na przykład niejasną historię snu Ajakosa. W tym wypadku interesuje nas przede wszystkim. centaury. obejmującym co najmniej trzy sprzeczne poglądy: l. wyznawcy Zeusa. że jej wierni uznają jego absolutną suwerenność. lecz pomysłowym dogmatem teologicznym. który przypadkowo lub celowo mylnie interpretował święty wizerunek albo obrzęd. To na przykład. a przykłady można znaleźć w każdym zbiorze świętych ksiąg kanonizujących kolejną radykalną reformę starożytnych wierzeń. czyli najmłodszą osobą trójcy. w którym mrówki spadające z wieszczego dębu zamieniaj## się 3' Mity #ectie O # r#%i 34 Przedmowa w ludzi i kolonizują wyspę Eginę po wyludnieniu jej przez Herę. to często jest to wina mitografa. to znaczy Achajowie zlikwidowali jej kult i całą mądrość przypisali Zeusowi. satyry i inne podobne istoty są ślepymi wytworami jungiańskiej kolektywnej nieświadomości. Połknięcie Metydy przez Zeusa i następstwa tego faktu zostały później przedstawione graficznie na ścianach świątyni i podobnie jak ekstatyczny Dionizos. jak dalece ich znaczenie zostało z czasem zniekształcone w przekazach. swemu patriarchalnemu bóstwu. Jeśli niektóre mity są na pierwszy rzut oka niejasne. Metyda. że dąb wyrósł z dodońskiego żołędzia. narodził się ponownie z jego uda. a więc Achajowie. Proces taki nazwałem "ikonotropią". Atena była partenogeniczną córką Metydy. niegdyś partenogeniczny syn Semele. jest ponad wszelką wątpliwość nierozsądna.punktu tradycji bez względu na to. Teoria głosząca.

do których wstęp mają tylko dusze herosów. będzie paszportem Parysa na Pola Elizejskie. Wszystkie raje neolityczne i epoki brązu były wyspami. rejestrowane marki handlowe. bogini świętego gaju. nie są. Afrodytą-nimfą i Herą-staruchą. Taki dar wręczają trzy Hesperydy Heraklesowi oraz Ewa. kiedy heros musi wybrać jedną z trzech . w czasie których wolno było "synowi Hefajstosa" panować na wyspie Lemnos. a nie w gabinetach psychiatrów. W lwiej części została sformułowana na obszarach utrzymujących bliskie stosunki polityczne z Kretą minojskąkrajem o dostatecznie wysokiej cywilizacji. XVIII. by posiadać archiwa pisane.przybiegały na zebrania bogów i potem wracały (Iliada. I to Afrodyta wręcza jabłko Parysowi. czteropiętrowe budynki z instalacjami sanitarnymi. "Matka Wszystkiego. Albo tak zwany "sąii Parysa". i na wszystkie powstałe pytania . przeczuciem samochodów. Jabłko. Prawdziwa wiedza o mitach powinna się zaczynać od studiowania archeologii. historu i religioznawstwa porównawczego. Trzy boginie są jedną boginią w triadzie: Ateną-dziewicą. Metoda moja polega na zebraniu w składnej opowieści wszystkich rozproszonych elementów każdego mitu. co Żyje". która w późniejszych mitach staje się symbolem bożej zemsty na dumnych królach. a nie ódwrotnie. Wsparłem je mało znanymi wariantami. sady zachodu. Z podobnymi darami spotykamy się często w mitach irlandzkich i walijskich. lecz złotymi tarczami słonecznymi. Nemezis. jest tylko przekazem anachronicznego już w czasach Homera i Hezjoda starożytnego obrzędu. że "mity są oryginalnymi ujawnieniami przedświadomej psyche. mimowolnymi relacjami o nieświadomych wydarzeniach psychicznych".). Adamowi. na których rosły sady. samo zresztą słowo paradeisos oznacza "sad owocowy". 368 i nast. z których każda ma trzy n#gi (jak herb Isle of Man). symbolizujące jej miłość kupioną za cenę jego życia. centralny system miar i wag oraz kalendarz oparty na wytrwałych obserwacjach astronomicznych. szachy. mitologia grecka nie zawieraławięcej tajemnic aniżeli współczesne plakaty wyborcze. jak sugerował Charles Seltman w Twelve Olympian Gods. Chociaż uczniowie Junga utrzymują. niesie bohaterom w darze gałąź obwieszoną jabłkami. przedstawiające najwidoczniej trzy pory roku. drzwi zaopatrzone w zamki wyglądające zupełnie nowocześnie. które mogą pomóc w ustaleniu ich znaczenia.l9 Przedmowa 35 rywalizujących pod względem wdzięków bogiń i jabłkiem nagrodzić najpiękniejszą.

9 przedstawicielka Ngame. W micie kompromisowym Ngame miała ożywić bezduszne dzieło Odomankomy. l. jak.5). Rzuca to światło na doroczne polowanie Pelazgów na sowy w Atenach (zob. Błędy są nieuniknione. że wszystkie wypowiedzi o religii i obrzędach basenu Morza Śródziemnego z okresu poprzedzającego pojawienie się zabytków piśmienniczych są domysłami. który utrzymuje. gdy ze Wschodu przeniknął tam kult tytanów (zob. a mianowicie wybranym kochankiem. zawiera doroczny związek małżeński z przedstawicielem Odomankomy. Niemniej jednak podtrzymało mnie na duchu ukazanie się już po pierwszym wydaniu mojej książki. W trzecim typie kultu kochanek królowej-matki zostaje królem i jest czczony jako męski aspekt księżyca.starałem się udzielić odpowiedzi. ściągają z niego skórę i tną na pasy.tworzą pary złożone z bóstwa męskiego i żeńskiego. które zakłada. wybrany wódz-mężczyzna i przyjęli oni siedmiodniowy tydzień sumeryjski.1). Ten sam obyczaj istniał. Kobieta ta zostaje królową-matką. 3) . podobnie jak to czyniła bogini księżyca Artemida (zob. Powstają wówczas państwa złożone z plemiennej federacji. najpotężniejsze zaś bóstwo plemienne zostaje bogiem państwowym. że sam stworzył wszechświat bez niczyjej pomocy (zob. kanaanicką Anathą i wczesnogrecką Ateną (zob. w kategoriach antropologicznych i historycznych.kuzynów przedhelleńskiej ludności Grecji . potem ożywiła ludzi i zwierzęta trafiając ich ciała magicznymi strzałami z łuku księżyca w nowiu. każde zaś bóstwo plemienne zostało jedną z siedmiu sił planetarnych . Królowa-matka państwa. naszej ery powędrowali oni jeszcze dalej na południe. 4c). u Greków (zob. Przewodził im. Zdaję sobie doskonale sprawę. urodzić bóstwo plemienne. jak się zdaje. jak długo i jak uporczywie nad zagadnieniem pracuje.4). W czasach niespokojnych księżniczka krwi królewskiej może ulec magu księżycowej Ngame. 9a i 21. Lud Akan powstał w wyniku emigracji Libio-Berberów . jak się zdaje. Ngame sama podobno stworzyła ciała niebieskie (zob.1). wodzem wojennym. Dominują wśród nich cztery zasadnicze typy kultów. które mieszka wtedy w kaplicy. W XI w. i może poprowadzić grupę emigrantów do jakiegoś nowego rejonu. niewątpliwie identyczną z libijską Neith.z baz Sahary na południowy wschód (zob. że jest to zadanie przekraczające znacznie kompetencje jednego specjalisty od mitów. w której znajdujemy ścisłe analogie do zmian religijnych i społecznych będących treścią moich hipotez. Najprymitywniejsi czczą księżyc jako najwyższą potrójną boginię Ngame.l). 11. bez względu na to. 8. na obszar dzisiejszej Ghany. 3) i ich związków małżeńskich w Timbuktu 36 Przedmowa z Murzynami mieszkającymi nad rzeką Niger. w miarę moich możliwości. Chciałbym podkreślić. którego pod koniec roku kapłani zabijają. Meyrowitza Cosmological Drama (Faber i Faber). odpowiadający fenickiemu bogowi Baal .te siły planetarne podobnie jak według moich domysłów było w Grecji. Bóstwo tymczasem ujawnia się jako totemistycźne zwierzę chronione przez ścisłe tabu. 97. pracy E. 3. z wyjątkiem dorocznego polowania i ofiary z jednego zwierzęcia tego gatunku. 22. Drugi typ kultu dowodzi zrośnięcia się Akanów z sudańskimi czcicielami ojca-boga Odomankomy. w roku 1955. kartagińską Tanit. sędzią i kapłanką osiedla. Ma ona również aspekt zabójcy odbierającego życie.

Robert Graves Deya. a wiatr.1 i 2). podobnie jak w Grecji. 30.1 . wydawał się czymś nowym i zbyt samodzielnym. j) odzwierciedla podobne wydarzenia na dworze mykeńskim.Haman.145 i. Tańczyła w kierunku południa. W czwartym typie kultu król po odebraniu hołdu od szeregu małych królów znosi swój aspekt bóstwa księżyca i proklamuje siebie królem-słońcem. uniezależnia się jednak od księżyca.1).A. który wiał w ślad za nią. sama zaś zajmuje się obrzędowymi funkcjami zapładniającymi.1 . a uczty bogów na Olimpie były odbiciem podobnych uczt w Olimpii pod wspólnym przewodnictwem podobnego Zeusowi króla Myken i głównej kapłanki Hery z Argos. Na początku Eurynome. podobnie jak w Egipcie (zob. chociaż kult słońca nigdy nie usunął tam kultu boga gromowładnego. Jest rzeczą prawdopodobną.1 PELAZGIJSKI MIT O STWORZENIU a. Co roku w jego zastępstwie umiera chłopiec udający króla Gzob. podaje się do ogólnej wiadomości. Królowa-matka przekazuje na tym etapie swą władzę wezyrowi. Tak więc jeśli król mianuje królewskiego odźwiernego i dodaje blasku jego urzędowi ofiarowując mu za żonę księżniczkę. że to samo zdarzyło się z boskim odźwiernym w niebie. U Akanów każdej zmianie w rytuale dworskim towarzyszy uzupełnianie przyjętego mitu o wydarzeniach w niebie. nie miała jednak na czym oprzeć stóp.1 rI. tańcząc samotnie na falach. Na tym etapie małżeństwo patrylokalne zajmuje miejsce małżeństwa matrylokalnego. oddzieliła morze od nieba. 67. wobec czego. wyłoniła się naga z Chaosu.1 . by . bogini wszechrzeczy.1. a plemiona otrzymują proto- Przedmowa 37 plastów-herosów dla celów kultowyeh. l1 . i chociaż nadal celebruje doroczny ślub. Hiszpania 1 1 1 ff 0 32 1 11) 21) 31) 41. że małżeństwo Heraklesa z boginią Hebe i jego nominacja na odźwiernego Zeusa (zob.a . Majorka.

Teja i Hyperion rządzili Słóńcem. Peloria. 2. 11. ziołami i istotami żyjącymi.4 1.Księżycem. XX. Poczęcie przypisywano sile wiatru. że Wiatr Północny.l Podobnie poczęła Eurynome. Tetyda i Okeanos . Gwiazdy. II. Eurynome zamieszkała z Ofionem na górze Olimp. drzewami. mężczyźni zaś ich bojaźliwymi ofiarami.zob. z elementów kanaanickich w hebrajskiej historii stworzenia. Pauzaniasz. Apollodoros"1. Wspólne ofiary Pelazgów. Metyda i Kojos . Teogonia. zapładnia .s.planetą Wenus. 692 i nast" Klemens z Rzymu. 133.od niego zacząć dzieło stworzenia. żywić się żołędziami i szyć tuniki ze świńskiej skóry. V. Pliniusz.wszystko. przodek Pelazgów. Homer. b. Wyskoczył on z ziemi arkadyjskiej.5) i z dawnej sztuki obrzędowej. Mit ten zawarty jest jednak w misteriach orfickich i możńa go zrekoristruować. Proklos o Timajosie Platona.307. 197 . dopóki nie pękło na dwie części. Apoloniusz z. 58. co istnieje: Słońce. V1. Historia naturalna. 2. 62a). zwany również Boreaszem. Ptaki. Potem przybrała postać gołębia i tak długo szybowała nad falami. W literaturze greckiej zachowaly się jedynie zwodne urywki tego przedhelleńskiegó mitu. Iliada. których nauczył budować chaty. Eurynome piętą rozbiła mu głowę. Stefan z Bizancjum pod hasłem "Adana".223. że wszyscy Pelazgowie byli potomkami Ofiona (Atenajos.67. Kręcąc się wkoło schwyciła ten Wiatr Północny. XIV. Arystofanes. ruchy jej stawały się coraz gwałtowniejsze.3 Pierwszym jednak człowiekiem był Pelazgos. nad każdą ustanawiając tytankę i tytana. Hezjod.Jowiszem. Z jaja wysypały się dzieci Eurynome .35 i VIII. Rodos.72. aż złożyła jajo wszechświata.1. wybiła mu ząb i zesłała do mrocznych jaskiń pod ziemią"2 d. Otóż wiadomo.1232. 1. a za nim inni. Rea i KronosSaturnem. lecz tylko uniwersalne boginie i ich kapłanki. IV. Najobszerniejszy fragment znajduje się u Apoloniusza z Rodos w Argonautika 42 1. ponieważ kobiety były płcią dominującą. Na jej prośbę Ofion kilkakrotnie owinął się wokół jaja. jak wyżej. c. Fojbe i Atlas . że jest stworzycielem wszechświata. Diana i Krios .4.1-1. Homer. aż Ofion. czyli "cudownym wężem". Podobne stroje noszą dziś jeszcze ludzie ubodzy na Eubei i w Fokidzie. by się rozgrzać. p'otwierdzałyby przypuszczenie. Ziemia ze swymi górami i rzekami.1. Następnie bogini stworzyła siedem mocy planetarnych. z fra#nentów Berossosa i kosmogonii fenickich cytowanych przez Filona z Byblos i Damaskiosa.3. Homilie.3 (I. roztarła go w dłoniach i patrzcie: oto powstał wielki wąż Ofion. z legend beockich o smoczych zębach (zob. VIII. Eurynome tańczyła. na podstawie Hyginusa (FabWae. 496-505) i u Tzetzesa. 45.Merkurym. ogrzewając je dopóty. Temida i Eurymedont . Iliada. W tym archaicznym systemie religijnym nie istnieli jeszcze bogowie i kapłani. pełen pożądania. Księżyc. Planety. O Likofronie (1191). owinął się wokół jej boskich członków i z nią się połączył. właśnie dlatego klacze często zwracają się tyłem do wiatru i źrebią się bez ogiera.898.Marsem. Ojcostwa nie uznawano.639-640). ale Ofion rozgniewał ją twierdząc. jako że Ofion był Pelorem. jedzeniu .

Dziedzictwo przechodziło po kądzieli. miał charakter egipski i z przodu szata jego była ozdobiona popiersiami siedmiu mocy planetarnych. Potępienie ieh rozwiązłości (Herodot.9) i pozostawało chyba w jakimś związku z egipskimi obrzędami wprowadzonymi przez Pelazgów (Herodot. Pauzaniasz i inni podają różne spisy ich imion. zastali już Pelazgów na Peloponezie. byli wszyscy płci męskiej z wyjątkiem Beltis. Gdy jednak kult tytanów został w Grecji zlikwidowany. Aresowi. 11. Siedem kolumn planetarnych ustawionych obok Grobu Konia w Sparcie było.był to tytuł bogini jako widzialnego księ2yca. może był to ich ptak totemistyczny. Teoria ta znajduje swój symboliczny wyraz w siedmioramiennym lichtarzu i w Siedmiu Słupach Mądrości.prawem. Saturn . Tytani ("władcy") i tytanki mieli swoje odpowiedniki w astrologii palestyńskiej i babilońskiej. wtorek i piątek rządzone były przez tytanki w pizeciwieństwie do tytanów. Klasyczni astrologowie greccy zgodni byli w tej śprawie z Babilończykami i przydzielili pIanety Heliosowi. a gdy w 900 lat później wcześni Helladowie przywędrowali przez Cyklady z Azji Mniejszej.Cook w swym Zeusie (I. a mianowicie Samas. 3. I ). W Sumerze nosiła imię Jahu ("wzniosła gołębica"). Zeusowi. W micie babilońskim planetarni władcy tygodnia. byli zapewne początkowo neolitycznym ludem "ceramiki malowanej". niektórzy autorzy utrzymywali. ale tak zwany Heliopolitański Zeus.57). który Celtowie zapożyczyli ze wschodniej części basenu śródziemnomorskiego. czy to Żydzi zapożyczyli tę teorię od Egipcjan.wzrostem. bogini miłości. ozdobione na starożytną modłę (111. że tytanów jest dwunastu. To właśnie gołębicę przepoławiał symbolicznie Marduk podczas babilońskiego Święta Wiosny. Apollodoros. Nergal. 43.b mądrością. może kult ich wprówadziła kolonia kanaanicka lub hetycka założona na Przesmyku Korynckim na początku drugiego tysiąclecia przed Chr.jako że Żydzi w Jerozolimie czcili Boga transcendentalnego. W germańskim natomiast tygodniu. Zeus połknął tytanów. Tak więc Eurypides (cytowany przez Strabona. że mieszkańcy okolic Aten znani byli jako "Pelargoj" ("bociany"). Strabon opowiada w tym samym fragmencie. A oto planetarne moce: Słońce władało światłem. złożonego ze wszystkich mocy planetarnych tygodnia. Włochów i Hiszpanów. o którym pisze A. Sądząc po niebiańskiej randze występujących parami synów i córek Eola (zob. Hezjod. postanowiono utworzyć pary z każdej tytanki i tytana będącego jej odpowiednikiem. . przed Chr.s-2. 60f) Pelazgowie przyjęli nazwę "Danajów". Urodzeni z ziemi Pe1azgo#uie.we wczesnej sztuce śródziemnomorskiej bogini występuje stale w jego towarzystwie. Hermesowi (lub Apollinowi). węże zaś uważano za wcielenie zmarłych. . gdy system ten dotarł z Palestyny do przedhelleńskiej Grecji. kiedy tworzył nowy ład na świecie. niedziela. Afrodycie i Kronosowi.miłością.. W końcu mówiąc językiem mitu. 77. tytuł ten przeszedł później na Jehowę jako stwórcę. że pochodzą z zębów Ofiona. Wenus .137) odnosi się zapewne do przedhelleńskiego zwyczaju urządzania orgii erotycznych.2) lub nawet wcześni mieszkańcy Hellady. Nie wiadomo. V. Selene. B. Dotarli na półwysep grecki z Palestyny około 3500 r. Ksigżyc .wdziękiem. Z łacińskich imion tych bóstw pochodzą wciąż jeszcze obowiązujące nazwy dni tygodnia u Francuzów. prawdopodobnie.pokojem. Z czasem jednak nazwę "Pelazgowie" zaczęto stosować ogólnikowo do wszystkich mieszkańców przedhelleńskiej Grecji. 4) i z mitu o Niobe (zob. V1. (zob. czy też odwrotnie. Eurynome ("daleka wędrówka") . Nlerkury- z.20. a siedmiodniowy tydzień przestał figurować w urzędowym kalendarzu. którzy podobno utrzymywali. by odpowiadali'liczbie znaków zodiaku. zdaniem Pauzaniasza. Beltis i Ninib. Z' Ofion. Mars . że po przybyciu Danaosa i jego pięćdziesięciu córek do Argos (zob. a wraz z nimi także swe poprzednie wcielenie .570-576). jest wężem demiurgiem mitu hebrajskiego i egipskiego . czyli Boreasz.4) zapisuje. Jowisz . gdzie byli bóstwami rządzącymi siedmioma dniami świętego tygodnia planetarnego.2. Stefan z Bizancjum.fasoli lub przypadkowemu połknięciu owada. 67. Wkrótce jednak czternastkę zmniejszono do mieszanej siódemki. Sin. 4. by ochronić interes bogini.

Orficy twierdzą jednak. Ładu i Sprawiedliwości. Stela marmurowa z Marsylii przedstawia sześć popiersi planetarnych i cały wizerunek Hermesa. Ibid. Czasami ryczał jak byk lub lew. Uchodziły za obce Grecji (Herodot. Z jaja tego wylągł się Eros. 2. HOMERYCKIE I ORFICKIE MITY O STWORZENIU a. bogini. jest oznaką ciągłości kultury neolitycznej w Arkadii do czasów klasycznych. I. by mqce planetarne wpływały na oficjalny kult olimpijski.131) i wobec tego niepatriotyczne. aie wszechświatem rządziła potrójna bogini do czasu. Homer. 61 i 70 4.3. Przed jaskinią siedziała niezmiennie matka Rea. 86. Iliada. Noc. której.) wkłada w usta Trygalusa słowa. że czarnoskrzydła Noc. 2). Nie dop#szczano jednak nigdy. chociaż tydzień nie był tarq święcony. 60. 403 i nast. W Rzymie Quintus Valefiuś Soranus również utrzymywał. StwierdzenieůPauzaniasza że Pelazgos był pierwszym człowiekiem. inaczej niż w Marsylii. gdy berło jej przeszło w ręce Uranosa. że wszyscy bogowie i wszystkie istoty żyjące miały swój początek w rzece Okeanos.201. i on to wprawił w ruch cały wszechświat.popiersia pozostałych Olimpijczyków zdobiły zazwyczaj tył szaty. Mit Homera jest wersją pelazgijskiej opowieści o stworzeniu (zob. Fragmenty orfickie. że Jowisz jest bogiem transcendentalnym. Niektórzy utrzymują.1. która nazwała go Erikepajos i Protogenus Faeton#. bijąc w spiżowy bęben i zwracając uwagę ludzi na proroctwa bogini. l. Okeanos zaś opasywał świat podobnie jak Ofion. Ibid.c 1. .. uległa zalotom Wiatru i w łonie Ciemności złożyła srebrne jajo. 5.1. że Księżyc i "tt#n stary łobuz Słońce" knują spisek mający na celu wydanie Grecji w ręce p#rskich barbarzyńców. Brązowe statuetki tego boga zostały odnalezione na Tortosie w Hiszpanii i w Byblos w Fenieji. czasami syczał jak wąż albo beczał jak baran.tyda była matką wszystkich dzieci Okeanosa.261.l b. 3. ponieważ Tetyda panowała nad morzem podobnie jak Eurynome.. Niebo. i że Te. Fanes stworzył Ziemię.bał się nawet sam Zeus 2. XIV. Złotoskrzydły i czterogłowy Eros był obojnakiem. Arystofanes (Pokój. Byblos i (prawdopodobnie) na Tortosie.4 44 2. zwany przez niektórych Fanesem. XIV. Słońce i Księżyc. mieszkała z nim w jaskini występując pod postacią triady: Nocy. która opasuje świat. który również zajmuje szczególne miejsce na statuetkach .prawdopodobnie jako twórca astronomii.

3. Dionizos (byk) . 84.2. podobną funkcję spełniały w misteriach warkotki. III. Libijczycy jednak utrzymują. których synów spotkał Odyseusz na Sycylii. synem Wielkiej Bogżni (zob. ona zaś rodziła trawy.zima. Apollodoros. Bóg miłości Fanes ("objawiający") jako Erikepajos ("pasący się na wrzosowiskach") jest głośno brzęczącą niebiańską pszczołą.3 45 2. Z nastaniem rządów patriarchalnych berło Nocy przeszło w ręce Uranosa. kwiaty i drzewa oraz zwierzęta i ptaki.4. Bicie w spiżowy bęben miało powstrzymać pszczoły od wyrojenia się w niewłaściwym miejscu i chronić przed złymi urokami. Pierwszymi jej dziećmi o na wpół ludzkich kształtach byli sturamienni olbrzymi: Briareus. mieszkały w pieczarach wulkanu Etny. I. Srebrnejajo Nocy oznacza księżyc.1. że ul pszczeli stanowił przykład idealnej republiki. IX.2 Nazywali się Brontes. Pindar. 4). 28d). Bergk.' 1. kiedy to miód ściekał z drzew (zob. Mit orficki jest wersją odmienną. budowniczowie potężnych murów i mistrzowie w rzemiośle kowalskim. Chryzyp cytowany przez Sekstusa Empiryka.10. Jako Protogenus Faeton ("pierworodny świecący") Fanes jest słońcem. Hades (wąż) . Odyseja. od czasu gdy zabił ich Apollo mszcząc się za śmierć Asklepiosa. które u orfików stało się symbolem jasności (zob. Apoloniusz z Rodos. Na samym początku Matka Ziemia wyłoniła się z Chaosu i we śnie urodziła syna swego Uranosa.3.1493 i nast. c. jako zaś cztery głowy odpowiadają czterem symbolicznym zwierzętom oznaczającym pory roku. 751. Apollodoros. Patriarchalny mit o Uranosie doczekał się oficjalnego uznania za panowania olimpijskiego . lecz powstał pod wpływem późnej.wiosna. Następnie pojawili się trzej dzicyjednoocy cyklopi. Homer. i tak powstały jeziora i morza. on też wypełnił wklęsłe miejsca wodą. 18. IV. Po długich badaniach wyciągnięto wriiosek. Fragmenty. który spoglądając na nią czule ze szczytów gór polewał żyznym deszczem doliny. 5b). OLIMPIJSKI MIT O STWORZENIU a. Gyges i Kottos. wyd. ponieważ srebro jest metalem księżycowym. 991 i nast. Według Makrobiusza wyrocznia w Kolofonie utożsamiała Fanesa z transcendentalnym bogiem Jao: Zeus (baran) . b. Potwierdzał on mit o złotym wieku.106-566. s. potem na Krecie i w Licjil. początkowo w Tracji. 3. Lukrecjusz I. 250 oraz II. a duchy ich. że Garamas urodził się przed Sturamiennymi i po przyjściu na świat złożył Matce Ziemi ofiarę ze słodkich żołędzi.lato.nowy rok.. Od tego samego deszczu popłynęły rzeki. mistycznej doktryny miłości (Eros) i teorii o właściwych stosunkach płci. Eurypides. l. Helios (lew) .1-2 . Steropes i Arges.

że tam właśnie powstała Odyseja (żob. Herodotopisuje Garamanty- .bogini w jej aspekcie orgiastycznym. i mitografowie. których bogini-koza. I. Imiona Brontes. przed Chr. Później zapomniano o tym. na którym pracował. Koncentryczne koła są elementem tajemnicy rzemiosła kowalskiego. Miano Garamante pochodzi od słów gara. wyd. którzy czcili orgiastyczną Kottyto i rozpowszechnili jej kult z Tracji na całą północno-zachodnią Europę. że jet protoplastą zastanych na miejscu plemion. że mężczyźni tworzyli zorganizowane oddziały wojskowe liczące stu ludzi. 3. mógł w ten sposób utrzymywać.170b). która według sir Flindersa Petrie mogła powstać już w trzecim tysiącleciu przed Chr. Trakowie tatuowali się aż do czasów klasycznych (zob. jednym z aryjskiej męskiej trójcy. podobnie jak danaidy i nereidy.4. której imię zapożyczyli między innymi Karyjczycy. stanowiące główne pożywienie starożytnego świata przed wprowadzeniem zboża. Odmianą mitu zapisaną przez Apollodorosa jest wersja. rosły w Libii. Później przemieszali się z murzyńskimi tubylcami na południowym brzegu górnego Nigru i przyjęli ich język. hełmy lub maski obrzędowe kowal posługiwał się takimi kołami tworzącymi obwód płaskiego krążka. Przetrwali do dziś w jednej wiosce pod nazwą Koromantów. Ajgis. Nauck) i Apoloniusz z Rodos (Argonautika. popuszczając wodze fantazji. 28. Kyklops znaczy "pierścieniooki". Żołędzie jadalne. możliwe więc. jak się zdaje. . przypuszczalnie dlatego. a może również dlatego. podobnie jak u dawnych Rzymian. zdobył. swe stanowisko Pierwszego Ojca w wyniku utożsamienia z bogiem pasterskim Waruną. Wspomina o tym Eurypides (Mądra Melanippe. "jasność") są późną inwencją. Wykuwając misy. Gara jest prawdopodobnie boginią Ker lub Q're albo Kar (zob. Garamantyjskie osiedle Ammona połączyło się z północnogreckim osiedlem Dodona w lidze 46 3. że jego ludem byli Libio-Trakowie. 51a). Garamas jest eponimicznym przodkiem libijskich Garamantyjczyków. którego imię zaczęło z czasem oznaczać "niebo". Obie miejscowości posiadały starożytne wyrocznie-dęby (zob. Kultura wczesnohelladycka dotarła również na Sycylię.wytwarzali oni wyroby z brązu. co oznacza "ludzie państwa Gara". 82. I. związaną z pszczelarstwem. po czym zeszli się z powrotem w miłości. Być może jednak (myśl tę pierwszy podsunął Samuel Butler) obecność cyklopów na tym terenie należałoby tłumaczyć faktem. Steropes i Arges ("grzmot". że ich kapłanki były zrzeszone w kolegiach liczących po pięćdziesiąt osób. 1). n. Zaciekła walka odnosi się zapewne do wywołanego przez inwazję grecką konfliktu między pierwiastkami matriarchalnymi i patriarchalnymi. man i te. Byli oni podobno pochodzenia kuszycko-berberyjskiego i w II w. że kowale często przesłaniają jedno oko chroniąc wzrok przed iskrami. fragm. Ale jego greckie imię jest męską formą imienia Ur-ana ("królowa gór". że Ziemia i Niebo rozstali się po zaciekłej walce. Kretę i Licję łączą bliskie stosunki kulturalne. Kottos był eponimicznym (nazwę dającym) przodkiem Kottyjczyków. w mitach zaś olbrzymy związane są z górami północnej Grecji.c religijnej. kim oni są. Uranos. 2). Trację. 403). W każdym z tych krajów cyklopi czuliby się dobrze. Małżeństwo Uranosa z Matką Ziemią przypomina o wczesnej inwazji helleńskiej na północną Grecję. uznając go za syna Matki Ziemi. umieścili ich duchy w pieczarach Etny. 494). e.systemu religijnego. Cyklopi byli prawdopodobnie cechem wczesnohelladyckich kowali . Gyges ("urodzony z ziemi") ma inną jeszcze formę gigas ("olbrzym"). Cyklopi byli również jednoocy w tym znaczeniu. użyczyła swego imienia Morzu Egejskiemu. "królowa lata". Lud Waruny. Plemiona te nazywano "sturamiennymi". źródła ognia pod ich paleniskami. którzy zamieszkiwali bazę Dżado na południe od Fezzanu i zostali podbici przez rzymskiego wódza Balbusa w 19 r. 35. "królowa wiatrów" lub "królowa wołów") . tłumacząc w ten sposób ogień i dym unoszące się z krateru wulkanu (zob.6 i 86. 2. "błyskawica". 484.3 . 2). Briareus ("silny") zwany był również Ajgajonem (Iliada. Przypuszczalnie mieli wytatuowane na czole koncentryczne koła na cześć słońca. zostali pokonani przez matrylinearnych Berberów Lemta.

iż Prometeusz. kim on był. unosi twarz ku niebu. ale bardzo potężny.pojawiwszy się nagle w Chaosie oddzielił ziemię od nieba. a niebo Słońćem. Zemsta. patrzy na Słońce. Pakt.a 47 1.2 4.jczyków jako lud miłujący pokój. Mord. Przyjaźń. Widzenia Senne.bez względu na to. Obawa. 211-232. Teogonia. Kłamstwa. . Kłótnia. Sen.13. Hyginus. Niezgoda. Niepowściągliwość.1 c. Fabulae.chyba że zaiste prawdą jest. syn Japeta. Klątwy. który przetrwał od czasów pierwszego stworzenia. w jakim są obecnie. FILOZOFICZNY MIT O STWORZENIU a. Użył do tego gliny i wody z rzeki Panopeus w Fokidzie. górne warstwy powietrza od dolnych. Niebo i Morze. Metyda i inni tytani. 1. Przemyślność. jedyny ze wszystkich stworzeń. a także Ocean. Prometeusz na Kaukazie. Litość. Ze związku Powietrza z Matką Ziemią zrodziły się Strach. Proemium. pokrył go gwiazdami i wyznaczył miejsce czterem wiatrom. Pycha. Prometeusz. czyli Furie.Udręka. Pauzaniasz. 4. niektóre bardzo gorące. że Bóg Wszechrzeczy . Wyswobodziwszy żywioły ustawił je w takim porządku.1.umiarkowane. że na początku była 'Ciemność i z Ciemności wynurzył się Chaos. stworzył ich na podobieństwo bogów. I. X. Na końcu stworzył człowieka . Ze związku Morza z Rzekami zrodziły się nereidy. ziemię zwierzętami. Księżyc i gwviazdy . Atena zaś tchnęła w nich życie. 3. aż wreszcie. jeszcze inne . Lukian. Nędza". b. Dzień. Nemezis. Nad ziemią rozpiął bezkresny firmament.który. za zgodą bogini Ateny.5. Księżycem i pięcioma planetami. inne bardzo zimne. Trzy Mojry i Trzy Hesperydy. Ereb i Powietrze. Ze związku Ziemi z Tartarem powstali olbrzymi. Wody ożywił rybami. wodę od ziemi. Nie było jednak dotąd ludzi śmiertelnych. Gniew. Ze związku Powietrza z Dniem powstała Matka Ziemia. uprawą zboża i hodowlą bydła (IV. Podzielił ziemię na strefy. Bitwa. Zapomnienie. Owocami związku Ciemności z Chaoem są: Noc.Hezjod. Uformował góry i równiny i przy#rał je w trawy i drzewa. zajmujący się hodowlą palm daktylowych. Apollodoros. Spór. Niektórzy utrzymują. ulepił ciało człowieka z gliny i wody a duszę dał mu jakiś wędrujący żywioł boski. 7. niektórzy bowiem nazywają go Naturą . Inni twierdzą. Ze związku Nocy z Erebem powstały: Przeznaczenie. Tartar i Trzy Erynie. Śmierć. syn Japeta. Wstrzemięźliwość. Starość. Radość.194 i 183).

"Matce Wszystkiego. szczególnie na . Tabliczki z opowieścią o Gilgameszu są późnego pochodzenia i budzą wątpliwości. 3. co Żyje". 4). rzeki. która. Bardzo podobne rozróżnienie znajdujemy w Księdze Rodzaju (VI. ale zniknie on w otchłaniach dopiero pod koniec świata. które ci obrali sobie za żony. lądy. W Mezopotamii. którego częściowo zniszcżył Zeus. nakazane zostało. Mamy tu "świetlistą matkę próżni". chociaż nie składa jaja świata.a głównym tematem jest bunt bogów nowego patriarchalnego ładu przeciw ustrojowi matriarchalnemu. która miała stworzyć wszystko . Marduk. Następnie podane jest ni mniej.stworzył Adama z pyłu nie na rozkaz "Matki Wszystkiego.odpowiednik Prometeusza . przez boginię Aruru. Eabani. co Żyje". których autor uważał za stosowne tu włączyć. że Prometeusz stworzył ludzi. Został on. któremu ona przekazała władzę wykonawczą pozwalając przybrać swe imię. Przemiany. niedoskonałym zrodzonym z ziemi stworzeniem. Greccy filozofowie wprowadzali rozróżnienie między człowiekiem prometejskim i pierwszym. W Teogonii Hezjoda. mitografowie musieli jednak przyznać. we wstępie do którego opisane jest stworzenie z kawałka gliny pierwszego człowieka. W biblijnej Księdze Rodzaju żeński "Duch Pana" krąży nad obliczem wód. Podobnie w talmudycznej wersji stworzenia Archanioł Michał . a do reszty zmył Potop Deukalionowy (zob. że wszechświat mogła stworzyć jakaś bogini. I-II. Potem Jehowa tchnął w niego życie i dał mu Ewę. węża morskiego. Owidiusz. Marduk ów był parweniuszowskim bóstewkiem. podobnie jak Pandora. 1. 2. Drugi mit znajdujemy jedynie u Owidiusza. 39j). przejście od matriarchatu do ustroju patriarchalnego nastąpiło prawdopodobnie w wyniku buntu małżonka królowej.Aruru jest tylko jednym z wielu tytułów bogini . tytani i olbrzymi. zwierzęta. na której opiera się pierwszy z tych prawdziwie filozoficznych mitów. pokonuje w końcu boginę występującą w postaci Tiamat.136. Zeus był co prawda przez wiele śtuleci władcą wszechświata. mieli te same kłopoty. czy też że jakikolwiek człowiek zrodził się z zębów węża. szaty i święte insygnia władzy (zob. by starfa głowę Węża. lecz na rozkaz Jehowy. jak i wszędzie. Ewie zaś. ptaki i ludzi. 5. sumeryjskiej bogini-matki. a nie kto inny stworzył rośliny. Utrzymują. Niektórzy zaprzecżają nawet temu. Takie same roszczenia już wcześniej zgłaszał bóg Bel-Bel będący męską postacią Belili. jako spadkobiercy "pelazgijskiego" lub kanaanickiego mitu o stworzeniu. że Ziemia urodziła ich samoistnie jako najlepszy ze swoich owoców. 38c). PIĘĆ WIEKÓW LUDZKOŚCI a. Zarówno Trzy Mojry. 2-4) między "synami Bożymi" i "córkami ludzkimi".2. tylko że to on. listę abstrakcji psują nereidy. 4. zapożyczony przez późniejszych Greków z babilońskiego eposu o Gilgameszu. przynosi nieszczęście ludzkości (zob. Żydzi. Bóg miasta Babilonu. jak i Trzy Hesperydy są potrójną boginią księżyca w jej aspekcie śmierci. ni więcej. który przedstawiony został jako system zupełnego zamieszania.

zanim jeszcze istniał księżyc. również stworzerti przez bogów. którzy przyjęli kult jesionu bogini i jej syna Posejdona (zob. Był on doradcą Zeusa w sporze z Herą i nauczycielem młodej Ateny. żywiąc się jedynie żołędziami. ale dusze ich zamieszkują szczęśliwe wiejskie zakątki. c. 6. Meneksenos. okrutni. l. że niegdyś ludzie żyli w takiej samej harmonii jak pszczoły (zob. 2). okrucieństwo jej panowania w czasach przedrolniczych uległo już zapomnieniu w epoce Hezjoda. Euzebiusz. Walczyli oni wspaniale w obronie Teb. ponieważ poczęli ich bogowie ze śmiertelnymi matkami. nigdy nie składał ofiar bogom. 6-7. Ludzie owi należeli do tak zwanego "pokolenia złotego". i uzbrojony był w oręż z brązu. byli poddanymi Kronosa. Czwartą rasą byli . l. 2. w jakiej zachował się w czasach klasycznych u Piktów Mesynechyjczyków nad Morzem Czarnym (zob.ż b. gdzie płeć męska pozostawała wciąż jeszcze w pogardzie. Zdegenerowani. Prace i dni. 3. ze schołiami. Chociaż mit złotego wieku wynika właściwie z tradycji plemiennego podporządkowania bogini-pszczole. Srebro jest metalem bogini księżyca. znajdowali przyjemność w wojnach. 3. 4 i 57. Przeminęli już wszyscy. i że Alalkomeneus był pierwszym człowiekiem. Był to lud kłótliwy i ciemny. w wyprawie Argonautów i podczas wojny trojańskiej. również "brązowy". Praeparatio Evangelica. Jedli mięso i chleb. ale przynajmniej nie wojowali między sobą. d. Hezjod. helleńscy pasterze epoki brązu.a .). e. Platon. dzikimi owocami i miodem. który ściekał z drzew. niesprawiedliwi. Mit o "ludzie srebrnym" jest również relacją o matriarchacie w takiej postaci. Czwarty lud. Mężczyźni we wszystkim słuchali się matek i nawet jako stuletni starcy nie śmieli wypowiadać im posłuszeństwa. to ludzie szlachetniejsi i bardziej uczynni. złośliwi. zjadacze chleba. Spadł zjesionów. 2. tańczyli i często się śmiali.48 5. Zostali herosami i zamieszkują Pola Elizejskie. Żyli beztrosko. 3. Refutatio omnium haeresium. obecny. lud nazywa się "żelazny". nigdy się nie starzeli. V. Są to niegodni potomkowie czwartego ludu.3 1. Zabrała ich wszystkich Czarna Śmierć. nie znają uczuć synowskich. w Galicji hiszpańskiej i nad zatoką Sirte. pijali rr#leko owiec i kóz. Hezjod był drobnym rolnikiem i ciężkie życie uczyniło go człowiekiem ponurym i pesymistą. Następnie przyszedł "lud brązowy". jakowoce spadają z drzew. Zeus zniszczył ich wszystkich. inimo że wprowadzono już rolnictwo i wojny prowadzono niezbyt często. pożądliwi i zdradliwi. Trzecią rasą byli najdawniejsi najeźdźcy. f. Hippolit. III. Piąty. Śmierć nie była dla nich straszniejsza od snu.109-201. 151e) i u niektórych plemion na Balearach. Utrzymało się jedynie wyidealizowane przeświadczenie.1 glebie attyckiejl. przynoszą pomyślność i stoją na straży sprawiedliwości. który pojawił się nad jeziorem Kopais w Beocji. nie znając pracy. a jako ludzie okrutni i bezczelni.1. Następnie pojawił się "lud srebrny". 6.5.

jako że odnaleziono wcześniejszą wersję hurycką. nawet bogini. których główne plemiona sprzyjały kultowi tytanów. jego imię jest męską formą imienia Alalkomeneis. nie może być mądra. SKASTROWANIE URANOSA a. przed Chr. 5) prawdopodobnie po upadku państwa hetyckiego i przywieźli ze sobą mit o kastracji Uranosa. Alalkomeneus ("opiekun") to postać fikcyjna. Kadmejczyc#y zaś przybyli z Azji Mniejszej (zob. Furie. zesłał cyklopów wraz ze Sturamiennymi do Tartaru i poślubiwszy swą siostrę Reę panował w Elidzie. 1. tytułu Ateny (Iliada. Z krwi tej zrodziły się również nimfy jesionu zwane Meliami. V. 1. zbuntowanych cyklopów.80 I. Hezjod. którzy używali broni żelaznej i zniszczyli cywilizację mykeńską. 4-5.1. zanim dotrze na jego dno. b.1 4g królowie-wojownicy epoki mykeńskiej. Tyzyfona i Megajra. jeśli nie pouczy jej mężczyzna. że mit ten nie był hetyckiego pochodzenia.5. jaka dzieli ziemię od nieba: dziewięć dni spada kowadło.6. był Kadmejczykiem. IV. Powołano go do istnienia na zasadzie patriarchalnego dogmatu. 59. Następnie z Matką Ziemią spłodził tytanów. Apollodoros.. Kronosa. jeśli . które od powierzchni ziemi dzieli odległość taka sama. przeciw wczesnym helleńskim najeźdźcom z północy. urodziła ona trzy Erynie. by napadli na swego ojca. mrocznych miejsc pod ziemią. Zaskoczyli Uranosa we śnie. Kastracja Uranosa nie jest może wcale mttaiorą. które mszczą zbrodnię ojcobójstwa i krzywoprzysięstwa. Uranos zrzucił swych synów. Tytani wyzwolili następnie cyklopów z Tartaru i władzę nad ziemią przekazali Kronosowi. Teogonia. który m#t ten zapisał. Nazywały się Alekto. które wyzwolili. do Tartaru. 133-#87 i 616-623. Matka Ziemia namówiła ich. a bezlitosny Kronos skastrował go kamiennym sierpem chwyciwszy lewą ręką genitalia (odtąd lewa ręka oznacza zły omen).l 1. i że bogini księżyca i sam księżyc są późnymi tworami Zeusa. Wersja Hezjoda jest być może odzwierciedleniem sojuszu rozmaitych przedhelleńskich osiedleńców w południowej i wschodniej Grecji. Serwiusz o Eneidzie Wergiliusza. 8) jako opiekunki Beocji. co uczynili pod przywództwem najmłodszego ze swego grona. Ledwie jednak Kronos posiadł najwyższe stanowisko. Wojnę wygrali. którego Ziemia uzbroiła w kamienny sierp. po czym wyrzucili genitalia i sierp do morza w pobliżu przylądka Drepanon. Hezjod. Gdy krople krwi ściekające z rany padły na Matkę Ziemię. lecz potem rościli sobie prawo do suwerennej władzy nad mieszkańcami pdnocnych rejonów. Wiadomo jednak. że żadna kobieta. piątą Dorowie z XII w. I.

wyjęte tym razem z jego uda . 5. podobnie jak łacińskie cornix i greckie korone.107d i 113a). Zdaniem mitografa mściwe Erynie przestrzegały Zeusa. syna Kumarbiego (zob. Genitalia Uranosa wrzucono do morza prawdopodobnie po to. zrodzone z krwi Uranosa. Istnieją duże podobieństwa między obrzędami religijnymi w Afryce Wschodniej i dawnej Grecji. Trzy Norny. sięgnąwszy po tytuł ojca ludzkości. W wersji niniejszej Trzy Erynie.i hodniej.które powożąc rydwanem zaprzężonym w byka przybywa Anu z pomocą. Saturna i dawnego boga brytyjskiego. gdzie z nasienia wyrosła bogini. który Odyn. czyli Mojry. by odstraszyć nie wtajemniczonych. Według Hetytów Kumarbi (Kronos) odgryzł genitalia bogu nieba. 4. występuje w tej samej opowieści jako narzędzie. 5?. by ryby się mnożyły. Następnie Kumarbi rodzi jeszcze jedno dziecko.1-7. która wyłoniła się z morza zapłodnionego odciętymi genitaliami Uranosa (zob. tak samo jak Apollina. Późniejsi Grecy imię Kronosa odczytywali Chronos= "ojciec czas". "Nóż. 25. który odciął Ziemię od nieba". W krajach skandynawskich stał się uniwersalnym drzewem magicznym. ale początkowo ich obowiązkiem by#o tylko mszczenie krzywd wyrządzonych matce lub suplikantowi. 6. ale przedstawiano go zawsze z krukiem. l Ob). czyli Furie. Poczęty w ten sposób bóg miłości zostaje odcięty od jego boku przez Ea. w rolnictwie natomiast zostały zastąpione sierpami z brązu i żelaza.podobnie jak Dionizos ponownie się narodził z uda Zeusa (zob. którym zgładzono urodzonego z Ziemi olbrzyma Ullikummi. 2. który zwracał się o opiekę do bogini ogniska .105k. W czasie ofiary króla. Dzierżył on nieubłagany sierp. Trzy Furie w bardziej pogodnej postaci są nimfami jesionu. wymierzały sprawiedliwość pod jesionem. Święty król poświęcony był jesionowi początkowo używanemu w obrzędach zaklinania deszczu (zob. brata Anu. a resztę wypluł na górę Kansura. gdzie po dzień dzisiejszy wojownicy plemienia Galla uzbrojeni są podczas bitwy w mułe sierpy. uczynił swym magicznym rumakiem. w którym rzekomo mieszkała dusza króla po złożeniu go w ofierze (zob. kapłanki jej nosiły groźne maski Gorgon. Asklepiosa.nie ojcu (zob. Neolityczne sierpy z kości zakończone krzemieniem lub obsydianem przetrwały jako narzędzia obrzędowe. Oba te wydarzenia Grecy połączyli w opnwieści o Afrodycie.b niektórzy ze zwycięzców pochodzili z Afzyki \A. 5 i 50. 27b) . by nie pozbawiał męskości Kronosa tym samym sierpem. połknął część nasienia. którymi kastrują swych nieprzyjaciół. 1 ). kronos oznacza przypuszczalnie kruka. 1). mającej na celu zapewnienie urodzajności łanów zboża i sadów. W Grecji i Libii pierwszymi zaklinaczami deszczu były zapewne kobiety.4# Mity #iio 50 6. Kruk był ptakiem wieszczym. 3. Brana. Anu (Uranosa). 4): 7 ZDETRONIZOWANIE KRONOSA . 35. są potrójną boginią.

W tajemnicy prżed wszystkimi dotarł więc Zeus do Kampe. której świętym drzewem jest dąb. Zeus wspominał z wdzięcznością dobroć tych trzech nimf i gdy został władcą wszechświata. Stąd konstelacje Węża i Niedźwiedzic. a potem starszych braci i siostry Zeusa. zawieszonej na gałęzi drz#wa (by Kronos nie mógł go znaleźć ani na niebie.4 Pożyczył także jeden z jej rogów. Przy złotej kołysce Zeusa.#. starej strażniczki Tartaru. że w środku jest dziecię Zeus. napełniającym się zawsze wszelkim jedzeniem i napojami. bv przewodził im w wojnie przeciw tvtanom. by nabrali sił. który Nletyda kazała Zeusowi zmieszac z napo. Za jej poradą odwiedził sw matkę Reę i poprosił ją. Kromos połknął zawiniątko. która mieszkała nad rzeką Oceanem. że zwycięży. Rea chętnie pomogła mu w zemście ńa Kronosie i dostarczyła emetyku. Ta zabrała go do Y. by zrobiła go podczaszym Kronosa. Pociągnąwszy głęboki łyk. Kronos najpierw zwvmiotował kamień. Hadesa i Posejdona.s d. Cyklopi wręczyli wówczas Zeusowi . Herę. aby go Kronos nie posłyszał z da#eka###ea natomiast zawinęła w powijaki kamień i podała go Kronosowi na górze Taumazjon w Arkadii. Doprowadziło to Reę do wściekłoś. Matka Ziemia pozostawiła go tu pod opieką nimfy Adrastei i jej siostry Io. zagłuszając płacz Zeusa. Zeusowi. Obie były córkami Melisseusa. że Zeusa wykarmiła maciora. którzy na swego przywódcę wybrali olbrzymiego Atlasa. wykąpała go w rzece Nedzie i oddała Matce Ziemi.2 b. Trzeciego syna. Zeusa. jeśli uczyni swymi sojusznikami tych. synowie Rei. Zeus żywił się miodem i razem ze swym bratem mlecznym. gdzie żadne stworzenie nie rzuca cienia. zabrał jej klucze i wypuściwszy cyklopów i Sturamiennych na wolność nakarmił ich boską strawą i napojami. Niektórzy jednak utrzymują. że jeden z jego synów pozbawi go tronu.' Matka Ziemia i umierający ojciec Uranos przepowiedzieli mu jednak. zabił ją. który siebie zamienił w węża. kozłem Panem pił mleko Amaltei. stali uzbrojeni kureci. przekonany. Wkrótce jednak dowiedział się prawdy i zaczął ścigać Zeusa. umieścił wizerunek Amaltei między gwiazdami jako Koziorożca. Wobec tego Kronos połykał co roku swe dziecko. których Kronos zamknął w Tartarze. Wojna trwała dziesięć lat. potem Demeter. ani na morzu). Uderzali włóczniami o tarcze i głośno pokrzykiwali.em na miodzie podanym Kronosowi.a. mieszkając w jaskini.5 c. Lata młodzieńcze s#ędził Zeus wśród pasterzy na Idzie Kreteńskiej. a piastunki swe w niedźwiedzice. 1. a swą pępowinę zgubił w Omfalion w pobliżu Knossos. kształtem przypominający róg krowy. odszukał tytankę Metydę. urodziła głęboką nocą na górze Lykajon w Arkadii. i podarował go córkom Melisseusa. Pojawiłi się cali i z wdzięcznością zaproponowali ' Zeusowi. Kronos był już bowiem za stary. Róg stał się słynną " Cornucopia "Rogiem Obfitości. jakich tylko człowiek zapragnie. w końcu jednak Matka Ziemia przepowiedziai ła swemu wnukowi. Kronos poślubił swą siostrę Reę.E' 51 Lyktos na Krecie i ukryła w grocie Dikte na górze Ajgejskiej ("Koziej"). Gdy doszedł do wieku męskiego. # e. które wydawała na świat Rea: najpierw połknął Hestię. ani na ziemi. że jeździł na jej grzbiecie. który spłodził je z nimfą-kozą Amalteą.ci.

8. Apollodoros.70. Nigdy już potem nie zakłócali spokoju Hellady. Przemiany. loc.38. Fabulae. Bogowie ruszyli za nimi w pościg.2. Hyginus. 10.e-7.6 i nast. wygrażając trójzębem.11. 1. Hymn do Zeusa. Z). Zeus osobiście ustawił w Delfach kamień. Filemon. De defectu oraculorum.. jest namaszczany oliwą i składa się na nim ofiary z pasm nie uprzędzonej wełny. Apollodoros. Kallimach. 7. Pauzaniasz.1. Fabulae.13.1. 52 i nast. Pierwszy mitograf watykański 104. Hyginus. albo. Stoi on tam nadal. Hezjod.163. Hymn do Zeusa. że Posejdon nie został połknięty i zwymiotowany. loc.. 8. który zwymiotował Kronos. Lukrecjusz.139. .5. 2).1. którzy rzucili się do ucieczki. który dzierży Saturn. Aratos. 5.5.7. Plutarch. Hyginus. Hades po kryjomu zjawił się u Kronosa. loc. Niektórzy twierdzą. opowiadają. cit. Diodor z Sycylu. Hezjod. cit 5. Posejdon zaś trójząb. potrójną boginią kultu gołębia i dębu (zob. są kłamcami. Polibiusz. 8.1. 453-467. Kronos i wszyscy pokonani tytani z wyjątkiem Atlasa #o#tali zesłani na jedną z najdalej na zachód położonych Wysp Brytyjskich. Niespodzie- 52 7.16. oraz 376a.5. łaciński odpowiednik Kronosa. Apollodoros.. 11. Hezjod. Teraz z kolei trzej Sturamienni chwycili za głazy i zaczęli nimi razić tytanów.1 i nast.ll 1. i potoków krwi i że co roku umiera i jest chowany. Posejdona zaś ukryła u koniuchów.118 . Scholia do Apoloniusza z Rodos. 375 i nast. loc.. Ibid. XVI. Apollodoros. gdzie ich strzegli Sturamienni. II. Hyginus. Pauzaniasz VIl1. cit. 6.1124. Między Reą kojarzoną z Kronosem jako tytanką siódmego dnia a Dioną lub Dianą. by miał czym razić wroga. lecz że Rea zamiast niego dała Kronosowi źrebię. Zakriywiony hak. Atenajos..46. I.. Antoninus Liberalis.24. by ukraść jego broń.1. Kallimach. scholia do Aratosa.s f. 2. Teogonia. Eratostenes.la Kreteńczycy zaś.piorun. tak jak rytualny sierp służył do koszenia . 3. Katasterismoi. VIII. Hezjod..19. 50. Astronomia.1 wany okrzyk kozła-Pana przestraszył tytanów. zostali zepchnięci do Tartaru.Fragment pterygijski. jak utrzymują inni. Pauzaniasz. cit. loc. 7. Zeus cisnął w niego piorun.12. I. 9. Kallimach. odwrócił uwagę Kronosa. że Zeus rodzi się co roku w tej samej jaskini wśród błyskawic i ognia. można właściwie postawić znak równości. Następnie trzej bracia odbyli naradę wojenną.9 g. 52 i nast. Hezjod. którzy. Hades dał mu hełm ciemności. 27.633-639. 42.1.8. Kallimach.2. 2.1.. Fenomena. 4.6. Ich przywódca Atlas otrzymał stosowną karę: musiał dźwigać na swych barkach niebo. X. Hymn do Zeusa. VIII. Apollodoros. Tytanki ze względu na Reę i Metydę oszczędzono. cit. V.1. I. a gdy Posejdon. 485 i nast.2. i I. miał kształt dziobu kruka i prawdopodobnie służył w siódmym miesiącu świętego trzynastomiesięcznego roku do pozbawiania męskości dębu przez odrywanie jemioły (zob. jak wiadomo. Hymn do Zeusa.

Jest to prawdopodobna data rozszerzenia potęgi helleńskiej w Tesalii. Wydaje się. historyka z I w. Nie wiadomo. czczony był jako bóg jęczmienia Sabazjos.lecz Amaltea. ujarzmili Eolów. 1). 74. 2).2-7. patronem składów. która z czasem została boginią zemsty (zob.4 i 96. a olbrzymie rozmiary kreteńskich rogów kozich skłoniły mitografów nie znających Krety do przypisania Amaltei nienormalnej wielkości krowiego rogu. Melissą. 7. Diodor z Sycylii (5. przed Chr. Przyznanie suwerennej władzy Zeusowi przypomina podobne wydarzenie w babilońskim poemacie o stworzeniu. jest w istocie ich matką. 22. Adrastea znaczy "nieunikniona".. Herakles zdobył swój Róg Óbfitości na byku Acheloosie (zo#. królowi zezwolono już żyć przez Wielki Rok. znane pówszechnie jako jońska. Melisseus zaś ("człowiek miodu"). ponieważ węże tępią myszy. Szczęk ich broni miał odpędzać złe duchy w czasie obrzędowych przedstawień (zob. 4 i 80c) . podobno ojciec Adrastei i lo. była zawsze kozą. Późniejsi Grecy utożsamiali Adrasteę z pasterską boginią Nemezis.pierwszego kłosu zboża.Mitrę Warunę i Indrę (zob.rozpowszechniony tytuł potrójnej bogini (zob. Stąd obraz Kronosa zjadającego własne dzieci w celu uchronienia się przed zdetronizowaniem. czy też wobec tego. stopniowo jednak oderwali od nich ich poddanych-sojuszników i podbili Peloponez. Karmicielka Zeusa występuje także niekiedy jako maciora. lo była orgiastyczną nimfą-bogińią (zob. ale pokonali ich Achajowie. która co roku zabijała swego małżonka. przypominają męską trójcę w Wedach . Na monetach kydońskich pokazują ją jako sukę podobną do tej. Ich imię. eolska i achajska. która karmiła Neleusa (zob. którzy ogolili głowy". czyli sto lunacji. 57. 3. 49) mówią o pszczołach karmiących niemowlę Zeusa. który miał wspólną świątynię z Reą. która mieszkała na "Koziej Górze". Zeus w postaci węża jest Zeusem Ktezjosem. Kureci byli uzbrojonymi towarzyszami świętego króla. Hades. wieszcza starucha jesieni. Lityerses lub Maneros (zob. W Ateńach Kronos.na niektórych monetach kreteńskich z Praesus karmi Zeusa .136e). że w czasaćh starożytnych kureci kreteńscy składali Kronosowi w ofierze dzieci. 6. Trzej bracia. przez późniejszyćh Greków tłumaczone jako "młodzi ludzie. II. kiedy Marduka upoważnili do walki z Tiamat starsi od niego Lahmu i Lahamu. Niedźwiedzice są zwierzętami Artemidy (zob.2). prawdopodobnie znaczy "wierni dla Ker lub Kar" . że Kronos był tytanem-Krukiem. którzy pojawiają się w hetyckim traktacie mniej więcej z 1380 roku przed Chr. związaną z przynoszącym deszcz jesionem. Dawni wodzowie . ale w zacofanych okolicach Arkadii jeszcze w czasach chrześcijańskich zjadano obrzędowo małych chłopców. Przedhelleńscy wyznawcy bogżni-Matki wćhłonęli Jończyków.7 53 2.kureci brali udział w jej ofiarach całopalnych. 142d). którzy zostali potomstwem lo. eolscy wyznawcy Posejdona składali w ofierze źrebaka. Posejdon i Zeus.2). "młoda". 32. 68d). 56. 4. do których odnoszą się te mity. ale w tym micie przedstawiają oni bodajże trzy kolejne inwazje helleńskie. Porfiriusz (O wstrzemigźliwości. Imię Amaltei.małym byczkiem. 5. wskazuje na boginię-dziewicę. Na Krecie w dorocznych ofiarach człowieka zastępowano koźlęciem. W czasach jednak. 56) pisze.70) i Kallimach (Hymn do Zeusa. że najeźdźcy helleńscy nawiązali przyjazne stosunki z przedhelleńskimi wyznawcami kultu tytanów.Zeusa. 30a). boginią w postaci królowej pszczoły. I i 132. ltrvorzą one razem powszechną triadę księżycową. 3. cytowanego przez Tacjana w jego Orędziu do Greków. ponieważ jest to jeden z emblematów bogiń-staruch (zob. zwłoki zamordowanej ofiary oddawano na pożarcie świętym krukom.można datować "na 322 lata przed oblężeniem Troi". w 'IYacji . W Argos przedstawiano Io jako białą krowę w okresie gonienia . czy obrzęd elejski był kanibalistyczny. Był to znak rozpoczęcia ofiary świętego króla . i składać zastępczo doroczną ofiarę z chłopca. Zwycięstwo Zeusa w sojuszu ze Sturamiennymi nad tesalskimi tytanamizdaniem Tallosa. a więc w 1505 r. 5). dorocznie ścinany w polu i opłakiwany podobnie jak Ozyrys.

Hestia (zob."wodna bogini Ida". Straż Sturamiennych nad tytanami na dalekim zachodzie mogła oznaczać. jak się zdaje. pxzybierali tytuły "Zeusa" i "Posejdona" i pod koniec ustalonego z góry czasu panowania musieli ginąć (zob. z którą walczyła na żafty włócznią i tarczą. a wiadomo było powszechnie. Achajowie zaliczyli Zeusa i Posejdona do nieśmiertelnych. niekiedy występujące w brzmieniu Potidan. od którego wywodzi się nazwa miasta Potideja 54 7. Imię Rea to prawdopodobnie odmiana słowa Era. 131. Zwycięstwo Achajów położyło kres tradycji ofiar królewskich.kentauros (centaur) jest prawdopodobnie spokrewnione z łacińskim centuria. Na znak żałoby przybrała imię Pallas i umieściła je przed własnym imieniem. Nagły okrzyk Pana.kuguar. Fenomena. czyli w południe dnia letniego przesilenia.nie porzucili kultu tytanów i nadal wierzyli w Raj na dalekim zachodzie i w Atlasa dźwigającego firmament. 20. której dotychczas jeszcze nie odkryto. Quaestiones Graecae. mogło być zapożyczeniem od imienia jego matki-bogini. Pelazgowie utrzymują. "ziemia". który wdarł się na ten teren. którzy zostali świętymi królami w kulcie dębu i jesionu. głównym zwierzęciem . NARODZINY ATENY a. 7. "oddział wojskowy złożony ze stu ludzi" . Omfalion ("mały pępek") każe domyślać się siedziby wyroczni (zob. Imię Posejdona.2). Demeter znaczy "matka jęczmienia". gdy słońce znajduje się w znaku Raka. stał się przysłowiowy i od niego pochodzi słowo "panika" (zob. Zeus zachował swój piorun jako symbol władzy najwyższej. 45. wielkim meteorytem. że zmarli nie mają cienia (Plutarch. Ida zaś oznacza każdą zalesioną górę. W religiach minojskiej i mykeńskiej mężczyznom nie wolno byłó się nim posługiwać (zob. 20c) jest boginią domowego ogniska. 26c). Pallas.toporem kamiennym o dwóch ostrzach. 91).7-81 . niesłusznie uchodzi za autentyczną. Do Grecji przybyła przez Kretę i mieszkała początkowo w mieście Ateny nad . Obu przedstawiano z piorunem . Piorun Posejdona przekształcony został później w trójzębny oścień na ryby. Pauzaniasz jednak dodaje. niegdyś atrybutem Rei. wśród niedobitków których zachowały się centaury z Magnezji .2). Na górze Likajon składano prawdopodobnie ofiarę ognia. ponieważ główni wyznawcy zostali żeglarzami. że Pelazgowie.helleńscy.6). że w Etiopu. ludzie nie rzucają cienia. natomiast na górze Likajon tak jest zawsze.1 Jako młoda dziewczyna zabiła nieumyślnie swą towarzyszkę zabaw. gdy żadne stworzenie nie rzucało cienia. że bogini Atena urodziła się nad jeziorem Tritonis w Libii. 39). Znaleziona została i wychowana przez trzy nifmy libijskie chodzące w kozich skórach. który przestraszył tytanów. Kamień w Delfach używany przy obrzędach zaklinania ognia był. Dikte i góra Likajon stanowiły starożytne siedziby kultu Zeusa. Głównymjej ptakiembył gołąb. 10. Być może ucieka się do wykrętów: człowiek. musiał zginąć (Aratos. 8. uważana zazwyczaj za jaskinię Dikte. Oba te drzewa przyciągają pioruny i dlatego występują w rozpowszechnionych w całej Europie obrzędach zaklinania deszczu i ognia. 9. Jaskinia Psychro.

Egida jednak. 9a). które są symbolem organów płciowych. prawdopodobnie o stanowisko arcykapłanki (Herodot. około 3000 lat zaś przed Chr. a nie wężami. 2. Pauzaniasz.2-4). Timajoś. Relacja Apollodorosa o walce Ateny z Pallas jest późną patriarchalną wersją. który poślubił rzekę Styks i spłodził z nią Zelosa ("gorliwość").5. 1.33. Bię ("moc") i Nike ("zwycięstwo") (Hezjod. IX. gdy miała zamierzyć 8.matka dziewczyny. Wykopane naczynia gliniane zdają się świadczyć o libijskiej imigracji na Kretę już około 4000 lat przed Chr. zanim Zeus zaczął utrzymywać. należał do Ateny na długo wcześniej. na którą wyrosła . że ich stroje skórzane przyozdobione są rzemykami. przybyła tu znaczna liczba libijskich uciekinierów. Kratosa ("siłę").1310. Fartuchy z koźlej skóry są powszednim strojem dziewcząt libijskich.d 55 się na Atenę. Atena.1).26. V1. Tritone znaczy "trzecia królowa".12. i nimfy. które prawdopodobnie występowały początkowo jako walczące kapłanki Ateny. Herodot dódaje w tym miejscu.3). IV.100): Trzeci był ojcem pięćdziesięciu Pallantyd. Pauzaniasz.297-301) były libijskiego pochodzenia. Pallaś.2 1. nieumyślnie zabiła swą siostrę mleczną. która walczyła z Pallas. kiedy jeszcze nie uznawano ojcostwa (zob. wyznawców bogini z Delty Zachodniej. 9d).SzatyAtenyiegidęzapożyczyli Grecy od kobiet libijskich. ololu na cześć Ateny (Iliada. czasami przybrany ślimakami. Neith miała świątynię w Sais. czyli najstarszy człon trójcy . Apollodoros. córkę rzeki Trytona. 24. Jedńą z postaci mitologicznych noszących imię Pallas był tytan. Dziewicze kapłanki Neith co roku staczały orężną walkę. że okrzyki triumfu. że był Ateńczykiem (Platon. II. a Pallas znaczy po prostu "dziewczyna" lub"młodzieniec".1. Wkrótce potem zaczęła się pierwsza epoka minojska i kultura kreteńska dotarła do Tracji i wczesnohelladyckiej Grecji. 376 i 383. Apollodoros." Dziewczęta etiopskie wciąż jeszcze noszą ten strój. V11. ponieważ Zeus za pomocą swej egidy odwrócił uwagę Pallas. chroniony maską Gorgony. z tą tylko różnicą. magiczny worek z koziej skóry z wężem w środku. Czwartego przedstawiono jako ojca Ateny (zob.5). z libijską boginią Neith pochodzącą z epoki.111. Platon utożsamiał Atenę.189):.3.podobnie jak Kora-Persefona była córką Demeter (zob.. nieprzyjaciółek Tezeusza (zob. że jest jej ojcem (zob. 97g i 99a). 2. Stanowił on może alegorię pelopijskiego delfina poświęconego bogini księżyca (zob. 108. po zjednoczeniu przemocą Górnego i Dolnego Egiptu za czasów Pierwszej Dynastii.9. które tak właśnie się ubierają. patronkę Aten. . 5). gdzie przyjęto gościnnie Solona tylko dlatego.rzeką Tryton w Beocji. zrodzona z Zeusa i wychowana przez boga-rzekę Trytona.180). Apoloniusz z Rodos.5. IV. 3. Teogonia.1 . Innego Pallasa zwał Homer "ojcem księżyca" (Hymn Homerycki do Hermesa.Herodotpisze(IV. ololu.

gdy ta stargnęła w nocy na jej teren. Herodot.180. Niektórzy Hellenowie utrzymują. chociaż Zeus utrzymywał potem. Wył z wściekłości. z głośnym okrzykiem na ustach. Inni znowu mówią. J. skrzydlaty koźli olbrzym. by ją adoptował. 3. . Po upływie właściwego czasu. który od razu odgadł przyczynę utrapienia. Zwabił 56 9.ZEUSIMETYDA a. Hezjod. iż czaszka mu pęknie.d-9.l Egida mogła też być skórą zdjętą z Gorgony Meduzy. że miał uczucie. które sobie przyczepiła do ramion. 1. 995. że zdetronizuje Zeusa. Inni twierdzą. IX. Hezjodowż udało się w rzeczy samej pogodzić w swej relacji trzy sprzeczne poglądy. Teogonia. Córkę jego Iodamę zabiła Atena nieuxnyślnie. a jeśli Metyda raz jeszcze zajdzie.1. dostał tak straszliwego bólu głowy. że ojcem jej był Posejdon. któremu pisane jest. że ojcem Ateny był Pallas. 5. Harrison słusznie uważa opowieść o narodzinach Ateny z głowy Zeusa za. co też uczynił z ochotą. który usiłował ją zgwałcić. że jej ojcem był niejaki Itonos. Eurypides. że z brzucha udziela mu rad. Apollodoros.34 i nast. król Itonu we Ftyjotydzie. by wziął młot i klin i zrobił w głowie Zeusa otwór. która uciekając przed nim przybierała rozmaite kształty. Wyłoniła się z niego Atena w pełnej zbroi. Namówił Hefajstosa. że mądrość jest prerogatywą mężczyzn:. gdy Perseusz uciął jej głowę.6. W końcu ją schwytał i Metyda zaszła w ciążę.i taki był koniec tytanki. oraz skrzydła.3. 886-900 . w ciążę. że urodzi się dziewczynka. Tzetzes. 355. aż echo rozlegało się po całym firmamencie. Zeus pożądał tytanki Metydy. Imię jego dodała Atena do swego zdarłszy z Pallasa skórę.5 1. ale Atena się go wyrzekła i poprosiła Zeusa. pokazała jej głowę Gorgony3 zamieniając ją w kamień. E. lon. .1. Nadbiegł Hermes. IV. Natomiast kapłanki Ateny opowiadają następującą historię o je# narodzinach. Pindar. Jest to również dogmatyczne podkreślenie tego. gdy chodził nad brzegami jeziora Tryton.2 b. a Kronos Uranosa. 2. .dotąd mądre były tylko boginie. Ody Olimpijskie Vll. Pauzaniasz.4 więc Zeus słodkimi słowami Metydę do swego łoża. urodzi syna. O Likofronie.34.rozpaczliwy wykręt teologiczny mający na celu odebranie jej matriarchalnej pozycji". podobnie jak Zeus pozbawił tronu Kronosa. 4. z której zrobiła sobie egidę. Wyrocznia Matki Ziemi orzekła wówczas. otworzył nagle usta i ją połknął . c.4 d.

24. 9. bogini-patronka Aten.Zeus połknął Metydę. miały. Libijski obyczaj zaślubin z kozłem dotarł do północnej Europy jako część zabaw w wigilię Święta Majowego. To.5.16. 32b).Atena. Kronos połykający swych sy#ów i córki (zob. sugeruję w White Goddess (s. który patronował wszelkiej mądrości i wiedzy.3). są antycypacją Ateny i jej egidy. by Ateńczycy uznali patriarchalne zwierzchnictwo Zeusa).jak to na przykład zostało przedstawione na pokrytym czarnymi figurami dzbanie na oliwę znajdującym się w Bibliotheque Nationale w Paryżu. Wersja ta wywodzi się prawdopodobnie z obrazu jej obrzędowych zaślubin jako Ateny Lafria z koźlim królem (zob. słowo oznaczające "dziewicę".l0.dziewiczej tuniki z koziej skóry. Atena była córką Zeusa (to znaczy Achajowie nalegali.14c) i otwarcie głowy Matki Ziemi przez dwóch mężczyzn z toporami prawdopodobnie po to. dotyczy wczesnej zmiany władzy zwierzchniej nad miastem Ateny (zob. Ma kapłanów zamiast kapłanek. 3. Ponieważ jednak egida Ateny przedstawiana jest jako tarcza. była partenogeniczną córką nieśmiertelnej Metydy. że istniał jej kult jako wierzby we Ftyjoty.5). podobnie jak futerał. 2. I ). że czcili Atenę. 7a). ale nie stracił przez to mądrośei (czyli Achajówie znieśli kult tytanów i całą mądrość przypisali swemu bogu Zeusowi). 52a i 162.dzie. nie jest stosownym imieniem dla skrzydlatego olbrzyma. że Atena wyrzekła się Posejdona jako ojca. 2. . Stąd profilaktycznie umieszczona maska Gorgony i wąż ukryty w skórzanej torbie czy wórze. Za zdjęcie egidy . w którym znajdowały się wynalezione podobno przez Palamedesa litery alfabetu (zob. 3. 4. podobnie jak w Jerozolimie istniał kult jej odpowiednika bogini Anathy. zanim jeszcze kult jej dotarł do Aten. który chce dokonać zamachu na dziewiczość Ateny.d 5. 279). Pallas. do chwili gdy usunęli ją kapłani Jehowy i wierzbę sprowadzającą deszćz uczynili drzewem Jehowy na Święto Namiotów. ponowne przyjście na świat Dionizosa z uda Zeusa (zob. 4) po walce z rywalką (zob. że cypryjskie figurki z dyskami. jak się zdaje. Hezjod zapożyczył mechanizm swego mitu z analogicznych przykładów: Zeus ścigający Nemezis (zob. teksty piktograficzne wyryte w spiralnym pasie. 8. by wyzwolić Korę (zob.3) . Profesor Richter twierdzi. tej samej proporcjonalnie wielkości co słynny dysk z Fajstos ozdobiony spiralnie sakralnym napisem. Atena jest posłusznym rzecznikiem Zeusa i świadomie ukrywa swe pochodzenie. Mit o Itonosie ("człowieku wierzbowym") oznacza rosżczenie Itonejczyków utrzymujących. Imię jego świadczy. że był to workowaty iuterał świętego dysku. tytanki czwartego dnia i planety Merkuriusza. Lud libijski Akanów niegdyś obdzierał ze skóry swego króla. 89. tak dokładnie opisywane przez Homera i Hezjoda. noszonej przez libijskie dziewczęta -bez zgody właścićielki groziła mężczyźnie kara śmierci.d 1. Tarcze bohaterów.

2.88).24. ma już bye przecięta nożycami Atropos.38.lÓ) i Feneos (Pauzaniasz. 7. przybrane w białe szaty. Homer.3).4). III. 25d). Pauzaniasz.5).4 1. gdy nić żywota. by uratować od śmierci swego przyjaciela Admeta.5). . Platon.1. W Delfach czci się tylko dwie Mojry . I. Inni utrzymują wręcz przeciwnie.411. a historia o jej zamienieniu w kamień . I1. Wergiliusz. Herodot. Hymny orfickie. X. kogo zechce. ale podobno może też zmienić zdanie i uratować. Iliada.1).23. Sparta (ibid. Troja (Iliada. W Atenach Afrodyta Urania zwana jest najstarszą z trzech.32.14-16. powiadamia Mojry o swych decyzjach.ostrzeżeniem dla zbyt ciekawych dziewcząt pragnących pogwałcić tajemnicę misteriów (zob. 217 i nast.urodzenia i śmierci. 10 MOJRY a. XXIV. Państwo.1. Odyseja. Smyrna (Strabon. mogła być kamiennym wizerunkiem bogini księżyca (zob.Nie są bowiem jego dzieemi. Źeus. III. 259.Ajschylos.209.2 c.34.1 3. Istnieją Trzy Mojry.49. że sam Żeus im podlega. Teogonia.l b. Poświęconych jej było kilka starożytnych metropolii. między innymi Argos (Pauzaniasz. oraz 904. Homer. VI.2. że Apollo razu pewnego upił je złośliwie. który waży na szali życia ludzkie. Są one córkami Erebu i Nocy i nazywają się: Kloto. Tarcza Heraklesa. 24. Atropos jest najdrobniejsza. Eneida.91.6. Epidauros (Pauzaniasz. Trojzena (Pauzaniasz. XV1. XXXIII. VIII. . Homer. jak to wyznała kiedyś w wyroćzni pytyjska kapłanka. a niektórzy twierdzą. 4. Iliada. 56. Błędem byłoby uważać Atenę wyłącznie czy też głównie za boginię-patronkę miasta Aten. że sami mogą w pewnej mierze panować nad swymi losami unikając niepotrzebnych niebezpieczeństw. VIII.20.1).434 i 441-443. 58 10. Iliada IX. X. Simonides. 511 i 515. IV. Prometeusz.3 d.4 i 19.17. X.1-11.69 i XXII. Hezjod. oznaczająca prawdopodobnie "jałówkę lo". Lachezis i Atropos. II. Iodama. którą przędzie na wrzecionie Kloto i mierzy prętem Lachezis. lecz partenogenicznymi córkami Wielkiej Bogini Konieczności. ale też i najstraszniejsza.814. X. Są to wszystko miejscowości przedhelleńskie. z którą nawet bogowie nie mogą się mierzyć i która zwie się "Silną Mojrą". Toteż młodsi bogowie wyśmiewają się z Mojr. Ludzie twierdzą.

ani Platon. inni.3. jakoby był ich ojcem.3). są potrójną boginią księżyca . bogini-nimfa lata.1 ). która przędzie". Atropos "tą. na obyczaju wplatania w tkaninę powijaków dla nowo narodzonego dziecka znaków rodzinnych i klanowych. Mit oparty jest. 2. księżyc zaś ma trzy fazy i trzy postacie: nów. I. Teogonia. Ateńczycy zwali Afrodytę Uranią "najstarszą z Mojr".19. jak się zdaje. czyli Trzy Losy. której nie można odwrócić ani uniknąć". Lachezis "tą. przez co wyznaczano mu miejsce w społeczeństwie (zob.Hezjod. gdzie pierwszy anikonicznv 11. 60. Wszyscy jednak zgodnie twierdzą. pełnia. Nie traktują jednak poważnie jego roszczenia. która mierzy". I11. pospieszyły. "Urania" znaczy "królowa gór" (zob. która powstała z Chaosu i tańczyła po morzu.stąd ich białe szaty i nić lniana poświęcona jej jako Izydzie. gdzie nadal znajdu#się główna siedziba jej kultu.l 1. "mierzącej".1-12. która jest córką bądź to Okeanosa i nimfy morskiej Tetydy. Zeus sam nazywał siebie "Przywódcą Mojr". towarzyszą jej gołębie i wróble.c 59 . Mojra znaczy "część" lub "faza". bądź też Powietrza i Ziemi. w Delfach. bogini pożądania. 3. gdy Kronos wrzucił je do morza. Najsłynniejszym ośrodkiem jej kultu hvło Pafos. Mojry zaś. najpierw zeszła na brzeg na wyspie Kytera. 60. Hymn Homerycki do Afrodyty. by ją odziać i przyozdobić.2). gdy objął władzę najwyższą i przyznał sobie prerogatywę mierzenia życia ludzkiego. Niektórzy utrzymują. Kloto jest "tą. bogini-starucha jesieni. pierwszy okres roku. Afrodyta ("zrodzona z piany") jest tą samą panującą nad rozległymi obszarami boginią. stąd prawdopodobnie bierze się zniknięcie Lachezis. że wysepka jest mała. ponieważ była boginią-nimfą. że powstała z piany. i którą czczono w Syrii i Palestynie jako Isztar lub Asztarte (zob. Apollodoros. Afrodyta. drugi okres. i stary księżyc. bogini-dziewica wiosny. Stwierdziwszy jednak. 188-z00 i 353. Za każdym dotknięciem jej stopy wyrastały z ziemi kwiaty i trawy. W Pafos Pory Roku.2). córki Temidy. ani Ajschylos. która zebrała się wokół genitalii Uranosa. II.l.5. 11 NARODZINY AFRODYTY a. której w czasach starożytnych składano w ofierze w dniu przesilenia letniego świętego króla.2. ani Herodot. b. że Zeus spłodził ją z Dione. Festus Grammaticus. ostatniego okresu (zob.1. powędrowała dalej na Peloponez i w końcu osiadła w Fafos na Cyprze. l. narodziła się naga z pianymorskiej ipłynęła w muszli. że gdy leci w powietrzu.1.

córkę Kronosa i Rei. kiedy przybrał postać wynędzniałej kukułki. jak twierdzą inni. póki nie uwięzlł jej na krześle mechanicznym z ramionami obejmującymi osoNę siedzącą i w ten sposób ją zmusił. Na gemmie z Jaskini Idy ukazana jest. Inni natomiast utrzymują. 12 HERA I JEJ DZIECI a. Hera kąpie się regtxlarnie w strumieniu Kanatos w pobliżu Argos i w ten sposób odnawia swe dziewictwo. wychował w Arkadu Temenos. a obok jej ołtarza łeży anemon morski. że jest jej ojcem. Zlitowała się nad nim. ponieważ życie jej zaczęło się w morzu (zob.4 Partenogenicznym również dzieckiem miał być Hefajstos. Wtedy natychmiast wrócił do swej prawdziwej postaci. siostrzeńcem Dedala. którego później strzegły Hesperydy w sadzie Hery na górze Atlas.l Brat-bliźniak.2 ů b. Gołębie i wróbłe znane są z rozpusty. Kytera stanowiła ważny ośrodek handlu kreteńskiego z Pełoponezem i stąd prawdopodobnie dotarł kułt Afrodyty do Grecji. Zeus. Herę. urodzoną na wyspie Samos lub też. syn Pelazgosa. gdy dmie w muszIę trytona. Dione wobec tego została jej matką. 3. że Hefajstosa spłodziła z Talosem. Jej piastunkami były Pory Roku. po wygnaniu ojca Kronosa odszukał ją w Knossos na Krecie albo. i czule rozgrzewała ją na swym łonie. Matka Ziemia dała Herze drzewo ze złotymi jabłkami. Po zagarnięciu wyroczni Dione w Dodonie Zeus utrzymywał. chociaż niektórzy mówią. gdzie zalecał się do niej początkowo bez powodzenia. zgwałcił Herę i zawstydzoną zmusił by go poślubiła. Co wiosny kąpała się tu jej kapłanka w morzu i powracała jako dziewica. Herze i Zeusowi urodziło się boskie potomstwo: Ares. Bogini kreteńska była siłnie związana z morzem. która trwała lat trzysta. że mówi prawdę. Poświęcono jej jeżowca i mątwę (zob. 51 a).Tezeusz. Hefajstos i Hebe. który jednak nie chciał w to uwierzyć. 2. Hera i Zeus spędzili na Samos noc poślubną. że Ares i jego siostra-bliźniaczka Eryda zostali poczęci.1). aby klnąc się na rzekę Styks potwierdziła. gdy Hera dotknęła pewnego kwiatu. od tithenai "układać" lub "rozporządzać") i jako bogini morskiej. ponieważ Dione była boginią dębu. Muszłe pokrywały podłogę jej pałacowego sanktuarium w Knossos.3 c. 2a). 81. niektóre były reprodukcjami w terakocie. w którym gnieździł się kochliwy gołąb (zob. WieIe takich muszli znałeziono w późnych grobach minojskich. a ryby i wszelka inna żywność pochodząca z morza uchodzi nadaI w całym świecie śródziemnomorskim za środek pobudzający popęd płciowy.5 .gdy dotknęła sałaty. Afrodytę nazywają córką Dione. a Hebe . w Argos.wizerunek bogini nadał pokazują w ruinach wspaniałej rzymskiej świątyni. jak utrzymują inni. We wczesnym sanktuarium Afrodyty w Fajstos znałeziono muszłę trytona. "Tethys" i "Thetis" to imiona bogini jako Stworzyciełki (powstałe podobnie jak "Themis" .Temida i "Theseus" . Wszyscy bogowie przybyli na ślub z podarkami. na górze Tornaks (obecnie zwanej Górą Kukułczą) w Argolidzie.

l. Pozłacane figurki nagiej bogini argiwskiej trzymającej kukułkę odnaleziono w Mykenach. której głównymi siedzibami kultu w Grecji były Samos i Argos. Według Arystotelesa. kiedy to wykonywano taniec ze spętanymi nogami. i posiadaczom ich przydzielono role boga wojny i boga-kowala. którego emblematem był dzik. Pauzaniasz. że niektórzy Hellenowie. Hebe jako dziecko została podczaszym bogów w kulcie olimpijskim. Strabon. VII. 4. Powiedzenie: "Pory Roku jej pias- .2. z którą mitograf identyfikuje Herę.2. "Hefajstos" to.609. U Owidiusza bogini Flora . Oba tytuły stały się imionami bogów. Diodor z Sycylii. W literaturze celtyckiej jego "siostra".2. Pauzaniasz. Kuropatwy poświęcone Wielkiej Bogini występowały w orgiach z okazji wiosennego zrównania we wschodniej części świata śródziemnomorskiego. i przypisywali go współcześnie Pelazgosowi ("starożytnemu"). "by nie uciekły". IV.czyli znajdującej się pod wpływem #ultury kreteńskiej . dlatego też Rzymianie stosowali "zapraszanie" bogów do Rzymu. kury zapładniały się na sam głos koguta. tarnina. swemu ziemskiemu protoplaście. V. 2. naśladując koguta-kuropatwę.53. pierwszy mitograf watykański. Fasti. co ma oznaczać.2 i 17.38. Kowal Talos był kreteńskim herosem.4 1.4. II. przed Chr. 23b i 92b) . jest symbolem kłótni bliźniaczej siostry Aresa. Scholia do Iliady Homera.22. wstąpili na służbę w straży królewskiej. Erydy. Serwiusz o Sielankach Wergiliusza. 4. groziła utrata opieki boskiej.11. Zeus zjawił się prawdopodobnie w postaci zziębniętej kukułki. Arkadyjczycy utrzymywali jednak. Imię Hery. Miastu. Słynna statua Hery w Argos przedstawiała ją siedzącą na tronie zrobionym ze złota i kości słoniowej. jak się zdaje. miało być może początkowo formę Herwa ("opiekunka"). przybyli na Kretę jako uciekinierzy. Kinajton cytowany przez Pauzaniasza.2. Iliada. poza tym kukułki siedzą na pozłacanym modelu świątyni pochodzącym z tych samych wykopalisk. Pliniusza i Eliana.36. gdy wprowadzony został kult olimpijski. V. tytuł świętego króla jako słonecznego półboga.początkowo ku czci ich matki-bogini. przed Chr. 5.4. synem Perdiks (kuropatwy).36. i około 1400 r. II.255. 3. które straciło starożytny posąg swego boga lub bogini. VII1. 145i i 5). jedną i tą samą partenogeniczną postacią i obaj zrzuceni zostali z góry przez zazdrosnych rywali (zob. uchodzące zażwyczaj za greckie słowo oznaczające "panią". Zeus zaś przyjął obecnie berło Hery zakończone wizerunkiem kukułki. siostry Dedala. prawdopodobnie przez Hellenów: około 1700 r. Opowieść o jej uwięzieniu w krześle wywodźi się być może z greckiego zwyczaju przywiązywania b'ogiń łańcuchami do tronów. Olen cytowany przez Pauzaniasza. Przymusowe poślubienie Zeusa przez Herę upamiętnia podbój Krety i Grecji mykeńskiej . 204. że ich kult jest najstarszy. zorganizowali spisek pałacowy i zagarnęli królestwo.4 i V111. IX. natomiast "Ares"oznacza wodza wojennego albo bliźniaka-zastępcę.441. "Pewien kwiat" był prawdopodobnie kwiatem głogu. Homer. Poślubiła później Heraklesa (zob. Knossos było dwukrotnie splądrowane. Na słynnym sarkofagu kreteńskim z Hagia Triada kukułka jest usadowiona na podwójnym toporze. Kulejący Hefajstos i Talos są. Pauzaniasz. 2. 29c). Jest to przedhelleńska Wielka Bogini.72. gdy Ganimedes przywłaszczył sobie jej stanowisko (zob. Bóg Indra w Ramajanie w podobny sposób uwodził nimfę przyjmując kształt kukułki. 3. Owidiusz. IV.3.13. Mykeny zostały podbite przez Achajów mniej więcej w sto lat później.so 12. jak się zdaje. W rozpowszechnionym micie europejskim głóg kojarzy się z cudownym poczęciem.oraz obalenie jej supremacji w obu tych krajach.1-12. I.wskazuje go Herze.ż której kultem wiązano ten kwiat . który za czasów cesarstwa stał się prawdziwym sróczym gniazdem wypełnionym ukradzionymi wizerunkami bogów.62.

ona zaś wiedziała. 7. a nawet gotów jest razić ją piorunem. Rea. Y28d). Rozdrażniona jego niewiernością. pełnię i stary księżyc). 7. 13 ZEUSIHERA a. ile kłopotów przysporzy żądza syna. Był to.1 i 150.2 . jak na przykład przy urodzeniu Heraklesa. który także przybrał postać węża i opasawszy ją węzłem nie do rozwiązania. z Mnemozyną spędził dziewięć nocy i poczęła z nim Trzy Muzy.3). ale nigdy nie ufał jej w pełni. Zeus nieustannie sprzeczał się z Herą. Noc poślubna na Samos trwała trzysta lat chyba dlatego. wówczas ją zbije.l Od tego właśnie epizodu zaczyna się długa seria jego przygód miłosnych. że trzysta lat minęło. podobnie jak etruski. obrzęd oczyszczenia przepisany kapłance księżyca po zamordowaniu przez nią kochanka. 8. zdaje się. ustanawiał prawa. pilnował spełniania ślubów i wygłaszał przepowiednie. Być może jednak mitograf chciał tu dać do zrozumienia. często upokarzała go intrygami. Herę.4 i 159. 22. zagroził.1. narzeczoną i wdowę (Pauzaniasz. przewidując. że jeśli przekroczy pewną granicę. czczono w Stymfalos jako dziecko.22. a niektórzy utrzymują. Jego małżonka. Niekiedy pożyczała przepaskę Afrodyty. Nie brakło mu więc władzy ani nad ziemią. Doroczną kąpiel w celu odnowienia dziewictwa.5 -13. odbywała również Afrodyta w Pafos. Hadesa. VIII. spełnił swą pogróżkę.zob. lata i jesieni (symbolizowanych również przez nów. ani pod nią. Uciekała się więc do bezlitosnych knowań. Z Temidą spłodził Pory Roku i Trzy Mojry. 12. wiosny. jak samo słowo wskazuje.c 61 5. Kiedy matką jego. z pominięciem stycznia i lutego (Makrobiusz. Złote jabłka w micie greckim i celtyckim stanowiły paszport do tego raju (zob. Rządził również ciałami niebieskimi. nie powstrzymało to Zeusa.3 b. podobnie jak Hera. Jedynie Zeus. Heroś. że Hera była boginią roku kalendarzowego. z Eurynome Charyty. dorównywała mu tylko w jednej rzeczy. był świętym królem. którą zmusił do poślubienia swego brata. że samijski rok święty. zanim Hellenom udało się narzucić monogamię ludowi Hery. mogła mianowicie obdarzyć zdolnością wieszczenia każdego człowieka lub zwierzę. by rozbudzić .13). że ją zgwałci. Wyznawał jej co prawda swe tajemnice i niekied# słuchał jej rady. Każdy dzień został przedłużony do roku. składał śię jedynie z dziesięciu trzydziestodniowych miesięcy.133. że z nimfą Styks2 miał Persefonę. miał prawo posiadania piorunu i tylko pod groźbą użycia śmiercionośnych błyskawic był w stanie panować nad swą kłótliwą i buntowniczą rodziną na Olimpie.1.tunkami" . świętego króla (zob. by tam bytować w szczęśliwości. a dusza udała się do raju Hery za strefą Wiatru Północnego. Ojciec Niebios. owoc późnej jesieni.oznacza. Stąd wiosenna kukułka na jej berle i dojrzały granat. którego złożono na ofiarę Herze i którego ciało spoczywało w ziemi. jako boginię roku roślinnego.). zabroniła mu się żenić. który trzyma w lewej ręce jako symbol śmierci roku. Hera. Chociaż natychmiast przemieniła się w groźnego węża. 55.

Teogonia. Scholia do Iliady Homera.399 i nast. powiesił Zeus za ręce przywiązując ją złotymi bransoletami do nieba i zawieszając na kostkach nóg kowadła. przewidując. ale położyli piorun tak daleko. i związali go rzemieniami o stu węzłach. innym natomiast darował winę. przez Zeusa oznacza. ponieważ działali pod przymusem. 2.444. omal nie zakończona jego detro_nizacją. pośpiesznie udała się na poszukiwanie sturękiego Briareusa. Iliada. 2. że Hellenowie zawładnęli również kalendarzem. że Hera. 5 1. Herę. Hezjod. że dotąd monogamia była nie znana. przejęli wszystkie obrzędy rolnicze i pogrzebowe. oraz oddzia# Magnezyjczyków.397-404. l#mczasem nereida Tetyda. który szybko rozplątał węzły. gdy pycha i zgryźliwość Zeusa stały się tak nieznośne.w nim pożądanie i osłabić w ten sposób jego wolę. że ich natychmiast zabije. że ją uwolni. że nie mógł po niego sięgnąć. ale nie śmiały przyjść na ratunek Herze. Fragmentyorfickie. kto ma zostać następcą Zeusa.18-22. VII1. która wprowadziła rok trzynastomiesięczny.c-13. Groził. chociaż żałośnie płakała. 58. Apollo i wszyscy pozostali Olimpijczycy z wyjątkiem Hestii 62 13. posługując się równocześnie wszystkimi stu rękami. że czciciele Zeusa. Homer. kobiety brały sobie kochanków wedle upodobania. gdy leżał na swym łożu pogrążony we śnie. XVI. 3. Rea zabroniła Zeusowi żenić się. 4. co też w końcu bez większego entuzjazmu zrobiła. Spłodzenie Pór Roku z Temidą oznacza.197-223. XIX. i wyzwolił swego pana. że Olimpowi grozi wybuch wojny domowej. O likofronie.3. Posejdon. jeśli przysięgni#. I.1-2. Przyszedł czas. Zgwałcenie bogini ziemi.. siedziby Briareusa. i drwili z niego bez litości. W takim wypadku spisek byłby dziełem arcykapłanki Hery. ludu Tetydy. XIV. ale zazdroszcząc sobie wzajemnie kłócili się o to. Pożycie małżeńskie Zeusa i Hery odzwierciedla stan pożycia małżeńskiego w barbarzyńskiej epoce doryckiej.407-408. gdy z pomocą przyszedł oddział wiernych niehelleńskich wojsk rekrutujących się z l#lacedonii. kiedy kobiety zostały pozbawione wszelkiej władzy magicmej poza wi#szczeniem i gdy zaczęto je traktować jak dobytek. Zeus ukarał Posejdona i Apollina posyłając ich jako niewolnych służebników królowi Laomedontowi. Być może okazją do uratowania przez Tetydę i Briareusa władzy Zeusa po spisku bogów olimpijskich była rewolucja pałacowa książąt-wasali helleńskiego Wielkiego Króla. co znaczy. 34. W końcu Zeus obiecał. Apollodoros. 56. Bogowie święcili zwycięstwo. 5.407. że nigdy więcej przeciw niemu nie powstanie. Tzetzes. VIII. Iliada.458. XV. Inne bóstwa nie miały słów oburzenia. Hellenowie. 1. podzielony na dwie połowy letnim . Ibid. by nie mógł się ruszać.17. Rei. Temida ("ład") była Wielką Boginią. oraz XV. XX1. którą następnie Wielki Król ukarał w sposób opisany w micie.547.1. dla którego zbudowali miasto Troję.3 nagle go otoczyli. I. Homer.4 c. jako przywódczynię spisku.

że były one dziećmi Zeusa z Eurynome Stworzycielką.l Zażdrosna Hera posłała węża Pytona. 14 NARODZINY HERMESA. na które pada światło słoneczne. IX.i zimowym przesileniem. gdzie urodziła Artemidę. by ścigał Leto po całym świecie.5). Kochliwy Zeus przesypiał się z licznymi nimfami. między drzewem oliwki i palmą daktylową rosnącą na północnym stoku delijskiej góry Kyntos. ARTEMIDY I DIONIZOSA a.świętego króla. ani umierać. Co najmniej cztery wielkie bóstwa olimpijskie spłodził w nieprawym związku. 13. z którą Zeus miał stosunek w postaci węża. do tej pory wyspa pływająca. Ludzi chorych i kobiety ciężarne przewozi się na Ortygię. Następnie spłodził Apollina i Artemidę z córką tytana Kojosa i tytanki Fojbe. 4. wreszcie jeszcze inni wspominają o Lete. Na skrzydłach Wiatru Południowego dotarła w końcu Leto do Ortygii w pobliżu Delos. córką Atlasa. odpowiadały dwóm Porom Roku. Hezjod nazywa je jeszcze córkami Matki Ziemi i Powietrza. Muzy ("górskie boginie") stanowiły początkowo triadę (Pauzaniasz.Pazitei i Kale. jest rozbiciem trzech słów: Pasi thea kale. a po stworzeniu człowieka również i ze śmiertelnymi kobietami. unoszonej na skrzydłach dwugłowego orła-słońca. Niektórzy twierdzą. W ich świątyni znajdował się o#tarz fallicznego Dionizosa (zob. syna Zeusa. Różne mają imiona matki Dionizosa. została unieruchomiona na morzu i nikomu nie wolno tutaj ani przychodzić na świat. pozwala na wyciągnięcie wniosku.2) i są potrójną boginią w jej aspekcie orgiastycznym. Najpierw Hermesa z Mają. W Atenach personifikowały te pory roku Tallo i Karpo (początkowo Karfo).106. i orzekła. Charyty czczono później jako triadę odpowiadającą Trzem Mojrompotrójnej bogini w jej najbardziej nieprzejednanym nastroju (zob. które czciłi Ateńczycy. 3. Leto urodziła po dziewięciu dniach połogu Apollina. że nie wolno jej powić dziecka w żadnym miejscu. zamieniając ją i siebie na czas stosunku w przepiórki.3 inni mówią o Dione. Dwie Charyty. Delos. potomstwem tytanów i bogów. To.3).3-14. są one podwójnym wizerunkiem bogini-lwicy imieniem Hepta. Aukso ("wzrost") i Hegemone ("panowanie"). Charis ("łaska") była Wielką Boginią w jej rozbrajającym aspekcie. jak się zdaje. Powszechnie jednak przyjęta jest następująca opowieść: Zeus przebrany za śmiertelnika miał tajną miłostkę z Semele ("księżycem"). która powiła swego syna w jaskini na górze Kyllene w Arkadii. Przekonanie o ojcostwie Zeusa jest późnym nabytkiem. Na rzeźbach skalnych w Hattusas. gdy arcykapłanka wybiera#a sobie miłośnika . inni znowu v#ymieniają Persefonę. Homer wspomina o dwóch Charytach ."bogini piękna dla wszystkich".29. albo Pterii. Leto. APOLLINA. że władca helleński miał prawo rozporządzać wszystkimi xnłodymi kobietami na wydaniu. córką króla .c 63 co. oznaczające "kiełkowanie" i "więdnięcie".4 c. że była nią Demeter lub Io. 27. która w chwilę po przyjściu na świat pomogła swej matce przebyć cieśninę i tu.z b.

1. sprowadziła ze sobą. VII. bogini porodów. IV.4. nie dopuściła go do łoża. że urodził się pod drzewem oliwki i pod palmą daktylową na północnym stoku góry. Strabon. wszył go Zeusowi w udo.Apołlo Sminteus ("Mysi Apollo") to jeden z jego najdawniejszych tytułów (zob. IV. czy nie jest potworem? Semele usłuchała tej rady.104.c-14. by zażądała od swego tajemniczego kochanka. a gdy Zeus nie chciał spełnić jej życzenia. V1. Arystofanes. 14 i nast. opowiadając później. Diodor z Sycylii. Rozgniewany. istniał już od dawna w Palestynie (I Księga Samuela.4 spalona.Plutarch. które ćzciły inną boginię ziemi. 870.słowo "apollo" może pochodzić od rdzenia abol.. Hyginus. lecz jedynie totemistyczną mocą fallicznego słupa lub kopca.4 i Księga Izajasza. Pogoń Pytona za Apollinem przypomina wykorzystywanie węża w domach greckich i rzymskich przy tępieniu myszy. wobec tego Hellenowie czcili Apollina jako boga medycyny i wieszczenia. Apollodoros. co być może tłumaczy. Semele została 64 14.4. a nie od słowa appollynai. a mianowicie pod ziemią. aby przestał ją oszukiwać i zdradził wreszcie. II1.17). Jednym z atrybutów boskości Apollina była. 2. jak to powszechnie się przyjmuje. Gwałty Zeusa są widocznie wzmiankami o helleńskich podbojach starożytnych świątyń Wielkiej Bogini. Dlatego Dionizos nazywa się "podwójnie urodzonym" i "dzieckiem podwójnych wrót". dokąd nigdy nie docierały promienie słońca. Serwiuszo Eneidzie Wergiliusza. Hermes jednak uratawał jej sześciamiesięcznego syna. poradziła Semele. dlaczego urodził się w miejscu. Apollo był jednak również duchem świętego króla. Hymn Homerycki do Apollina. takich na przykład jak na górze Kyllene. pojawił się jako grzmot i błyskawica.111. który zjadł jabłko .1. Skądże bowiem może wiedzieć. i we właściwym czasie wydał go Zeus na świat. dlatego przybyła do Grecji na skrzydłach Południowego Wiatru.4. boginię urodzaju oliwki i palmy .Scholia do Ódpytyjskich Pindara. Jej spór z Herą świadczyłby o konflikcie między dawnymi imigrantami ź Palesty#y i lokalnymi plemionami. 3. by tam dojrzewał jeszcze przez trzy miesiące. 918. Apollodoros. zazdrosna Hera zaś.nie był początkowo bogiem.62 i 74. Teogonia.Kadmosa z Teb. .znaną w Pałestynie i Egipcie jako Lat. przebrana za starą sąsiadkę. 4. jak się zdaje.tytuł bogini ziemi jako staruchy .4. W Italii została Latoną ("Królową Lat"). "jabłko".158.1137. 72. 140. kim jest naprawdę. Hermes. 2.córkę tytanów Fojbe ("księżyc") i Kojosa ("inteligencja") . Elian. Kult myszy.177. i matką jego uczynili Leto . Varia historia. Apoloniusz z Rodos.do której się zwracano w sanktuarium Wielkiej Bogini.5. V. Wokół tego rodzaju słupów urządzano orgiastyczne tańce na cześć bogini. wieszcza mysz . "niszczyć". LXVI.5.5 1. 59. III. syn urodzony po zgwałceniu Mai . Tukidydes. Myszy łączono z chorobami i ich leczeniem. Rozmowy biesiadne. Fabulae. który. l. będącej wówczas w szóstym miesiącu ciąży. Jego małżeństwa odnoszą się zapewne do śtarożytnego obyczaju nadawania tytułu "Zeus" świętemu królowi w kulcie dębu. Hezjod. X.3. III.5. jak się zdaje. 5. Fragmentyorfickie.2) . II1. Nazywali go bliźniakiem Artemidy. Ptaki.

miejsce urodzenia Apollina. Samsona. jak się zdaje.l b. ponieważ bez niego pozostali bogowie nie mogliby się urodzić. była dotąd wyspą pływającą (zob. Święta Dzikich Kobiet. bogini połogu. reminiscencją radykalnej akcji podjętej przez Hellenów w Beocji w celu położenia kresu tradycji królewskich ofiar. chyba że wydała go na świat Ejlejtyja.2 . synem Lete" ("zapomnienia"). że jego miejsce urodzenia jest obecnie oficjalnie ustalone. U Homera bowiem (Iliada. Efezjanie natomiast się przechwalali.1 65 kapłanki (zob. że jest rówieśnikiem Matki Ziemi i Tartaru i że nie ma ojća ani matki. ale krążył wszędzie na swych złotych skrzydłach. III. boginie zboża. którego bogini zabijała co roku piorunem w siódmym miesiącu po zimowym przesileniu i którego zjadały 14.101) zwie się on Likegenes. 5.4-15. Za swego rodaka uważali go również beoccy Tegyranowie i attyccy Zostaranowie (Stefan z Bizancjum pod hasłem "Tegyra"). że Eros. 15 NARODZINY EROSA a. 4. Uważają. Historia Semele. w pobliżu Efezu (Tacyt. bierze pod opiekę skazanego króla i niszczy boginię własnym piorunem. 'bogini dębu. Rocżniki. był pierwszym z bogów. Io i Demeter. Opowieść o tym. jest. IV. "urodzony w Licji". nazywając go "Dionizosem. a dziewięć jest tradycyjną liczbą orgiastycznych kapłanek księżyca biorących udział w tego rodzaju ucztach.3). Semele tłumaczy się zazwyczaj jako oboczna forma imienia Selene ("księżyc"). Plutarch. Dionizos zaczął prawdopodobnie swą karierę jako swoisty święty król. raził ostrymi strzałami bez rozmysłu i potrzeby rozpalając w sercach straszliwy ogień. Niektórzy utrzymują. a inna podobna dziewiątka w średniowieczu zabiła i zjadła św. 43. bogini śmierci.3. Tak więc Dionizos staje się nieśmiertelny po ponownym urodzeniu się z nieśmiertelnego ojca. akolitę z Dol. resztę zaś wierni zjadali na surowo. Olimpijczyk Zeus ustala swą władzę. wynika może z niezrozumienia przekazu.4). kiedy rocznego byczka przedstawiającego Dionizosa ćwiartowano na dziewięć kawałków i składanó jej w ofierze. że urodził się na Ortygii. Semele była czczona w Atenach podczas Lenajów. który wylągł się z jaja-świata. Tym tłumaczą się imiona jego matek: Dione. córki Kadmosa. oraz Persefona. albo też został spłodzony przez jej ojca. początkowo bogini orgiastycznej. wspomina o jego późniejszym wcieleniu jako boga winnej latorośli.61). Na malowidle w jaskini w Kogul widzimy dziewięć takich kapłanek tańczących wokół świętego króla. 27. nie okazywał szacunku należnego wiekowi czy stanowisku. Stada przepiórek odpoczywały na Ortygii podczas wiosennych wędrówek na północ. że Delos. że był synem Afrodyty i Hermesa lub Aresa. Niektórzy uważają go za syna Irydy i Wiatru Zachodniego. Lubieżna przepiórka była świętym ptakiem Artemidy. Był to chłopak rozbrykany. Zeusa. Jeden kawałek spalano. Inni uważają.

Wcześni Grecy przedstawiali go jako "Ker". P##. wychodząc z założenia. a w czasach Praksytelesa nadano mu sentymentalny wizerunek pięknego młodzieńca. która przychodzi z pomocą kobietom w połogu" . Afrodyta i Zeus jako rorlzice Erosa stanowią aluzję do tego.4. Poszukując żony. Rozmaite relacje o jego rodzicach tłumaczą się same przez się.jslon dorówńujący swemu bratu Zeusowi godnością. W olbrzymich stajniach trzymał złoty rydwan oraz białe konie o złotych grzywach. 2. Gdy rydwan ten zbłiżał śię. Hadesowi podziemie.Hymn orficki. Wergiliusz. Ejlejtyja .177. podobnie jak Starość czy Zarazę. . 16 NATURA I POCZYNANIA POSEJDONA a. Eros ("namiętność seksualna") był dla Hezjoda czystą abstrakcją. by zaliczyć go do panującej rodziny dwunastu Olimpijczyków. V. Hezjod. Posejdon i Hades po zdetronizowaniu swego o#ca Kronos:# wyciągali z hełmu losy. 20. Hermes był bogiem fallicznym. że nie ma miłości silniejszej od macierzyńskiej. Ciris. by podzielić się rządami niebem. natychmiast ustawały burze.27. przez Plutarcha.c wojowników. a potwory morskie wyłaniały się na powierzchnię i baraszkowały przy nim.2. Późniejsi jednak poeci traktowali jego wybryki z przewrotną przyjemnością. O naturze bogów. Alkajos cyt.134. morzami i mrocznym podziemiem. Olen cytowany przez Pauzaniasza. Amatorius.to tytuł Artemidy oznaczający.pasterski Hermes lub Priap pod innym imieniem (zob. jako bóg wojny. 5. IX. Ares zaś. gdzie Beotowie czcili go w postaci zwyczajnego fallicznego słupa . 1. że pożądanie może doprowadzić nawet do kazirodztwa.l b. podkute brązowymi podkowami. I. rozpalał żądzę w żonach 5# Mity grectie ń6 15. Erosa nigdy nie uważano za boga dosyć odpowiedzialnego.1-16. Arystoteles."ta. pozostawiając ziemię we wspólnyxn władaniu.Cycero. Najsłynniejsze jego sanktuarium znajdowało się w Tespiach. Antologia palatyńska. chociaż nie władzą. Zeusowi przypadło niebo. przystąpił natychmiast do budowania swego podwodnego pałacu w pobliżu Ajgaj na Eubei. kłótliwy i grubiański z natury. Metafizyka. Posejdonowi zaś morze. III. Meleager.23. że nieopanowane namiętności mogą zakłócać ład społeczny. Gdy Zeus.1.150a). która czułaby się dobrze w morskich głębinach. 120. czyli uskrzydloną "Klęskę". 2. Teogonia. . Wymysłem poetyckim są jego narodziny z Tęczy (Irydy) i Wiatru Zachodniego.

Szczególny wstręt budził w niej romans Posejdona ze Skyllą. na której stało Atenaj. w którym zasiedli ich niebiańscy koledzy. wszystkie zaś boginie poparły Atenę. ustąpił i pozwolił jej wyjść za mąż za śmiertelnika imieniem Pełeus.4 e. by miasto zostało podzielone na dwie równe części między oba bóstwa. Posejdon pchnął za nią posłańców. gdyby nie Zeus. próbował odebrać Herze Argolidę i znowu gotów#był walczyć odmawiając stawienia się przed równymi sobie bogami. co Zeus Herze. wrzucając magiczne zioła do jej kąpieli. że Atena ma większe prawo do tej ziemi.# # zalecał się Posejdon do nereidy Tetydy. jak to poprzednio czynił.f 67 ła tu Atena i zawładnęła tym miejscem w sposób łagodniejszy. ale swymi miłostkami z boginiami. Wściekły. które dotąd jeszcze można obejrzeć. córką Forkysa. który wdał się w sprawę i nakazał. Rozwścieczony Posejdon wyzwał ją na pojedynek i Atena przyjęłaby wyzwanie. w okresie panowania Kekropsa. Heliosowi natomiast przypadł akropol. lecz pozostali bogowie stanęli po stronie Posejdona. Zamieniła więc Skyllę w sześciogłowego. Zeus sam się nie wypo# wiadał. Oboje byli z tego rozstrzygnięcia niezadowoleni. ale gdy dowiedział się od Temidy o proroctwie głoszącym. są do niego uprzedzeni. ponieważ ofiarowała lepszy dar. które nazwała swoim imieniem. Amfitryty. a sam zwrócił się do innej nereidy. # d. Aby jednak przebłagać Posejdona. którzy. Ponieważ Posejdonowi zabroniono się mścić. Zeus wydał rozkaz. którzy wydali wyrok na korzyść Hery. poto- . Gdy dmie wiatr południowy. nimfami i śmiertelnymi kobietami Posejdon dawał jej niemal tyle powodów do zazdrości. W ten sposób większością jednego głosu sąd przyznał. Bogini przeniosła swą siedzibę do obecnych Aten. Natychmiast zaczęło w tym miejscu bić źródło wody morskiej. Posejdon w straszliwym gniewie posłał olbrzymie fale. która jednak z obrzydzeniem patrzyła na jego zaloty i uciekła przed nim na górę Atlas. między innymi niejakiego Delfinosa.c-16. Wdzięczny Posejdon umieścił wizerunek Delfinosa między gwiażdami jako konstelację Delfina. zgłosił swe roszczenia do Attyki wbijając trójząb w Akropol ateński. Rode i Bentesikyme. Posejdon był zachłanny na ziemskie królestwa i w swoim czasie. że nereida uległa i zleciła mu przygotowania do obrzędu zaślubin. W sporze z Heliosem o Korynt otrzymał jedynie przylądek. Pó#niej.3 c. Posejdon bez powodzenia próbował odebrać Eginę Zeusowi i Naksos Dionizosowi.. Posejdon z Ateną toczyli również spór o Trojzen. a mianowicie posadziła obok źródła pierwsze drzewo oliwne. by zalały tracką równinę. szczekającego potwora o dwunastu nogach. który tak przekonywająco występował w jego sprawie. Kefizosowi i Asterionowi. kobiety ateńskie pozbawiono prawa głosu. Zeus przekazał więc sprawę bogom rzecznym. że syn Tetydy będzie potężniejszy od swego ojca. by zwrócili się o rozstrzygnięcie sporu do sądu rozjemczego. Inachosowi.# Amfitryta urodziła Posejdonowi troje dzieci: Trytona. miasto bogini Ateny. z wielkiej głębokości dochodzi odgłos fal rozbijających się o brzeg. przyby- 16. jaktwierdził. Wezwano Kekropsa na świadka. a mężcżyznom nie wolno odtąd nosić imienia matki. Stanęli więc oboje przed sądem bogów.

że jest jej mężem.15. Odypytyjskie. VIII. że płyną teraz tylko latem. syna Apollina. że wynalazł uzdę. 3.381. nakazał. Nereis (Nereida) znaczy "mokra". i Persefony. IX.Herodot. Apoloniusz z ftodos.6 68 16.13. Fabulae. chociaż niektórzy twierdzą.25. Nikt jednak nie przeczy. postąpił wręcz przeciwnie: wysuszył rzeki sędziów do tego stopnia.17. i pod powietrzem. Homer. Odyseja. Pauzaniasz. Tzetzes.18?-193. V111.6. Hyginus. II. 210-211. III. który panował w arkadyjskim Onkejonie. 2. 811). Pauzaniasz. ponieważ zaś Posejdon był ojcem-bogiem Eolów. XIII. zrozpaczona i znużona.1240. nie mając najmniejszej ochoty na miłosne igraszki z jakimkolwiek bogiem lub tytanem. VIII.4 l. kiedy pragnął ją . Utrzymuje również. pokrył ją i z tego bezwstydnego związku urodziła się nimfa Despojna i dziki koń Arion. 4. przemieniwszy ' się w ogiera. że gdy przyszedł na świat.1. gdy zapłakana szukała swej córki Persefony. Nie udało się jej jednak oszukać Posejdona. Pauzaniasz. Opowiadają. Wzbranianie się przed małżeństwem z Posejdonem odpowiada oporom Hery. W poematach Homerowych Amfitzyta znaczy po prostu "morze" i nie jest personifikowana #ako żona Posejdona. III. Augustyn. 5. które jest elementem pierwszym. że Demeter. Apollodoros.6.morza znajdującego się nad ziemią. stanowiącym element drugi.6. by rzeka argiwska Lerna płynęła stale. Gniew Demeter był tak straszliwy. utrzymywał.24. Konie są mu poświęcone być może jako reminiscencja jego miłosnych zabiegów wobec Demeter. O Likofronie. przemieniła się w kobyłę i zaczęła paść się razem a trzodą niejakiego Onkosa.1. V.6. Posejdon chełpi się tym. która była bardzo zmartwiona tą suszą. o której rękę starał się Zeus. Hyginus. 6.3-5. XV.11.5.164.21-30. Peleus poślubił Tetydę na górze Pelion (zob.22. wszędzie gdzie napotykał jej wyznawców.Pauzaniasz.111.30. Rea dała Kronosowi konia do zjedzenia. Ze względu jednak na Amymone.8. którzy wyz'uszyli na morze. Amfitryta i Nereida to rozmaite lokalne tytuły potrójnej bogini księżyca jako władczyni morza.pem.9. Pindar. II. 45 i 50. Plutarch. że ustanowił wyścigi konne.5. V1.55.1-16. Apollodoros. Tetyda. 11. który. l. Rozmowy biesiadne. III.50. Iliada.1.5 f. a imię Amfitryty odwołuje się do "trzeciego żywiołu" .5. jedną z Danaid. że stworzył konie. Astronomia. że dotąd # jeszcze czczona jest lokalnie jako "Demeter Furia".14. chociaż już przed nim wynalazła ją Atena. Apollodoros.3. II. Paristwo boże. XVIII.

Podejmowane przez Posejdona próby zawładnięcia pewnymi miastami są mitami politycznymi. iż po raz drugi przyszła na świat z głowy Zeusa.a 69 który zdaniem meteorologów był okresem maksymalnych opadów deszczu. jak się zdaje. Zalanie Równiny Triazyjskiej jest prawdopodobnie faktem historycznym. 16.e.173). podobnie jak zagrażała Odyseuszowi w Cieśninie Mesyńskiej (zob. i Bentesikyme. Drzewo jej pokazywano w Atenach jeszcze w drugim wieku po Chr. Tu właśnie odbywała się koncentracja ekspedycji morskiej przeciw Troi. gdy morze się uspokaja. 91.2).n. Na odcisku pieczęci z Knossos widzimy ją. 2. a późniejsze ich zanikanie przypisano zemście Posejdona. Małżeństwo pociągało za sobą ingerencję kapłanów-mężczyzn we władzę kobiet nad rybołówstwem.170t). ale nie można ustalić daty tego wydarzenia. Opowieść o Delfinosie jest sentytnentalną alegorią: delfiny się pojawiają. pełnia żniwna.poślubić Hades. . groźny stary księżyc. i. 31f) czuła się dobrze zarówno na lądzie.7 . Historii zemsty Amfitryty na Skylli odpowiada opowieść o zemście Pazyfae na innej Skylli (zob. gdy grozi człowiekowi w łodzi. pomyślny nów księżyca. który zachował sig w Karii do czasów klasycznych (Herodot. 4. rzeki Arkadii nigdy nie wysychały. przedstawia sąd jako plebiscyt z udziałem wszystkich mężczyzn i kobiet w Atenach. 67. Ajgaj znajdowało się na osłoniętej części beockiej Eubei i służyło jako port dla Orchomenos. II. co potwierdza mit o libijskim pochodzeniu Ateny. Rode.4-17. ponieważ oliwka szlachetna sama nie wydaje owoców . ReIacja cytowana przez Tzetzesa jest. błędną dedukcją ze starożytnego malowidła na wazie przedstawiającego Amfitrytę stojącą obok sadzawki zamieszkanej przez potwora o głowie psa.musi być szczepiona na oliwniku lub na dzikiej oliwce. 31a i 134. Skylla ("ta. który podaje powyższy szczegół.zob. Dzieci Amfitryty były również triadą: Tryton. która rozdziera" lub "szczenię") jest jedyniP niemiłym aspektem samej Amfitryty: bogini śmierci Hekate o głowie psa (zob. jak i na morzu. Przedhelleński kult słońca w Koryncie jest faktem stwierdzonym (Pauzaniasz.2). Ateńczycy zrezygnowali z kreteńskiego zwyczaju przybierania imion matek.1).4.. którzy później zmusili ją do wyrzeczenia się ojcostwa Posejdona i uznania. że jońscy Pelazgowie z Aten zostali pokonani przez Eolów i że Atena odzyskała suwerenną władzę jedynie dzięki sojuszowi z Achajami Zeusa. 3. opiekuńczym bóstwem miasta. 1. Varro. Nie ulega wątpliwości. Ale Atena przywiozła jedynie szczep. Zwycięstwo jej zostało pomniejszone ustępstwem na rzecz patriarchatu. zamiast Ateny. Jego spór o Ateny sugeruje nieudaną próbę uczynienia go. po drugiej stronie wazy znajduje się utopiony heros między dwiema triadami bogiń o psich głowach stojących u#wejścia do Podziemi (zob. Oliwka szlachetna została przywieziona z Libii. Tryton jednak otrzymał później płeE męską. Być może w XIV w: p.

Pojawia się ona we wczesnej hinduskiej literaturze sakralnej. przywiązał je splecioną trawą do racic krów i w nocy wyprowadził zwierzęta na drogę. że niedawno urodziło się tam dziecko niezwykle uzdolnione.pytała Kyllene. Konie były poświęcone księżycowi. W końcu grupa satyrów przemierzająca Arkadię usłyszała tony muzyki. by go wytropić. lecz dał się zwieść sztuczce Hermesa i chociaż dotarł aż do Pylos.346) była od wieków znana. łakomiąc się na nagrodę. którą ukołysał swą matkę dó snu. Obawiał się jednak. a owocem tego związku są dwaj herosi Aswinowie. i pozostała. szybko więc sporządził odpowiednio dużo chodaków z kory ściętego dębu. musiał w końcu wyznaczyć nagrodę za schwytanie złodzieja. podobnie jak Nemezis jako Furia. ona zaś jest jego piastunką. Kiedy Hermes urodził się na górze Kyllene. 6. Sylen i jego satyrowie. nie nadawała się do zaprzęgu w rydwanie.e b. . 17. zanim przybyli Hellenowie. Zjawił się w Pierii. gdzie królowie-wojownicy zmuszali do małżeństwa lokalne kapłanki i w ten sposób zdobywali prawo do zawładnięcia ziemią. który uchodził za źródło wszelkiej wody. Mit o Demeter i Posejdonie upamiętnia helleńską inwazję na Arkadię. matka jego Maja ułożyła go w powijakach w sicie. lokalna bowiem odmiana. Dawni Hellenowie sprowadzili z terenów zakaspijskich rasę konia większego. przy okazji likwidując orgie dziiiich kobył (zob. Apollo odkrył kradzież. XXII1. ponieważ #ch kopyta pozostawiały ślady w kształcie księżyca. ale wyrósł ze zdumiewającą szybkością na małego chłopca i gdy tylko się odwróciła. Amymone było to może imię Wielkiej Bogini w Lernie. szukając w kierunku zachodnim. ośrodki kultu konia. 60g i 4). 72. Nimfa Kyllene siedząca przed wejściem do jaskini wyjaśniła im. stąd powiązania Pegaza ze źródłami wody (zob.zapytali czujni satyrowie widząc dwie skóry rozłożone przed jaskinią. wysokości mniej więcej szkockiego pony. ale przez dłuższy czas szukali bez powodzenia. Wiwaswat staje się ogierem i ją pokrywa. Arion i Despojna (tytuł samej Demeter). pośpieszyli w różnych kierunkach.42) oraz o Posejdonie i bezimiennej Furu przy źródle w Tilusa w Beocji (scholia do Iliady Homera.5. 17 NATURA I POCZYNANIA HERMESA a. jak się zdaje.. Opowieść zaś o Posejdonie i Demeterw Telpuzji (Pauzaniasz. Jednak dla niechętnie usposobionych Pelazgów Demeter była. 75b). VIII. umknął i ruszył na poszukiwanie przygody.A od kogo dostał jelita krowie? . Demeter jako Furia. była boginią w jej dorocznym nastroju mordowania. Zajęli oni. gdzie Apollo pasł piękne stado krów. Święte konie. W Figalii przedstawiano Deineter jako końskogłową patronkę przedhelleńskiego kultu konia. jakiej dotąd nigdy nie słyszeli. rozwścieczona. szukając na wschód. ośrodku wodnego kultu Danaid (zob.4). i do Onchestos. że zdradzą go ślady kopyt. gdzie Saranju przemienia się w kobył#. . Chłopaczek sporządził ze skorupy żółwia i jelit krowich pomysłową grającą zabawkę. i postanowił je ukraść.b-17. uchodziły potem za potomstwo Posejdona. lecz "Demeter Saranju" -próbę pogodzenia dwóch skłóconych kultur.Czyżbyście zarzucali biednemu dziecku kradzież? . Demeter Erinnys być może w rzeczywistości nie oznaczała "Demeter Furii".

grając przez całą drogę. Apollo jednak już rozpoznał skóry. Porwał chłopca. że jego nowo narodzony syn jest złodziejem. i tam oddał mu resztę tr#ody. chociaż byłem bardzo głodny. że kradzież została mu natychmiast wybaczona. że to bardzo pożyteczna umiejętność.Ubijmy interes! Za tę fujarkę dam ci złotą laskę.Zgoda . jeśli nauczysz mnie jeszcze przepowiadania przyszłości. Obaj bogowie powrócili na górę Kyllene. Była to pierwsza ofiara z mięsa. a one nauczą cię.j . zachęcał Hermesa. Wszedłszy do jaskini. a w przyszłości zostaniesz bogiem wszystkich pasterzy bydła i pasterzy owiec.Zachowaj trzodę. lecz Apollo nie chciał ustąpić i w końcu Hermes zmiękł i wyznał prawdę. że Hermes musi oddać skradzione krowy. . "Cóż to za niemądre oskarżenie?" . kim jest złodziej. e.A któż jest dwunastym bogiem? . bo myślę.rzekł Apollo .odpowiedział skromnie Hermes wskazując na siebie. f.Dwunastu? . . Zaprowadził zachwyconego i zdumionego Apolla do Pylos. Apollo zbudził Maję i zapowiedział surowo. dobrze.'' ' Doszło do ostrej wymiany słów. którą też sam wynalazł. . udające. c.Tego zrobić nie mogę . jak należy. . .zapytał Apollo. które mieszkają na Parnasie. Hermes przywitał się ze swą matką i wyciągnął coś. by nie przyznawał się do winy. jak wróżyć z kamyków. Hermes naciął trzciny. zaniósł na Olimp i tam oficjalnie oskarżył o kradzież. resztę zaś spaliłem. tak porywającą melodię. panie . Zarżnąłem jedynie dwie i poćwiartowałem je na dwanaście równych części jako ofiary dla dwunastu bogów. Znowu uśćisnęli sobie dłonie.zawołała. którą posługuję się wypasając moje trzody.Ubijmy interes! .ch piastunek Trii.e-17. a ja wezmę lirę. Maja pokazała mu dziecko zawinięte w powijaki. jaką kiedykolwiek złożono.zawołał Apollo. gdyż i on doszedł. śpiewając równocześnie chwałę szlachetności Apollina. Apollo zachwycony zawołał: . po czyrr# Apollo zabrał dziecko na Olimp i opowiedział o wszystkim Zeusowi. po czym uścisnęli sobie ręce. co ukrył pod owczą skórą.odpowiedział Hermes . jego inteligencji i hojności. ale widać było. przedstawiając skóry jako dowód rzeczowy.odpowdział Hermes.No. Podczas gdy głodne krowy się pasły. następnie zagrał na niej nową melodię. który nie chciał uwierzyć. . W tej właśnie chwili zj awił się Apollo. zrobił pasterską fujarkę. 17. obserwując podejrzane zachowanie się pewnego długoskrzydłego ptaka.Twój sługa.zapytał Apollo. którą ukrył w jaskini. że odtąd musi szanować prawo własności i powstrzymywać się od mówienia oczywistych kłamstw.Możesz sobie zabrać te krowy.pójdź jednak do moich stary.ale zamienię się. chodź ze mną .Zjadłem tylko swoją część.Moja fujarka więcej warta od twojej laski . . . że śpi. . d. Zeus.powiedział. . W odpowiedzi pokazał mu Hermes dopiero co wynalezioną lirę z żółwiej skorupy i zagrał na niej za pomocą kostki. Zeus ostrzegł Hermesa. że go to wszystko baw# .A co tam masz? .

Hades równieź zatrudnił go jako swego herolda. Hermes zamienił go w kamień.68. Rozmowy biesiadne. g. że zawsze będę mówił całą prawdę. nimfa.. Philargyrius o Sielankach Wergiliusza. III. Hymn do Delos. ale jej rywalka. V.Ale do obowiązków twoich będzie należało zawieranie układów. on sam zaś wynalazł grę w kostki i sztukę wróżenia z nich.4 1. że nigdy jej nie zdradzi. Opiekował się czule swymi licznymi stadami tej samej rasy co trzody Heliosa. wymowne i przekonujące bóstewko . gamę muzyczną. VII1.powiedział. ale nie żył długo. X. 253.18. Hyginus.19.75. Diodor z Sycylii. którego matka. 1. który dotąd pokazują w mieście Kefalenitanon. Apollodoros.2. wagi i miary (niektórzy przypisują to Palamedesowi) oraż założył hodowlę oliwki. Saturnalia. Dafnis był ulubieńcem Apollina i często polował z Artemidą.# j. Zeus wręczył mu laskę herolda z białymi wstążkami i nakazał wszystkim ją szanować. Natychmiast przyjęty został do olimpijskiej rodziny. Kallimach. Tropiciele. Jedni twierdzą. gdy się upił. którzy zastąpili mu rodziców. Sofokles. Potem pomógł Hermes Trzem Mojrom ułożyć alfabet.5 pewien czas smutnymi pieśniami o swej ślepocie.3. że w Syrakuzach zaczęła bić fontanna zwana Dafnis. IX. popieranie handlu i zapewnienie podróżnikom swobody pox2iszania się po wszystkich drogach świata. Diodor z Sycylii.1.laur).1-543.a wówczas będę odpowiadał za całość wszelkiej niebieskiej własności. 277. nigdy nie będę kłamał. by łagodnie i przekonywająco wzywał zmarłych przykrywając ich oczy swą złotą laską. położyła w gaju laurowym na górze Hery. Dafnis był pięknym młodzieńcem sycylijskim. Nimfa Nomia zmusiła go. wynalazcę poezji pasterskiej. Fabulae. Dafnis pocieszał się przez . Hymn Homerycki do Hermesa. Pan nauczył go grać na fujarce. że wynaleziona przez Hermesa lira była siedmiostrunna.16.84.10. która z przyjemnością słuchała jego muzyki.26. stąd jego imię (od daphne. 3. którą nauczył sztuki wzniecania ognia szybko obracając krzesiwem.odpowiedział Zeus z uśmiechem. Hymn Homerycki do Hermesa. i spowodował.Diodor z Sycylii. boks i gimnastykę. że miała tylko trzy struny odpowiadające porom roku albo cztery.Tego się od ciebie nie oczekuje . . Następnie Trije nauczyły go.Wyglądasz mi na bardzo pomysłowe. 10. Varia historia. Hermes miał wielu synów. 51. w tym Echiona. Dał mu też okrągły kapelusz chroniący przed deszczem i złote sandały ze skrzydłami. Gdy Hermes zgodził się na te warunki. IV.2 i. herolda Argonautów. Plutarch. wynalazł astronomię. .' h. 2. Apollo zaś liczbę ich zwiększył do siedmiu. 17. do złożenia ślubu.Uczyń mnie więc swoim heroldem.j-17. które przenosiły go z miejsca na miejsce z szybkością wiatru. chociaż nie mogę obiecać. uwiodła go. .poprosił Hermes . Nomia spełniła swą pogróżkę i oślepiła kochanka. irmi. jak przepowiadać przyszłość z kamyków wirujących w zbiorniku wody. Makrobiusz. przy której składane są doroczne ofiary. Chimajra. Serwiusz o Sielankach Wergiliusza. pod karą utraty wzroku.20.20. złodzieja Autolikosa i Dafnisa. Elian. V. nadane przez pasterzy. . ojcze . V. 4. odpowiadające kwartałom roku.

literatury i sztuki. początkowo prymitywni górale z północnej Grecji. 67). została.boks gimnastyka. stąd imię Echiona (od ećhis . ponieważ wiercenie za pomocą świdra.5). jak barbarzyńscy Hellenowie przyjęli i wyzyskali w imieniu swego adoptowanego boga Apollina kreteńsko-helladycką cywilizację.ale mógł również powstać z boskiego dziecięcia przedhelleńskiego kalendarza (zob. Wynalezienie krzesania ognia przypisano Hermesowi. w materiale. muzyka. I11. 74g i 171h) oraz układu. przepowiadały one przyszłość z kamyków. Appendix Narrationum.15. satyrowie.1. Atenie pierwszej przypisano wynalęzienie kostek do wróżenia sporządzonych z kości kłykciowych (Zenobios. Białe wstążki herolda na lasce Hermesa zastąpiono później mylnie wężami. Przysłowia. jak się zdaje. na mocy którego ich zaprzestapo. Do romantycznej opowieści o Dafnisie dostarczył wątku słup falliczny w Kefalenitanon i fontanna w Syrakuzach. ale sztuka wieszczenia pozostała arystokratycznym przywilejem zarówno w Grecji. 105. boga inteligencji. Jedna z nimf nazwała Sylena autochtonem. 21. gdzie śgiewano pieśni na cześć pozbawionych wzroku zmarłych.opowieść o tym. Długoskrzydły ptak Apollina był prawdopodobnie świętym żurawiem Hermesa. którą zastali w środkowej i południowej Grecji . 44. ponieważ był on heróldem Hadesa.18).6). 2.1) . 3. i Anubisa. Mit o dzieciństwie Hermesa przetrwał jedynie w późnej postaci literackiej. z egipskiego Tota.262. Podobnie postępowali kapłani Hermesa w stosunku do Pana. Dionysiaka.i jak nauczyli się dobrych mańier. Elian. przewodnika dusz schodzących do Podziemia. stanowiącego element męski. ponieważ przejął laur od orgiastycznej boginu z Tempe (zob. 5.żmija). co również praktykowano w Delfach (Mythographi Graeci. 18.a-18.I. XIV. Trije są Potrójną Muzą ("boginią gór") Parnasu. Hermes jako bóg powstał z kamiennych fallusów.97.c 18 7g . połąćzona mitologicznie z opowieścią o tym. jest chyba sprośnym dowcipem Hómera . jak w Rzymie. albowiem kapłani Apollina stale naruszali granice terytorium Hermesa. Varia historia. 4. Apollo pokochał Dafnisa. które były lokalnymi ośrodkami przedhelleńskiego kultu płodności (zob. Tradycja najazdów przebiegłych Messeńczyków na sąsiadów w celu zagrabienia bydła (zob. to konwencjonalne postacie komiczne w dramacie attyckim (zob.muz i Ateny. miary i wagi. 24.6. Sylen i jego synowie.75) i one właśnie weszły w powszechny użytek. XXIX. astronomia oraz uprawa oliwki były przedhelI leńskie .1. 5. otoczQne prawdopodobnie gajami laurowymi. stanowiącym element żeński sugerowało magię falliczną. czyli synem Pana (Nonnos. 83. jak szybko rósł. wcześniejszego patrona wieszczenia.4 i dalej). 171.

doptóki nie otrzyma z powrotem cennych podarunków ślubnych.W towarzystwie Afrodyty? . Zebrali się bogowie.g . nawet gdyby sieci było po trzykroć więcej i wszystkie boginie miałyby mu to za złe. Afrodycie. zapytał : . ftzadko udawało się nakłonić Afrodytę. chcąc dokuczyć Hermesowi. Dejmosa i Harmonii. lecz faktycznym ojcem trojga jej dzieci. ukrył zazdrość. Hefajstos nic nie wiedział o zdradach swej małżoriki do chwili. ja dopilnuję. ale wybieram się na krótki odpoczynek na Lemnos. któxy wrócił z podróży. Helios. i skrycie przyczepił ją do łoża małżeńskiego. pozostały w domu. ale Zeus uważał. by Ares mógł zawieść . ty zajmiesz jego miejsce w sieci. jestem gotów zapłacić dług . ale o świcie stwierdzili. Oboje w doskonałych humorach udali się do łóżka.odpowi#dział ponury Hefajstos . Tylko boginie. droga moja małżonko.ale jeśli Ares nie dotrzyma słowa. by Ares w nagrodę za uwolnienie zapłacił równówartość darów ślubnych. Zeusowi. stwierdzając ponadto. Posejdon.Zgadzam się .Wybacz mi.zapytał śmiejąc się Apollo. Apollo zaś.Skoro Zeus odmawia pomocy. . który też wkrótce się zjawił. że nadzy zaplątali się w sieć i nie mogą się z niej wydostać. pośpiesznie posłała po Aresa. c. dopóty. Obaj bogowie roześmieli śię głośno.Nie miałbyś chyba nic przeciwko temu. i udając. by przypatrzyć się zakłopotanej Afrodycie. 74 18. że współczuje Hefajstosowi. kłótliwy i zawsze pijany bóg wojny. przez delikatność. by znaleźć się w sytuacji Aresa? Hermes klnąc się własną głową odpowiedział. powiedział: . która wróciła z Tracji uśmiechnięta i tłumaczyła się. iż odmówił zwrócenia darów i wtrącania się do wulgarnej kłótni między mężem i żoną. wszyscy bowiem kochali się w osobie. delikatńą jak pajęczyna. . Potem oświadczył. że Hefajstos zbłaźnił się robiąc z tego publiczną scenę. Afrodyta otrzymała ją od Zeusa.NATURA I POCZYNANIA AFRODYTY a. Rozgniewa#y Hefajstos wrócił do swej kuźni i wykuł sieć myśliwską z brązu. który na widok nagiego ciała Afrodyty zakochał się w niej. porywczy. gdy wychodziła za mąż za Hefajstosa. Fobosa.Jeśliby jednak do tego doszło.c-18.odrzekł godnie Posejdon. by użyczała swej przepaski magicznej innej bogini. . że zamieniłby się z Aresem. zobaczył ich igraszki i opowiedział wszystko Hefajstosowi.Nie dopuszczam w ogóle takiej myśli. b. prostonogi. Afrodyta nie wyraziła ochoty towarzyszenia mężowi i gdy tylko znikł jej z oczu. powiedział: . że cała historia jest tak niesmaczna. moją ulubioną wyspę. ale nie do rozerwania. Zaskoczył ich w tej sytuacji Hefajstos. że miała sprawy do załatwienia w Koryncie. która tę prze#askę nosiła. że nie uwolni swojej żony. był Ares. kulawego boga-kowala. i wezwał wszystkich bogów na świadków swej hańby. gdy pewnej nocy kochankowie zbyt długo pozostali w łóżku w trackim pałacu Aresa. jaką żywił wobec Aresa. które złożył jej przybranemu ojcu. który właśnie wstawał.

wystrojona w piękną czerwoną szatę. Pochlebiana szczerym wyznaniem Hermesa.k 75 h. że nikomu nie zdradzi. Rodosa i Herofilosa.ponieważ spałem z jedną i drugą.Z kim wolałbyś się przespać. król Dardanów. Pewnego dnia żona cypryjskiego króla Kinyrasa . gdyby Afrodyta nie osłoniła go swą przepaską i w ten sposób odchyliła tor gromu. co robi. Bogini pomściła tę obrazę powodując. gdzie odnowiła swą dziewiczość w morzu. inni jeszcze królem Tejaszem Asyryjczykiemprzechwalała się głupio. Afrodyta zaś wkrótce po urodzeniu mu syna Eneasza przestała go kochać. spędziła Afrodyta z nim noc. Chociaż Zeus nigdy nie spał ze swą adoptowaną córką Afrodytą. jeden z nich zapytał: .i poślubić Afrodytę. że Smyrna zakochała się w swoim ojcu i pewnej ciemnej nocy. iż nigdy już nie mógł stać wyprostowany.inni nazywają go królem Fojniksem z Byblos. gdy się dowiedział. ale Afrodyta pośpiesznie zamieniła Smyrnę w drzewo mirry.l d. Gdy rozstawali się o świcie. gdy Anchizes popijał ze swymi towarzyszami. gdy spał w szałasie pasterskim na troj ańskiej górze Idzie. że jest ojcem i dziadkiem nie narodzonego jeszcze dziecka Smyrny. że nie ma się czego bać i że syn ich zdobędzie sławę. kim jest.3 f. że zakochała się do szaleństwa w śmiertelniku. i zmusiła do obietnicy. a wokół brzęczały sennie pszczoły. Afrodyta zaś udała się do Pafos. Jednak wstrząs tak osłabił Anchizesa. By# nim przystojny Anchizes. który przy wszystkich powiedział. g.h-18. że nie pochwala swobodnych obyczajów Afrodyty. jak t# niektórzy utrzymują. że córka jej Smyrna piękniejsza jest od Afrodyty. że odsłonił nagość bogini. W końcu nikt nie zapłacił. raził gromem w Anchizesa i zabiłby go na miejscu. Z drzewa wypadło dziecię Adonis. ujawniła. Tak więc Ares znalazł się na wolności i powrócił do Tracji. że skoro Zeus nie . gdy jej piastunka tak go upiła. by mu darowała życie. Dogonił ją na szczycie góry. której owocem był Hermafroditos. Afrodyta odwiedziła go w przebraniu frygijskiej księżniczki.chce płacić. Priap jest ogrodnikiem i ma przy śobie nożyce ógrodnicze. i spała z nim na łożu przykrytym skórami niedźwiedzi i Iwów. że ją kocha. Zapewniła go. e. które król mieczem rozłupał na dwie części. z córką tego tam czy z samą Afrodytą? . urodziła mu dwóch synów. i w straszliwym gniewie chwycił za miecz i wypędził ją z pałacu. Kinyras odkrył później prawdę. Afrodyta. Anchizes był przerażony. który uderzył u jego stóp. kusiła go stale magia jej przepaski i w końcu postanowił upokorzyć Afrodytę powodując. To Hera obdarowała go sprośnym wyglądem dając w ten sposób do zrozumienia. Pewnej nocy.Pytanie wydaje mi się głupie . Róyvnie zadowolona z obrony Posejdona. wnuk Ilosa. weszła do jego łóżka. i błagał. że z nią spał. że nie zdawał sobie sprawy z tego. Afrodyta uległa później Dionizosowi i urodziła mu Priapa.odpowiedział nieostrożnie .4 Kilka dni później.2 Zbyteczną chyba jest rzeczą dodawać. dlaczego on miałby to uczynić. że Ares nie dotrzymał słowa wywodząc. istota dwupłciowa. ponieważ Hefajstos do szaleństwa kóchał się w Afrodycie i nie miał w ogóle zamiaru się z nią rozwodzić. Gdy Zeus usłyszał tę przechwałkę. brzydkie dziecko z olbrzymimi genitaliami.5 18. .

VII1. który zemścił się w ten sposób za krzywdę wyrządzoną mu przez Afródytę.Hymn Homerycki do Afrodyty. założycielkę Beroi w Tracji. którą miał spędzać samotnie. który polował na górze Liban. Persefona nie potrafiła oprzeć się pokusie. . królowej zmarłych. by Adonis spędzał jedynie ponurą część roku z Persefoną. że w ogóle z nich zrezygnuje. którą oddała na przechowanie Persefonie. że to Adonis. ponieważ był już jej kochankiem. VIII. że naruszone są jej prerogatywy.s j. a dusza jego zstąpiła do Tartaru.k-18. nakłoniła Adonisa.I do tego jeszcze zniewieściały! Zazdrosny Ares. rzucił się na Adonisa. że nie będzie sędzią w tak drażliwej sprawie. przybyła natychmiast do Tartaru. Był tak piękny. że Afrodyta woli teraz Adonisa od niego. 4. Diodor z Sycylu. ponieważ dzięki niej przyszedł na świat. . Eryksa. gdy zaś Persefona nie chciała go oddać.266-367. ukryła Adonisa w skrzyni. 1. 4. Hyginus. a trzecią samotnie. scholia do Apoloniusza z Rodos. Niektórzy uważają. a nie Dionizos. natomiast jej towarzyszył w miesiącach letnich. a mianowicie miłość. gdy przędła na wrzecionie. by schowała ją w jakimś ciemnym kącie. i przebił go kłem na oczach Afrodyty. Z Adonisem miała jednego syna. Podzieliła więc rok na trzy równe części. że dzikiem był sam Apollo.3 ciela cypryjskiego miasta Golgoj. Fabulae. był ojcem jej syna. Pewnego razu Afrodyta. że wyjęła go ze skrzyni i wychowała w swoim pałacu.932. Aresowi. Persefonie odmówił należnej jej części i nie usłuchał wyroku. Mojry wyznaczyły Afrodycie tylko jeden boski obowiązek. Nosząc cały czas swą przepaskę.31. by odpocząć od miłosnych wymogów nienasyconych bogiń. prosząc. Sielanki.105-107.e 1. 2. ponieważ uwolniła go ze skrzyni .2. i zagroziła. by odstąpił jej tę część roku. IX. Pauzaniasz.6. chcąc wzbudzić zazdrość Adonisa. założy- 18. 45-200. Pewnego dnia Atena przyłapała ją niespodziewanie. że Afrodyta również chce się przespać z Adonisem. oświadczył. Zeus przystał na to wspaniałomy#lnie. Afrodyta. i przekazał ją niższej instancji.krzyczała. . Skrzywdzona Persefona udała się do Tracji i opowiedziała swemu dobrodziejowi. przemieniony w dzika. Homer. 24 3. Afrodyta przeprosiła ją i odtąd już nigdy nie tknęła się pracy. dowiedziawszy się o tym. Golgosa.Zwyczajny śmiertelnik! . Niektórzy jednak twierdzą. Teokzyt.9 1. Priapa. Persefona zaś. że Persefona i Afrodyta mają równe prawa do Adonisa .ale Adonis powinien otrzymać krótki coroczny urlop. w której sądowi przewodniczyła muza Kaliope. Wyrok Kaliope brzmiał. Z krwi Adonisa wyrosły anemony. Afrodyta z płaczem udała się do Zeusa i prosiła. spędziła.żałując śwego postępku. scholia do Ód pytyjskich Pindara. Jedną miał spędzać Adonis z Afrodytą. Odyseja. Zeus wiedząc.Afrodyta. i. 94. by odebrać Adonisa. Afrodyta nie postąpiła uczciwie.' k. otworzyła skrzynię i znalazła Adonisa. kilka nocy z Brutesem Argonautą w Lilybaeum (dziś Marsala) i powiła mu syna. króla Sycylii. oraz córkę. drugą z Persefońą. I. Złożyła skargę. Beroe. zwróciła się do Zeusa.

8. Priap powstał z prymitywnych drewnianych wizerunków fallicznych. gdzie indziej nosiła imię Melajnis ("czarna"). Ptolemeusz Hefajstionos. Sparcie. Mitologia.1).83.Apollodoros. i 74. (zob.3-18. Serwiusz o Eneidzie Wergiliusza.10.710. chodziły ubrane w tę sieć podczas wiosennego karnawału.100.306. LV. Inne sanktuaria Anchizesa pokazywano w Arkadii i w Troadzie. Teogonia. Androfonos ("mężobójczyni"). Grusza była poświęcona Herze.9 77 Ajgesta w pobliżu góry Eryks (Dionizjusz z Halikarnasu. Tzetzes. Jej kapłanki. 24a).3-4.164. 6. należała początkowo do niej jako bogini morza (zob. wyniósł swego ojca z płonącej Troi (zob. I. i dlatego według Wergiliusza miał umrzeć w pobliskim miasteczku Drepanon i zostać pochowany na górze (Eneida. jako głównej bogini Peloponezu. powierzając ją męskiej opiece i uważając jej uroczyste orgie seksualne za nierozważne zdrady małżeńskie. Stąd lubiące wrzos pszczoły i czerwona szata podczas jej miłostki z Anchizesem na szczycie góry. I11. W sanktuarium Afrodyty na górze Eryks odsłonięto złoty plaster pszczeli. Mit o Kinyrasie i Smyrnie jest najwidoczniej wzmianką o historycznym okresie. i ekstatyczne samokastrowanie się jej kapłanów dla uczczenia pamięci jej kochanka Attisa (zob. 64. W Atenach zwano ją "najstarszą z Mojr" i "siostrą Erynii"."grusza"). 203-204. że miłość uprawia się najczęściej nocą.111. noszącej w związku z tym imię Apia (od apios. Nonnos. 4. Hezjod.8. zdaje się.4. scholia do Sielanek Teokryta. które wydają się niezgodne z jej urodą i miłym usposobieniem. O Likofronie. które Pauzaniasz pomysłowo tłumaczy tym. Hyginus. Jako Bogini Śmierci w Życiu Afrodyta zdobyła szereg tytułów. którego sanktuarium znajdowało się w mieście 18. 759). II. 2). 2. Zabijała świętego króla. 5. 7.5. W najwcześniejszej wersji mitu Anchizes ginął. w późniejszych jednak udawało mu się uratować życie. 92h). który miał być wotywną ofiarą Dedala.Serwiusz o Sielankach Wergiliusza. 831. 9. podobnie jak w wilię Święta Majowego robiły to kapłanki norweskiej bogini Holle lub Gode. Epitymbria ("grobowa"). IV. XXIV.53).7 i Fabulae. w którą Hefajstos schwytał Afrodytę. Skotia ("ciemna"). 649. Anchizes jest w istocie synonimem Adonisa. Jego imię utożsamia Afrodytę z Izydą. 89. 79. Późniejsi Hellenowie pomniejszali znaczenie Wielkiej Bogini świata śródziemnomorskiego.Apoloniusz z Rodos. kiedy to .18. który święte Palladium przywiózł do Rzymu. Astronomia.1. X. Uczyniono zeń syna Adonisa ze względu na miniaturowe "gaiki" składane w ofierze podczas jego świąt. 3. 168c). Hymny orfickie. jak nabożny Eneasz. której małżonek Ozyrys został skastrowany przez Seta pod postacią dzika. 58. Afrodyty Frygijskiej z góry Idy. IV. będącej przez długi czas najwyższym bóstwem w Koryncie. podobnie jak królowa-pszczoła zabija trutnia wyrywając mu organy płciowe.6). by uprawdopodobnić opowieści o tym. 1. Anchizes był jednym z wielu świętych królów rażonych obrzędowym gromem po związku z Boginią Śmierci w Życiu (zob. jako królowej pszczoły. Opisana przez Homera sieć. Diodor z Sycylii.914-919. 251. gdy uciekał na Sycylię (zob. Tespiach i Atenach. 274-281. według Plutarcha. który spółkował z nią na szczycie góry.14. pod którymi odbywały się orgie dionizyjskie. XV. Dionysiaka. 3. II. stąd również kult Kybele. Fulgencjusz. a nawet. Afrodyta Urania ("królowa gór") lub Erycyjska ("wrzosu") była boginią-nimfą letniego przesilenia.

jak w Sparcie lub Delfach. jak Dionizos. Ares. który pojawiał się pod postacią dzika . gdy zabił Ozyrysa. 65. Afrodyty. 8.1. uniemożliwiając w ten sposób innemu książęciu poślubienie jej i odebranie mu królestwa (zob. nominalnie swą córkę. podobnie jak wiele innych postaci mitycznych . czy też jak Finn mac Cool. jak w Atenach i Tebach. odpowiadają tym przejściowym fazom rozwoju społecznego. W Syru. pochodzący z Tracji. Brodate boginie. czyli kobieta z brodą. i po to. Karmanora z Lidu (136b) oraz irlandzkiego herosa Diarmuida.1#m właśnie tłumaczy się różnica między wyrokiem wydanym przez Zeusa. gorętsze niż zazwyczaj uczucia i pełniejsza harmonia panowały w państwie prowadzącym wojnę. 6.święty król w społeczeństwie matrylinearnym postanowił przedłużyć zwyczajowy termin swego panowania.mirra była znanym powszechnie lubczykiem . arkadyjskiego Ankajosa (zob. poświęcony był bogini porodów. Kozioł i Wąż (zob.podobnie jak Set.136. Lew zaś. należał do bogini miłości. gdy zabił Diarmuida. zwanej w tym wypadku Smyrną. Hyginus uważa Kinyrasa za króla Asyrii (Fabulae. Przemiany. jak i dziś.). Hermairoditos. Krew Tammuza jest alegorycznym oznacżeniem anemonów. X.500 i nast."pan") jest grecką wersją syryjskiego półboga Tammuza. Dzik zabił Tammuza. od których po zimowych deszczach okrywają się czerwienią stóki góry Libanu. Persefony. by zachować swe urzędowe prerogatywy lub też by nobilitować dzieci zrodzone z ojca-niewolnika. Krople żywicy ściekające z krzewu mirry były łzami za nim przelanymi (Owidiusz. 75.dowodzi orgiastycznego charakteru obrzędów ku jego czci. jasną połową rządził święty król. Gdy jednak rok został podzielony. 19. W pierwszej chwili Harmonia wydawać się może dziwnym imieniem dla córki Afrodyty i Aresa. emblemat części środkowej.4) i noszącym sztuczne piersi. święto żałobne ku czci Tammuza. hermafrodyt miał oczywiście dziwacznego odpowiednika fizycznego. Uczynił to poślubiając uroczyście młodą kapłankę. przedzielony zrównaniami dnia z nocą na modłę wschodnią. Androgyne jest matką przedhelleńskiego klanu. Podobnie jak Androgyne. na przykład cypryjska Afrodyta.2).). 58) może dlatego. a tym. był młodzieńcem o piersiach przypominających kobiece i miał długie włosy. nie mającej nic wspólnego z Adonisem. upodobał sobie wojenkę dla samej przyjem- . W Grecji kalendarz ten został zastąpiony przez rok złożony z dwóch pór. która miała panować przez następną kadencję. i bogowie o cechach kobiecych. 9. kreteńskiego Zeusa. który uniknął przejścia do systemu patriarchalnego. w czasie których rządzili kolejno Lew. Dzik ten był bodajże równocześnie lochą z kłami w kształcie półksiężyca. który wydała Kaliope. ale jako koncepcje religijne oboje wywodzą się z przejścia od matriarchatu do patriarchatu. obchodzono w Byblos każdej wiosny. Adonia. Wąż. samą boginią jako Persefoną. ducha powracającej co roku do życia roślinności. Hermafrodyt jest świętym królem sprawującym władzę w zastępstwie królowej (zob. Adonis (fenickie adon . bądź też przesileniami na modłę północną. Narodzenie się Adonisa z krzewu mirry . 7. syn Afrodyty. że stamtąd pochodzi kult Tammuza.a-19. ciemną zaś jego bliźniak lub rywal. przybierała fałszywą brodę. należał do bogini śmierci. jak to czyniono w Argos.2 19 NATURA I POCZYNANIA ARESA a. emblemat pierwszej części. Kozioł. emblemat części ostatniej.Ozyrysa. ale wtedy. Azji Mniejszej i Grecji święty rok bogini dzielono niegdyś na trzy części.157e).

Areia zaś jest jednym z tytułów Ateny. Innym zaś razem Herakles napędził mu strachu i zmusił do ucieczki na Olimp. Atena. Mit w istocie nawiązuje do zgwałcenia Demeter przez Posejdona i odnosi się do podbicia Aten przez lud Posejdona oraz upokorzenia przezeń bogini (zob.ności wojowania. którzy zginęli w okrutnych wojnach. syna Posejdona. 2. ale Hałirrotios może być tylko synonimem Posejdona. Ateńczycy nie lubili wojny. Raz też pokonali go olbrzymi synowie Alojosa. na którym sprawa się toczyła. oboje walczą to po jednej. I. Apołlodoros. Hestia słynie z tego.2 20 79 NATURA I POCZYNANIA HESTII a. którą Halirrotios chciał zgwałcić. 16. Został jednak zmodyfikowany ze względów patriotycznych i połączony z łegendą o jakimś dziwnym procesie o zabójstwo.2. ponieważ oni wojnę uważali za rozrywkę. bawiąc się masakrowaniem ludzi i plądrowaniem miast. ' 1. że nigdy nie stanął przed sądem jako powód i raz tylko był pozwany. Ares gardzi procesowaniem się do tego stopnia. Był to pierwszy wyrok sądowy w sprawie o morderstwo. a wzgórze. 20.7. i gardzili Trakami jako barbarzyńcami. gdy bogowie oskarżyli go o rozmyślne zabójstwo Halirrotiosa. Pauzaniasz. która oczywiście potwierdziła słowa ojca. chyba że prowadzili ją w obronie wolności lub z jakiegoś równie ważnego powodu.14. dwukrotnie pokonała go w bitwie. sąd go uniewinnił.21. a jego siostra Eryda zawsze nastręcza do niej okazji rozpuszczając plotki i zaszczepiając zazdrość. którzy zamknęli go w brązowej beczce. że jedyna spośród Olimpijczyków nigdy nie bierze . z rodu Kekropsa. Tłumaczył się. Ponieważ jedynymi świadkami zajścia byli Ares i Alkippe.a . Ares nie zawsze odnosił zwycięstwa. skąd dopiero po trzynastu miesiącach.20. to po drugiej stronie. na wpół żywego. Ałkippe zaś synonimem bogini o głowie kobyły. od Zeusa i Hery do ostatniego z bogów. nosi odtąd nazwę Areopagu. b. tak jak dyktuje im chwilowy kaprys. które żywią dla niego przewrotne uczucia. że działał w obronie swej córki Alkippe. znacznie dzielniejsza od niego. W rełacji Pauzaniasza o morderstwie Halirrotios zdążył już zgwałcić Alkippe. Nienawidzą Aresa wszyscy nieśmiertelni koledzy. 1.111. z wyjątkiem Erydy i Afrodyty. Rodzeństwo nie darzy nikogo swymi względami. "Areopag" oznacza prawdopodobnie "wzgórze przejednującej bogini". uwolnił Hermes. oraz chciwego Hadesa z radością witającego śmiałych młodych wojowników.3).

21-30. jego bogini.68. ani płomieni i stanowiło naturalny ośrodek zebrań rodzinnych lub klanowych. V. najbardziej litościwą oraz tą. Diodor z Sycylii. przestraszyła go i zmusiła do komicznej ucieczki. gdzie rodzina została podporządkowana państwu .2 . Hestię otacza powszechny szacunek nie tylko dlatego.:i19 i nast. która znalazła się pod ochroną domowego lub publicznego ogniska. VI. uważane również za ołtarz ofiarny. Ma on 11 1/4 cala wysokości oraz 15 1/2 cala szerokości. którzy do niej zwracają się z prośbą o opiekę. pępek widniejący na greckich wazach. ponieważ zachowała pokój na Olimpie. stos żarzącego się węgla drzewnego. Był to najwygodniejszy i najbardziej oszczędny sposób ogrzewania w czasach starożytnych. 2. przykryty białym popiołem dla zachowania ognia. że pozostariie na zawsze dziewicą. 3. Ale w tej samej chwili głośno zaryczał osioł. zapala się je od nowa za pomocą krzesiwa. gdy wszyscy uczestnicy zasn#li najedzeni. 2. która wynalazła sztukę budowania domóv". Starożytny anikoniczny biały wizerunek Wielkiej Bogini. Pewnego razu pijany Priap próbował zgwvałcić ją na wiejskiej zabawie. Próba gwałtu podjęta przez Priapa jest anegdotycznym ostrzeżeniem przed świętokradczym naruszaniem praw kobiety-gościa. uosabiała bezpieczeństwo osobiste. że jest boginią najsprawiedliwszą. krzyknęła. Na tym świętym przedmiocie. odrzucała wszelkie zaloty miłosne bogów.udziału w sporach lub wojnach. który przetrwał ruiny sanktuarium. Nawet osioł.2 c. * l. po zdetronizowaniu bowiem Krońosa. Poświęcony jest jej ogień i jeśli kiedykolwiek ogziisko wygasa. przysięgła na głowę Zeusa. Hestia zaś. Fasti. przedstawiał. gdy Posejdon i Apollo zjawili się u niej jaka rywalizujący zalotnicy. Wdzięczny Zeus w nagrodę zapewnił jej pierw szy dar wszelkich publicznych ofi#rowańl. że jest najbardziej łagodną mieszkanką Olimpu. 35. w której wzięli udział bogowie.d rzekomy środek świata. rozpowszechniony w całej wschodniej części świata śródziemnomorskiego. Ognisko takie nie wydzielało ani dymu. czy to przypadkowo.21. wypisane jest imię Matki Ziemi. oznaczający 20. Hymn Homerycki do Afrodyty. Podobnie jak Artemida i Atena. W Delfach stos węgla drzewnego umieszczano w wapniu do użytku poza domem i tego rodzaju ognisko przekształciło się w omphalos. lecz i dlatego. Hestia jest boginią domowego ogniska i w każdym prywatnym domu i gmachu państwowym chroni tych. Ośrodkiem życia greckiego .nawet w Sparcie. Hestia się obudziła. czy też na znak żałoby. gdy Priap się do niej zbliżał.3 1.4).było ognisko domowe. jak się zdaje. że te trzy bóstwa były czczone razem w Delfach. głośno ryczy o zbrodniczym szaleństwie Priapa. kształt . tytanów i innych. szczęście i święty obowiązek gościnności. Owidiusz. Historia o propozycjach małżeńskich Posejdona i Apollina wywodzi się prawdopodobnie z faktu. b. symbol pożądliwości (zob.

że niegdyś jęczmień. 21 NATURA I POCZYNANIA APOLLINA a. Znaleziska te spotyka się na Peloponezie. trójkątne. Nie spodobało mu się tam. Apollo zadał Pytonowi okrutne rany. by dopełnić jakiegoś osobistego obrzędu. Pyton uciekł do wyroczni Matki Ziemi w Delfach. d. Matka Ziemia doniosła o tym występku Zeusowi. Pana. syn Zeusa i Leto. by zdradził mu sztukę przepowiadania przyszłości.l b. biało i czarno . W czasach #lasycznych Pytia miała przy sobie kapłana-pomocnika który wprowadzał ją w trans paląc ziarna jęczmienia. które natychmiast dostarczył mu Hefajstos.3). W sanktuariach kreteńskich i mykeńskich znaleziono liczne chochle. Modlitwy jej przerwał olbrzym Titios usiłując ją zgwałcić. Po powrocie do Grecji wyszukał Apollo cieszącego się złą sławą koźlonogiego boga arkadyjskiego. zażądał łuku i strzał. konopie i laur kładziono na gorący popiół stosu węgla drzewnego. 90. w kształcie liścia. ale ustanowił również ku czci Pytona Igrzyska Pytyjskie. gdzie obrzędu dopełnił król Karmanor.to znaczy w kolorach księżyca (zob. Zemstętęuznał 21. gdzie gnieździł się wróg jego matki. a kapłanki zatrzymał u siebie na służbie. Nie stropiony tym wszystkim Apollo zlekceważył rozkaz Zeusa i zamiast do Tempe. Opuściwszy Delos udał się wprost na górę Parnas.które mogły być używane do poprawiania paliwa świętego ognia. Jest jednak rzeczą prawdopodobną. na Krecie i na Delos. Temida karmiła go nektarem i ambrozją.i rozmiary ogniska potrzebnego do ogrzania wielkiego pokoju. na których miał za pokutę przewodniczyć. konopi i lauru nad lampą oliwną w zamkniętym pomieszczeniu.d-21. sporządzone z kamienia lub glinyniektóre noszą ślady wysokiej temperatury . i nakłonił go.2 c. urodził się po siedmiu miesiącach ciąży.j . co jest prostszym i skuteczniejszym sposobem wytwarzania narkotycznych oparów (zob. po czym tłumaczył wypowiadane przez nią słowa. udał się w towarzystwie Artemidy na obrzęd oczyszczenia do Ajgilai. Zagarnął następnie wyrocznię delficką. a gdy zaświtał czwarty dzień. Delfiny. więc pożeglował do Tarraj na Krecie. 51b). przybiegli na miejsce i zabili olbrzyma gradem strzał. wąż Pyton. mieście nazwanym tak ku czci jego małżonki. Apollo. Na jednym ze stołów pochodzącym z grobowca w Zafer Papoura w pobliżu Knossos był jeszcze stos węgla drzewnego. Stos węgla drzewnego układano niekiedy na okrągłych trójnogich stołach glinianych. który nie tylko kazał Apollinowi udać się do Tempe na obrzęd oczyszczenia. ale Apollo i Artemida usłyszeli krzyki. ale bogowie rosną szybko. Na wieść o tym Leto z Artemidą przybyły do Delf i tam Leto usunęła się do świętego gaju. lecz odważny Apollo wtargnął za nim do środka san#tuarium i tam zgładził go nad świętą szczeliną. malowanych na czerwono.

Marsjasz chodził po Frygii w orszaku Kybele radując muzyką chłopów. Następnie zabił Apollo satyra Marsjasza. z Arią Miletosa. ojciec Titiosa. a Marsjasz zachował się niemądrze nie zaprzeczając. a z Kyrene Aristajosa. jak wydać wyrok na rzecz Apollina. Obróć go grając i śpiewając równocześnie. W Tartarze rozciągnięto #itiosa i poddano torturom. Niewinną ofiarą klątwy został Marsjasz. z Koronis Asklepiosa. Zdawało się. Następnie Apollo odniósł drugie zwycięstwo w zawodach muzycznych. g. trzody ojca na górze Ojta. wystraszył hamadriady i ją posiadł. Gdy sobie uprzytomniła.j-21. Poszła więc sama do lasu frygijskiego. ale później prżekazał to zajęcie Hermesowi.Rzucam ci wyzwanie. przemienił się w syczącego węża. Wówczas pozornie łagodny Apollo okrutnie zemścił się na Marsjaszu zdzierając z niego żywcem skórę i przybijając ją do sosny (niektórzy mówią. który wyzwał go na zawody. flet sam zagrał natchniony wspomnieniem muzyki Ateny. spłodził dzieci z wieloma nimfami i śmiertelnymi kobietami. f. stanęła nad strumieniem i zagrała na flecie przypatrując się swemu wizerunkowi w wodzie. ża nabożny uczynek. gdy Apollo zawołał do Marsjasza : .Zeus. Zwycięzća miał prawo ustalić dowolną karę dla pokonanego. Do jego obowiązków należało również strzeżenie trzód i stad. Znalazł flet i ledwie przyłożył go do warg. a dwa sępy żarły jego wątrobę. Ciało zajęło powierzchnię co najmniej dziewięciu akrów. i oto Marsjasz został pokonany. Zrób ze swoim instrumentem to. którzy o niczym nie wiedzieli. Chociaż Apollo nie chciał się krępować więzami małżeńskimi. Marsjasz się zgodził. że muzom nie pozostało nic innego. Tego oczywiście z fletem zrobić nie można. że sam Apollo na swej lirze nie potrafiłby piękniej muzykować. Tym razem pokonał Pana. jak śmiesznie wygląda z sinymi i nabrzmiałymi policzkami. Z Ftią na przykład spłodził Dorosa i jego braci. co ja zrobię ze swoim. hamadriad. jak do tego doszło. Wołali. że do platanu). chociaż wyglądało na to. które bogowie hodowali w Pierii. mocno przybijając do ziemi jego ręce i nogi. którym przewodniczył król Midas. dlaczego Hera i Afrodyta śmieją się cicho zasłaniając twarze dłońmi. Uwiódł również nimfę Dryope.5 i. Wywołało to oczywiście gniew Apollina.3 e. A oto. Apollo przybrał kształt ## ' ' sů #w # g2 21.4 h. rzuciła flet i obłożyła klątwą każdego. u#znia bogini Kybele. którym wszystkie nimfy się bawiły. Apollo zaś na sędziów powołał muzy. kto instrument weźmie do ręki. z muzą Talią korybantów.s j. że jej gra sprawia przyjemność pozostałym bóstwom. że zawody nie będą rożstrzygnięte. oba bowiem instrumenty spodobały się muzom. a gdy Dryope wzięła go na kolana. Skóra ta wisi teraz w jaskini. z której wypływa rzeka Marsjasz. Odtąd został bogiem muzyki i stale przygrywał bogom podczas uczt na swej siedmiostrunnej lirze.n żółwia. Początkowo nie mogła zrozumieć. Pewnego dnia Atena zrobiła sobie podwójny flet z kości rogacza i grała na nim podczas uczty bogów. Apollo natomiast obrócił swą lirę i śpiewał tak piękne hymny ku czci bogów olimpijskich. Urodzi- . która strzegła w towarzystwie swych przyjaciółek.

doradził nimfom górskim. Inny znowu przypadek zdarzył się pięknemu Hiacyntowi. córkę rzeki Penejos z Tesalii. gdy syn Apollina. ośmielił się wskrzesić zmarłego człowieka odbierając w ten sposób Hadesowi podda#:zego. pierwszy z bogów opanowany tego rodzaju namiętnością. Z ust jego nie schodziły takie maksymy jak: "Poznaj śiebie samego" i "Wszystko z umiarem". kapłankę Matki Ziemi. która jednak pozostała wierna swemu mężowi.głosu i umiejętności gry na harfie. który Apollo miał odsłużyć zajmując się owczarnią króla Admetosa z Terai.9 m. Natychmiast wyszło na jaw przebranie Leukipposa i nimfy go rozszarpały. Słysząc jego przechwałki. Gdy jednak ją dopadł.lo n. złośliwie im o tym doniósł. i gdy pewnego dnia bóg uczył chłopca rzucania dyskiem. wiedząc o tym dzięki sztuce wieszczenia. że potrafi śpiewać piękniej niż muzy. Po tej nauczce nabrał rozumu i odtąd głosił umiar we wszystkim.ła mu Amfissosa. Apollo usłuchał Leto i nie tylko odsłużył pokornie wyrok. w którym zakochał się nie tylko poeta Tamyris .u-21. w którejů Dryope była kapłanką. księciu spartańskiemu. Sprowadził muzy z ich siedziby na górze Helikon do Delf. która w mgnieniu oka porwała ją na Kretę. gotów był zesłać Apollina ńa zawsze do Tartaru. Raz tylko ściągnął na siebie Apollo gniew Zeusa po słynnym spisku mającym na celu zdetronizowanie Ojca bogów. Z krwi Hiacynta wyrós# kwiat hiacynt. Zeus zabił piorunem Asklepiosa. Znana tam była jako Pazyfae. którego opętała obłędna zazdrość o Apollina. zabił cyklopów. rozwścieczony stratą swych płatnerzy. by kąpały się nago i w ten sposób się upewniały. mszcząc się. że zalecając się do Dafne Apollo nie uległ nagłemu impulsowi. Hades naturalnie złożył skargę na Olimpie. Apollo nie zawsze miał szczęście w miłości.' k. Leukipposa. który przebrał się za dziewczynę i brał udział w górskich igraszkach Dafne. lekarz Asklepios. Innym razem ścigał nimfę górską Dafne.s 1. by się pocieszyć. aż pewnego dnia wykradły ją hamadriady. Dodać trzeba. one zaś natychmiast pozbawiły Tamyrisa wzroku. Lecz Hiacynt podbił również serce Wiatru Zachodniego. wezwała Matkę Ziemię. Ka#hał się w niej od dawna i spowodował śmierć swego rywala. Zeus. a z liści tego drzewa uplótł Apollo wianek. ale Leto wstawiła się za nim prosz#c o wybaczenie i obiecując. Było to wtedy. Matka Ziemia pozostawiła zamiast niej drzewo laurowe. Apollo lekceważył Tamyrisa jako rywala. Wiatr Zachodni przechwycił dysk w powietrzu i zabił nim Hiacynta trafiając go w głowę.ale i sam Apollo. Apollo. syna Ojnomaosa. poskromił ich dzikie szaleństwa i przewodził im w ceremonialnych i strojnych korowodach.12 ů . Apollo zaś. że Apollo się poprawi. na którego płatkach można o#dxialeźć pierwsze litery jego imienia. Wyrok zmniejszony został do roku ciężkich robót.pierwszy mężczyzna zalecający się do osoby tej samej płci . lecz obdarzył jeszcze Admetosa wielkimi łaskami. a zamiast niej pozostawiły topolę.3 83 o. że są wyłącznie w kobiecym towarzystwie. Razu pewnego próbował wykraść Idasowi Max`pessę.ll 21. Założył on miasto Ojtę i wystawił swemu ojcu świątynię.

36. III.1. Elian. Homer. Diodor z Sycylu. 32. Plutarch. Plutarch.4.1. X.7. Pauzaniasz.4.576 i nast.89. 203. cit. Horus mścił się na Secie za to.30. Odypytyjskie. II1. Homer.1. I. Pauzaniasz. 603. Rozmowy bogów.115 . Hyginus. loc. Erotica. Lukian. greckim Setem (zob. 2. co utożsamia go z "dziecięciem Horusem". Świętego króla składał w ofierze podczas zimowego i letniego przesilenia jego bliźniak-zastępca.10. drugi mitograf watykański.90 i nast.3. 6. Plutarch. II. Hyginus. O wyroczniach pytyjskich. 11.3.50-55) uważał ich za Libijczyków.1.16.7. III. i obejmował również Ateny. IV.3. Fabulae.Hera bowiem była Matką Ziemią. cit.10. którego zwycięstwo nad wrogim Setem święcili co roku Egipcjanie pędząc nad przepaścią dzikie osły (Plutarch.3-21. X. Dlaczego milczą wyrocznie.300-306. 3.6. loc. Owidiusz.lb.3. Homer.191. 10. 2. że zamordował jego ojca.17. Fabulae. Varia historia.4.5. Stefan z Bizancjum pod hasłem "Dryope". III. Historia naturalna. II. Delo# było ośrodkiem tego hyperborejskiego kultu. Mit otrzymał jednak wydźwięk polityczny: Hera wysyła przeciw Leto Pytona. Pliniusz. Hyginus. X. ale był również bogiem Hyperborejczyków (. XVI. Apollodoros. Tzetzes. Apollodoros.1.6. Mit o Pytonie ścigającym Leto odpowiada mitowi o pościgu Seta za Izydą (podczas siedemdziesięciu dwu najgorętszych dni roku).325 i nast.58-59. Pyton jest ponadto utożsamiany z 'Ij#fonem.2). Agis. Apollodoros. U Hyperborejczyków składał Apollo hekatomby z osłów (Pindar.. którego wcieleniem był Horus.2. Ksenofont. 9. I.11. jak się zdaje.14. Iliada. l. który. Apollodoros. Anabaza. Izydę. Fabulae.3. I. 12. I1.706. 7. Parthenios.595-600. którego urodziła partenogenicznie na złość Zeusowi (Hymn Homerycki do Apollina. Apollo zaś pr 84 21.603-604. VIII.1. 12. Wydaje . Hyginus. I.1. Pauzaniasz. 12.20. 5. 165. Apollodoros. Hyginus. II. Problemy greckie.3 i X.71. których Hekatajos niedwuznacznie utożsamiał z Brytyjczykami (Diodor z Sycylu. 8. 14. Ozyrysa.17. Historia Apollina jest pełna niejasności. 55. lliada.2. Plutarch. a na północny zachód dQ Brytanii. O Izydzie i Ozyrysie.2.140. Problemy greckie.47).4. ukochanego przez boginię potrójnego księżyca. Fabulae. bogini znanej w południowej Palestynie jako Lat (zob. scholia do Apoloniusza z Rodos. chociaż Pindar (Odypytyjskie. 4. IX.3. 1.).3. Diodor z Sycylii.Il I. Hyperborejski Apollo jest w istocie greckim Horusem.1. Apollodoros. 3. IV. 6. l. Przemiany. Fabulae.15. czyli Lat.5.8 zabiciu Pytona (i prawdopodobnie jego małżonki Delfiny) zagarnia wyrocznię Matki Ziemi w Delfach . XI. docierał na południowy wschód do Palestyny i Nabatei. O Likofronie.1) w Hymnie Homeryckim do Apollina i przez scholiastę Apoloniusza z Rodos. Pindar. 305). świętego króla.7. Państwa objęte tym kultem stale wymieniały wizyty (Diodor z Sycylu. Odyseja. Apollqdoros. czyli Delfiną w jej profetycznym aspekcie. Grecy uważali go za syna Leto.1. Pauzaniasz. 9. Pauzaniasz.4. III. Antoninus Liberalis. ).3. Homer.Ludzi spoza Wiatru Północnego").1. Hymn Homerycki do Apollina.7.9. Iliada. X. 30).15.

Jego pościg za nimfą górską Dafne.bądź też zdejmowania całej kory z gałęzi olchy na fujarkę pasterską. 5. Z relacji Plutarcha wynikałoby. Mit o Hiacyncie w pierwszej chwili robi wrażenie sentymentalnej opowieści służącej do -wyjaśnienia znaku na greckim hiacyncie (zob. 25.podobnie jak Atena pozbawiła Pallasa jego magicznej egidy (zob. co za tym idzie. podobnie jak to ma miejsce z uwiedzeniem przez niego Arii. Ukrycie się pod postacią żółwia jest wzmianką o lirze. Rodos. podobnie jak kanaanickiego boga leczenia.Apollo przejął laur i odtąd jego liście mogła żuć jedynie Pytia. hyperborejskim Horusem. którzy otaczali go specjalną czcią. Emblematem Sminteusa ("mysi"). inny "grób Hiacynta" stał się podstawą tronu Apollina. 42d). zastąpienie w tych okolicach instrumentów dętych instrumentami strunowymi. 22.1). że Apollinowi nie udało się zagarnąć messeńskiego sanktuarium bogini zboża w postaci lochy (zob. Apollo uważany był za protoplastę doryckich Greków i Milezyjczyków. Korybantów. któremu poświęcona była topola (żob. tancerzy biorących udział w obchodach zimowego przesilenia. W Delfach najeźdźcy zabili świętego wieszczego węża . podobnie jak w Figalu (zob. 8. Nieudany zamach na Marpessę ("chwytającą") upamiętnia. od czego wstrzymało się jedynie chłopstwo. Brygidy. rozszarpywanym co roku przez dzikie kobiety. ale zdobyły jej główne wieszcze sanktuaria. 7. Brigit była patronką wszystkich sztuk.2). '159. gdzie bogini Dafojne ("krwawa") była czczona przez kolegium orgiastycznych. 30). 74. jak się zdaje. Zakusy olbrzyma Titiusa na Leto dowodziłyby nieudanego powstania górali z Fokidy przeciw najeźdźcom.2 i 51. Apollo był już 21. że jest ona jesiennym aspektem bogini. zwanego również Narcyzem (zob. 9a) . może być utożsamiona z hyperborejską potrójną boginią Brigit. 165j i 2). 16. 4.5). I). VIII. odnosi się widocznie do helleńskiego podboju Tempe."marnieję. Kara Marsjasza może odnosić się do rytualnego odzierania ze skóry świętego króla . nie różniąca się niczym od Leto. gdzie boginię księżyca zwano Pazyfae (zob. którego kult wprowadzony został w mykeńskiej Grecji i którego imieniem nazwano późny miesiąc letni Hyakintios na Krecie.2)i przejęli wyrocznię w imieniu swego boga Apollina Sminteusa.2). była mysz lecznicza. mieście mykeńskim. schrystianizowaną następnie w postaci św. Zwycięstwa Apollina nad Marsjaszem i Panem upamiętniają helleński podbój Frygii i Arkadii i. Najeźdźcy przystali na to. czczonym przez ich sojuszników. Eszmuna.1 i 150. zwano dziećmi muzy Talii i Apollina. gdzie napotkały opór przedhelleńskich czcicieli Bogini Ziemi.4). Bogini księżyca Brizo ("kojąca") z Delos. Uwiedzenie Dryope na górze Ojta przez Apollina upamiętnia bodajże lokalne zastąpienie kultu dębu przez kult Apollina. które kąpały się w celu oczyszczenia po dokonaniu tego morderstwa. żujących laurowe liście menad (zob. by utożsamić go z Apollinem. 6. ponieważ olchę personifikowano jako boga lub półboga (zob. Imię Ftii (od phthio. 28. którą kupił od Hermesa (zob. Apollo zaś poszedł za jej przykładem.podobny wąż przebywał w Erechtejonie w Atenach (zob. córką rzeki Penejos i kapłanki Matki Ziemi. Kos. gdzie znajdował się jego grób jako herosa (Polibiusz. że po zniesieniu tego kolegium kapłanki uciekły na Kretę.4).8-22. 88e) .17d). Dorycki Apollo przywłaszczył sobie imię Hiacynta w Tarencie. że niektóre plemiona północnohelleńskie w sojuszu z Trako-Libijczykami dokonały inwazji na środkową Grecję i Peloponez. Daiojne w Tempe miała zapewne głowę kobyły. ponieważ był bogiem muzyki. Służba Apollina u Admetosa w Ferai może być reminiscencją historycznego faktu: upokorzenia kapłanów Apollina za dokonanie masakry przedhelleńskiego cechu kowali znajdującego się pod opieką Zeusa. 46. w Amyklaj zaś. 85. więdnę") świadczyłoby o tym. odnosi się jednak do kreteńskiego herosa-kwiatu Hiacynta (zob.b . jego kapłanki zaś zachowały swe funkcje. a nie przedtem (zob.się rzeczą pewną. fakt. Dla uspokojenia nastrojów w Delfach ustanowiono doroczne igrzyska pogrzebowe ku czci zmarłego herosa Pytona. I i 57. Terze i w Sparcie. Leukippos ("biały koń") był świętym królem miejscowego kultu konia.

Artemidę. i Apollina. jakie chciałaby dostać od niego prezenty. filozofią. Cycero rozróżnia ponadto Apollina. syn Leto. Przypomina również doroczne ofiary Bouphonia w Atenach. Chłopak udawał się do Tempe niewątpliwie dlatego. I2.. 9. który prawnie i obrzędowo zawsze zabijał swego poprzednika. 13.17). podobnie jak i on posiadała moc zsyłania chorób i nagłej śmierci na śmiertelników. syna Hefajstosa. Artemida odpowiedziała bez namysłu: . tak prostym mitem. ludzie z pochodniami uciekali nie oglądając się za siebie. 8). którzy zabili Zeusa-wołu toporem o podwójnym ostrzu. był to prawdopodobnie tytuł Ateny (zob. jest dopiero czwartym w szeregu pradawnych bogów. Nagły. W Delfach. a także dar leczenia. Artemida. 52. Młodzież biorąca udział w tym obrzędzie udawała się do Tempe dla oczyszczenia. 7) .23) Apollo. szałas podpalano. o którym pisze Plutarch w Dlaczego milczą wyrocznie (15). VII.. że Atena nie miała dzieci. Apollina. siostra Apollina. medycyną i nauką. W eseju Cycerona O naturze bogów (zob. W czaśach klasycznych Apollo sprawował władzę nad muzyką. następnie zjadali mięso podczas wspólnej uczty. jego kult koryncki przejął Zeus Słoneczny. uzbrojona w łuk i strzały. 14. ojca kreteńskich korybantów. który nadał prawa Arkadu. szczególnie na jelenie.6). Zabójstwo Pytona przez Apollina nie jest. pod hasłem "Wzgórze Archusa" . Co dziewięć lat budowano na kiepisku w Delfach szałas przedstawiający siedzibę króla i w nocy nagle na szałas napadano.5). herosa. zapytał ją. 25. święty król panował widocznie do dziewiątego roku (zob. że stamtąd wywodził się kult Apollina. siedem strun jego liry zaś powiązano później z siedmioma samogłoskami greckiego alfabetu (zob. Ponieważ Apollo został utożsamiony z dziecięciem Horusem. w mimicznym przedstawieniu odtwarzali wskrzeszenie ivołu i stawiali topór przed sądem oskarżając narzędzie o świętokradztwo.3). kiedy to kapłani. z wieńcami na głowach i gałęziami lauru w rękach. czczony był jako słońce. Warro. 11. III. ukartowany atak na miesżkańca szałasu przypomina tajemnicze zabójstwo Romulusa dokonane przez jego towarzyszy. 53. ponieważ kamień omphalos. uciekali nie oglądając się za siebie (zob. Hiacynt zaś panował jedynie przez jedną porę roku# Śmierć Hiacynta od uderzenia dysku przypomina śmierć jego bratanka Akrizjosa (zob. wyobrażeniem słonecznym. grobem herosa wcielonego w węża. według tradycji. Siostrę Apollina. 10. na którym leżały piexwsze płody. nadano im mistyczne znaczenie i stosowano je w muzyce leczniczej. matematyką. trzymając na kolanach swą trzyletnią podówczas córeczkę Artemidę. i mit ten przemilczali (zob. Koronis ("wrona"). ale lubi również polować. Helleński kapłan Apollina przywłaszczył sobie funkcje świętego króla. Dowodzi tego obrzęd Stepteria. Będąc wrogiem barbarzyństwa głosił umiarkowanie we wszystkim. O jgzykach latyriskich. 50b). astronomią. matka Asklepiosa spłodzonego przez Apollina. 88. Przewracano stół. (w tym miejscu w relacji luka). słusznie utożsamiano z księżycem. a potem wracała w tryumfalnym pochodzie. Jest opiekunką małych dzieci i wszelkich zwierząt w okreśie ssania.w tym czasie nieśmiertelny. poezją. ale Ateńczycy zawsze utrzymywali. którego wyrocznie Pytia wygłaszała (Hesychios. jakby się zdawało na pierwszy rzut oka. b. na którym siedziała Pytia. Pewnego dnia Zeus. był. 22 NATURA i POCZYNANIA ARTEMIDY a. podobnie jak w Knossos. 73.

Czterokrotnie wypróbowała swój srebrny łuk: pierwszymi dwoma celami były drzewa. Nic dziwnego. wszystkie góry na świecie i wreszcie jedno miasto. lecz trzydzieści. . zaprzęgła je złotymi uzdami do złotego rydwanu i popędziła na północ przez tracką górę Hajmos. Argesem i Steropesem. Ci. Nimfy przerażone były straszliwym wyglądem cyklopów i hałasem w kuźni. by nakarmić swe suki i szcze#ięta. Pozostało mu w tym miejscu aż do śmierci nie owłosione miejsce. a czwartym miasto ludzi niesprawiedliwych. Dostała jeszcze poza tym siedem chyżych psów myśliwskich ze Sparty. nakarmiły tą samą szybko rosnącą koniczyną z pastwisk Hery. szafranową tunikę myśliwską sięgającą kolan. a poza tym mianuję cię patronką ich dróg i przystani.4 Tak uzbrojona udała się do Arkadu.śię najpierw na górę Leukos na Krecie. które sam wybierzeszwystarczy mi jedno. trzecim dzikie zwierzę. Nie jedno miasto. Pierwsze łuczywo sosnowe ucięła na myzyjskim Olimpie i zapaliła je od głowni drzewa rażonego piorunem. przecież matki zawsze straszą niegrzeczne dziewczynki Brontesem. obiecując im za to pierwszą zwierzynę. które będą moimi dwórkami.f .2 d. Będą mnie.b. ale Artemidzie nie przypadły do gustu jego pieszczoty i wyrwała mu garść#włośów z piersi. urząd przynoszenia światła. Potem wróciła do Grecji. Schwyciwszy żywcem dwie pary rogatych łani. często wzywać kobiety w połogu. zeskoczyła z jego kolan i udała. któremu kazano spełnić każde jej życzenie.Będąc ojcem takich dzieci. Uniosła ręku ku brodzie Zeusa. gdzie wybrała wiele dziewięcioletnich nimf na swe służki. Artemida podziękowała Zeusowi. lamowaną czerwonym pasem. nie abawiam się zazdrości i gniewu Hery! Otrzymasz ode mnie więcej. wyczesały je. udział w wielu innych zarówno na lądzie. Psy te potrafiłyby żywego lwa zawlec do psiarni.86 22. Zastała ich przy wykuwaniu złotego koryta dla koni Posejdona. że miał parchy. sześćdziesiąt młodych nimf morskich.1 c. on zaś uśmiechnął się z dumą i powiedział : . ale wszystkie mają być w jednym wieku. wziął ją #za kolana. gdzie Pan ćwiartował właśnie rysia. Dał jej trzy kłapouche psy. dwa pstre i jednego łaciatego.5 e. proszę. mogli pomyśleć. bo przebywać będę głównie w górach. którzy nie znali prawdy. gdzie amnezyjskie nim#y wyprzęgły jej łanie. gdy nie będę polowała. jak on ma. jak i na archipelagu. by dbały o moje koturny i karmiły moje psy myśliwskie.3 Na zaproszenie Hefajstosa odwiedziła cyklopów na wyspie Lipara.22. następnie do rzeki Ocean. Odważna Artemida rozkazała cyklopo#n. jaką upoluje. niestety. Brontes.6 f. wieczne dziewictwo.Daj mi. tyle #imion. Matki ich były uszczęśliwione. ponieważ moja matka Leto urodziła mnie bez bólu i dlate#o Mojry zrobiły ze mnie patronkę połogu. by zostawili na chwilę koryto Posejtiona i zrobili dla niej srebrny łuk i pęk strzał. ile ma mój brat Apollo: łuk i strzały takie. dwadzieścia nimf rzecznych z Amnisos na Krecie.

Hyginus. Hymn do Artemidy. 14a). Pewnego razu bóg rzeczny Alfejos. Ibid.9 i.1. czczono ją w drugiej postaci.18.8. ośmielił się zakochać w Artemidzie i ścigał ją przez całą Grecję. 5. Apollodoros. dziewięcioletnie kapłanki zaś są reminiscencją liczby śmiertelnej księżyca. była najmłodszym członkiem triady Artemidy.7 g. że Artemida przez pomyłkę ścigała swą nimfę. zazdrosna Hera zaś spowodowała. 9. Fabulae. Kallimach. Pozostał na miejscu i nadal się przyglądał. Hyginus. gdy wtem dostrzegł Artemidę kąpiącą się w pobliskim strumieniu.22. przemieniła go w jelenia i poszczuła go jego własną sforą złożoną z pięćdziesięciu psów. IX. że jest ona w ciąży. aż na wyspę Ortygię. Od swych towarzyszek żąda Artemida. córkę Likaona.110 i nast. Innym razem Akteon. po czym napoiły je przy złocistych korytach. Kallisto. syn Tetydy. przemieniła Kallisto w niedźwiedzicę i poszczuła psami.22.2.lo 1. Alfejos zrejterował. a mianowicie trzy razy trzy. Artemida obawiając się. Pauzaniasz. Ibid. że Akteon będzie się przechwalał przed swoimi kompanami tym. 26 i nast. 10. jako nimfę orgiastyczną Afrodytę z małżonkiem. ona jednak uciekła do Letrinoj w Elidzie (lub. 40 i nast. Dziewica ze srebrnym łukiem. zachowywały absolutną cnotę. które roższarpały go na kawałki. by. Pauzaniasz. tak jak ona. 6. wobec czego miała prawo karmić swe łanie koniczyną. 8. należą raczej do staruchy. Przypomina ona kreteńską "Panią Dzikich Stworzeń".1 87 którą karmi się jelenie Zeusa. scholia do Ód Pytyjskich Pindara.12. II. 7. I81. 47 i nast. 2. gdzie umieścił jej wizerunek między gwiazdami. symbólem trójcy. W innych miejscowościach. 4. że to sam Zeus przemienił Kallisto w niedźwiedzicę. w pobliżu Syrakuz). które z pewnością rozszarpałyby nimfę. 3).2. 3. najwyższą widocznie . żegziany drwiącym śmiechem. Astronomia. podobnie jak strzały śmiertelne. jak twierdzą niektórzy. syn Aristajosa. łania i pszczoła (zob.1 i nast. Funkcje akuszerki. Ibid. Ibid.s h. stał oparty o skałę w pobliżu rzeki Orchomenos.g. Ibid. Niektórzy jednak utrzymują. Araks. że ukazała mu się nago. "Artemis" zaś jest tylko jeszcze jednym tytułem potrójnej bogini księżyca.111. V1. uratował się i został protoplastą Arkadyj= czyków.3. gdyby Zeus nie porwał jej do nieba. dzięki czemu nie można jej było odróżnić od pozostałych towarzyszek. Gdy Zeus uwiódł jedną z nich. którą Grecy włączyli do rodziny olimpijskiej. 69 i nast. gdzie sobie i wszystkim nimfom wysmarowała twarze białą gliną.22. na przykład w Efezie. syn Kallistn. 1. II. Jej srebrny łuk stanowił symbol nowiu. olimpijska Artemida była jed-nak kimś więcej niż dziewicą. a jej głównymi emblematami były palma daktylowa (zob. Ibid.162 i nast. Artemida zaś zauważyła.

W kaledońskim mieście Patraj ofiary te przetrwały do czasów klasycznych (Pauzaniasz. Alph oznacza zarówno "biel". 7 boginię-nimfę archaicznych społeczeństw totemistycznych. od słów airo i themis. czyli patronka wszystkich klanów totemistycznych. również oznacza "wodę". w której zaskoczył ją Akteon. która zamieniła się w źródło. Psy myśliwskie musiały być drobne.1 89 .26. rozszarpywanym pod koniec swego pięćdziesięciomiesięcznego panowania. Drzewo oliwne poświęcone było Atenie. Rytnalna kąpiel.4). od artao. w której Zeus uwiódł Artemidę."zysk". które pojawiały się podczas ateńskich obchodów ku czci brauroniańskiej Artemi= dy. stanowiącego połowę świętego roku. ptaków i roślin. a po zabójstwie. Nimfy kąpały się właściwie nie przed. czyli białą gliną. jak i "kasze". a potem umalowała sobie twarz białą gliną usiłując mu umknąć. z małym drzewkiem palmowym w ręce. "wzniosła głosicielka wyroków". Być może uznacza ono: "o silnych członkach". podobnie jak rogate łanie w zaprzęgu (zob. Być może Kallimach robi żartobliwą aluzję do jakiegoś znanego powszechnie wydarzenia. mimo iż najpierw przernieniła się w niedźwiedzicę. V. by wytłumaczyć obrzęd. O bogini syzyjskiej.1.32.22. czyli bliźniak.88 22. widocznie królewski byk starego roku. o innych zaś ofiarach wiadomo z Hierapolis. Znaczenie nazwy Artemis jest niejasne. od słowa artemes. "ta. Była jeszcze piąta rogata łania. W mitach walijskich i irlandzkich istnieją liczne paralele tego rytualnego obyczaju i jeszcze w pierwszym wieku po Chr. themis. 5. ponieważ księżyc uważano za źródło wszelkiej wody.9). w spódnicy z liści palmowych. co pewien czas na arkadyjskiej górze Likajon ścigano i zabijano mężczyznę przebranego w skórę jelenia (Plutarch. alphos oznacza "trąd". Po drugiej stronie drzewa znajduje się umierający byk. jak z pęku daktyli rodzi się noworoczny cielak. gdy farba odpadła z piersi cyklopa. z czerwonymi uszami. 39). a także wyjaśnić tradycyjne związki między Artemidą i Wielką Niedźwiedzicą. 7. 125a) i przepiórki z Ortygu (zob. że zawieszano je na gałęziach sztucznego lasu wewnątrz świątyni bogini (Lukian.23. Artemidę na najsłynniejszym jej posągu w Atenach zwano "Białobrewą" (Pauzaniasz. Niejasne jest. alpbe . Wcześniejszą bodajże wersją mitu jest ta. 4.6). Mit o ścigającym Artemidę Alfejosie jest. w którym kapłanki Artemidy o przydomku Alfeja w Letrinoj i na Ortygu smarowały twarze gipsem. gdyż Spartanie nazywali ją Artamis. Jako "Pani Dzikich Stworzeń". Artemida była początkowo władczynią gwiazd. 41 ). 1. ale utraciła władzę nad nimi na rzecz Zeusa. Problemy greckie. Na średniominojskiej pieczęci ozdobnej widzimy boginię stojącą pod palmą. Przygląda się. która uciekła od Artemidy (zob. W Messenie kureci jako przedstawiciele totemistycznego klanu składali podobne ofiary całopalne (IV. 23.2) i być może został wymyślony. dlaczego wyrwano włosy Brontesowi. 6. palma daktylowa . dźwięk. przebranych za niedźwiedzice.Izydzie i Lat. a jego przemieniła w rzekę (Pauzaniasz.a . która rozżarza". w pobliżu Delos również była poświęcona Artemidzie (zob. wzorowany na jego beznadziejnych zalotach do Aretuzy.125a).32. Alphito była białą boginią w postaci lochy. ku czci Białej Bogini. otrzymywała Artemida co rok ofiary całopalne z totemistycznych zwierząt. Akteon był bodajże świętym królem przedhelleńskiego kultu jelenia. "Wyspa Przepiórek". Mit o Kallisto miał podobno tłumaczyć obecność dwóch dziewczynek. IV. 2. 3. jak się zdaje.7. alphiton"kaszę perłową".3) bardziej wydają się właściwe nimfie niż dziewicy. 14. Ortygia. Artemidę zwano tam Artemis Laphria. Przez resztę czasu rządził jego współkról. podobnie jak "psy piekielne" w mitologii celtyckiej. 14a).

23 NATUftA I POCZYNANIA HEFAJSTOSA a. Bóg-kowal Hefajstos był tak słabowitym niemowlęciem, że matka jego Hera, pragnąc pozbyć się kłopotu i wstydząc się jego żałosnego wyglądu, zrzuciła go ze szczytu Olimpu. W tej nieprzyjemnej przygodzie nie poniósł Hefajstos żadnej szkody. Spadł do morza, gdzie przyszły mu z pomocą Tetyda i Eurynome, które go uratowały. Szlachetne boginie przechowały go w podwodnej grocie, gdzie urządził pierwszą swą kuźnię, a za ich dobroć odwdzięczył się robiąc dla nich rozmaite ozdoby i pożyteczne przedmioty.l Po dziewięciu latach Hera spotkała pewnego dnia Tetydę, i spostrzegła przy jej szacie broszkę, dzieło Hefajstosa. Hera zapytała: - Kochanie, skądże zdobyłaś tak cudowny klejnot? Tetyda się zawahała, ale Hera zmusiła ją do powiedzenia prawdy. Natychmiast sprowadziła Hefajstosa z powrotem na Olimp, gdzie urządziła mu o wiele piękniejszą kuźnię, w której dwadzieścia miechów pracowało dzień i noc_. Bogini nosiła go wręcz na rękach i sprawiła, że poślubił Afrodytę. b. Tak wielka zgoda zapanowała między matką i synem, że Hefajstos odważył się nawet robić wyrzuty Zeusowi, który powiesił Herę za ręce u nieba, gdy się przeciw niemu zbuntowała. Postąpiłby jednak mądrzej, gdyby milczał, ponieważ rozgniewany Zeus po raz drugi zrzucił go z Olimpu. Spadał przez cały dzień, a zderzywszy się z ziemią na wyspie Lemnos, złamał obie nogi i chociaż był nieśmiertelny, mieszkańcy wyspy znaleźli go na wpół-żywego. Wybaczono mu później i sprowadzono z powrotem na Olimp, ale kulał i musiał wspierać się na złotych laskach.2 c. Hefajstos był brzydki i porywczy, ale miał potężne ramiona i bary, a dzieła jego rąk odznaczają się nieporównywalnym kunsztem. Pewnego razu zrobił ze złota komplet mechanicznych kobiet, które pomagały mu w kuźni. Potrafiły nawet mówić i wykonywały najtrudniejsze zadania. Ma także ustawiony wokół swego warsztatu komplet trójnogów ze złotymi kołami, które same potrafią biec na spotkanie bogów i potem same wracają.3 1. Homer, Iliada, XV111.394-409 2. Ibid.,1.586-594. 3. Ibid., XVIII.368 i nast.

l. Hefajstos i Atena mieli wspólne świątynie w Atenach, a imię Hefajstosa może być zniekształconą z czasem formą "hemero-phaistos", czyli "ten, który świeci w dzień" (tzn. słońce), podczas gdy Atena była boginią księżyca, "tą, która świeci w nocy", patronką sztuki kowalskiej

90

23.1- 24.a

i wszelkich rzemiosł mechanicznych. Nie zawsze się pamięta, że każde narzędzie epoki brązu, każda broń i przyrząd miały właściwości magic2ne i że kowal był kimś w rodzaju czarownika. Tak na przykład spośród trzech osób księżycowej triady Brigit (zob. 21. 4) jedna patroriowała poetom, druga kowalom, trzecia zaś lekarzom. Po zdetronizowaniu bogini bogiem został kowal. Tradycja kulawego boga-kowala jest bardzo rozpowszechniona i spotyka się ją w rejonach tak odległych, jak na przykład Afryka Zachodnia i Skandynawia. W czasach pierwotnych być może celowo kaleczono kowala, by nie mógł uciec i przejść na stronę nieprzyjacielskich plemion. Wykonywano również taniec kulejącej kuropatwy podczas erotycznych orgii związanych z misteriami sztuki kowalskiej (zob. 92. 2), a ponieważ Hefajstos miał za żonę Afrodytę, być może kaleczono go raz do roku, podczas obrzędów wiosennych. Metalurgia dotarła do Grecji z Wysp Egejskich. Import kunsztownych wyrobów z brązu i złota tłumaczy może mit o Hefajstosie strzeżonym w jednej z grot na Lemnos przez Tetydę i Eurynome ; są to tytuły bogiń morskich, które stworzyły wszechświat. Dziewięć lat, które Hefajstos spędził w grocie, dowodzą, że był podporządkowany księżycowi. Upadek jego, podobnie jak upadek Kefalosa (zob. 89j), Talosa (zob. 92.2), Skirona (zob. 96f), Ifitosa (zob.135b) i innych świadczył o powszechnym losie świętych królów w wielu częściach Grecji, gdy kończyło się ich panowanie. Złote laski miały prawdopodobnie unieść jego święte stopy nad ziemię. 2. Dwadzieścia trójnogów Hefajstosa jest prawdopodobnie tego samego pochodzenia co Gasterocheires, budowniczowie Tirynsu (zob. 73.3). Były to złote tarcze słoneczne o trzech nogach, przypominające herbowe znaki Isle of Man, niewątpliwie umieszczone wokół jakiegoś starożytnego obrazu przedstawiającego zaślubiny Hefajstosa i Afrodyty. Są one symbolem lat złożonych z trzech pór roku i oznaczają długość jego panowania. Hefajstos umiera na początku dwudziestego roku, gdy następuje znaczne zbliżenie czasu słonecznego i księżycowego. W Atenach cykl ten oficjalnie uznano dopiero pod koniec piątego wieku przed Chr., ale odkryty został kilka wieków wcześniej (White Goddess, s. 284 i 291). Hefajstosałączonozkuźniami Wulkanana wulkanicznych Wyspach Liparyjskich, ponieważ Lemnos, siedziba jego kultu, jest wyspą wulkaniczną, a także ponieważ od stuleci płonął równym płomieniem strumień naturalnego gazu asfaltowego wydobywający się ze szczytu góry Moschylos (Tzetzes, O Likofronie, 227; Hesychios pod hasłem "Moschylos"). Podobny strumień, opisany przez biskupa Metodego w czwartym wieku po Chr., płonął na górze Lemnos w Licji i widoczny byłjeszczew 1801 roku. Hefajstos miał sanktuarium na obu tych górach. Lemnos-(prawdopodobnie od leibein, "wylewająca") było imieniem Wielkiej Bogini tej matriarchalnej wyspy (Hekatajos cytowany przez Stefana z Bizancjum pod hasłem "Lemnos" - zob.149.1).

24 NATURA I POCZYNANIA DEMETER

a. Chociaż kapłanki Demeter, bogini łanów zbożowych, zapoznają panny młode i panów młodych z tajemnicami łoża małżeńskiego, sama bogini nie ma małżonka. W młodości swej lekkomyślnie przystała na nieślubny związek ze swym bratem Zeusem oraz urodziła Korę i krzepkiego lakchosa.l Urodziła

również tytanowi Jazjosowi, albo Jazjonowi, syna Plutosa. W Jazjosie zakochała się podczas wesela Kadmosa i Harmonu. Pijani nektarem, który lał się

24.a - 24.d

91

jak woda podczas uczty, kochankowie wymknęli się z domu i przespali się na trzykrotnie zaoranym polu. Po ich powrocie Zeus, domyślając się wszystkiego z ich min i śladów błota na ramionach i nogach oraz rozgniewany tym, że ů Jazjos śmiał dotknąć Demeter, zabił go piorunem. Niektórzy jednak utrzymują, że Jazjosa zabił jego brat Dardanos, bądź też rozszarpały go własne konie.2 b. Demeter miała łagodne usposobienie. Jednym z niewielu ludzi, z któryůmi postąpiła surowo, był Erysichton, syn Tropiasa. Na czele dwudziestu towarzyszy ośmielił się on wtargnąć do gaju, który Pelazgowie zasadzili dla niej w Dotion, i zaczął ścinać święte drzewa na budulec nowej sali bankietowej. Demeter przybrała postać kapłanki gaju, Nikippe, i grzecznie poprosiła Erysichtona, by sobie poszedł. Dopiero gdy zagrodził jej toporem, wystąpiła w całej swej okazałości i skazała go na wieczny głód, który nie ustępuje bez względu na to, ile by zjadł. Wrócił Erysichton do stołu i przez cały dzień żarł kosztem swych rodziców, ale stawał się coraz bardziej głodny i coraz bardziej chudy, aż wreszcie rodzice nie byli już w stanie dostarczać mu jedzenia. Został żebrakiem ulicznym i jadł wszelkie świństwo. Inaczej postąpiła z Kreteńczykiem Pandareusem, który ukradł złotego psa Zeusa mszcząc zabójstwo ' Jazjosa. Demeter obdarowała go po królewsku sprawiając, że nigdy nie cierpiał na bóle brzucha.3 c. Na zawsze straciła Demeter wesołość, gdy odebrano jej młodą Korę, zwaną później Persefoną. Hades zakochał się w Korze i prosił Zeusa, by mu zezwolił ją poślubić. Zeus bał się urazić niedwuznaczną odmową swego najstarszego brata, ale wiedział, że Demeter nigdy mu nie wybaczy, jeśli Kora zostanie zamknięta w Tartarze. Udzielił wobec tego wykrętnej odpowiedzi, # tłumacząc się, że nie może dać zgody ani jej odmówić. Ośmielony tymi słowami Hades uprowadził dziewczynę, gdy zbierała kwiaty na łące - mogło to być w sycylijskiej Ennie lub w attyckim Kolonie, albo gdzieś na Krecie, czy też w pobliżu Pizy lub blisko Lerny, bądź też niedaleko arkadyjskiego Fenajos lub nad beocką Nysą albo gdziekolwiek na rozległych przestrzeniach, które przemierzała Demeter poszukując Kory. Jej kapłani utrzymują jednak, że stało się to w Eleuzis. Szukała Kory bez wytchnienia przez dziewięć dni i dziewięć nocy, nie jedząc i nie pijąc, bez przerwy wzywając na próżno swą córkę. Od Hekate dowiedziała się tylko, że wczesnym rankiem słyszała, jak Kora krzyczała: "Porwanie! Porwanie!", gdy jednak pośpieszyła jej na ratunek, nie znalazła żadnego śladu.4 d. Dziesiątego dnia, po przykrym spotkaniu z Posejdonem wśród stad Onkosa, przybyła Demeter w przebraniu do Eleuzis, gdzie król Keleos i jego żona Metanejra przyjęli ją gościnnie. Poproszono ją, by została jako karmi## cielka Demofoonta, nowo narodzonego księcia. Jambe, kulawa córka pary # królewskiej, usiłowała pocieszyć Demeter komicznymi i frywolnymi wie#szykami; a stara niańka Baubo namawiała ją żartem, by napiła się wody

92

24.d- 24.i

jęczmiennej. Baubo jęczała jak podczas porodu i niespodziewanie wydobyła spod spódnicy Iakchosa, syna Demeter, który natychmiast rzucił się w ramiona matki i ucałował ją. e. - Ach, jak łapczywie pijesz! - zawołał Abas, starszy syn Keleosa, gdy Demeter jednym haustem wychyliła pełną karafkę wody jęczmiennej zaprawionej miętą. Demeter spojrzała na niego ponuro, on zaś przemienił się w jaszczurkę. Zawstydzona swoim postępkiem, postanowiła Demeter przysłużyć się Keleosowi i obdarzyć Demofoonta nieśmiertelnością. W nocy trzymała go nad ogniem, by wypalić jego śmiertelność. Metanejra, córka Amfiktiona, weszła przypadkowo do sali, zanim zabieg został ukończony, i w ten sposób złamała czar. Demofoont zmarł. - Nieszczęśliwy jest mój dom - zawodził Keleos płacząc nad losem swoich dwóch synów i odtąd przyjął imię Dysaulesa. - Otrzyj łzy, Dysaulesie - powiedziała Demeter. - Masz jeszcze trzech synów, w tym Tripfolemosa, któremu zamierzam ofiarować tak wielkie dary, że zapomnisz o swej podwójnej stracie. f. Triptolemos, który pasł trzody swego ojca, rozpoznał Demeter i udzielił jej wiadomości, których szukała. Przed dziesięcioma dniami bracia jego, pasterz owiec Eumolpos i świniopas Eubuleos, wyszli w pole paść swe trzody, gdy wtem ziemia rozstąpiła się pochłaniając świnie Eubuleosa na jego oczach. Potem z głośnym tętentem kopyt pojawił się rydwan zaprzężony w czarne konie i popędził w przepaść. Nie widać było twarzy woźnicy, ale prawym ramieniem przyciskał do siebie krzyczącą dziewczynę. Eubuleos opowiedział o tym wydarzeniu Eumolposowi; który ułożył na ten temat lament. g. Demeter, uzbrojona w te dowody, wezwała Hekate. Wspólnie udały się do Heliosa, który widzi wszystko, i zmusiły go do przyznania, że winowajcą był Hades, niewątpliwie przy współudziale swego brata Zeusa. Demeter była tak rozgniewana, że zamiast wrócić na Olimp, wędrowała nadal po ziemi zakazu- , jąc drzewom rodzić owoce, a ziołom rosnąć. Ludzkości groziła zagłada. Zeus, wstydząc się złożyć osobistą wizytę Demeter w Eleuzis, posłał do niej najpierw Irydę (którą Demeter zlekceważyła), a potem delegację złożoną z bogów olimpijskich z darami przeprosinowymi błagając, by się pogodziła z jego wolą. Nie chciała jednak udać się z powrotem na Olimp i przysięgła, że ziemia pozostanie jałowa, jak długo Kora nie wróci do matki. h. Zeusowi nie pozostawało nic innego, jak posłać Hermesa do Hadesa z wiadomością: "Jeśli nie zwrócisz Kory, zginiemy wszyscy." Demeter zaś zakomunikował: "Otrzymasz z powrotem swą córkę, jeśli nie skosztowała jeszcze strawy zmarłych." i. Ponieważ Kora od chwili porwania nie wzięła do ust nawet skórki od chleba, Hades musiał ukryć swą udrękę mówiąc do niej łagodnie: - Dziecko moje, widzę, że nie jesteś tutaj szczęśliwa, a matka twoja płacze za tobą. Postanowiłem więc odesłać cię do domu.

24.j - 24.m

93

j. Kora przestała płakać, Hermes zaś pomógł jej wsiąść na swój rydwan, ale w chwili gdy ruszała do Eleuzis, jeden z ogrodników Hadesa imieniem Askalafos zaczął pokrzykiwać i pohukiwać szyderczo: - Widziałem; jak pani Kora zerwała granat z drzewa i zjadła siedem ziarenek. Gotów jestem zaświadczyć, że skosztowała strawy zmarłych! Hades uśmiechnął się i kazał Askalafosowi stanąć z tyłu na rydawnie Hermesa. k. W Eleuzis Demeter radośnie uściskała Korę, ale dowiedziawszy się o owocu granatu, wpadła w jeszcze większą rozpacz i oświadczyła: - Nigdy nie wrócę na Olimp i nie zdejmę klątwy rzuconej na ziemię. Zeus nakłonił wówczas Reę, matkę Hadesa, Demeter i swoją, by próbowała przekonać boginię, i w końcu osiągnięto kompromis: Kora miała spędzać co rok trzy miesiące w towarzystwie Hadesa jako królowa Tartaru z tytułem Persefony, pozostałe zaś dziewięć miesięcy w towarzystwie Demeter. Hekate zobowiązała się pilnować, by umowa była dotrzymana, i nieustannie strzec Kory. 1. W końcu Demeter wróciła do domu. Zanim jednak opuściła Eleuzis, wprowadziła Triptolemosa, Eumolposa i Keleosa (wraz z Dioklesem, królem Feraj, który przez cały czas pilnie szukał Kory) w misteria i swój kult. Askalafosa natomiast ukarała za donosicielstwo, wtrącając go do nory i przykrywając ją olbrzymim głazem. Z nory tej wyzwolił go dopiero Herakles, a wówczas Demeter zamieniła go w sowę o krótkich uszach.5 Nagrodziła również Feneatyjczyków z Arkadii; w których domu odpoczywała po przygodzie z Posejdonem, darując im rozmaite ziarna, ale zabraniając siać fasolę. Pierwszym, który odważył się to uczynić, był niejaki Kyamites; jego sanktuarium stoi nad rzeką Kefizos.6 m. Triptolemosa obdarowała zbożem siewnym, drewnianym pługiem i rydwanem zaprzężonym w węże. Posłała go, by przewędrował cały świat i nauczył ludzi uprawy roli. Przedtem jednak sama go nauczyła tej sztuki na Równinie Raryjskiej; dlatego niektórzy nazywają go synem króla Rarosa. Fytalosowi zaś, który obszedł się z nią grzecznie nad brzegami Kefizosu, podarowała drzewo figowe, pierwsze, jakie widziano w Attyce, i nauczyła go, jak należy je hodować.7 1. Arystofanes, Żaby, 338; Hymn orficki, LI. 2. Homer, Odyseja, V.125-128; Diodor z Sycylii, V.49; Hezjod, Teogonia, 969 i nast. 3. Serwiusz o Eneidzie Wergiliusza, III.167; Hyginus, Fabulae, 250; Kallimach, Hymn do Der#eter, 34 i nast.; Antoninus Liberalis, Przemiany,11; Pauzaniasz, X.30.1. 4. Hyginus, Fabulae,146; Diodor z Sycylii, V.3; scholia do Edypa w Kolonie Sofoklesa, 1590; Apollodoros, I.5.1; scholia do Teogonii Hezjoda, 914; Pauzaniasz VI.21.1 i 1.38.5; Konon, Narrationes,15; Hymn Homerycki do Demeter,17. 5. Apollodoros,1.5.1-3 i 12; Hymn Homerycki do Demeter, 398 i nast. ; 445 i nast. 6. Pauzaniasz, VIII.15.1. i 1.37.3.

94

24.1- 24.5

7.Hymn Homerycki do Demeter, 231-274; Apollodoros,1.5.2; Fragment orficki, 50; Hyginus, Fabulae,146; Owidiusz, Metamorfozy, V.450-563 i Fasti, IV.614; Nikander,

Theriaka; Pauzaniasz,1.14.2. i 37.2.

1. Kora, Persefona i Hekate były oczywiście boginią w trójcy jako dziewczyna, nimfa i starucha w czasach, gdy tylko kobiety trudniły się misteriami rolnictwa. Kora reprezentuje zielone zboże, Persefona dojrzały kłos, a Hekate zboże zebrane - dożynkową kukłę wsi angielskiej. Demeter był to łączny tytuł bogini, imię zaś Persefony nadano Korze wprowadzając w ten sposób pewną niejasność do relacji. Mit o perypetiach Demeter na trzykrotnie oranym polu wskazuje na istnienie obrzędów urodzaju, które do niedawna jeszcze utrzymywały się na Bałkanach, gdzie kapłanka zboża otwarcie spółkowała ze świętym królem podczas siewów jesiennych w celu zapewnienia dobrych zbiorów. W Attyce pole najpierw orano na wiosnę, po czym, po letnich żniwach, orano je w poprzek lżejszym lemieszem, wreszcie, po złożeniu ofiary bogom uprawy ziemi, raz jeszcze orano tuż przed zasiewem w jesiennym miesiącu Pyanepsion, w tym samym kierunku co na początku. (Hezjod, Prace i dni, 432--433, 460, 4fi2; Plutarch, O Izydzie i Ozyrysie, 69; Przeciw Kolotesowi, 22). 2. Persefona (od phero i phonos - "ta, która przynosi zagładę"), zwana również Persefattą w Atenach (od ptersis i ephapto - "ta, która przygotowuje zniszczenie") i Prozerpiną ("straszliwą") w Rzymie, to tytuły nimfy składającej ofiarę z świętego króla. 'I#tuł "Hekate" ("sto") odnosi się widocznie do stu miesięcy księżycowych jego panowania i do stokrotnych zbiorów. Śmierć od pioruna, rozszarpanie przez konie lub śmierć z ręki bliźniaka-zastępcy - taki był powszechny los świętego króla w pierwotnej Grecji. 3. Uwiedzenie Kory przez Hadesa stanowi część mitu, w którym helleńska trójca bogów zmuszona jest poślubić przedhelleńską potrójną boginię - a więc Zeus Herę, Zeus lub Posejdon Demeter i wreszcie Hades Korę. Podobnie w irlandzkim micie Brian, Iuchar i lucharba zaślubiają potrójną boginię Eire, Fodhla i Banbha (zob. 7.6 i 16.1). Odnosi się to do uzurpacji przez mężczyznę kobiecych misteriów rolniczych w czasach pierwotnych. Tak więc incydent z Demeter, która odmawia ludziom zboża, jest tylko jedną z wersji spisku Ino mającego na celu zniszczenie zbiorów Atamasa (zob. 70c). Mit o Korze tłumaczy ponadto zimowy pogrzeb kukły zbożowej, którą wydobywano z ziemi wczesną wiosną, kiedy już kiełkowała. Ten obyczaj przedhelleński przetrwał na wsi do czasów klasyćznych i jest ilustrowany przez malowidło na wazie przedstawiające mężczyzn wypędzających Korę z kopca ziemi motykami albo rozbijających głowę Matki Ziemi za pomocą toporów. 4. Historia Erysichtona, syna Tropiasa, jest przypowieścią moralną, albowiem u Greków, podobnie jak u Latynów i dawnych Irlandczyków, ścinanie świętego gaju uważano za przestępstwo karane śmiercią. Natomiast rozpaczliwy i jałowy głód, zwany przez elżbietanów "wilkiem", nie mógł być odpowiednią karą za wyrąb drzew, imię zaś Erysichtona - które nosi również jeden z synów Kekropsa patriarchalisty i wynalazcy placków jęczmiennych (zob. 25d) - oznacza "rozdzierający ziemię", co świadczyłoby o tym, że jego właściwą zbrodnią było oranie bez zgody Demeter, podobnie jak to uczynił Atamas. Kradzież złotego psa przez Pandareusa wskazuje na kreteńską interwencję w Grecji, gdy Achajowie usiłowali zreformować rytuał rolniczy. Pies ten, odebrany bogini ziemi, jest bodajże oczywistym dowodem niezawisłości arcykróla achajskiego od bogini (zob.134.1 ). 5. Mity o Hylasie ("pochodzącym z lasu" - zob.150. I ), Adonisie (zob.18. 7) Lityersesie (zob. 136e) i Linosie (zob.147.1) opisują doroczną żałobę po świętym królu albo chłopcu składanym w ofierze zamiast niego w celu przebłagania bogini roślinności. Taki sam zastępca występuje w legendzie o Triptolemosie, który powoził rydwanem zaprzężonym w węże wioząc worki ze zbożem - symbolizowało to jego śmierć przynoszącą dostatek. Był on również Plutosem

24.5- 24.11 95 ("dostatek"),poczętym na zoranym polu,od którego zapożyczony jest "Pluton",eufemistyczny tytuł Hadesa.'lt'iptolemos (triptolmaios - "trzykrotnie śmiały") jest być może tytułem przyzna# wanym świętemu królowi za to,że trzykrotnie ośmielił się orać ziemię i spdkować z boginią ! zboża.Keleos,Diokles i Eumolpos,których Demeternauczyła sztukiuprawyziemi,przedstawiają kapłanów,stojących na czele Ligi Amfiktiońskiej - Metanejra przedstawiona jest jako córka # Amfiktiona - którzy czcili boginię w Eleuzis. 6.Misteria eleuzyjskie obchodzono w mieście mykeńskim Eleuzis ("przybycie") w miesiącu zwanym Boedromion ("biegnący na pomoc").Wtajemniczeni w kult Demeter w ekstazie odtwa;, rzali symbolicznie akt miłosny między boginią i Jazjosem,Triptolemosem lub Zeusem w wewnętrznym pomieszezeniu świątyni,przesuwając w kobiecym buciku przedmiot o kształcie fallicznym.Stąd chyba bierze się wniosek,że słowo Eleuzis jest,jak się zdaje,zniekształconą formą , słowa "Eilythyies" "[Świątynia] tej,która szaleje w ukrytym miejscu".Po akeie mistagogowie przebrani za pasterzy wkraczali z radosnymi okrzykami i pokazywali zebrafrym sito,w którym # znajdowało się dziecię Brimos,syn Brimo ("gniewnej"),owoc tego rytualnego małżeństwa.Brimo # był to jeden z tytułów Demeter,a Brimos - synonim Plutosa,ale celebranCi znali go lepiej jako lakchosa dzięki rozpustnemu hymnowi lakchos,śpiewanemu w szóstym dniu misteriów podczas procesji z pochodniami,która wyruszała ze świątyni Demeter. 7.Eumolpos przedstawia śpiewających pasterzy,którzy wnosili dziecię.Triptolemos jest # pastuchem na służbie lo,bogini księżyca w postaci jałówki (zob.56.1),która nawadniała ziarno siewne.Eubuleos zaś jest świniopasem na służbie bogini Marpessy (zob.74.4i 96.2),Forkidy, Chojre lub Kerdo,bogini-maciory,która powodowała kiełkowanie zboża.Eubuleos pierwszy opowiedział o tym,co się stało z Korą,ponieważ "świniopas" w dawnych czasach europejskich < oznaczał jasnowidza lub czarownika.Podobnie Eumajos ("dobrze szukający") świniopas Odyseusza (zob 171a),jest tytułowany dios ("bogopodobny"),i chociaż w czasach klasycznych # świniopasy od dawna już przestały zajmować się wieszczeniem,świnie nadal składano w ofierze Demeter i Persefonie,wrzucając je do prżepaści.Nie wspomina się o tym,by Eubuleos skorzystał z pouczeń Demeter,prawdopodobnie dlatego,że jej kult jako bogini-maciory został w Eleuzis zniesiony. 8."Raros",niezależnie od tego,czy imię to oznacza "dziecko poronione" czy "łono",nie jest odpowiednim imieniem dla króla,słowo to musiało więc odnosić się do łona matki zboża, # z którego pojawiało się zboże. 9.Jambe i Baubo personifikują wyuzdane pieśni jambiczne śpiewane dla zmn-iejszenia napięcia emocjonalnego podczas misteriów eleuzyjskich,lecz Jambe,Demeter i Baubo tworzą dobrze znaną trójcę dziewczyny,nimiy i staruchy.Stare piastunki w micie greckim prawie # zawsze oznaczają boginię jako staruchę.Abas został zamieniony w jaszczurkę,ponieważ # jaszczurki spotyka się w najbardziej suchych i gorących miejscach i mogą żyć bez wody.Jest to i przypowieść moralna opowiadana dzieciom,by uczyć je szacunku dla starszych i czci dla bogów. ' 10.Opowieść o tym,jak Demeter próbowała obdarzyć Demofoonta nieśmiertelnością,ma swe # paralele w mitach o Medei (zob.156a) i Tetydzie (zob.81r).Odnosi się ona częściowo do ' rozpowszechnionego pierwotnego obyczaju "oduroczania" dzieci przed złymi duchami - w tym celu obnoszono dookoła nich po urodzeniu święty ogień lub podkładano pod d2iecko gorącą blachę do pieczenia - częściowo zaś do zwyczaju palenia chłopców,co stanowiło zastępczą ofiarę za świętego króla,a ich czyniło w ten sposób nieśmiertelnymi.Keleos,imię ojca Demofoonta, może oznaczać "spalający",ale także "dzięcioł" lub "czarownik". I1.Jadło w czerwonym kolorze uważano pierwotnie za tabu.Taka strawa nadawała się w dawnych czasach tylko na ofiary dla zmarłych (zob.170.5),owoc granatu zaś wyrósł - podobnie jak szkarłatny anemon o ośmiu płatkach - z krwi Adonisa lub Tammuza (zob.18.7).Siedem _# ziarenek granatu przedstawia pra#vdopodobnie siedem faz księżyca,czyli okres,w którym rólnicy ćzekali,aż ukażą się zielone pędy zboża.Natomiast Persefona spożywająca owoc granatu # była początkowo Szeol,boginią piekła zjadającą Tammuza,Isztar zaś (ta sama Szeol w innej

24.11- 25.a postaci) płacze, by przebłagać ducha. Hera, dawna bogini śmierci, również dzierży owoc granatu. 12. Askalafos, sowa o krótkich uszach, była ptakiem zapowiadającym nieszczęście, opowieść zaś o tym, jak roznosiła plotki, odnosi się do hałaśliwości sów w listopadzie poprzedzającym trzy zimowe miesiące nieobecności Kory. Askalafosa uwolnił Herakles (zob.134d). 13. Ofiarowanie przez Demeter drzewa figowego F#talosowi, potomkowi jednej ze znaczniejszych rodzin w Attyce (zob. 97a), oznacza jedynie, że zwyczaj kapryfikacji - zapylania drzewa kultywowanego gałęzią dzikiej figi - przestał być przywilejem kobiet w tym samym czasie co uprawa roli. Tabu zakazujące mężczyznom sadzenia fasoli przetrwało dłużej niż tabu otaczające sianie zboża ze względu na bliskie powiązania fasoli z duchami. W Rzymie rzucano duchom fasolę w Dniu Zmarłych. Zjedzenie przez kobietę fasoli będącej owocem rośliny, która wyrosła z ziarna użytego podczas obchodów, powodowało zapłodnienie jej przez ducha. Oto dlaczego pitagorejczycy wzbraniali się przed spożywaniem fasoli - obawiali się, że mogliby w ten sposób przeszkodzić któremuś z przodków w reinkarnacji. 14. Demeter podobno dotarła do Grecji przez Kretę i zeszła na ląd w Torikos w Attyce (Hymn do Demeter, 123). Jest to wersja prawdopodobna, Kreteńczycy bowiem osiedlili się w Attyce i pierwsi eksploatowali kopalnie srebra w Laurion. Eleuzis ponadto jest miejscowością mykeńską, Diodor z Sycylii zaś (V.77) opowiada, że w Knossos obrzędy podobne do eleuzyjskich były dostępne dla wszystkich i że (V.79), jak twierdzili Kreteńczycy, wszystkie obrzędy inicjacji zostały wynalezione przez ich pxzodków. Pochodzenia Demeter należy jednak doszukiwać się w Libu. 15. Zdaniem Owidiusza kwiatami, które zrywała Kora, były maki. Wizerunek bogini z makówkami wplecionymi w stroik na głowie znaleziono w Gazi na Krecie. Inna bogani, z kopca w Palaiokastro, trzyma w ręku maki, a na pierścieniu bogini ze skarbca mykeńskiej akropoli siedząca Demeter pódaje trzy makówki stojącej Korze. Ziarenek maku używano jako przyprawy do chleba, zrozumia#ą zaś koleją rzeczy maki związane są z Demeter, ponieważ rosną wśród łanów zboża. Kora natomiast zrywa albo otrzymuje maki, ponieważ mają one właściwości usypiające, jak również dlatego, że ich szkarłatny kolor zapowiada zmartwychwstanie po śmierci (zob. 27.12). A ona ma właśnie ułożyć się do swego dorocznego snu.

25 NATURA I POCZYNANIA ATENY a. Atena wynalazła flet, trąbę, garnek gliniany, pług, grabie, jarzmo dla ů wołu, uzdę dla konia, rydwan i okręt. Pierwsza uczyła liczb i wszelkich umiejętności kobiecych, takich jak gotowanie, tkanie i przędzenie. Była co prawda boginią wojny, ale bitwy nie sprawiały jej przyjemności, tak jak Aresowi lub Erydzie; bardziej cieszyło ją rozstrzyganie sporów i ochrona prawa środkami pokojowymi. W czasie pokoju nie nosi przy sobie żadnej broni i w razie potrzeby pożycza ją zazwyczaj oćl Zeusa. Wielka jest jej łaskawość; gdy podczas rozprawy na Areopagu głosy sędziów są podzielone, ona oddaje zawsze głos swój z tymi, którzy chcą zwolnić oskarżonego. Z chwilą jednak gdy zostanie wciągnięta do walki, nie zasypia gruszek

w popiele i nigdy nie ulega nikomu, nawet Aresowi, ponieważ lepiej od niego zna się na taktyce i strategii, toteż mądrzy dowódcy do niej się zawsze zwracają o radę.l

25: b - 25.e

g#

b. Wielu bogów, tytanów i olbrzymów chętnie poślubiłoby Atenę, ale odtrąciła wszystkich pretendentów do swej ręki. Razu pew#ego, podczas wojny trojańskiej, gdy nie chciała pożyczyć broni od Zeusa, który oświadczył, że pragnie zachować neutralność, poprosiła Hefajstosa, by zrobił dla niej zbroję. Hefajstos odmówił przyjęcia zapłaty tłumacząc nieśmiało, że pracę wykoria z miłości, a gdy Atena, nie domyślając się sensu tych słó#v, weszła do jego kuźni, by się przyjrzeć, jak kuje rozpalony do czerwońości metal; Hefajstos nagle się odwrócił i usiłował ją zgwałcić. Niećzęsto zdarzały mu się tak brutalne postępki; padł po prostu ofiarą złośliwego kawału, Posejdon bowiem powiedział mu, że Atena za zgodą Zeusa wybiera się do jego kuźni i spodziewa się, że zdobędzie ją przemocą. W chwili gdy Atena odskoczyła od niego, nasienie Hefajstosa spadło na jej uda, nieco powyżej kolana. Starła je garścią wełny i rzuciła ją z obrzydzeniem. Wełna spadła na ziemię w pobliżu Aten i zapłodniła Matkę Ziemię, która właśnie tam przebywała, ta zaś oburzona perspektywą urodzenia dziecka, które Hefajstos zamierzał spłodzić z Ateną, oświadczyła, że nie zajmie się jego wychowaniem. c. "Dobrze - powiedziała Atena. - Ja się nim zajmę." I rzeczywiście zajęła się dzieckiem natychmiast po jego urodzeniu, nazwała je Erichtoniosem, nie chcąc zaś, by Posejdon cieszył się z udanego kawału, ukryła dziecko w świętym koszyku, który wręczyła Aglauros, najstarszej córce ateńskiego króla Kekropsa, nakazując, by strzegła je troskliwie.2 d. Kekrops, syn Matki Ziemi i podobnie jak Erichtonios - zdaniem niektarych będący jego ojcem - półczłowiek i półwąż, był pierwszym królem, który uznał prawo ojcostwa. Ożenił się z córką Aktajosa, najstarszego króla Attyki. Wprowadził również monogamię, podzielił Attykę na dwanaście gmin, zbudował świątynię Atenie i zniósł niektóre krwawe ofiary zastępując je zwyczajnyrzni ofiarowaniami placków jęczmiennych.3 Żona jego nazywała się Agraulos, a jego trzy córki, AgIauros, Herse i Pandrosos, mieszkały w trzyizbowym domu na Akropolu. Pewnego wieczoru, gdy dziewczęta wróciły z uroczystości niosąć na głowach święte koszyki Ateny, Hermes przekupił Aglauros, by dopuściła go do najmłodszej z sióstr, Herse, do której zapałał gwałtowną miłością: Aglauros zatrzymała złotó Hermesa, ale niczego nie zrobiła, by na nie zasłużyć, ponieważ Atena wzbudziła w niej zazdrość o powodzenie Herse. Rozgniewany Hermes wszedł do domu i przemieniwszy Aglauros w kamień, posiadł Herse. Urodziła mu ona dwóch synów, Kefalosa, kochanka Eos i Keryksa, pierwszego herolda misteriów eleuzyjskich. Herse, Pandrosos oraz ich matka Agraulos ciekawe, có się kryje w koszyku Aglauros, uniosły wieko i zóbaczywszy dziecko, które zamiast nóg miało ogon węża, krzyknęły z przerażenia i w ślad za Agraulos zeskoczyły z Akropolu.4 e. Atena, dowiedziawszy się o tym nieszczęściu, tak się zasmuciła, że upuściła olbrzymi głaz, który niosła na Akropo#jako dodatkowe uznocnienie. Powstała z tego głazu góra Likabetos. Białe pióra kruka, który przyniósł

7# Mity groctie '

98 25.e- 25.1 wiadomość, zamieniła w czarne i odtąd krukom zabroniony był na zawsze wstęp na Akropol. Erichtonios skrył się w egidzie Ateny, gdy zaś zobaczono, jak czułą otacza go opieką, zacręto podejrzewać, że jest jego matką. Został on później królem Aten, gdzie wprowadził kult Ateny i nauczył swych współobywateli posługiwania się srebrem. Wizerunek jego umieszczony został wśród gwiazd jako konstelacja Auriga, czyli Wóz, ponieważ wprowadził do użytku czterokonny rydwan.5 f. Zupełnie odmienna relacja o śmierci Agraulos brzmi następująco: Pewnego razu, gdy na Ateny napadli wrogowie, Agraulos posłuszna wyroczni rzuciła się z Akropolu i w ten sposób zapewniła miastu zwycięstwo. Wersja ta ma na celu wytłumaczenie zwyczaju, na mocy którego wszyscy młodzi Ateńczycy po raz pierwszy stający pod bronią udawali się do świątyni Agraulos i tam ślubowali życie swe poświęcić miastu.s g. Atena jest równie skromna jak Artemida, ale bardziej od niej szczodra. ftazu pewnego, gdy zastał ją przypadkowo w kąpieli Tejrezjasz, zakryła mu oczy dłońmi i go oślepiła, ale w zamian za to obdarowała światłem wewnętrznym.' h. Wiadomo, że raz jeden tylko okazała straszliwą zazdrość. Oto jak do tego doszło. Arachne, księżniczka z lidyjskiego Kolofonu, sławiącego się purpurą, potrafiła tak pięknie tkać, że sama Atena nie mogła iść z nią w zawody. Gdy pokazano bogini #ztkane przez Arachne szaty ze scenami przedstawiającymi igraszki miłosne na Olimpie, Atena na próżno usiłowała znaleźć w nich j akieś błędy. Uniesiona wściekłością, rozszarpała dzieło Arachne, a gdy ta przerażona powiesiła się na krokwi, Atena zamieniła ją w pająka, najbardziej znienawidzone przez się stworzenie, a sznur na pajęczynę, po której Arachne bezpiecznie uciekła.e 1. Tzetzes, O Likofronie, 520; Hesychios pod hasłem "Hippia"; Serwiusz o Eneidzie Wergiliusza, IV. 402; Pindar, Ody olimpijskie, XIII.79; Liwiusz, VII.3; Pauzaniasz, 1.24.3 i nast.; Homer, Iliada,1.199 inast.; V. 736; V.840-863; XX1.391-422; Ajschylos, Eumenidy, 7 53. 2. Hyginus, Astronomia,11.13; Apollodoros, III.14.6; Hyginus, Fabulae,166. 3. Pauzaniasz, I.5.3; VIII.2.1; Apollodoros, III.14.1; Strabon, IX.1.20; Arystofanes, Plutos, 773; Atenajos, s. 555c; Eustatios, O Homerze, s.1156; Marmur paryjski, w. 2-4. 4. Apollodoros,111.14.3 i 6; Inscriptiones Graecae, XIV.1389; Hyginus, FabWae,166. 5. Antygonos z Karystos,12; Kallimach, Hekale,1.2.3; Filostratos, Żywot Apoloniusza z Tiany, VII.24; Hyginus, Astronomia,II.13; FabWae, 274; Apollodoros, III.14.1. 6. Suidas i Hesychios pod hasłem "Agraulos"; Plutarch, Alkibiades,15. 7. Kallimach, Kąpiel Pallady. 8. Owidiusz, Przemiany, VI.1-145; Wergiliusz, Georgiki, IV.246.

I. flziewicżość swej bogini uczynili Ateńczycy symbolem niezwyciężonego miasta, i dlatego ukrywali dawne mity o zgwałceniu jej przez Posejdona (zob. 19.2) i Boreasza (zob. 48.1),

- 25.1- 25.5

99

zaprzeczając, jakoby Erichtonios, Apollo i Lychnos ("lampa") byli jej synami zrodzonymi z Hefajstosa. Imię Erichtonios wywodzili bądź to od słowa erion, "wełna", albo eris, "kłótnia", i chthonos, "ziemia", a ponadto wymyślili mit o jego narodzinach, by wytłumaczyć, dlaczego na starożytnych wizerunkach dziecko-wąż wyziera z egidy bogini. Początkowo zapewne udział Posejdona w narodzinach Erichtoniosa był prostszy i bardziej bezpośredni. Jakże inaczej wytłumaczyć wersję, że Erichtonios wprowadził czterokonny rydwan posejdoński w Atenach? 2. Atena była potrójną boginią, gdy zaś postać centralna bogini jako nimfy została zlikwidowana, a mity z nią związane przekazane Afrodycie, Orejtyi (zob. 48b) lub Alkippe (zob. 19b), pozostała dziewicą w koźlej skórze, której specjalnością została wojna (zob. 8.1), i staruchą, będącą natchnieniem wyroczni i patronką wszystkich sztuk. Erichtonios jest zapewne rozszerzoną formą słowa erechtheus (zob. 47.1) oznaczającego "z krainy wrzosu" (zob.18.1 ), a nie "wiele ziemi", jak to się zazwyczaj tłumaczy. Ateńczycy przedstawiają go jako węża z ludzką głową, ponieważ jest herosem lub duchem króla składanego w ofierze, który komunikował życzenia staruchy. Atenie w aspekcie staruchy towarzyszyły sowa i kruk. Starożytna rodzina królewska w Atenach utrzymywała, że pochodzi od Erichtoniosa, a członkowie rodu zwali siebie Erechteidami. Nosili złote węże jako amulety, w Erechtejonie zaś przechowywali świętego węża. Erichtonios był jednak również,wiatrem zapładniającym z gór porośniętych wrzosem,egidę (albo replikę) Ateny zaś przynoszono nowożeńcom w Atenach, by zapewnić im płodność (Suidas pod hasłem "Aegiś"). 3. Wiadomo, że wiele najpiękniejszych garnków kreteńskich wyszło z rąk kóbiet, jak też że początkowo ich niewątpliwie dziełem były wszystkie pożyteczne narzędzia wynalezione przez Atenę. W klasycznej Grecji jednak rzemieślnik musiał być mężczyzną. Srebro było początkowo cenniejsze od złota, ponieważ trudniej dawało się oczyścić, i zostało poświęcone księżycowi. Ateny Peryklesa zawdzięczały swe przodujące stanowisko przede wszystkim bogatym kopalniom srebra w Laurion, eksploatowanym początkowo przez Kreteńczyków. Umożliwiało to import żywności i przekupywanie sojuszników. 4. Córki Kekropsa skoczyły być może z Akropolu po zdobyciu Aten przez Hellenów, po czym, podobnie jak w micie o Halirrotiosie, próbowano narzucić monogamię kapłankom Ateny (zob. 19b). Wolały śmierć od hańby - stąd śluby młodzieńców ateńskich w sanktuarium Agraulos. Inna wersja śmierci Agraulos jest zwyczajną przypowieścią moralną, ostrzeżeniem przed pogwałceniem tajemnic Ateny. "Agraulos" jest jednym z tytułów bog`ini księżyca: agraulos podobnie jak transliteracja tego słowa, aglauros, oznaczają mniej więcej to samo, agraulos jest.ho#neryckim epitetem pasterzy, aglauras zaś (podobnie jak herse i pandrosos) odnoszą się do księżyca jako rzekomego źródła rosy skrapiającej pastwiska. Podczas pełni księżyca w czasie letniego przesilenia dziewczęta w Atenach wybierały się na zbieranie rosy dla celów obrzędowych; ten sam zwyczaj zachował się w Anglii do ubiegłego stulecia. Uroczystości te nazywały się Herseforiami, czyli "zbieraniem rosy". Agraulos lub Agraule - to tytuł samej Ateny. Podobno na Cyprze przez długi jeszcze czas składano Agraule ofiary ludzkie (Porfiriusz, O Wegetarianizmie, 30). Na złotym pierścieniu z Myken widzimy trzy kapłanki idące w kierunku świątyni: dwie pierwsze rozpylają rosę, trzecia zaś (prawdopodobnie Agraulos) ma gałąź przywiązaną do łokcia. Obrzęd ten wywodzi się prawdopodobnie z Krety. Uwiedzenie Herse przez Hermesa, za które płacił złotem,

jest bodajże związane z rytualną prostytucją kapłanek przed wizerunkiem bogini przedstawiającym Agraulos zamienioną w kamień. Święte koszyki noszone przy tych okazjach zawierały cliyba falliczne węże i podobne przedmioty orgiastyczne. Rytualną prostytucję wyznawców bogini księżyca praktykowano na Krecie, na Cyprze, w Azji Mniejszej i w Palestynie. 5. Wygnanie kruka przez Atenę jest mitycznym wariantem wygnania Kronosa - kronos bowiem znaczy "kruk" (zob. 6.2). W istocie jest to triumf koncepcji olimpijskiej, której wprowadzenie mylnie przypisywano Kekropsowi, będącemu w rzeczywistości Ofionem-Boreaszem, pelazgijskim demiurgiem (zob. 1.1). Zmiana koloru upierzenia kruka przypomina imię

100

25.6- 26.d

walijskiego odpowiednika ALeny - Branwen, "białej wrony", siostry Brana (zob. 57.1). Atena, zdaje się, nosiła tytuł "Koronis". 6. Zemsta na Arachne może być czymś więcej niż ładną baśnią, jeśli upamiętnia dawną rywalizację handlową między Ateńczykami i lidyjsko-karyjskimi talassokratami, czyli władcami morza, pochodzącymi z Krety. Z licznych pieczęci ozdobionych emblematem pająka i odnalezionych w Milecie kreteńskim - mieście macierzystym Miletu karyjskiego i największym eksporterze farbowanych materiałów wełnianych w starożytnym świecie - wynikałoby, że na początku drugiego tysiąclecia przed Chr. istniała tu społeczna produkeja tekstyliów. Milezyjczycy kontrolowali przez pewien czas intratny handel na Morzu Czarnym i posiadali składy w Naukratis w Egipcie. Atena miała wszelkie powody do zazdrości o pająka. 7. U Homera napotykamy jawną sprzeczność. Zgodnie z Katalogiem okrętów (Iliada, II.547 i nast.) Atena umieściła Erechteusa w swej bogatej świątyni w Atenach, ale według Odysei (VII.80) udaje się ona do Aten i wkracza do jego twierdzy. Faktem jest, że święty król miał swe własne pomieszczenie w pałacu królowej, gdzie przechowywano również wizerunek bogini. Na Krecie i w Grecji mykeńskiej nie było świątyń, tylko domowe kaplice lub wieszcze groty.

26 NATURA I POCZYNANIA PANA a. Wiele potężnych bogów i bogiń greckich nigdy nie zaliczano do olimpijskiej dwunastki. Nieżyjący już dżiś Pan, na przykład, postać skromna, zadowolił się życiem na ziemi, w wiejskiej Arkadii. Hades, Persefona i Hekate wiedzieli, że nie są mile widziani na Olimpie, Matka Ziemia zaś jest za stara i za bardzo przywiązana do swych nawyków, by dostosować się do życia rodzinnego wnuków i prawnuków. b. Twierdzą niektórzy, że Hermes spłodził Pana z Dryope, córką Dryopsa, albo z nimfą Ojneis, lub też z Penelopą, żoną Odyseusza, którą nawiedził w postaci tryka, bądź też z kozą Amalteą.l Gdy się urodził, rogaty, brodaty, z ogonem i koźlimi nogami, był takbrzydki, że matka porzuciła go przerażona, Hermes zaś zaniósł go na Olimp ku uciesze bogów. Pan był jednak bratem mlecznym Zeusa, a więc starszym od Hermesa czy od Penelopy, ż którą, jak twierdzą inni, spłodzili go wszyscy po kolei załotnicy zabiegający o jej rękę podczas nieobecności Odyseusza. Inni jeszcze utrzymują, że jest synem

Kronosa i Rei albo Zeusa i Hybris, ale ta wersja jest najmniej prawdopodobna.2 c. Pan żył w Arkadii, gdzie strzegł trzód, stad, uli pszczelich, uczestniczył w wesołych zabawach nimf górskich i pomagał myśliwym tropić zwierzynę. Był w zasadzie przystępny, leniwy, najbardziej lubił spać po południu, na tych zaś, którzy drzemkę zakłócili, mścił się, ukryty w jakimś gaju lub grocie, wydając niespodziewanie głośny okrzyk, od którego włosy jeżyły się na głowie. Mimo to Arkadyjczycy tak małym darzyli go szacunkiem, że jeśli po całodziennym polowaniu wracali z pustymi rękami, tłukli go cebulą morską.3

1. Hymn Homerycki do Pana, 34 i nast.; scholia do Sielanek Teokryta,1.3; Herodot, 11.145; Eratostenes, Katasterismoi, 27. 2. Hymn Homerycki do Pana, loc. cit.; Serwiusz o Georgikach Wergiliusza,1.16; Duris cytowany przez Tzetzesa, O Likofronie, 772; Apollodoros,1.4.1; scholia do Rezosa Ajschylosa, 30. 3. Teokryt, Sielanki, 1.16; Eurypides, Rezos, 36; Hesychios pod hasłem "Agreus"; Teokryt, Sielanki, VII.107. 4. Owidiusz, Przemiany, III.356-401; Hyginus, Fabulae, 224; Astronomia, II.27. 5. Lukian, Rozmowy bogów, XXII.4; Owidiusz, Przemiany, 1.694-712; Philargyrius o Georgikach Wergiliusza,111.392. 6. Plutarch, Dlaczego milczą wyrócznie,17.

1. Pan, którego imię wywodzi się zazwyczaj od słowa paein, "paść", oznacza "diabła" lub "uczciwego człowieka" w arkadyjskim kulcie płodności, bardzo przypominającym kult czarownic w północno-zachódniej Europie. Mężczyzna taki, przybrany w koźlą skórę, bywał wybranym kochankiem menad podczas pijackich orgii na wysokich górach i wcześniej czy później przypłacał swój przywilej śmiercią. 2. Krążą bardzo rozbieżne relacje o narodzinach Pana. Ponieważ Hermes był siłą zawartą w falłicznym kamieniu, stanowiącym punkt centralny tych orgu (zob. I 4. I ), pasterze utrzymywa26.d- 26.2 lol d. Pan uwiódł wiele nimf, między innymi Echo, która urodziła mu córkę Iynks i zginęła tragicznie z miłości do Narcyza, Eufeme, piastunkę muz, która urodziła mu Krotosa, Łucznika w zodiaku. Przechwalał się również, że spał ze wszystkimi pijanymi menadami Dionizosa.4 # e. Pewnego razu usiłował zgwałcić dziewiczą Pitys, ale uszła mu przemieniając się w jodłę. Nosił później gałąź jodły zawieszoną na szyi. Innym razem ścigał dziewiczą Syrinks od góry Likaon po rzekę Ladon. Tam Syrinks zamieniła się w trzcinę, a Pan, nie mogąc jej rozpoznać, ściął na chybił trafił kilka trzcin i zrobił z nich piszczałki. Największym jego sukcesem miłosnym było uwiedzenie Selene. Osiągnął to okrywając swe ćzarno owłosione kozie kształty białym, dobrze upranym runem. Selene nie wiedziała, z kim ma do czynienia, zgodziła się więc przejechać na jego grzbiecie i pozwoliła mu na wszystko.5

f. Bogowie olimpijscy gardzili prostacką hałaśliwością Pana, ale wykorzystywali jego umiejętności. Apollo wyłudził od niego kunszt wieszczenia, Hermes zaś skopiował piszczałkę, którą Pan upuścił, i twierdząc, że jest ona jego wynalazkiem, sprzedał ją Apollinowi. g. Pan jest jedynym bogiem, który umarł za naszych czasów. Wiadomość o jego śmierci otrzymał niejaki Tamus (Thamus), żeglarz płynący na statku zmierzającym do Italii, mijający po drodze wyspy Paksoj. Rozległ się boski głos na morzu: "Czy to ty, Tamusie? Gdy dotrzesz do Palodes, nie zapomnij obwieścić, że wielki bóg Pan zmarł!" Tak też Tamus uczynił. A na brzegu wiadomość powitano zawodzeniem i lamentami.6

102

26.2- 27.b

li, że ich bóg Pan został spłodzony przez dzięcioła, którego stukanie uważa się za zapowiedź wyczekiwanego letniego deszczu. Mit głoszący, że spłodził go z Ojneis, tłumaczy się sam przez się, chociaż pierwsze menady używały zamiast wina środków pobudzających (zob. 27.2), imię zaś jego rzekomej matki Penelopy ("z#iatką na twarzy") dowodziłoby, że menady malowały się podczas orgii w desenie wojenne przypominające pasy na penelope, odmianie kaczkY. Plutarch opowiada (O niezychliwości bogów, 12), że menady, które zabiły Orfeusza, zostały za karę wytatuowane przez swoich mężów (zob. 28f). Tatuaż na ramionach i nogach przedstawiał siatkę taką, jaką widzimy na wazie w Muzeum Brytyjskim (Katalóg E. 301). Wizyta Hermesa w postaci tryka u Penelopy - w północno-zachodnim micie diabeł równie często występuje w postaci tryka jak i w postaci koźła - zapłodnienie jej przez wszystkich zalotników (zob. 26b) i twierdzenie, że Pan spółkował ze wszystkimi menadami, odnosi się do wyuzdanego charakteru igr ku czci bogini-jodły Pitys lub Elate (zob. 78.1). Górale arkadyjscy byli najbardziej prymitywnym ludem Grecji (zob.1.5), gardzili nimi ich bardziej cywilizowani sąsiedzi. 3. Syn Pana, krętogłów, czyli ptak-wąż, był wiosennym wędrownym ptakiem występującym w erotycznych zaklinaniach (zob. 56.1 i 152. 2). Cebula morska zawiera jad drażniący - skuteczny środek przeciw myszom i szczurom - i używano jej przed obrzędami jako środka przeczyszczającego i moczopędnego. W ten sposób cebula morska zaczęła z czasem symbolizować usuwanie złych wpływów (Pliniusz, Historia naturalna; XX.39), wizerunek Pana zaś smagano cebulą morską, gdy brakło zwierzyny (zob.108.10). 4. Uwiedzenie Selene przez Pana odnosi się zapewne do księżycowej #,rgu majowej, podczas której małżonek młodej królowej Maja nosił ją na plecach przed obrządkiem leśnych zaślubin. W tym czasie kult tryka został już w Arkadii zastąpiony przez kult kozła (zob. 27.2). 5. Widocznie Egipcjanin Tamus nie dosłyszał słów obrzędowego lamentu: Thamus Pan-megas tethneke ("Wszechpotężny Tammuz nie żyje!"), i zrozumiał "Tamusie, wielki Pan nie żyje!" W każdym razie Plutarch, który był kapłanem w Delfach w drugiej połowie pierwszego wieku przed Chr., uwierzył w tę wersję i tak ją zapisał. Niemniej jednak, gdy Pauzaniasz odbył swą podróż po Grecji mniej więcej w sto lat później, zastał tam ołtarze Pana, sanktuaria, święte gaje i święte góry jemu poświęcone i tłumnie odwiedzane.

27 NATURA I POCZYNANIA DIO:NIZOSA

a. Uratowała go jednak i scaliła z powrotem jego babka Rea. oraz w miecze i węże. Hera uznała go za syńa Zeusa. umieścił ich wizerunki między gwiazdami. po czym Dionizos zmartwychwstał.3 c. Udał się drogą morską do Egiptu.odtąd pole bitwy zwie się Panhajma. pomógł mu przeprawić się przez rzekę Tygrys. "całe zbroczone krwią". które sprowadził z Indii. Ruszył więc w wędrówkę po całym świecie w towarzystwie swego wychowawcy Sylena oraz dzikiej armii satyrów i menad uzbrojonych w laski oplecione bluszczem i zakończone szyszką sosnową. Zeusa. Ammona zaś wprowadził z powrotem na tron. Erato. z którego został wygnany. a wtedy Atamas zabił swego syna Learchosa. Persefona. Dionizos pokonał tytanów. wieńczone wężami.l b. podbił cały kraj. króia Orchomenos. którego w obłędzie wziął za jelenia. Wśród Libijczyków mieszkających w delcie Nilu. jedną ich hordę przepędził aż do Efezu. rozpieszczały go i karmiły miodem. Do Indii dotarł pokonawszy po drodze wiele przeszkód. i mimo jego przeobrażeń rozszarpali go na kawałki. dziecię rogate. naprzeciw Faros. której Zeus powierzył obecnie syna. wyrosły drzewa granatu.4 d. tam zaś gdzie spadły krople krwi Dionizosa. wprowadził uprawę winnej latorośli.2 Gdy doszedł do wieku męskiego.27. Przerzucił przez rzekę most z bluszczu i winnej latorośli. Są to jedne z pierwszych sukcesów wojskowych tego boga. Następnie wrócił Dionizos do Europy zatrzymując się po drodze we Frygii. za co wdzięczny Zeus. W pobliżu Flojon padło kilka słoni. na Faros zaś gościnnie podejmował go król Proteusz. Kilka Amazonek schroniło się w świątyni Artemidy. Nie udało się jednak oszukać Hery. zaniosła go do Atamasa. Ukarała parę królewską obłędem. Ale i jego napiętnowała obłędem.5 e. gdzie dotąd żyją ich potomkinie. nadał prawa i założył wielkie miasta. Dionizosa. nadając im nazwę Hyad. Potem wtargziął do . gdzie babka jego Rea oczyściła go z licznych morderstw popełnionych w okresie obłędu i wtajemniczyła go w swe misteria. a Dionizos ruszył w pościg łodziami i zabił tak wielką ich liczbę. Na rozkaz Hery tytani porwali nowo narodzonego syna Zeusa. i straszliwe. po czym tygrys przysłany przez ojca jego. dotąd pokazują tam ich kości. i jego żony Ino. by przebrali chłopca za dziewczynkę i chowali go w kobiecej części domu. Po powrocie. dokąd przewiózł winną latorośl. Inne uciekły na Samos. mimo zniewieściałości. Namówiła ich. gdy Amazonki wystąpiły przeciw niemu.e 103 i Bakche mieszkającym na helikońskim wzgórzu Nysa.b. by przywrócić królowi Ammonowi królestwo. Nimfy ukryły Dionizosa w jaskini. Nysie. zwane tyrsami. żyło kilka królowych Amazonek. swój główńy tytuł do sławy. że. Na górze Nysa wynalazł Dionizos wino. Po przybyciu nad Eufrat natrafił na opór ze strony króla Damaszku. z którego żywcem zdarł skórę. Następnie Hermes z polecenia Zeusa prżemienił chwilowo Dionizosa w baranka lub tryka i podarował go nimfom Makris. Następnie skierował swe kroki na wscliód i udał się do Indii. budzące przerażenie warkotki. Gotowali następnie rozerwane ciało w kotle. której nabył wychowywany w takich warunkaćh. Bromie 27. Dionizos zaprosił je do udziału w wyprawie przeciw tytanom.

któremu nie spodobał się rożwiązły wygląd Dionizosa. . aż wreszcie Hermes przemienił je w ptaki. Kiedy już cała Beocja uznała boskość Dionizosa. a sam stał się lwem. Przewodziła im jego matka Agawe. którzy twierdzili. Ledwie jednak ludzie jego wylądowali przy ujściu rzeki Strymon. Dionizos sprawił.Tracji. Urodziła mu j###rtsha# Tóasa. że go poszukują. podniecone winem. wybrał się on w podróż po Wyspach Egejskich szerząc radość i strach wszędzie. rozzłoszczona niepowodzeniem. chociaż Dionizos zaprosił je osobiście. Na Naksos spotkał Dionizos piękną Ariadn orżuco z sza i natychmiast ją poślubił. aż kapłan Dionizosa wybiegnie ze swej świątyni z mieczem w ręku i zabije pierwszą schwytaną kobietę.trzy siostry zaś rozszarpały go i zjadły. przestała rodzić plony. rozszarpały go w religijnej ekstazie. siadają w kręgu i mówią zagadki. przerażeni żeglarze wyskoczyli za burtę i zamienili się w delfiny. że ścina winną latorośl. gdzie się pojawił. Latromis. by przyłączyły się do jego igr na górze Kitajron. i ona to właśnie ukręciła mu szyję. że widocznie wybrał się gdzieś z muzami. po czym orzekłszy. przekonany. gdzie odwiedził Teby i zaprosił kobiety.lo i. który skoczył do morza i ukrył się w grocie Tetydy.9 h. one jednak. że mają na pokładzie boga. Leukippe złożyła w ofierze swego syna Hippasosa . wynajął więc sobie inny statek od żeglarzy tyrreńskich. Leukippe i Arsippe lub Aristippe czy Arsinoe. że okręt jego nie nadaje się do podróży morskiej.e. Po przybyciu do Ikarii zobaczył. że winna latorośl wyrosła na pokładzie i oplotła maszt. chociaż niektórzy utrzymują. Edończycy zaprowadzili króla na górę Pangajon i tam rozszarpały go dzikie konie.j śmierćią. palce u rąk i nóg. że Dionizos zmienił je w nietoperze. zaczął jeszcze obrzynać nos. że płyną w kierunku Ńaksos. Penteus usiłował im przeszkodzić. uszy. Przemienił również wiosła w węże. podczas którego wyznawczynie Dioni= zosa udają. bluszcz zaś owinął się wokół osprzętu. ukazując się im w postaci dziewczyny. Rea. Okazało się jednak. przerażona.s Co roku podczas święta zwanego Agrioniami ("wezwanie do dzikości") odbywa się w Orchomenos obrzęd przebłagania za zabójstwo Hippasosa. król Teb. nie chciały wziąć udziału w igrach.27. dopóki Likur# nie zostanie ukarany 104 27. potem w obłędzie biegały po górach. Menady znowu uciekły i krążyły oszalałe po górach rozrywając na kawałki cielęta. Nie napotykając już więcej żadnego oporu w Tracji.padł na niego los . Zmienił wobec tego postać i kolejno ukazał się jako lew. którzy nieświadomi. gdzie zamierzali sprzedać Dionizosa jako niewolnika. sterowali ku Azji.s f. zakuł w kajdany byka. cała ziemia tracka. Gdy Dionizos wróciwszy z morza oznajmił. byk i pantera. powędrował Dionizos do swej ukochanej Beocji. że byli to piraci. Alkitoe. uwięził go razem ze wszystkimi menadami. Penteus. zanim wróciła mu świadomość.7 g. W Orchomenos trzy córki Minyasa. że jałowość ta dopóty będzie trwała. Stafylosa. Postradał jednak rozum i zamiast Dionizosa. Cały statek zapełnił far#tastycznymi zwierzętami i dźwiękami fletu. gdy król Edończyków Likurg uderzył na nich uzbrojony w ośeień i wziął do niewoli całą armię z wyjątkiem samego Dionizosa. doprowadzając je tym do obłędu. pomogła jeńcom w ucieczce i ukarała Likurga obłędem: zabił toporem włů#nego syna Dryasa.

5. II.111.714 i nast. Opętane.5. 12. III. Owidiusz. Serwiusz o Sielankach Wergiliusza. Fabulae. fragment.577-699.5. Zeus oddał jej do dyspozycji mieszkanie. 2.68-69. Apollodoros. II.4.3.996. Z Naksos przybył do Argos. Problemygreckie. gdzie przekupił Persefonę. 390-415.Euantesa i Tauropolosa. Sielanki.Teokryt.2. 13. Przemiany. Eliań.. Owidiusz. Eurypides. III. 4. 5. ů 11.1#0. k.37. Plutarch. 9. Bachantki. II. Teogonia. Edoriczycy. Życie Apoloniusza z Tiany.Apollodoros. 7. Indika. 99-102 . Apoloniusz z Rodos. zachowała pełne rezygnacji milczenie.4-5. 10.29. Varia historia.5. i wiedząc. by jednak żaden inny duch nie był zazdrosny i zasmucony. Eurypides.42. 24. Perseusz pośpiesznie uznał swój błąd i przebłagał Dionizosa. by uciec od zawistnej i pokłóconej rodziny.111. . passim. zmieniła swe imię na Tyone. Arrian. loc. Iliada. II. Pauzaniasz. Diodor z Sycylii. Astronomia. Theophilos cytowany przez Plutarcha. IV.16. Orgdzie do Greków. XLV.1131. cit. Homer. 6 i nast.6.27. Onomakritos cytowany przez Pauzaniasza.lz 1.2. Pauzaniasz.1 105 argiwskie. Hyginus. 38.ll j. 177. Skromna bogini Hestia ustąpiła mu miejsca przy głównym stole korzystając z pierwszej okazji. 182.70-71. Apollodoros. IV. Klemens z Aleksandrii. Ajschylos. wstąpił Dionizos do nieba i teraz siedzi po prawicy Zeusa jako jeden z dwunastu wielkich bogów. W końcu zstąpił Dionizos przez Lernę do Tartaru. Razem z synem weszła do świątyni Artemidy w Trojzenie. Pauzaniasz.130-140. II. II1.62. i skłónił do wypuszczenia jego zmarłej matki Semele. Antoninus Liberalis.3 . gdzie ukarał Perseusza.31.j .111. Bachantki.2. Przemiany.15.1. XI. Teon o Fenomenach Aratosa. oraz zabił wielu jego zwolenników karząc obłędem kobiety 27. Apollodoros. Filostratos. Hyginus. VI. III. 10. 56. V11. Problemygreckie. Scholia do Apoloniusza z Rodos. 8. III. Naszyjnik ślubny Ariadny umieścił potem Dionizos wśród gwiazd. Diodor z Sycylu. 3. III. X. Hymny orfickie.5. w którym się zatrzyma.Eurypides. zjadały żywcem swe niemowlęta.3.3. Diodor z Sycylii. III. a Hera. Bachantki. III. V1. 947. XXVI. 5. który początkowo stawiał mu opór. Diodor z Sycylii. Homeryckl hymn do Dionizosa. Na koniec wreszcie. III. Strabon.8-9. Plutarch.5. Apollodoros. 6.1. że zawsze może liczyć na spokojne przyjęcie w każdym mieście greckim. Hezjod. Kluczem do mistycznej historu Dionizosa jest rozpowszechnienie kultu winnej latorośli . budując ku jego czci świątynię. Przemiany.Owidiusz. O rzekach.5. VIII. Plutarch. gdy już ustanowił swój kult na całym świecie.38. l. zła i obrażona. darując jej mirt.

została z zupełnie obcą opowieścią o klątwie rzuconej na jego kraj po zabójstwie . cit. 160. Triumf Dionizosa polegał na tym. których opiece powierzył Dionizosa.1. że kozioł był zwierzęciem. 3. W istocie libijski albo kreteński kozioł miał związek z winem.). 38. że ukrywano go jako koźlę. "orkisz" . by uratować przed gniewem HeryEriphos ("koźlę") był to jeden z jego tytułów (Hesychios pod hasłem "Eriphos"j. Azji i Afryce Północnej. lecz ludzie-konie. Jego koszyk z winogronami jest początkowo sitem. "porywcza". Harrison pierwsza zwróciła uwagę (Prolegomena.drzewo''.w Europie. Miód pitny był "nektarem" warzonym z fermentowanego miodu. Winogrona rosły dziko na południowym wybrzeżu Morza Czarnego.171) odnotowuje dawniejsze imiona Hyad: Fesyle ("światło filtrowane"). słońce zaś wkraczało w znak Barana podczas Święta Wiosennego. i menady używające jako tyrsów gałęzi jodły oplecionych bluszczem są wspomnieniem dawniejszego napoju alkoholowego. dzikiego kozła z olbrzymimi rogami.zob. Dionizos nazywany bywa rogatym dziecięciem po to.380-384) błędnie tłumaczy. ponieważ Arkadyjczycy trudnili się pasterstwem. że Dionizos jako bóg wina jest późnym zastępcą Dionizosa.21). Kiedy Apollodoros opowiada. otrzymały nowe imiona i zwały się "wysoka". jak sugeruje Wergiliusz (loc. "kulawa".-odnosi sięto do kreteńskiego kultu Dionizosa-2agreusa. Historia Likurga pomieszana. "kozioł". jest rozszarpany przez dzikie konie .11.ziarna używanego w Atenach przy warzeniu piwa. O Aracie. dokąd dotarła szlakiem bursztynu. 5). do wieku dojrzewania. kiedy drzewa pokrywają się liśćmi i cały świat pijany jest pożądaniem. skąd ich hodowla rozprzestrzeniła się na górę Nysa w Libii poprzez Palestynę i. Wergiliusz (Georgiki.kapłanki bogini o kobylej głowie . J. by nie wyszczególniać rodzajów rogów. którego najpowszechniej składano w ofierze Dionizosowi. podobną listę podaje Hyginus (Astronomia.5). przypomina kreteński zwyczaj trzymania chłopców w "ciemności" (skotioi). natomiast koń helladycki z piwem i nektarem. Hezjod (cytowany przez Teona. Jednym z jego tytułów był Dendrites.tak jak podczas kanaanickiego Święta Wiosennego. Orgie winne w Azji Mniejszej i Palestyniekanaanickie święto szałasów było początkowo bachanaliami . Podczas piwnych orgii w górach święty król prawdopodobnie utykał jak kuropatwa . podobnie jak Achillesa (zob. Nysos oznacza "kulawy".1). 3. . które zależnie od #miejsca kultu były rogami kozła. Feo ("mroczna") i Eudore ("szczodra"). że słowo tragedia nie pochodzi być może od tragos.27. rozdz.11. Dodaje ona jeszcze.doprowadzały ich uczestników do takiej ekstazy jak orgie piwne w Tracji i Frygu. Wino nie zostało wyńalezione przez Greków. Według Ferekydesa (178) Nysa oznacza . W Tracji był białym bykiem. a mianowicie piwa z liści i gałązek świerku. przez Persję do Indu. byka lub tryka. zwanego również Sabazjosem. że wino wyparło los 27. Dionizos podlegał w swoim czasie bogini księżyca Semele (zob. to znaczy w kobiecej części domu.stamtąd na Kretę. przyprawianego bluszczem i słodzonego miodem pitnym. 2. 23.E. "ponieważ kozły ranią winną latorośl obgryzając korę". "rycząca" i "szalejąca" dla oznaczenia jego obrzędów. Kleia ("słynna"). że na wczesnych malowidłach na wazach towarzyszami Dionizosa nie są ludzie-kozły. Wychowanie go jako dziewczynki. Diozuzos w postaci jelenid jest Learchosem.4 wszędzie wszystkie inne napoje alkoholowe (zob. 8). Koronis ("wrona"). a na cześć jego dojścia do pełnoletności obchodzono święto wiosenne.1). lecz od tragos. Hyady ("sprawczynie deszczu"). Natomiast Makris karmiąca Dionizosa miodem. boga piwa. a w wieku brązu do Brytanii. który przeciwstawia się późniejszemu Dionizosowi. W Arkadii natomiast Hermes przemienił się w tryka. którego zabił Atamas doprowadzony do obłędu przez Herę.3). i był predestynowaną ofiarą'orgii ku jej czci. rogacza. który bogowie pili jeszcze na homeryckim Olimpie. Wynikałoby z tego. Dlatego też Likurg. zwanej również Tyone lub Kottyto (zob. to znaczy "młodzieniec-drzewo".taki zaś los spotkał dawniejszego Dionizosa. zwanego "Pesach" ("utykanie" .14.

Lew. Ariadna . jak Kadmos zamknął Semele i jej dziecko w Arce. jak Ino wychowała Dionizosa (Pauzaniasz. naszyjnik ślubny Ariadny. niemniej jednak na zawsze pozostał półbogiem. a podczas letniego przesilenia zabijany bywał i zjadany jakq byk.6). Wyspa ta pełniła funkcje składu dla kupców z Krety. w którym co roku powstawał z martwych. pantera. Tam właśnie kapłani z Apollinem wiązali jego część nieśmiertelną (zob. X. jak się zdaje. na wiosnę zostawał lwem. i Pizystrat. III.16). podobnie jak historia hetyckiego boga wiatrów urodzonego przez Kumarbi (zob. Dionizos podróżował w łodzi księżyca w nowiu.2 i 169. Delf i innych cywilizowanych miast. gdy ścigali go tytani (zob. Obrzędowe ponowne przyjście na świat z mężczyzny jest dobrze znanym żydowskim obrzędem adopcyjnym (Księga Rut. stanowisko w hierarchii boskiej.9 107 5. i o tym. Opowieść o jego ponownym przyjściu na świat z uda Zeusa. zaprzecza początkowym matriarchalnym ramom. 39. U Orćhomeńczyków miejsce węża zajęła.6). 6. pozwalają się domyśłać. którą prąd zaniósł do Brasjaj. 153b i 171. 38.1). Wysp Egejskich. że Dionizos miał już w XIII w. 7. 6. małej wyspy naprzeciw delty Nilu.3). Opowieść o kampanii Dionizosa w Libii jest być może upamiętnieniem pomocy wojskowej udzielonej Garamantyjczykom przez ich greckich sojuszników (zob.9) zapożyczonym u Hetytów. Obcinanie kończynmiało trzymać w przyzwoitej odległości jego ducha (zob. III. gdzie Semele zmarła i została pochowana.1 ). 3. 8. Koryntu. a ścięcie bez powodu świętego dębu pociągało za sobą karę śmierci. Wreszcie pod koniec siódmego i na początku szóstego wieku przed Chr. Stąd zapewne rozprzestrzenił się kult winnej latorośli we wszystkich kierunkach. Klejstenes. Na wybrzeżu Faros. ku czci której urządzano uroczystości edeńskie (Strabon. Dionizos objawiał się jako lew. Dionizos w istocie jest Deukalionem (zob.to imię bogini. przechodził Pro#eusz te same przemiany co Dionizos (zob. stąd jego podróż do Egiptu. 3).Dryasa ("dębu"). ponieważ były to emblematy kalendarzowe roku trójdzielnego (zob. 7 . Takie właśnie postacie przybierał. przed Chr.24.5=27. Grecji i Palestyny. 31. posiadającej największy port Europy w wieku brązu (zob. jest odzwierciedleniem konserwatywnej opozycji wobec obrzędowego zastosowania wina i przesadnej mody na menady.chociaż niektórzy bogowie nadal domagali się "trzeźwych ofiar". który stanowi źródło legendy o Noem i zwierzętach w arce. o tym. 4. która rozpowszechniła się w Tracji.usunął on Hestię z grona dwunastu Olimpijczyków pod koniec V w. wąż i inne zwierzęta są jego wcieleniami związanymi z pór#r##u. Kottyto . Przychodził na świat w zimie jako wąż (stąd jego wężowa korona).3). kozioł lub jeleń. jak się zdaje. 75. przed Chr. Sykionu. Periander. że greckie obrzędy ku czci Dionizosa jako Sabazjosa lub Bromiosa były frygijskiego pochodzenia.3. Dryas był królem dębu zabijanym corocznie. a następnie przeszła do Aten. postanowili kult uznać i kreowali oficjalne święta Dionizosa. ale jest wcześniejsza i upamiętnia rozprzestrzenienie się winnej latorośli na wschód. Jedna z niedawno odczytanych tabliczek z pałacu Nestora w Pylos dowodzi co prawda.169a). a opowieść o jego przeprawie z piratami została oparta. gdzie został wtajemniczony przez Reę. jak głoszono. Misteria Dionizosa podobne były do misteriów Ozyrysa. Corona Borealis. Odwiedziny Dionizosa we Frygii. 27. 28. Azji Mniejszej. pokazywano nadal w Delfach (Plutarch. 2 i 123..3). tyran Aten. 35). tyran Koz`yntu. Dionizos i jego winna latorośl zostali uznani w niebie . byk i wąż. . Nienawiść Hery do Dionizosa i jego kubka z winem. Lakończycy i Brasjaj przechowali niekanoniczną relację o jego narodzinach. 30a). a grobowiec. Indyjska kampania Dionizosa zaczerpnięta została z iantastycznej opowieści o pijanym marszu Aleksandra ku rzece Indus. podobnie jak wrogość okazywana przez Penteusa i Perseusza. na tym samym obrazie. Odtąd. zwano również "Koroną Kreteńską". O Izydzie i Ozyrysie. tyran Sykionu.

7g). Problemy greckie. Prawdopodobnie wykopywali oni z ziemi kukłę zbożową zakopaną po żniwach i puszczającą teraz już zieIone pędy. gdy musiała wraoać do Podziemi. kapłan wzywał Semele. I1. nazwanej na nowo Tyone ("szalejącą królową"). matka Penteusa. że mamy do czynienia z obrzędem pelazgijskim. wędrowała po ziemi z Demeter do chwili.9. Nie zapominajmy. Persefona jest w podziemiach Semele.3). Posejdon również został zjedzony w postaci źrebięcia przez swego ojca Kronosa.były eponimicznymi protoplastami helladyckich plemion zamieszkujących Chios. Mit ten oznacza. Luna jasno świeci nam. Tutaj przy akompaniamencie śpiewów. muzyki fletów i tańców. Latorośl winna była dziesiątym drzewem sakralnego roku drzewnego. by wyłoniła się z omphalos. 30a).oinos.była kreteńską boginią księżyca. Kora nie wstępowała oczywiście na niebiosa . pojawienie się dziewicy-matki stało się dogmatem.27. który w podobny sposób został rozszarpany po przyjściu na świat (zob. IZ. "wino" jest słowem kreteńskim . scena wstąpienia zaś wymalowana jest na wielu greckich wazach. Arystofanes. Chersonez Tracki i dalsze tereny (zob. że starożytny obrzęd. Fragmenty. Ponieważ kułt winnej latorośli dotarł do Grecji i na Wyspy Egejskie poprzez Kretę . czyli Persefony. 10. stąpając po płatkach kwiatów rozrzuconych z kosz#ków.11 ) symbolizuje śmierć i zapowiedź zmartwychwstania. Żaby. Przyjście Dionizosa na ratunek Semele. 98o). jednak w wersji wcześniejszej prawdopodobnie przez swą matkę Reę (zob. Lemnos."wielkiej królowej") zjada źrebię. jest boginią księżyca. młodego Dionizosa (Pindar. Dojrzały owoc tego drzewa otwiera się jak rana i ukazuje czerwone ziarenka.Rimmona. w którym udział brały wyłącznie kobiety. było również drzewem TammuzaAdonisa . I2 . które wyrosło z krwi Dionizosa. Bromiosa. czyli sztucznego kopca. gdzie w wilię Święta Majowego Rhiannon (zniekształcona nazwa Rigantony . i przybyła w towarzystwie "ducha wiosny". 24. Ich obecność wskazuje na to. W Delfach podobny obrzęd wstąpienia. 373-396 i seholia). słowami Johna Skeltona. Agawe. podczas ktvrego menady o głowach kobyły rozszarpywały co roku ofiarę-chłopca . Rozszarpanie Hippasosa przez trzy siostry będące potrójną boginią jako Nimfą ma swą paralelę w walijskiej baśni o księciu Pwyll z Dyfedd. Wkrótce jednak. Latromis i Euantes .Dionizosa zidentyfikowano błędnie z kreteńskim Zagreusem. Toas Stafylos.i go zjadały. Innego jeszcze obrzędu dopełniano prawdopodobnie w świątyni Artemidy w Trojzenie. a odpowiadał jej . winne jej dzieci zaś spłodzone przez Dionizosa . czy jak go tam nazywano . został zastąpiony przez 108 27. Tauropolos. po wcieleniu Dion#zosa do hierarchii olimpijskiej.12 bardziej zdyscyplinowane igry dionizyjskie. towarzyszących pojawiającej się heroinie.Sabazjosa. a w rzeczywistości swego syna Pryderi ("niepokój"). w rzeczy samej. wydedukowane zostało z obrazów przedstawiających obrzęd dopełniany w Atenach na placu tanecznym poświęconym dzikim kobietom. to kolejne imię Kory. Owoc ten trzymany w dłoni przez boginię Herę lub Persefonę (zob. że bogini księżyca. miała trzy aspekty: Diana to zielone liście. 9. zwany był Herois. Nastąpiło zróżnicowanie między Persefoną-boginią a Korą-heroiną schodzącą nadal do Podziemi i wychodzącą z powrotem na światło słoneczne. Na niektórych widzimy satyrów z motykami.Ojnopion. 75. czyli "świętem heroiny" (Plutarch. Oznaką zmiany było zabijanie źrebięcia zamiast chłopca. Drzewo granatu. patronką igr piwnych.

że podobnie jak cztery inne święte drzewa .28. przedstawiające płodną dłoń bogini ziemi Rei (zob.l b. a muzyka jego pomogła im pokonać wiele przeszkód. z którymi pożeglował do Kolchidy. W Rzymie zachował się zwyczaj różowienia twarzy generałów święcących triumfy.3). syn króla traćkiego Ojagrosa i muzy Kaliope. W marcu.e 109 28 ORFEUSZ a.#. był wiosennym Dionizosem. użyteczny przy malowaniu i iluminowaniu. który usiłował ją zgwałcić. nie tylko oczarował swą smutną muzyką przewoźnika Charona. Bluszcz miał wielkie znaczenie również i dlatego. który. odpowiadało październikowi. dopóki Eurydyka nie . że uda mu się ją stamtąd wyprowadzić. Generał przedstawiał boga Marsa. o jednej. ponieważ zawierał w sobie tajemne siły. 52. Pewnego dnia w pobliżu Tempe.kolczasty dąb Ela. Hades postawił jeden tylko warunek.5) i świętych królów (zob. w której je zostawił. Uciekając nastąpiła na węża i zmarła od jego ukąszenia. W trackiej Zone dotąd jeszcze stoją starożytne górskie dęby w tanecznej pozycji. wystarczy przedziurawić łodygę bluszczu świdrem w kilku miejscach. Skorzystał z wyjścia znajdującego się w pflbliżu Aornon w Tesprotydzie i znalazłszy się na miejscu.miesiąc wrzesień. gdy mają uczestniczyć w państwowych uroczystościach.170. bluszcz. gdy soki się podnoszą. w dolinie rzeki Penejos.2. 28. liście pięciokątne. kiedy odbywało się święto winobrania. I09. a mianowicie. by wyglądali kwitnąco i zdrowo. Powróciwszy z podróży do Egiptu. psa Cerbera i trzećh sędziów zmarłych. Do dziś jeszcze różuje się lekko twarze królów angielskich. Mnich bizantyjski Teofil (Rugerus.dostarczał czerwonego barwnika (zob. 98) opowiada. która zmieszana z moczem i zagotowana daje płyn krwistego koloru zwany ##laką." Czerwony barwnik używany był również do malowania twarzy męskich wizerunków płodności (Pauzaniasz. ale nawet na czas pewien zawiesił męczarnie potępionych. był najsłynniejszym poetą i muzykiem wszystkich czasów. Grecki bluszcz ma poza tym. Orfeusz. olcha Foroneusa oraz winna latorośl i granat Dionizosa . Od tego imienia wywodzi się nazwa miesiąca marca. a zacznie wydzielać lepką ciecz. Po powrocie poślubił Eurydykę.11)..a . podobnie jak winna latorośl i platan. że Orfeusz się nie obejrzy. Mirt był drzewem śmierci (zob. zanim się wyspecjalizował jako rzymski bóg wojny. zwaną przez niektórych Agriope. 53a). Podbił również serce okrutnego Hadesa i uzyskał od niego pozwolenie wyprowadzenia Eurydyki na ziemię.. kiedy to menady odbywały swe igry i upijały się żując liście bluszczu. O rzemiosłach. przyłączył się Orfeusz do Argonautów. Jedenaste drzewo. Eurydyka spotkała Aristajosa. z których wam opowiem. którym żywiły się owady koszenili. a muzy nauczyły gó grać na niej. ale Orfeusz śmiało zstąpił do Tartaru mając nadzieję. że "poeci i artyści lubili bluszcz. i osiadł wśród dzikich Kikonów w Tracji.11. tak że nie tylko czaxował dzikie zwierzęta. ale nawet drzewa i skały zmuszał do poruszania się zgodnie z dźwiękiem jego muzyki. rozdz. Apollo podarował mu lirę. 4).2 c.

31. Diodor z Sycylu. IX. i fale zaniosły ją na wyspę Lesbos. gdzie słowiki śpiewają teraz piękniej niż gdziekolwiek na świecie. Zapłakane muzy zebrały szczątki Orfeusza i pochowały je w Leibetrze u stóp Olimpu. którzy uratowali się od masakry. Rzucił się na nią najpierw zazdrósny wąż lemnijski (którego Apollo od razu zamienił w kamień). w ten sposób stracił ją na zawsze. cytowany przez Eratostenesa. 561-564. Eux-ypides. którego nazywał Apollinem. ale bóg rzeki dał nura pod ziemię i znikł pojawiając się prawie o cztery mile dalej pod innym imieniem. Owidiusz.' Lirę Orfeusza również przeniesiono na Lesbos i złożono w świątyni Apollina. Bachantki. Agamemnon.1-85.znajdzie się na ziemi. loc. 5. ale popłynęła ona. zabiły swych mężów i rozszarpały Orfeusza na kawałki. 3. Diodor z Syćylu. Rozgniewany Dionizos naszczuł na niego menady w macedońskim Dejon. Każdego ranka wstawał. wdarły się do środka. loc.1032. ci zaś słuchali go z nabożeństwem. cit. że Helios. Hyginus. Ajschylos. postanowili tatuować swe żony jako ostrzeżenie przed zabójstwem kapłanów. Eurydyka szła za Orfeuszem przez mroczne korytarze. Afrodyta była więc równie zagniewana jak i Dionizos. A oto co się stało z głową Orfeusza. cit. XIII.9 1.1. Apoloniusz z Rodos. IV. Gdy Dionizos dokonał najazdu na Trację. XI. Bafyra. Podobno Orfeusz potępiał wyuzdanie menad i głosił miłość homoseksualną. To prawda.. Dosyć już mam ciebie i twojego śpiewu! " Odtąd głowa zamilkła. Głowę jego wrzuciły do rzeki Hebros. przybył na miejsce. Niektórzy podają zupełnie inną relację o śmierci Orfeusza. 4. Pauzaniasz. Inni jednak Olimpijczycy nie chcieli usprawiedliwić morderstwa i Dionizos uratował menady przemieniając je w dęby. Alcesta. gdy dotarł na światło dzienne. 45. prowadzona dźwiękami jego liry. by powitać jutrzenkę na szczycie góry Pangajon nauczając. Eurypides. że obrzędowe morderstwa są rzeczą złą. w której kapłanem był Orfeusz. FabWae.3 d. jest największym z bogów. Przemiany. Żaby.30. i obyczaj ten przetrwał do naszych czasów.25. misteria Hekate na wyspie Eginie i misteria Podziemnej Demeter w Sparcie. Konon.30. Ajschylos. ale za wstawiennictwem muz i Apollina umieszczona została na niebie jako konstelacja. Tutaj wieszczyła w dzień i w nocy. Bassarides. Hyginus.s g. do morza. Grynejon i Klaros. 24. Orfeusz nie oddał mu należnej czci i miast tego wtajemniczał ludzi w święte misteria i tłumaczył Trakom. 5 f. Twierdzą.28. 357 oraz scholia.6 i scholia.164. Mężczyźni traccy. W ten sposób uniknął współudziału w morderstwie. że ustanowił misteria apollińskie w Tracji.3#. Pauzaniasz. po czym złożona została w poświęconej Dionizosowi jaskini w Antissie. które korzeniami wrosły w ziemię. że pustoszeją jego wyrocznie w Delfach.s h.3. aż Apollo widząc. wciąż śpiewając. Arystofanes. One zaś odczekały. on zaś obejrzał się dopiero wtedy.17. aż ich małżonkowie weszli do świątyni Apollina. Katasterismoi. stanął nad głową i zawołał: "Przestań wtrącać się do moich spraw.4 e.1629-1630. Menady próbawały-zmyć ź siebie krew Orfeusza w rzece Helikon. 2. porwały broń złożoną na zewnątrz. .. IX. Pindar. Odypytyjskie. Atenajos. Narrationes. że zabił go Zeus piorunem za ujawnienie tajemnic boskich.7. IV.

zob. czekał ten sam los co boga.1). przedstawia bądź to protest wcześniejszego wieszczego herosa przeciw wtargnięciu Orfeusza do Antissy..30.132. być może jest to przypowieść o piszczałkach pogrzebowych sporządzanych z kory olchy.704." Apollodoros zaś (I. Astronomia. 31. loc.6. podobnie jak Zagreus (zob. 2. Nie znany dotąd kult Słońca jako ojca wszechrzeczy wprowadzony został prawdopodobnie na północnym obszarze Morza Egejskiego przez zbiegłych kapłanów monoteistycznego faraona Akenatona w XIV w. Proklos (Komentarz do "Państwa" Platona. II. bogiem zmysłów. O nierychliwości bogów. odnosi się zapewne do sekwencji symbolicznych zwierząt i drzew kalendarzowych (zob. ponieważ zarówno owoc jarzębiny (po francusku . wskazuje na ten sam 28. dokąd po śmierci udali się Foroneus. 1#m się tłumaczy złożenie głowy Orfeusza w sanktuarium Dionizosa.V.2. 398) pisze: "Orfeusza.2.) przypisuje mu ustanowienie misteriów dionizyjskich. Plutarch. Katasterismoi.1.28. królowej Wysp Elizejskich.6 111 kult. lub kultu rogacza. III. Konon.14. Owidiusz. "Dionizosem".5. którzy chodzili w strojach egipskich. I. Eratostenes. Lukian. 22. Heroika. jak i olchy (hiszpańskie . legeńda zaś o tym. Foroneusa (zob.w gaju dębowym podczas letniego pfzesilenia i następnie rozszarpany przez menady kultu byka.. W Grecji klasycznej tatuaż stosowali jedynie Trakowie. Wprowadzali w ten sposób rozróżnienie między Dionizosem. 9. Przeciwnieukom. 57. Zarówno głowę. 523 i 1017). 30a). 8. loc. który rzucił się na głowę Orfeusza. będącą głównym ośrodkiem muzyki lirycznej. Menady przedstawiają właściwie muzy.3 i 5). Tak więc Orfeusz nie znalazł się w konflikcie z kultem Dionizosa. s. 52. Imię ojca Orfeusza. a imię Apollina zachowali dla nieśmiertelnego Słońca. zwali półboga-byka. Terpander. liry natomiast w świątyni Apollina. ojcu wszechrzeczy". sam bowiem był Dionizosem i grał na prymitywnej piszczałce z olchy. gdzie o Słońcu mówi się jako o "najstarszym płomieniu drogim trackim jeźdźcom" i jako o "władcy bogów. Późniejsi jednak kapłani orficcy. Aornon oznacza to samo co Avernus.7. Zbrojny opór kultowi stawiali. która według Mabinogion śpiewała pięknie na skale w pobliżu Harlech w północnej Walii . Jeśli więc imię Orfeusza znaczy ophruoeis. jako że był główną postacią obrzędów dionizyjskich. jak i lirę miał unieść prąd na wyspę Lesbos. bardziej konserwatywni Trakowie.2). przed Chr. Kronos i Orfeusz.14. pierwszy historycznie znany muzyk. IX. Na rysunku wazowym przedstawiającym śmierć Orfeusza jedna z menad ma wytatuowanego na ramieniu małego rogacza. a nie na wykwintnej lirze. lub Kronosa i odnosić się do olch "rosnących na brzegach" rzeki Penejos i innych.alisier). italski wariant celtyckiego Avalon ("wyspa jabłoni" . Ucięta głowa Orfeusza przypomina uciętą głowę boga olchy Brana. IV.1). 7. Ojagros ("z owocu dzikiej jarzębiny").12. 24. l.aliso) noszą imię przedhelleńskiej bogini rzeki Halys lub Alys albo Elis. Wąż. loc. Zdaniem Diodora z Sycylu Orfeusz posługiwał się trzynastozgłóskowym alfabetem. II. bogiem intelektu. 3.I. cit. Tym tłumaczyłaby się rzekoma wizyta Orfeusza w Egipcie. a w niektórych częściach kraju kult został krwawo stłumiony. Hyginus. Filostratos.3. pochodził z Antissy. że drzewom kazał tańczyć i czarował dzikie zwierzęta. Lukian. którego surowe mięso jedli. znajdujący się "nad brzegiem rzeki".3. Wzmianki o tej wierze znajdujemy u Sofoklesa (Fragmenty.to znaczy zabity toporem o podwójnym ostrzu . ŻywotApoloniusza z Tiany. cit.. i Apollinem. Jako święty król został rażony piorunem . jak Akteon (zob. jak się zdaje.30. może ono być tytułem odpowiednika greckiego Beana. i zaszczepiony na lokalnych kultach. Pauzaniasz. bądź też reakcję .3. cit.

152b). Nie oznacza to bynajmniej. 33. kobiety ibańskie używają trofeów do użyźniania pól ryżowych za pomocą inwokacji. którego kapłanem był Orfeusz. że ścięcie głowy Orfeusza było czymś więcej niż metaforą ściętej gałęzi olchy. Oba te fakty zostały. 29 GANIMEDES a. 42. podarował Trosowi winną latorośl ze złota. a także z obrazów przedstawiających Dionizosa. omyłkowo wydedukowane z obrazów przedstawiających powitanie Orfeusza w Tartarze. odpiera najazdy (zob. spoczywa po kolei na wszystkich łonach. Święty król musiał zostać póćwiartowany i jest rzeczą wielce prawdopodobną.1). Wierzbom zawdzięcza również swą nazwę rzeka Helikon opływająca Parnas i poświęcona muzom .6-29. Podobno Zeus pragnąc. w imieniu Zeusa. a według Wergiliusza siostry Faetona zostały przemienione w lasek olchowy (zob. Stąd na malowidle ściennym w Delfach (Pauzaniasz.potrójnej górskiej bogini natchnienia.l b. głaskana jest czule. gdzie muzyka jego oczarowała boginię-w'ęża Hekate lub Agriope ("okrutnego oblicza"). Głowa ma śpiewać. którą odnotował Filostratos w prostszyeh słowach. Olchy ogradzają wyspę śmierci bogini-czarownicy Kirke (Homer. że oszczędzone mu zostaną niedole starości i że obecnie uśmiechnięty. opłakiwać i odpowiadać na pytania.zob. i dlatego bogowie mianowali go podczaszym Zeusa. 27k). aż wreszcie sama zgadza się wejść do wieszczego sanktuarium. Śmierć Eurydyki od ukąszenia węża i niepowodzenie misji Orfeusza występu)ą dopiero w późniejszym micie.200 .30.3). dzieło Hefajstosa. by Ganimedes został również jego kochankiem. Gdy mężczyźni wracają do domu po udanym polowaniu na głowy.pytyjskiego Apollina. Grecki kult olchy został zlikwidowany w bardzo dawnych czasach. podobnie jak głowy Eurysteusa. Ganimedes. Miesiąc olchy jest czwartym w sakralnej sekwencji drzew i poprzedza miesiąc wierzby. Brana i Adama. od którego imienia wywodzi się nazwa Troi.146. schodzącego do Tartaru w poszukiwaniu swej matki. związany z magią wodną bogini Helike ("wierzba" .miała ona również cmentarz w zagajniku olchowym na Kolchidzie (Apoloniusz z Rodos. skłaniając ją do udzielenia specjalnych przywilejów wszystkim duszom wtajemniczonym w misteria orfickie. Od ukąszenia węże nie umarła Eurydyka.64 i 239) .2). był najpię#niejszym młodzieńcem. gdzie udziela porad przy ważnych okazjach i.3) wizerunek Orfeusza opierającego się o wierzbę i dotykającego jej gałęzi. syn króla Trosa. jaki kiedykolwiek żył na ziemi. przystroił się w orle pióra i porwał go z równiny trojańskiej. 4. lecz jej ofiary (zob. X. zapewniając że Ganimedes będzie nieśmiertelny. Semele (zob. 6. ze złotym .111.zob.1 ). 5. jak się zdaje.1 u Traków istniał ten sam zwyczaj co u Iban Dayaków we współczesnym Sarawaku. że 112 28. pozostały jednak jego ślady w literaturze klasycznej. 44. Odyseja. oraz parę pięknych koni jako wynagrodzenie za poniesioną stratę. V. Następnie Hermes.

Iliada. odzyskuje siły . a nie tylko Zeusa .4).Scholia do Apoloniusza z Rodos. 3. Czekającą oblubienicę mitograf również potraktował jako Eos. Fabulae. 224. X.155 i nast.oraz para koni podarowana królowi Trosowi dowodziłyby mylnego odczytania obrazu przedstawiającego nowego króla przygotowującego się do swych świętych godów. V. III. Iliada. Homer. pamiętając widocznie o uwiedzeniu przez Eos Titónosa. nie była zwyczajną ofiarą na koniec roku. czyli drugą osobowość . 822). Tyle tylko zyskała. Pauzaniasz. V. Eneida. którywizerunek Ganimedesa umieścił między gwiazdami jako Aquariusa . Wergiliusz. że Laomedont był ojcem Ganimedesa (Trojanki.2).2. pełniącej dotąd funkcję podczaszego bogów. Opowieść o nim wpleciona jest w historię nieustannej walki między orłem i wężem .9. Zagreus (zob. któremu stawia pozorny opór. zaznaczyć należy.rokiem rosnącym i ubywającym. 29.231-235.Scholia do Orestesa Eurypidesa. który podczas zimowego przesilenia jest o krok od wyzionięcia ducha.32. 92.pucharem w ręce. Możnawobectegouważać. Wergiliusz.115. że orzeł Zeusa nie tylko dawał mu godność królewską. został prawdopodobnie mylnie zinterpretowany jako zakochany Zeus.jego ka.Llew Llaw w Mabinogion uleciała do nieba w postaci orła. oraz scholia do Hyginusa.6 113 Obraz mógł także przedstawiać zaślubiny Peleusa i Tetydy w obecności dwunastu bogów siedzących na swych tronach.304.Wodnika. III.1-29. Funkcje Ganimedesa jako podczaszego wszystkich bogów . Śmierć Etany. Heros babiloński Etana po świętych godach w Kisz odleciał na orle na niebiański dwór Isztar. syna Laomedonta.Homer. potem. Apollodoros. 2. dzięki zabiegom magicznym. XX. widoczny zaś na obrazie. Georgiki. Eneida. że król widniejący na obrazie był królewskim zastępcą. Dusza celtyckiego herosa Lugh .) posyłając swego bohatera w drogę podniebną na żuku-gnojku. Niektórzy utrzymują. 202-217.i podobnie jak w micie o Llew Llawie orzeł. podaje jasny nektar ojcu niebios. Eurypides bowiem twierdzi. l. Tradycyjny przekaz o młodości Ganimedesa świadczy. królem i jego bliźniakiem-zastępcą . II1.12. podobnie jak Faeton (zob: 42. czyli interrexem panującym przez jeden tylko dzień. Hera niewątpliwie się rozgniewała uważając to za obrazę dla siebie i swej córki Hebe.1. gdy bliźniak-zastępca zabił go podczas letniego przesilenia.266. 2.według dawniejszych relacji.1391. Ośmiesza ją Arystofanes w Pokoju (1 i nast. lecz karą za złe zbiory podczas jego panowania. Owidiusz. Tak czy inaczej.24. Para koni stanowiła obrzędowe akcesoria jego ponownego przyjścia na świat jako króla po pozornej śmierci (zob. ale Zeus jej go odebrał. V. Apollodoros II. 30. że rozzłościła Zeusa. Wergiliusz. Hymn Homerycki do ' Afrodyty. składający ofiarę kapłan. I. Czasza Ganimedesa zawierała prawdopodobnie libację ku czci ducha jego królewskiego poprzednika.1).3 1. 81. Na niej mianowicie orzeł atakujący łydki świeżo intronizowanego króla nazwanego Zeusem uosabia przelaną na niego boską moc . Przemiany. że Eos przedtem jeszcze uwiodła Ganimedes#.2 c. Chryzippos (zob:105. jak w przypadku Ikara (zob.. ale spadł do morza i utonął.3).2) iinni. Wzniesienie się króla do niebios na grzbiecie orła lub w postaci orła jest rozpowszechnioną szeroko fantazją religijna.252 i nast.5. lecz również porywał go na Olimp. Rzekome porwanie Ganimedesa przez orła wyjaśnia waza z Caere z czarnymi figurami.podobnie jak słoneczny jastrząb siadający na faraonach podczas koronacji.

Ta nowa jednak forma miłości. Dzięki niej można było przekształcić filozofię grecką w zabawę intelektualną. gdy poddani żywili się jeszcze asfodelami (zob.1. że król Minos kreteński uwiódł Ganimedesa "po otrzymaniu praw od Zeusa"). Podobnie czytamy w Psalmie C111. Homoseksualne kapłaństwo było uznaną instytucją w świątyniach Wielkiej Bogini w Tyrze.6. Dotąd homoseksualizm był tolerowany jedynie jako skrajna forma kultu bogini. oliwy i posiekanych owoców (zob. podkreśla zwycięstwo systemu patriarchalnego nad matriarchalnym. jako orłowa młodość twoja". Imię Ganimedeśa odnosi się właściwie do radosnego rozbudzenia jego żądzy w związku ze zbliżająćym się małżeństwem.5: ". ambrozja zaś. Mężczyźni.2). uprzywilejowanym pożywieniem królów. 5. który późniejsi mitografowie przedstawiali jako niezwykle czerwone wino. której wprowadzenie Apollodoros przypisuje Tamyrisowi (zob. Nektar Zeusa. 27. a nie wino. był w istocie prymitywnym brunatnym miodem sytnym (zob. ponieważ usprawiedliwiał z religijnego punktu widzenia miłość dojrzałego mężczyzny do chłopca. z dzbana (Pindar. 2 lm). i II Księga Królewska.i życie. XXIII. została zdegradowana do roli bezpłatnego pracownika i wychowawczyni dzieci. Wyzyskał to w pełni Platon usprawiedliwiając mitem o Ganimedesie uczucia. 3. Przekształcone w łacinie na catamitusstało się źródłosłowem angielskiego catamitebiernego obiektu homoseksualnego męskiego pożądania. Mit o Zeusie i Ganimedesie był bardzo rozpowszechniony w Grecji i Rzymie. wyznawcy Kybele. Wraz z rozpowszechnieniem się filozofu platońskiej wszędzie tam. 7). 79). rozkoszna 8# Mity #<cki# 114 29. Wodnik identyfikowany z Ganimedesem był uprzednio bogiem egipskim patronującym źródłom Nilu i nalewającym wodę. który podał mu jego kochanek. w której mężczyźni obywali się b-ez kobiet. jakie żywił wobec swoich uczniów (Fajdros. znalazłszy dla swych zainteresowań nowe ujście w romansie homoseksualnym. 4.1 strawa bogów. W innym miejscu co prawda (Prawa. Grecy jednak nie interesowali się zbytnio Nilem. XV.. Fragmenty. 31.110). nie zaś do Zeusa orzeźwionego nektarem. utrzymujący.8) potępia homoseksualizm jako przeciwny naturze i mit o homoseksualnych przygodach Zeusa nazywa "niegodziwym wymysłem kreteńskim" (w czym popiera go Stefan z Bizancjum pod hasłem "Harpagia".7). Hierapolis i Jerozolimie (I Księga Królewska. 6. 98. ślazem i żołędziami. posiadająca dotąd dominujące stanowisko intelektualne. gdzie bogami panującymi byli Zeus i Apollo. do czasów bezpośrednio poprzedzających niewolę babilońską. Greczynka. odnowi się. Joppie. kleikiem z kaszy jęczmienej. 30 ZAGREUS .12. szukali ekstatycznej jedności z boginią pozbawiając się męskości i przebierając w stroje kobiece.2).30.

Eustatios o Iliadzie Homera. Zabawki. wąż i byczek. w lwa. Zwano ich również korybantami. kości do gry i pęczek wełny.) Kern. w Kronosa zaklinającego deszcz. tygrysa i byka. Zeus w tajemnicy spłodził swego syna Zagreusa z Persefoną.3). oryg. Wszystkie . Synom ftei. Kiedy rzucili się na niego. i poczekali. 355.75. kreteńskim kuretom lub. W tym ostatnim wcieleniu dopadli go tytani. Zeus zaś zabił tytanów piorunami. Warkotka była przedziurawionym kamieniem lub kawałkiem wypalonej gliny. którzy włosy z pierwszych postrzyżyn ofiarowywali bogini Kar (zob. b.byli to młodzieńcy. aż kureci zasną. warkotkę.735 . Pęczek wełny służył prawdopodobnie do smarowania wilgotnym gipsem kuretów .228. że wspomniani tam piastunowie osłonięci tarczajni. jak inni mówią. VI. czyli jego ducha.2). nakazał pilnować kołyski Zagreusa w pieczarze na Idzie. Przejęli oni tradycję ofiary. ocaliła serce Zagreusa.269 i XXXVI1. Szyszka była starożytnym emblematem bogini. O Likofronie. Nonnos.chłopca wprowadzanego do ich tajnego stowarzyszenia. koń. ale zjadali zamiast chłopca surowe mięso byczka. lustro przedstawiało drugą osobowość każdego z wtajemniczonych.a. Jane Harrison w Themis wysuwa przypuszczenie.5). O północy zwabili Zagreusa ofiarowując mu zabawki dziecinne. Zagreus nie stchórzył. wrogowie Zeusa. 20. 95.17. kostka do gry zaś to symbol wieszczych sił (zob. w którym uczestnicy zespalali się z bogiem. od boku Rei". którymi zwabili go tytani. chcąc go zamordować. Mit związany jest z istniejącym w dawnych czasach na Krecie zwyczajem składania w ofierze chłopca będącego substytutem króla-byka Minosa. 475.l 1.4. 11. włożyła je w figurkę gipsową i tchnęła w nią życie czyniąc w ten sposób Zagreusa nieśmiertelnym. Tzetzes. że zabijają i zjadają ofiarę . skierowany jest do syna Kronosowego. Pozostałe dary Zagreusa miały tłumaczyć charakter obrzędu. w pobliżu jaskini diktejskiej. lustro. "którzy zabrali cię. Dionysiaka. przedstawiał w tańcu pięć pór roku = jako lew. (por. mocno schwycili za rogi i nogi. Kości jego zabrano i pochowano w Delfach. Wcielał się po kolei w Zeusa ubranego w płaszcz z koźlej skóry. rozszarpali zębami i zjedli na surowo. V. czyli tancerzami zdobnymi w kity. którym kręcono wywołując hałas przypominający szum morza w czasie przypływu. dziecię nieśmiertelne. Harpókration pod hasłem "Apomatton". zanim zabrał ją do Podziemi jej wuj Hades. korybantom. Fragmenty orfickie. Hymn kreteński. Skakali nad nim potrząsając hałaśliwie bronią. złote jabłka stanowiły przepustkę do Elizjum po pozornej śmierci. tak jak to w swoim czasie robili nad Zeusem na Dikte. największego z młodzieńców. Eurypides. kozioł. umieszczonym na końcu sznura. lecz kilka razy zmieniał postać usiłując się im wymknąć. Panował on przez jeden dzień. konia. ubielili się gipsem. złote jabłka. De errore profanorum religiorum. 2. składanym jej w ofierze przez tytanów (zob. Atena przerwała straszną ucztę na krótko przed jej zakończeniem. Firmicus Maternus. Kreteńczycy. rogatego węża. między innymi szyszkę. l#tani. który przybywa tańcząc na czele swych demonów i skacze. VI. by zwiększyć płodność ziemi i trzód i zapewnić powodzenie flotom rybackim. 34. były przedmiotami używanymi przez filozofujących orfików. odkryty przed kilku laty w Palajokastro. udawali jedynie. po czym zjadano go na surowo.Diodór z Sycylii. by nie można ich było rozpoznać. Fragmenty. * l.

a nie surowym. zaczęto przedstawiać Zeusa jako rażącego piorunami kanibala. 4. "Kronos zaklinający deszcz" jest wzmianką odnoszącą się do warkotek używanych przy obrzędach zaklinania deszczu. chyba że uda im się wymknąć przewodnikowi. wstępował do nieba w płaszczu ze skóry kozy Amaltei (zob. 7b). albo symbolizujące go dziecko. Trójgłowy lub. Kiedy zaprzestano ofiar ludzkich. "ludźmi białej kredy". XXII1. na 30. 31 BOGOWIE ŚWIATA PODZIEMNEGO a. Dusze opłacają w ten sposób Charona. Baal wrócił i zabił Asztara pałką. opierają się chyba na tradycji faktycznych ofiar ludzkich.a-31. ponieważ Zeus. pięćdziesięciogłowy pies zwany Cerberem pilnuje prżeciwnego brzegu Styksu. Asztar był jeszcze dzieckiem i gdy siedział na tronie.miał rogi i zwoje wężowe przy urodzeniu (zob."Nie będziesz warzył koźlęcia w mleku matki jego" . Dionizos również był wężem rogatym . Jak wynika z tabliczek znalezionych w Ras Szamara. nigdy już potem nie jadł żadnego mięsa. Księga Powtórzonego Prawa. 3. i zamiast imienia Rei występuje imię Ateny. mając na uwadze ich wrogi stosunek do Zeusa. przemiany zaś kalendarzowe Zagreusa wyróżniają go spośród zwyczajnych członków bractw totemistycznych.1. sami zaś kureci przebierali się. otrzymuje od nabożnych krewnych monetę umieszczoną pod językiem trupa. na tronie niebieskim zasiadł chwilowo Asztar na miejscu Baala. o których słyszymy w różnych częściach świata. w każdej chwili gotów pożreć żywych intruzów . XXXIV. Niekanoniczny tygrys w ostatniej przemianie Zagreusa da się wytłumaezyć identyfikacją z Dionizosem (zob. Flegeton. Dusze bez pieniędzy muszą czekać w nieskończoność na pobliskim brzegu. jego orficcy wyznawcy zaś zjadali go obrzędowo w postaci byka. którego śmierć i zmartwychwstanie są w ten sam sposób relacjonowane. skąpca przewożącego je w rozchybotanej łodzi przez Styks. Hermesowi.a 115 116 31. Straszna ta rzeka opasuje Tartar od strony zachodniejl. który przebywał w Podziemiu po zjedzeniu strawy umarłych.jest nakazem powtórzonym trzykrotnie (Księga Wyjścia. Orfik.31. Kokytos. XIV. i prżekraść się jakimś tylnym wejściem. W tym kontekście titanes ("tytani") byli titanoi. Zagreus-Dionizos znany był również w południowej Palestynie. który chociaż raz spożył mięso swego boga.21).jednak tego rodzaju pozorowane śmierci i obrzędy wtajemniczenia. nogi jego nie sięgały podnóżka.19.26. do którego prowadzi wejście znajdujące się w gaju czarnych topoli nad rzeką Okeanos. Każda dusza zstępująca do Tartaru. jak utrzymują inni. by nie poznał ich duch ofiary. "ludźmi białej kredy". Zagreus został "Zeusem w płaszczu z koźlej skóry".d przykład w pobliżu lakońskiego Tajnaronz lub tesprockiego Aornos. tytanów zaś. pomieszano z titanoi. Prawo Mojżeszowe zabraniało urządzania uczt inicjacyjnych ku czci Asztara. chociaż w jego wypadku mowa jest o mięsie gotowanym. a jej dopływami są Acheron. 27c). 27a). "władców siedmiodniowego tygodnia". Aornis i Lete.

Minos. prowadzi dn Elizjum. ale do nich nie należy. Radamantys i Ajakos sprawują sądy nad świeżo przybyłymi duszami. Pijąc krew mają niemal wrażenie.s Nikomu ze swych poddanych Hades nie pozwala uciec i nieliczni tylko spośród tych. że istnieje jeszcze inna Wyspa Szczęśliwa. ale trudniejsze sprawy obaj odsyłają Minosowi. rządzone przez Kronosa. e. Po wyroku dusze zostają skierowane na jedną z trzech dróg: pierwsza prowadzi z powrotem na Łąki Asfodelowe i przeznaczona jest dla dusz. którą wylewają żywi. Najcenniejszym jego skarbem jest hełm-niewidka. domena tych. wrócić na ziemię przychodząc ponownie na świat. by polować na upiorne jelenie.Europejczyków. co dzieje się na ziemi i na Olimpie. gdzie dusze herosów krążą bez celu w tłumie mniej znakomitych zmarłych kwilących jak nietoperze i gdzie tylko Orion ma jeszcze dosyć zapału. Jest tc.5 W pobliżu. szczęśliwa kraina wiecznego dnia. ta zaś została przemieniona w białĄ topolę stojącą nad Jeziorem Pamięci. 31. ani złe. gdzie nie ma mrozów i śniegu. Dlatego też jest on najbardziej znienawidzonym z bogów. gdy śmiertelnicy uderzają rękami o ziemię. znajduje się ocienione białym cyprysem jeziorko Lete. do którego przybywają zwyczajne dusze. Pierwszą krainą Tartaru są smutne Łąki Asfodelowe. którą podążają dusze prawe. które się wymknęły.3 b. Hades nigdy nie wie.g 11? powracają żywi. wzywając go klątwami i przekleństwami.lub dusze. Ajakos . którzy odwiedzili Tartar. druga prowadzi na pola kary w Tartarze. Jedyną ich przyjemnością są libacje z krwi. że są prawdziwymi ludźmi. W pobliżu znajdują się Wyspy Szczęśliwości. a to daje im pewną przewagę nad resztą.d-31. c. którzy narodzili się trzykrotnie i po trzykroć zasłużyli sobie na Elizjum. Dusze wtajemniczonych w misteria unikają tej wody i wolą pić z Jeziora Pamięci. zaprzężonego w cztery czarne konie. gdyby nie przybyła na czas królowa Persefona. Na tej lesistej wyspie. dusze Heleny i Achillesa spędzają czas na wesołych rozrywkach i deklamują wiersze Homera herosom. Elizjum. Radamantys sądzi Azjatów. który podarowali mu wdzięczni cyklopi. którzy uczestniczyli w sławionych przez niego wydarzeniach. muzyka i zabawa. na skrzyżowaniu trzech dróg. Wejście znajduje się nad Jeziorem Pamięci. gdy uwolnił ich na rozkaz Zeusa.9 Docierają do niego tylko urywkowe wiadomości. by krainę tę opisać.4 Każdy z nich wolałby życie wiejskiego parobka od królowania w Tartarze.' d. Za tymi łąkami leży Erebos oraz pałac Hadesa i Persefony. które nie były ani dobre. Przed pałacem. a mieszkańcy mogą w każdej chwili. położona naprzeciw ujścia Dunaju.s Niektórzy jednak utrzymują. by napić się wody. ale na powierzchni ziemi nie ma żadnej . zazdrosny o swe prawa. Razu pewnego olśnił nimfę Minte wspaniałością swego złotego rydwanu. a mianowicie Leuke na Morzu Czarnym. chyba że ma jakieś pilne sprawy albo gna go nagła ż#dza. Do niego należą niezliczone kosztowne kamienie i szlachetne metale znajdujące się pod ziemią. rzadko odwiedza wyższe rejony. obfitującej w zwierzynę dziką i oswojoną. i uwiódłby ją. Innym razem Hades usiłował zgwałcić nimfę Leuke. leży w pobliżu posiadłości Hadesa. która przemieniła Minte w słodko pachnącą miętę. trzecia zaś. gdzie nigdy nie ustają gry. Okrutny Hades. nad którym stoi biała topola(?). gdy tego zapragną. po lewej stronie.

jak uważają niektórzy. III. Erynie. Homer. którą zawsze posiadała.5. II1. 411-452. Ma ona trzy ciała i trzy głowy . IX.12. 68-80.158-159. Winowajców karzą za takie przewinie#ia ścigając ich nieubłaganie. Hejzod.Homer. X. na niegośqinnych gospodarzy oraz na właścicieli domów i radnych miejskich niewłaściwie traktujących petentów. ale nie ma z nim potomstwa i woli przebywać w towarzystwie Hekate.własności poza kilkoma mrocznymi świątyniami w Grecji i być może jedną trzodą na wyspie Erytreja. X1.204. VI. mają psie głowy. 2. to zńaczy " łaskawymi". 7. W rękach dzierżą bicze z brązowymi guzami.32. XV.5.11 Sam Zeus tak wielką czcią otacza Hekate.. Serwiusz o Sielankach Wergiliusza.14. X1. Petelia Orphic Tablet. Ich zadaniem jest wysłuchiwanie skarg wnoszonych przez śmiertelników na młodzież obrażającą starszych. Odyseja.5. scholia do Sielanek Teokryta. Hymn orficki.1.167 i nast.454-457.61. II. 6. 10. z kraju do kraju. VIII. 5. 12. Hejzod. Apollodoros.28. Teogonia. . Pindar. Hezjod. 9.lo f Królówa Persefona potrafi być uprzejma i miłosierna. dlatego też zazwyczaj nazywa się je Eumenidami. z miasta do miasta.. Iliada. LXVIII. 835.3.168. Odyseja. czy Furie: Tyzyfona. a ich ofiary giną w mękach.2. Apoloniusz z Rodos.529. Dochowuje wierności Hadesowi. Przemiany. IX. Herakles. VII1. czyli "bogatym". zamiast włosów rosną im węże. Apollodoros. 13. bez chwili wytchnienia. Prace i dni.259. Teogonia. XX. 3.Platon.61. na dzieci źle odnoszące się do rodziców. Apollodoros. II. podobnie jak Hadesa mianuje się Plutonem albo Pluto. VIII.11.5.19. Strabon.572-575. Alekto i Megajra. 317 i nast.12 g. Ajschylos. Homer.11. patronki czarownic. Heroika. Eumenidy. XIX.567 i nast. cit. Orestes. Filostratos. VII.lwa. Apollodoros. II. Eurypides. że nigdy nie odbiera jej odwiecznej władzy.4. loc.487-491. 1.32---40. 24. należy właściwie do Heliosa. która jednak. Iliada.405. X.4 11. zamieszkują Ereb i starsze śą od Zeusa i wszystkich Olimpijczyków.1. Pauzaniasz. niż swego małżonka.368.475.539. Erynie są staruchami. 8. Iliada. X1. Eurypides. psa i klaczy.135 i XVII.1. Owidiusz. Homer. ciała cz#rne jak węgiel. 290 i 924. Iliada.13 Nie należy wspominać ich imienia w rozmowie.. Pauzaniasz.31. 311. skrzydła nietoperzy i oczy nalane krwią. XIV. 11. 118 31.1.10. i Ofiarnice. Gorgiasz. Strabon.1. Ody olimpijskie. scholia do Ód istmijskich Pindara. IX. 4. a mianowicie użyczania albo odmawiania śmiertelnikom pożądanego przez nich daru. Homer.

Hekate (zob.134. Hades natomiast. że dusze udają się w podróż daleko na północ. że odznaczał się szczególnymi cnotami czy odwagą. Cerber stanowił grecki odpowiednik Anubisa. która rozszarpała Akteona (zob. ale być może także do teorii głoszącej. . wędrówki dusz. Zdaniem innych.alisier jest przedgallickim słowem oznaczającym "owoc jarzębiny". Psy te należą do Annwm. duszom wymierzano karę w zależności od tego.1). Acheron ("rzeka smutku") i Kokytos ("płaczu") są poetyckimi epitetami śmierci. Aornis ("bezptasia") jest błędnym greckim tłumaczeniem italskiego avernus.4-32. 3. Lete oznacza "zapomnienie". Elizjum oznacza. której wody były podobno straszliwie trujące. 51. według szóstej. mała rzeczka w Arkadii. nigdy jednak nie przychodzą ponownie na świat w postaci ludzi.a 119 skiego słowa tar."nie". ponieważ przełamał bramy piekielne (zob. podobnie jak upiorna sfora. że grzesznicy płonęli w strumieniu lawy. co nie zamienia się w popioły" (od a . gdzie przybierają kształt wężów. Artura lub Gabriela. i jeśli w ogóle powracają. Homerycki przymiotnik asphodelos. myszy lub nietoperzy. W europejskim folklorze będącym częściowo pochodzenia libijskiego sfora psów goniła dusze potępionych do północnego Piekła. 7 i 1701). stosowany jedynie do leimones ("łąki"). Miał głowę psa i był przewodnikiem dusz udających się do świata podziemnego. spędzał przyjemnie czas w Elizjum. gdzie pożywieniem były żołędzie. Czarne topole poświęcone były bogini śmierci (zob. jako bogini regeneracji. Kronos. Wreszcie."dolina") . Roślina ta rośnie nawet na wyspach pozbawionych wody. Flegeton ("płonący") odnosi się do obyczaju kremacji zwłok.561) bynajmniej nie dlatego. Menelaosowi zaś to samo obiecano (Odyseja. Jeden z tych poglądów głosił. Związek znaczeniowy z piekłem jest późniejszego pochodzenia. Mitografowie dokonali śmiałej próby pogodzenia sprzecznych poglądów pierwotnych mieszkańćów Grecji na życie pozagrobowe. Tartar jest bodajże reduplikacją przedhelleń- 31. jak się sprawowały za życia. a duchy. I ). jak się zdaje. to tylko w postaci zapładniających wiatrów. że wchodziły do fasoli. Piąta nakazywała duszom udawać się daleko na zachód. czyli osiki. 22. Jest to mit związany z hałaśliwą letnią migracją gęsi do miejsc wylęgu za kołem podbiegunowym.a mianowicie. Według trzeciej koncepcji duchry mogły z powrotem stać się ludźmi w ten sposób. podobnie jak avalon z legend asturiańskich i łacińskie avernus lub avolnus. dusze świętych królów krążą. Herne. na wyspach cmentarnych. Proces. oznacza prawdopodobnie "łąkę tego. została umieszczona w Tartarze dopiero przez późnych mitografów. #. podobnie jak bogowie. 2. Persefonie. gdzie słońce zachodzi w oceanie i gdzie znajduje się świat dusz podobny zupełnie do naszego. 159. gdzie ich ciała zostały pochowane. Er zaś "przykryty". Styks ("znienawidzony"). które zjadały następnie przyszłe matki. które odnajdujemy w nazwach miejscowości położonych na zachodzie. Orficy dodali dó tej właśnie koncepcji teorię metempsychozy. ryb lub orzechów. 5. że dusze przebywają w grobach lub w podziemnych pieczarach. Wszędzie z wyjątkiem Arkadii. duszę herosa po spaleniu jego zwłok. żywią się tradycyjną strawą. lecz później otrzymał trzy głowy. mimo krwawej przeszłości. lub Heraklesowi. spodos"popiół". "krainę jabłek" . kapłankę spartańskiej bogini księżyca (zob.l. oba utworzone z indoeuropejskiego rdzenia abol. ponieważ był to nieodmienny przywilej świętych królów. oznaczającego "jabłko". jako koncepcja helleńska. białe zaś topole. który ich zdaniem może być w pewnej mierze opanowany za pomocą formuł magicznych. Czwarta koncepcja głosiła. gdzie słońce nigdy nie świeci. Cerber miał początkowo pięćdziesiąt głów. przed wprowadzeniem kukurydzy Grecy żywili się korzeniami i nasionami asfodela.1 ). lecz że poślubił Helenę. IV. elos . syna libijskiej bogini śmierci Neftys. oznaczał śmierć nieuchronną. Persefona i Hekate reprezentowały przedhelleńskie nadzieje na odrodzenie. widzialne. podobnie jak jego pani.

120 32. gdzie spotykają się trzy drogi. Z jej pasa zwisa bicz. emblemat mądrości (zob. ponieważ tam właśnie słońce umierało co nocy. w drugiej zaś koło. niegościnność zaś traktowano jako nieposłuszeństwo i obrazę bogini. innych może pozbawić wszystkiego. jeśli jednak się zdarzy. a na głowie koronę uwieńczoną jeleniami. wówczas wkracza starożytna bogini Nemezis i go upokarza. Czasem pilka ulatuje wysoko. w grobach pochodzących z czwartego tysiąclecia przed Chr. Leuke. czasem spada nisko. 8. 105k i 114. były personifikacjami wyrzutów sumienia po złamaniu tabupoczątkowo tylko tabu obrazy.1 ). Jest córką Okeanosa i w rysach jej można dopatrzyć się urody Afrody'ty. częściej jednak nosi w tym kontekście imię Kronosa lub Geriona (zob. 24e). jest obecnie kolonią karną Rumunii (zob.3). w którą została zamieniona Leuke. najwyższą władczynią nieba. nieposłuszeństwa czy przemocy stosowanej wobec matki (zob. bogini ogniska domowego (zob. Tabliczki orfickie nie wymieniają nazwy drzewa nad Jeziorem Pamięci. co ma symbolizować niepewność przypadku. 20c). jest to prawdopodobnie biała topola. której ojciec darował władzę rozstrzygania losów śmiertelników. Opowieść o tym. co posiadają.32. Z#che najczęściej rozdaje nagrody zupełnie dowolnie: biegnie żonglując piłką. w obrzędach pogrzebowych. Hades miał świątynię u stóp góry Mente w Elidzie. razem z rozmarynem i mirtem. jest hołdem złożonym czarownicom tesalijskim.b.4). towarzyszki Hekate.4 . Z drzewa białego cyprysu zapobiegającego rozkładowi robiono skrzynie używane w gospodarstwie domowym lub trumny. by zabić woń rozkładu. których się wszyscy bali. przy tym jednak bardzo mała. Hellenowie podkreślali jednak jej siły niszczycielskie umniejszające moce twórcze i w końcu zwracano się do niej jedynie podczas tajnych obrzędów czarnej magu. Jednych może obsypać darami z Rogu Obfitości.złote stroiki z liści osiki znaleziono w Mezopotamu.l Nemezis mieszkająca w attyckim mieście Ramnus ma w jednej ręce gałąź jabłoni. że Zeus nie odebrał jej odwiecznej mocy spełniania najgorętszych życzeń każdego śmiertelnika.1). Woda jęczmienna Demeter w Eleuzis przyprawiona była miętą (zob. ziemi i Tartaru. a historia porwania Minte ("mięta") jest prawdopodobnie związana z używaniem mięty. Tyche jest córką Zeusa. 32 TYCHE I NEMEZIS a. Suplikantów i gości chroniła Hestia. 7. że człowiek faworyzowany przez Tyche chełpi się swym bogactwem i nie poświęca części swego majątku bogom ani też nie pomaga w biedzie swym współobywatelom. szczególnie w miejscach.164. Relacja Hezjoda o Hekate świadczy o tym. 9.134f) . Hades otrzymał co prawda w nagrodę trzodę słońca na Erytrei ("czerwona ziemia"). 86. Erynie. że była ona piez'wszą potrójną boginią.132. 6. ale może to też być orzech. największa wyspa na Morzu Czarnym.

sióstrą Erynii (zob. który miał zamiar wystawić trofeum z białego marmuru na znak podboju Attyki. święty król osiągnąwszy punkt szczytowy swej kariery miał umrzeć . że Zeus zakochał się kiedyś w Nemezis i śćigał ją przez całą ziemię i całe niorze. XII.kiedy jednak zakończył się pełny obrót. Pauzaniasz. Tak również nazywała się piastunka Zeusa.1042i -1043. Koło Nemezis było początkowo rokiem słonecznym. W micie helleńskim role są odwrócone: ucieka bogini zmieniając postać.b. ale w Cypriach Homer wspomina jedynie ryby i "rozmaite zwierzęta" (zob. który zajmował jego miejsce.5 i 142.2). Pindar. 33. podobnie jak Dike i Ajdos (uosobienie prawa naturalnego lub sprawiedliwości i wstydu). 52. ona przemienia się za każdym razem w ślad za nim i w końcu pożera go podczas letniego przesilenia.2 I. że należy spłacać zaciągnięte długi i wykonywać powierzone zadania.33.1. Niektórzy twierdzą.1). s. 2. 81k). Nemezis jednak jako nimfa-bogini nosiła tytuł Adrastei ("nieuniknionej"Strabon. król mścił się na swym rywalu. zwaną zazwyczaj Ledą. "Leda" jest jedną z postaci imienia Leto lub Latony. a także dlatego. podobnie jak w opowieści o Zeusie i Metydzie (zob. Bicza jej używano początkowo do obrzędowego biczowania mającego zapewnić urodzajność drzew i zbóż. która obraca rok").10.40. była sztucznym bóstwem wymyślonym przez dawnych filozofów.1V. Filozoficzną Nemezis czczono w Ramnus. którą ścigał Pyton. nimfa jesionu (zob.1095 i nast.2). że w locie tworzyły formację w kształcie litery V. oraz ponieważ w połowie lata odlatywały na północ do nieznanych iniejsc. postacią ważną dla jej wyznawców-pasterzy ze względu na powiązania tego drzewa z burzami i miesiącem rodzenia się jagniąt. Filoktet. a nie Zeus (zob. 1.4). 3. Gdy koło dokonało pół obrotu. gdzie się rozmnażały. tkwiące w człowieku przekonańie.5. Sofokles. co wynika z imienia jej łacińskiego odpowiednika: Fortuna (od vortumna. 89. prawdopodobnie zabierając ze sobą duszę zmarłego króla (zob. nie jest filozoficzną koncepcją boskiej zemsty nad chełpliwymi śmiertelnikami. z jaja zaś.34 i 111. 2. II1.18. natomiast Nemezis ("postanowienie") Boginią-nimfą Śmierci w Życiu (zob. Nemezis. Cypria cytowane u Atenajosa. Herodot.33. W micie przedhelleńskim bogini ściga świętego króla i chociaż przechodzi on doroczne przemiany (zob. przyczyna wojny trojańskiej. "ta.mówią o tym jelenie Akteona na jej koronie (zob. według Pauzaniasza (I. 518. które złożyła.3. w końcu zgwałcił ją przybierając postać łabędzia. W każdym razie od czasów Homera słowo nemesis oznaczało jedynie żywe.). perski wódz naczelny. dla którego Nemezis stała się uosobieniem idei zemsty. gdzie. gałąź jabłoni zaś była paszportem króla do Elizjum (zob. to właśnie mogło stanowić powód. XIII. a król ją ściga i w końcu gwałci.7. Tyche ("los"). 9d) czy Peleusie i Tetydzie (zob. wykluła się Helena. zmuszony był wycofac się otrzymawszy wiadomosci o klęsce w bitwie morskie# pod Salaminą. Chociaż stale zmieniała postać. a ponieważ nimfy jesionu i Erynie były siostrami zrodzonymi z krwi Uranosa. 4. Ifigenia w Taurydzie.2-3). Nemezis nazywana jest córką Okeanosa. trzecią postacią w roku sakralnym (zob. Marmur ten użyto na sporządzenie posągu lokalne# nimfy bogmi Nemezis Podobno po tym wydarżeniu Nemezis stała się uosobieniem "boskiel zemsty zamiast "postanowienia" z dorocznego misterium śmierci. 30. Apollodoros. które bogini przyjmowała w odpowiedniej porze roku. której kompetencje określono obecnie na nowo jako bóstwa kontrolującego Tyche. 18.1. 22i) .3). ponieważ jako nimfa-bogini z gałęzią jabłoni była rówńież zrodzoną z morza Afrodytą. Przemiany związane z porami roku były zapewne zaznaczone na szprychach koła Nemezis. Łabędzie poświęcono bogini (Eurypides.13). co było symbolem kobiecości.4).14a). 53.1. lecz pierwszą nimfą-boginią.1-2 .4 i 103. dzięki białemu upierzeniu. Jesion był jedną z postaci. Ody olimpijskie. kt#rą ścigał Zeus. Apoloniusz z Rodos.3). . 7b). 334b. 80.

3. Chryzaor i Pegaz. Graje mają jasne twarze i postawę łabędzi.2. Echidne. Dejno.4. IV. w połowie cętkowanym wężem. 215 i 518.7 1.2.z c. dlatego też Forkidy i nereidy uważają się za kuzynki harpii. by ich ukarały. scholia do Apoloniusza z Rodos. Eurypides. 394. 989 i nast. Niektórzy nazywają je córami Nocy. Przemiany. również mądrego starca morskiego. i mężowi swemu Tyfonowi urodziła czeredę straszliwych potworów. Owidiusz. Diodor z Sycylii. . Gorgony nazywają się Stejno. Są to miłe i życzliwe syreny. Pewnej nocy jednak Meduza oddała się Posejdonowi.. posiadał natomiast dar mowy ludzkiej i strzegł złotych jabłek Hesperyd. a z jej zwłok wyskoczyły dzieci Posejdona.g 33 DZIECI MORZA 121 a.4.1399. XVIII. Apollodoros. córki nimfy Doris i wieszczego starca morskiego Nereusa.. lon.5 f. Euryale i Meduza i wszystkie były niegdyś piękne.a . trzy Gracje. liomer. Apollodoros. Noszą imiona Enyo. który Matka Ziemia podarowała Herze. 4. mosiężnych szponach i wężowych zwojach. Teogonia. Bogini morza Tetydzie usługzxje pięćdziesiąt nereid. przemieniła ją w skrzydlatego potwora o płonących oczach. którą zdarła Atena. że egida sporządzona była ze skóry Meduzy.36 i nast. IV. Mieszkała niegdyś w głębokiej jaskini w Aryminium. aż wreszcie zabił go z łuku Herakles. II.2. 333 i nast. Herakles. którego spojrzenie zamieniało człowieka w kamień. Apollodoros. który posiada też umiejętność zmieniania postaci.33. która porywa zbrodniarzy i doprowadza do Erynii. Są to jasnowłose. córki Hesperosa. gdzie jadała surowe mięso ludzkie. Ajgle i Eryteis. inni córami Atlasa i Hesperydy.l b. są dziećmi Keto i Forkysa. ale od urodzenia są siwe i wszystkie trzy mają tylko jedno wspólne oko. Gdy w końcu udało się Perseuszowi ściąć głowę Meduzie.7.ezjod. Mieszka w jaskini na Krecie. wywieszonym języku. a niektórzy uważają. Niektórzy jednak utrzymują. 270-274. 27. 270 i nast. Atena powiesiła ściętą głowę na swej egidzie.1. Nereus.3 d. Hespere. szybkoskrzydłe córki Taumasa i nimfy oceanu Elektry. Echidne była w połowie piękną kobietą. Ii. Ladon cały był wężem. IV. Hezjod. trzy Gorgony przebywające w Libii. Trzy Hesperydy. Teogonia. Atena zaś. Należą do nich Ladon. olbrzymich zębach. mieszkają w sadzie na dalekim zachodzie. oburzona.33. Forkys. że na miejsce schadzki wybrali jej świątynię. Forkidy. że również trzy Hesperydy. 3: Hezjod.4 e. ich kuzynki. Teógonia.s g. Pemfredo. ale zabił ją we śnie stuoki Argos. 2. Eurypides. II.. Taumas. Śpiew ich odznacza się słodyczą. Eurybia i Keto byli dziećmi Pontośa i Matki Ziemi. Iliada.792-802.

1. jako Elektra jest tą. jako Taumas sprawia cuda i wreszcie jako Doris jest uosobieniem szezodrości.1 ).634) nosiła Atena na swej egidzie niewątpliwie po to. 30. z ciała jego wyłaniają się lew. XI. Pemfredo ("osa") i Dejno ("straszliwa").33.133.Stejno ("silna"). Apollodoros. noszącymi profilaktyczne maski . 9.wieszezy "starzec morski". jak wskazują na to ich imiona. 73. gdy występowali w jej zastępstwie.2. Piekarze w Grecji malowali głowy Gorgony na piecach. Wydaje się. Nereus . zabijano ich prawdopodobnie jadem żmii (zob. Iliada. Jako Eurybia ("rozległa siła") panowała nad morzem. 265-269. Chryzaor był emblematem Demeter jako nowiu . jak spłodził on konia Ariona z Demeter. jeleń i żmija. Homer.1). która daje bursztyn. 333-335. Spłodzenie Pegaza przez Posejdona i Meduzę przypomina historię o tym. nie zaglądali. riadawany bogini księżyca. gdy ta się ukryła pod postacią kobyły. pochowanym na jednej z przybrzeżnych wysp (zob. ponownie wydaną na świat z jego głowy.133d). II. że władała ona niebem i ziemią. Euryale ("krążąca wszędzie") i Meduza ("sprytna") . że tytuł Eurynome ("rozległa domena" lub "daleka wędrówka"). świętym królem posiadającym dar wieszezenia. by wśćibscy nie otwierali drzwiczek. Apollodoros. 7.298-299.1).. 73.633-635). której głowę budzącą przerażenie Odyseusza (Odyseja. był. Hezjod.11. jakie się za nią kryły. Nosili go mężowie bogini. 2. Odyseja. l.7). z płonącymi oczami i wywieszonym językiem ..15. Oba mity mówią o tym. jak Hellenowie Posejdona poślubili gwałtem kapłanki księżyca nie zważając na to. 6. a nie odwrotnie. 4. którego imię pochodzi od Nereidy. Hezjod. Homerydzi znali tylko jedną Gorgonę . a jako Eurydyka ("rozległa sprawiedliwość") była. Śmierć Echidne z ręki Argosa odnosi się prawdopodobnie do likwidacji argiwskiego kultu bogini węża. Thetis lub Tethys był to jeden z morskich tytułów Eurybii.5 5.4.154b i 168e). Nadal jednak przechowywano maskę Demeter w kamiennej skrzyni w Fenejos i kapłan Demeter wkładał ją podezas obrzędu bicia trzcinkami duchów z Podziemi (Pauzaniasz. Apoloniusz z Rodos.77-78. oraz jej późniejszy gniew (zob.by odstraszyć obcych od jej misteriów (zob. orficy nazywali tarezę księżyca . IV.11.cień w Tartarze (Odyseja. 9). Hezjod. były dawniej Ateną.wykrzywione. Apollodoros. Proteusz w Odysei również zmienia kształt na oznaczenie pór roku w okresie od narodzin do śmierci świętego króla (zob. Pięćdziesiąt nereid stanowi bodajże kolegium pięćdziesięciu kapłanek księżyca. Podobnie Graje. których magiczne zabiegi zapewniały dobry połów.2.6. Homer. 16f). by odstraszać ludzi od wnikania w boskie tajemnice. Jedno . Teogonia.Teogonia. II. Brat jej Ladon jest wieszezym wężem przebywającym w każdym raju. jako nereida jest boginią żywiołu wodnego. potrójną boginią powodującą nagłe zniszezenie.11).783.4).11. Trzy harpie.5.złotym sierpem lub zakrzywionym mieczem.66-78). produkt morza wielce ceniony przez starożytnych (zob.1397.są tytułami bogini księżyca. Ofiary z mężezyzn składano jej jako Eurydyce. gdzie owija swe sploty wokół jabłoni (zob.dzierżącą węża władezy#ią świata podziemnego. że miały maski Gorgon. XI. . Enyo ("wojownicza"). jak się zdaje.czyli Proteus ("pierwszy człowiek") . XX.1. 148. XX. które Homer uważał za personifikacje wichury (Odyseja. Apoloniusz z ftodos. oznaczał. Imiona Gorgon . Teogonia. nie robili przeciągu i nie psuli w ten sposób wypieku.głową Gorgony''. 295 i nast. V111. 3. jako potwór morski Keto odpowiada hebrajskiej Rahab lub babilońskiej Tiamat (zob. 28.1. trzy Szare Boginie. Malowidło na starożytnej wazie przedstawia go z ogonem ryby. i przejęli obrzędy zaklinania deszezu będące elementem kultu świętego konia. Gorgony natomiast były prawdopodobnie przedstawicielkami potrójnej bogini.122 33. Atena w tej wersji jest wspólniczką Zeusa. 5. i zdrajezynią starej religu (zob.

zdaje się jednak. Chimajrę . męska forma Forkidy. Przedstawiano ją jako sukę. przedstawionych jako dzieci Keto i Forkysa. Gwiazda ta poświęcona była bogini miłości Afrodycie.l 1. Niebo jest wówczas zielone.3 123 6. jak drzewa jabłoni obwieszone owocami. Hezjod.9). oraz Ortrosa . 31a i 134e) połączyli Dorowie z bogiem egipskim o głowie psa. . ginie dramatycznie w falach na zachodzie.3). który zgwałcił własną matkę i spłodził z nią Sfinksa i Lwa Nemejskiego. W środku obu połówek jabłka przeciętego w poprzek ukazuje się pięcioramienna gwiazda.6-34.dwugłowego psa gończego Geriona. odnoszą się do zachodu słońca. albo też tytana Atlasa. Hydrę -wielogłowego węa wodne o ieszkającego w pobliżu Lerny. "wieprz". jak czerwona połówka jabłka. 75. 24. przecięte linią horyzontu. 74. Cerbera (zob. pojawia się w łacinie jako Orcus. 2. łabędź zaś jest w europejskiej mitologii ptakiem śmierci (zob. że początkowo była to bogini śmierci Hekate lub Hekabe (zob. 168. 306 i nast. Gorgony i Szare Boginie zwano Forkidami. 39.1 i 133e). bogini jako maciory (zob. Chimajra była prawdopodobnie symbolem kalendarzowym trójdzielnego roku (zob. Hesperos pojawia się po zachodzie słońca. Teogonia.2) pożerającej zwłoki. 33. lub Nocy.trójgłowego psa pilnującego wrót piekła. 34 DZIECI ECHIDNE a.wspólne oko i ząb są błędnym odezytaniem świętego wizerunku (zob. a za pomocą jabłka i pieśni miłosnych jej kapłanki zwodziły na śmierć króla. słońce zaś. przedstawiciela słońca. w której przyszłość przepowiadała maciora (zob. ponieważ profanowanie misteriów bogini karane było śmiercią.2). Imiona Hesperyd. Forkys. tytuł Hadesa. Echidne urodziła Tyfonowi potworne potomstwo : Cerbera . który prowadził dusze do świata podziemnego. 7.1). ponieważ psy pożerają padlinę i wyją do księżyca. i porcus. który podtrzymuje niebiosa na dalekim zachodzie (zob. żółte i czerwone. 73.ziejącą ogniem kozę z głową lwa i ciałem węża. 32. 1. 7).4 i 96. Anubisem. natomiast dar #vieszczenia Forkysa musi się odnosić do wyroczni.

Selene i Heliosowi zabronił przez ten czas świecić. ale Herakles. przeniósł za granicę tracką i tam zatłukł na śmierć pałką. Padł on na ziemię. podobnie jak bogini kalendarzowa Kardea. córka zaś jego. siebie. Urodziła ich dwudziestu czterech Matka Ziemia w attyckiej Flegrze. "Szybko. Hydrę. 60h i 124c) był Syriuszem. rozpoczynającą ateński nowy rok. Eos zaś. i żaden z bogów nie stawił mu czoła. jeśli olbrzymi znajdą ziele chroniące przed ranami. Zeus widząc. Alkioneusa. śmiertelnika w lwiej skórze. gdy słońce było w znaku Lwa i następowały psie dni .kanikuła .Zawlecz go do innego kraju! " Herakles zarzucił sobie Alkioneusa na plecy. emblematem drugiej. A wtedy Porfyrion skoczył do nieba ze szczytu wielkiej piramidy skał. Chimajrę. Tymczasem . który w mgnieniu oka powrócił do Flegry. by zawiadomiła e sytuacji Heraklesa. ponieważ zreformowany rok ateński miał tylko dwie pory roku zamiast trzech. które rośnie w jakimś tajnym miejscu na ziemi. wąż. ponieważ była to jego ziemia ojczysta. i za siebie. 123b). d. Ten zerwał się znowu. W słabej gwviezdnej poświacie krążył Zeus po ziemi. prawdopodobnie dlatego. że żona jego za chwilę może zostać zgwuałcona. szlachetny Heraklesie! . o którym najwidoczniej wspomniała Hera.35.f 35 BUNT OLBRZYMÓW a. Zagrożonym Olimpijczykom objawiła Hera ponure proroctwo. Psią Gwiazdą. ułożonej przez olbrzymów. Gdy znikł emblemat kozy.105e). zranił go śmiertelnie strzałą. lew.zawołała Atena. Olimpijczycy mogli teraz przystąpić do bitwy z olbrzymami. opanowany zazdrością podbiegł i powalił piorunem Porfyriona. Herakles poraził pierwszą strzałą wodza nieprzyjacielskiego. Kilku potężnych i straszliwych długowłosych i brodatych olbrzymów o długich wężowych zwojach zamiast nóg pogniewało się na Zeusa za to. 132d). ale trafiony w wątrobę strzałą w porę wysłaną przez Erosa. ku staremu. (zob.l b. który spłodził. Jedynie Atena zajęła pozycję obronną.a . Porfyrion przeleciał obok niej i rzucił się na Herę. dokonać tego może jedynie śmiertelnik w Iwiej skórze. Zeus natychmiast naradził się z Ateną. z Echidne Lwa Nemejskiego (zob. 124 35. Syn Ortrosa. i postanowiło dokonać podboju nieba.w którym pory roku miały emblematy lwa. z gniewu wpadł w żądzę i zerwał z Hery jej wspaniałą szatę. kozy i węża. chcąc ją udusić. Chimajrę zastąpił Sfinks. ale natychmiast zerwał się z powrotem na nogi. c. Sfinksa (zob. Ortros (zob. skrzydlaty lew z ogonem węża. był emblematem pierwszej połowy roku. ku nowemu rokowi. którą Rzymianie z tego właśnie powodu nazywali Post-vorta i Ante-vorta.Ortros patrzał równocześnie w dwóch kierunkach : przed #. Ortrosa nazywano "wczesnym". Bez słowa ostrzeżenia chwycili głazy i głownie i zaczęli miotać je ze szczytów gór ku bogom na Olimpie. Wysłał ją. że wprowadzał nowy rok. Miał dwie głowy tak jak Janus. że zamknął ich braci tytanów w Tartarze. w okolicy wskazanej mu przez Atenę znalazł ziele i bezpiecznie doniósł je do nieba. ale i ten nic nie poradzi. Flegra. że żaderż z nich nie potrafi zabić olbrzyma. Ponieważ zreformowany nowy rok rozpoczynał się. 3.

Artemida zaś przeszyła strzałą Grationa. Tak zginął Efialtes. którym Atena raziła Enkeladosa.kiedy Dionizos powalił Eurytosa tyrsem. w Kume i na wyspach Sycylu i Nisyros.1-2 i 27. e. gdzie ziemia nadal jeszcze parzy i oracze niekied# odnajdują kości olbrzymów. Herakles zaś został przyjęty na Olimp przed swą apoteozą na górze Ojta (zob. Fabulae. 4. którzy przestraszyli się porykiwania jego osła. chociaż trzeba było wzywać Heraklesa. Miłujące pokój boginie Hestia i Demeter nie brały udziału w walce.5. Pozostali olbrzymi ostatni raz stawili opór pod Batos..4 h. Hermes. Hefajstos przypalił Mimasa rozpalonym żelazem. Olbrzymi głaz. Niektórzy natomiast twierdzą. a także w arkadyjskiej lub trackiej Pallene. Apollodoroś. I. Diodor z Sycylii. Apollo jednak trafił nędznika strzałą w lewe oko i wezwał na pomoc Heraklesa.3 125 czyków.2. cit.5 1. że bitwa odbyła się na równinie flegrejskiej w pobliżu Kume w Italii. Atena powaliła pożądliwego Pallasa kamieniem .1-2. ale Sylen jest prawie zawsze pijany i nie potrafi rozróżnić prawdy od kłamstwa. pod którymi Atena i Posejdon mieli pochować dwóch olbrzymów. który drugą strzałą ugodził go w prawe. 5). twierdzi. który od Hadesa pożyczył hełm-niewidkę. że brał udział w tej bitwie po stronie swego ucznia Dionizosa.2 f. . Apollodoros. Eurypides.Efialtes zaczął się zmagać z Aresem i powalił go na kolana. Pauzaniasz. Hyginus. Jest to opowieść pohomerycka zachowana w `zniekształconej postaci: Eros i Dionizos uczestniczący w walce późno weszli do grona bogów na Olimpie (zob.15. satyr urodzony na ziemi. I. w pobliżu arkadyjskiego Trapezuntu. Sylen. Posejdon zaś odłamał swym trójzębem część wyspy Kos i rzućił nią w Polybutesa: tak powstała pobliska wyspa Nisyros.Herakles zadawał cios śmiertelny. Pozostali olbrzymi stchórzyli i uciekli na ziemię ścigani przez Olimpij- 35. Proem.# g. Stały obok przerażone i załamywały ręce.35. powalił Hippolitosa. Mojry natomiast znakomicie dawały sobie radę mosiężnymi tłuczkami. Mojry tłuczkami rozbiły głowy Agriosowi i Toasowi. X.21 5. loc. loc. Apollodoros. Strabon. pod którą olbrzym leży pochowany.6. Od tej chwili.. powalił go na ziemię i tak oto powstała wyspa Sycylia. IV. 147h) Mit ma wytłumaczyć pochodzenie odnalezionych pod Trapezuntem kości mamuta (które dotąd są w miejscowym muzeum) i ognie wulkaniczne w pobliskim Batos. by dobijał każdego powalonego olbrzyma. Cyklop. 5 i nast. 3. Hekate sparzyła łuczywami Klytiosa.29. Ares włócznią. 2.f. l. Zeus zaś piorunem poradzili sobie z resztą. VIII.16. gdy tylko któryś z bogów zranił olbrzyma . cit. że zabił Enkeladosa i wywołał panikę wśród olbrzymów. Apollodoros.1.6.

gdy się zdobędzie pewne magiczne ziele. 126 35. gdy jego miejsce zajął św. ale zrodzone z ziemi upiory. podjęta zaś przez Porfyriona próba uduszenia i zgwałcenia Hery oraz próba Pallasa zgwałcenia Ateny dowodziłyby. Ares dzikiem. jak się zdaje. że głównym celem opowieści jest podkreślenie słuszności przywoływania Heraklesa Zbawcy. a gdy rozkładał ramiona zakończone niezliczonymi głowami wężowymi.a także za buntem Aloeidów (zob. że wytępił olbrzymy za pomocą ryku swego osła. Artemida kotem. W takim razie przechwałki Sylena.4-36. lekarstwo przeciw koszmarom sennym. Dionizos kozłem.2. chroni się przed straszliwą wonią bogini Tiamat. imię przywódcy olbrzymów. który sprowadza złe sny. są jeszcze śmieszniejsze (zob. Apollo krukiem. 20b). Hera białą krową. uchodzącym zazwyczaj za powtórzenie tego buntu . Jego ohydna ośla głowa opierała się o gwiazdy. Mimas ("naśladownictwo") może odnosić się do złudnegó podobieństwa snów do rzeczywistości. Olbrzymi to nie istoty z krwi i kości. Bezsilność jednak i tchórzostwo bogów przeciwstawione niezwyciężonemu Heraklesowi i farsowe sceny bitwy są bardziej charakterystyczne dla baśni ludowej niż dla mitu. lub Tyfona (zob.l Od bioder w dół był wężem. prawdopodobnie było to ephialtion. przykładając ziele do nosa. jaki kiedykolwiek ukazał się na świecie. odpowiednik Heraklesa. "oddechu dzikiego osła". po czym w pieczarze korycyjskiej w Cylicji urodziła pierwszego syna. a z ust wylatywały płonące głazy. 3. Zeus został baranem. który naskakuje" (po łacinie incubus). 37b). Efialtes. . O tym. Matka Ziemia pragnąc zemścić się za wybicie olbrzymów oddała się Tartarowi. olbrzymie skrzydła przesłaniały słońce. Marduk. 36 TYFON a.d 4. Tyfona. sojuszników Hellenów. że mogą być pokonani jedynie w wypadku. wzywali Odyna do czasu. można wywnioskować z babilońskiego mitu o walce kosmicznej między nowymi i starymi bogami. Afrodyta rybą. Swithold. których dręczyły "Koszmar i jej dziewięcioro potomstwa". Żaden mitograf nie wymienia nazwy ziela. sięgały one na sto mil w obie strony. gdy człowieka dręczą koszmary erotyczne o jakiejś porze dnia lub nocy. Wypadki historyczne kryjące się za buntem olbrzymów . Na północy ci. Hermes ibisem. mordercze skłonności oraz gwałty. Kiedy przybiegł na Olimp. Opowieść zawiera jednak również element religijny.to. ogień tryskał z oczu. przerażeni bogowie uciekli do Egiptu i ukryli się przybierając postacie różnych zwierząt. 5. Hippolitos zaś ("popłoch wśród koni") przypomina starożytne przypisywanie strasznych snów bogini o głowie kobyły. Herakles zaś musiał chronić się przed oddechem Alkioneusa. oznacza dosłownie "ten. 36. jak wykorzystał ziele Herakles.1). najstraszliwszego potwora. uzgodniona próba podjęta przez niehelleńskieh górali zdobycia szturmem kilku helleńskich twierdz i odparcie ich przez poddanych. o czym świadczą ich wężowe ogony i to. Alkioneus ("potężny osioł") jest prawdopodobnie duchem wiatru sirocco.

Apollo zaś zabił ją strzałami. gdzie Trzy Mojzy zaofiarowały mu jednodniowe owoce. Paralela ta doprowadziła być może do pomylenia Pytona z l#fonem.Korycyjski''.wiatry przedstawia#o zazwyczaj z ogonami wężów .6. lecz Hermes i Pan po kryjomu przedostali się do jaskini. .3. aż ten. Ten bronił się piorunami. Pindar. Apoloniusz z Rodos. Teogonia.2).481 i nast. Dionysiaka. raniąc go straszliwie. na Grecję zaś z gór Hajmos (zob. 819 i nast.4 i 83. Odypytyjskie.kradł mięśnie Delfyne.15 i nast.. wmawiając. W jaskini korycyjskiej w Delfach wąż-małżonek Delfyne zwał się Pytonem. Od strumieni krwi Tyfona wywodzi się nazwa gór Hajmos (haima . . że po ich zjedzeniu odzyska siły. nie Tyfonem.z d.706. od których góry się odbijały i padały na potwora. ale obaj w końcu zostali pokonani. .. którym skastrował swego ojca Uranosa. Fabulae. a jego pojawienie się zapowiada wybuch wulkanu. 4. Tyfon zaś ukrył mięśnie w skórze niedźwiedziej i oddał je na przechowanie swej siostrze. loc. l#fon uciekł na górę Nysę. dlatego Zeus miał go rzekomo pochować pod Etną. Tylko Atena się nie ugięła i tak długo drwiła z tchórzostwa Zeusa. po czym Pan nagłym straszliwym okrzykiem przestraszył Delfyne.e.2). Potem Tyfon uciekł na Sycylię.3 127 e.170g) wiatrów w worku. cit. I."krew"). . Hezjod. 2. a wtedy Hermes sprytnie wykradł mięśnie i przywrócił je Zeusowi. mówiąc. Dotarł Tyfon na górę _ Hajmos w Tracji i wyrywając całe góry rzucał nimi w Zeusa. 'I#fon óznacza "odurzający dym". zwyczaju utrzymanego przez czarownice w wiekach średnich. 152. Pindar. Delfyne.. Zraniony i ryczący z bólu Tyfon tysiącami zwojów oplótł Zeusa. gdzie Zeus zakończył pogoń przywalając go górą Etną. Bożek Set. odebrał mu sierp i odciąwszy mu mięśnie nóg i ramion zawlókł do jaskini korycyjskiej. ale teraz nie mógł ruszyć nawet palcem. 21.który spada na Syrię z góry Kasios.3 36. może być reminiscencją zwyczaju zamykania przez Eola (zob. powróciwszy do swej prawdziwej postaci. Z jej szczytu po dzień dzisiejszy tryska ogień. loc. Wieści o klęsce Zeusa przygnębiły bogów. Pyton ("wąż") był uosobieniem niszczycielskiego Wiatru Północnego . Apollodoros. 35.. Zeus wrócił na Olimp na rydwanie zaprzężonym w skrzydlate konie i znowu ścigał Tyfona piorunami. I. cit. że to Kadmos w5. 3. co znaczy. c. obezwładnił Ozyrysa w podobny sposób jak Pyton Zeusa. na której zagra jej przepięknie.b. Nonnos. I. Niektórzy jednak uważają. I.4 1.36. Apollodoros. Zeus jest co prawda nieśmiertelny. w istocie jednak skazując go na pewną śmierć. którego oddechem miał podobno być 'I#fon. II.z worka skórzanego''. Hyginus. potworowi o ogonie węża. powodujące spustoszenia w Libii i Grecji. raził piorunem l#fona i zamierzył się na niego tym samym sierpem. przynoszące woń wulkaniczną i przedstawiane przez Egipcjan w postaci osła pustynnego (zob. Imię Tyfon oznacza jednak również gorące sirocco z pustyni południowej. że chce z nich zrobić struny liry.

3. według którego we wcześniejszej wersji Damaskiosa bogini Tiamat. olbrzymie kamiennym. Hermesa-Tota jako ibisa lub żurawia (zob. bóg słońca. odciął nogi potwora i wrzucił je z hukiem do morza. Następuje paniczna ucieczka. W protohetyckiej wersji mitu wąż Illyunka pokonuje boga burzy i zabiera mu oczy i serce. Koty nie były oswojone w Grecji klasycznej. je tak długo. 37b). Legendy te prawdopodobnie przywieźli do Grecji z Azji Mniejszej Kadmejezycy (zob. Nie znamy takiego wydarzenia historycznego ale Kadmejczycy beoccy odegrali prawdopodobnie jakąś rolę w utrzymaniu kultu Zeusa. Rada bogów wzywa następnie boginię Inarę. po czym bóg burzy go zabija. jak to zauważa Lukian (O ofiaracb 14). które Trzy Mojry dały 'l#ionowi. Hery-Izydy jako krowy (zob. 33.37. 37 ALOEIDZI .1).4.133j). gdy wybuch wulkanu pochłonął połowę wielkiej wyspy Tery na krótko przed rokiem 2000 przed Chr.2. a mianowicie ucieczki przerażonyeh kapłanów i kapłanek z archipelagu egejskiego. 3. 52.2). "Jednodniowe owoce". Bóg burzy. obejmuje dowództwo i pokonuje wojska Tiamat rozbijając jej głowę pałką i przepoławiając jak rybę płaszczkę. 32. 56. bóg mądrości. aż wreszcie Ea. Mit o Zeusie. ale Bel zwołuje swych braci. które ten odzyskuje dzięki 128 36. były widocznie zwykłymi jabłkami śmierci (zob. której główna wyrocznia mieściła się w Delfach. posługując się nożem. Delfyne i skórze niedź#viedziej jest reminiscencją upokorzenia Zeusa przez Wielką Boginię. a także w micie o Aloeidach. by ich pomściła.18.). Ucieczka bogów do Egiptu została wymyśIona.7 itd. którym niegdyś niebo odłączono od ziemi. bogini piękności i wszystkie pozostałe bóstwa nie mogły dać. 4. którzy również rośli szybko i posłużyli się górami jako stopniami do nieba (zob. babiloński epos o stworzeniu Enuma Elisz. jak się zdaje. Elementy tej opowieści występują w micie o Tyfonie. a wtedy Inara związuje go sznurem. by wytłumaczyć egipski kult bogów w postaci zwierząt: Zeusa-Ammona jako barana (zob.6).e podstępowi.4.sobie rady z Ullikummi. Anu i Bel. zaprószony przez nią na ucztę. aż się dławi. ale może również odnosić się do historycznego wydarzenia. czczoną jako niedźwiedzica. Illyunka. jej małżonek Apsu i syn ich Mummi ("zamieszanie") naszczuli Kingu i hordę innych potworów na nowo narodzoną trójcę bogów zwanych: Ea. 6. Jeszcze jednym źródłem tej legendy jest. Góra Kasjo (teraz Dżebel-el-Akra) jest górą Hazzi występująćą w hetyckiej opowieści o Ullikummi. Artemidy-Paszt jako kotki i tak dalej. który rósł straszliwie szybko i któremu ojciec Kumarbi nakazał zniszezyć siedemdziesięciu bogów niebieskich.

Usypali kopiec nakładając górę Pelion na Ossę i mieli zamiar tak długo wrzucać góry do morza. Za radą Apollina wysłała Artemida wiadomość Aloeidom. rozbroili go. c. jeśli nawet przy tym musiałyby zostać zalane niziny. że jeśli przerwą oblężenie. kiedy pojawiła się Artemida w postaci białej łani. ponieważ proroctwo głosiło. która zakochała się w Posejdonie i często leżała nad brzegiem morza. Potem rozpoczęli oblężenie Olimpu. Efialtes uważał. córki Triopsa. Każdy z Aloeidów chwycił za dzidę. związali i zamknęli w brązowej beczce. Otos nie posiadał się z radości. że zabić ich nie może ani człowiek. udali się więc do Tracji. lecz Efialtes. Udali się obaj na Naksos. Mojry w walce z gigantarni . że zgwałci Herę.i a. Efialtes i Otos byli bastardami Ifimedei. Nic nie mogło ich zachwiać w wierze we własne siły. Ifimedea bowiem już nie żyła. jeśli on. uniósł się zazdrością i gniewem. Aloeidom przybywało co roku po łokciu w obwodzie i po sążniu wzróśtu. ani bóg. nie zostanie pierwszy kochankiem Artemidy. że zgwałci Artemidę. by dowieść lepszego oka. ponieważ Ifimedeę wydano następnie za mąż za Alojosa. któremu ojciec darował tron beockiej Asopii. mając dziewięć łokci szerokości i dziewięć sążni wysokości. W dziewiątym roku życia. Otos zaś ślubował. spotka się z nimi na wyspie Naksos i tam ulegnie Otosowi. którą ukryli w domu swej macochy Eriboi. jako starszy. a gdy szybka jak wiatr śmigała między nimi. który nie otrzymał podobnej propozycji od Hery.l b. wypowiedzieli wojnę Olimpowi. Efialtes ślubował na rzekę Styks. Postanowili. aż zamieni się ono w suchy ląd. że pierwszym ich jeńcem musi być bóg wojny Ares. syna Heliosa. Spór osiągnął punkt kulminacyjny. trafiając boginię. w ten sposób zaszła w ciążę. bracia się 1. Efialtes i Otos zwani byli jednak Aloeidami. czerpiąc wodę dłońmi i polewając nią swe łono. tam zaś wybuchła między nimi zacięta kłótnia. że nie należy przyjąć warunków.

.# #7 2. Taniec wojenny kuretów wokół nowo .

Zeus dzierżący piorun . Walka Hery z gigantami 4.narodzonego Zeusa 3.

którzy czcili muzy Helikonu. gdy doszło do podziału wyspy.4. Iliada. napad na Olimp. że Tesalijczyk Alojos wysłał synów. 35b). że byli oni Beotami. Wyprawa uwieńczona została powodzeniem. Fabulae. dawni mitografowie utrzymują jednak.1. Efialtes i Otos. Mit komplikuje się i staje się niejasny przez wzmiankę o epizodzie historycznym.50 i nast. Pauzaniasz.88-92. 2. i pozabijali wzajemnie.3 129 zamierzyli. którzy kolejno zabijałi się wzajem- . udał się Hermes na poszukiwanie Aresa i zmusił Eriboję.7.3. które dławią i gwałcą śpiące kobiety.7. I1. 28. związani są z liczbą dziewięć. Imię Efiałtesa. gdzie przywiązano je mocno do słupa za pomocą sznurów skręconych z żywych żmij.c-37. I. V.9 d# 37. którzy uprowadziłi je na Naksos. IV.1-2 3. Podobnie jak Koszmar Senny w legendzie brytyjskiej.385-390.305-320. Hyginus. Dusze Aloeidów zstąpiły do Tartaru.medeę i siostrę Pankratis ("wszechsiłę") z rąk Traków. a mianowicie Hekate. że nie zabije ich ani człowiek. rzucili dzidy i przeszyli się nimi wzajemnie na wskroś. 2. zagrożenie Hery i proroctwo o niewrażliwości na ciosy występuje w obu wersjach. Siedzą tam oparci o siebie plecami. Ponieważ oblężenie Olimpu zostało przerwane. z d. pokłócili się jednak. czyli orgiastycznych snów. "synowie kłepiska" urodzeni przez "tę.). XI. która wzmacnia genitalia". Wspomina się ich również jako założycieli Askry beockiej i jako pierwszych śmiertelników. Apollodoros.4. i czciciełe dzikich muz są uosobieniem incubusa. nimfa Styks zaś tkwi na słupie jako przypomnienie nie spełnionych przez nich ślubów.8. Jest to jeszcze jedna popularna wersja buntu olbrzymów (zob. Pauzaniasz. by go na wpółżywego wypuściła z brązowej beczki.29. o którym donosi Diodor z Sycylii (V. Tak oto zginęli obaj i spełniło się proroctwo. ani bóg. że miasto Aloejon w Tesalii nazwane źostało po Aloeidach. Odypytyjskie. wnukowie "bogini o potrójnym obliczu". by wyzwolili swą matkę If. Zwłoki pochowano w Antedonie beockim. Opowiada on mianowicie. 1. Apollodoros.3 l. IX. Pindar. Homer. Wzajemne morderstwo bliźniaków jest reminiscencją wiecznej rywalizacji o miłość Białej Bogini między świętym królem i jego bliźniakiem-zastępcą. Stefan z Bizancjum zapisuje co prawda. Odyseja. ale mieszkańcy Naksos nadal składają im cześć jako herosom.

3.zawartego przez Tesalo-Beotów z Trakami. gdzie być może toczyła się wojna zakończona tym właśnie zawieszeniem broni. 34. był następstwem gniewu Zeusa. gdy siedzą po obu stronach kolumny na Krześle Zapomnienia.miejsce to znane było później pod nazwą Trapezunt . lecz Deukalion. przepełniony wstrętem.2 c. Więzienie Aresa przez trzynaście miesięcy stanowi odrębny element mityczny.rok pelazgijski miał trzynaście miesięcy . Zeus przemienił go w wilka. kiedy to kończy się panowanie świętego króla i zaczyna panowanie jego bliźniaka-zastępcy. przewrócił stół. Sąd o karze. wybudówał arkę. ale rozgniewał Zeusa składając mu w ofierze chłopca. w której zmieszali wnętrzności swego brata Nyktimosa z flakami owiec i krów. mieli czelność poczęstować go zupą z podrobów. z wyjątkiem Nyktimosa. podobnie jak o karze Tezeusza i Pejritoosa (zob. Potop Deukalionowy. inni natomiast. Być może odnosi się do jakiegoś zawieszenia broni na okres całego roku . skąd w oddali widać Chersonez tracki. potem spadł deszcz i wezbrane rzeki z rykiem popłynęły do morza. Po powrocie na Olimp Zeus. którego rozsierdzili bezbożni synowie Likaona.' b. Wieść o zbrodni popełnionej przez synów Likaona dotarła na Olimp. oznacza punkt kulminacyjny lata. wywodzi się prawdopodobnie ze starożytnegó symbolu kalendarzowego przedstawiającego głowy obu bliźniaków zwrócone w przeciwnych kierunkach. Gdy Zeus sam przybył do nich przebrany za ubogiego wędrowca. Słup. na którym przygotowali obrzydliwą ucztę . dom jego zaś spalił piorunem. który trudno określić w czasie.go i innych. które .d 3X POTOP DEUKALIONOWY a. lecz italski nowy rok przypadał w styczniu. król Ftyi. że miał ich pięćdziesięciu. że Likaon miał dwudziestu dwóch synów. która ich spotkała w Tartarze. przy czym oba narody umieściły symboliczne oznaki woiny w brązowym naczyniu w świątyni Hery Eriboi. spuścił na ziemię wielki potop zamierzając wytępiE cały ród ludzki. "synowie klepiska". córką Epimeteusza.3). Ossa i Olimp są górami na wschód od Tesalii. tytana Prometeusza. a nie podczas heliakalnego wschodu dwugłowego Syriusza (zob. Zeus nie dał się oszukać. 9# Mity groctie 130 38. i uniknięcie śmierci od pioruna Zeusa dowodziłyby raczej związków z kultem zboża niż kultem dębu. W Italu symbolem tym stał się dwugłowy Janus. Nazwa ich.i wszystkich przemienił w wilki. zaopatrzył się w żywność i wszedł na pokład z żoną swą Pyrrą. na którym siedzi Bogini Śmierci w Życiu. Pelion. Likaon wprowadził cywilizację w Arkadu i ustanowił kult Zeusa Likajosa. zwany jego imieniem dla odróżnienia od Potopu Ogygijskie. Wtedy zerwał się Wiatr Południowy.38.a .nie. syna Pelazgosa..103c). Jedni twierdzą. którego odwiedził na Kaukazie. ostrzeżony przez swego ojca. któremu przywrócił życie.

Do dziś jeszcze składają w ofierze likejskiemu Zeusowi chłopca. albowiem Megareus. Uratował się również Kerambos z Pelionu. wyje jak wilk.s g. Udali się więc w ślad za wilkami na wierzchołek góry. Podobnie mieszkańców Parnassosu .h 131 Z kamieni tych powstali mężczyźni i kobiety.z podrobów. może po #ym terminie przepłynąć z powrotem rzekę i włożyć swe ubranie. że tytanka miała na myśli Matkę Ziemię. i wydawało się. W jego czasach biała suka wydała na świat kij. że wszystkie ich życzenia będą spełnione. Niedawno mieszkaniec Parnassosu. dzięki czemu poleciał na szczyt Parnasu. syna Posejdona. a kiedy wreszcie wody opadły. Podobno Deukalion upewnił się najpierw. Zeus zaś. Atos czy nawet Otrys w Tesalii. pracując intensywnie w gimnazjum. W ten sposób wskrzeszona została ludzkość i odtąd laos ("lud ") i laas ("kamień") w wielu językach są podobnymi śłowami. zerwał się z łóżka słyśząc krzyki żurawi wzywających go. przepływa rzekę i zostaje wilkołakiem.z zadziwiającą szybkością podniosło się zmywająć wszystkie miasta na wybrzeżu i na równinach. słysząc z oddali ich głosy. czy kamień był rzucony przez Deukaliona. wysłał Hermesa z zapewnieniem. jak twierdzą inni. i udali się na modlitwy do sanktuarium Temidy w pobliżu rzeki Kefisos.' h. na górze Etna. . zdobył pierwsze miejsce w zawodach bokserskich podczas igrzysk olimpijskich. spoczęła na górze Parnas lub. czy to prawda. a jego wnętrzności mieszają z flakami zwierząt w zupie.d. spędził osiem lat wśród wilków. z wyjątkiem kilku szczytów górskich.5.3 d. Deukalion był bratem Ariadny z Krety i ojcem Oresteusza. który Oresteusz wetknął w ziemię. w zależności od tego. Tak więc potop nie przyzziósł większego pożytku. Pasterz. Pochylając więc swe osłonięte głowy zbierali głazy i rzucali je za siebie 38. a ołtarz zimny. czy Pyrrę. którego nimfy przemieniły w skarabeusza. Dach świątyni przybrany był zielem morskim. że Deukalion i Pyrra nie są jedynymi. który spożyje wnętrzności chłopca (przydzielone mu w wyniku losowania). króla Lokrydy ozolijskiej. syn Zeusa. Okazało się jednak. wysyłając na zwiady gołębia. założonego przez nich miasta Likorei. i to nieżyjących już w tej chwili. jeśli jednak przez cały ten czas powstrzyma się od jedzenia ludzkiego mięsa. której kośćmi były głazy leżące na brzegu rzeki. Przez osiem lat przebywa z wilkami. imieniem Damarchos. W końcu woda zalała cały świat. ubruńcy uciekinierów.38. Temida ukazała się osobiście i powiedziała: "Okryjcie głowy i rzućcie za siebie kości swej matki! " Ponieważ Deukalion i Pyrra byli dziećmi różnych matek. którą podaje się tłumowi pasterzy nad rzeką. Oboje błagali pokornie. Pu wyląduwaniu Deukaliuii i Fyrra złużyli ufidry Zeusuwi. Od wilków też pochodzi nazwa nowego. po czym odzyskał swe ludzkie właściwości i w dziesiątym roku. którzy uratowali się od potopu. ponieważ niektórzy mieszkańcy Parnassosu wywędrowawszy do Arkadii wskrzesili występki Likaona. że zginęły wszyśtkie istoty ludzkie oprócz Deukaliona i Pyrry. Arka płynęła przez dziewięć dni.4 e.obudziło wycie wilków. zawiesza swe ubranie na drzewie. Inny z jego synów.miasta założonego przez Parnassosa. po czym wyrosła z niego winna latorośl. by ponownie powstała ludzkość. by udał się na szczyt góry Gerania wystający nad wodą. f. który wynalazł sztukę wieszczenia . doszli do wniosku.

s 1. Liczba dwadzieścia dwa. Które zwierzgta są zmyślniejsze. VIII.260#15: 5. I.Apollodoros.1.1. ibid. Przemiany. skądinąd zresztą usprawiedliwiającej ujarzmienie Kanaanitów przez kasyckich i semickich najeźdźców. Likaońskie obrzędy. 27.2. ile przypowieścią moralną wyrażającą obrzydzenie. Pliniusz.38. Mit . powstrzymując się nawet od ofiar zwierzęcych. do którego wyją wilki. których zdaniem autora Zeus nigdy nie aprobował. Pauzaniasz.. I.. Plutarch.2. 25d) ofiarowywał jedynie placki jęczmienńe. pochodzi z tego samego źródła co legenda biblijna o Noem. z wodą. Owidiusz. IX. III. Deukalion jednak przedstawiony jest jako brat Ariadny.1.34. VIII. cit.13. Hyginus. VI.po jednym na każdy miesiąc panowania świętego króla . którzy jedli zupę z podrobów.6. Przemiany. VIl1. scholia do Aratea Cezara Germanikusa. miały widocznie na celu odstraszenie wilków od trzód i stad przerwysłanie im ludzkiego króla. piorun zaś w micie o Likaonie wskazuje na to. Paristwo. Wielki rok składający się ze stu miesięey lub ośmiu lat słonecznych był podzielony równo między świętego króla i jego bliźniaka-zastępcę. że pochodzą od Likaona i wobec tego mają prawo do udziału w uczcie podrobowej.2. o Sielankach Wergiliusza. 2.153.230 i nast.42. Apollodoros. Pauzaniasz. I. Owidiusz.2. Najstarszym jednak i najsłynniejszym synem był Hellen.1095. Współczesny Likaonowi cnotliwy Ateńczyk Kekrops (zob.Owidiusz. Mit o Potopie Deukalionowym. przywieziony prawdopodobnie przez Helladów z Azji. 8. l. 132 38.1-2. Owidiusz. I. Owidiusz.. scholia do Orestesa Eurypidesa. I.41.40. Platon. O Llkofronie.1. że Zeus Arkadyjski był pierwotnie zaklinającym deszcz świętym królem w służbie boskiej wilczycy. Przemiany. i zachował imię "żeglarza nowego wina" (od deukos i halieus). lądowe czy wodne?.Amfiktion. która dzięki Dionizosowi została matką rozmaitych plemion kultu winnej latorośli (zob. Pauzaniasz.2. Historia naturalna. scholia do bd ohmpijskich Pindara. X. natomiast roszczenia Deukaliona zostały przez Greków przekreślone na rzecz Dionizosa. jakie w bardziej cywilizowanych częściach Grecji wzbudzały "barbarzyńskie i przeciwne naturze" (Plutarch. 4. 3. 89.317. Żywot Pelopidasa).352-356. jeśli nie jest sumą rodzin utrzymujących.8. księżyca.7.1.Pauzaniasz. Pauzaniasz. I. ale również "od światła".3 i VI.Apollodoros. "Lykaios" oznacza "pochodzący od wilczycy".1. kanibalskie obyczaje praktykowane w Arkadu ku czci Zeusa. # VIII. 2. Wynalezienie wina jest co prawda przedmiotem hebrajskiej przypowieści moralnej. który zmieszał wino. Przemiany.3.7. Fabulae. odnosi się prawdopodobnie do dwudziestu dwóch pięcToletnich okresów.1815. VIII.8).to zapewne ci. gościł u siebie Dionizosa i był pierwszym człowiekiem. VII. 6. tak zwanych lustra.230 i nast. Pauzaniasz.1. ojciec wszystkich Grekóv#. Tzetzes. X.8. z których składa się cykl -110-letni cykl stanowiący okres panowania określonej dynastii kapłanek. pięćdziesięciu zaś synów Likaona .16. Opowieść o Zeusie i wnętrznościach chłopca jest nie tyle mitem. 3.6 7.38. Apollodoros. Eustatios o Homerze. 481. Serwiusz. s. loc.

a mianowicie w okolicy Dodony i rzeki Acheloos". Antoninus Liberalis cytując Nikandra wymienia również mit o Kerambosie lub Terambosie. 62. III. Faraon jako Ozyrys wchodził do swej łodzi-słońca w postaci skarabeusza . 4. świadczyłaby o tym. który przybył do Palestyny przez Cylicję. bogini księżyca Hekate. oświadczając. Arka była łodzią księżycową (zob. Imię jego dowodzi. ponieważ owad ten przetrzymywał wylewy Nilu. 33c). ale wielość rozmaitych szczytów górskich w Grecji. w której (. księżyca. 6.1) zwyciężył kult Grai. kreteńskiego ludu. Hellen. Ksisuthros był bohaterem armeńskiej legendy o potopie. występującej w triadzie jako Graja (zob. I. w której imieniu założona została słynna Konfederacja Północna. Można wobec tego przypuszczać.8). Tracji i na Sycylii. Po grecku pyrrha znaczy "ogniście czerwona" i jest przymiotnikiem stosowanym do wina. 5. św. Wygląda na to. że Potop Deukalionowy wydarzył się "w starożytnej Grecji (Graikia). że był królewskim zastępcą kapłanki Helle. ponieważ niezwykle silne deszcze zalały ich pastwiska. Przemienienie kamieni w ludzi również wydaje się zapożyczeniem ze Wschodu. budulca. jest męską formą Amfiktionis. i.6).3-9 i św. Graikoi oznacza "czciciele staruchy". przybyło z Tesalu. Cywilizowani Grecy w odróżnieniu od rozwiązłych Traków nie pili czystego wina. Skarabeusz był symbolem nieśmiertelności w Dolnym Egipcie. święto zaś obchodzono podczas ostatniego nowiu przed jesiennym zrównaniem dnia z nocą w celu sprowadzenia zimowych deszczów. W najwcześniejszej greckiej wersji mitu Temida wskrzesza ród ludzki nie uzyskując uprzednio zgody Zeusa. że Bóg mógł wskrzesić Abrahamowi dzieci z pustynnych kamieni (Ewang. bogini. Liga Amfiktiońska. był eponimicznym protoplastą całej rasy helleńskiej (zob. Etrurię. 70.20.jest to imię bogini-matki Puresatów (Filistynów).vedług babilońskiego eposu o Gilgameszu) przetrwał on potop zesłany przez boginię Isztar.14) utrzymuje. Jan Chrzciciel czyni aluzję do podobnej legendy w żarcie opartym na słowach hebrajskich banim i abanim. 70. czyli Heleny lub Selene. Mit o rozgniewanym bogu postanawiającym ukarać występki człowieka potopem jest. z którego Izyda zrobiła barkę pośmiertną Ozyzysowi. prawdopodobnie bogini ziemi w postaci Dodony. 8. 123. miało zapewne zapobiegać krwawym sporom. i stąd być może pochodzi naciągnięty przez mitografów związek między mitem o zupie z podrobów i Potopie Deukalionowym.o Deukalionie jest reminiscencją potopu w Mezopotamii w trzecim tysiącleciu przed Chr. Obchodzono je na cześć Parnapisztima nalewającego słodkie świeże wino budowniczym arki. bogini. zapisanej przez Berossosa. Mat. Św. III. powiła winną latorośl. która za panowania Oresteusza. Kallimacha i scholiasty Orestesa Eurypidesa kształt prawny nadał jej Akrizjos z Argos (zob. arka jego zaś zatrzymała się na górze Ararat. 11. Miano "ozolijski" pochodzi podobno od ozoi. pierwsze plemię. późnym greckim zapożyczeniem od Fenicjan lub Żydów. 9. . a mieszanie wina z wodą podczas konferencji państw członkowskich. Istnieje pogląd. które zwało się Hellenami.8). 10. Baleary. gdzie czczono Helle (zob. imię kolejnego syna Deukaliona. syn Deukaliona. W micie greckim Isztar nazywa się Pyrra . Według Strabona.. "pędy winne" (zob. które odbywały się w czasie winobrania w Antelach w pobliżu Termopil. jak twierdzi Pauzaniasz (III. 147. jest prawdopodobnie najstarszym greckim mitem o winie. na których miał podobno wylądować Deukalion. syna Deukaliona. Opowieść o białej suce.3. Syrii i Palestynie. około roku 1200 przed Chr. Arystoteles (Meteorologica. 7). Łuk. 73a). że kult Helle (zob. 7. że starożytny mit o potopie został zastąpiony późniejszą legendą o potopie w północnej Grecji. podobnie jak w Babilonie. a także jesiennego święta noworocznego w Babilonii. że dawniej potop przypisywano. jak się zdaje. Wszystkie te arki zbudowane były z drzewa akacjowego. Jeden z występnych synów Likaona również miał na imię Oresteusz. Amfiktion. a nie bogowi. 5). że Achajowie musieli dokonać najazdu na Peloponez.8i 159.a jego symbolizm sakralny rozprzestrzenił się na Palestynę. obszar Morza Egejskiego. 43b).

Atlantyda. które otaczały ją w krąg z wyjątkiem pasa nadmorskiego. i dlatego śtanął po stronie Zeusa namawiając Epimeteusza. Lud Atlasa wykopał kanały r i uprawiał ziemię na olbrzymiej centralnej równinie. gdy rodziła się z głowy Zeusa. Prometeusz. Najstarszy z braci. tynentu dzielił go łańcuch wysp. mężnie dźwigali ciężar swych wielkich skarbów w złocie i srebrze. a pięć par jego braci-bliźniaków ślubowało mu wierność nad krwią byka ofiarowanego na szczycie słupa. nawadnianej rzekami z gór. Hyad i Hesperyd. przez niektórych zaliczany do siedmiu tytanów. Prowadzili oni początkowo żywot cnotliwy. który postanowił wytępić wszystkich ludzi i oszczędził ich jedynie ulegając uporczywym prośbom Prometeusza. Był niewątpliwie najmądrzejszym przedstawicielem swego ludu. Miał trzech braci: Epimeteusza. każąc mu przez całą wieczność trzymać niebiosa na swych barkach. a od dalej położonego. Budował również pałace. nauczyła go architektury. był albo synem tytana Eurymedonta. Zeus jednak. matematyki. metalurgii i innych pożytecznych umiejętności. nie związan as . większym niż Afryka i Azja razem wzięte. albo też Japeta. że Perseusz zamienił Atlasa w kamień. pamiętając o tym. Niektórzy twierdzą. wielkie porty i świątynie. leżał za Słupami Heraklesa. panował nad królestwem posiadającym skaliste wybrzeże.2 c. astronomii. rozgniewał się . morze zaś stało się niedostępne dla żeglugi. która w ciągu jednego dnia i jednej nocy zalała całą Atlantydę. by uczynił to samo. stwórca ludzkości. wyjątkowo. ale pewnego dnia opanowała ich chciwość i wtedy. że był obecny. Ateńczycy sami. nawigacji. pokonali ich i złamali ich potęgę. Kra# ten.l b. Atlas był ojcem Plejad. aż po granice sąsiedniego kontyne#tu. za zgodą Zeusa.4 e. mądrzejSzy od #tlasa. Prometeusz. docierając do Egiptu i Italii. Podboje 134 39. pokazując mu głowę Gorgony. zastąpił go Herakles. Równocześnie bóg zesłał na nich powódź. olbrzymi Atlas.g swe kierował nie tylko na zachód. łaźnie. a mianowicie w górę Atlas. które on z kolei przekazał ludziom. Od chwili gdy zapadł wyrok Zeuśa.`źe Atlas był synem Posejdona. Egipcjanie twierdzą. przewidział.b. Atena zaś. grzebiąc pod olbrzymim# zwałami mułu wszystkie porty i świątynie. Zeu$ zabił Menojtiosa piorunem i zesłał go do Tartaru. tory wyścigowe. ale oszczędził Atlasa.39. czym się skończy bunt przeciw Kronosowi. bez niczyjej pomocy. że Perseusz był podobno dalekim przodkiem Heraklesa. znał wszystkie głębie morskie. medycyny. i nimfy #I Klimene. Atlasa i Menojtiosa.39 ATLASIPROMETEUSZ a. podtrzymywał niebo bez przerwy i raz tylko. Atlas i Menojtios uratowali się i stanęli po stronie Kronosa i tytanów w ich nieudanej wojńie przeciw bogom olimpijskim.3 d. ale zapominają. na których rosły sady owocowe. lecz również na wschód.

powstrzymywała ludzi od powszechnego samobójstwa. by z gliny ulepił kobietę.52-54. I.2. Zeus łatwo dał się oszukać i wybrał worek z kośćmi i tłuszczem. Zeus jećlnak nie chciał się przyznać do mściwości i okrucieństwo swe próbował zataić rozpowszećhniając nieprawdziwą pogłoskę. która z woli Zeusa była równie głupia.39. występek i namiętność.3. 9-10. chorobę. Poćwiartował on byka i uszył z jego skóry dwa wory. Epimeteusz grzecznie wykręcił śię od przyjęcia daru. Teogonia.zawołał. obłęd. który wyśmiewał go za plecami. Apollodoros. 3. Rozmowybogów. przykuł nagiego Prometeusza do słupa w górach Kaukazu. 282. IV. I 135 zgasił swą pochodnię i nie zauważony przez nikogo podarował ludziom ogień. i. a mianowicie: starość. była najpiękniejszą istotą. IV. Diodor z Sycylii. jeszcze bardziej rozgniewany. Prometeusz od razu wybrał się do Ateny i poprosił. by go schodami kuchennymi wpuściła na Olimp. Owidiusz. 630. złośliwa i leniwa jak piękna. O Homerze. Ostrzeżony przez Prometeusza.5 f. aby dokonał wyboru. by nie przyjmował żadnego podarunku od Zeusa. 3.e 1. Kobieta ta. w drugim worku umieścił kości ukryte pod grubą warstwą tłuszczu. 4. 6.11. 445 i nast. s. Pandora. nie dał ludziom ognia. loc.. Platon. . Otworzyła puszkę. jakoby Atena skrycie urządziła sobie na Olimpie miłosną schadzkę z Prometeuszem.150.. wszystkim zaś boginiom na Olimpie rozkazał.. I. Zeus zaprzysiągł zemstę. 50? i nast. by sprawę rozstrzygnął. ponieważ co noc (kiedy Prometeusz marznie straszliwie) wątroba odrasta. po czym zwrócił się do Zeusa. 218. Epimeteusz. Hyginus. i 228-236. Do jednego worka włożył całe mięso. Zeus. Ajschylos. gdzie głodny sęp wyżera mu przez cały dzień bez przerwy wątrobę. męczarniom zaś jego nie ma końca. 27. a Czterem Wiatrom. cit. zaniepokojony losem brata.widząc. odłamał kawałek żarzącej się głowni i wrżucił do pustego wnętrza olbrzymiej łodygi kopru. Pewnego dnia. 2. i Krytiasz.. Hezjod. Teogonia. którą Prometeusz też zamknął był w puszce. zaproszono Prometeusza. Hezjod. jaką kiedykolwiek stworzono.5. ale ukrył je pod żołądkiem. pośpiesznie ożenił się z Pandorą. Tylko złudna nadzieja. Prometeusz skowany. 6. gdy w Sykionie toczyła się dyskusja nad tym. Hezjod. co też uczyniła. 478 i nast. Eustatios. Lukian. Po przybyciu na Olimp zapalił pochodnię od ogniśtego rydwanu słońca. najmniej atrakcyjną częścią zwierzęcia. którą ' Prometeusz zakazał otwierać.# # h. by tchnęły w nią życie. Następnie 39. Nakazał Hefajstosowi. Fabulae. Timajos. j.g. by ją upiększyły. Przemiany. Wyleciały rojem. zamknął w niej bowiem z trudem wszystkie dolegliwości trapiące ludzkość. zapoczątkowując w ten sposób szeregi podobnych niewiast. 5. ale pragnąc ukarać Prometeusza. II. 521-564.1. Apollodoros. Odyseja. wciąż jeszcze stanowiąc#mi część przeznaczoną dla bogów. a którą zachować dla ludzi. Zeus posłał ją pod eskortą Hermesa jako dar dla Epimeteusza. "Niech jedzą surowe mięso" . 987. którą część ofiarnego byka należy przeznaczyć dla bogów. jak mnoży się ich siła i umiejętności. pokąsały całe ciała Epimeteusza i Pandory. i Prometeuszna Kaukazie.s # g. po czym rzuciły się na śmiertelników. Homer. ciężką pracę.

że Atlas jako syn Japetosa był synem Jafeta z biblijnej Księgi Rodzaju. 7 i 169.a niekiedy synem Posejdona. oparta jest widocznie na późniejszym przekazie o tym. 3. które przywiozło do Grecji legendę o potopie mezopotamskim. a nie jakimś innym narodzie. Jest to prawdopodobnie zawiłe stwierdzenie.2 . Dla późniejszych mitografów Atlas był po prostu personifikacją góry Atlas w północno-zachodniej Afryce. zanurzyły się na kilka sążni pod wodę w wyniku trzęsienia ziemi na dnie morskim.nie należy lekceważyć jako zwyczajnego wymysłu i wydaje się. świadczy ponad wszelką wątpliwość. stały daleko na Oceanie Atlantyckim. 11. jak na przykład ofiary z byków na słupach oraz wodociągi z ciepłą i zimną wodą. i o tym. który oddzielił wody firmamentu od wód ziemi. Początkowo Prometeusz był bodajże tytanem drugiego dnia tygodnia. że mowa jest o Kreteńczykach. Zabudowania te składały się z zewnętrznego i wewnętrznego basenu. zostali pokonani przez konfederację helleńską z Atenami na czele (zob. lecz dla Homera słupy. 27. a nie . 6). podobnie jak Atlas. Les Ports submerges de I'ancienne fle de Pharos. Położenie baśniowej Atlantydy stało się tematem licznych teorii. że pochodzi ona z trzeciego tysiąclecia przed Chr. jak Kreteńczycy minojscy. jak utrzymywał. Noe jest Deukalionem (zob. "znali wszystkie głębie morskie". i tym częściowo tłumaczy się usy. Herakles zdjął niebiosa z jego ramion w dwóch znaczeniach (zob. Wiele szczegółów w relacji Platona. 38c) i chociaż w micie greckim Japetos pojawia się jako dziadek Deukaliona. VI. i Teogonia. Prace i dni. dzieło Keftiu ("ludzi morza". Większość deszczów nadciąga nad Grecję z Atlantyku. Egipskiej legendy o Atlantydzie . 98. 8.3). #" szczególnie podczas heliakalnego wschodu córek Atlasa.występującej również w baśniach ludowych wzdłuż wybrzeża Oceanu Atlantyckiego od Gibraltaru po Hebrydy i wśród Jorubów w Afryce Zachodniej .1249. którego Hebrajczycy uważali za syna Noego i protoplastę konfederacji ludzi morza . 1916). na których wspierał on firmament.1). 565-616. gwiazd Hyad. Ateńczycy zapomnieli. 136 39. Hezjod. zajmujących razem powierzchnię około dwustu pięćdziesięciu akrów (Gaston Jondet. że po zatopieniu portu w Faros Ateńczycy zapomnieli o więzach religijnych z miastem Sais. jak olbrzymie zabudowania portowe.. 42. to znaczy Kreteńczyków i ich sojuszników) na wyspie Faros (zob. Serwiusz o Sielankach Wergiliusza. Ostatnio zostały one na nowo odkryte przez nurków. Kreteńczycy. Wersja Platona jednak. lecz być też może zostało zapożyczone ze starszej wersji legendy. której szczyty zdają się podtrzymywać niebo. nie oznacza to zapewne nic więcej jak tylko. albo Tanit. l. nazwane później jego imieniem przez Herodota.4 2.4 i 133. scholia do Apoloniusza z Rodos.3---4). Według Diodora (V.tuowanie jego domu na zachodzie. Solon usłyszał od swoich przyjaciół kapłanów libijskich w Sais w Delcie. gdzie czczona była ta sama bogini libijska Neith albo Atena. którą. Relacja Platona staje się niejasna na skutek informacji o znacznej liczbie słoni w Atlantydzie. którzy wpływy swe rozszerzyli na Egipt i Italię.123. chociaż pod wpływem Platona powszechna uwaga .7.39. Tego rodzaju utożsamienie Faros z Atlantydą tłumaczyłoby spotykane czasami twierdzenie. co może odnosić się do poważnego importu kości słoniowej do Grecji za pośrednictwem Faros. patróna greckich żeglarzy. że to oni założyli Sais w Egipcie. kiedy w wyniku wielkiej powodzi zginęła większość mieszkańców Grecji.atlantyckim.#że był eponimicznym protoplastą plemienia kanaanickiego. 42-105.

które prawdopodobnie niegdyś pokrywało kilka tysięcy mil kwadratowych Niziny Libijskiej i ciągnęło się być może ku północy ażslo Zatoki Zachodniej Syrty. Warianty tej legendy wymieniają irlandzkie Hy Brasil. skurczyło się do bagien solnych Chott Melghir i Chott el-Dżerid. wymienionych przez Diodora z Sycylii (zob.3-5).* Katastrofa mogła też być skutkiem zanurzenia się rejonu nabrzeżnego. do Portugalii i dalej. że katastrofa wydarzyła się na dalekim zachodzie i że niedobitkowie wyruszyli za Słupy Heraklesa. Badania oceanograficzne jednak dowodzą. portugalską Ilha Verde. czyli o zaginionych Cantrevach z Dyfed (sytuowanego zupełnie bez sensu w zatoce Cardigan). "Zatoką Tritonis". aniżeli jako wspomnienie o innej katastrofie. lecz według jego relacji.131m) jako najbardziej cywilizowany lud mieszkający na zachód od jeziora Tritonis." Ponieważ jezioro Tritonis istniało jeszcze za jego czasów. posiadających wysoką cywilizację i znanych jako budowniczowie katakumb. Jest to kraj Atlantów. który zmył znaczną część Niderlandów w XII i XIII wieku. mógł być wynikiem bądź to niezwykłych deszczów. 38. tworząc Zuider Zee. 4.39. Atlantyda mogła też pogrążyć się przy powstawaniu jeziora Tritonis (zob. francuską ile Verte. których miasto Cerne zdobyły libijskie Amazonki.skupiła się na Oceanie Atlantyckim. które. kiedy pisze o Amazonkach i Atlantach (III. wzburzone morze przełamało wały ochronne i zniszczyło szesnaście miast. że "w wyniku trzęsienia ziemi w zachodniej części basenu śródziemnomorskiego morze pochłonęło część Libii tworząc jezioro Tritonis". a jezioro Tritonis. Kości jednak i narzędzia wyłowione za pomocą sieci wielorybniczych świadczą. poprzedzała ona libijską inwazję Wysp Egejskich i Tracji. które spowodowały potopy: mezopotamski i ogygyjski (zob. geografa. Podobnie tereny Zuider Zee. Nie można archeologicznie ustalić daty legendy Diodora. z których przetrvrały jedynie Dżerba i Kerkenna.. przywiezione na wybrzeże Atlantyku przez neolitycznych imigrantów z Libii. . 5. że pozostałością Atlantydy jest atlantyckie pasmo górskie (ciągnące się od Islandii do Azorów. ale dotąd nie zdołano wytłumaczyć ich masowej migracji na zachód przez #znis i Maroko do południowej Hiszpanii. zwanej przez Skylaksa. jak utrzymuje Skylaks. wówczas nietrudno zidentyfikować Atlantydę. bądź też wysokiej fali z silnym wiatrem północno-zachodnim. był to mianowicie płaskowyż zwany obecnie Dogger Bank. 8a).8 137 li Solonowi. Jeśli więc Atlantyda była zachodnią Libią. Wiadomo o jednej tylko zamieszkanej wyspie na Atlantyku. Wspomniana przez Diodora z Sycylii wyspa na środku jeziora to prawdopodobnie Czaamba Bou Rouba na Saharze. którzy przydryfowali przez rozległe obszary wodne.55): "I powiadają. opowiadano mu prawdopodobnie. gdzie niebezpieczne rafy świadczą o istnieniu łańcucha wysp. czyli plemiona matriarchalne opisane później przez Herodota. Byli to rolnicy. jak się zdaje. na myśli tego rodzaju katastrofę. następnie zaś na północ. Według walijskiej legendy o Atlantydzie. kornwalijski kraj Lyonesse (umiejscowiony absurdalnie między Kornwalią i wyspami Scilly). w kierunku Wysp Wniebowstąpienia i wysp Tristan da Cunha). wydarzenie. bretońskie miasto Ys.4 . że katastrofa wydarzyła się w epoce paleolitycznej i jest znacznie mniej prawdopodobne. Jeśli tó była Atlantyda. potop. Diodor ma. którzy pojawili się w Wielkiej Brytanii pod koniec trzeciego tysiąclecia przed Chr. jak i jeziora Kopaik zostały osuszone. jak ten. która zatonęła. który ją zatopił. Do niedawna uważano. że całe to pasmo z wyjątkiem szczytów było zanurzone w wodzie od co najmniej sześćdziesięciu milionów lat. jak te. że w wyniku trzęsienia ziemi jezioro Tritonis wchłonęło części Libii położone w kierunku oceanu i zalało je wodą. Jeśli jednak kapłani egipscy rzeczywiście powiedzie- 39. po czym skręcające na południowy wschód. 6. które nie mogło nastąpić później niż w trzecim tysiącleciu przed Chr. by wiadomości o zniknięciu wyspy dotarły do Europy za pośrednictwem niedobitków. w czasach klasycznych pokrywało jeszcze dziewięćset mil kwadratowych.

jednakże relacja Hezjoda o Prometeuszu. lecz komiczną anegdotą wymyśloną w celu uzasadnienia kary wymierzonej Prometeuszowi i anomalii ofiarowywania bogom jedynie kości udowych i tłuszczu zwierzęcia ofiarnego. którzy ślubowali wierność Atlasowi. że stworzył wspaniałego człowieka z krwi Kingu (rodzaj Kronosa). Pięć par bliźniaczych synów Posejdona. 8. V1. Menojtios ("zniweczona siła") jest świętym królem kultu dębu. Teby z Eteoklesem t i Polinejkesem. Ateńczycy wszelkimi sposobami starali się żaprzeczyć temu. indoeuropejski bohater baśni ludowej. 7. Prometeusz. czczoną pod tym tytułem w Atenach i w innych ' podobna rzecz wydarzyła się przed kilkoma taty. Filostratos. którą nienawidzący morza Egipcjanie znali jedynie z opowiadań. że Prometeusz był kochankiem bogini.8-40. chociaż opartą na historu Demofonta i Fyllis (zob.2). Ptaki. lecz antyfeministyczną przypowieścią. pomieszany został z karyjskim herosem Palamedesem. na którą pesymistyczny Hezjod zrzuca winę za śmiertelność człowieka i wszystkie nieszczęścia zdarzające się w życiu. Słonie Platona mogły z powodzeniem znajdować się na tym terenie. innym bogiem ognia i wynalazcą. co świadczyłoby o tym że lokalnie utożsamiano go z Hefajstósem. Imię Prometeusza. inni na południe przez Saharę. gdy zanikła ich rzetelność handlowa i kupcy zamienili się w piratów. Bracia Pramanthu i Manthu występujący w eposie sanskryckim Bhagavata Purana mogą być prototypami Prometeusza i Epimeteusza ("myśl poniewczasie"). Synowie Posejdona stali się chciwi i okrutni dopiero po upadku Knossos. które podobno wynalazł. któremu towarzyszy stado sępów. jak również za frywolne i nieprzystojne zachowanie się żon. jeszcze inni do Egiptu i dalej. imię to odnosi się prawdopodobnie do obrzędu okaleczania (zob. podczas gdy bogini-matka Aruru stworzyła gorszego człowieka z gliny. Epimeteuszu i Pandorze nie jest prawdziwym mitem. ponieważ miał na Akropolu wspólną świątynię z Ateną.wówczas niektórzy z pozbawionych ziemi rolników musieli się udać na zachód do Maroka. Pandora "^# ("wszechdarząca") była boginią ziemi Reą. . W epoce mykeńskiej obowiązywała suwerenność : Sparta z Kastorem i Polideukesem.c miejscach (Arystofanes. sojusznika Kreteńczyk#w. było prawdopodobnie w Faros przedstawicielami królestwa "Keftiu".169j). 971. Niewielu tylko zostało nad brzegami jeziora. wynalazcą bądź propagatorem wszelkich sztuk cywilizowanych (z natchnienia bogini) i z bogiem babilońskim Ea.39). 9.1 i 50. zabierając ze sobą opowieść o wspomnianych wydarzeniach. Żywot Apoloniusza z Tiany. 11. 10. Greccy wyspiarze nadal jeszcze przewożą ogień w łodydze olbrzymiego kopru. o którym opowiadano tę samą historię (zob. Opowieść jego o poćwiartowaniu byka również nie jest mitem. ponieważ w Turioj Zeus Prometheus przedstawiony jest z krzesiwem. chociaż górzyste wybrzeże jego Atlantydy należy do Krety. W biblijnej Księdze Rodzaju chromanie Jakuba po walce z aniołem tłumaczy świętość kości udowej. 138 39. 25b). a przykucie Prometeusża do góry Kaukaz może być legendą o groźnym olbrzymie mieszkającym na śnieżnych szczytach. prawdopodobnie przez niego samego wymyśloną. Dzban (a nie puszka) Pandory zawierał początkowo srzydlate dusze. 7. Tyr z Heraklesem i Ifiklesem. Argos z Proteuszem i Akrizjosem. Messenia z Idasem i Linkeusem. "przezorność". wynikło być może z fałszywej greckiej interpretacji sanskryckiego słowa pramantha. "swastyka" albo "krzesiwo". przywiezioną do Grecji przez Hellenów przybyłych znad Morza Kaspijskiego. który utrzymywał.

Teogonia.3 1. 2. 984. który Selene uzyskała dla Endymiona. Teogonia. Głos jego stracił 40. wszystkie inne gwiazdy. III. Heliosa. II.4. Zachodni i Południowy. Jej dwukonny rydwan i zapowiadanie wschodu słońca są alegoriami. 36). Owidiusz. Rzuciła na nią klątwę stałego pożądania młodych śmiertelników i zawstydzona Eos zaczęła skrycie uwodzić jednego po drugim. że dotarli bezpiecznie do zachodnich brzegów Oceanu. Horacy. Rozgniewała się pewnego razu Afrodyta.4.115. dosiada rydwanu zaprzężonego w -parę koni. i udaje się na Olimp. zamknęła go w swej sypialni i przemieniła w cykadę. U Akanów w Afryce Zachodniej. Homer. Sielanki.c. w k2órej mężczyźni ulegają . mimo iż była żoną Astrajosa. Hymn Homerycki do Afrodyty. Odyseja. III.20. wstaje ze swego łoża na wschodzie. XV. synów Trosa lub Ilosa. Nieustanne miłostki Eos z młodymi śmiertelnikami są również alegoryczne.Eos).25Ó. posiwiał i coraz bardziej się kurczył. Hezjod. Najpierw zdobyła Oriona.b miękkość i gdy wreszcie Eos miała już dosyć pielęgnowania starca. leworamienna zaś . ludu libio-berberyjskiego pochodzenia (zob. gdy zastała Erosa w łóżku Eos. Odyseja. jak utrzymują niektórzy. Teokryt. Zeus spełnił jej życzenie. Apollodoros. Hezjod.461.12. zwanej Usza (Uszas . 2.41. następnie Kleitosa. . Wstęp autora. Fasti. przedstawia ona potrójną boginię Ngame. córka tytanów Hyperiona i Tei. gdzie zapowiada nadejście swego brata. # # l. Scholia do Apoloniusza z Rodos. pochodzącego z rodziny tytanów. wobec czego Titonos zestarzał się. 3. 218-238. Homer.148.1 i XXII1. któremu urodziła Wiatry.księżyca. świt bowiem przynosi nocnym kochankom nową falę pożądania i jest to pora. s. Praworamienna swastyka jest symbolem słońca. a także Fosforosa i. Kiedy pojawia się Helios. tytankę drugiego pokolenia. wnuka Melamposa. ona staje się Hemerą i towarzyszy mu w podróży do ehwili. ubłagała go. 378-382. potem Kefalosa. Pod koniec nocy różanopalca Eos w szafranowej szacie.4. 1. Apollodoros.l b. Ody. W końcu uwiodła Eos Ganimedesa i Titonosa. III. t Eos wywodzi się z hinduskiej bogini-matki o krwawych palcach. 40 EOS a. Północny. Kiedy Zeus porwał od niej Ganimedesa.244-246.1. V. by obdarował Titonosa nieśmiertelnością. gdy jako Hespera zawiadamia.12.2 c. Lamposa i Faetona. zapomniała jednak go poprosić o dar wiecznej młodości. Dziewica-jutrzenka była wymysłem helleńskim i mitografowie niechętnie uznali ją za .

gdy się ociepla. który przysłał satyrów. Alegoria o jej związku z Astrajosem jest prosta. Zjawiwszy się pewnego dnia w Hyrii na Chios zakochał się w Merope. Gdy w końcu zadanie swe wykonał i zażądał spełnienia obietnicy. po czym. Alegoria ta jednak jest sprzeczna z mitem o stworzeniu Boreasza przez boginię księżyca Eurynome (zob. Wydaje się jednak bardziej prawdopodobne. dzień" (Tzetzes. Ojnopion wyłupił mu wówczas oczy i porzucił go na brzegu morza. . b. że jest to męska forma imienia przysługującego samej Eos.b-41. Titone-od tito. Najprzystojniejszy mężczyzna. z wyjątkiem wiatru przed świtem. co odnosi się do przedłużenia jego życia na prośbę Eos. musiała być Eos. Eos została dzięki Astrajosowi matką Gwiazdy Porannej. wówczas matką wszystkich gwiazd oraz wszystkich wiatrów.zazwyczaj podnieceniu. 140 41.) Filozoficzne r. że doszły go pogłoski o lwach. . Wszedł do kuźni Hefajstosa. W sztuce greckiej Eos i Hemera nie różnią się między sobą.1. ci zaś znów uraczyli Oriona winem. 41 ORION a.d podchmielony. Pewnej nocy zrażony Orion wypił cały bukłak wina Ojnopiona. (Astrajos jest jednym z imion Kefalosa. myśliwy z beockiej Hyrii.1). syna Dionizosa. włamał się do sypialni Merope i zmusił ją do uległości. Wyrocznia orzekła. a Wieczór jest ostatnim ukaza# niem się Świtu. o świcie bowiem gwiazdy zlewają się z jutrzenką na wschodzie i zrywa się wiatr poranny Astrajos.czyli "partner#królowej dnia". samotnie świecącej na niebie. w którym Helios wyłania się z oceanu. że skoro Gwiazda Wieczorna jest identyczna z Gwiazdą Poranną.ozumowanie prowadziło do wniosku. córce Ojnopiona. Kedalio- . porwał jednego z czeladników. Dionizosa. Orion. i one. złota cykada zaś była u greckich kolonistów w Azji Mniejszej emblematem Apollina jako boga słońca. będąey jak gdyby emanacją tego związku. 941). O Likofronie. że ślepiec odzyska wzrok. był synem Posejdona i Euryale. aż zasnął mocno. w istocie bowiem sam się w niej kochał. jeśli powędruje na wschód i zwróci swe oczodoły ku miejscu. 3. "królowa" . Cykady budzą się. Orion zabrał się do roboty i przynosił Merope co wieczór skóry zabitych zwierząt. O świcie Ojnopion zwrócił się do swego ojca. że uwolni wyspę od nawiedzających ją dzikich zwierząt. Ojnopion odpowiedział. o którym również opowiadano. i odmówił ręki swej córki. dzikach w# i wilkach ukrywających śię jeszcze w górach. który obiecał wydać ją za Oriona pod warunkiem. że podobno spłodził z Eos Gwiazdę Poranną. Zdaniem alegorystów Titonos znaczy "dar rozciągliwości" (od greckiego teino i one). Orion natychmiast wypłynął na morze w małej łodzi i kierując się odgłosami dochodzącymi z kuźni cyklopów dotarł do Lemnos.

że imię "Kandaon b ło beockim rz domkiem Oriona. Nie znalazł go jednak nigdzie na Chios. Relacja ta nie jest ścisła.Czy widzisz tam. by wyłowić swe trofeum. że Artemida okaże się równie wrażliwa na wdzięki Oriona jak Eos.e-41. ponieważ Syzyf był zwykłym śmiertelnikiem. ponieważ ten schował się w podziemnej komnacie przygotowanej przez Hefajstosa. wypuściła strzałę. Otóż Apollo świadom był tego. Orion atakował skorpiona strzałami. "y Artemida nie wiedziała.z . Zrozpaczona. by zemścić się na Ojnopionie. że wysłała ona w pogoń za nim olbrzymiego skorpiona. by zapomniał o zemście i zamiast tego wybrał się z nią na polowanie. że własnoręcznie oczyści ziemię od dzikich zwierząt i potworów. że skorpion pokłuł śmiertelnie Oriona i że Artemida pogniewała się na niego. zanim zdążył dokonać swego dzieła.Jutrzenka wciąż jeszcze rumieni się co dzień wspominając swą nieostrożność . córek Atlasa i Plejone. siedmiu Plejad. że Orion nie odmówił Eos. Niektórzy jednak utrzymują. Kedalion poprowadził Oriona przez lądy i morza. na morzu. błagała syna Apollina. Orion udał się w towarzystwie Eos na Delos. Trzy z nich przespały się z Zeusem. żc przeszyła strzałą głowę Oriona. Apollo wezwał wówczas Artemidę i powiedział: . która zaprosiła go do swego łoża na świętej wyspie Delos .pamiętał również przechwałki Oriona. c. Zeus poraził go śmiertelnie gromem. Asklepiosa. ale stwierdziwszy. a jej brat Helios przywrócił mu wzrok. potem mieczem. albowiem Plejady nie były dziewicami.l d. gdzie wiecznie ściga go Skorpion. czy potrafisz przeszyć go strzałą. aż wreszcie dotarli do najdalszego oceanu. który dopiero co uwiódł Opis. aż bogowie. że Ojnopion schronił się pod opiekę swego dziadka Minosa. 41. że Eos udzieli mu schronienia. stwierdziła. by przywrócił mu życie. dwie z Posejdonem.na. udał się do Matki Ziemi i powtarzając złośliwie przechwałki Oriona doprowadził do tego. jedna z Aresem. i uniósł go na swych barkach. Zobaczymy. podobnie jak on rozmiłowaną w łowach. skoczył do morza i popłynął na Delos licząc na to. jedną z twych hyperborejskich kapłanek. Bez większego wysiłku udało się bogini przekonać go. umieścili ich wizerunki między gwiazdami. przypuszczając. zamieniwszy je w gołębie. i po drodze spotkał Artemidę. by służył mu za przewodnika. siostro. siódma zaś wyszła za mąż za Syzyfa z Koryntu i nie została włączona do konstelacji. że pancerz chroni jego wroga przed wszelkim orężem śmiertelników. Starannie wycelowała. w pobliżu Ortygii jakiś czarny przedmiot unoszący się na falach? To głowa zbrodniarza imieniem Kandaon. Obawiając się. ponieważ zalecał się do jej dziewiczych towarzyszek. a kiedy ten się zgodził. Popłynął więc na Kretę. gdzie Eos zakochała się w Orionie. Artemida umieściła wówczas wizerunek Oriona wśród gwiazd. a gdy podpłynęła. po czym powrócił.3 141 e. Uciekały one przez łąki Beocji. Duch jego bowiem zstąpił już na Pola Asfodelowe.

Owidiusz. O Izydzie i Ozyrysie. Pierwszy mit. nie tylko odnoszą się do jego obrzędowych walk (zob. Hyginus. Apollodoros. konstelacja Oriona przynosi deszcz zarówno wtedy. Historia Oriona składa się z trzech lub czterech nie powiązanych ze sobą mitów zestawionych razem. 30. Inni natomiast opowiadają następującą dziwną historię o narodzinach Oriona. czego najbardziej pragnie. Opowieść Plutarcha o skorpionie wysłanym przez boga Seta. niestety. że nie będzie miał dzieci. w Biblii. 638. 1. który mieszka wysoko") są tu właściwie utożsamieni. stary zaś król. Serwiusz o Eneidzie Wergiliusza. jak zostało opisane na dziesiątej tabliczće Eposu Kalendarzowego. 3. by zabił Horuśa-dziecię. a gdy przyjął ich gościnnie. by wytłumaczyć pochodzenie jego imienia (pisanego niekiedy Urion) i tradycyjny przekaz głoszący. zestarzał się i stał. syna 142 41.3-4. X1. tłumaczy śmierć Oriona od ukąszenia skorpiona i odwołanie się Artemidy do Asklepiosa (Plutarch. chociaż nowy kandydat do władzy królewskiej stoczył już obrzędowe walki i po tradycyjnej uczcie poślubił królową.a Izydy i Ozyrysa. że najbardziej upragnionym darem byłby dla niego syn. Ozyrysa: W pierwotnym micie Orion również powracał do życia.f. 28. po czym zakopać ją w grobie żony. że potrafi wytępić wszystkie dzikie zwierzęta. Hyginus. Apollodoros. ale Ra. 1.tym. 22). Nie należące do rzeczy szczegóły o młocie cyklopów tłumaczą ślepotę Oriona. który nie chce oddać tronu po zakończeniu panowania. 123.4. Homer. Odyseja. II. 20. opowiedziany nieskładnie. Lukian. który zamknięty w grobowcu pozorował śmierć. #gdy wschodzi. później zaś pomścił on śmierć swego ojca. wskrzesił go. 1. gdy słońce . Bogowie nakazali mu złożyć w ofierze byka. poślubia ponownie królową i nadal panuje (zob. V. O Aratosie. ale odzyskującym wzrok następnego dnia o świcie. Orion ("mieszkaniec gór") i fiyperion ("ten. Opowieści miłosne. Psalm CIV. że był synem Matki Ziemi.170d) połączony został z helleńską alegorią o tytanie Słońcu.19). 34. Spełnił ich zalecenie i w dziewięć miesięcy później urodził mu się syn. Horus zmarł. ubogi pszczelarz i rolnik.i .1). codziennie oślepianym p_rzez swych wrogów. Fasti. 3. jak i wtedy.4).123.539. Pewnego razu odwiedzili go Zeus i Hera w przebraniu.537 i nast. widocznie mitologiczny obraz Odyseusza wybijającego oko cyklopowi (zob. loc. to jest już niemożliwe. O pałacu. którego nazwał Urionem. Przechwałki Oriona.34. oddać mocz na jego skórę. zapytali. ponieważ po jego pojawieniu się wszystkie dzikie zwierzęta wracają do swych nor (por. Nowy król jest jednak tylko interrexem. który ślubował. który po jednodniowym panowaniu zostaje zamordowany i pożarty przez menady (zob. Orion jest także częściowo Gilgameszem. II. się impotentem. 1. Astronomia.3-42. Hyrieus odpowiedział. Hyrieus. 2. Mit ten odnosi się do śmiertelnej rany zadanej świętemu królowi. dotyczy Ojnopiona. którego ludzie-skorpiony atakują. Chodzi tu o świętego króla.. który oddaje mocz" .310.1). ale. Astronomia. gdy zachodzi. cit. babilońskim Heraklesem.i zaiste. w najgorętszej porze letniej. Teon. bóg słońca. Partenios. 2. lecz są również przypowieśćią o wschodzącym słońcu.

Pora roku.l Do domu wraca rzeką Okeanos. czyli Tei. na skutek przesunięcia daty zrównań.Opis jest tytułem samej Artemidy . w czasach klasycznych natomiast.d Wyspie Błogosławionych. i tytana Hyperiona. w pobliżu Kolchidy. 12 HELIOS a.wschodziło pod znakiem Skorpiona. Skorpion prawdopodobnie przypadał na sierpień. I7aremne uganianie się Oriona za Plejadami odnosi się do faktu. gdzie ponowne pojawienie się konstelacji Oriona przypada na początek letnich upałów. w której następowało ranienie. że pojawiają się one w porze roku. by mu go ukradł.każdej wiosny na okres dwóch miesięcy schodzą poniżej południowego widnokręgu. po czym. Konie wyprzężone z rydwanu pasą się na 42. zapowiadany przez Eos. zależy od starożytności mitu. wyrusza codziennie ze wspaniałego pałacu znajdującego się na dalekim wschodzie. 4.część konstelacji. utożsamiano ją omyłkowo z Setem. nawiązuje do tego. zakochała się w przystojnym myśliwym imieniem Aqhat. "żeglować". że pochodzi od czasownika ourein"oddawać mocz". Forma Peleiades. boga wód. jest bratem Selene i Eos. Na jednej z hetyckich tabliczek z Ras Szamra znalazła się inna wersja śmierci Oriona. ponieważ hyades znaczy "prosięta". 6. syn krowiookiej Euryfaessy. przy czym dwie jasne gwiazdy nad nim miały być uszami jego osła. jest oczywiście aluzją do jego możliwości sprowadzania deszczu. homeryckiej formy słowa oros. przesunął się na październik.zakładając.zabijających kochliwego gościa. dlatego Hyginus opowiada (Fabulae. jak się zdaje. W Grecji opowieść została. który przybył na ich małą wyspę Ortygię. Anat lub Anatha. Helios. a gdy uporczywie odmawiał jej swego łuku. VIII. wrogiem Horusa. że Orion i Łuk . Ku jej wielkiemu żalowi niezgrabny Jatpan nie tylko zabił Aqhata. 67j). Imię Plejad. by dotrzeć do równie wspaniałego pałacu na zachodzie. kiedy nastaje pogoda sprzyjająca żegludze. W Egipcie zaś. zgasła siódma gwiazda w konstelacji (zob. "stado gołębi". przystosowana do legendy o orgiastycznych kapłankach Artemidy . poprosiła krvriożerczego Jatpana. a nie od ouros. pochodzące od źródłosłowu plei. 5. Przemiany. poświęconego mu ptaka. W kategoriach astronomicznych mit ten oznacza.192). używana przez Pindara. bogini bitwy. którą Grecy zwali "Psem Gończym ' .a . która opływa świat. Wygląda na to. że Orion był synem Posejdona. Grecy mogli jednak znać prymitywne afrykańskie obrzędy zaklinania deszczu polegające na óddawaniu moczu na skórę byka. lecz ponadto upuścił łuk do morza. że pod koniec drugiego tysiąclecia przed Chr. Przeprawia się przez nią wraz ze swym rydwanem i końmi na złotym .670-724) i ma tłumaczyć pierwszą sylabę jego starożytnego imienia Urion . iż Elektra znikła opłakując wymordowanie rodu Dardanosa. "góra". że pojawiają się one na horyzoncie tuż przed jego ponownym wschodem. twierdzenie zaś. Budzi go pianie koguta. była może jednak formą pierwotną. W czasach gdy powstawał zodiak.42. rydwanem zaprzężonym w cztery rumaki przejeżdża całe niebo. Mit o narodzinach Oriona jest być może czymś więcej niż tylko komiczną bajką wzorowaną na opowieści o Filemonie i Baucis (Owidiusz.

by pozwolił mu powozić rydwanem słonecznym. Heliosa. matce koryntyjczyka Melikertesa. Za namową swego ojca. a kochająca matka Rode (imię jej jest niepewne. najwięcej jednak wybrało się do Licji rezygnując ze swych praw do Rodos. a wówczas stali się wschodnimi demonami.Będę teraz musiał zacząć wszystko od nowa! .promie zrobionym dla niego przez Hefajstosa. by utrzymać w ryzach białe konie. Tak się złożyło. siedmiu jej synów zaś urodzonych z Hełiosa panowało na wyspie. Posejdon zakochał się w jednej z Tełchinek. zawołał: . Helios objął ją w posiadanie i spłodził na niej z nimfą Rode siedmiu synów i jedną córkę. Przypomniawszy sobie o nim. Wystarczy mi ona zupełnie.5 m wysokości. Pierwszymi mieszkańcami wyspy byli Telchinowie. że towarzysze Odyseusza zagrabili mu świętą trzodę. gdzie założył miasto Heliopołis. Zeus wezwał Mojrę Lachezis. #o#tał wygnany za bratobójstwo i uciekł do Egiptu. Co prawda to samo opowiadają o Ino. Pewnego ranka Helios# ustąpił. Halia natomiast skoczyła do morza i została deifikowana jako Leukotea.5 . a każda liczy trzysta pięćdziesiąt sztuk bydła. Faitusa i Lempetia. zadręczał ojca.(111Ć #dk() #)ołbU#llll.Nie. #e ta nowa wyspa będzie własnością Heliosa4. która była głazem rzuconym podczas bitwy z olbrzymami. Helios mógłby widzieć wszystko. syn Heliosa. ale nie jest szczególnie spostrzegawczy . Jedyną wobec tego dziedziczką wyspy została Rode.zauważyłem dziś na południe od Azji Mniejszej nową wyspę wyłaniającą się z morza. że Rodos istniała już przedtem i wyłoniła się ponownie z morza po wielkim potopie zesłanym przez Zeusa. a gdy wyspa Rodos wyłoniła się z fal. Telchinowie przewidując potop popłynęli morzem w różne strony. Synowie ci obrazili Afrodytę. które siostry dla niego zaprzęgły. z którą spłodził Rode i sześciu synów.d-42. że Posejdon ich zatopił.3 Rodos dostał w dzierżawie. Ma kilka takich trzód. Zostali słynnymi astronomami i miełi jedną siostrę imieniem Elektryo. nauczył Egipcjan astrologii. d. która umarła w stanie dziewiczym I ĆZcZolla #ĆSt l)#.2 niem Rode) jeszcze go zachęcała. gdy ponownie wyłoniła się z morza. Okryte żałobą siostry zostały zamienione w topole na brzegach tej rzeki i płaczą żywicznymi łzami. Stada na Sycylii strzegą jego córki. JE\1#11 Z #)laCl.z b. ona zaś zesłała na nich obłęd. ftozgniewany Zeus zabił go piorunem i strącił do rzeki Pad. ponieważ zwana była zarówno imionami swych cór#k.11111Ć111E111 Akl##. jak imie- 144 42. że gdy Zeus przydzielał bogom wyspy i miasta. Nie starczyło mu jednak siły. Zeus dodał mu jeszcze nową wyspę Sycyłię. Faeton.odrzekł układny Helios . że ludzie na ziemi drżeli z zimna. c. Inni natomiast twierdzą.pewnego razu nie zauważył. gdy przejeżdżała z Kytery na Pafos. Zgwałcili własną matkę i dokonali występków tak ohydnych. Prote i Klimene. Faeton chciał się popisać przed swymi siostrami. nimfie Halu. by zaświadczyła. potem za nisko i spalił ich pola. Niektórzy twierdzą. Najpierw powoził nimi tak wysoko.Jt. że zamieniono je w olchy. Rodyjczycy zbudowali na cześć Heliosa Kołosa Rodyjskiego liczącego 38. panie . co się dzieje na ziemi. po czym całą noc śpi w wygodnej chacie. ale najpiękniejsze stado trzyma na hiszpańskiej wyspie Erytei. zapomniał o Hełiosie.

natychmiast otrzymywał jego tytuł. Hymn Homerycki dv Heliosa. posiada znaczenie mityczne. 1. V. Pindar. Lukian.479). i chociaż Zeus zapożyczył później pewne cechy słoneczne od hetyckiego i korynckiego boga Tesupa (zob. Teogonia. Atenajos. XX). Nonnos.296. interrex. Horusowi i Neftys. a nie gwiezdnego.1 i nast.w Odysei występuje jako Hyperion (zob.1. będącym jedynie kolejnym imieniem samego Heliosa (Homer. XXV.39. V11. XII. krowiooka Euryfaessa. że nawet w Grecji klasycznej klanowe kulty przodków regulowane były wyłącznie według księżyca.1) oraz innych wschodnich półbogów. 52. Apollodoros.755 i nast. Jest to również wielokrotność księżycowych liczb pięćdziesiąt i siedem. której morał głosi. Przemiany.323 i 375. a mianowicie w tym.25.11. W Tracji rozszarpywały go kobiety przebrane za konie (zob. 67. Sielanki. Liczba głów trzody w stadzie Heliosa . 2. Jest to bowiem liczba dni wypełniająca dwanaście pełnych lunacji. ponieważ zawiera aluzje do dorocznej ofiary z księcia krwi królewskiej w jedynym dniu należącym do roku ziemskiego.. Izydzie. Matka Heliosa. Apoloniusz z Rodos. XI. że wladał grzmotem i błyskawicą.1.735 i Odyseja. Fabulae. Dionysiaka. V.5. Hezjod. Helios nie był nawet Olimpijczykiem. podobnie jak gospodarka rolna w Hezjodowej Beocji. poślubiał królową. Podporządkowanie słońca księżycowi. . chłopiec.62. Homer. lecz jedynie synem tytana. lecz Nilsson ? w swym Primitive Time Reckoning (1920) dowiódł. ! Fabulae.4. znajdującymi się nad jej głową. że ojcowie nie powinni psuć swych synów dając posłuch radom kobiet. Atenajos. XI.130. Pauzaniasz. XII. 2 i 9-16. Rozmowy bogów. Owidiusz. 27d i 130. 13. który następował po najkrótszym dniu roku. z odliczeniem pięciu dni poświęconych Ozyrysowi.1.598 inas#. I1.152 i 154. Bajka ta nie jest jednak bynajmniej tak prosta. Hippolitos.. zanim Apollo uzurpował miejsce Heliosa i uczynił z niego bóstwo pojęciowe. Chiliady. odgrywały one drugorzędną rolę w porównaniu z faktem. 3. Hymn Homerycki do Ateny. podobnie jak w rzymskim roku króla Numy (Censorinus. 4.1). Iliada. Owidiusz. Złoty pierścień znaleziony w Tirynsie oraz pierścień z Akropolu w Mykenach świadczą o tym. I. Scholia do Ód olimpijskich Pindara. w Koryncie natomiast i innych miejscowościach wleczono go za rydwanem słonecznym zaprzężonym w spłoszone rumaki. Tak zwane córki Heliosa są w istócie kapłankami księżyca . 371-374.137.10. jakby się zdawało.IV. 2.6. V. po dwudziestu czterech godzinach zaś go zabijano. Diodor z Sycylii.183. Eurypides.5. godności i święte akcesoria. Sielanki.ma przypomnieć nauki pobierane przez niego u Wielkiej Bogini. VII. Odyseja..54 i nast. Teokryt. Hyginus. jest niezwykłym zjawiskiem we wczesnym micie greckim.1. że umiera. w którym #r1 . Apollodoros.1.5. Ody olimpijskie. Setowi. do alegoru o rydwanie zostala wpleciona pouczająca bajka.w dawnych mitach europejskich trzody występują raczej jako akcesoria księżycowe niż słoneczne. Przemiany. VI:78. 737. V1. O świcie święty król udawał. 5. Po śmierci interrexa stary król wychbdził jako jego następca z grobowca. Wergiliusz.3. Alegoria rydwanu słonecznego wędrującego przez niebo ma charakter helleński. jest boginią księżyca. 170t) . W opowieści o Faeotnie. Apollodoros. IV. oraz Hyginus. że bogini władala zarówno księżycem. 25. jak i słońcem. Tzetzes.

uznał za prawowitego dziedzica tronu swego najstarszego szwagra. na której urzędowało kolegium kapłanek przy wyroczni plemiennego króla.1. Sześciu synów i jedna córka Posejdona oraz siedmiu synów Heliosa wskazują na istnienie tygodnia złożonego z siedmiu dni.3).5 i 134f). 43 SYNOWIE HELLENA a. zwaną przez ńiektórych . wyemigrował na górę Parnas i założył tam pierwszą gminę dorycką.jednego z najstarszych miast Egiptu i śmieszne jest przypisywanie mu wprowadzenia astrologii w Egipcie. Odyseja. Olchy poświęcone były Foroneusowi.Onn lub Aunis . Wyspa Rodos należała do bogini księżyca Danae . Hellen. 148. Eol. córkę Erechteusa.2 c. Ksutos. Eolów. i tam poślubił Kreuzę. Ksutosowi jednak nie powiodło się w Atenach. Czarne topole były poświęcone Hekate.64 i 239). ośrodkiem kultu Ra. l Olg) nawiązują do tego zwyczaju. 93. musiał już przedtem uciec do Aten. jak się zdaje. Danae można utożsamić z Halią ("pochodzącą z morza"). którym patronowały moce planetarne. 3. Jednakże po wojnie trojańskiej Rodyjczycy byli przez pewien czas jedynymi kupcami morskimi uznanymi przez faraonów i łączyły ich. oskarżony przez swych braci o kradzież. która urodziła mu Iona i Achajosa. Achajów i Dorów. Doros.1). białe natomiast uważano za zapowiedź zmartwychwstania (zob. W dolinie Padu kończył się w epoce brązu południowy szlak.4).2-43.c się przez ten czas ukrywał (zob. obecnej Achai. 31.l b. 109j) i Hippolitosie ("popłoch koni" -zob. zmarł w Ajgialos.zwanej Kamejrą. został przeniesiony do Babilonu przez Hetytów. gdzie po nim na tron wstąpił jego najstarszy syn. 1. a mianowicie Jonów. związki religijne z Heliopolis. którym przywożono bursztyn poświęcony słońcu z Bałtyku do basenu Morza Śródziemnego (zób. czczony w postaci byka (zob. Tak oto Hellenjest protoplastą czterech najsłynniejszych ludów helleńskich. wyspy cmentarnej Kirke. 4. Leukoteą ("białą boginią") i Elektryo ("bursztynem"). 71a). może być inspiracją rodyjską. podobnie jak wizerunki odnalezione na Tortosie w Hiszpanii i w Byblos w Fenicji (zob.9). Jalysą i Lindą (zob. który. niedaleko ujścia Padu (Homer. syn Deukaliona. Wyspa ta znajdowała się na Adriatyku. Mity o Glaukosie (zob. Aktis nie założył miasta Heliopolis . poślubił Orseis i osiadł w Tesalii. Najmłodszy syn Hellena. 60. "Heliopolitański Zeus". wygnany z miasta.1).42. jak się zdaje. Wybrany po śmierci Erechteusa na arbitra. czyli tytani (zob. 57. Pelopsie (zob.1). Drugi syn. V. wieszczemu herosowi i wynalazcy ognia (zob.do czasu gdy wyparł ją hetycki bóg słońca Tesup. Kekropsa Drugiego. Eol uwiódł córkę Chejrona. na którego szacie umieszczono popiersia siedmiu mocy planetarnych. Podtrzymuje również tę hipotezę zamienienie ich w olchy ponieważ olchy rosły na skraju Ajaji. Tak więc zamienienie sióstr Faetona w topole wskazuje na istnienie wyspy cmentarnej.2) . 41. Decyzja ta nie spodobała się i Ksutos. prorokinię Teę.

drugi musiał zadowolić się imieniem Bojotos. że wcale nie ů była bezpłodna. groził. Eol i Bojotos uciekli do swego przybranego ojca i tam Posejdon wyjawił im tajemnicę ich pochodzenia. Wizerunek Tei umieścił między g#viazdami i zwie się on obecnie konstelacją Konia. i zabili Desmontesa. że otrzymał imię Eol. nie podejrzewając. Chejron nic o tym wszystkim nie wiedział. Posejdon przyszedł swoim synom z pomocą. Posejdon. by odwiedzić jakąś wyrocznię. Nakazała wówczas synom.43. darzył ich szczególnymi względami. były o wiele ładniejsze od jej własnych dzieci. poczekała. będąc boskiego pochodzenia. e. które po powrocie Metapontosa Teano przedstawiła mu jako śwoje własne. Teano zwróciła się o pomoc do pasterza. d. że Eol i Bojotos nie są jego dziećmi. a gdy Teano je zobaczyła. poślubił Arne i oficjalnie adoptował jej synów jako swoich spadkobierców. ośle#ił ją. zabili nową królową. Synowie usłuchali go bez wahania. że Chejron ukarze ją surowo. Kiedy wybrał się w drogę. która wybuchła. Bliźnięta znalazł i uratował pewien ikaryjski pasterz. Jeden z ćhłopców tak bardzo był podobny do swego dziadka ze strony matki. Metapontos. coraz bardziej zazdrosna. f. Potem się okazało. Gdy Metapontos się dowiedział. Posejdon zamienił je potem w dziewczynkę. towarzyszkę łowów Artemidy. Arne wpadła w oko Posejdonowi. bliźnięta. nie śmiała jednak prosić Artemidy o pomoc. gdy się dowie. aż Metapontos znowu opuścił dom. bliźniaki. zachowując pozory przypadku. nadał jej nowe imię Arne i powierzył opiece niejakiego Desmontesa.c. Eol i Bojotos wkrótce powrócili do pałacu przynosząc ze sobą zwłoki napastników. a ten przyniósł jej znalezione dzieci. że Arne jest w ciąży. król Ikarii. musieli jednak zrezygnować z dziedzictwa i uciec. Nakazał. l#mczasem Metapontos. gdy wtem Metapontos postanowił rzucić Arne i ożenić się ponownie. by wybrali się na polowanie ze swymi starszymi braćmi i ich zabili. Przez kilka lat wszystko było w najlepszym porządku. Gdy wydała na świat źrebię Melanippe. jeśli w ciągu roku nie urodzi mu dziedzica. Eol zajął się Melanippe. Tea obawiała się. że Teano go oszukała. Eol i Bojotos stanęli w obronie matki i podczas walki która rozgorzała. że rozwiedzie się ze swą bezdzietną żoną Teano.g ? postacią kobyły zwanej Ewippe. by uratowali matkę. który będąc człowiekiem bezdzietnym chętnie ją adoptował. Bojotos i Arne skryli się w pałacu Eola. że zaszła w ciążę. który przekazał wnukowi południową część swego . Autolite. Spisek Teano spalił na panewce. ukrył ją chwilowo pod 10# Mity #e 146 43. przebiła się nożem myśliwskim.3 g. Desmontes zaś nakazał służbie porzucić dzieci na górze Pelion. Uwiódł ją. by pożarły je dzikie zwierzęta. gdy tylko doszła do pełnoletności. która wciąż jeszcze przebywała w grobowcu. by nie umarła z głodu. kiedy zaś Desmontes się dowiedział. a wtedy Posejdon przywrócił wzrok Arne i wszyscy troje udali się do Ikarii. pragnąc przysłużyć się Eolowi. i urodziła mu jeszcze dwóch synów.Tetis. W grobowcu urodziła synów. Teano. tym razem by żłożyć ofiarę w sanktuarium Artemidy Metapontyjskiej. zamknął w pustym grobowcu i podawał tyle tylko chleba i wody. ponieważ podczas walki. znajdy jednak.

I. X. Zeus nie zesłał go do Tartaru. uważając się za pana morza i powietrza nad nim i zazdroszcząc Eolowi prawa wywoływania burzy . Hyginus. 5. cit. mogą pewnego dnia unieść w powietrze zarówno ziemię. 6. którym. Apollodoros. 2. Fabulae..szczególnie Posejdon. Diodor z Sycylu. 43. Życie ich było pasmem nieustannych zabaw. ucztowali. .40.s 1.traktują go jak intruza. lecz usadowił na tronie w Jaskini Wiatrów. jak i morze. Nie chcąc obrazić Zeusa. pływająca skalista wyspa. Opowieści paralelne. gdzie zasłynął jako powiernik bogów i strażnik wiatrów. Astronomia.8. Amfissę. Eol rozerwał te związki i nakazał pozostałym czterem synom emigrować. 3.3. V11. Heroidy. Potem jednak Eol się dowiedział. z których jedno zostało następnie Cheroneą. Z#lko piąty. IX. że inni jego synowie i córki także żyją ze sobą w małżeństwie. Kanake zaś posłał miecz. Pauzaniasz.67. Herodot. najstarszy syn pozostał w domu jako następca Eola na tronie Lipary.2. że Makareus i Kanake mieli córkę.2. uważającego kazirodztwo za prerogatywę Olimpu. Makareus. posłuszna woli ojca. nazywając ją Arne. i współzawodniczyli ze swym ojcem w przestrzeganiu czystości obyczajów i sprawiedliwości. gdzie do tej pory panuje. ponieważ nie powiedziano im. Odyseja.5 i. Wergiliusz. Zeus uwięził wiatry obawiając się. Diodor z Sycylii. że obowiązki powierzone Eolowi upoważniają go do uczestnictwa w ucztach bogów.43. Jego zadaniem było wypuszczanie ich pojedynczo.4 h. rzucił owoc ich kazirodczej miłości psom na pożarcie. która potem została kochanką Apollina. Miał sześciu synów i sześć córek ze swą żoną Enarete i cała rodzińa mieszkała razem w doskonałej harmonii w pałacu otoczonym spiżowym murem.1. loc. Fabulae.3. Homer.142. IV. gdy zamykał je z powrotem w ich pomieszczeniu.18. Gdy potrzebna była burza.56. się przebiła. uwiódł swą siostrę Kanake. X. że gdy nadeszła godzina jego śmierci.g.6. słuchali pieśni. Siedzibą jego została Lipara.widiusz. że jeśli nie będą trzymane w ryzach. Niektórzy natomiast twierdzą. gdzie każdy z nich założył słynne królestwo. Eneida. aż pewnego dnia Eol spostrzegł. I. ale inni Olimpijczycy . Homer.1. Odyseja. na życzenie zaś Hery zaopiekował się nimi Eol. V. Hyginus. Zwiedzili oni Italię i Sycylię. Pauzaniasz. Eo1 wyruszył tymczasem na morze ze swoimi przyjaciółmi i sterując ku zachodowi zawładnął siedmioma Wyspami Eolskimi na Morzu Tyrreńskim. Przerażony. że kazirodztwo u śmiertelników ściąga gniew bogów. Pauzaniasz. Hera utrzymuje. 28. Eol uderzał włócznią w skałę i wiatry wylatywały przez wybity otwór i buszowały do chwili.. że jego najmłodszy syn. 4.1 i nast.38.5. mieszkańcy tego kraju nadal zwą się Beotami. Plutarch.królestwa. O. Eol był tak dyskretny i odznaczał się tak wielkimi zdolnościami. II. w której zamknięte są wiatry. 238. według własnej woli lub na życzenie któregoś z Olimpijczyków.i 147 Imię Arne przyjęły również dwa tesalskie miasta.7.186. XI.

73.43. mają przedstawiać okresowe przemiany nowo narodzonego świętego króla (zob.148 43. Eurypides. jej dziecko zaś rzucono psom na pożarcie . 4. Pozostała część mitu. i której kapłanki lekceważyły patriarchalne zasady traktujące kobiety jako własność ojców i mężów. czyli staruchy"). Mit o oślepieniu Arne. a mianowicie. będących już na miejscu. sukę albo wilczycę. od drugiego Eola. Achajowie i Dorowie ustanowili późrliej władzę patriarchalną i patrylinearne dziedziczenie. który miał być synem Ksutosa po to. Makareus znaczy "szczęśliwy".5 I. pozwoliły im uzasadnić założenie królestwa eolskiego w Italii i na Sycylii. zostali nakłonieni przez Helladów. Dopiero łacińscy mitografQwie uczłowieczyli Eola każąc mu zatroszczyć się poważnie o stosunki panujące w jego domu. tholos.italski zwyczaj składania w ofierze szczenięcia. Uwiedzenie Melanippe i kobylogłowej Demeter (zob. 76a) i innych. picia i ubrania. że zarówno on. jak mają posługiwać się żaglami. Eolowie i Jonowie. Antiope (zob. w którym nie istnieje problem jedzenia. a tym samym nie obowiązywały ich nakazy tablic kapłańskich określających stopień pokrewůieństwa. przedstawiając Achajosa oraz Dorosa jako synów wspólnego przodka Hellena będącego męską formą bogini księżyca Helle. uwięzieniu jej w grobowcu. . Ich synowie i córki byli pozostałymi sześcioma parami władającymi siedmioma ciałami niebieskimi i siedmioma dniami świętego tygodnia (zob. Dzikie zwierzęta. każe lonowi być starszym bratem Dorosa i Achajosa. jest echem mitu odnoszącego się do migracji plemiennej. wnuka pierwszego. miała nastąpić w roku 1521 przed Chr. tak jak na Delos przed narodzinami Apollina (zob. I ). jak gdyby zapowiadając ponowne narodziny. . 44a). 30.16f) przez Posejdona oraz uwiedzenie Ewippe przez Eola są incydentami odnoszącymi się prawdopodobnie do jednego wydarzenia. 14. świnię. kozę. Według Kroniki Paryskiej przemiana ta z Greków w Hellenów. Władza nad wiatrami. ale był to stan szczęśliwości znany tylko bogom. Na obrazie tym kapłanka Matki Ziemi siedzi skulona w grobowcu (tholos) pokazując noworoczne bliźniaki pasterzowi. czyli Heleny. 3. wydaje się. które wprowadzili do mitu.1. Ponieważ bogowie Homera bynajmniej nie uważają kazirodztwa synów i córek Eola za coś nagannego.krowę. i od trzeciego Eola. a równocześnie synem Apollina (zob."czcicielami Szarej Bogini. Pasterze zawiadamiają wiernych o znalezieniu dzieci porzuconych na górze. 2. do zagarnięcia przez Eolów przedhelleńskich ośrodków kultu konia. uważanymi za dusze zmarłych. W ten sposób zostali Grekami ( Graikoi. Eola i Bojotosa. której świętym ptakiem był ksuthos. jakie będą wiatry. Oznaczało to napiętnowanie wiary Eolów i Jonów w orgiastyczną boginię księżyca Afrodytę. 28).ponieważ Kanake znaczy "szczekanie". Owidiusz zaczerpnął widocznie swą opowieść z księgi drugiej Historii Etrusków Sostratosa (Plutarch. by Eolowie mogli być Grekami w trzecim pokoleniu. Opowieści paralelne. ld): Wyjaśniałoby to ich uprzywilejowane i podobne boskiemu bytowanie w niedostępnym pałacu zbudowanym na pływającej wyspie. a nie zwykłymi śmiertelnikami. Wiatry należały początkowo do Hety i bogowie męscy nie mieli nad nimi żadnej władzy. znajdują się zawsze po wschodniej stronie. Ponadto w relacji Diodora Eol uczy jedynie wyspiarzy. Wejścia do grobowców. jako lojalny Jon z Aten. przed którymi rzekomo uratowano dzieci. jak i Enarete byli tytanami. czyli wróbel.3). z wyjątkiem sprawy uwięzionych wiatrów i kazirodztwa na Liparze. Poprawki. Eol i lon zostali wówczas przesunięci do drugiego pokolenia i nazwani synami złodzieja Ksutosa. data wydaje się dosyć rozsądnie ustalona. 5. syna Hellena. karmionych przez jakieś święte zwierzę . do uznania kultu potrójnej bogini i do zmiany swych obyczajów.4). i o porzuceniu dzieci na górze na pożarcie dzikim zwierzętom jest zapewne interpretacją rozpowszechnionego obrazu przedstawiającego mit o Danae (zob. który ma je ujawnić podczas misteriów. gdzie urodziła bliźnięta. tworzący dwie pierwsze fale najazdu patriarchalnych Hellenów na Grecję. i przepowiada z ognia. a także . Mitografowie nie są w stanie odróżnić Eola.

Kreuza jednak wpadła w gniew. Ksutos nie miał spadkobiercy i po długich namysłach udał się w końcu do wyroczni delfickiej.chłopi. rzemieślnicy. Eurypides. 44 ION a. Ku swojemu zdumieniu usłyszał. Kiedy ze związku tego urodził się syn. powierzając mu opiekę nad jego towarzyszami . by się dowiedzieć. sprzeciwiający się tworzeniu nowych bóstw. Strabon.170g). nie powinien jednak podważyć wiary Ksutosa. Czarownice w Anglii. że Ksutos ma syna. twierdziły. że wiatry do niej bezspornie należą.1. pałając zemstą. do Xangi mniejszego boga. Kreuza uciekła szukając azylu przy ołtarzu Apollina. b. có#kę Selinosa. będzie jego syn. 27 . których urodziła mu Helike. Pauzaniasz.1.jest jednym z przywilejów. Ion. po którym wstąpił na tron. Po śmierci Erechteusa został wybrany królem Aten. króla Ajgialos.7. Konon. Był to Ion. a Ksutos doszedł do wniosku. i próbowała zgładzić Iona podając mu kubek zatrutego wina.44. Gołąb padł nieżywy.5 . którą spotka po wyjściu z sanktuarium.2. że mają władzę nad nimi. gdy się dowiedziała. Ion przed wypiciem odlał libację na cześć bogów. Opowieści. ale wtrąciła się kapłanka tłumacząc mu. Apollo przespał się tajemnie z Kreuzą. eponimicznego protoplastę Eolów. gdzie został służącym w świątyni. że spłodził syna z Menadą. a kapłani nazwali go Ionem. V11. lon.l 1. Wyspy eolskie noszące jego imię znajdowały się w okolicy znanej z gwałtowności i rozmaitości wiatrów (zob. z których przedstawiciele bogini śmierci rezygnowali z największymi oporami. Szkocji i Bretanu jeszcze w XVI i XVII w. w jaskini pod ateńskimi Propylejami. by spróbować. Cztery stany ateńskie . że jest synem Kreuzy i Apollina.nazwane śą imionami synów. Apollo go porwał i uniósł do Delf. jak też i konserwatywni wyznawcy Hery. do rozlanego zaś wina podleciał gołąb.. co ma zrobić. lon poślubił potem Helike. i sprzedawały wiatry żeglarzom. córką Erechteusa i żoną Ksutosa.1 149 szego szczegółu i już w czasach Homera awansowali Eola. że piezwszą osobą. ona zaś jest bezdzietna. Następnie obiecano Ksutosowi. Ion nie mógł temu zaprzeczyć i uznał Ksutosa za swego ojca. kapłani i żołnierze . by się doczekać potomka. Dorowie jednak nie zaniedbywali najmniej- 43. że musiał go spłodzić przed wielu laty z jakąś Menadą podczas dionizyjskich orgii w Delfach. że Kreuza urodzi mu synów: Dorosa i Achajosa. chciał ją odciągnąć od ołtarza. VIII. Kompromis ten przyjęli widocznie z niechęcią kapłani Zeusa i Posejdona.wiatrami odebranymi Herze. jak ono smakuje. którzy uważali.

Helike. l. 43. Lukian. Obecnie każdej zimy samica zimorodka z wielkim płaczem zanosi martwego samca do grobu. jak się zdaje. Wszystko to czyni w Dni Halkiońskie . Niektórzy jednak utrzymują. Owidiusz. Jakieś litościwe bóstwo zamieniło ich w parę zimorodków: b. 35. lecz składa jaja w szczelinach na brzegu).. 250. Legenda o gnieździe zimorodka (nie mająca żadnych podstaw w historii naturalnej. I. a także. 43. scholia i Eustatios o Iliadzie Homera. i Ajgiale. Kreuza w jaskini jest zaś zapewne bo#inią ukazującą noworoczne dziecię lub dzieci (zob. Alkione była córką Eola. zapałali gniewem i uderzeniem pioruna zatopili statek. IX. rzecz jasna. Którezwierzęta są zmyślniejsze. lądowe czy morskie?.1 ).5). składa w nim jaja i wysiaduje swe potomstwo. była drzewem piątego miesiąca poświęconym potrójnej muzie.l Apollodoros. i tak byli ze sobą szczęśliwi. Pliniusz. Zrozpaczona Alkione rzuciła się w morskie głębiny. scholia do Ptaków Arystofanesa. 65. że Keyks został zamieniony w mewę. 28. Plutarch. syna Gwiazdy Zarannej.2) 150 44. Przemiany. Fabulae. puszcza je na morze.45. ponieważ zimorodek nie buduje żadnych gniazd. podporządkowali się jej bez sprzeciwu. I. 45 ALKIONE I KEYKS a. Hyginus. którego omyłkowo potraktowano jako Apollina w stroju pasterskim.47. Powyższy dramatyczny mit powtarzany jest dla podkreślenia starszeństwa Jonów nad Dorami i Achajami (zob.1. Halkion.2 pasterzowi. którą mąż wbrew jej woli pozostawił w Trachinie. po czym buduje szczelne gniazdo z cierni.7. Jonowie. na którym Keyks płynął do jakiejś wyroćzni. strażnika wiatrów. XI.3. X. Poślubiła Keyksa z Trachiny.410-748. może . c. by przyznać im boskie pochodzenie od Apollina. że Alkione wyzywająco nazwała siebie Herą. Duch jego ukazał się Alkione. Olimpijczycy. "wierzba".I.przez siedem dni poprzedzających zimowe przesilenie i siedem dni po nim . Kapłanki posługiwały się wierzbą przy wszelkiego rodzaju czarach i magii wodnej (zob.kiedy Eol zakazuje wiatrom krążyć nad falami.562. Historia naturalna. swego małżonka zaś Zeusem.

boginię księżyca. Tego rodzaju źródłosłów potwierdza mit o Alkionie i Keyksie oraz karze wymierzonej im przez Zeusa i Herę. że pod koniec drugiego tysiąclecia przed Chr.102 i nast. 2. .b 151 potrzeby kłaść większego nacisku chociaż ten popiskujący żałośnie ptak poświęcony był bogini morza Afrodycie lub Leukotei (zob. kiedy królowa przedstawiająca jego matkę. Ponieważ jednak zimowe przesilenie nie zawsze zbiega się z tą samą fazą księżyca. na górze Idzie i na Dikte.1. 39d). obejmującego sto lunacji. Wybudowali nawet. 68. Każde z tych miejsc stanowiło oddzielny ośrodek kultu. i musieli przyjąć religię olimpijską. wyznawców Zeusa. że Eolowie.1 ). że zimorodka widuje się rzadko. Heliakalny wschód Plejad w maju rozpoczynał rok żeglarski. że zbliża się godzina jego śmierci.jedynie odnosić się do narodzin nowegó świętego króla podczas zimowego przesilenia. Kallimach był zgorszony i w śwym Hymnie do Zeusa pisał: "Kreteńczycy zawsze byli kłamcami. o panie. Pliniusz .6). czcili boginię w postaci Alkione.170y). zostali lennikami Achajów. była przywódczynią siedmiu Plejad (zob. tytułem Kleopatry. ponieważ obroniła ich przed rafami i burzami. Wydaje się. która strzeże przed złem". która pozwala łagodzić burze. Halkyon nie może wobec tego oznaczać hal-kyon.1. stał się odtąd tytułem zastrzeżonym dla ojca niebios. żeglujący po morzu Eolowie.2 . Inna jeszcze Alkione. że zimorodek posiada siłę magiczną. 80d). podobnie jak zimorodek na Cyprze (zob. w czasie ostatniej bowiem czasy słoneczny i księżycowy są mniej więcej zsynchronizowane. "co roku" należy rozumieć "każdego Wielkiego Roku". "psa morskiego". niemniej jednak uważano. 46 . i wtedy właśnie kończy się panowanie świętego króla. która na przemian była Boginią Śmierci w Życiu podczas letniego przesilenia i Życia w Śmierci podczas przesilenia zimowego. Każdego Wielkiego Roku. 43h). "królową. Dowodzi to. Na Krecie jednak starożytny przekaz o Zeusie rodzącym się i umierającym co roku przetrwał do czasów chrześcijańskich.opisując szczegółowo rzekome gniazdo zimorodka zwanego przez Linneusza halcyoneum . na początku listopada. twój grób! Ale ty nie zmarłeś. gdy Plejady zachodziły. którzy słynęli jako żeglarze. Okoliczności śmierci Keyksa dowodzą.donosi. żony Meleagra (Iliada. kiedy to (jak stwierdza Pliniusz w ustępie dotyczącym zimorodka) dmie wyjątkowo chłodny wiatr północny. przetransportowała już zwłoki dawnego króla na wyspę cmentarną. 4. "Zeus". strażnika wiatrów (zob. Zasuszone jego ciało używane było jako talizman przeciw piorunom Zeusa widocznie na tej zasadzie. bogini księżyca wysyłała święteniu królowi zawiadomienie. którzy zgodzili się uznać przedhelleńską boginię za swą protoplastkę i opiekunkę. Homer wiąże zimorodka (halkyon) z Alkione (zob. dotychczasowy tytuł pomniejszych królów (zob.474). ponieważ żyjesz wiecznie. IX." Cytat ten znajduje się w dziele: Titus. lekceważąc potęgę Alkione. że piorun nie uderza dwa razy w to samo miejsce. Na rolę mewy w legendzie nie ma 45. a grobowce Zeusa pokazywane l5yły w Knossos. Ich zachód oznaczał koniec tego roku. W okresie zimowego przesilenia Morze Śródziemne przeważnie bywa spokojne. oraz Chiliades. i z córką Eola.160g). jak to zazwyczaj przypuszczano.12 (zob. że zimorodek stanowił początkowo symbol bogini księżyca. 3. lecz musi oznaczać alky-one. 7. córka Plejone ("żeglującej królowej") i Atlasa. i to jedynie w okresie obu przesileń oraz zachodu Plejad.46. Zeus co prawda raził piorunem statek Keyksa.562). zdaniem Joannesa Tzetzesa (Antehomerica.

że Itys zginie z ręki bliskiego krewnego. d. Wkrótce Prokne dowiedziała się o wszystkim. Niektórzy natomiast utrzymują.14. II. Jaskółka pozbawiona języka lata wkoło popiskując . która urodziła mu syna Itysa. 111. Pośpieszyła do pokojów służby. IX. wyłamała drzwi i zastała w środku Prokne bełkocącą niezrozumiale i krążącą po pokoju. i śpiewa: "Ity! Ity!"2 e. nie mogła nic odpowiedzieć. młodszej siostry Prok#e. że żadna jaskółka nie śmie uwić gniazda w Daulis lub okolicy.41. chwyciła swego syna Itysa. oczarowany głosem Filomeli. zabiła go.1. uwiódł mnie! . pozbawiona języka.Ach. Nieszczęśliwym zrządzeniem losu Tereus.8.8. Pauzaniasz. a popełniłby podwójną zbrodnię. którym zabił Dryasa. I11. lecz przezorny 152 46. gdyby bogowie nie zamienili wszystkich trojga w ptaki.l W sporze granicznym wystąpił jako pośrednik po stronie króla ateńskiego Pandiona. b. 2." c.8. Fokijczycy opowiadają.46. był królem Tracji w czasach. ukrywszy Prokne w wiejskiej chacie niedaleko swego pałacu w Daulis. wziął ją przemocą. zaofiarował mu Filomelę. Zdanie to brzmiało: "Prokne jest wśród niewolnic. i pojął za żonę ich siostrę Prokne.5.3 1. Filomela słowikiem. ale wybiegła z pokoju. że był królem Pagaj w Megaris.14. znalazła jedną komnatę zamkniętą. Apollodoros. Tego samego dnia Filomela przeczytała wiadomość przesłaną przez siostrę. gdy zajmowała ona obszar fokijskiej Daulis. Tereus zamordował strażników. Dionysiaka. współczując Tereusowi. który mnie okłamał i mówiąc. żebym tylko mogła zemścić się na Tereusie. Nonnos. by podać go do zjedzenia Tereusowi.3. i dał swej córce wyruszającej na ślub do Daulis straż ateńską. wypatroszyła.29.4. żaden słowik tam nie śpiewa ze strachu przed Tereusem.41. Pauzaniasz. Tereus zaś dudkiem. by zajęła miejsce Prokne. Prokne. syn Aresa. gdzie bez przerwy opłakuje Itysa. Słowik natomiast udaje się do Aten. Apollodoros.13. i zaczął ścigać siostry. Strabon. że nie żyjesz. chwycił za topór. IV. jakie mięso jadł. a gdy Filomela dotarła do pałacu. Uciekły z pałacu. chociaż niektórzy twierdzą. Tukidydes.2 Tereus już wcześniej odciął jej język i zamknął ją w pokojach służby. doniósł o jej śmierci Pandionowi. Prokne została j#skółką.b. że Tereus został zamieniony w jastrzębia.320. Kiedy Tereus uświadomił sobie. po czym ugotowała w miedzianym garnku. ojca bliźniaków Butesa i Erechteusa. I. wobec czego mogła porozumieć się ze swoją siostrą jedynie za pośrednictwem słów wplecionych we wzór szaty ślubnej przeznaczonej dla Filomeli. Tereus. Podejrzewając swego brata Dryasa o knucie krwawego spisku w celu zagarnięcia tronu.ściga ją zaś dudek krzycząc: "Pu? Pu?" ("Dokąd? Dokąd?"). którego śmierć nieumyślnie spowodował. Tymczasem wyrocznia ostrzegła Tereusa. Tereus niespodziewanie zabił go toporem. Dogonił je i jeszcze chwila. . I.zawołała przerażona Filomela. zakochał się w niej i w rok później.TEREUS a.8 oraz . Ten.

ponieważ ma czubek z piór. Filomeli zaś w jaskółkę. pierwszy mitograf watykański. wieszczącą z lotu jaskółki. Imię Tereus. Matką ich była Zeuksippe.X. 3. które najeźdźcy fokijscy znaleźli w świątyni Daulis ("krzaczastej"). któremu składano krwawe ofiary. który podaje jej kapłan tłumaczący niezrozumiały bełkot wieszczki.c 153 ślubnej jest mylnym tłumaczeniem innej sceny. 51g). Hyginus. 3. niewątpliwie kobylot głowa Demeter.strażnika''. to zaś. V1. podobnie jak to czynili opisani przez Tacyta (Germania. Dalsze dwie sceny wyobrażały prawdopodobnie wieszczącego herosa o wężowym ogonie. tej mianowicie.# odczytaliby tę scenę właściwie. a nie w bólu.418. kiedy kapłanka rzuca pęk wieszczych witek na białe płótno. w której kapłanka wierzby szuka omenów we wnętrznościach dziecka = złożonego za króla w ofierze. .426-674. Eustatios o Odysei Homera. * l. w świątyni.67) Scytowie. jest w istocie liściem laurowym. Hyginus.4.6. co potraktowano jako odcięty język. Przemiany. 45. XIX. Tak zwane zjedzenie Itysa przez Tereusa jest również mylną interpretacją sceny.1 ). fragmenty Tereusa Sofoklesa. Odcięcie języka Prokne stanowi mylną interpretację sceny przedstawiającej wieszczkę w transie wywołanym przez żucie liści laurowych. Są to Erechteus i Butes (zob. Wszyscy mitografowie z wyjątkiem Hyginusa każą Prokne zamienić się w słowika. Grecy na pewno . i szczególnie pasuje do opowieści o Tereusie albowiem gniazda tego !# ptaka wydzielają osławioną woń. . Według Koranu dudek powtarzał Salomonowi wieszcze tajemnice. 47. X) Celtowie lub przedstawieni przez Herodota (IV. Z. Przemienienie Filomeli #r słowika i Tereusa w dudka jest bodajże wynikiem podobnych błędnych interpretacji. Owidiusz. Dudek jest ptakiem królewskim. 4. Ten ostatni słynął w starożytności jako pszczelarz i był bratem Prokne i Filomeli. który upadł umierając. Obraz Tereusa w wyroczni przedstawiał prawdopodobnie Tereusa #e na skórze baraniej. Przemienienie Prokne w jaskółkę zaczerpnięte zostało ze sceny przedstawiającej kapłankę w szacie z piór. Musi to być nieudolna próba poprawienia błędu jakiegoś wcześniejszego poety dowodzącego. która zaprzęga konie". dowodzi. oznaczające. Zabójstwo Dryasa było zapewne w rzeczywistości sceną przed'# stawiającą kapłana pod dębem odczytującego na modłę Druidów omeny z pozycji zwłok człowieka. w ehwili kiedy zapada w wieszczy sen (zob. jak się zdaje. Wplatanie motywu z liter we wzór szaty 46. w istocie ilustrujących rozmaite lokalne metody wieszczenia. 45. Twarz jej wykrzywiona jest w ekstazie. które ona następnie odczytuje. Ten dość niezwykły. "ta. Fabulae.2. 45. że Tereus odciął język Filomeli. Fabulae. Witki układają się w kształt liter. by wytłumaczyć szereg tracko-pelazgijskich malowideł ściennych. i młodego mężczyznę zasięgającego porady pszczelej wyroczni.47. wymyślony. że na obrazie z dudkiem przedstawiony był wieszczek.romans został. a nie Prokne.

Jego synowie bliźniacy podzielili się dziedzictwem: Erechteus został królem Aten. dowiedziawszy się o losie Prokne. Proknis. córki bogini morza Amfitryty. która poślubiła swego stryja Butesa. Hyginus opowiada. Po wybuchu wojny między Atenami i Eleuzis Eumolpos sprowadził silną armię Traków na pomoc obywatelom Eleuzis. Daulis. ucząc go równocześnie gry na lirze i śpiewu. Król Pandion zmarł przedwcześnie z rozpaczy. Posejdon strzegł Eumolposa i wyrzucił go na brzegi Etiopii. Otionię. Niektórzy jednak twierdzą. Obie jej starsze siostry. ponieważ niegdyś ślubowały. zwana później Fokidą. Posejdona. popełniły samobójstwo. Tutaj się ustatkował i został kapłanem misteriów Demeter i Persefony. ůmieściła. Filomeli i Itysa. ośrodek kultu ptaków. zwany był synem Ornytiona ("ptaka księżycowego"zob. córce Orejtyi i Boreasza. że Posejdon zabił go . Kekropsa. Erechteus zaś zabił uciekającego Eumolposa. usłyszał. by zwyciężyć. Otóż Posejdon kochał się tajemnie w Chione. urodziła czterech synów. w tym jego następcę. oraz siedem córek: Protogonię.c-47. Ateńczycy bardzo się przestraszyli.1 z jedną ze swych córek. Butes zaś kapłanem Ateny i Posejdona. żądając dla siebie w imię swego ojca. musi złożyć Atenie w ofierze swą najmłodszą córkę. zdobył również nagrodę w konkursie fletowym podczas igrzysk pogrzebowych Peliasa. ale wrzuciła go do morza bojąc się gziiewu Boreasza. Fokos. jego siostry przyrodniej. że jeśli jedna z nich zginie śmiercią gwałtowną. Jego eleuzyjskie współkapłanki były córkami Keleosa.5. i musiał szukać schronienia w Eleuzis. Ion poprowadził Ateńczyków do zwycięstwa. rażąc Erechteusa piorunem. by go pomśeił. a gdy Erechteus zasiggnął rady wyroczni.z c.4 e. Orejtyję. źonę Kefalosa. że Tereus został jastrzębiem. 47 ERECHTEUSIEUMOLPOS a. gdzie wychował się w domu Bentesikyme. Kreuzę. który pozostawił mu w spadku tron tracki. Żona Erechteusa. Gdy Eumolpos był już pełnoletni. tronu attyckiego. Protogonia i Pandora. i najmłodszą. że po to. 43. królewskim ptakiem Egiptu. Otionia bez oporu pozwoliła się zaprowadzić na ołtarz. gdzie spiskował przeciw swemu patronowi. Eumolpos znakomicie grał na lirze. Urodziła mu ona syna Eumolposa.l # b. więc Bentesikyme wygnała go do Tracji. Tracji i północno-zachodniej Europy. Bentesiky#'re ożeniła go 154 47. Eumolpos słynął z pobożności i dzięki niej uzyskał w końcu przebaczenie od umierającego króla Tegyriosa. W bitwie. Chtonię.3 d. Praksytea. pozostałe pójdą w jej ślady. Pandorę. ten zaś spełnił jego prośbę natychmiast#. jak się zdaje. która potem nastąpiła. królowi Tegyriosowi. eponimiczny założyciel #Zowego państwa. On jednak kochał się w innej. w które następnie wtajemniczył Heraklesa.1 ). Otionię. Posejdon błagał swego brata Zeusa.

5. ale jego potomkowie. Stanowisko kapłana po Eumolposie objął jego młodszy syn Keryks. Fabulae. XXIV. Owidiusz. 1. loc. ponieważ Butes wiąże się w greckim micie z kultem pszczoły na górze Eryks (zob. który skolonizował Naksos i podczas najazdu na Tesalię zgwałcił Koronis (zob. 3). Pauzaniasz.15.jako dziedziczne w rodzinie (Pauzaniasz. utorowali sobie drogę do towarzystwa ateńskiego i w VI w. a Zeus zastrzegł sobie wyłączne prawo do piorunu (zob.7). Plutarch.121.1. świętym labrys.3. który śpieszy nad wrzosówiskiem". 38. pracowitej bogini"..trójzębem pod Makraj. 273. Suidas. Fabulae.148.3. Przy przejściu od matriarchatu do patriarchatu niektóre kapłanki Ateny zostały być może złożone w ofierze Posejdonowi (zob.15. loc.8).3).. jest jeszcze jednym powiązaniem z pszczołą. 277 i nast. Buteidzi z Aten. zaliczany do Argonautów (zob. I. VI. podobnie jak trzy córki jego przodka Kekropsa. lon.111. VI1. Hyginus.. cit. jest niewątpliwie samą boginią-sową Ateną.5).26. lapicką . 95.d 155 nej nimfy-pszczoły letniego przesilenia. loc. Protogonia stworzycielką Eurynome (zob. a jego brat-bliźniak Erechteus ("ten. Imię króla Tegyriosa z Tracji. Teokryt.1. by go przyjąć do swego wnętrza.5 g. a Pandora boginią ziemi Reą (zob. f. 4. Sielanki. są pelazgijskimi potrójnymi boginiami. ale zostały zróżnicowane. czyli podwójnym toporem. którą podobno wybrano na ofiarę dla Ateny. Eurypides. 46.2 oraz I. l. którego królestwo odziedziczył wnuk Erechteusa. 5. którego potomkowie nadal jeszcze posiadają wielkie dziedziczne przywileje w Eleuzis. zajęli już stanowiska kapłanów Ateny Polias i Posejdona Erechteusa .I . Ion panował po Erechteusie. gdy Posejdon został bogiem morza. Apollodoros. 110. dla upamiętnienia zaś dobrowolnie złożonej ofiary z trzech córek do dziś wylewane są na ich cześć bezwinne libacje. Trzy szlachetne córki Erechteusa. Owidiusz. zmienili mit.100. Otionia ("z klapkami na uszy"). Ateny słynęły z miodu. 2. 50.675 i nast. 7. trackim synem Boreasza. 3. Hyginus. 17. Hyginus. 6.12. to bardziej prawdopodobne znaczenie niż "burzący") jest mężem. 4. gdzie ziemia się otworzyła. cit. Mit o Erechteusie i Eumolposie wiąże się z podbojem Eleuzis przez Ateny i tracko-libijskim pochodzeniem misteriów eleuzyjskich: Opowieść ta obejmuje również ateński kult orgiastycz- 47. oznacza ono "dach na ulu".111.48. Butes. Apollodoros.38. O wygnaniu. cit.było to połączenie helleńskiego Posejdona ze starożytnym herosem pelazgijskim .4.s 1. Suidas pod hasłem "Parthenoi". 46. Na mocy zawartego wówczas pokoju Eleuzyjczycy podporządkowali się Ateńczykom we wszystkich sprawach poza misteriami. Pauzaniasz. Apollodoros. 39. 11. jak się zdaje.6) i odpowiednio. 3. I ). Apollodoros. podobnie jak zmienili mit o Tezeuszu (zob.1). Trójząb Posejdona i grom Zeusa były początkowo jedną i tą samą bronią. Przemiany. Scholia do Edypa w Kolonie Sofoklesa. 2. nie należał właściwie do rodziny Erechteidów. 154d).1. czyli królowej pszczoły. Fabulae. Połączyli attyckiego Butesa ze swym przodkiem. na cześć których odbywały się libacje przy okazji różnych uroczystości.

tańczyła pewnego dnia nad rzeką Ilissos. ale przebywał również nad rzeką Strymon. i Hymn do Delos.15.l b. że Orejtyja niosła koszyk w dorocznej procesji Tesmoforiów. V1. i Kleopatrę. porwał ją.5 1. żonę króla Fineusa. oraz dwie córki. Homer. Iliada. Boreasz pokrył dwanaście spośród trzech tysięcy kobył należących do Erichtoniosa. . nie łamiąc ich. które pasły się na moczarach w pobliżu rzeki Skamander. Apollodoros.d-48. córka Erechteusa. 4.4 jaskini na górze Hajmos.533.3 3.1. Hymn do Artemidy. które potrafiły pędzić po kłosach zboża.1-2. uciekł się do właściwego mu gwałtownego postępku. XIV.19. przybrawszy postać ogiera o ciemnej grzywie. 26 i 63-65. i wtedy właśnie Boreasz schował ją pod swe brunatne skrzydła i porwał. ale Erechteus zwodził go obietnicami.księżniczkę (Diodor z Sycylii. syn Astrajosa i Eos. uniósł na skałę w pobliżu rzeki Ergines i tam zgwałcił pod osłoną ciemnych chmur.1. Przemiany.111. Apollodoros. scholia do Odysei. a mieszkał w siedmiu jarach 156 48.15. 48 BOREASZ a. która serpentyną wchodzi na Akropol.677 i nast. W końcu Boreasz uważając. V. Apoloniusz z Rodos. która urodziła Posejdonowi Eumolposa. Pewnego razu.3 e.z d. 5. gdzie Ares miał stajnie dla swoich koni. którym po dojściu do wieku męskiego urosły skrzydła.189. III. Boreasz od dawna kochał się w Orejtyi i raz po raz prosił o jej rękę. wystawili mu świątynię na brzegach rzeki Ilissos. 2. króla Aten. i jego żony Praksytei. Ateńczycy uważają Boreasza za swego szwagra i kiedy pewnego razu wysłuchał ich próśb i zniszczył flotę Kserksesa. Niektórzy jednak twierdzą. VII. gdzie została jego żoną i urodziła mu bliźnięta: Kalaisa i Zetesa.50). niedostrzeżony przez otaczające ją tłumy. Boreasz zamiast nóg miał ogony wężowe. do świątyni Ateny Polias. Orejtyja. Herodot. Pauzaniasz.219 i nast.Owidiusz. c. nie tonąc. XX. że już i tak zbyt wiele czasu stracił na gadanie.114. syna Dardanosa. Kallimach.. a mianowicie Chione. i po grzbietach fal. Zabrał Orejtyję do trackiego miasta Kikonów. V.212 i nast. ofiarę harpii. brat Wiatrów Południowego i Zachodniego.4 f. Ze związku tego przyszło na świat dwanaście źrebiąt. gdy Boreasz.

były początkowo orgiastycznym świętem. Wiatr Północny. Boreasz o wężowym ogonie. może się wydawać. Kult Boreasza pochodził. Sokrates. mit o zgwałceniu Orejtyi jest chyba także reminiscencją rozpowszechnienia ateńskiego kultu Wiatru Północnego w Tracji. 2.189). IV. 49 ALOPE a. W tym samym jednak stosunku. przytacza jako analogię zapłodnienie Matki Bożej przez Ducha Świętego.4). Pierwotna teoria. niosącej święty koszyk w podobnej procesji na Akropol. był jednym z wcieleń demiurga Ofiona. VI. gdy wszystko kwitnie. 24. Kerkion. jak się zdaje. w którym Ofion pozostawał do Eurynome lub Boreasz do Orejtyi. Należy pamiętać. 3. la). mogła być Ateną Polias . podczas którego kapłanki prostytuowały się publicznie po to.158g). którzy przedostają się do łona kobiety dzięki nagłym podmuchom wiatru. W koszach znajdowały się przedmioty o fallicznym kształcie (zob. że dzieci są reinkarnacją zmarłych przodków. był również Erechteus do pierwotnej Ateny.36. Król Arkadu. i ją zapłodnił (zob. 25. syn Hefajstosa. nie mając zrozumienia dla istoty mitu. podobnie jak Pliniusz. miał piękną córkę Alope. że księżniczkę tego imienia bawiącą się na stromych skałach w pobliżu Ilissos lub #: 48. Ponieważ jednak wiatr ten nie może dąć w odwrotnym kierunku. Boreasz dmie w zimie z pasma górskiego Hajmos i ze Strymonu. Kult Boreasza został później wskrzeszony w Atenach na pamiątkę zniszczenia przez niego floty perskiej (Herodot.1 ). Fajdros. gdy obracają się zadem do wiatru (Pliniusz. boginią stwoFzenia. gdzie właścicielem trzech tysięcy klaczy był Erichtonios. na wiosnę zaś. VIII. by jeszcze oświeceni Rzymianie wierzyli. poprzedniczce Orejtyi. z Libii.67). zgwałcił ją nie wywołując oburzenia Ateny.35 oraz VIlI.4-49. który w ten sposób został szwagrem Aieńczyków. że hiszpańskie klacze mogą zostać zapłodnione. synonim Erechteusa (zob. Alope w tajemnicy przed ojcem urodziła syna i kazała . że gdy Hermes zakochał się w Herse. Wsparł on również Megalopolitańczyków przeciw Spartanom zyskując tym doroczne ofiary (Pauzaniasz. Warro i Kolumella wspominają o tym samym zjawisku. który tańczył z Eurynome. czyli Orejtyją.2 157 Areopagu przypadkowo zrzucił ze skały podmuch wiatru i zginęła (Platon. 36e). Jesieni. jak się zdaje. VII. przetrwała długi czas w erotycznym kulcie bogini-kobyły. że to ten właśnie wiatr zapłodnił całą ziemię attycką.Ateną-źrebięciem. by zboże obrodziło (zob.l. autorytet Homera zaś był dostatecznie ważki.229b). mylnie interpretuje zgwałcenie Orejtyi sugerując. którą uwiódł Posejdon. Z Tracji czy też bezpośrednio z Aten kult ten dotarł do Troady. po jednym rydwanie dla każdej z corocznych triad: Wiosny. Historia naturalna. boginią lokalnego kultu konia i kochanką Boreasza-Erechteusa. Lata. dla której tańczyła Orejtyja. Tesmoforie. 4.3). Góra Hajmos była kryjówką potwora Tyfona (zob. Atena Polias zaś ("patronka miasta"). a Laktancjusz przy końcu III w. Dwanaście źrebic służyło jako zaprzęg dla trzech rydwanów ciągniętych przez cztery konie.

533. teraz zaś dopuściła go do swego łoża.l b: Po zamordowaniu Kerkiona Tezeusz ofiarował tron arkadyjski Hippotoosowi. Kerkion kazał uwięzić Alope. a syna jej porzucić na górze. Przerażona piastunka przyznała się do wszystkiego. 8i 146. córka Flegyasa. pozostawiał przy Koronis kruka o śnieżnobiałych piórach.2 1. 68d. Inny pasterz chciał wziąć chłopca na wychowanie. mieszkała na brzegu tesalskiego jeziora Beobeis. 2. Arystofanes. Posejdon jednak przemienił jej zwłoki w zdrój zwany Alope. który je odnalazł. Liszka była również godłem Mesenii (zob: 89. i poznał.e 50 ASKLEPIOS a. Hyginus. Alope jest boginią księżyca w postaci liszki.jak to było w przypadku Peliasa i Neleusa (zob. Koronis. że szatę zrobiono z sukni Alope.1. 105a i in. Koronis jednak od dawna kochała się potajemnie w Arkadyjczyku Ischysie. Gdy wybierał się w swoich sprawach do Delf. drugi zaś pasterz.2). Obaj pasterze się pokłócili i doszłoby do zabójstwa. synu Elatosa. Pauzaniasz. 68f). brata Iksjona.10. 158 50. Alope zmarła w więzieniu i została pochowana przy drodze prowadzącej z Eleuzis do Megary. Projtosa i Akrizjosa (zob. Fabulae. 2. Mitograf prawdopodobnie myli się twierdząc. zabrał je do swej chaty i nazwał Hippotoosem.50. 6).l b.3. 38 i 187. Bogate szaty niemowlęcia zwróciły powszechną uwagę.106b). ale żądał również bogatej szaty świadczącej o królewskim pochodzeniu dziecka. że zrobiona jest z sukni jego córki. w którym zazwyczaj myła nogi. 43c. Ptaki.a . Pewien pasterz znalazł dziecko karmione przez klacz i zabrał je do swego szałasu. Schemat tego mitu jest dobrze znany (zob. króla Lapitów. Dzieckiem ponownie zaopiekowała się klacz. 73a) oraz Eteoklesa i Polinejkesa (zob.187 l. mimo że była już w ciąży od . musiały to być powijaki z tkaniny zaopatrzonej w znaki klanu i rodziny (zob. wiedząc już o królewskim pochodzeniu dziecka. w pobliżu stadionu Kerkiona.) z tą tylko różnicą. Apollo został jej kochankiem.1 i 60. gdyby towarzysze nie zaprowadzili ich przed króla Kerkiona. ftozkazał on przynieść szatę. której imieniem nazwane zostało miasto Alope w Tesalu (Ferykydes cytowany przez Stefana z Bizancjum pod hasłem "Alope").piastunce porzucić go na jakiejś górze. że Hippotoos porzucony jest dwukrotnie i że za pierwszym razem dochodzi do bójki między pasterzami. o którą toczył się spór. Hyginus. Fabulae. Ta anomalia jest zapewne wynikiem mylnego odczytania sekwencji obrazów przedstawiających odnalezienie królewskich bliźniaków przez pasterzy i tychże samych bliźniaków bijących się ze sobą po dojściu do wieku męskiego .39.

Nie chcąc wtrącać się do boskich tajemnic. Flegyas. Kapaneusa i Tyndareusa.czy było to po wskrzeszeniu Tyndareusa. by donieść o skandalu i otrzymać pochwałę za swą czujność. Dusza Koronis uleciała do Tartaru. pozostawiając Asklepiosa pod opieką jego ojca. Umocowała zaś obie ampułki na jego wężowym ciele za pomocą złotych tasiemek.s f.e. krew pobrana z żył po stronie prawej miała moc natychmiastowego niszczenia. że Atena i Asklepios podzielili się krwią: on posługiwał się nią dla ratowania życia. Apollo patrząc na zwłoki poczuł wyrzuty sumienia. pragnął bowiem się dowiedzieć. Zeus przywrócił jednak później życie Asklepiosowi spełniając w ten . Wybrał się więc na poszukiwania i odnalazł zwierzęta karmiące na zmianę niemowlę. zawrócił nabożnie.Apollina. Apollina. że Ischys. którego natychmiast porzuciła na górze Tittion. Atena podarowała uprzednio Erichtoniosowi dwie krople tej krwi: jedną kroplę. by zabijała. Niektórzy utrzymują. tyle tylko wiadomo. bogini pomściła go rażąc Koronis pękiem strzał. że Asklepiosa oskarżono o pobieranie łapówek w złocie. że zabił go sam Apollo. Tak świetnym został lekarzem i tak umiejętnie dobierał lekarstwa. W sanktuariuxn Apollina w pobliżu Epidauros wspomagana przez Artemidę i Mojry urodziła syna. Nie tylko leczył chorych. Zdaniem Epidauryjczyków Asklepios nauczył się sztuki leczenia od Apollina i Chejrona. że znikł gdzieś jego pies i brak jednej kozy. 50. Gdy Apollo poskarżył się siostrze Artemidzie i opowiedział jej o doznanej zniewadze. Obłożony klątwą kruk sczerniał i odtąd wszystkie kruki są czarne. który przy świetle płomieni wyciął żywe jeszcze dziecko z łona Koronis. Hippolitosa. zwany również Chylosem. że Koronis nie dochowała mu wierności. kiedy ten zbliżył się do Koronis. w którym wypadku Hades poskaůrżył się Zeusowi. został rażony piorunem przez Zeusa. Nie wiadomo.3 Był to chłopak. Wezwał wówczas Hermessa. a już Apollo odgadł. Zdenerwowany kruk nie zdążył nawet wyruszyć do Delf. skupił przy sobie najlepszych wojowników Grecji i żyjąc z grabieży wybrał się do Epidauros na przeszpiegi. Inni utrzymują. który założył miasto tego samego imienia. jak i jego pacjenci zostali rażeni śmiertelnie piorunem Zeusa.i 159 Atena dała mu ponadto dwie ampułki krwi Gorgony Meduzy: krew pobrana z żył po lewej stronie ciała Meduzy wskrzeszała zmarłych.5 e. inni natomiast twierdzą. po czym zarówno on. Miał już podnieść dziecko.2 c. jak wygląda ten kraj i czy zamieszkujący go lud jest silny. zapalono ogień. by leczyła.50. Apollo dał mu na imię Asklepios i zaniósł do jaskini centaura Chejrona.' g. ona natomiast niszczyła życie i wszczynała wojny. że towarzysząca mu córka Koronis jest w ciąży od Apollina. Miejscowy pasterz Arestanas zauważył nagle.4 d. że kradną mu poddanych . ale powstrzymała go otaczająca je wielka jasność. Rzucił więc klątwę na kruka za to. że ojciec Koronis. zwłoki leżały na stosie namaszczone pachnidłami i zanim Apollo oprzytomniał. Epidauryjczycy natomiast opowiadają zupełnie inną historię. że czczony jest jako twórca medycyny. słynącej obecnie z leczniczych właściwości rosnących na niej ziół. Glaukosa lub Oriona. drugą zaś. Nie wiedział. że nie wykłuł oczu Ischysowi. ale nie mógł przywrócić jej życia. Asklepios wskrzesił między innymi Likurga. który nauczył go sztuki leczenia i polowania. Twierdzą mianowicie.

1 i I1. Hyginus. Fyginus. 77 i nast. 10. Zdaniem Tesalijczyków jego miejscem u#ż-odzenia jest Trikka w Tesalii.. Mit ten wiąże się z problemami religijnymi północnej Grecjż.6. cit.40. córki Chejrona. Owidiusz.9 i. 160 50.55 i nast. cit. lekarzy. umrze i ponownie będzie bóstwemdwukrotnie w ten sposób spełniając swój los.26. Przemiany.1.10.111. 45. Pauzaniasz. III. Kreteńczycy zaś twierdzą.6.11. Owidiusz.7 i II 10. Pauzaniasz. Fabulae. Frzemiany.5. Iliada. Pauzaniasz.36. Apollodoros. Strabon. oraz schoIia. III. O taricu.1 ) -to . Orgdzie do Greków. Diodor z Sycylu. że Asklepios zostanie bogiem. która przepowiedziała. Astronomia.10. XIV. III. IX. Erichtonios o wężowym ogonie (zob. 7.8 i nast. Messeńczycy utrzymują.11.3. Strabon.6. a nie Poliejdos przywrócił życie Glaukosowi.111.14.sposób niedyskretne proroctwo Ewippe. 202. Inscriptiones Graecae. posługując się pewnym zielem.1.28. II. Latynowie zwali go Eskulapem. wrony lub kruki.21 i XIV. loc. loc. 4. że to on.3.. IV. 25. 3. 49. II1. 999 i nast. Attyki i Peloponezu.10. VII1. Tacjan.1. likwidacją w imię Apollina przedhelleńskiego kultu medycznego. .3-4. I1.1. Fabulae. 642 i nast.10.14.40.612 i nast. Apollodoros.26. Lukian. Arkadyjczycy natomiast. którego można utożsamić z celtyckim bogiem-krukiem Branem lub Vronem (zob. synowi Minosa.2) i Kronos (zob. 5. Apollodoros.39. Hyginus. które wskazał mu w grobie wąż. III. Ody pytyjskie.. 9. Hyginus. Pindar. Wizerunek Asklepiosa dzierżącego uzdrawia# ce o wgża umieścił Zeus wśród gwiazd s h. Pindar. Astronomia. Ody pytyjskie.732. W Sykionie trzyma w lewej ręce szyszkę sosny pistacjowej. że przyszedł na świat w Telpuzie. 57. V. ale w Epidauros ręka jego spoczywa na głowie węża.1). któremu przewodziły kapłanki księżyca w wyroczniach lokalnych herosów wcielonych w węże. Germanicus Caesar. lon. Pauzaniasz. Homer.5. II. loc.25 i nast.3. i Astronomia. O fenomenach Aratosa. Hyginus. 2.11.4. Pindar. Eurypides.74. Spotykamy wśród nich takie imiona jak Foroneus.50. Apollodoros.5 8.3. Asklepios był ojcem promiennej Hygiei oraz Podalejriosa i Machaona. którzy towarzyszyli Grekom podczas oblężenia Troi.. 6. mieszkańcy Sykionu zaś czczą go w postaci węża jadącego wozem zaprzężonym w muły. Spartanie nazywają go Agnitasem. 1. w obu wypadkach w prawej ręce dzierży berło. Eratostenes cytowany przez Hygińusa. 111.14. 7. ponieważ wyrzeźbili jego wizexunek z pnia wierzby. IX. cit.25.l# 1. Odypytyjskie.26. II. że Asklepios urodził się w Trikka w Mesenii.

7. "Asklepios" ("nieustannie łagodny") był to prawdopodobnie komplimentarny tytuł nadawany wszystkim herosom-lekarzom w nadziei. Iksjon i Poliejdos są w istocie tą samą postacią mityczną. personifikacjami mocy leczniczej znajdującej się w odciętych genitaliach złożonego w ofierze herosa-dębu.1). centaury. W tym samym czasie ustaje sakralne używanie jemioły w Arkadii. 4. 2. co zwisa z jadalnego dębu". a więc głowa Gorgony jest oficjalnym ostrzeżeniem dla wścibskich (zob.4). Apollo przeklął kruka. oznacza prawdopodobnie "to. Messenu. Innymi słowy odwieczni wrogowie Lapitów.1) trzymano kilka oswojonych wężów jako symbol odrodzenia. jak i Asklepiosa. "moc") i Iksjon ("silny tubylec") (zob. jak i kochankiem. 73. 63. "Aesculapius". a nie na topoli lub jabłoni. płyn posiadający wielkie własności regeneracyjne. pasożytuje na dębie. Stosowar#ym przez nią uniwersalnym lekarstiuem była jemioła. że w ten sposób zyska się ich przychylność. ciała ich zaś palono zazwyczaj na stosie. że leczyła chorych. Potem wraz z Chejronem uczył go sztuki leczenia. 78a). 160.b 161 wróżenie z enigmatycznego krakania ptaka. Była jeszcze inna księżniczka Lapitów. protoplasta ateńskich Buteidów (zob. ale w jego świątyni w Epidauros (Pauzaniasz. z którym ściśle wiążą się imiona Ischys ("siła". dzięki któremu Glaukos powsta3 z grobu. "Chylos". że obrzędy lecznicze w tym kulcie były tajemnicą strzeżoną przez kapłanki i dociekanie jej groziło śmiercią. Asklepios. przepędzając kolegium kapłanek księżyca i likwidując kult bogini. karmicielką .28. że Eneasz zwiedził świat podziemny z jemiołą w ręce i dzięki temu mógł w każdej chwili wrócić na powierzchnię. że tłumaczenie snów jest prostszym i bardziej skutecznym sposobem gtawiania diagnozy chorób pacjentów niż 50. ponieważ węże zrzucają skórę co roku (zob.imię jest odmianą imienia Koronos ("wrona" lub "kruk") przysługującego dwóm ostatnim królom Lapitów (zob. bogini Ateny.1).Wschodnioeuropejska jemioła. który z czasem stał się urzędowym symbolem piorunu. 6.11). czyli loranthus. st#d szyszka pistacjowa w ręce Asklepiosa na posągu w Sykionie. 47. Mitograiowie Apollina przypisali jego siostrze Artemidzie zabójstwo Ischysa.5-51. Jemioła była prawdopodobnie "pewnym zielem". a Druidowie ścinając ją obrzędowo za pomocą złotego sierpa dokonywali obrzędowej kastracji (zob. nie uważano początkowo za dziewicę.podobnie jak Erichtonios. Apollo zachował skradzionego kruka lub wronę jako symbol wieszczenia. któremu Atena również przyznała moc wskrzeszania zmarłych za pomocą krwi Gorgony .5). że był on wieszczym herosem. ale jegb kapłani doszli do wniosku. Obdarowanie Asklepiosa i Erichtoniosa przez Atenę krwią Gorgony świadczyłoby. oznacza "sok rośliny lub jagody". Asklepios w postaci węża . jako jedno z imion Ischysa. Być może jest to tytuł wcześniejszy. wszyscy królowie dębu ginęli ścinani podr#ójnym toporem. magnezyjscy sojusznicy helleńskich kapłanów Apollina. a nie dębu. 3. słowo. łacińska forma Asklepiosa. spalił na stósie Koronis za jej nielegalny związek miłosny z Ischysem i uznał Asklepiosa za swego syna. II. Tesalu i Atenach. Ischys zostaje synem sosny (Elatos ). Suką. Istotnie. Ischys. Patronki tego kultu. pomogły im przejąć tesalską wyrocznię kruka wraz z herosem i wszystkimi rekwizytami. 5. . jak zachodnia odmiana tej rośliny. Jemiołę uważano za genitalia dębu.dowodzi. Sir James Frazer w Złotej galęzi zwrócił uwagę na to. iksias. Lepki sok owoców jemioły uchodził za spermę dębu. Oni też kazali Zeusowi razić piorunem zarówno Ischysa. imieniem Koronis. i w rzeczy samej pierwotnie była to ta sama bogini jako Atena. którą zgwałcił Butes. Prawdopodobnie jednak rozdawano w takich wypadkach krew poświęconego króla-dębu lub zastępującego go dziecka oraz sok jemioły. zmarły heros był zarówno jej synem. Atena otrzymała tytuł "Koronis" ze względu na swą wieszczą wronę lub kruka i "Hygieja" w związku z tym. ku czci której ginął król dębu. czyli jemiołę.

zasiadłszy na trójnogu. Wiele znajdowało się wyroczni w Grecji i Wielkiej Grecji.2). rzekomo dla przepędzania wężów (Arrian.1). będącego z nią uprzednio w zażyłych stosunkach (zob. która mianowała Dafnis swą prorokinią. a mianowicie agnus castus. gdzie kapłani jego udzielali odpowiedzi na pytania po obejrzeniu wnętzzności poświęconej ofiary. c. Drugą jego karmicielką musiała być Atena-koza. który uczył go polowania. kiedy pasterz powitał go jako nowo narodzonego króla.168n i 1).b-51. 25. że zawsze obok niego na malowidłach figuruje suka. odrodzona jako wierna dziewicza córka olimpijskiego Zeusa.7. Pegasos i Agyjeus. Historia zwierząt. Widocznie kapłani Asklepiosa specjalizowali się w leczeniu bezpłodności. Istotnie. tłumaczy prawdopodobnie relację o Chejronie. Gałęzie tej szczególnej odmiany wierzby. ustanowili tam jego kult. Wierzba została wyposażona w potężną księżycową moc magiczną (zob. i że jego hyperborejscy kapłani. podobnie jak dotąd postępują kapłanki pytyjskie. rozkładano na łóżkach matron podczas ateńskich Tesmoforiów.l b. Neleusa zaś suka (zob.podobnie jak Peliasa karmiła kobyła. i każdy z nicli zamieszkał na dębie nazwanym wyrocznią Zeusa. który wybudował sobie sanktuarium z gałęzi lauru przywiezionych z Tempe. była zapewne Hekate lub Hekabe (zob. by zachęcić duchy w postaci wężów. Zeus miał ponadto słynną wyrocznię w Olimpii. z którą związany był spartański Asklepios. święta płodności (zob. . Fakt. że pierwsze sanktuarium zrobione było z wosku pszczelego i piór. że Matka Ziemia odstąpiła później swe prawa tytance Fojbe lub Temidzie. jeśli Asklepios miał brata bliźniaka . 162 51. Dafnis. drugi zaś do Dodony. 8. trzecie z gałązek lauru. wdychała wieszcze dymy.25e). ta zaś musiała je przekazać Apollinowi.Asklepiosa. musiała pójść za przykładem Apollina i rzucić klątwę na kruka. 31. lecz najstarsza jest wyrocznia Zeusa Dodońskiego. w której egidzie skrył się Erichtonios (zob.był nim zapewne Erichtonios. 7. 48. szum liści dębowych lub łoskot naczyń mosiężnych zawieszonych na gałęziach.1. 51 WYROCZNIE a. 68d) . drugie ze splecionych łodyg paproci.134.1 i 116 4. W Dodonie kapłanki Zeusa wsłuchiwały się w gruchanie gołębi. Gorzkie lekarstwo sporządzane z jej kory nadal jest używane przeciw reumatyzmowi. Atena. 44. W Delfach opowiadano. 5. IX.26). 38. w istocie zaś.3. Inni natomiast twierdzą. 28.j że Apollo zagrabił Matce Ziemi wyrocznię. dolegliwości szczególnie dokuczającej Spartanom zamieszkującym bagniste doliny. Niektórzy utrzyxnują. W czasach zamierzchłych dwa czarne gołębie wyleciały ż egipskich 'leb: jeden udał się do libijskiego Ammona. zgładziwszy uprzednio Pytona. Wyrocznia delficka należała pierwotnie do Matki Zi#mi.

na przykład. dwóch trzynas- 163 toletnich chłopców prowadzi go do rzeki. umieszczając na dachu złocone śpiewające ptaki.przepisuje im się kuracje na podstawie snów. W Klaros. Wyrocznia Hery w pobliżu Pagaj otoczona jest szacunkiem. jego piastunce Demeter Europie i innym bóstwom. Żywi się tam poświęcanym mięsem. w pobliżu Kolofonu.5 g.s h.4 f. W Lebadei. piąte zaś. nadal jeszcze zasięgają porad u Matki Ziemi. Kąpie się go i namaszcza. w której odpowiedzi udziela się również na podstawie snów. z kamienia ciosanego. wyrocznia Heraklasa w achajskiej Burze. Kapłanki Demeter w Patraj wróżą chorym z lustra spuszczonego na sznurze do studhi.9 i. brata Trofoniosa. ale pewnego dnia wśzystko pochłonęła ziemia. oraz wiele wyroczni Asklepiosa. przez . syna Argonauty Erginosa. Istnieją jeszcze poza tym liczne wyrocznie herosów. W chłopskich trzewikach i lnianej tunice. podchodzi do wieszczej jamy. szczególnie mięsem tryka złożonego w ofierze cieniom Agamedesa. spaliło się w roku pięćdziesiątej ósmej olimpiady (w 489 r. dzięki czemu zapamięta to. gdzie odpowiedzi udziela się po rzuceniu czterech kostek do grys.' Wyrocznie tebańskiego Amfiaraosa i mallijskiego Amfilochosa.) i na tym miejscu zbudowano obecną świątynię. do których przybywają tłumnie chorzy poszukujący porady i leczenia . Następnie pije on ze źródła zwanego Wodą Letejską. będąca pod opieką królów Sparty. w obu zasiadały kapłanki. przed Chr. W Ajgejrze. które przyśniły się po poście.czwarte zbudował Hefajstos z brązu. oraz z innego pobliskiego źródła. Apollo miał jeszcze szereg innych wyroczni. co pomoże mu zapomnieć o przeszłości.2 d. gdzie kapłanki piją krew byka. zwanego Wodą Pamięci. który mu pomógł wybudować świątynię Apollina w Delfach. w wyroczni Trofoniosa. przybrany wstążkami jak ofiarne zwierzę. j: Kiedy petent jest wreszcie godzien zasięgnięcia porady. gdy opuszczają plac targowy.3 e. w Achai. oraz najbardziej niezawodna z istniejących wyrocznia Mopsosa trzymają się procedury asklepijskiej. petent musi przez wiele dni oczyszczać się mieszkając w budynku poświęconym Dobrej Tyche (Fortunie) i pewnemu Dobremu Geniuszowi. w Telmessos natomiast i innych ! miejscowościach tłumaczy się sny. W beockim Ismenion natomiast proroctwa wygłaszali kapłani po obejrzeniu wnętrzności. wieszczek Apollina pije wodę z tajemnego źródła i wygłasza proroctwa wierszowane. Przypomina ona olbrzymi garniec do pieczenia chleba i ma osiem jardów głębokości. czyli w "miejscu czarnych topoli". Schodząc po drabinie odnajduje na dnie otwór. W niektórych wyroczniach uzyskanie porady jest o wiele trudniejsze niż w innych. kąpiąc się jedynie w rzece Herkyna i składając ofiary Trofoniosowi. co widział i słyszał. Ponadto istnieje wyrocznia Pazyfae w lakońskich Talamaj. na przykład wyrocznię w Lykajon i na Akropolu w Argos. będącą dla wszystkich innych śmiertelników zabójczą trucizną. W Faraj chorzy szukający porady u Hermesa otrzymują za miedziaka wieszcze odpowiedzi w pierwszych przypadkowo zasłyszanych słowach.

II.1-5. dlVszystkie przepowiednie początkowo wygłaszała Bogini Ziemia. k. Strabon. Ibid.2. Apollodoros.15. już mu się zdaje. ma powtórzyć wszystko. wciąż jeszcze oszołomiony.21. 5. Ajschylos. 164 51. Pliniusz. 2.6.15). a wtedy niewidzialny głos odsłania mu przyszłość oraz wiele zagadkowych tajemnic.51. XXVIII.6. Sanktuarium Matki Ziemi w Delfach założone zostało przez Kreteńczyków. Oni to wszędzie oczyszczają. 9. Gdy głos milknie. 7. gdzie odzyskuje przytomność i zdolność śmiechu. Sofokles.1.34. który zagarnął sanktuaria w Delfach i Argos. Plutarch. mianowali kapłanów lub zatrzymywali dawne kapłanki przechodzące abecnie na ich służbę. Usadowiony na tak zwanym Krześle Pamięci. którzy pozostawili Hellenom w spadku swoją świętą muzykę. 31. by zaópiekować się wyroczniami i obrzędami wtajemniczenia. Pauzaniasz. powraca do domu Dobrego Geniusza. tańce i kalendarz. obrzędy.134. petent traci przytomność i świadomość.1-19.2. Wreszcie. XXX. Niewidzialnym mówcą jest jeden z Dobrych Geniuszów ze złotego wieku Kronosa. 7. VIII. po czym z powrotem zostaje wypchnięty nogami do przodu na dno jamy.39.5.328. którzy zstąpili z księżyca. Prometeusz w qkowach. w Dodonie zarówno kapłanki gołębia.55 i VIII.. Herodot. Król Edyp. Dionizjos z Halikarnasu. VI1.54.26. Żywot Pyrrusa. Kleomenes. Plutarch.lo 1. który przybrał postać węża. Błagalnice.który opuszcza nogi trzymając w każdej ręce placki z jęczmienia zmieszanego z miodem. Plutarch. Dobry Geniusz doradza duchowi Trofoniosa.25.9. i Apollo. że patriarchalni najeźdźcy. W ciemności dostaje cios w ciemię.1. której władza była tak wielka. 4. I. 6. 900.2. że umiera. Pauzaniasz. 3-5.41. Pauzaniasz. I. przejmując wieszczą akację Isztar (I Księga Kronik. W ten sposób Zeus w Dodonie i Ammon w oazie Siwwa przejęli kult wieszczego dębu poświęeonego Du aIbo Dione (zob. 10. II. 3. 2.134 i 1. strzegą i zbawiają ludzi. Kreteńskiemu berłu .27.11.. Historia naturalna.24. IV. jak i kapłanki Zeusa wygłaszały proroctwa.78.5 i 22. 832. Nagłe szarpnięcie za kostki i oto coś go wciąga jak w wir rwącej rzeki.1. VII.134. i w zamian za placki jęczmienne przynoszone ptzez petenta udziela proroczych rad. Ajschylos. Herodot. Odyseja. 7. O duchu opiekuriczym Sokratesa. Pauzaniasz.1.27. co usłyszał. podobnie jak postąpił hebrajski Jehowa.Herodot. ale odebrano mu już placki jęczmienne. X. zagarniając jej sanktuaria.1 ). Suidas pod hasłem "Dodona". Pauzaniasz. VIII.Pauzaniasz. 8.1.22. Homer. V111. Roczniki. i O twarzy widniejącej na ksigżycu. IX. I11. II. Tacyt. w Delfach między prorokinią a petentem pośredniczył kapłan tłumacząc w heksametrach jej bezładne wypowiedzi. Ibid. XXII.6 XIV. W Argos prorokini miała pełną swobodę.

która przetrwała do czasów klasycznych. Przepowiadanie przyszłości na podstawie snów jest powszechnie stosowane. dom duchów w kształcie ula pszczelego. że Trofoniadzi . Nie wiadomo. 51. którzy urządzali misteria-samotrackie. Krew byka uchodziła za potężną truciznę ze względu na swą moc magiczną (zob. w których nowicjusz przeżywa pozorną śmierć. 6 i 46. która podobnie jak London Bridge Is Broken Down opowiada o poszczególnych niewłaściwych materiałach stosowanych kolejno przy budowie świątyni. Amfilochos i Mopsos zabili się wzajemnie.mistagogowie w ciemnej pieczarze .należą do przedolimpijskiego wieku Kronosa. Tholos.3.2). 28). 18. 290e). Persefona zaś miała gaj czarnych topoli na dalekim zachodzie (Pauzaniasz. 8. 5. Świątynia z wosku pszczelego i piór odnosi się do bogini w postaci pszczoły (zob. Świątynia z brązu pochłonięta przez ziemię jest być może tematem jedynie czwartej części pieśni delfickiej. X. Sanktuarium laurowe stanowi reminiscencję żucia liścia laurowego przez prorokinię i jej towarzyszki podczas orgu . czy też krętogłowy służące za miłosne talizmany (zob.155a). mieszano obficie z wodą. indoeuropejską metodą wieszczbiarską. ale może również odnosić się do podziemnego tholos. znaczenie zaś wszelkich możliwych kombinacji zostało skodyfikowane.7-52. W czasach klasycznych na kostkach oznaczone były jedynie liczby:1. jak na przykład w biblijnej Księdze Wyjścia (24. Krew otiarnych świętych byków. który wcielił się w pytona. zawdzięcza swą nazwę kapłańska kongregacja Labrydów w Delfach.3 i 47. że mity te związane są ze wspólną formą obrzędów wtajemniczenia. Dowodzi ona również. a nie liczby. Od czasu haniebnego uwiedzenia jednej z kapłanek przez petenta musiały one przy składaniu ślubów mieć co najmniej lat pięćdziesiąt. lb i 62a). gdzie zasięgnął rady swego ojca. który piła Matka Ziemia. Kapłani Apollina domagali się od kapłanek pytyjskich w Delfach zachowania dziewictwa.bogini. jest jak się zdaje. Procedura w wyroczni Trofoniosa . Wiedźma z Endor urzędowała w podobnym sanktuarium. 6. czyli podwójnemu toporowi. do której można sprowadzić alfabet grecki. używaną niekiedy do poświęcenia całego plemienia. i słusznie dopatruje się związku między nimi i Daktylami idaejskimi. Hera. Badanie wnętrzności było. Filostratos powołuje się na złote ptaki w Żywocie Apoloniusza z Tiany (VI.30. uważano je bowiem za oblubienice Apollina. Pindar natomiast nazywa je słowikami (fragment cytowany przez Atenajosa.1).którą Pauzaniasz zwiedzał osobiście . po czym przychodzi ponownie na świat w nowym klanie lub tajnym stowarzyszeniu.3. 4 i 6. ponieważ na czterech bokach kostki znajdowały się podobno znaki. że były to krętogłowy podobne do syren. labrys. oraz wcześniejszego zwrócenia się Odyseusza o poradę do Tejrezjaśza.170. zob. Anchizesa.1) i gołębia (zob. ale dusze ich zgodnie założyły wspólną .11) i opowiada o nich. jest dwanaście spółgłosek i cztery głoski (podobnie jak w wieszczym irlandzkim Ogham zwanym "O'Sullivana").8). czy ptaki przedstawiały wieszcze słowiki. a duch Adama prorokował w Hebronie. ů 3. pochodzenia afrykańskiego i dó Grecji dotarł przez Palestynę. Kapłanki Ziemi mogły jednak pić każdy płyn. Czarna topola poświęcona była bogini śmierci w Pagaj. 21.2 165 7. a współzależność jej trzech postaci symbolizował trójnóg.152a) oraz do zaklżnania deszczu (Marinos o Proklosie. Przewidywanie przyszłości przez rzucanie czterech kostek miało chyba źródło alfabetyczne. Najprostszą póstacią. Plutarch wspomina. otrzymuje mistyczne pouczenia od rzekomego ducha. 3. 4. chociaż nadal zachowały strój narzeczonej. które miała użyźnić. Świątynia z paproci jest reminiscencją magiczńych właściwości przypisywanych nasieniu paproci podczas letniego i zimowego przesilenia (James Frazer poświęca tej sprawie wiele stronic w Złotej gałęzi). 7. grobu herosa. jak się zdaje. zanim skropiono nią pola.jest reminiscencją zejścia Eneasza z jemiołą w ręce do Tartaru. Pazyfae i Ino były to tytuły potrójnej bogini.Dafnis to skrócona forma Dafojne (zob. na którym zasiadała kapłanka.

scholia do Iliady Homera. dwie zaś samogłoski . lecz gałązkami poszczególnych drzew odpowiadających kolejności miesięcy w roku. alphainein zaś . X. Inne spółgłoski dodał następnie do alfabetu greckiego Simonides z Samos i Epicharm z Sycylii. tam zaś matka jego Karmenta ustaliła piętnaście znanych nam znaków pisarskich alfabetu łacińskiego. albowiem aleph w języku fenickim znaczy "wół". Io. że zanim wprowadzono w Grecji zmodyfikowany alfabet fenicki.3."wynajdywać". Uczeni w zaśadzie zgadzają się obecnie. Filostratos. siostra Foroneusa. że alfabet pisany powstał w Egipcie w XVIII w. VI1. Fabulae. króla Argos". syn Naupliosa. a Beocja jest krainą wołów. 2. Kadmos zmieniając kolejność liter zachował jednak miejsce litery alfa.wyrocznię (zob. Heroika. dzięki czemu obecnie jego święta lira posiada po jednej samogłosce na każdą ze swych siedmiu strun. przed Chr. istniał już tam jakiś alfabet przechowywany jako tajemnica religijna przez kapłanki bogini księżyca lo albo kapłanki Trzech Mojr. ponieważ alpheznaczy "zaszczyt". posługując się klinami. 277. Origines. VIII. że Egipcjanin imieniem Menos ("księżyc") wynalazł alfabet "na piętnaście lat przed panowaniem Foroneusa. Odpowiada to tradycji zachowanej u Arystydesa i przekazanej przez Pliniusza. a Hermes sprowadził te dźwięki do znaków pisarskich. XIX. ponieważ żurawie lecą w klinach. Alfabet grecki był uproszćzeniem hieroglifów kreteńskich. Istnieją jednak dowody. 52 ALFABET a.dodali kapłani Apollina. na skutek wpływów kreteńskich. Palamedes. 11) 21) 31) . b.2.84. Był to alfabet pelazgijski. Pliniusz. Alfa jest pierwszą z osiemnastu liter.57.593. jak twierdzą inni. Alfabet ten miałby ścisłe związki z kalendarzem. l.l Hyginus. a także dlatego. że Alfejos jest najznaczniejszą z rzek. który Kadmos przywiózł z powrotem do Beocji i który pelazgijczyk Ewander z Arkadii wprowadził w Italii. a w takim razie litery nie były znakami pisarskimi. Izydor z Sewilli. wynalazł pozostałe jedenaście spółgłosek. Historia naturalna. lub. Pięć samogłosek pierwszego alfabetu oraz spółgłoski B i Twynalazły Trzy Mojry. Symposiaka IX. Plutarch.długie Oi krótkie E.169e).3. c.

1 3. a mianowicie: 1. G. pochodziły z Grecji i dotarły do Irlandu przez Hiszpanię (zob. 2września M winna latorośl 11. 7. R. O. 17.13maja H głóg lub dzika grusza 7.a . T. jak głosi tradycja. L. Q.letnie przesilenie. CC(Q) jabłko. N. R.1 . ponieważ każda z tych kalendarzowych spółgłosek wprowadzała jedno jej półrocze. dla których to uczynili. E. Z. 86. T.A. były starożytnym . M.1 . l1 .30września G bluszcz 12. rozpoczynającym się w dwa dni po zimowym przesileniu.1.24grudnia B brzoza lub dzika oliwka 2. H. występującego z podobnym do żurawia ibisem. bynajmniej nie mit. patrona poetów.1 . N. Ng.jarzębina lub pigwa 10.25listopada R bez aptekarski lub mirt 4. Ng lub Gn. że Simonides i Epicharm dodali nowe litery do alfabetu. 6.28października Ng albo Gn trzecina lub kalina 13.132. Alfabet ten związany jest z Heraklesem Ogmiosem.1 rI. Hermes zaś był wczesnym helleńskim odpowiednikiem Tota (zob. S. U (wrzos) . Kolejność początkowa.ze swyni świętym żurawiem (Marcjalis.18lutego N jesion 4. 5.21stycznia L dziki jesion 3. M.z Foroneusem (zob. Jego kanon świadczący o frygijskim pochodzeniu odpowiadał alfabetom pelazgijskiemu i łacińskiemu. D. podobnie jak ten.3 i 36. że nazwy liter zachowane w irlandzkim Beth-luis-nion. była następująca: A.75) był karyjskim odpowiednikiem egipskiego boga Tota. I.41.6) wynalazła B i T oraz samogłoski. 8lipca T jemioła lub dąb kolczasty 9. wynalazcy liter. Alfabet ten zwany był Beth-luis-nion ("brzoza-jesion górski-jesion") od pierwszych trzech spółgłosek. L. będąca prawdopodobnie kolejnością używaną przez Hermesa. Bogini Karmenta (zob. U. XIII. I (cis) reprezentowały wspólnie zimowe przesilenie. Każda samogłoska reprezentowała kwartalny termin w roku: O (kolcolist zachodni)wiosenne zrównanie dnia z nocą. C. Epigramaty. C. Mędrcy irlandzcy przekształcili go w język głuchoniemych. Ta kolejność drzew zawarta jest w micie greckim i łacińskim.3). SS (Z) tarnina 6. Przyjęto za fakt historyczny. F. B. Palamedes (. 5sierpnia C orzech.15kwietnia S wierzba.132. którego używali wymieniani przez Cezara galijscy druidzi. Starożytny alfabet irlandzki.162s). chociaż nadal niezbyt jasne są powody. S. w sakralnej tradycji całej Europy oraz mutatis mutandis Syrii i Azji Mniejszej. podobnie jak poprzedni . czyli "Tarczą słoneczną Ogma".drzewo narodzin oraż drzewo śmierci.18marca F olcha lub dereń 5. a wszystkie jego litery brały swe nazwy od drzew. D. E (topola) . ksi i psi były niepotrzebne. Do najdawniejszych alfabetów zalicza się alfabet klinowy. G.jesienne zrównanie. A (jodła lub palma) . H. usunięcie zaś spółgłoski przydechowej (H) i digamma (F) zubożyło kanon. w wyniku rewolucji religijnej porządek został zmieniony wraz z nowym systemem kalendarzowym i przedstawiał się następująco: B.odwieczna roztropność") . być może początkowo nie był pisany. Dwa spośród ich dodatków. rok zaś był podzielony między świętego króla i jego bliźniaka-zastępcę. na palcach pokazując poszczególne litery lub symbole słowne. 5).2i 132. dopóki Apollo nie uzurpował jego władzy. F. Każda spółgłoska przedstawiała miesiąc złożony z dwudziestu ośmiu dni w roku trzynastomiesięcznym. Żurawie były ptakami Hermesa (zob.2).10czerwca D dąb lub drzewo terpentynowe 8. Około roku 400 przed Chr. które. posiadał mianowicie trzynaście spółgłosek i pięć samogłosek. Można dowieść.

Imiona ich brzmiały: Herakles. następnie przybyli do Elidy i wznieśli świątynię. Herakles sprowadziwszy dziką oliwkę od Hyperborejczyków do Olimpu urządził dla swych młodszych braci wyścigi i w ten sposób zapoczątkował Igrzyska Olimpijskie.2 c. celowo wprowadzona przez fenickich kupców. który pisze w swej pracy O stylu: "Kapłani egipscy w hymnach do bogów wyśpiewują po kolei siedem głosek. które osiedliły się w Samotrace. ale lepiej może nie rozwodzić się nad tym Świadczyłoby to o posługiwaniu się głoskami w leczeniu muzyką w sanktuariach Apollina. że męscy Daktylowie byli kuretami. Męscy Daktylowie byli kowalami i pierwsi odkryli żelazo w pobliskiej górze Berekyntos. a wrażenie jest bardzo wielkie. zdegradowanym w czasach klasycznych do roli dziecinnego odliczania. że Daktylowie mieszkali na górze Ida na długo przed urodzinami Zeusa. wzbudzały wielki podziw swymi magicznymi zaklęciami i wtajemniczyły Orfeusza w misteria bogini. lecz nie chcieli obrazić bogini ujawniając prawdziwą kolejność liter. Opowiada się również. która do tej pory była nagrodą wręczaną.. 53 DAKTYLOWIE a. pięciu Daktylów płci męskiej z prawej. Niektórzy twierdzą. że Kelmis zamieniony został w żelazó za to. że rodząc Zeusa Rea przycisnęła palce do ziemi. jak się zdaje. Epimedes. Pięciu Daktylów płci żeńskiej powstało z jej ręki Iewej. Niektórzy twierdzą. zwycięzcy. aleksandryjskiego filozofa z pierwszego wieku przed Chr. że nimfa Anchiale urodziła ich w jaskini diktejskiej w pobliżu Oaksos. 8. Kadmejska kolejność liter utrwalona w powszechnie przyjętym abecadle została.greckim zaklęciem ku czci arkadyjskiej Białej Bogini Alfito.c 167 posługiwali się alfabetem w handlu. którzy 52. kiedy to wyrocznia delficka kazała Ifitosowi zastąpić nią gałązkę jabłoni. że . by przebłagać Kronosa. że ukoronował zwycięzcę Pajoniosa gałązką oliwną i że potem spali na posłaniach zrobionych z zielonych liści. dźwięki te brzmią w uszach słuchaczy jak muzyka liry i fletu. 1-15 i 21). Imiona ich są otoczone ściśle strzeżoną tajemnicą. Inni natomiast twierdzą. Kapłani Apollina dodali prawdopodobnie do jego liry głoski wspomniane przez Demetriosa. W rzeczywistości jednak dziką oliwką nie koronowano zwycięzcy aż do siódmej olimpiady.. Akmon. Jazjos i Akesidas.. by ulżyć sobie. Powszechnie utrzymuje się jednak. którzy strzegli kolebki Zeusa na Krecie. a niektórzy opowiadają.7-53. i wtedy na świat przyszli Daktylowie. Siostry ich. Ten skomplikowany i ważny problem omówiony jest szczegółowo w White Goddess (rozdz. Pajonios.l b. Damnameneus i Kelmis są tytułami trzech najstarszych Daktylów.

wielkiej bogini Rei. Damnameneusie i Kelmisie. W podobny sposób kazał Antajos zmagać się zalotnikom swej córki w biegu o jej rękę (Pindar.53. Daktylowie są personifikacją palców. Głusi satyrowie. lewą pozostawiając czarownicom. uchodzącego za siedlisko męskości i noszącego dlatego nazwę Heraklesa. pochodzi od. Kelmis. 60m). ilustrowaną uderzeniami palca wskazującego po kciuku.7. 509 i 1130. mały palec. Podobno z ciała tego Heraklesa wyrastały liście (Palajfatos. bieg olimpijski Heraklesa zaś jest bajką dla dzieci ilustrowaną bębnieniem palcami. po czym wsuwa się między nie koniec palca środkowego. był prawdopodobnie wydarzeniem dorocznym. I.obraził Reę.2). a kowale nazywali palce prawej ręki Daktylami. 7)ustanowiono drugi bieg. słońcem jej księżyca i w ten sposób królem Elidy. 52.Jazjosowi. 1. Igrzyska Olimpijskie zapoczątkował bieg dziewcząt walczących o przywilej zostania kapłanką bogini księżyca Hery (Pauzaniasz. W całej pierwotnej Europie metalurg`ii towarzyszyły zaklęcia. palec środkowy . Gdy Zeus poślubił Heręto znaczy gdy Achajowie wprowadzili w Grecji nową formę instytucji świętego króla (zob. ołów i cynę. III.281. System ten przetrwał w zachodnioeuropejskich ludowych nazwach palców. srebro. digitus impudicus.1. wobec czego niemal zupełnie nie rdzewieje. dla młodych mężczyzn współzawodniczących o niebezpieczny przywilej zostania małżonkiem kapłanki. Odypytyjskie.64. Przemiany. z pominięciem kciuka. w której zawsze wygrywa palec wskazujący. frygijskiego bodajże pochodzenia (zob. Flegon ż Tralles. Merkury lub Hermes.22.Diodor z Sycylii. IX). V. podobnie jak młot uderza w kowadło. Nazwa środkowego palca. Dzika oliwka odpowiada górnemu stawowi kciuka. Apoloniusz z Rodos.11. Owidiusz. Fragmenta historica Graeca. 37). której upadek rozpoczął się z chwilą zastosowania procesu odlewania żelaza i pojawienia się Dorów z żelazną bronią. po stole. przez Strabona. Scholia do Apoloniusza z Rodos.29. X. idąc za przykładem Ikariosa (zob. choć kawałki żelaza z meteorytów były bardzo cenione ze względu na swe cudowne pochodzenie i być może jeden taki kawałek spadł na górę Berekintos.12.604 3. IV. a ponieważ bieg ten odbywał się w miesiącu Partenios. Reminiscencją tego systemu są również nazwy palców stosowane w chiromancji: palec wskazujący poświęcony jest Jowiszowi.4. który wygrał bieg. Żelazo dotarło na Kretę przez Frygię z południowego wybrzeża Morza Czarnego. cyt.3.3). na przykład palec serdeczny odpowiada Epimedesowi. . V.obrazy wyrządzonej Herze przez Kelmisa.3 #. Opowieść o Akmonie. 168 53. "dziewicy". V. Za rudy ziemne uznawała ona jedynie złoto. jak gdyby to był kawał rozpalonego żelaza. których imiona mają związek z metalurgią. nie cieszył się przychylnością patronki kowali. 3.1.5 2. Tajna tradycja orficka oparta była na kalendarzowej sekwencji drzew magicznych. jest palcem magicznym. muszli morskich i miseczek ofiarnych. W wykopaliskach w Fajstos odnaleziono nie obrobiony kawał takiego żelaza obok glinianego wizerunku przykucniętej bogini. Sofokles. czyli Zeusowi. jako personifikacja odlewanego żelaza.160d) i Danaosa (zob.16. jest również bajką dla dzieci. W języku znaków na każde drzewo przypadał jeden staw palca i jedna litera orfickiegd kalendarza-alfabetu. 2. miedź. Pauzaniasz. Wczesne żelazo egipskie pochodzi z meteorytów i zawiera wysoki procent niklu.

podobnie jak podczas ateńskich Bufonii (zob. 6. Pitagoras doradzał przyjaciołom by brali udział w tej konkurenćji. V. była zapowiedzią nieśmiertelności.54. 54 TELCHINOWIE . prawdopodobnie są pochodzenia pelazgijskiego. kiedy szczyt mokry był od obfitego śniegu (Pindar. Kronosa-Ifiklesa. oznaczało likwidację tych śmiertelnych zmagań i przekształcenie pojedynczego roku podzielonego na dwie połowy w jeden Wielki Rok. gdy zbieżność czasu słonecznego i księżycowego sprzyjała zaślubinom księżyca i słońca. jabłko lub gałązka jabłoni. bliźniak-zastępca bowiem zjawiał się uzbrojony w dzidę. gdy jeden z uczestników ginął. który zostawa# małżonkiem nowej kapłanki. Wynik był z góry do przewidzenia. prowadził on orszak taneczny w pochodzie zwycięzców i jadł ofiarne mięso byka w sali Rady. odbywał się tam również 53. że w pierwotnych Igrzyskach Ołimpijskich jedyną konkurencją był bieg. a nie co roku. Ody olimpijskie X.7). drugi zaś nowy rok rozpoczynał się w dniu letniego przesilenia. Zastąpienie gałązki oliwnej jabłonią.2). bądź też w dwa tygodnie później. na którym znajdował się grób Kronosa. Odtąd Igrzyska odbywały się co cztery lata. V. przypadającej zwycięzcy. III. W dawnych czasach obrzucano Zeusa-Heraklesa liśćmi dębowymi.b 169 pojedynek kończący się dopiero wtedy. przy czym bieg dziewcząt urządzano podczas osobnego święta. Chociaż Plutarch wspomina (Rozmowy biesiadne.5 . 7.13). 8. by przedachajskie mity zostały zapożyczone z Krety. Co prawda w czasach klasycznych słoneczny wyścig rydwanów .4. Król i jego bliźniak-zastępca rządzili jeden po drugim lub równocześnie. to znaczy zwycięzca biegu. Uwieńczóny oliwką Heraklesa lub Zeusa. Wół zwycięstwa zjadany w sali Rady był oczywiście zastępcą króla. zabijał podczas zimowego przesilenia bliźniaka-zastępcę starego roku. 21. a więc drzewem odpędzającym złe duchy. obsypany liśćmi jak Jack O'Green. tuż zaś przed śmiercią z ręki bliźniaka-zastępcy podczas letniego przesilenia wręczano mu gałązkę jabłoni. Dlatego Heraklesowi przypisuje się ustanowienie Igrzysk i nadanie nazwy wzgórzu. podczas przesilenia zimowego otrzymywał gałązkę królewskiej dzikiej oliwki.109. ale odradzał im zwycięstwo. Pierwotna nagroda. nadal jednak uważano za nieszczęśliwy omen obrzucanie liśćmi zwycięzcy biegu. kiedy zwycięzca ginął z ręki swego następcy. Jeden ze scholiastów Pindara (Odyolimpijskie. Cześć boska oddawana zwycięzcy biegu jeszcze w czasach klasycznych jest reminiscencją godności świętego króla.w mitologii znajdujący swój wyraz w zmaganiach Pelopsa z Ojnomaosem o rękę Dejdamei (zob.stał się najważniejszym wydarzeniem Igrzysk. witany jako "Król Herakles". że w Elidzie nowy rok liczył śię od ostatniej pełni księżyca przed zimowym przesileniem.49). a więc o walce podczas letniego przesilenia między królem i jego bliźniakiem-zastępcą.33) dowodzi. Rok ów dzielił się na dwie Olimpiady następujące po sobie w odstępach czteroletnich. 5. Olimpia nie jest terenem mykeńskim i dlatego nie wydaje się prawdopodobne. Mitologiczną wersję tej walki zawiera opowieść o zapasach Zeusa z Kronosem o Elidę (Pauzaniasz. Zaczynał się on w połowie zimy. w porze roku. Prawdopodobnie dlatego nowy Zeus-Herakles. bądź to na dwa tygodnie przed właściwymi Igrzyskami Olimpijskimi.3) .

gdzie żałożyli miasta Kamejros. każdą z jej trzech postaci w triadzie (zob. IV. że została poświęcona arkadyjskiej bogini o głowie kobyły. Apollo zaś. wcielony w wilka. Dziewięciu Telchinów. VII. Wynikałoby z tego. bogini księżyca. którym skastrował swego ojca Uranosa.7. że zginą podczas potopu. Diodor z Sycylii. Kallimach. 31. co dowodzi. Strabon. Dziewięciu Telchinów było dziećmi Morza. . synów Morza. To. Podczas potopu 170 54. 60. Ńiemniej jednak Zeus postanowił. ponieważ zakłócali pogodę wywołując magiczne mgły i niszcząc plony siarką oraz wodą stygijską. Prawdopodobnie nddawały im cześć matriarchalne ludy Grecji. Jalysos i Lindos.2.2-3. gdzie przybrawszy postać psów myśliwskich rozszarpali Akteona. chociaż próbowali go przebłagać budując nową świątynię. "zaczarować". że władali pobliską górą Nonakris ("dziewięć szczytów"). b.18. Oni pierwsi rzeźbili wizerunki bogów. słowo to może być również odmianą "tyrrben"lub "tyrsen". Krety i Libii oraz Wysp Egejskich. że niektórzy przebywają jeszcze w Sykionie. 60d). świadczyłoby. Występowali jako psy myśliwskie Artemidy. pies i ryba w podobny sposób łączyły się w obrazach tyrreńskiej Skylli . Owidiusz.55. 91. Być może pochodzili z Afryki Wschodniej.czującej się również swojsko na Krecie (zob. wywoływali mgły magiczne i zbudowali miasta Kamejros. I. że posługiwali się nią Telchinowie. s. ale znacznie wcześniej zrobili dla Kronosa zębaty sierp. że najdrobniejsza jej kropla wywoływała śmierć. Woda stygijska (zob.2). Stamtąd wyemigrowali na Kretę i byli pierwszymi jej mieszkańcami. uciekli wszyscy za morze. 31.l 1. Libijczycy mylili głoski 1 i r. XIV. 37 7.55. Nawet bogowie olimpijscy składali swe najsolenniejsze przysięgi klnąc się na Styks. Krążą pogłoski. Jalysos i Lindos. będącą przez pewien czas głównym ośrodkiem religijnym Grecji. Serwiusz o Eneidzie Wergiliusza. Nie ma ich już również w Orchomenos.2)i rzeźbionych głowicach tyrreńskich statków.111. 771-772. Rea powierzyła ich opiece niemowlę Posejdona. inni do Sykionu.b . o ile nie pito jej z kubka sporządzonego z końskiego kopyta. VIII. ponieważ jednak kobieta.a z woli Zeusa zginęli Telchinowie teumessjańscy. gdzie w Teumessos zbudowali świątynię Ateny. o psich głowach i #rękach podobnych do odnóży żółwia. wchłonęli lub zmusili do emigracji na zachód. Podobno Aleksandra Wielkiego otruto wodą stygijską (Pauzaniasz. które patriarchalni Hellenowie prześladowali. 2. Hymn do Delos. Niektórzy udali się do Beocji. nazwane według imion trzech Danaid (zob. Eustatios o Homerze. Magiczne mgły wywoływano za pomocą czarów wierzbowych. pochodzi z Rodos. że byli pierwotnie emanacjami Danae. oni zaś wykuli mu trójząb. "Telchin" wywodzili gramatycy greccy od słowa thelgein. następna spółgłoska zaś jest czymś pośrednim między spółgłoską przydechową i syczącą. zgładził Telchinów licyjskich.a.2).365-367. jeszcze inni do Licji i wreszcie niektórzy ćlo Orchomenos. 05strzeżeni przez Artemidę.4) była rzekomo tak bardzo święta. Przemiany.

a gdy Hera oskarżyła go o zdradę małżeńską i za karę zamieniła Io w krętogłowa.25. krów lub pięknych dziewic: W tym ostatnim wcieleniu przesypiają się z mężczyznami w nocy lub podczas dziennej drzemki i wysysają z nich wszystkie siły żywotne. Hermes był co prawda najsprytniejszym złodziejem na świecie. nosiła sandały z brązuzłote sandały były atrybutem Afrodyty . dzieci Hekate. 31f). jak twierdzą inni. ale można ich przepędzić wyzwiskami. Obleśne demony. by zabrał Io z powrotem.yri Magici Graeci. mają ośle zady i noszą brązowe buciki lub też. 55.2334.55 EMPUZY a. gdzie nazywały się Lilim ("dzieci Lilith").córki jej zaś. mają jedną nogę osła i jedną z brązu. prawdziwa władczyni Tartaru (zob. zakochał się w lo. Straszą zazwyczaj podróżników. Hekate. Empuzy ("wdzierające się siłą") są to żarłoczne. 1056 i 1094. uwodzące demony kobiece. 56 IO a. Zeus. gdy je usłyszą.b 171 l. uciekają z krzykiem. nakazując.. krowy. 288 i nast. Potrafiły zamieniać się w piękne dziewice. by potajemnie uwiązał zwierzę do drzewa oliwkowego w Nemei. zwane Empuzami. że nie uda mu się wykraść Io pod .1. jak twierdzą inni. IV. Pap. Parlament niewieści. wiedział jednak. była kapłanką argiwskiej Hery. którego uroczyła Iynks. powodując w ten sposób śmierć swych kochanków. którą Hera uważała za swoją własność i oddała na przechowanie Argosowi Panoptesowi Wszechwidzącemu. Zeus jednak posłał Hermesa. należąc do triady księżycowej.1 1. Empuzy. i sam ją zaprowadził do Nemei czy też. poszły za jej przykładem. IV. Empuzy przybierają postać suk. córka Pana i Echo. ponieważ osioł był symbolem obleśności i okrucieństwa. Utrzymywano. córka boga rzecznego Inachosa. Żaby. Żywot Apoloniusza z Tiany. Filostratos. a nawet suki. skłamał: "Nigdy nie dotknąłem Io". Suidas pod hasłem "Empusae". ukryty pod postacią dzięcioła. Koncepcja ta dotarła prawdopodobnie do Grecji z Palestyny. Io. była tą samą boginią co Afrodyta lub krowiooka Hera. że mają ośle zady. Arystofanes. ponieważ suka Hekate. Lilith ("sowa płomykówka") była kanaanicką Hekate i jeszcze w średniowieczu Żydzi robili chroniące przed nią amulety.56. do Myken. Przemienił ją potem w białą krowę.

po czym dotarła do morza. Przebywszy deltę Dunaju.59. Iliada. stamtąd do Medii. gdy tylko dotarła do jego pałacu.1 i 11. wysłał swych służących. by nie wracali z pustymi rękami. która Posejdonowi urodziła Agenora i Belosa. Baktrii oraz Indii i przebiegając z południa na zachód Arabię. gdzie krowa" -widmo przemówiła do nich słowami: "Tu oto jestem. Apollodoros. Ifigenia w Taurydzie.nazwał swą córkę Io ku czci księżyca. Następnie pogalopowała przez Azję Mniejszą do Tarsu i Joppy.. i tam umarła z rozpaczy i wstydu. założył miasto Jopolis . I. zapowiadając im. będący podobno boskim bykiem 172 56. który dotknął jej nie bez skutków . panował w Egipcie i miał córkę Libię. O Likofronie. Ukołysał go więc do snu grą na flecie. Tutaj Zeus przywrócił jej ludzką postać. Io. Ku czci Io Jopolitanie co roku stukają do drzwi swych domów powtarzając te słowa. Doszli do wniosku. Id. Optakach. Tzetzes.l c. Inachos wysłał w ślad za nią jej braci i krewnych. pod którym czczono niegdyś księżyc w Argos . syn Zeusa. II. oraz Błagalnice. 3. powędrowała z biegiem rzeki i wreszcie znalazła spokój w Egipcie. Niektórzy jednak wierzą. Inni opowiadają zupełnie odmienną historię. lecz następnie zawróciła i ruszyła na północ ku górze Hajmos. w ślad za słońcem okrążyła Morze Czarne. by kłuł Io i pędził ją po całym świecie.3 Kallimach. a stamtąd do źródeł Nilu. b. Rozmowy bogów. Fabulae. 382. by na zawsze przypominały o haniebnej zbrodni. II.#lla.czujnym spojrzeniem stu oczu Argosa. Lukian.był on synem Zeusa. po zaślubieniu zaś Telegonosa urodziła Epafosa. 547 i nast. że Io urodziła Epafosa w eubejskiej jaskini noszącej nazwę Boosaule. Stwierdziwszy jednak. Prometeusz skowany. Argiwowie zaś obchodzą po niej doroczną żałobę.i stworzyła kul# Izydy. że Inachos. takim bowiem imieniem nazwała Demeter.41. Io udała się wpierw do Dodony. i ją zgwałcił.. i że jako krowa zmieniała się z białej na fioletowoczerwoną i z fioletowoczerwonej na czarną. krainę Chalybów i Bosfor Tracki.56. że panuje tutaj Hermes. uciął mu głowę.111. i dlatego założyli drugie Jopolis. by porwali Io. na górę Silpion w Syru.6. przekroczyła Bosfor Krymski i dotarła do źródeł rzeki Hybristes na Kaukazie. gdzie wciąż jeszcze przebywał przykuty do skały Prometeusz. Zeus Pikos. 705 i nast.1 Apisem. .100. Hyginus. zabił głazem. że Io # została pochowana w tym miejscu. gdzie Pigmejowie toczą nieustanną wojnę z żurawiami. i wysłała gza. Moschos. Do Europy wróciła przez Kolchidę. król zachodu. Herodot.. Hera umieściła oczy Argosa w ogonie pawia.Io bowiem jest imieniem. Twierdzą mianowicie. . Eurypides. Ajschylos. po czym uciekła do Egiptu.Niech dusza Io znajdzie spoczynek! " Wreszcie dotarli na górę Silpion. przez Bosfor Indyjski (cieśnina Bab-el-Mandeb) dotarła do Etiopii. Homer. Epafos.b. syn Japeta. panował w Argos. Fragmenty.145: Suidas pod hasłem "Io" .2 d. które od jej imienia zwie się Jońskim.3. po czym umarła pokąsana przez gza. ruszyła dalej. Zabrali ze sobą Triptolemosa jako przewodnika i stukali do wszystkich drzwi w Syrii wołając :. po czym wyzwolił Io. Io urodziła mu córkę imieniem Libia. zwane obecnie Antiochią.1.

jak się zdaje. ponieważ nowy rogaty księżyc uchodził za źródło wszelkiej wody. założonych w Eubei. by przyniósł ulgę męczącym się tanecznicom. ponieważ ion po grecku znaczy fiołek. na Bosforze. gdy gzy napastują bydło i doprowadzają je do szału. którą przywódcy najeźdźców helleńskich.3 . Suidas pod hasłem "Isis". Egipcie. a deszcze zimowe przybywają do Grecji z Libii. nad Morzem Czarnym. doroczny taniec jałówek. zabrali ze sobą swe tańce. Pasterzom najpotrzebniejszy był deszcz późnym latem. Wszyscy trzej są pasterskimi bogami sprowadzającymi deszcz. Strabon. w którym odgrywały role zwierząt oszalałych od ukąszeń gzów.).835 i nast.biała dla nowiu. jednego z braci Keleosa ("dzięcioła"). Hermesa zwą synem Zeusa Pikosa ("dzięcioła") . a więc i pokarmu dla bydła. tłum. Trzy barwy . 2. X. Argiwskie kapłanki Io wykonywały. noszący imię Zeusa. Uważano. Argiwowie czcili księżyc w postaci krowy. wyd. Stefan z Bizancjum pod hasłem "Argura" . ponieważ Io została w micie zidentyiikowana z Demeter.57. Ponadto co trzy lata obchodzono misteria Demeter w Keleaj ("wołanie") niedaleko Koryntu.6). Izydy w Egipcie. Faun zaś. jako żona Zeusa. Legenda wymyślona w celu wytłumaczenia rozprzestrzeńiania się na wschód obrzędu oraz podobieństwa między kultem lo w Grecji. którymi zaklinali deszcz. Mieszkańcy argiwskich kolonii. zgwałcili ku oburzeniu miejscowej ludności.152. gdy gzy atakują bydło. 28. Mit ten zawiera szereg wątków. lo zmieniała barwy. miejscowości założonej podobno przez króla Eleuzis. wije swe gniazda na wierzbach i dlatego jest związany z magią wodną (zob. Kroniki świata. ale mitografowie kolor czerwony zastąpili fioletowym. nimfy i staruchy (zob. pierwotny ptak orgiastyczny bogini księżyca. II s. za każdym jednakże razem dalej na północ nad wschodnim widnokręgiem (pnyp. Io zaś była księżycem przynoszącym deszcz. że wzgardził jej miłością (Owidiusz. w Syrii.1.1.Arystofanes w Ptakach (480) oskarża Zeusa o kradzież berła dzięcioła . .a 173 dębowyfh wołając: "Io! lo!".3). Kos zamienionych w krowy (zob. 2). synem Pikosa ("dzięcioła"). 137s). Przemiany. 90.podobnie Pan rzekomo miał być synem Hermesa i nimiy Dryope ("dzięcioł"). łaciński Pan. Na kreteńskim grobie Fauna widniało epitafium: "Tu leży dzięcioł. W Afryce plemiona murzyńskie posiadające trzody wciąż jeszcze pędzą je z jednego pastwiska na drugie. Takie jest bodajże źródło mitu o kobietach z wyspy. 1.istnieje pokrewna irlandzka legenda o "Green Stripper"druga o kapłance księżyca. musi być zazdrosna o lo. czerwona dla księżyca żniwnego* i czarna dla księżyca ubywającego . Libia oznacza deszcz. wschodzącego przez kilka nocy z rzędu o tej samej godzinie. a równocześnie mężczyźni-dzięcioły pukali do drzwi ' Pelnia księżyca w okresie jesiennego przesilenia (22 lub 23 września). Dindorff. Asztarte w Syrii i Kali w Indiach rozpadła się na dwie nie powiązane ze sobą historie: jedna o świętej krowie wędrującej przez niebiosa. chociaż Io była tylko jednym z imion krowiookiej Hery. podobnie jak zmienia się księżyc. Krętogłów. 56.przedstawiały trzy okres# życia bogini księżyca . Reminiscencją żałoby Demeter opłakującej Persefonę jest argiwskie święto żałoby po Io. Jan Malalas. Wobec tego Hera. że dzięcioły stukając w pień wypukują deszcz.dziewicy. strzeżonej przez gwiazdy . którego Kirke zamieniła w dzięcioła za to. który również był Zeusem" (Suidas pod hasłem "Pikos"). wzywając deszcz. XIV.

i dlatego był on tytanem siódmego dnia. zmieniono później na Argos. wydzielający więcej ciepła aniżeli węgle z innych drzew. który znalazł zastosowanie dla ognia wykradzionego przez Prometeusza. 57 FORONEUS a: Pierwszym człowiekiem. "Foroneus" oznaczał bodajże tytuł Kronosa. 2. . ponieważ.5. trzymając drugą nogę za kostkę w przeciwnej ręce i opierając się na włóczni. Pelazgos.3. II. albo z wielkim bogiem Ker. Drzewa. Fabulae. czyli Karyatis.5 i IV. Posejdona i HacIesa. czyli miesiącowi. którzy wtargnęli do doliny Górnego Nilu z Somali i przepędzili miejscowych Pigmejów na południe. Nazywano ich "żurawiami".1. 8). którego tytuł został prawdopodobnie zapożyczony od jego księżycowej matki Artemis Karia. Ajgyptosa i Danaosa dowodziłoby.40. oba bowiem zwierzęta uważano za prorocze. w które uderzył piorun. 4. był władcą całego Peloponezu i zapoczątkował kult Hery.58. Agenora. Po jego śmierci synowie. który został protoplastą Libii. był Foroneus. przedstawiany był jako syn Inachosa. drzewo zajmujące w tej serii miejsce wcześniejsze. Poślubił nimfę Kerdo. 28. potrafili stać przez długi czas na jednej nodze. były pierwszymi źródłami ognia dla człowieka pierwotnego. mężczyzn wysokiego wzrostu. Belosa.1. natomiast syn jego Kar założył miasto Megarę. ponieważ jesion.c l. znaczy prawdopodobnie Fearinos ("pochodzący ze świtu roku". Fearn i Brennus. Jazos i Agenor. brat Io. I.Hyginus. Foroneus był również tym.15. które Grecy tłumaczą jako "przynoszący cenę" w tym znaczeniu.4-6. 143 i 274. Mit o Pigmejach i żurawiach dotyczy. Kar jest równoznaczne z Q're lub Karios. że w starożytności kowale i garncarze stawiali wyżej węgiel drzewny z olchy. Bergn. Jako wieszczy heros Foroneus ma również związek z krukiem (zob.1 i 5. że wynalazł rynki targowe. Gwern. Pauzaniasz. 6. 50. jak się zdaje. Odkrycie przez Foroneusa zastosowania ognia da się wytłumaczyć tym. Efron. podobnie jak i w naszych czasach. Przedstawienie Zeusa jako ojca Epafosa. Matka jego jest nimfą jesionu Melią. II.1. Foronikon. ponieważ olchy rosną nad rzekami. który założył i zaludnił miasto targowe.' 1. Wariantami tego imienia są Bran.39. Nosiła ona ten tytuł jako łasica lub jako liszka. Imię Foroneusa. Kerdo ("zysk" lub "kunszt") jest jednym z tytułów Demeter. Nazwę tego miasta. Vron. Barn. Podział Peloponezu między synów Foroneusa przypomina podział krółestwa Kronosa między Zeusa. W charakterze ducha olchy patronującej czwartemu miesiącowi świętego roku (zob. hodowców bydła. 52. syn boga rzecznego Inachosa i nimfy Melu. miał podobno "przyciągać pioruny". że achajscy wyznawcy Zeusa rościli sobie prawo do zwierzchniej władzy nad morskimi ludami południowo-wschodniego świata śródziemnomorskiego. podzielili się Peloponezem. z którym również wiążą się kruk i olcha (zob. Apollodoros. 3 i I70. w którym obehodzono wiosenne święto ognia.2).1). być może przedstawia on jednak przedachajski podział Peloponezu. 174 57. czyli z wiosny).

Kadmos pożeglował z Telefassą na Rodos. podobnymi do drogocennych kamieni. by popędził trzodę Agenora wzdłuż wybrzeża. opuścił Egipt.2 c. do miejsca. Tazosa. Europa zwróciła uwagę na piękne zwierzę. Fojniks na zachód. Europa urodziła mu trzech synów: Minosa. wybudował świątynię Posejdonowi i ustanowił . Tazos i jego ludzie ruszyli wpierw ku Olimpii. na którym przedstawiony jest z pałką i łukiem. że byk jest łagodny jak baranek. i tu nadał swe iniię Punijczykom. Jedną ręką trzymała się prawego rogu. Agenor posłał swych trzech synów na poszukiwanie siostry zakazując im wracać bez niej. Fineus zas przybył do Tynii. gdzie później nękały go harpie. w jakim kierunku udał się byk. Inni mówią. brat bliźniaczy Belosa. by osiedlić się w krainie Kanaan. która urodziła mu Kadmosa. Wyszedłszy na brzeg w pobliżu kreteńskiej Gortyny zamienił się Zeus w orła i zgwałcił Europę w zagajniku wierzbowym nad strumieniem. w którym obecnie znajduje się Kartagina. On sam przyłączył się do stada pod postacią śnieżnobiałego byka z wielkim podgardlem i małymi rogami. gdzie Europa spacerowała zazwyczaj ze swymi towarzyszkami. każdy z nich popłynął w inną stronę.6 e. syna Amfitriona. gdzie poślubił Telefassę. Nagle byk popłynął. Fineusa i jedyną córkę Europę. poświęcili tam Heraklesowi Tyryjskiemu posąg z brązu wysokości dziesięciu łokci. ale potem skolonizowali wyspę Tazos i eksploatowali tamtejsze bogate kopalnie złota. półwyspu oddzielającego morze Marmara od Morza Czarnego. ona zaś z przerażeniem oglądała się na oddalający się brzeg. Agenor. wobec czego posłał Hermesa. Wyruszyli natychmiast na morze. Fojniksa. Kiliksa. że stało się to pod wiecznie zielonym platanem. inaczej zwaną Argiope. W końcu wdrapała się na jego grzbiet i pozwoliła mu powoli zanieść się na skraj morza. syn Libu i Posejdona.g 175 d. i spłodził z Alfesiboją Adonisa. gdy zaś stwierdziła. się na pięć pokoleń przed przyjściem na świat w Grecji Heraklesa. który przyjął jego imię i zwie się Cylicją. zwanej odtąd ku jego czci Fenicją. Zeus zakochał się w Europie. przezwyciężyła strach i zaczęła się z nim bawić wkładając mu kwiaty do pyska i zawieszając wianki na jego rogach. Wszystko to odbyło.4 Kiliks uda się do kraju Hypachejczyków.1 b. Radamantysa i Sarpedona. ale nie wiedząc. gdzie poświęcił brązowy kocioł Atenie z Lindos.d. w okolicę Tyru. w drugiej wciąż jeszcze miała koszyk z kwiatami. Między rogami przebiegała jedna czarna kreska. ale po śmierci Agenora wrócił do ziemi Kanaan.58. za Libię.58 EUROPA I KADMOS a.3 58.

1.dziedziczny urząd kapłana opiekującego się tym sanktuarium.11. że rzucił ten kamień.4. Następnie .25. Pauzaniasz..836 i nast. że krowa musi być niezwłocznie złożona Atenie w ofierze. on zaś pomścił ich rozbijając wężowi łeb głazem. pochwaliła go i kazała mu posiać zęby węża.1. którzy sprzedali mu krowę mającą na obu bokaćh białe znamię pełni księżyca. Moschos. którzy zgotowali mu gościnne przyjęcie. w którym teraz stoją Teby.25. że źródła tego strzeże wielki wąż.47 i II. VII. Hyginus.1. Apollodoros. co wywołało bójkę. f.7. l. .1) lub Titiosa (Pindar. Zapytał. Hyginus. zawędrował do Tery. gdzie wybudował podobną świątynię. 8. Apollodoros. Tutaj niespodziewanie zmarła Telefassa i po jej pogrzebie Kadmos ze swymi towarzyszami wyruszył na piechotę do wyroczni w Delfach. potrząsając orężem. III. jeden bowiem zaczął drugiego oskarżać o to. wysłał ich Kadmos po wodę oczyszczalną ze źródła Aresa.7. Wąż ten zabił prawie wszystkich ludzi Kadmosa.4. I1. Gdy tylko złożył ofiarę Atenie. 178 i 19.1.58. 5. III. poszedł w trop za krową i wybudował miasto w tym miejscu. X. 91. to znów jako syn Kiliksa (Apollodoros. Sielanki. IV. Pauzaniasz.11. III. 6. Teofrast. V. ale nie wiedział.178. 2. czyli Zasiani Ludzie. Herodot.s 1. by wąż został pomszczony. Owidiusz. by zrezygnował z poszukiwań. Ares jednak żądał. 3.1-2. Przemiany. Popędził zwierzę na wschód przez Beocję nie dając mu ani chwili spoczynku aż wreszcie krowa padła w miejscu.1-2. 4. Pauzaniasz. Tam wystawił posąg Ateny nazywając go jej fenickim imieniem Onga.4 bogów skazał Kadmosa na służbę pańszczyźnianą u Aresa przez jeden Wielki Rok.12. Peloros. cit. Tazos pojawia się raz jako syn Posejdona. FabWae. że w końcu tylko pięciu pozostało przy życiu: Echion.5. gdzie ma szukać Europy. Przestrzegłszy swych towarzyszy.1 i 14. Hyginus. Pytia zaś poradziła mu.g.' g. III. Usłuchał jej rozkazu i z zębów natychmiast wyrośli uzbrojeni Spartanie. Herodot.44..178.37-62. Historia roślin. 7. Hyginus.. zwanego obecnie Źródłem Kastalskim.1. w którym zwierzę opadnie z sił. Fabulae. Monety z Gortyny. Ruszył więc Kadmos drogą prowadzącą z Delf do Fokidy i wtedy to spotkał kilku pasterzy w służbie króla Pelagona.9. Chtonios. Apoloniusz z Rodos. i sąd 176 58. r Bójka była tak zacięta. IX. Odypytyjskie. Kadmos cisnął między nich kamień.w końcu zaś dotarł do krainy trackich Edończyków. loc. Fabuale. zjawiła się bogini. Istnieje wiele mylących wersji powyższej genealogu. Cała piątka jak jeden mąż ofiarowała swe usługi Kadmosowi. Apollodoros. Hyperenor i Udajos.178.

Kanaanici mogli przybyć do Dolnego Egiptu z Ugandy. "o szerokiej twarzy".xyjski Herakles.1j. wpłynęła na historię synów Agenora i ich wyprawy w poszukiwaniu Europy. to synonim pełni księżyca.Kanaan". którego Tezeusz czcił w Olimpii. który się wspina") i Peloros ("wąż")charakteryzują poszczególnych herosów. Jego świętość wynikała z pięciopalczastych liści przedstawiających dłoń bogini (zob. tytuł bogini księżyca Demeter w Lebadei i Asztarte w Sydonie. był również bogiem Melkartem. Helle (zob. 678a-b). Fojniks jest męską formą Fojnissy ("czerwonej" lub "krwawej"). Przedstawiała. zostało wydedukowane z przedhelleńskich obrazów przedstawiających kapłankę księżyca triumfalnie dosiadającą pokonanego przez nią byka słonecznego.b 177 upamiętnia do naszych czasów corocznie obchodzony w 1j. król Krety.Echion ("żmija"). wyd. jak się zdaje. s. ponieważ Hera (według Hesychiosa) nosiła tytuł "Europii". Na Krecie i w Koryncie Europa miała imię Hellotis przypominające słowo helike ("wierzba"). lecz eu-rope (analogia z euboia).Kadmos jest słowem semickim i znaczy "wschodni" .160. między nimi również Europę.59. że Kadmejczycy umocniIi swą władzę w Beocji dzięki pomyśInej interwencji podczas wojny domowej między plemionami pelazgijskimi uważającymi się za autochtonów. rpoże ono również oznaczać "dobra dla wierzb". Historia Europy może być również reminiscencją wyprawy Hellenów z Krety na Fenicję. tytułu nadawanego księżycowi jako Bogini Śmierci w Życiu. Porwanie Europy przez Zeusa. .IV. Imiona Zasianych Ludzi .46). że platan był również poświęcony Helenie. 28. Argiope i Alfesiboja są również tytułami bogini księżyca. zdobyło Teby i rządziło w kraju. jak się zdaje z równiny syryjskiej do Kadmei w Karii . szczególnie w wigilię święta majowego przypadającego w tym miesiącu.4-. 21. 5. Telefassa. 56 d). w jakim Apollo zabił Pytona w Delfach (zob.1 i 70.3) i związana jest z czarami (zob. Kadmos zabił węża w tym samym znaczeniu. 21. że są w ten sposób urodzeni. Wierzba patronuje piątemu miesiącowi świętego roku (zob. II.3). Udajos ("pochodzący z ziemi"). a nie tylko Tebańczycy.12). 52. 12a). 43. Rozproszenie synów Agenora jest bodajże upamiętnieniem migracji Kanaanitów na zachód na początku drugiego tysiąclecia przed Chr. 2. w czasie którego niesiono w procesji girlandę majową Europy (Atenajos. 3. Wydarzenie to 58.5) oraz obrzędami płodności w całej Europie. Uwiedzenie Europy przez Zeusa w postaci orła przypomina uwiedzenie przez niego Hery w przebraniu kukułki (zob. Dindorff). fragment obrzędu płodności. 53a) i z dorocznego zrzucania kory. Przyjęli óni miejscową zasadę osiemdziesięcioletniego panowania świętego króla. s. który w biblijnej Księdze Rodzaju występuje jako . Mit o Zasianych Ludziach i służbie Kadmosa u Aresa nasuwa na myśl przypuszczenie. Scena ta zachowała się na ośmiu odlewanych plakietach z niebieskiego szkła znalezionych w mykeńskim mieście Midea.skąd udało się do Beocji pod koniec drugiego tysiąclecia. Wiele obyczajów kanaanickich wskazuje na jego wschodnioafrykańskie pochodzenie. 8) i Helena są jedną i tą samą boską postacią. że wszyscy Pelazgowie. Kallimach w Epitalamlum dla Heleny wspomina. Opowieść o synach Inachosa i o tym. Jeśli jednak słowo to odczytać nie jako eur-ope. Libia. Hyperenor ("człowiek. 2) potwierdza słowa Malalasa (zob. Jan Malalas nie mógł przecież wymyślić "Złego Wieczoru" w Tyrze pisząc: "Tauros (byk). pod naciskiem aryjskich i semickich najeźdźców." (Kronika świata. 4. małe zaś plemię mówiące semickim językiem wyemigrowało. jak szukali księżycowej jałówki lo (zob. 30. uważali. Chtonios ("z gIeby"). podobnie jak bóg Eszmun zapożyczył emblemat otwartej dłoni od Tanit (Neith) (zob. "Peloros" jednak nasuwa przypuszczenie. Zdobyli miasto tego samego wieczora i zabrali wielu jeńców. będące reminiscencją dawnej okupacji Krety przez Hellenów. Europa. czyli "obfitująca w wodę".1). Ich wspólną ucztą były .Herodot (I. napadł na 7#r po bitwie morskiej w czasie nieobecności Agenora i jego synów. Platan został jednak zapożyczony przez Apollina.rze ## Zły Wieczór". Agenor jest fenickim herosem Chnas.

l b. że wybraną krowę puszczano swobodnie w określonym miejscu i tam. 6. Kadmos abdykował na rżecż śwego wnuka Penteusa. jednego z Zasianych Ludzi. matka Jazjona. Żniwa z zasianych zębów smoczych zebrał Jazon prawdopodobnie w Jolkos lub w Koryncie. której nikt nie mógł się oprzeć.b. 158h i 56d). oddając się podczas uroczystości Jazjonowi na trzykrotnie oranym polu. Gdy Kadmos odsłużył osiem lat pańszczyzny u Aresa. Apollo zaś popisywał się na lirze. Kadmos jeszcze jedną wspaniałą szatę. gdzie się położyła.z Atena ofiarowała Harmonii złotą szatę. . by praktyki te były stosowane dosłownie. Osobie noszącej go naszyjnik dawał urodę. gdzie obecnie znajduje się rynek tebański. i komplet fletów.1. gdy odwiedził Samotrakę.Peloria (zob. 59 KADMOS I HARMONIA a. W domu Kadmośa. syna jego córki Agawe i Echiona. Afrodyta podarowała Harmonii słynny złoty naszyjnik zrobiony przez Hefajstosa. ćhcąc przebłagać Aresa. nazwany na jego cześć Kadmeją. Tebańczycy wciąż jesz- I2# Mity #crti# 59. że dała mu ją Atena. Krowy nie odznaczają się wybitnymi talentami strategicznymi i handlowymi. córkę Afrodyty i Aresa. Było to pierwsze wesele śmiertelników. na które przybyli Olimpijczycy. Dionizos jednak przepowiedział po zamordowa# niu Penteusa przez matkę. i kiedy został wtajemniczony w misteria. których Zeus nauczył Jazjona.152. a nie w Kolchidzie (zob. Nie wydaje się jednak prawdopodobne. Europy.1 cze pokazują miejsce. w którym muzy śpiewały i grały na flecie. po czym osiadł skrom#ie w mieście. Hermes podarował jej lirę. budowano świątynię bogini księżyca. który stał tam. Niektórzy twierdzą. Wszyscy bogowie przynieśli prezenty.59. Elektra zaś. odbywając w ten sposób pokutę za zabicie węża kastalskiego. nauczyła ją rytuału Wielkiej Bogini. Troja i Antiochia również miały być założone w miejscach wybranych przez święte krowy (zob. Na starość. Przy pomocy swych Zasianych Ludzi wybudował tebański Akropól. należy raczej przypuszczać. Atena przydzieliła mu Beocję. który wciąż jeśzcze nie wybaczył mu całkowicie zabicia węża. będą panowali nad barbarzyńskimi hordami. poślubił Harmonię. Demeter zapewniła Harmonii obfite zbiory jęczmienia.3). ustawiono dla nich dwanaście złotych tronów. niegdyś dar zakochanego Zeusa dla siostry Kadmosa. 2). jadąc w wożie zaprzężo# ńym w jałówki. Barbarżyńcy ći.3 c. że Kadmos i Harmonia. nadającą boską godność.

2. III. Pindar.94.49 i IV. że rodzice jej dowodzą wojskami Enchelejczyków. 81. IX. II1.1). Ciała ich pochowano w Ilirii. zabiła również Likotersesa i oddała królestwo Kadmosowi. IV. III. Apollodoros. syn.6 Pauzaniasz. króla Ilirii. Kadmos miał widoćznie wyrocznię w Iliru. a Zeus posłał ich na Wyspy Błogosławionych. napadnięci przez Iliryjczyków. Hyginus.podobnie jak na słynn#j Lwiej Bramie w Mykenach.2.4. Na jego dworze schroniła się po zabójstwie Penteusa. Kadmos i Harmonia stali się wężami o nakrapianej niebiesko skórze. V. Apoloniusz z Ródos. którzy.1.4 d. zgodnie z radą Dionizosa wybrali ich na swych władców. I. Apollodoros. 43.12.3. Fabulae. Mitograf sugeruje. gdzie Kadmos wybudował miasto Butoe.12. II1. reminiscencją u2naiiia najeźdźców kadmejskich z Teb przez wszystkich Hellenów.4. Na starość. jeśli przedstawiano go tam jako węża.48. l.60. który panował w Chemmis. po czym zostaną przykładnie ukarani.1350 i nast: Hygińus. 60. Pauzaniasż# IX. Ferekydes cytowany przez Apollodórosa. Apollodoros.5 e.4. Ptolomeusz Hefajstionos. Diodor z Sycylii. Przemiany. że Ares przemienił ich w lwy. pozwolono mu pód koniec panowania wyemigrować wraz z kolonią (zob. był synem Libii .5. w Tebaidzie. IV:517.5.111. Fabulae. splądrują wiele miast greckich i w końcu złupią świątynię Apollina.49. Eurypides. V.4.f 60 179 BELOS I DANAIDY a. w które podobno przemieniońo jego i Harmonię.65. Ares ocali Kadmosa i Harmonię przemieniając ich w węże.117. że zamiast go żgładzić. Jego następcą był Illyrius.2. Agawe była w tym czasie żoną Likotersesa. Małżeństwo Kadmosa i Harmonii w obecności dwunaśtu bóstw olimpijskich ma swą paralelę w małżeńśtwie Peleuśa i Tetydy (zob. Kadmoś i Harmonia wyemigrowali więc do krainy Enchelejćzyków. Niektórzy jednak twierdzą. lwy zaś.3.a . Pauzaniasz. który mu się urodził na starość.567-602. Ody pytyjskie. IX. Dowiedziawszy się.oznajmił. gdy proroctwo spełniło się do końca. kiedy poparli ich Ateńezycy i gdy zostali dokładnie wtajemniczeni w misteria santotrackie. i od tej chwili będą wiedli wiecznie szczęśliwy żywot na Wyspach Błogosławionych. jest. Owidiusz. jak się zdaje. Bachantki. Diodor z Sycylii. 6.184 i 240. Król Belos.5). były zapewńe heraldycznymi wspornikami anikoniczńego wizerunku Wielkie# Bogtńi . V. Diodor z Sycylii. Założenie Butoe przez Kadmosa ma związek z roszczeniami Iliryjczyków domagających się uznania ićh za Greków i pozwolenia na udział w Igrzyskach Olimpijskich.

Danaos. urodziła mu bliźniaki. od dawna już panowała tu dotkliwa posucha. by się pogodzili i na znak zgody wydali pięćdziesiąt księżniczek za pięćdziesięciu książąt. Etiopek i tym podobnych.l b. nie chciał na to przystać.pierwszy okręt o dwóch dziobach. poświęcił mu słynne sanktuarium Wilczego Apollina w Argos i został tak potężnym władcą. zaczął przygotowania do ucieczki z Libii. Arabek. Pięćdziesięciu synów urodziło mu się z różnych matek: Libijek. a gdy wyrocznia potwierdziła jego obawy oznajmiając. Z Rodos popłynęli na Peloponez i wylądowali w pobliżu Lerny. który krainę oddał pod opiekę Herze. kiedy z gór zeszedł wilk. Wybudował również cytadelę w Argos. również pochodzących od różnych matek: najad. by panował w Libii. że wszyscy Pelazgowie w Grecji przybrali nazwę Danaów. Po śmierci Belosa bracia-bliźniacy pokłócili się o spadek. Danaos przekonany. i wtajemniczyły w nie pelazgijskie 180 60. Król Argiwów. Wyperswadowali więc Gelanorowi. Trzy z nich zmarły podczas pobytu na wyspie. Obywatele Argos dopatrzyli się w tym omenu. ich imionami nazwano miasta Lindos. ale podbił również krainę Melampodów i nazwał ją Egiptem. że Ajgyptos pragziął zamordować wszystkie Danaidy.3 e. Przy pomocy Ateny wybudował okręt dla siebie i swoich córek . Ajgyptos zaś zaproponował. jaki kiedykolwiek wyruszył w morze . wyśmiał oczywiście te roszczenia.4 g. że Danaos zdobędzie tron przemocą. córka Nilosa. Kiedy Danaos przybył do Argolidy. hamadriad. że wilk był Apollinem w przebraniu. ponieważ Posejdon rożgniewany decyzją Inachosa. Gelanor zachowałby niewątpliwie tron mimo oświadczenia Danaosa utrzymującego. Jalysos i Kamejros. Żona jego. zatrzymując się po drodze na wyspie Rodos.f. Ten zerwał się i usiłował ją . gdzie Danaos poświęcił Atenie wizerunek w świątyni wystawionej ku jej czci przez Danaidy. Anchinoe. miał pięćdziesiąt córek zwanych Danaidami. gdzie Danaos oznajmił. Kefeusa. f. a córki jego wprowadziły pochodzące z Egiptu misteria Demeter. Gelanor. oraz trzeciego syna.k kobiety. c. Ajgyptosa i Danaosa.po czym wszyscy razem popłynęli do Grecji. że cieszy się poparciem Ateny. podejrzewając podstęp. Ale od inwazji doryckiej nikt poza Arkadyjczykami nie urządza na Peloponezie Tesmoforiów. że z boskiej woli ma zostać królem miasta Argos. Wysłał więc Danaos swe córki na poszukiwanie wody. Jedna z nich. by ustąpił z dobrej woli. Fenicjanek i tym podobnych. wysuszył wszystkie rzeki i strumienie. by wszelkimi sposobami starały się przebłagać Posejdona. Danaos wysłany.i Posejdona oraz bratem bliźniaczym Agenora. nakazując im. Amymone.60. Ajgyptos otrzymał królestwo Arabii. napadł stado na pastwisku w pobliżu murów miasta i zabił byka przewodnika. gdyby Argiwowie nie odłożyli decyzji do świtu. jeśli stawią mu opór. egipskich księżniczek z Elefantis i Memfis. ale jego poddani zebrali się tego jeszcze wieczora.2 d. by sprawę omówić. zwane Tesmoforiami. ścigając łanię w lesie zakłóciła sen śpiącego satyra.

trójząb zaś utkwił w skale. Z tego źródła. Potwór zamieszkał nad jeziorem Lerna. Nad brzegiem rzeki. przystąpili do oblegania Argos. w innych podobieństwem imion .ale w większości przypadków wyciągano po prostu losy z hełmu. Danaos obiecał. trysnęły trzy strumienie wody. by dokonać obrzędu oczyszczenia. 181 60. W stawiła przeto omnik Afrodycie Zwycięskiej w świątyni Wilczego Apolli y a także pośw pciła sanktuarium Artefnidzie Przekonywającej. pod platanem. Stąd przysłowie angielskie: "A Lerna of evils."s i.zgwałcić. by cofnął decyzję i pozwolił im ożenić się z jego córkamiktóre zresztą zamierzali zamordować w noc poślubną. 2 trzech dziur. do którego przybywają zabójcy. by dotarłszy bezpiecznie na miejsce rozpalił ognisko.9 . Dowiedziawszy się o cehz jej wędrówki. Stenele i Chryzippe poślubiły Kleitosa. o rzebane ze wszystkimi honorami pod murami Argos. W cytadeli Argiwów nie było studni i chociaż później Danaidzi wynaleźli sztukę kopania studzien i wybudowali w mieście kilka. Chociaż za zosta aidy w ' Jeziorze Lernejskim zgodą Zeusa Atena i Hermes oczyścili Dan ie wody w dzbanach pod . jednak sędziowie argiwscy ją uniewinnili. które pozostały po zębach. że odpowie ogniskiem zapalonym w cytadeli. że zrobi wszystko. że pragnienie wkrótce zmusi go do kapitualcji. Rozumiejąc.k . Gdy nadal odmawiał przyzwolenia. obiecując. nigdy nie wysychająca. O północy każda przeszyła szpilką serce swego małżonka. Posejdon sam przespał się z Amymone. 0 świcie Danaos dowiedział się o nieposłuszeństwie Hypermnestry. Echidne urodziła potwora Hydrę. Hypermnestra. Głowy zamordowanych mężczyzn pochowano w . jeśli tylko przerwą oblężenie. za poradą Artemidy. Danaos zaś wyznaczył pary. że w tak przyjemny sposób może wykonać polecenie ojca. czego zażądają synowie Ajgyptosa. j. raził go swym trójzębem. Stanęła przed s dem i groziła jej kara śmierci.tak więc Kleite. wypływa rzeka Lerna. oszczędziła życie Linkeusa. że panny młode i narzeczeni mieli matki tej samej rangi. w tym cztery święte. 'I#lko jeden się uratował. by ukryły je we w#osach. nawet w pełni lata. Satyr uciekając uniknął ciosu. Po przybyciu na mżejsce prosili Danaosa. w niektórych wypadkach kierując się tym.5 h. i pomogła mu potem w ucieczce do oddalonego o dwanaście kilometrów miasta Linkeja. Lernie a ciała ich 1. Stenelosa i Chryzipposa . wskazał Posejdon na trójząb i kazał jej wyrwać go ze skały. zwanego ' obecnie Amymone. Hypermnestra błagała. zadowoloną. którego wezwała na pomoc. dopóki nie ukarzą Danaosa i całej jego rodziny.o Argiwowie nadal co roku rozpalają ogniska dla upamiętnienia tej umowy. w owym czasie miasto było bez wody. Ajgyptos wysłał teraz swych synów do Argos zabraniając im wracać. ale Posejdon. Rozpoczęły się przygotowania do masowego ślubu. ponieważ oszczędził jej dziewictwo.60.e k -W czasie uczty weselnej Danaos rozdał potajemnie swym córkom ostre szpilki nakazując.

Strabon. słynny żeglarz Nauplios.#8.4. 37.. 4. w jakiej docierali do bierali s ośród pozostałych córek.12 o. zasiedla#ąc je egipską #łogą. II. wy p y ą. w sanktuarium Serapisa.ll . 2. 3. II.168. Zabi y szwagierki.4..1. H yginus. Był protoplastą Naupliosa Niszczyciela któr wabił wrogie okręty do śmiertelnej zasadzki . Ar iwowie nadal święcą ten bieg w tak zwanych Igrzyskach Hymenejskich L ke bł potem Danaośa i zasiadł po nim na tronie. Tymczasem Ajgyptos przybył do Grecji.13.234. Apollodoros. Eustatius o Homerze. VIII. Diodor z Sycylii.2. Zwycięzca miał prawo pierwszeństwa w wyborze żony.4.sędziowie zmarłyćh skazali je na wieczne nosz ziurawionych jak sita. II. Pauzaniasz.1.5. . II. Strabon. którzy zaryzykowalib małżeństwo z mordercz ni ale po spokojnej nocy poślubnej w nowym wyścigu nie brakło j g uczestników. odkrył sztukę nawi ac i wedłu Wielkiej Niedźwiedzicy i założył miasto Nauplia. Fabulae. Herodot. Danaos zaś ostanowił jak najpr dze w dać za mąż pozostałe córki i rankiem w dniu oczyszczenia d iał w wyścigu weselnym zaczyzwołał zalotników. Herodot. Syn Am mone i Posejdona. loc. Eurypides cytowany przez Strabona. s. I1. Potomkowie tych małżeństw zaliczają się do Danaów.91. XIV. O złośliwości Herodota. się dosyć mężczyzn.1. gdy się jednak dowiedział o losie swych synów.11. by pomścić zabójstwo braci. Stawiło si niewielu. V. Eurypides cytowany przez Apollodorosa.lo m. gdyby tylkó Argiwowie do tego dopuścili. Apollodoros. Linkeus i Hypermnestra zeszli się ponownie.171. loc. Hyginus.1.9. którym zaproponował u z nającym się od ulicy noszącej teraz nazwę Afeta. II. cit. nie znalazło celu. Plutarch.y rozpalając na brzegu ognie w niewłaściwych miejscach.38. Herodot. uciekł do Aroe i tam zmarł. następnie w kolejnośęi.6.8. która wypłynęła z jego dziadkiem. Pochowano go w Patraj. cit. 1.

4).4. I11. "wysuszony". Apollodoros. ! podobnie jak Danaosa i Ajgyptosa. Lachezis i Atropos (zob. 9. były potrójną boginią księżyca Danae (zob.2. 10. VII1. VII1. Hebrajczycy zwali ją Diną (Księga Rodzaju. II. . wśkazuje na istnienie w Argolidzie systemu królewskiego. VI.6. Strabon.170. cit.5. Fabulae.12. raz po upływie pięćdziesięciu.1 i 73. Apoloniusz z Rodos.5.1. 12. Hyginus.1.1 i 4. XXIV) posługując się również imieniem Dan w rodzaju męskim. co zresztą wydaje się wcale prawdopodobne (zob. Kolegium kapłanek księżyca składało się zazwyczaj z pięćdziesięciu kobiet. IX. Arcykapłanką zostawała kobieta. Apollodoros. Serwiusz o Eneidzie Wergiliusza. loc.169.35. Imiona Linda. na których wyhaftowane były znaki I klanu i rodziny. Stąd uczeni dopatrują się związku między imieniem Danaid i greckim słowem danos. 53. Pauzaniasz.9. 13. 54. I. * Przyjął imię sumeryjSkiej bogini księżyca Belili. Początkówo jednak przewiązywała płaczące niemowlę lnianymi powijakami. 6.168.60.6. Podobno byli między nimi emigranci z Libii i Etiopii. Belos jest Baalem ze Starego Testamentu i Belem z Apokryfów.1. zniekształcone formy słowa linodeousa ("wiążąca za pomocą nici lnianej"). czyli połowę Wielkiego Roku.117 i nast.. Pindar. przy czym w pierwszym słowie "a" czasem jest długie.4)..Owidiusz. kiedy należało ją uciąć.136-138 . i wprowadzenie przez nich rolnictwa na Peloponezie. Ody pytyjskie. Ody. irygacje i kopanie śtudzien. l i 8. IV. Lukian. nus FabWae. przez Rodos. "dar". l. 7. 2. czyli "czarodziejki".. 2 7 . Horacy. Fabulae. XIV.1.Rodos. którą co roku odwijała.5 11. Mit ten upamiętnia przybycie kolonistów helladyckich z Palestyny do Grecji. 6.2). loc.37. by w ten sposób oddać duszę człowieka śmierci. Hyginus.10. V11. Klasyczna teoria nici#lnianej głosiła.4. miały ponoć te same funkcje. że bogini przywiązywała istotom ludzkim starannie odmierzoną nić lnianą. Pauzaniasz II. które dały nazwę trzem głó#vnym miastom wyspy. Trzy Danaidy. Bliźniacze pokrewieństwo Agenora i Belosa. cit.6. Apollodoros. W biegach .168. Fabulae. Pauzaniusz.8. Sumeryjskie imię Danae brzmiało Dam-kina. Heroidy. cit. Apollodoros. Dialogi morskie.30. a raz czterdziestu dziewięciu miesięcy Wielkiego Roku (zob.2.11. ich obowiązkiem było nawadnianie ziemi przez zaklinanie deszczu. która zajęła pierwsze miejsce w biegu (stąd Igrzyska Olimpijskie) urządzanym na przemian. katameridzousa ("wydzielająca") i ialemistria ("kobieta opłakująca"). Hygi .1). Teon o Fenomenach Aratosa. Hyginus.170. 8. Strabon. Kamejra i Jalysa to. Hyginus. Pauzaniasz. którą usunął.111. a czasem krótkie. Apollodoros5 loc.497. Są to właściwie popularne Trzy Mojry. 3.25. jak się zdaje.. i danos. w którym każdy współkról poślubiał arcykapłankę i panował przeż pięćdziesiąt miesięcy księżycowych. czyli Kloto. X. aż przychodziła pora. Pauzaniasz. 182 60. wyznaczając w ten sposób dziecku miejsce w spoZeczeństwie. II.19. znane również jako Telchinki. FabWae. II.6 i 21.21.

3). by za pomocą magii sympatycznej wywołać deszcze (zob. w nagrodę zdobywano stanowisko świętego króla. "Ulica zwana Afeta" była zapewne punktem startowym biegu dziewcząt o urząd arcykapłanki. rzekome głowy synów Ajgyptosa pochowane w pobliżu Lerny były prawdopodobnie głowami kolejnych świętych królów. Hydra (zob. XIV). podobnie jak w Argos. Epic of Creation. 53) i Babilonie (Langdon. w. Sparcie (zob. kapłanki wody zaś oddał jako żony swym wodzom plemiennym. ponieważ " Tak nazywa Graves . skrapiały ziemię wodą. Linkeus.nął zapew#e od długiej igły. ' . red.deuterokanoniczne części Księgi Daniela. 48b). 8. Apóllo Lykiós może oznaczać "ApolIińa Świetlistego".146. by strzegła je przed najazdem (zob. Przez wiele jeszcze stuleci po zniesieniu kolegiów Danaid. 34. 124. Filostratos pisze (Żywot Apoloniusza z Tiany.5-61:1 183 zaś istniał rozpowszechniony zwyćżaj grzebania głowy śwżętego króla w pobliżu miasta. 74.3 i 160d). Egipcjan zwano Melampodami ("o czarnych stopach"). 5. Po drugiej udanej próbie helleński przywódca poślubił arcykapłankę. Origin of Early Semitic Ritual. 61 . 1935. s. wersja bardziej prawdópodobna ńiż "Wilćzy Apolló".11) o "kobietach z sitami w rękach.karakala.1). 6.3 i 60h) zgładzona przez Heraklesa była prawdopodobnie personifikacją kolegium kapłanek dostarczających wody (zob. 160d). Na obrazie jednak z którego wydekukowana została opowieść. Tesmoforie ("należne ofiary") były orgiami rolniczymi w Atenach (zob.wg podziału przyjętego w Biblii protestanckiej .) 60. W Argos święty król gx. wykonywały one potrzebne zaklęcia.. że leczą bydło należące do pasterzy". ponieważ w czasie siewu brnęli w czarnym mule Nilu.2). noworocznych w Olimpii (zob.5 i 68. mit zaś o Danaidach jest bodajże wspomnieniem dwukrotnie podejmowanych przez Hellenów prób zagarnięcia sanktuarium. 41.1). (Przyp. sito i przeciekający dzban pozostały oznaką mądrej kobiety. VI. gdzie mowa jest o bożku Belu (Daniel. przy czym pierwsza zawiodła haniebnie. którą wbijano mu w serce: stosunkowo miłosierny koniec. "Ajgyptos" i "Danaos" były to zapewne dawne tytuły tebańskich współkrólów. 4. 53.7: flgniska Hypermnestry i Linkeusa były #apewne stosami rozpalónymi podezas argiwskich obxzędów wiosennych dla ucżczenia zwycięstwasłońca. 53. Późniejsze monogamiczne społeczeństwo widziało w Danaidach z wiecznie przeciekającymi dzbanami symbol kary za matkobójstwo. ale obie kone#pcje łączyło wyeie wilków przy pełni księżyca. gatunku Iwa znanego z bystrego wzroku. ale na nie# odbywał się również bieg mężczyzn o urząd świętego króla (zob. Król Słońca musiał się wykazać chyżością.2-4). znaczy "pochodzący od rysia" . podczas których obnószonó w kósżyku odćięte genitalia świętegó króla lub jego zastępcy: W czasach bardziej cywilizowanych ża#tąpiońó je bochnami o fallicznym kśztałeie i żywymi wężami. będący również tytułem królewskim w Mesenii (zob. 57 i 58). które krążą udając. Jerozolimie (Hooke.

2 i 61.1.8). 55. że tv#arz jej zamieniła się w #osżmarną maskę. żabiła Hera w przystępie zazdrośći. gdy mowa o kobiecie. Strabon. która panowała w Libii. Lamia była libijską Neith.1714. Zeus. Podobnie jak Alfito z Arkadii. boginią miłości i bitwy. XX.8. Lamia z kolei zemściła się zabijając dzieci innych ludzi i postępowała tak okrutnie.1).11. 8. Suidas pod hasłem "Lamia".El7A a. LTrodziła mu kilkoro dzieci. z wyjątkiem Skylli. ponieważ zapożyczał kształty nd coraz to bardziej drapieżnego i szybkiego zwierzęcia. Niektórzy utrzymują. wdzięcżny za łaski.ko. O ciekawości. której kult zlikwidówali Achajowie. * 1. Brzydka jej twarz jest profilaktyczną-ma#ką Gorgony noszoną przez kapłanki podczas misteriów (zob. Belos miał piękną córkę Lamię. 73. prując fale. to w drugie dzikie zwierzę. stała się postrachem dzieci (zob. s.41. 25. 757. fi2 I.LAMIA a. Imię jej Lamia wydaje się zbliżone do Lamyros ("żarłoczny"). W końcu wzbiła się w powietrze jakn dzika . "gardziel"). 2.amii są prawdopodnbnu# reminisceneją cibrazu przedstawiającego boginię. Wyskoczyła na brzeg i przemieniała się to w jedno.l 1. lecz nie mogła mu umknąć.c . Arystoteles. odpowiada określeniu "wszeteczna". 52. pochodzącego od laimós ("przełyk". że Nemezis skryła się do wody przed zakochanym Zeusem i została rybą. Diodor z Sycylii. VII. ścholia do Pokoju Arystofanesa. Plutaxch. Eustatios o Homerze. którymi go obdarżyła.62. ale wszystkie. Etyka. Empuzy były inkubami (zob. 33:3).iczy t. có.1.1. nagrodził ją przedziwnym darem wyjmowania i wkładania ż powrotem oćzu. 7).I). któryćh integralną część stańowiło zabijanie dzieci.5. b Prżyłąćzyła się później do Empuż i podobnie jak one uwodżiła młodych mężczyzn i wysysała ich krew we śnie. Usuwalne 184 61. Ścigał ją pod postacią bobra (?). zwaną również Anathą i Ateną (zob. w chwili kiedy c.fiarowuje herosowi jedno c. dzięki czemu uzyska im mistyezny wzrok (zob.

ktńre w starożytnych czasach wpadło do rzeki Eufrates.lub zająca. Helena. rybę.197.eda. gdy wraz z porami roku zamieniał się w zająca. I1. mąż Ledy. :i:i4b. Eurypides.8. Lada jest podobno licyjskim (czyli kreteńskim) słowem oznaczającymů"kobietę".Teszeze inni utrzymują.2). żona krńla 'I#ndareusa. Najezęściej jednak spotykana relacja głosi. '?. pękło wydając na świat syryjską bog:nię miłości. Zrezygnowana Nemezis ot. 25. Fragmenty.1. gdy siedziała na stołku z rozehylonymi kolanami.' lnni jednak twierdzą.Atenaji.= b. III. Symposiaka. która wraz z Heleną wylęgła się z drugiego jaja .33. III. Hyginus. Ścigając rybę przemieniała się w wydrę lub bobra. że wszyscy troje byli dziećmi Zeusaa także Klitajmestra. że Kastor i Klitajmestra byli dziećtni Tyndareusa. I.3. I. Leda zaś była boginią Leto. Fabulae. XI. Imię Kastora ("bóbr") jest wyraźną ' reminiscencją tego mitu.dziećmi Zeusa. Odynemejskie.63. We właściwym czasie złożyła ona jajo. II. ktńre Hermes wrzucił między uda Ledy. Eratnstenes. pierwszy mitiigraf watykański. 89. że jedynie Helena była cńrką Zeusa. X. Kastor i Pnlideukes. 3: tlyginus.aktahejusz. natomiast Helena i Polidcukes . znalazła po pewnym czasie w bagnie jajko koloru hiacynta.1497 i 1680. Safona. 6. III. 7. 5? i nast. Jeszez# inni twierdzą. Astronomia. Z jaja tego wylęgła się Helena trojańska. Pindar. rybę.i w końcu go pożerała.21.gęś. natomiast imię Polideukesa ("wiele słodkiego wina") stanowi reminiscencję charakteru święta. 32.inni uważają. eytując C.6-7.2) i w najdawniejszej wersji mitu o miłosnym pościgu ścigała świętego króla. gdy ryby wyciągnęły je na brzeg.10. Homer.:i.rząsnęła pióra i przybyła do Sparty. ptaka i ziarno zboża . on zaś został łabędziem i triumfalnie ją dopędził w Ramnus w Attyce.# Tyndareus.80.426. W końcu zost. Jajo koloru . 105.7.5. Zeus zaś umieścił wizerunek Łabędzia i Orła na niebie. również przespał się z nią tej nncy i chociaż niektńrzy opowiadają. Atenajos. gołębie zaś wysiedziały. podczas którego odbywał się pościg. l. podobnie jak jajn. z ktńrego wylęgła się Helena.ała deifiknwana jako bogini Nemezis. Fabulae.10. gdzie L.299.2). Plutareh. Zabrała je do dnmu i sehowała w skrzyni.s. s. Hyginus. Apollodoros.a 185 5. 254. 7R i '?04. po czym. #e Zeus pod postacią łabędzia tnwarzyszył Ledzie nad brzegiem rzeki Eurotas. Odyseja. że Zeus udając łabędzia ściganego przez orła skrył się na łonie Nemezis i ją zgwałcił. po czym złożyła ona jajo. Apcillodoros. 62. czyli Lat..g 1.14. Po zwycięstwie systemu patriarchalnego odwróciła się kolejność pościgu: bogini uciekała teraz przed Zeusem. pszczołę i mysz . Tak więc Leda urodziła Helenę. 4. podobnie jak w angielskiej balladzie Coal-black Smith ("O czarnym jak węgiel kowalu") (zob. ůI. która na Delos urodziła Artemidę i Apollina (zob. Pauzaniasz. Kastnr i Polideukes zaś synami Tyndareusa. Katasterismoi. że jajo spadło z księżyca. by upamiętnić swój podstęp. Nemezis była boginią księżyca jako nimfa (zob. Illada. 2.vpria Homera. 77.# c.

nie tylko oczyścił Iksjona. ale w końcu odebrali jej przemocą najwyższą i suwerenną władzę. którego co rok poszukuje się na brzegu morza. ulepił chmurę na kształt Hery. były obnoszone w specjalnym koszyku zwanym helene. na których występuje w towarzystwie Dioskurów. aż zacznie wołać: "Dobroczyńcy zasłu- . Iksjoń zaś. król Lapitów. była ona bowiem boginią orgiastyczną. #. hiacynta przypomina czerwone jak krew jajo wielkanocne druidów. wręcz przeeiwnie. ů Przed pałacem zastawił jedńak pułapkę w postaci jamy. 4. 3. Wszyscy pomniejsi bogowie uważali to za ohydny postępek i nie chcieli zezwolić na oczyszczenie Iksjona. 88.63. zgodził się poślubić Dię. odgadnąwszy zamiary swego gościa. nie podejrzewając podstępu. w której płonęło ognisko z węgla drzewnego. lecz nawet zaprosił do swego stołu. która. Iksjon.b. którzy na samym wstępie złożyli hołd Wielkiej Bogini i obdarowali jej kapłanki posłusznymi małżonkami. 43. który potrafił się podobnie zachowywać. podobnie jak jej sanktuarium rodyjskie (zob. Zeus zaskoczył go na gorącym uczynku i kazał Hermesowi bie nierniłosiernie uwodziciela tak długo. syn Flegyasa. jak się domyślał. Opowieść o tym. boginię peloponezyjskiego kultu łabędzia. córkę Ejoneusa. Sama zaś wyłoniła się z próżni (zob. Przedmioty te mogły być emblematami fallicznymi. Ejoneus. użył sobie do woli. 63 IKSJON a. jedną w Terapnaj na terenie mykeńskim. la). związaną z kultem drzew. zamierzał uwieść Herę. lecz Zeus. Zeus jednak.8 i 159. wywodzi się być może z obrazu bogini siedzącej na stołku porodowym z głową Apollina wystającą z jej łona. Helen(a). wpadł do dołu i spłonął. chętnie zemściłaby się na Zeusie za jego częste wiarołomstwa. zbliżone do Tesmoforiów Ateny w Atenach (zob. lub Selene są lokalnymi odmianami bogini księżyca (zob.3 b.10) Polluks wspomina (X. Zeus podstępem zdobył Nemezis. Helena miała dwie świątynie w pobliżu Sparty.1).12a). Taki właśnie koszyk niesie sama Helena na płaskorzeźbach. podobnie jak oszukał Herę kreteńskiego kultu kukułki (zob. gdy był zakochany.. zwane glain. by zauważyć oszustwo. drugą zaś w Dendra. c. 48b). obiecując bogate dary ślubne i zapraszając Ejoneusa na ucztę. odwołując się do jej litości. Iksjon nie okazał wdzięczności.10. 186 63. # Relacja Hyginusa jest jednak poplątana: według niego bogini sama złożyła jajo świata po spółkowaniu z wężem Ofionem i wysiadywała je na wodach przybierając postać gołębia. Helle. zbyt pijany. że zostało wrzucone między uda Ledy. 70. której identyczność z syryjską boginią opisaną przez Lukiana podkreśla Hyginus.191) spartańskie święto Helenoforiów. W czasie tego święta pewne przedmioty. których względy przyzwoitości nie pozwalają wymienić. W micie celtyckim składała je bogini mająca postać węża morskiego. Mit ten nawiązuje prawdopodobnie do pojawienia się w kreteńskich albo pelazgijskich miastach helleńskich t wojowników.

43. tańce na drewnianym kóniku zaś mające na eelu sprowadzenie deszczu stały się prawdopodobnie źródłem legendy o centaurach. i otrzymali zadośćuczynienie. pół-ludziaeh 63. Hyginus.1 ). znajduje się na gemmie pochodzącej z Herajon w Argos. które bez przerwy toczyło się po niebie. 68. Flegijczykami oraz centaurami. Hellenowie zażądali. Tańczą stojąc jeden naprzeciw drugiego. przedstawiający dwóch ludzi od pasa połączonych z korpusem końskim. Staroświeccy królowie nazywali siebie Zeusami (zob. . Lukian. Następnie był biczowan## by krew i sperma użyźniły ziemię (zob. podobnie jak Ejoneus. zaślubiał obrzędowo zaklinającą deszcze boginię księżyca. Centaura. Żywot Apoloniusza z Tiany.1185. Dialogi bogów. oraz scholia. Pindar.2). Bogini księżyca w kulcie dębu znana była jako Dia ("niebiańska").2).2. że słońce stanęło w zenicie i odtąd zacznie schodzić niżej aż do zimowego przesilenia. Motyw ten najwidoczniej został importowany z lądu. Najstarszy grecki wizerunek centaura. po czym polecił przywiązać go do płonącego koła. ale później występowali jako kozły. Układ ten został złamany na skutek obrzędowego mordowania helleńskich podróżników i brania do niewoli ich kokfiet. 4).2. Konie były poświęcone księżycowi.l 1. z przegubami. gdy tych zabrakło. utworzone z ischys ("siła") i io("księżyc") (zob. 45. a więc żony Zeusa. Fałszywa Hera. Na jednym z luster etruskich Iksjon został przedstawiony jako postać rozpięta na kole płonącym.62. Scholia do Apoloniuśza z Rodos. jak Ozyrys w Księdze Umarłych. Jako król dębu o genitaliach z jemioły (zob. czy też. którym irlandzki heros Curoi związał Cuchulaina . Ody pytyjskie. czy to jeńcy wzięci do niewoli w bitwie. nogami i karkiem związanymi razem. podróżni schwytani w zasadzkę. 3. najsłynniejszym z nich był uczony Chejron. Potem ścinano mu głowę toporem.1 i 156. Mit jest również reminiscencją układu między Hellenami Zeusa i Lapitami. którzy opacznie tłumaczyli óbrzędowy obraz rozpiętego na drzewie króla Lapitów jako upamiętnienie kary za bezbożność i wymyślili anegdotę o chmurze. a ciało # rozpostartymi ramionami przybijano do drzewa i pieczono. Eion jest homeryckim epitetem rzeki. 51.33-89. Fabulae. d. przywodzi również na myśl iksias ("jemiołę"). 2.przegięty do tyłu w obręczy (Filostratos. jest to tytuł dodnńskiej bogini dębu (zob.12). II1. Jama Iksjona nie jest metaforą.gują na szacunek".c i pół-koniach. l. Imię Iksjona. w innym miejscu związany jest tym samym "pięciokrotnym węzłem". Centaur był zapewne wieszczym herosem z ogonem węża i dlatego właśnie powiązano z nim opowieść o Boreaszu spółkującym z kobyłami (zob. W sztuce archaicznej również satyrów przedstawiano w postaci lajkoników. urodziła Iksjonowi nieślubne dziecko. 6. 50. by ich przeproszono oficjalnie.11. ale ojciec Du zwany jest Dejoneus. 51.3.64. Hery. scholia do Fenirjanek Eurypidesa. Podobną parę mamy na kreteńskiej pieczęci ozdobnej. VII.4) i poślubiali Dię z Chmury Deszczowej oczywiśeie wywołująć niezadowolenie kapłanów olimpijskich. 48e). z hubą u swych stóp.116. W końcu krewni zjadali go ceremonialnie. prżedstawiający boga grzmotu. co znaczy "niszczycieł". ponieważ na Krecie nie istniał lokalny kult konia. który po dorośnięciu miał podobno spłodzić ůz magnezyjskimi kobyłami centaurów. Świętemu królowi potrzebne były zastępcze ofiary. Postawa ta przypomina płonące koła puszczane po stoku góry podczas europejskich obrzędów letniego przesilenia na znak. zwana później Nefele. 33 i 62.

Ajtolos.64 ENDYMION a. 60. że powinni stać z dala od toru. miasta.1.38.6.1. Żona jego.7.1 1. W tym śnie.stojącej na czele kolegium pięćdziesięei-u kapłanek wody (zob. pogrążył się albo dlatego.2-3 i V. która kochała się w nim bez pamięci.6. VIII. V. Mit ten jest upamiętnieniem najazdu na Elidę jednego z wodzów eolskich. gdzie zabił on Dorosa i jego braci.7. syna Arkasa.6. 3. i zranił go śmiertelnie. Był również ojcem pięćdziesięciu córek spłodzonych z Selene.1. Pauzaniasz. Bieg wygrał Epejos. Nazwa Pizy. 2.l b.65.1. W każdym razie nie postarzał się ani o jeden dzień i zachował na swych licach młodzieńczy rumieniec. Imię Endymion. albo dlatego. brał następnie udział w wyścigach rydwanów podczas igrzysk pogrzebowych ku czci Azana. zesłał Ajtolosa na drugi brzeg Przesmyku Korynckiego.4.5=6. że sam tego pragnął.2 2. a mianowicie Księżyc (Serwiusz o Eneidzie Wergiliusza.1 i 1.3 1. Położyła się przy nim i czule całowała jego zamknięte oczy.1.179). Ponieważ widzowie nie wiedzieli. VIII. nienawidząc myśli o zbliżającej się starości. chociaż urodził się w Karii. scholia do Sielanek Teokryta. po czym podbił kraj nazwany od jego imienia Etolią. syna Foroneusa. był z pochodzenia Eolijczykiem. że został pochowany w Olimpii. Po zakończeniu panowania został we właściwym czasie złożony w ofierze i otrzymał kaplicę herosa w Olimpu. 188 64. że Zeus podejrzewał go o miłostkę z Herą. Cycero. Później. Inni natomiast twierdzą. powrócił do jaskini i zapadł w sen bez marzeń sennych. Salmoneus. 3. urodziła mu czterech synów. między innymi Ifianassy. Apollodoros. pochodzące od czasownika enduein (łacińskie inducere). z którego dotąd się nie obudził. gdzie jego czterej synowie urządzili bieg q opuszczony tron. znana pod różnymi imionami.49.1. Były to pierwsze tego rodzaju uroczystości obchodzone w Grecji. Apollodoros. -przystojny syn Zeusa i nimfy Kalike. do którego należała Olimpia. Apollodoros.8.1. Jeden z pokonanych synów. lbskulanki. V. Endymion. jak opowiadają niektórzy. gdy spał w jaskini na karyjskiej górze Latmos. odnosi się do . Pauzaniasz. Selene pierwszy raz zobaczyła go pewnej cichej nocy.33.3. że woli całować zamknięte powieki niż być przedmiotem jego zbyt płodnej namiętności. rydwan Ajtolosa przypadkowo najechał na Apisa. a może też ponieważ Selene stwierdziła. Strabon.7. oznaczała podobno w języku lidyjskim (albo kreteńskim) "prywatne miejsce odpoczynku". który następnie pogodził się z koniecznością poślubienia przedstawicielki pelazgiskiej bogini księżyca Herywszystkie imiona żon Endymiona są tytułami księżyca . Hyperippe.3). X. Chromii i Neis. Pozbawił Klimenosa tronu Elidy. Pauzaniasz. III. obecny na wyścigach.2 c.

3. w zastosowaniu jednak do Peloponezu (Ajschylos. 262) odnosi się do "gruszy" (zob. XIX. Istnienie sanktuarium Endymiona na górze Latmos w Karu dowodziłoby. wówczas był on pierwszym królem.3).a . Pigmalion. Afrodyta wcieliła się w ten posąg ożywiając go jako Galateę. 6). 66. 71. 4. Jego obrzędowe zaślubiny z Herą. by zachować w ten sposób tron cypryjski. Arnobiusz. Bardziej jednak prawdopodobne. podobnie jak Pelops. musiały obrazić kapłanów Zeusa (zob. Jeśli następcą Pigmaliona został faktycznie syn. przypadkowe zaś zabicie Apisa zostało prawdopodobnie wydedukowane z obrazu przedstawiającego doroczną katastrofę rydwanu. który założył cypryjskie miasto Pafos i wybudował tam słynną świątynię Afrodyty. starożytni jednak odnosili je do somnum ei inductum.243 i izast.1).3). którego urodziła mu kapłanka. Apollodoros.uwiedzenia króla przez Księżyc.l 1. okrąża w rydwanie stadion olimpijski jako uosobienie słońca (zob. 69. biały posąg kultowy bogini (zob. Pigmalion. jak się zdaje. Pafos.e 189 . podobnie j ak zaślubiny Iksjona.66. 22. w której ginął zastępca króla (zob.2).nazwaną Metarme ("zmiana") dla upamiętnienia nowego zwyczaju. Przeciw narodom. 55a). Owidiusz. Apis jest imieniem własnym utworzonym od apios. Bieg wygrany przez Epejosa ("następcę") jest jednak wydarzeniem wcześniejszym (zob. która urodziła Pigmalionowi Pafosa i Metarme. "sen na niego sprowadzony". był ojcem Kinyrasa.18. zakochał się w Afrodycie. wyrzeźbił z kości słoniowej jej posąg i położył go na swoim łóżku błagając ją o litość. Ajtolos. Przemiany. 74. który narzucił Cypryjczykom system patrylinearny.5) nie chciał oddać wizerunku bogini po upływie ośmioletniego panowania i przedłużył swe małżeństwo z inną kap#anką Afrodytyformalnie swoją córką. X.14. ponieważ była dziedziczką tronu . syn Belosa. 53. l. 65 PIGMALION I GALATEA a. że tak samo jak wnuk jego Kinyras (zob. żonaty z kapłanką Afrodyty na Pafos. homeryckiego przymiotnika oznaczającego zazwyczaj "odległy". 63. 111. I Księga Samuela. a ponieważ nie chciała mu się oddać. uważany za jedną z Empuz (zob.1 i 109. 4).. trzymał w łóżku. Błagalnice. następca Pigmaliona. że osiedliła się tu eolska kolonia z Elidy. VI.3.

Wyspę. na której Ajakos królował. szego strumienia. ale ponownie ucałował pień drzewa i ziemię u jego stóp. przerażony. Zapanował głód. że Ajgina urodziła Zeusowi syna imieniem #jakos. Rozgniewa#a. że 'to znowu Zeus jest winowajcą. zapanowała duszna spiekota. a gdy z kolei znikła najmłodsza. inni Posejdona i Pero. i żaskoczył go w lesie. d. aż Asopos sobie pójdzie. Mieszkańców wyspy dręczyło pragnienie. otoczyły gęste mroki. ' Posejdon i Apollo.66 AJAKOS a. Pewnego dnia na modlitwy Ajakosa odpowiedziały grzmoty i błyskawice. zwrócił się do Zeusa z błaganiem.3 Po pewnym czasie Hera się dowiedziała. które wyrosło z dodońskiego żołędzia.2 c. Do jednej z rzek wprowadziła węża. W Koryncie się dowiedział.4 e. skrył się tchórzliwie w krzakach i przemienił w głaz czekając. córkę rzeki Ladon. a na dnie rzeki nadal jeszcze można znaleźć kawałki spalonego węgla. a gdy skończyły się zapasy wina. Drzewo to. Pozbywszy się ojca Ajginy. jedńa z ofiar Zeusa. Zeus. z którą miał dwóch synów i dwanaście lub dwadzieścia córek. po czym wrócił na Olimp i z bezpiecznego ukrycia zaczął razić Asoposa gromami. postanowiła zgładzić mieszkańców Ojnone. Pastwiska i pola zniszczyła susza. poświęcone było Zeusowi. Na próżno zwracali się z prośbami do Zeusa. chociaż nie było wiatru. czołgali się do najbliż. Wyczerpani błagalnicy i ich zwierzęta ofiarne ginęli przed jego ołtarzami i przy życiu nie pozostała już # prawie ani jedna istota ciepłokrwista. przemianowaną przez Ajakosa na Eginę. którego jedni nazywają synem Okeanosa i Tetydy. a szeroko rozpostarte gałęzie zaszumiały. a południowy wiatr przynoszący choroby wiał bez przerwy co najmniej przez cztery miesiące. ile mrówek niosło ziarna zboża na pobliskim dębie. by przywrócił dostatek opustoszałemu krajowi. Niektóre córki w rozmaitych okolicznościach porwali i zgwałcili Zeus. dzi na modlitwy Ajakosa.1 b. nie uciekł jednak. zadrżało więc w odpowie. ftoje węży rozpełzły się po polach.e- . siostra bliźniacza Teby. by się zemścić. ofiarując mu tylu mieszkańców. Bóg rzeczny Asopos. który skalał wodę i złożył tysiąc jaj. zawędrowały do wszystkich rzek i potoków. Pospieszył więc jego śladami. gdy trzymał Ajginę w swych objęciach. Ajgina. Ajakos. podając dary miłosne. Tej nocy zobaczył we śnie deszcz mrówek 190 66. Zachęcony pomyślnym znakiem. gdzie umierali napiwszy się zatrutej wody. nie mając przy sobie broni. Od tego cżasu Asopos porusza się powoli na skutek odniesionych wówczas ran. jeszcze inni zaś Zeusa i Eurynome. kupidyny zaś krążyły nad ich łożem. Asopos wyruszył na poszukiwanie. wyspy. Zeus potajemnie uprowadził ją na wyspę zwaną wówczas Ojnone lub Ojnopia i tam posiadł w postaci orła lub płomienia. poślubił Metope.

miasto będzie niezwyciężone. trzy węże o szarych oczach próbowały wpełznąć na mury. Ledwie skończyli budowę. cierpliwością i wytrzymałością mrówek. czyli "mrówkami". Ich potomkowie nadal jeszcze odznaczają się skrzętnością.j . kiedy Ateńczycy zamordowali Androgeusa i całą Grecję nawiedziła za karę susza. dał w ten sposób dobry przykład innym Olimpijczykom. chmury przesłoniły niebo i wściekłe strumienie deszczu zaczęły smagać całą grecką krainę.66. Dwa wybrały część ukończoną przez bogów.dlatego też mrówki uważano w Tesalii za święte. Inni natomiast utrzymują. gdzie ustanawia prawa dla cieni i nawet wzywany jest do rozstrzygania sporów . Złożył ofiary bogom i modlił się o ustanie suszy. ustępując im łaskawie. jak i w czwartym pokoleniu będą wśród zdobywców. Zeus zaś. Apollo wyprorokował wówczas. chociaż z Eginy zrobił wyspę najtrudniej dostępną z wszystkich Wysp Egejskich. imię swe zawdzięczają królowi Myrmidonowi. którym 66. że ludzie nie marzyli o niczym więcej. Mojry nie chciały się jednak na to zgodzić. Sprawdziło się to w osobach Telamona i Ajasa. najwyższy szczyt wyspy.lo k.s h. a z nieba popłynęły nieprzerwane strumienie deszczu. Składając dziękczynienia Zeusowi podzielił Ajakos opustoszałe miasto między nowych poddanych. trzeci z okrzykiem ruszył na odcinek Ajakosa i przedarł się do celu. ale spadły i zginęły. otaczając ją zatopionymi głazami i niebezpiecznymi rafami. by uchronić ją od piratów. i wówczas została za karę przemieniona w mrówkę.2 191 najbardziej pragnął oszczędzić ciężaru starości. Na jego modły odpowiedział głośny grzmot. Najszlachetniejsi herosi Sparty i Aten pragnęli walczyć pod jego rozkazami.spadających ze świętego dębu na ziemię i powstających jako ludzie. Poświęcił więc sanktuariumna Panhellenios Zeusowi. Ajakos rozpoznał widziane we śnie twarze. sojusznicy Achillesa. czy też. a mieszkańcy będą mogli rzucić wyzwanie bogom. wyrocznia delficka poradziła Grekom: "Proście Ajakosa. wiedząc. Po obudzeniu się postanowił zapomnieć o tej złudzie sennej. Apollo i Posejdon zabrali ze sobą Ajakosa. że jeśli pomoże im w tej pracy śmiertelnik. która przechwalała się. których nazwał Myrmidonami. Ajakos. Minos i Radamantys byli tymi trzema synami Zeusa. lecz wtem syn jego Telamon wywołał go na dwór i wskazał na zbliżający się tłum. że wynaleziony przez Atenę pług jest jej własnym dziełem.5 g. Ajakos został po śmierci jednym z trzech sędziów w Tartarze.s i. który poślubił Endeis z Megary. gdy budowali mury Troi. Myrmidoni towarzyszyli potem na wygnaniu Peleusowi i u boku Achillesa i Patroklosa walczyli pod Troją. jak tylko by móc nasycić oczy jego widokiem. by modlił się za was ! " Wszystkie miasta wysłały wówczas heroldów do Ajakosa. f. który w szatach kapłana Zeusa wstąpił na górę Panhellenios. Skończyła się plaga węży.' Kiedy Pelops zabił króla Stymfalosa. że Troja raz jeszcze padnie i że synowie Ajakosa zarówno w pierwszym. Inni jeszcze wspominają o nimfie imieniem Myrmeks. że Myrmidoni.9 j. jak twierdzą inni. którego córkę Eurymeduzę uwiódł Zeus przemieniony w mrówkę . słynął z pobożności i cieszył się tak wielkim szacunkiem. a chmura pojawiająca się na szczycie tej góry była odtąd niezawodną zapowiedzią deszczu. Ajakos.

Myrmidonowie ftyjotyjscy uważali się za autochtonów.11. loc. Mit Ajakosa odnosi się do podboju Eginy przez ftyjotyjskich Myrmidonów których emblematem plemiennym była mrówka. VII1. Apollodoros. 5. IV. VIII. Hymń do Delos. Pindar. II1. Pauzaniasz. Lukian.7 i IV.6. miasta u ujścia Asopos. Stromateis. Owidiusz. 78. 52. skierowanej do ich sąsiadów z Iioryntu.29. że przechowuje klucze od Tartaru. Owidiusz.1. XX.. IX. ponieważ. Według Strabona. wyzńawców kultu kozy. Wezwanie do pogan. Wyspa ta uprzednio znajdowała się we władzy Pelazgów. 10.16). 2. 8 i nast.. skórzaną torbę (zob.12.5.402 . miały w przyszłośei wejść w skład kolegiów kapłanek księżyca w dolinie rzeki Asopos. 36. który zawsze starał się racjonalnie wyjaśniać mity. Pindar. IV. Ody istmijskie. uwiedzione przez Apollina i Posejdona. Apollodoros. Ody nemejskie. cit.1. a zatem na egidę Ateny z koźlej skóry . Przemiany. Egineci zaś nazywali siebie Myrmidonami.3. Kallimach.426 i nast. VII. Pindar. V11.215. Klemens z Aleksandrii. ale rzadko sięgał dostatecznie daleko. V1.. Serwiusz o Eneidzie Wergiliusza. Diodor z Sycylii.6. loc.25 .11. oraz daremnej prośby o pomoc wojskówą mieszkańców tego miasta. Niektórzy dodają. Hyginus. 4. Owidiusz.1. loc. VIII.. imiona matki Asoposa. VIII.16. podobnie jak mrówki musieli kopać. oraz scholia. Przemiany. Apollodoros. Charon.39.520 i nast. pobiera myto i kontroluje duchy sprowadzone przez Hermesa bez zezwolenia Atrapos:ll 1. Przemiany.29. Strabon. zatrucie zaś rzek przez Herę jeśt upamiętnieniem ich wrogiego stosunku do najeźdźców. 1. cit. loc. III. glebę Eginy pokrywała warstwa kamieni. V111.między bogami. V1. Tesalska legenda o Myrmeks jest jednak zwyczajnym mitem tłumaczącym genealogię. sam musiał zostać hońorową mrówką. Pindar. Eurynome i Tetyda (zob.6. Ody olimpijskie.. #iodor z Sycylii.30. I1. 8. Owidiusz. III. Apollodoros. w północno-wschodniej części Peloponezu. scholia do Illady Homera. i tak dalece posłuszni byli prawom ustanowionym przez kapłankę.30 i nast.. zanim przystępowali do uprawy swych pól. 6. Laktancjusz o Tebaidzie Stacjusza.?2.614 i nast. 11. Podróż do Hadesu. który ją poślubił. cit. Jeśli Myrmeks to faktycznie tytrił . Pindar.12. że helleński przedstawiciel Zeusa. 6 .5. Córki Asoposa. gdzie Eolówie zagarnęli żyzne pola. II. Dialogi umarłych.12. Klemens z Aleksandru. I. 7. II. Pauzaniasz. Hyginus.24. natomiast "Pero" wskazuje na pera. loc.4. VII. 3. Ody istmijskie.. VIII. Porwanie Ajginy jest prawdopodobnie reminiscencją późniejśzego podboju przez Achajów Fliuntu. Pindar. III. i ponieważ byli troglodytami (Strabon. 2.24 .Ibid. 6.6. Fabulae. Ody nemejskie. podobnie jak autochtoniczne są mrówki.. Diodor z Sycylii. Pauzaniasz. Apollodoros.113. Przemiany. 9.2.podobnie jak Ajgina".6. IV. Teofrast.12. Apollodoros. cit. były starożytnymi tytułami bogińi księżyca.61. Znaki pogody. la i d). X111. VIII..28.9.1 ).7.6. Iirólową Mrówkę. IX.17 i nast. 2. cit.

d bogini-matki półnoenej Grecji. corkę Atlasa. natomiast Autolikosowi bydła przybywa. do dzieła. które stosował Salmoneus (zob.2. rozpoznał uprowadzone bydło po znakach na kopytach i pozostawiwszy sąsiadom dowiedzenxe winy złodziejowi. Pełnienie przez niego funkcji prawodawczych w Tartarze. którzy powstali z grzybów. córkę Autolikosa. mrówki przedstawiono jako spadające z drzewa. ponieważ Hermes dał mu moc zamieniania każdej ukradzionej sztuki bydła rogatego na nierogate. poślubił Plejadę Merope. sądząc z tego. zwane później Koryntem. że władzę królewską podarowała mu Medea. Autolikos ów był mistrzem w złodziejskim rzemiośle. że ojcem jest Hermes. 4.192 66. ale o świcie odciśnięte na drodze ślady kopyt były dla Syzyfa dostatecznym dowodem. Być może prawdziwa jest inna wersja. Ftyjotyjscy koloniści Eginy pomieszali później swe mity z mitami achajskich najeźdźców z Fliuntu nad rzeką Asopos. czarnego na białe i odwrotnie." W nocy Autolikos zabrał się. głosząea. a nie wychodzące z ziemi. 51a). on uwiódł Antikleję. a nie kryminalne. zanim Hellenowie dotarli do Aten. że w czasach klasycznych talent egiński uznany został za standardową miarę wagi metali szlachetnych. by wezwać sąsiadów na świadków kradzieży.2 c. syn Eola. syn Chione . jak trzody jego szczupleją z dnia na dzień. jego brata bliźniaczego spłodził Apollo.l i otrzymał piękną trzodę na Przesmyku Korynckim. że w innych częściach Grecji przyjęte zostały prawa Eginy.67. ponieważ rolnictwo zostało wprowadzone przez imigrantów z Azji Mniejszej. Chociaż więc Syzyf widział. słowa: "Ukradzione przez Autolikosa. żonę argiwskiego Laertesa. w jaki został poczęty. 67 SYZYF a. Pewnego dnia wypalił każdej sztuce bydła na spodzie kopyta litery SS czy też. Syzyf. W pierwotnej wersji mitu Ajakos sprowadzał deszcz nie modlitwami do Zeusa. lecz magicznymi zabiegami przypominającymi te. Współcześni uważali go za najgor- . # 3. mogła ona zaiste uważać się za wynalazczynię pługa. dostatecznie tłumaczy jego spryt i przezwisko "Hypsipylon". chociaż Autolikos twierdził. Ornytiona oraz Sinona. jak zwykle. Syzyf założył miasto Efyra. Udał się do obory Autolikosa. b. która urodziła mu Glaukosa. i osadził tam ludzi. Sąsiadem jego był Autolikos. 68. szybko obszedł dom. Ponieważ zaś ci mieszkańcy Fliuntu zachowali wierność wieszczemu dębowi z Dodony (zob. Chodziło w tym wypadku raczej o prawo handlowe.3 d. a sposób. świadczy o tym. jak twierdzą inni. podobnie jak to było udziałem Minosa i Radamantysa. Urodziła mu ona Odyseusza. wdarł się do środka przez główne w#jście i podczas gdy tamci się spierali. nie od razu potrafił dowieść mu kradzieży.1). Był on pochodzenia kreteńskiego i ważył 50 funtów angielskich.

fałszywie oskarżył Salmoneusa o kazirodztwo i morderstwo) i spowodował. że przyczynił się do rozwoju handlu i żeglugi w Koryncie. uwolnił Hadesa i oddał Syzyfa w jego szpony. by sprowadził Syzyfa siłą do Podziemi. Zeus. Syzyf jednak nie dał się zastraszyć. Syzyf stanął wówczas na rynku w Larissie (pokazał zwłoki zabitych. jaki los spotkał Ajginę. `JLytworzyła się nieznośna sytuacja. Wówczas uwiódł Tyro. ta zaś dała mu następującą odpowiedź: "Zostań ojcem dzieci swojej siostrzenicy. ale nie chciał powiedzieć ani słowa. bóg rzeczny Asopos. Przez kilka dni Hades był więźniem w domu Syzyfa. nikt bowiem nie mógł umrzeć. ůwizerunek Słońca i Erosa Łucznika. Syzyf wiedział dokładnie. Zanim zstąpił do ů Tartaru. Podstępem zakuł Hadesa w kajdany. h. przybył pośpiesznie. namówiwszy go. co wiedział s g.prosiłkażę wyprawić pogrzeb i zemszczę się za okazane lekceważenie. córkę Salmoneusa. Apollo z kitharą 67. a już złamał daną jej obietnicę. że karierze Syzyfa położył kres Tezeusz. by nie pochowała jego zwłok." Persefona dała się zwieść i wyraziła zgodę. by mu pokazał. nakazał swej żonie Merope. aż wreszcie Ares. Po uwiedzeniu Ajginy przez Zeusa ojciec jej. i natychmiast po przybyciu do pałacu Hadesa udał się do Persefony tłumacząc.5 f. która dowiedziawszy się przypadkowo. tam gdzie obecnie stoją jej posąg w zbroi. nie ma prawa tu przebywać i że trzeba było go zostawić na drugim brzegu Styksu. że Salmoneus został wygnany z Tesalii. nawet ludzie ścięci lub poćwiartowani. Dopiero wtedy powiedział mu Syzyf wszystko. zabiła obu synów. kazał swemu bratu Hadesowi zabrać Syzyfa do Tartaru i wymierz ć ę za zdradzenie boskich tajemnic.4 e. jak się ich używa. "Pozwól mi wrócić do górnego świata . zwrócił się po radę do wyroczni delfickiej. którego interesy zostały zagrożone. one ciebie pomszczą!". Syzyf miał jednak w zapasie jeszcze jedną sztuczkę. że zaopatrzy cytadelę koryncką w nowe wieczne źródło. Moja obecność tutaj jest zupełnie sprzeczna z przepisami. który o mały włos nie padł ofiarąůzemsty Asoposa. Ten spełnił więc obietnicę. chociaż . Syzyf. i szybko je zatrzasnął.d-67. będący prawowitym następcą tronu. dopóki Asopos nie obiecał.i 193 szego łotra na świecie przyznając mu tylko.10. W końcu trzeba było wezwać Hermesa. ledwie jednak Syzyf wrócił na światło dzienne. lecz nienawiści do jej ojca. że uczynił to nie z miłości. Niektórzy twierdzą. Wrócę za trzy dni. przybył do Koryntu w poszukiwaniu córki. że jako osoba nie pochowana. otwierając źródło Pejrene za świątynią Afrodyty. Kiedy Salmoneus po śmierci Eola zagarnął tron tesalski.# i.

Polyajnos. Apollodoros.175-176. Owidiusz. Eustatios o Iliadzie Homera.380.11.8.2. Ajaks. Owidiusz. i to jako przestępca. Pauzaniasz.3. że zawsze żył z grabieży i podstępem zabijał podróżników. 5.s. 3. I1. Scholia do IliadyHomera. po czym 13# Mity #c<l<ie 194 67. 417. 60.Sędziowie umarłych wybrali wielki głaz ..153. Serwiusz o Eneidzie Wergiliusza. IV.9 j. V1. Odyseja. Owidiusz. scholia do Filokteta Sofoklesa. Heroidy. 593-60'0.3.lo 1. czy też dlatego. 712 i nast.zazwyczaj nie figuruje to w spisie jego czynó#v. Z.31.3. X11.i .tej samej wielkości co głaz. Fabulae. Suidas pod hasłem "Syzyf". Homer.616.2 ! spuścić po przeciwnym stoku. Tzetzes. VII.i kazali mu toczyć go pod górę do samego szczytu. Przemiany. chociaż cały był oblany potem.11.52. 980. Odnaleziono statuetki z brązu i płaskorzeźby z XIV w. s.1. 9. l. Iliada. Hyginus.4. 8. Pauzaniasz.9. strącał go ciężar utrapionego głazu. którego świętym zwierzęciem był byk.9.203.11. Scholia do Tebaidy Stacjusza. musiał więc zaczynać wszystko od początku. że jest jedyną Plejadą. Syzyf poniósł zasłużoną karę. VI. I. 4. Fasti. 487.12. Teognis. IV. Fabulae. Eumelos cytowany przez Pauzaniasza. Podobnie jak położenie grobu Neleusa na Przesmyku Korynckim jest tajemnicą. Serwiusz o Eneidzie Wergiliusza. O Likofronie. 201. 6.3. bogiem słońca z ftodos (zob.79.393. sam zaś kamień toczył się z powrotem do podnóża góry. Przemiany. przedstawiające wspomnianego byka z berłem i dwoma dyskami po bokach oraz koniczyną na . której Syzyf nie chciał zdradzić nawet Nestorowi.1).11. X. a nad jego głową unosił się tuman kurzu. 42. czy wreszcie dlatego. której małżonek przebywa w podziemiach. Apollodoros. I1. Hyginus.3. Hyginus.. 390. Eumelos cytowany przez Pauzaniasza.190. Merope zawstydzona.190. Hyginus. 11. w którym zamienił się Zeus uciekając przed Asoposem . hetyckiego boga słońca. Fabulae. XI. postaci identycznej z Atabyriosem.67. V1. w każdym razie czy to za krzywdę wyrządzoną Salmoneusowi. Satyry. lecz u Hesychiosa imię to brzmi "Sesephos" i uważa się je za grecką odmianę imienia Tesupa.459.4 i 93. Gdy już był blisko szczytu.1. Pauzaniasz. Sofokles. 631 i 1702. Horacy. 7. tak też ukrywają Koryntianie wiadomość o miejscu. opuściła swe gwiezdne siostry na nocnym niebie i odtąd jużůnigdy jej nie widziano.17. 200.2. że zdradził tajemnice Zeusa.180. 10. scholia do AcharnejczykówArystofanesa. Grecy co prawda uważali. Nigdy jednak nie udało mu się tej pracy wykonać.5. przed Chr. I. scholia do Ajaksa Sofoklesa. Owidiusz. że "Sisyphos" oznacza "bardzo mądry". w którym #ochowano Syzyfa. 38. Homer. Fabulae.

biodrze. gdzie Pejrene ("z łoziny") .2) i Melikertesie (zob. Znaki na byku-słońcu oznaczałyby. podobno Helios i Afrodyta po kolei władali Akropolem i mieli tam wspólną świątynię (Pauzaniasz. Co więcej. jako magiczna ochrona przed najazdem (zob. 75c). . óraz uzyskać zgodę potrójnej bogini. Istnienie korynckiego kultu słońca jest dobrze udokumentowane. 2. napadał Alkioneus i jego rówieśnik Herakles (z<#b. Nazwę Pejrene nosiła również studnia za bramą miasta na drodze z rynku do Lechejonu. bądź też Asoposa i Merope (#Diodor z Sycylu. Pozostaje pytanie: czy litery SS były faktycznie monogramem Syzyfa? Obraz ilustrujący mit przedstawiał go prawdopodobnie w chwili badania śladów ukradzionych owiec i bydła. Jakub.110. XXIX i XXX). Edypie (zob. 5.3). 3. cit.została podobno zamieniona w źródło. miał dar zmieniania koloru bydła i w ten sposób uszczuplił trzody Labana.6. których istnienia dowodzą mity o Nizosie (zob. co z tego wynikało . prawdopodobnie tytułu bogini księżyca (zob. Jedna z siedmiu Plejad znikła w czasach klasycznych i trzeba było wytłumaczyć jej nieobecność (zob. jako "parzystokopytne". 41. 4. a bóg s#ońca domagał się ofiar ludzkich na początek swego roku. Zwierzęta "parzystokopytne" były już z urodzenia poświęcone księżycowi . oznaczano () W najstarszym piśmie greckim znak ten reprezentował litery SS i mógł również być rozumiany jako oznaczenie uzupełniających się połówek miesiąca księżycowego oraz wszystkiego. Pejrene. wzrostu i upadku. że udało mu się panować przez dwa Wielkie Lata. 70.11.170u).1 i 7).3 i 14. VIII.6.3. Strabon. błogosławieństwa i klątwy. gdy opłakiwała swego syna Kenchriasa ("cętkowanego węża"). Alkatoosie (zob. w Tartarze Syzyf stale występuje obok Iksjona.2. IV.21). Rozpalony do czerwoności "brąz koryncki" zanurzano w tym właśnie źródle.są one ofiarami nakazanymi na obchody nowiu księżyca . zabitego nieumyślnie przez Artemidę. 105.1. źródło w cytadeli Koryntu.5. podobnie jak Autolikos. II. które. by otrzymał swój charakterystyczny kolor (Pauzaniasz.2). a koło 67.68. wyżej). Syzyf i Neleus zostali prawdopodobnie pochowani w strategicznych punktach Przesmyku. przy którym Bellerofont poił Pegaza (zob. jest tnęską formą Hypsipyle. E Oszukanie Hadesa odnosi się zapewne do odmowy świętego króla. W relacji Hyginusa o zemście Syzyfa na Salmoneusie jest luka. j aką Hellenowie żywili wobec tworzenia strategicznych osad ńiehelleńskich na wąskim przesmyku dzielącym Peloponez od Attyki.którą mitografowie nazywają córką Acheloosa albo Ojbalosa (Pauzaniasz.).obraz dość znany. Tym tłumaczy się pochodzenie mieszkańców Efyry z #'zybów: grzyby mianowicie były obrzędową hubką koła ognistego Iksjona (zob.1). II. Prawdopodobnie Hetyci pośredniczyli między Koryntem a Kanaanem w stosunkach kulturalnych. .a 195 a#niste Iksjona jest symbolem słońca. Uwiedzenie Antiklei zostało prawdopodobnie wydedukowane z obrazu przedstawiającego zaślubiny Heliosa i Afrodyty. co zostało wyrażone przez koniczynę. Wrogi stosunek mitografa do Syzyfa jest echem niechęci. loc.170. sklepieniem niebieskim .72) .7).2).6). po której go toczył. 91. 132d i w). góra zaś.a więc przybywania i ubywania. Ale stosowanie przez Autolikosa magu przy kradzieży dokonywanej u Syzyfa przypomina opowieść o Jakubie i Labanie (Księga Rodzaju. Hypsipylon.3). który nie abdykował po zakończeniu swego panowania (zob. zastąpiłem ją akapitem (punkt e. 63. o czym świadczą berło i tarcza słoneczna.101.2).106. 6. W mitach greckich często spotykamy opisy napadów na znaczone trzody boga słońca: napadali na nie towarzysze Odyseusza (zob. nigdy nie zawodziło (Pauzaniasz. I ). "Utrapiony głaz" Syzyfa był początkowo tarczą słoneczną. który nadaje sens opowieści.4. Przydomek Odyseusza.

i rozrzucał płonące żagwie dębowe parząc przechodniów. że przeniósł ofiary Zeusa na swe własne ołtarze oznajmiając. który spalił nie tylko króla. panował przez pewien czas w Tesalii. i przeraziła się przejrzawszy oszustwo. Teraz z kolei zakochała #się w bogu rzecznym Enipeusie i dzień po dniu nawiedzała jego brzegi płacząc nad swą samotnością. kazał wracać do domu i nie mówić nikomu o tym. c. jego rydwan i wszystko. 58f).l dopływu Alfejosu. Posejdon jednak ją wyśmiał. ale wtedy. a ciemna fala wzniosła się jak góra. Tyro od razu zrozumiała. Gdy znaleźli się na miejscu. gdzie wybudował miasto Salmonia w pobliżu źródła rzeki Enipeus. których ojciec jest kimś lepszym niż zwyczajny bożek rzeczny. który jako król słońca zarządzał jedvnie jej trzodami (zob.3 d. co miał przy sobie. ale nie odpowiadał na jej wyznania. powiedział. że 196 68. zawijając grzywę. I ). Przechodzący tamtędy koniuch zabrał dzieci ze . Dziewczynkę wychowywała macocha. Alkidike.f sam jest Zeusem. a nieszczęśni obywatele mieli wierzyć. że to Zeusowe błyskawice. żona Salmoneusa. nie chcąc wzbudzić gniewu Sidero. by osłonić jego niecny postępek.a . w którym rzeka wpada do Alfejosu. Salmoneusa nienawidzili poddani i tak wielka była jego królewska arogancja. Uczucia jej bawiły boga rzecznego i nawet mu pochlebiały. Pewnego pięknego dnia Zeus ukarał Salmoneusa rażąc go prawdziwym piorunem.2 b. W nagrodę. Salmoneus. Posejdon postanowił wykorzystać tę śmieszną sytuację. 42. w którym powstały Teby (zob.wobec tego SS odnosiłoby się raczej do Księżyca-Selene alias Afrodyty niż do Syzyfa. Jeżdżąc po ulicach Salmonii naśladował grzmot Zeusa. zmarła na wiele lat przed tymi wypadkami wydając na świat piękną córkę imieniem l#ro. wlokąc za rydwanem brązowe kotły obciągnięte skórą. co ją spotkało. Przebrał się za Enipeusa i zaprosił Tyro. obchodząc się z nią bardzo okrutnie. których urodziła swemu występnemu wujowi Syzyfowi. ale i całe miasto. Sidero. l#ro udało się zachować tajemnicę do chwili przyjścia na świat zapowiedzianych bliźniaków. pogrążył ją w magicznym śnie. syn lub wnuk Eola i Enarete. że padła ofiarą gwałtu. by wraz z nim udała się do miejsca.68. Obudziwszy się. będzie miała piękne bliźnięta. Figurą przedstawiającą pełnię księżyca (w odróżnieniu od przedstawiającego zwyczajną tarczę słoneczną) oznaczona była po obu bokach święta krowa Nrowadząca Kadmosa do miejsca. 68 SALMONEUSITYRO a.w biblijnej Księdze Kapłańskiej . po czym poprowadził eolską kolonię do wschodnich granic Elidy. ponieważ z winy Tyro rodzinę wygnano z Tesalii. porzuciła je na jakiejś górze. gdy zabiła dwóch synów.

Neleus poprowadził wnuków Kreteusa. l#ro poślubiła potem swego wuja Kreteusa. że obecnie uważany jest . Odyseja. Poślubił Chloris ale wsz stkie dwanaścioro dzieci z te o małżeństwa.9. by ją pomścić. wyruszyli.1454. podobnie jak grzechotanie kamykami w suchej tykwie. 3. 2. 61. skazał na wygnanie Neleusa.3. I1. Melamposa i Biasa. jak brzydko z nią postąpiono.7. XI. scholia do Alkestis Eurypidesa. I.8. Apollodoros. powierzyła suce. że bliźnięta znaleziono w drewnianej skrzyni płynącej w dół rzeki Enipeus.12.1. okaleczonego oddała do karmienia klaczy i nazwała Peliasem. 255 . Hyginus.2. przez Arystotelesa. Apollodoros. ojca Jazona Argonauty. FabWae. adoptował on również Peliasa i Neleusa. 6. założyciela Jolkos. Eustatios o Odysei Homera. .20. Tak oto po raz pierwszy obraził boginię. Hezjod. Apollodoros. Homer. W czasie suszy ludzie ciągnęIi ten wóz po nierównym gruncie. IV. 1.. I. cyt. Pauzaniasz. gdy kurczowo trzymała się rogów ołtarza.682. 15) zapisuje. Poetyka. ale przedtem jeszcze jego klacz kopnęła starszego z braci w twarz. XI. Pelias zagarnął tron Jolkos. Po śmierci Kreteusa bracia pobili się między sobą. Dialogi morskie.68.3.' e. Wypędził Leleganów z Pylos i tak wielkiej sławy przysporzył miastu. 36.2.68.3. z wyjątkiem Nestora. drugiego zaś. za pomocą którego sprowadzano deszcz.1. Hyginus. 6 . wraz z mieszaną kompa- 68. Antigonos z Karystos (Opowieść o rzeczach cudownych. a także (widać to na monetach krannońskich) by rozlewała się woda z umieszczonych na wozie dzbanów.9. 68. któremu dała na imię Neleus.7. Iliada. 5.13.f. Ajzona zaś uwięził w pałacu. VIII. Diodor z Sycylu. Fabulae. 4.1 i X. którą miał jeszcze w przyszłości wiele razy obrażać. po której odziedziczył swą okrutną naturę. l. Pauzaniasz.3. Strabon. 996 .. Astronomia.y za jego założ ciela. Sofokles. stukanie do dębowych drzwi.29. XI. że w Krannon przechowywano wóz brązowy. loc.3 197 nią Achajów.253.5 f. Lukian. któremu urodziła Ajzona. IV.235 i nast. Pelias jednak ją powal#. Tak więc magiczne zabiegi Salmoneusa mające na celu sprowadzenie burzy były rozpowszechnionym obrzędem religijnym. Żona pastucha wychowała chłopców. zabił później Herakles. XV1. IV. cit. Inni natomiast twierdzą.1. Sidero skryła się w świątyni Hery. Diodor z Sycylii. IV.11. Ftyjotów i Eolijczyków do krainy Messene. Apollodoros. Gdy tylko Pelias i Neleus odkryli imię swej matki i dowiedzieli się. Teogonia. Apollodoros. Hyginus. Homer. l#ro.9.sobą do domu. 3. by trząsł się i dzwonił.32..

rzeka bowiem była ich pierwotnym domem. przetrwały detronizację księżycowej krowy i jej złotego cielca. jak też i pojęcie tyranii. W Palestynie o#tarze zaopatrzone w rogi. Pelias zapowiedział. 137. 2. Izydy lub Hator.jak nadal jeszcze u niektórych pierwotnych plemion afrykańskich. by odbierał dziewiczość. na przykład ołtarz. 76a).136. którego kurczowo trzymał się Joab (1 Księga Królewska 11. Anegdota o uwiedzeniu Tyro przez Posejdona ma na celu wytłumaczenie nazwy "synów Enipeusa" nadawanej niekiedy potomkom Salmoneusa . tańczenie.kąpiel należała również do obrzędów oczyszczających po menstruacji lub porodzie i jest rzeczą prawdopodobną. Akrizjosa z Projtosem.podrzucanie kamieni w skrzyni. musiała być zrobiona z olchy. że koryncki kult słońca został przeniesiony do Salmonii. Asztarte. że zaklinanie deszczu było pierwotnie prerogatywą kobiet . przytwierdzano zazwyczaj do kultowego posągu bogini-krowy Hery. Obawiając się. Imię jej jest prawdopodobnie przedhelleńskie. na przykład u Hererów i Damarów . który zaprzęgnie dzika i lwa do . 3. Antigonosa zaczęto uważać za zbrodniarza dopiero wtedy. 198 68.1) zdają się świadczyć o tym.4-69. kiedy Tyryjczyków uciskali ich sąsiedzi Sydończycy. bicie w tarcze albo kręcenie warkotek. Spór Peliasa z Neleusem. Rogi ołtarza.28 itd. których trzymała się Sidero. Pelias był bodajże achajskim najeźdźcą. i równocześnie nie mogąc zadowolić więcej niż jednegó pretendenta.1. Tyro była boginią-matką Tyryjczyków i Tyrrhenów.6) i argiwski taniec krowy (zob. tak samo jak Skamander (zob.).c 4. Eteoklesa z Polinejkesem. 56. 73a i 106b). w której Tyro porzuciła bliźnięta na rzece Enipeus. że odda Alkestis temu. Poprzednie uwiedzenie 'I#ro przez Syzyfa świadczyłoby o tym. Czasami zaś nazywano ich "synami Posejdona" ze względu na ich sławę jako ludzi morza. Krzywdy doznane od Sidero przypominają stosunek Dirke do Antiope mit bardzo podobny (zob. kiedy królowa pozwoliła mu występować w roli swego zastępcy (zob. albo Tyrsenów.ale z czasem przeszło w ręce świętego króla. i być może również Tiryntian. że Enipeus. Io. O rękę Alkestis. Sita Danaid (zob.3). 4). w której Rea Sylwia porzuciła Romulusa i Remusa na Z#brze. 69 ALKESTIS a. 76b). że odmowa może wywołać kłopoty politycznej natury. 60. Antiope przez swe małżeństwo była również spowinowacona z Syzyfem (zob. który siłą zreorganizował kult eolskiej bogini w południowej Tesalii. gdy centralna władza Achajów zabroniła odgrywania roli Zeusa (zob. 69. Woda rzeczna podobno posiada właściwości za#ładniania kąpiących się w niej oblubienic . lecz język grecki zawdzięcza mu słowo tyrsis ("miasto otoczone murami").2). podobnie jak skrzynia. bywał wzywany. starało się wielu królów i książąt. Atreusa z Tyestesem i innych podobnych par królewskich jest prawdopodobnie reminiscencją załamania się systemu w którym król i jego zastępca panowali na przemian przez czterdzieści dziewięć lub pięćdziesiąt miesięcy (zob. najpiękniejszej z córek Peliasa. Skrzynia. i być może początkowo kojarzyły się z okresem. 45.

Hymn do Apollina. Apollodoros. scholia do Alkestis Eurypidesa. że życie sprawia im jeszcze wiele przyjemności i że jak każdy inny człowiek powinien zadowolić się losem. 2. Niektórzy podają inną wersję.3 199 Admetos pośpieszył do swoich starych rodziców. i zawołała: "Wracaj na ziemię!"2 e. Natychmiast złożono zaniedbane ofiary. Oboje stanowczo odmówili twierdząc. . Wówczas Alkestis z miłości do Admetosa zażyła trucizny i duch jej zstąpił do Tartaru. III. Alkestis dobrowolnie zgodziła się żająć jego miejsce. d.odpowiedział Apollo.3 1. że źle się dzieje. cofnął się przerażony. Jednak niespodziewanie zjawił się Herak#es z nową pałką z dzikiej oliwki i ją uratował. a gdy ten uciekł. by udał się do Tartaru.10. Fabulae. I. i oto Admetos powoził rydwanem zaprzężonym w dziką parę po torze wyścigowym w Jolkos. zostanie on oszczędzony pod warunkiem.Czy obchodziłem się z tobą z szacunkiem należnym twojej boskości? . . że Hades osobiście przybył po Admetosa. Kiedy dowiedział się o tym Admetos. Fatalny dzień nadszedł wcześniej. Fulgencjusz. z miłości. Twierdzą mianowicie. by podarowali mu dogasający ogarek ich żywota. kiedy żona umiera za męża. dlaczego Admetos nie złożył tradycyjnych ofiar Artemidzie przed poślubieniem Alkestis. namaszczony wonnymi olejkami i uwieńczony kwiatami wkroczył owej nocy do małżeńskiej komnaty. który mu przypadł. c. Herakles przyszedł mu z pomocą oswoiwszy dzikie zwierzęta.Uczynię to chętnie . że jeden z członków rodziny dobrowolnie. Pewnego ranka przyleciał do pałacu Hermes wzywając go. 69. Cały dwór był zakłopotany. wezwał Apollina.4. Apollodoros.9.Ja zaś okazałem wdzięczność powodując. Admetos wybiegł wzywając Apollina. . 50.27. 3. Nie wiadomo. w każdym razie bogini nie zwlekała z karą. Kallimach.15. i zapytał: .ciągnął Admetos.Wobec tego proszę cię o ostatnią przysługę . objął staruszków za kolana i po kolei błagał. niż Admetos się spodziewał. Na jego łożu małżeńskim oczekiwała go nie piękna oblubienica. odda za niego życie.swego rydwanu i przejedzie tor wyścigowy. Apollo uzyskał dla Admetosa trochę czasu upijając Trzy Parki i w ten sposób opóźniając złowieszcze przecięcie nici żywota. Eurypides.l b. 47-54. . .Zaiste . który łaskawie wstawił się za nim u Artemidy.1. Persefona jednak uważała.c-69. Hyginus. Alkestis. że wszystkie twoje owce rodziły bliźniacze jagziięta.Pomóż mi zdobyć Alkestis umożliwiając spełnienie warunków Peliasa. że gdy nadejdzie dzień śmierci Admetosa. wszystko odbyło się jak należy i Apollo uzyskał nawet od Artemidy obietnicę.odpowiedział Apollo. którego Zeus oddał mu na jeden rok #r##ę jako pasterza. lecz kłębowisko syczących węży. król Feraj. Kiedy Admetos podniecony winem. 2.

1) i Poliksenie (zob.e 70 ATAMAS a. Dowiedziawszy się od służby pałacowej o rywalce.106b). b. którego pierwotne znaczenie jest równie niejasne. Atamas jednak z trudem znosił pogardę Nefele i gdy zakochał się w Ino. tak jak w końcu ułożyli się Projtos i Akrizjos w Argos (zob. Hera stanęła po jej stronie i ślubowała: "Wieczna moja zemsta spadnie na Atamasa i jego ród. 200 70. sprowadził ją w tajemnicy do swego pałacu u stóp góry Lafystion. Wprzęgnięcie lwa i dzika do jednego rydwanu stanowi wątek mitu tebańskiego (zob.a . Na rozkaz Hery poślubił Nefele.1. wywodzi się z indoeuropejskiego zwyczaju zabraniającego wdowom powtórnie wychodzić za mąż. 73a).106a). W drugiej wersji .70. widmo stworzone przez Zeusa na podobieństwo swej małżonki. córce Kadmosa. który krążył niepocieszony po Olimpie.3). sati stało się mniej atrakcyjne (zob. króla Lapitów. 64. Chodziło mianowicie o to. Z chwilą gdy zakaz ten przestał być ściśle przestrzegany. rozgziiewana Nefele ruszyła na Olimp i poskarżyła się Herze. Hellenowie starali się więc przebłagać ją ofiarami weselnymi i procesjami z pochodniami. że została obrażona.2). na etruskich wazach . gdzie urodziła mu Learchosa i Melikertesa. Mieszkańcy Beocji bardziej jednak bali się Atamasa niż Hery i nie chcieli usłuchać Nefele. oraz córkę Helle. 52. syn Eola. Dzika oliwka służyła w Grecji do przepędzania złych mocy (zob.3). w których obnoszono dziewiczy głóg. Patriarchalny obyczaj sati (ofiarowanie się wdowy na stosie pogrzebowym męża). na tej podstawie.stale występują. podobnie jak brzoza w Italii i północnej Europie (zob. publicznie powtórzyła ślub Hery i zażądała śmierci Atamasa.a wyrocznia prawdopodobnie proponowała pokojowe załatwienie tradycyjnej rywalizacji między świętym królem i jego zastępcą. brat Syzyfa i Salmoneusa. Nefele wróciła na górę Lafystion. 103d). a nie żeby zachowali je w całości i rządzili na przemian. Nefele urodziła Atamasowi dwóch synów. kiedy chciał oszukać Iksjona. Artemida sprzeciwiała się monogamicznym małżeństwom. Lew i dzik były zwierzęcymi symbolami pierwszej i drugiej połowy świętego roku . Friksosa i Leukona. 3. 119. 168k). Atamas. 2.ofiary zakazuje Herakles i on zostaje wykonawcą woli Zeusa. panował w Beocji. w którym kobiety kojarzyły się rozpustnie z mężczyznami nie należącymi do ich klanu. 106. ponieważ należała do przedhelleńskiego kultu. Persefona reprezentuje matriarchalny punkt widzenia. by podzielili królestwo na dwie połowy i rządzili równocześnie. potwierdzony tutaj i w mitach o Ewadne (zob. łbami zwróceni ku sobie." c. 74a). jak to zrobili Eteokles i Polinejkes w Tebach (zob. Okrążenie toru w rydwanie dowodziło królewskości (zob. że w swoir# czasie przełamał bramy piekła i ocalił Tezeusza (zob. to znaczy etyki patriarchalnej. W pierwszej wersji mitu Persefona nie przyjmuje ofiary Alkestis. kobiety zaś przywiązane były .

która teraz je namówiła. Beotowie. którą nosił Friksos. d.e. która obecnie ku jej ćzci zwie się Hellespontem. po czym rozszarpał drżące jeszcze ciało. kiedy Argonauci po nie wyruszyli. a o złotym runie tego barana głośno było w następnym pokoleniu. . by wysuszyły ziarno siewne w tajemnicy przed mężami. gdyby nie nagłe pojawienie się złotego skrzydlatego barana. a ten chwycił łuk i z okrzykiem: "Spójrzcie. nieślubnego syna Zeusa i jej siostry Semele.j 201 Zeusowi Zbawcy. że . płacząc głośno. zaprowadził Friksosa na szczyt góry i już miał podciąć mu gardło. f. straciła równowagę i spadła do cieśniny między Europą i Azją. który przypadkowo znalazł się w pobliżu. Friksos był przystojnym młodzieńcem. przebywającego w pałacu w przebraniu dziewczynki. złożył tam barana w ofierze 70. biały jeleń! Cofnijcie się. Atamas pośle ludzi do wyroczni delfickiej. w którym kochała się jego ciotka Biadike. . do Ino. a niektórzy mówią. Jedynie ponowna interwencja Heraklesa uratowała mu życie. gdyby nie dziecię Dionizos. pochwalili mądry wybór Apollina i domagali się. że usiłował ją zgwałcić. Nie uniknęłaby jednak zemsty Atamasa. swego młodszego syna. Ino chwyciła Melikertesa. gdy Herakles. trafię go strzałą!". Przedtem już przekupiła posłańców Atamasa. którzy dali wiarę opowieści Biadike. . Przerażeni cudem na górze Lafystion posłańcy Atamasa wyznali. Friksos natomiast dotarł szczęśliwie do Kolchidy. że kiedy nadejdzie pora kiełkowania.Weź mnie ze sobą! . Friksos posadził ją za sobą i baran poleciał na wschód.Siądź na moim grzbiecie! . ku Kolchidzie.Nie pozostawiaj mnie na łaśce ojca! e. by źapytali o przyczynę. Ino przewidziała. Nefele ponownie zażądała. lecz również dlatego. by przynieśli fałszywą odpowiedź. gdzie Helios trzyma w stajniach swe konie. a nie ukaże się ani jedno źdźbło. Hera jednak zła była na Atamasa nie tylko ze względu na Nefele. jeśli syn Nefele. Friksos. i uciekła. oskarżyła go. wycelował w Learchosa. zostanie złożony w ofierze Zeusowi na górze Lafystion. że pomagał Ino ukxywać młodziutkiego Dionizosa. i na głowie jego umieszczono ofiarną wstążkę. Teraz wyszły na jaw knowania Ino i Biadike. którego Hermes przysłał na polecenie Hery. urodzaj wróci. Kiedy pozostał głuchy na jej zaloty.70. wyrwał mu z ręki kamienny nóż ofiarny i zawołał: "Mój ojciec Zeus gardzi ofiarami ludzkimi ! '' Friksos jednak zginąłby mimo wstawiennictwa. Atamas. by Atamas oddał życie. by Friksos oddał życie i odkupił swe grzechy.błagała Helle.i . że samego Zeusa. że Ino przekupiła ich każąc przywieźć fałszywą odpowiedź z Delf. Helle jednak bardzo szybko dostała zawrotu głowy. g. tak aby zboże nie obrodziło. Do rowadziła więc Atamasa do obłędu. które go na pewien . a mianowicie.zawołał baran i Friksos posłuchał. żona Kreteusa. h.

1. Jest jeszcze inna wersja tej opowieści. Inni jeszcze twierdzą. niewolnicę. skoczyła do wody i została nieśmiertelna.czas oślepiło. Atamas wygnany z Beocji i bezdzietny. rozszarpała go zęba i i ubrana w same tylko skóry wyruszyła w długą wędrówkę po górze Parnas. Atamas poślubił Temisto.bełkotała . jest natomiast mowa o tym. domyślając się zamiarów Temisto. a siebie w tryka i sparzył się z nią na wyspie Krumissa. Haliartosa i Koroneę. on zaś i jego wygłodniali towarzysze zjedli porzucone mięso.przygotuj dwie białe szaty dla moich synów i dwie szaty żałobne dla dzieci mojej nieszczęsnej poprzedniczki. że Ino żyje. że została rozszarpana przez dzikie zwierzęta. Atamas zaś zamiast Ino zaczął chłostać kozę. Wtedy właśnie dowiedział się z przerażeniem. ale Ino#uciekła z Melikertesem. białe szaty dała swoim dzieciom. Zobaczywszy ślady krwi na podartej tunice. Również syna jej Melikertesa deifikował jako boga Palajmona i odesłał go na grzbiecie delfina na Przesmyk# Koryncki. zamknął w pokojach dziecinnych. Potem poślubił Temisto i założył nową rodzinę. który mu pozostał. Przypomniał sobie wówczas słowa wyroczni i zaadoptowawszy swych korynckich bratanków w dz-ugim pokoleniu." Wędrując bez celu na północ. Atamas doszedł do wniosku. wybrała się na polowanie i nie wróciła. matko? . natomiast stroje żałobne dzieciom rywalki. zachorował i zmarł. Ino uciekła na Skałę Moluryjską. piastunko . Zeus jednak pamiętając o tym. Ino. . Skała ta cieszyła się później złą sławą. . oszczędzić natomiast dwoje pozostałych. że Ino zaopiekowała się Dionizosem. zwrócił się do wyroczni delfickiej. że nie wie. kiedy się o tym dowiedział. kraj zaś nazwał Atamanią. Kiedy skończyła się żałoba. "Proszę cię. gdzie ma się osiedlić. żona Atamasa. Tak oto zginęły bliźnięta Temisto. Do dziś jeszcze odbywają się co cztery lata Igrzyska Istmijskie ustanowione ku j#go czci przez Syzyfa. nie mając co jeść i pić. Ino jednak. a Temisto powiedział: "Mamy śliczną piastunkę. Natychmiast po nią posłał. Wilki na jego widok uciekły. gdy wtem nadbiegła ich matka ogarnięta bachicznym szałem prowadząc za rogi złotego barana. kim jest Ino.Spójrzcie .l j. Poszła wówczas do pokojów dziecinnych udając. że pewnego dnia. że Friksos i Helle byli dziećmi. Następnego dnia Temisto kazała strażnikom włamać się do królewskich pokojów dziecinnych i zabić bliźnięta ubrane w stroje żałobne. Jutro je włożą." k. Pewnego dnia chodzili po lesie.oto syn waszej kuzynki Teofane. które nazwał Alos. jedyny syn. które Nefele urodziła Iksjonowi. Udusiła rysia. ponieważ dziki Skiron zrzucał z niej obcych przybyszów. spotkał sforę wilków pożexających owce na opuszczonej dolinie tesalskiej.A co się stało z zalotnikami.zapytała mała Helle. lecz zamienił ją w boginię Leukoteę. czy to dla upamiętnienia swych wędrówek. ćzy też swej służki Alos. Odpowiedź wyroczni brzmiała: "Tam gdzie dzikie zwierzęta dadzą ci posiłek. po przyjściu na świat Learchosa i Melikertesa. . ponieważ Leukon. Miała zbyt wielu zalotników i Posejdon za karę zamienił ją w owcę. Strzałą zabił Learchosa wziąwszy go za jelenia. W istocie jednak napadnięta przez ry ia uległa nagłemu szałowi bachicznemu. Nie ma w niej wzmtanki o ślubie Atamasa z Nefele. którą przywiozłem z ostatniej wyprawy na górę Kitajron. by powiedziała. skąd skoczyła do morza i utonęła. i. która w rok potem urodziła mu bliźnięta. założył miasto.powiedziała do niej ." Służące wkrótce wyprowadziły Temisto z błędu. Atamas zaś oszalał. Ino. nie zesłał jej ducha do Tartaru.

1. uratował Atamasa w chwili. kapłan zaś i widzowie białe. Szaty żałobne dla dzieci skazanych na śmierć dowodzily. podobnie jak jego poprzednik Iksjon (zob.i przez całą noc wyją za Teofane. rówzioległym micie kanaanickim. potem barana. Więcej już pytań nie zadawajcie.34. scholia do Iliady Homera. Konflikt między żonami rywalkami. Pauzaniasz.3 i 111. fragmenty Atamasa Sofoklesa. W micie tym imię Atamasa powiązane jest z Atamanią.70.1. 81g). IX.3. II. skłania do przypuszczenia. I ). Fabulae. był prawdopodobnie konfliktem między wczesnymi jońskimi osadnikami w Beocji. Fabulae.35. Stefan z Bizancjum pod hasłem "Athamania". że w pierwotnej wersji Atamas. Etymologicum magnum. Hyginus. Helios. Dionysiaka. gdy miano go złożyć w ofierze za grzechy. król eolski. Wydaje się bardziej prawdopodobne. Najważniejsza osoba z tego rejonu wspinała się na szczyt góry ubrana w białe skóry owcze (Dikearchos. Eustatios o tym samym. Owidiusz. II. że kapłanki wysuszywszy zboże siewne udaremniły próbę przekształcenia rolniczych obrzędów jońskiej bogini Ino w obrzędy eolskiego boga gromu i jego żony Nefele.34. Herodot. X.86.. I.8).8. l Ola-g) oraz Filonome i Tenesa (zob. Miłość Biadike do Friksosa przypomina opowieść o Józefie i żonie Putyfara. Kiedy staniecie na miejscu. kiedy to według kolejności Zodiaku Baran zbliżał się do zenitu. 7 203 I. który przybył na Kolchidę z Orchomenos. VI1.3. Ofiary z barana dla Zeusa na szczycie góry Pelion w pobliżu Lafystion składano w kwietniu. gdzie panuje syn Ajetesa. m. Friksos wykonał dziwne polecenie matki i zawiesił złote runo w świątyni Aresa na Kolchidzie.148. początkowo chłopca w owczym runie. Wiele lat później syn jego Presbon lub Kyt#soros.odpowiedziała Ino . 2.Przemienili się w wilki . tam zaś strzegł go smok. 68.7. 2 i 4. 70.161g).20.11. 75a). 70. 4-5 i 23. IV. a mianowicie bogini żniwnego księżyca. 3.1 ) i brat Salmoneus (zob. że Nefele ("chmura") była darem Hery dla Atamasa i że została stworzona jako wizerunek bogini. Przemiany. .1 i nast.2 1. tylko siądźcie na grzbiecie tej owcy i ruszajcie do królestwa Kolchidy.. Twierdzenie.czyli: "król poświęcony żniwiarzowi na górze". i eolskimi najeźdźcami pasterskimi. Wygląda na to.3. Hyginus. Odbywało się to podczas noworocznych obrzędów zaklinania deszczu. fragment Ólno Eurypidesa. 63. oraz że po ślubie z Temisto (która w Eurypidesowej wersji mitu jest rywalką Ino) odgrywała ona rolę żony boga gromu. które pasterze celebrowali w dniu wiosennego przesilenia. które podobno założył w puszczy tesalskiej.4. Astronomia. Kreteis i Peleusa (zob. sam przedstawiał boga gromu. obrzęd zaś przetrwał w pozorowanej ofierze starego człowieka w czarnej masce owcy (zob. że ofiara nosiła czarne runo. I. miastem.10) i jego zmartwychwstania.480-541. Ino i Nefele. Nonnus. Apollodoros.197. 2. Pauzaniasz.44. VI1. złóżcie owcę w ofierze Aresowi. że powstało ono z połączenia ath ("wysoki") i amaein ("żąć zboże") . IX.5 i 88. Mit o Atamasie i Friksosie jest reminiscencją składanej co roku na górskim szczycie ofiary z króla albo jego zastępcy. Bardzo podobna jest też historia Antei i Bellerofonta (zob. którzy przyjęli kult bogini zboża Ino. Fedry i Hippolitosa (zob.

innymi słowy. jest kanaanickim "Heraklesem Melkartem" ("obrońcą miasta"). I.b 8. IX. 6. Fragmenty.170y). Atamas zaś ma ku jej czci imię rolnicze. 30. Pauzaniasz.156.12) Ino nosi imię Gorgopis ("mająca ponure oblicze") .265) i łączyło go z Koryntem przeciw interweniującym miastom Atenom i Tebom. i dowiodła swej identyczności z potrójną muzą buszując po górze Parnas. Ino-Leukotea ukazuje się Odyseuszowi jako mewa i ratuje go przed utonięciem (zob. gdzie znajdowało się "Pole Atamasa" (Stefan z Bizancjum pod hasłem "Akrefia". które podobno ogarnął szał bachiczny na górze Lafystion (scholia do Aleksandry Likofrona.230. 21 ). podobnie jak Molochowi w Jerozolimie (Księga Kapłańska. który jako nowo narodzony król słoneczny przybywa na grzbiecie delfina do Przesmyku i którego śmierć po czteroletnim panowaniu obchodzono na istmijskich igrzyskach pogrzebowych. Szał Nefele na górze pizypomina obłęd córek Minyasa. Dopiero kiedy Zeus został bogiem jasnego nieba i uzurpował sobie słoneczne atrybuty bogini. Atamas miał silne powiązania z Koryntem. w którym Zeus wstępował do nieba" . 5. Kilku jego synom przypisuje się również założenie miast beockich. gdy oszalały Atamas uważa Ino za kozę. Przypomina się obrzędowy kult Akteona. jońscy rolnicy załatwili korzystnie swe spory religijne z pasterzami eolskimi. gdy Learchosa bierze za jelenia. Skała Moluryjska była widocznie miejscem. Obie są również boginiami morskimi. parasol zaś miał osłabić upadek (źo#b.71. Pierwszy mitograf watykański powiada. W jednej wersji mitu (Hippiasz.8.bardziej właściwe byłoby tu określenie "paraluna" . 21 i 1 Księga Królewska. . z którego ku czci bogini księżyca Ateny lub Ino wrzucano do morza króla albo jego zastępcę. pr#edstawia on conocne zachodzene księżyca i równocześnie rezygnację z kultu księżycowego Helle na rzecz kultu słonecznego Zeusa.3. Imię jej ("ta. Zaionięcie Helle jest paralelą do losu Ino.3 i 98. 98. 92. że było to. że plemię Atamasa wyemigrowało # z beockich gór Lafystion i Atamania na tesalskie góry Lafystios i Atamania. jak to zostało odnotowane w cyklu heraklejskim (zob. młodszy syn Ino. Bardziej prawdopodobne wydaje się tłumaczenie. zabija go i rozszarpuje (zob. Obie są boginiami księżyca i mit ma dwuznaczny charakter. która czyni człowieka krzepkim") sugeruje ityfalliczne orgie i szybkie rośnięcie zboża. runo stało się ziote.3). Dziki Skiron zaś zrzucający podróżników ze skały imię swe zawdzięcza białemu parasolowi . 22. runo miało kolor czarny (Simonides Fragmenty.1237). 7).121d). i podobno założył miasto Akrefia na wschód od jeziora Kopais. Zeusowi przypisuje się deifikację Ino w nagrodę za opiekę nad Dionizosem. co dawałoby mu władzę nad Równiną Kopajską i górą Lafystion (scholia do Apoloniusza z Rodos. XVIII.runo.ale wtedy gdy sprowadzał burze. Mit ten jest jednak mieszaniną rozmaitych wczesnych elementów kultowych. 204 70.1).był to tytuł Ateny. 7. imieniem Helle nazwano połączenie dwóch mórz. "Białą Boginią". czyli Molochem.24. który został Dionizosem Jagnięciem (zob.2).4.6. XI. co stało się źródłem święta Agrionii w Orchomenos. Hellanikos o Apoloniuszu z Rodos. 9.noszonemu w procesji Ateny. Melikertesowi składano dzieci w ofierze na wyspie Tenedos i przypuszczalnie w Koryncie (zob. Obrzędowy kult Zagreusa. III. Wiarygodna jest wersja przedstawiająca go jako króla Orchomenós i syna Minyasa.7). a nie odwrotnie. królestwem swego brata Syzyfa.1). 89. przychodzi na myśl. Rokrocznie przed zimowymi siewami składano jej w krwawej ofierze chłopców. Ino była Leukoteą. Melikertes.

lub też że Glaukos jest imieniem nadanym Melikertesowi po śmierci. Natura zwierząt.3 ' . Lajosie (zob. Afrodyta się rozzłościła i poskarżyła Zeusowi. VI. powodując wiele śmiertelnych wypa#ków. lOlg). 250 i 273.8.130b) dowodziłyby. l. urządzonymi przez Jazona na morskim brzegtx w Jolkos. którego zabił Pelops.3. Owidiusz. napoiła nocą konie u poświęconego jej źródła i pozwoliła im się paść rosnącymi na brzegu ziołami zwanymi hippomanes. iż karmi swe kobyły mięsem ludzkim. i do Fenicjanek. Podczas noworocznych obrzędów w Babilonie. scholia do Orestesa Eurypidesa. 2. Ibid. Kiedy Zeus pozwolił jej wymierzyć Glaukosowi taką karę. jaką będzie uważała za właściwą. śynu Atamasa. FabWae. XV. IX. a nie w Jolkos.a. Mity o Likurgu (zob.130. że przedhelleński święty król po zakończeniu panowania był rozszarpywany na kawałki przez kobiety przebrane za klacze. Apollodoros.163. Ojnomausie (zob. 27e) i Diomedesie (zob. 318.25.71 KLACZE GLAUKOSA . W czasach helleńskich obrzęd ten zastąpiono wleczeniem na śmierć króla przywiązanego do ogonów czwórki koni zaprzężonej do rydwanu. Glaukos. Pauzaniasz. jeszcze inni zaś. przewróciły rydwan. 557.2 b.1). . wlokły przez cały stadion. Ledwie zaprzągł Glaukos kobyły do rydt#vanu.72.109j). Atenajos. nadal straszy na Przesmyku Korynckim. Straszy on na stadionie w Olimpii.9. że Glaukos do tego stopnia się rozzuchwalił. że zdarzyło się to w Potniaj. V1.1. Homer. Innym jeszcze postrachem koni jest duch# Myrtilosa. ojciec Bellerofonta.s. Pauzaniasz.4) i innych.b 205 1.105d). V1.Hektorze (zob. 296-297. Abderosie (zob.20. I1. Elian. zaplątanego w lejce.1. po czyn. że dzięki temu będą bardziej rącze od innych koni na wyścigach rydwanów. i zabawia się płoszeniem koni podczas Igrzysk Istmijskich. 3. natychmiast poniosły. Strabon. mieszkał w Potniaj w pobliżu Teb. Do lejc przywiązywano prawdopodobnie kukłę przedstawiającą woźnicę. 1131. gdzie Glaukos uczył się u swego ojca Syzyfa sztuki powożenia rydwanem. ćzyli "Postrach Koni". Duch Glaukosa zwany Taraksippos. Zrobiła to tuż przed igrzyskami pogrzebowymi ku czci Peliasa.24. Hyginus.154. pożarły go żywcem. by uniknąć śmierci. Myślał. stanowiących główny przedmiot jego zainteresowań. VII. Iliada.l Niektórzy jednak utrzymują. jego zaś. że Glaukos skoczył do morza z żałości po Melikertesie. jak się to dzieje w micie o Hippolitosie (zob.20. 71. wypuszczano na ulice rydwan zaprzężony w czwórkę nieokiełznanych koni symbolizujących chaos panujący na świecie w okresie bezkrólewia. Zlekceważył nakazy Afrodyty i nie pozwalał rozmnażać się swym kobyłom. syn Syzyfa i Merope. 73. u woźnice rydwanów składają mu ofiary.2. że bóg słońca Marduk wcielony w króla walczy w piekle z potworem morskim Tiamat (zob. 3). kiedy uważano.

który nigdy nie spał i nie dopuszczał do siebie nikogo.72. Był to fenicki tytuł króla Koryntu pojawiającego się teoretycznie co roku jako nowo narodzony król. Zlekceważenie Afrodyty i uniemożliwienie klaczom wydawania na świat potomstwa wskazywałoby na patriarchalną próbę zakazania erotycznych uroczystości ku czci Potniaj "potężnych". pierwszym. niczego Fylakos tak nie cenił jak swe trzody.l b. kto spróbuje ukraść trzodę.b. że każdy. to króla podczas jednodniowego zgonu zastępował. ale przedtem musi odsiedzieć . otrzyma ją w prezencie. Ponadto Apollo. jak i w łóżku. 72 MELAMPOS a. wnuk Kreteusa.e zalotników ubiegało się o jej rękę. nauczył go prorokowania z wnętrzności zwierząt ofiarnych. 2. który wypędzi trzody króla Fylakosa z Fylake. Jego ukochany brat Bias zakochał się w kuzynce Pero. "strażnik miasta"). c. w którym inscenizowano katastrofę rydwanu starego króla lub interrexa przez wyjęcie lonów z osi kół (zob. a mianowicie triady księżycowej.9). Statua odwracała uwagę koni nie obznajmionych ze stadionem w chwili. zamieszkiwał Pylos w Messenii i był pierwszym śmiertelnikiem. ojciec Pero. który otrzymał dar wieszczenia. 5 i 87. ?0. który praktykował sztukę leczenia. Melampos Minyjski. i pierwszym. Strzegł ich osobiście . który wybudował świątynię Dionizosowi w Grecji. 7) z dorocznymi edyktami.podobnie jak w micie o Faetonie (zob. uszy jego bowiem lizał wdzięczny miot młodych węży uratowanych przezeń od śmierci z rąk służby. którego o świcie dnia następnego wleczono za rydwanem . że Neleus. Ifiklosem. rodziców węży Melampos nabożnie pochował. 2). 42. który mieszał wino z wodą. po zakończeniu panowania zaś zrzucano go do morza. Glaukos nie tylko pada ofiarą katastrofy rydwanu. 3. mając u boku psa. przybywał na grzbiecie delfina (zob.2) i Hippolitosie (zob. gdy woźnica usiłował skrócić drogę i wejść na wewnętrzny tor.101.Jeśli obrzęd babiloński wywodził się z tego samego źródła co obrzęd grecki. Glaukos ("szarozielony") był zapewne w jednym znaczeniu przedstawicielem minojskim wysłanym na Przesmyk (zob.2 Tak więc doszło do jego wiadomości. zarówno na tronie. Otóż Melampos rozumiał język ptaków. pierwszym. obiecał ją temu. w innym natomiast Melikertesem (Melkart. 90. Taraksippos był prawdopodobnie archaicznym posągiem królewskim zaznaczającym pierwszy zakręt toru wyścigowego. Mit o Glaukosie jest niezwykły. Poza synem jedynakiem. którego spotkałpewnego dnia nad brzegami Alfejosu. chłopiec-interrex. po czym król wracał na tron. Było to jednak również miejsce. l#lu jednak 206 72.109j). 4. lecz ponadto znstaje pożarty przez konie.

a my zbieraliśmy należną nam dań. błagam cię. Melampos zgodził się na ten warunek. . wymieszać ją z wodą i poić nią Ifiklosa przez dziesięć dni. Melampos zażądał trzody. A gdy w zapowiedzianym czasie belka spadła zabijając jedną z kobiet pomagających wynosić łóżko. jeśli nie będziemy marnowali czasu na próżne rozmowy.Masz rację . że ukradły złoto z jej wizerunku w Tirynsie. Wrzasnął z całej siły. prośbę spełnił. . Fylakosie. wdzięcznemu Biasowi.rzekł pierwszy sęp . Poruszony rozpaczą Biasa. Czy to dlatego. . Tego właśnie spodziewał si# Melampos. śmiejąc się co prawda z powodów. gdy Fylakos wałaszył tryki. który ze strachu stał się impotentem. syn Abasa.trzeba 72. ale obrósł korą i tylko koniec trzonka jeszcze jest widoczny.w więzieniu dokładnie jeden rok. zbyt swobodnie sobie poczynając w sprawach miłosnych.Robimy dobre postępy. sam zaś pobiegł uspokoić Ifiklosa. i nie tknąwszy jej oddał swemu bratu. zeskrobać rdzę pozostałą po krwi tryka. zostały ukarane z boskiego nakazu obłędem i krążyły oszalałe po górach jak krowy pokąsane przez gzy. . która urodziła mu trzy córki.Ifiklos był jeszcze dzieckiem i przestraszył się na widok ojca zbliżającego się z okrwawionym nożem. jakie przedstawił Melampos. Jeden z korników pytał zmęczonym głosem: .Dam ci wolność i trzodę . a obudzony Fylakos zerwał się ze słomy i zaprowadził go do więzienia. .Któż poza nami miałby dość sprytu.e. ojcowskiej stolicy. pospołu z Akrizjosem królujący w Argolidzie. Fylakos zdumiał się umiejętnością przewidywania Melamposa.i 207 wyciągnąć nóż.W takim razie po to. że i jego skastruje. Zaczął od ofiarowania Apollinowi dwóch byków. poślubił Steneboję. po czym spalił udźce z tłuszczem pozostawiając mięso przy ołtarzu. że obraziły Dionizosa albo Herę.4 . Fylakos wbił nóż w święte drzewo gruszy. Fylakos zapomniał wyjąć nóż! Wciąż jeszcze tkwi w tym samym miejscu w drzewie. ile jeszcze dni gryzienia mamy przed sobą? Drugi robak z paszczą pełną trocin odpowiedział: . postanowił Melampos wybrać się późną nocą do obory Fylakosa.Kilka lat chyba upłynęło od czasu naszej ostatniej bytności. Projtos. Było to wtedy. Wtedy nadleciały dwa sępy i jeden powiedział do drugiego: . Belka pęknie jutro o świcie.3 g. czy też dlatego. zachowując się bardzo nieprzyzwoicie i napastując podróżników. Spójrz. d. e. ledwie jednak dotknął jakiejś krowy. pies ugryzł go w nogę.72.Bracie.odpowiedział drugi sęp. który też wkrótce spłodził syna imieniem Podarkes.Fylakosie. Lizyppe. a potem Pero. Wieczorem w przeddzień upływu terminu kary Melampos usłyszał rozmowę dwóch korników na końcu belki wpuszczonej w ścianę nad jego głową. przenieś mnie do innej celi! Fylakos.powiedział . by przepisać takie leczenie? f. . Tak więc Melampos mógł teraz wyleczyć Ifiklosa.jeśli wyleczysz mi syna Ifiklosa z impotencji. Bał się widocznie.Pamiętam to doskonale .odrzekł drugi sęp. Melampos natychmiast zawołał: . by wyleczyć Ifiklosa . Ifinoe i Ifianassęniektórzy jednak zwą dwie młodsze Hipponoe i Kyrianassą. które tam oto stoi.

zmarła niedawno) Ifianassę.18.Obiecaj dwadzieścia czerwonych wołów Heliosowi. Apollodoros.5 1. dowiedziawszy się o tym. ale Ifinoe zmarła w drodze. Bakchylides. którzy nie złożyli ofiar.5. Tak się prżeprowadza interesy w niebie i na ziemi: ręka rękę myje. Pero. Diodor z Sycylii. 4. 40-112.Cena zbyt wysoka .12. XI.4 w świętym źródle. Obłęd rozprzestrzenił się na kobiety argiwskie. Niektórzy jednak utrzymują.4. .4. gdzie schx'oniły się w grocie nad rzeką Styks.2. ani jedna kobieta argiwska nie pozostanie w domu. Projtos pospiesznie wezwał Melamposa oświadczając.2. obiecał natychmiast Artemidzie.13. Projtos obiecał Heliosowi dwadzieścia wołów pod warunkiem. Helios zaś. Melampos więc się wycofał.11. w Arkadii.68.Apollodoros. spędził tłum rozhukanych niewiast z gór do Sykionu. przybył do Tirynsu i zaproponował.9. a wówczas wyciągnę cię z opresji. Melampos poślubił Lizyppe. 11. co się dzieje. A wtedy Melampos. II.ostro odciął Projtos. opuściło domy i w szale poszło za trzema córkami Projtosa. Atenajos. Odyseja. IV. . Herodot.s. że przyjmuje warunki. załatwiła sprawę bez trudu. 2. nie . że jego córki oraz ich towarzyszki zostaną wyleczone. 5.O. Bias (którego żona.h. Kiedy Projtos wyraził zgodę. drugą zaś memu bratu Biasowi. scholia do Ód nemejskich Pindara. a ja cię pouczę. Pauzaniasz. Melampos i Bias ponownie ruszyli w drogę i zastali je w Lusoj. X. Melampos mu poradził: . Apollodoros. Widząc. że poda jej imiona królów. IX. Jeśli odmówisz. II.34. Nie odnalazłszy wśród hołoty córek Projtosa. Melampos.48. IV. Diodor z Sycylu.3. by zdjęła klątwę z niewiast argiwskich. co masz powiedzieć.odpowiedział Melampos . IV. Lizyppe i Ifianassa odzyskały zmysły i zostały oczyszczone.45.18. Serwiusz o Sielankach Wergiliusza. . V1. że je wyleczy pod warunkiem. Żadna droga nie była bezpieczna. ponieważ dzikie niewiasty rozszarpywały je na kawałki i pożerały na surowo. Katalog kobiet. oraz scholia.1. że Projtos da mu w nagrodę jedną trzecią swego królestwa.j. Apollodoros. I.choroba się rozprzestrzeniła. Projtos zaś nagrodził ich obu zgodnie z umową. II.28I-297. j. Wiele z nich pozabijało swe dzieci. a owce i bydło ginęły straszliwie. V.68. który wszystko widzi. Artemida. 3. że prawdziwym imieniem Projtosa było Anaksagoras. wspomagany przez Biasa i dobraną kompanię krzepkich młodzieńców. pod warunkiem.1. która niedawno na prośbę Hery zadręczyła na śmierć nimfę Kallisto. po czyzn dokonał obrzędu oczyszczenia kąpiąc je 208 72.3.36. gdzie opuścił je obłęd. Apollodoros.Hezjod. że nakłoni Herę.3.11.72.1-2. i wszystko będzie dobrze. i.5 i VIII.9.IX. k. Epinikia. Homer. wzrosły więc i moje wymagania! Jedną trzecią królestwa masz dać mnie.

132.wzmacniało wiarę w jej skuteczność.16. Frazera.73. wina lub piwa z bluszczu (zob. mającemu na celu przebłaganie jej za zbeszczeszczenie świątyni przez dwoje kochanków. 70. Czarownicy powszechnie utrzymywali. a opowieści o tym. 74. które nastąpiło po wielu stuleciach. Zwyczajowi temu.ptaki te odgrywały poważną rolę w wieszczeniu . 36. 56. z wyjątkiem bardziej dzikich części Grecji. Twierdzenie czarownika. odebrał część Argolidy kanaanickim osiedleńcom. 71a). czyli Io.1 ) i jako Hippolity. bardziej prymitywnych obrzędów i.2). bardziej to prawdopodobne niż podawane niekiedy znaczenie "torba skórzana" . a także od jesiennych igr kultu kozła. i że dzięki temu rozumieli język ptaków i owadów (zob. na przykład. Artemis Tridaria ("trzykrotnie przydzielająca los") wymagała podczas dorocznych orgu żniwnych ofiar z chłopców i dziewcząt. należy odróżnić od tańca gza mającego sprowadzić deszcz. 6) dzika grusza owocująca w maju. którzy nazywali siebie Synami Abasa (semicki wyraz oznaczający "ojca"). Z większym bodaj uporem niż inni bronili kapłani Apollina tego źródła swego daru #vieszczenia. i ustanowili podwójne królestwo. że ich uszy lizały węże. Mit ten w podobny zresztą sposób oparty jest na helleńskim obyczaju kupowania narzeczonej za kradzione bydło (zob. Oficjalne uznanie ekstatycznego kultu wina Dionizosa w Delfach. 61. położyło kres przywiezienie przez Eurypylosa (zob. przywódca Eolów z Pylos. kapłankę Artemidy.5). 3. psychologicznym lekiem na impotencję wywołaną przez strach i zgodna jest z zasadami magu sympatycznej. przy czym głowy ich wieńczono bluszczem i kłosami zboża. Upamiętnione w mitycznej postaci zdobycie przez Eolów sanktuarium bogini w Lusoj położyło kres orgiom dzikich klaczy. Fylakos obraził boginię raniąc drzewo.19. rdza na nożu do kastrowania może być właściwym. Imię Pero tłumaczono "zraniona" lub "upośledzona". a mianowicie boga Melkarta (zob. jak Melampos rozumiał język ptaków i owadów. Koryncie. Wynikałoby z tego. jak się zdaje. miało na celu odciągnięcie ludzi od dawniejszych. 5.5) jest reminiscencją tego samego wydarzenia.1). że metodę leczenia zdradziły mu sępy . 160x) z Troi (Pauzaniasz. uchodzące za wcielenie duchów wieszczych herosów (The Language of Animals J.aluzja do jej władzy nad wiatrami (zob. w które wbito nóż. Apollodoros opisuje drzewo. jako dąb. Słabość Ifiklosa jest bardziej realnej niż mitycznej natury.4 . wtedy bowiem przebierały się za jałówki (zob. który nie sypia. Zdobycie trzody Fylakosa ("strażnika") z psem. 4. podczas której kapłanki księżyca przebierały się za klacze. V11. W Patraj w Achai. ale była to raczej poświęcona Białej Bogini Peloponezu (zob.l.c 209 przez Posejdona (zob. miesiącu przymusowej powściągliwości. la). że Melampos.1). 6.105g i 158p). Libacje ku czci bogini węża w arkadyjskim sanktuarium między Sykionem i Lusoj tłumaczą być może opowieść o śmierci Ifinoe. która oszalała w podobny sposób (zob. Oba imiona są tytułami tej samej bogini w jej postaci niszczycielskiej jako Lamu (zob. 2. 56a). Melanipposa i Komajto.1-3) skrzyni z wizerunkiem Dionizosa. 1. położyło kres kanibalizmowi i morderstwu rytualnemu. są prawdopodobnie pochodzenia . Melampodes ("czarne stopy") to pospolita klasyczna nazwa Egipcjan (zob. "Projtos" jest prawdopodobnie jednym z imion demiurga Ofiona (zob. Jest to aluzja do słabości Ifiklosa.1888). przypomina dziesiątą pracę Heraklesa. Matkąjego córki była Steneboja. "Archeological Review". bogini księżyca jako krowa.R. kiedy rozszarpywały dzieci i zwierzęta pod wpływem miodu. 27. Zgwałcenie Demeter 72. Sparcie i Atenach. której dzikie klacze rozszarpały świętego króla po zakończeniu panowania (zob. Natomiast orgię. 60a).1). stanowiącej główny punkt opowieści.

i umocniło . tam zaś pewien rybak imieniem Diktys schwytał ją w sieć. dowiedziawszy się o stanie Danae. Projtos uciekł na dwór Jobatesa. by zmusić do ucieczki buntowników powstających przeciw domowi królewskiemu. usłyszał w odpowiedzi: "Nie będziesz miał synów. króla Licji. nie miał synów. i z trudem uszedł z życiem. król Argolidy i wnuk Danaosa. zgodzili się podzielić królestwo. gdy wyruszył z Licji. jednakże mimo tych środków ostrożności Zeus nawiedził ją w postaci złotego deszczu i urodziła mu syna imieniem Perseusz. nie chciał uwierzyć. którą puścił na morze. i podejrzewał. że po jego śmierci wystarczyło pokazać należącą ongiś do niego tarczę.2 b. Akrizjos. Projtos miał zostać panem Tirynsu. że najmniejszego z nich nie ruszyłby z miejsca zaprzęg mułów. zapoczątkowane jeszcze w łonie matki." Pragnąc uniknąć tego losu Akrizjos uwięził Danae w lochu o drzwiach z brązu. Akrizjosowi przypadło Argos i okolice. Stoczono krwawą bitwę. kiedy jednak żadna ze stron nie zdobyła przewagi. aczkolwiek niechętnie. w drewnianej skrzyni. i tę uwiódł mu Projtos. Siedmiu potężnych cyklopów zwanych Gasterocheirami. Projtos i Akrizjos. Projtosowi i Akrizjosowi. zamknął ją wraz z Perseuszem.7rocznię.73.c. gdy Projtos uwiódł córkę Akrizjosa. 73 PERSEUSZ a. Midei i wybrzeża Argolidy. Akrizjos. by w końcu powrócić na czele armu licyjskiej. by rządzili na przemian. ponieważ trudnili się murarką. będącym jeszcze niemowlęciem. że to brat jego nawiązał z nią ponownie intymny stosunek. Herajonu (obecnie stanowiącego część Myken). że ojcem dziecka jest Zeus. Poślubił Aglaję i jej synom bliźniakom. zaostrzyły się. zostawił w spadku królestwo nakazując. a nie eolskiego.g a wnuk twój musi cię zabić. Nie śmiejąc jednak zabić własnej córki.3 c. strzeżonym przez złe psy. Tiryns silnymi murami używając głazów tak wielkich. Fale uniosły skrzynię ku wyspie Serifos. Spory ich. towarzyszyło Projtosowi. lecz tylko jedną córkę. 14# Mity #ed#i# 210 73. co zrobić. którego córkę Steneboję lub Anteję poślubił. Danae. Kiedy zapytał w. Abas. by urodził mu się męski potomek.afrykańskiego.l Ponieważ po zakończeniu okresu swego panowania Akrizjos nie chciał ustąpić z tronu. cieszył się tak wielką sławą wojownika. Danae. . który poślubił Aganippe. wspierającej jego roszczenia do tronu.

po czym poleciał na zachód do kraju Hiperborejczyków.s h. Wtedy. Odnalazł więc Perseusz Graje na ich tronach u stóp góry Atlas. magiczna torba.k 211 miejsce pobytu nimf znały jedynie siostry Gorgon. mające jedno wspólne oko i jeden ząb. ale postanowił.nie chciałbym jednak wypaść marnie przy bogatych zalotnikach z kontynentu.odpowiedział natychińiast Polidektes.5 Otóż Gorgona Meduza miała węże zamiast włosów. że każdy. poprosił ich. Steno i Euryale. i oświadczył. króla Polidektesa. i podarowała mu w tym celu doskonale wypolerowaną tarczę. f. gdzie zastał Gorgony śpiące wśród przemokniętych od deszczu ludzi i dzikich zwierząt zamienionych przez Meduzę w kamienie. Od nimf otrzymał Perseusz sandały. Utkwił oczy w odbiciu Meduzy w tarczy. Ukryty za ich plecami. szlachetny Perseuszu? . towarzyszyła Perseuszowi w #ego wyprawie.4 d. rozbił i znalazł w środku Danae i Perseusza jeszcze żywych. wspierany przez poddanych. dopóki nie wyjawią miejsca pobytu nimf stygijskich. by go kupić. córki Pelopsa. gdy jedna siostra przekazywała je drugiej. torbę i hełm. a nie moją matkę. Atena podsłuchała rozmowę w Serifos i jako zaprzysięgły wróg Meduzy.I dodałpochopnie:Nawet głowę Gorgony Meduzy. Wszystkie te przedmioty znajdowały się w pieczy nirnf stygijskich i od nich miał je zabrać Perseusz.wyciągnął na brzeg. ku jego zdumieniu. który.odpowiedział Perseusz . że dopóty nie odda im łupu. gdzie wystawione są wizerunki wszystkich trzech Gorgon. Perseusz nie wiedział. postaram się przynieść ci taki prezent. Pospiesznie włożył głowę Meduzy do torby i uciekł. Pomożesz mi. z jej zwłok wyskoczył skrzydlaty koń Pegaz i rycerz Chryzaor ze złotym mieczem w ręce.Bardziej ucieszyłaby mnie niż najlepszy koń na świecie . jeśli zajdzie potrzeba. kamieniał z przerażenia.g. Zaprowadziła go najpierw do miasta Dejkterion na Samos. jakiego tylko zapragniesz. chciał ją zmusić do małżeństwa. . ale patrzał tylko na jej odbicie. która jej przecież swój straszliwy wygląd zawdzięcźała. Polidektes zebrał swych przyjaciół i udając. bronił Danae przed Polidektesem. i ciemny hełm-niewidka należący do Hadesa.73.powiedział . Zabrał ich do swego brata. by nigdy nie spojrzał prosto w oczy Meduzie. język wywieszony i twarz tak brzydką. którym miał uciąć głowę Meduzie. Ale 73.Niestety . . że ma zamiar starać się o rękę Hippodamei. Atena poprowadziła jego rękę i jednym zamachem sierpa uciął Meduzie głowę. Minęło kilka lat i Perseusz. kto na nią spojrzał. . dorósłszy do wieku męskiego. w której mógłby schować odciętą głowę. by każdy ofiarował po jednym koniu w dowód miłości. że nie zrazi ich do siebie. . Jeśli jednak zamierzasz poślubić Hippodameję.Serifos jest tylko małą wyspą . a chociaż Steno i Euryale. ofiarując mu diamentowy sierp. i w ten sposób nauczyła go odróżniać Meduzę od jej nieśmiertelnych sióstr. Perseuszowi jednak potrzebne były jeszcze skrzydlate sar#dały. że spłodził ich Posejdon z Meduzą w jednej ze świątyń Ateny. trzy podobne łabędziom Graje. Hermes również pomógł Perseuszowi. olbrzymie zęby. i ten wychował Perseusza w swoim domu.nie mam konia ani złota. g. porwał oko i ząb w chwili. e. Potem ostrzegła.

co prawda niechętnie. zostanie ona jego żoną i powróci z nim do Grecji. oświadczająć. Po drodze wrzucił oko i ząb Graj do jeziora Tryton. by łańcuchami przykuł do skały na pożarcie potworowi nagą Andromedę. by coś zjeść.' i. Kiedy Perseusz leciał ku Andromedzie. sam zaś zmył krew ze swych rąk. k. m. z których jeden zabił później Argonautę Mopsosa. Po zachodzie słońca zatrzymał się Perseusz w pobliżu pałacu tytana Atlasa i ukarał go za brak gościnności pokazując mu głowę Meduzy. one zaś. gdzie dotąd jest czczony. w egipskim Chemmis. po czym poleciał dalej. co ją narażało na pośmiewisko. by zasięgnąć pospiesznej rady. wkraczając na czele uzbrojonych kompanów i żądając ręki Andromedy. Wylądował koło nich. W walce. że zarówno ona. jak i jej córka Andromeda piękniejsze są od nereid.obudzone przez swych nowych siostrzeńców. a Zeusowi byka. córka Kasjopei i Kefeusa. Następnego dnia Perseusz zawrócił na wschód i poleciał nad Pustynią Libijską.Perseusz musi zginąć! . a gdy Kefeus zasięgnął rady wyroczni Ammona. na jej widok Atlas zamienił się w górę. Posejdon umieścił wizerunki Kefeusa r Kasjopei wśród gvi#iaźd.73. by spustoszył Filistię. obrażone. mieli oni jednak tak wielką przewagę liczebną. ponieważ zarówno ona. Przedtem jednak wyciągnął z torby głowę Gorgony na wypadek. ale uroczystości przerwał brutalnie Agenor.q potwór się obejrzał. dostrzegł przerażonych Kefeusa i Kasjopeę przyglądających się córce z pobliskiego brzegu. hełm-niewidka pozwolił mu bezpiecznie umknąć na południe. która nie miała na sobie nic poza kilkoma klejnotami.9 Kasjopea przechwalała się.lo 1. etiopskiego króla Joppy. Niewątpliwie wezwała go Kasjopea. Atenie krowę.tego zmuszono i że Agenor ma pierwszeństwo. że ich do. jak i Kefeus natychmiast złamali obietnicę daną Perseuszowi. że jeśli ocali Andromedę. przy czym Kasjopeę ukarano za wiarołomstwo w ten sposób. którego zmylił jego cień na falach morskich. zerwały się i ruszyły za nim w pościg. Kilka kropli krwi Gorgony spadło na piasek pustyni i wylęgły się z nich kłębowiska jadowitych węży. Otrzymawszy obietnicę. Hermes pomagał mu dźwigać ciężką głowę. Atena umieściła potem wizerunek Andromedy .k. gdyby 212 73. Była to Andromeda. która się wywiązała. Perseusz zatrzymał się. Wówczas to zmusili go poddani.ll n. za swego zięcia i ulegając naleganiom Andromedy natychmiast urządzili ślub. że została uwięziona w koszyku odwracającym się w pewnych porach roku dnem do góry. Następnie wzniósł trzy ołtarze i złożył w ofierze Hermesowi cielę. że musiał chwycić głowę Gorgony i zamienić pozostałych dwustu w kamienie.od razu w niej się zakochał. poskarżyły się swemu protektorowi. Perseusz wzbił się ponownie w powietrze. Kefeus i Kasjopea uznali go. Posejdonowi. _ .s j. Okrążając brzeg Filistii w drodze na północ dostrzegł nagą kobietę przykutą łańcuchami do skały morskiej i. brat-bliźniak króla Belosa. Posejdon zesłał potop i morskiego potwora płci żeńskiej. usłyszał.wołała wściekła Kasjopea. i teraz położył ją twarzą do ziemi na podściółce z liści i morskich wodorostów (natychmiast zamieniły się w korale). że jedynym ratunkiem może być złożenie Andromedy potworowi w ofierze. chwycił sierp i dając morderczego nura uciął głowę zbliżającego się potwora. Perseusz położył wielu #rzeciwników.

i zamienił wszystkich w głazy. które nazwał tak. dowiedziawszy się o tym. Powitany gradem obelg. Hermes nimfom stygijskim oddał na przechowanie sandały. Twierdzą mianowicie. torbę i hełm. że Perseusz. pomogła Atena zamordować Meduzę. która obraziła Atenę i przewodziła w bitwie Libijczykom żnad jeziora. Polidektes zabrał głos w tej sprawie i zmusił obu do złożenia uroczystej przysięgi. udał się do Tirynsu. Potem wrócił statkiem do Argos. zaproszony tam na igrzyska pogrzebowe. Nocą uciął jej głowę i pochował ją pod kopcem . a skamieniałe kości potwora wystawione były w samym mieście aż do czasu. tymczasem zaś Polidektes zmarł. W kilka lat później Akrizjos się dowiedział. Perseusz osadził Diktysa na tronie Serifos. wstydząc się panować w Ar- 73. Perseusz pośpiesznie wrócił wraz z Andromedą do Serifos. uciekł do pelazgijskiej Larissy: Tak się jednak złożyło.'z o.w bardziej zaszczytnej konstelacji. Wielce zasmucony Perseusz pochował swego dziadka w wieńczącej miejscowy Akropol świątyni Ateny. że wyjdzie za mąż za Perseusza mimo wiarołomstwa swych rodziców. Udał się więc natychmiast do pałacu. że przywiózł obiecany prezent. potem zaś. Akrizjos. który oczywiście nie nuał w ogóle zamiaru ożenić się z Hippodameją. r.73. że zabił go na miejscu. kiedy pełnił funkcję edyla. ponieważ uparcie obstawała przy tym. kiedy zamordował go Megapentes mszcząc swego ojca. żony i grona cyklopów. Kiedy doszło do rzutu dyskiem. Zamienił się z nim królestwami i Megapentes udał się do Argos. Zamienił więc Projtosa w l#amień i odtąd panował nad całą Argolidą do chwili. Podczas igrzysk pogrzebowych Perseusz rzucił dyskiem i nieumyślnie trafił Akrizjosa w głowę tak.q . ponieważ gdy był spragniony. gdzie Polidektes ucztował ze swymi kompanami.15 s. W Serifos dotąd pokazują ułożone w koło kamienie. gdy Marcus Aemilius Scaurus zabrał je do Rzymu.13 p. po czym pożeglował do Argos w towarzystwie swej matki. że Gorgona Meduza była piękną córką Forkysa. ona zaś umieściła ją na swej egidzie.14 q.ls t. Inni znowu podają zupełnie odmienną wersję całej sprawy. gdzie się dowiedział.t 213 gos. i oświadczył. Perseuszowi. Perseusz umocnił Mideę i założył Mykeny. że tym razem własnoręcznie zgładzi wnuka. wyrósł tam z ziemi grżyb (mykos) i wytrysnął zeń strumień wody. Perseusz zaś panował w Tirynsie i z czasem odzyskał dwie części dawnego królestwa Projtosa. by objąć tron. Potem Perseusz podarował głowę Meduzy Atenie. że już nigdy jeden drugiego nie będzie próbował zabić. sam przy tym odwracając oczy. Ci sami ludzie opowiadają. Wpobliżu Joppy dotąd pokazują ślady po łańcuchach. tak że trafił śmiertelnie Akrizjosa w nog#. ale Projtos już go zagarnął.Tritonis. wyjął głowę Gorgony. Cyklopi wybudowali mury obu miast. że Danae i Perseusz ocaleli. który na czele armii przybył z Argos. gdzie po Projtosie rządził syn jego Megapentes. że Polidektesowi udało się poślubić Danae i że wychował Perseusza w świątyni Ateny. że Danae i Diktys ukryli się w świątyni przed Polidektesem. które król Teutamides urządził dla uczczenia swego zmarłego ojca. brał udział w pięcioboju. Zerwała się jednak burza i okręt Akrizjosa nie mógł wyruszyć z portu. i pożeglował do Serifos postanawiając. wiatr i wola bogów zniosły dysk Perseusza z toru.

740 i nast. XXIV. II. III. 15. O Likofronie. 953.7. Apollodoros. Owidiusz. 12. Owidiusz.4) i Zarah (Księga Rodzaju. IV. 9.16.1-235. II. poślubienie jej zaś oznacza otrzymanie władzy królewskiej.25. .2.1. Każdy z nich walczy o pierwszeństwo w łonie matki. X. cit. II. Kobieta ta jest w każdym przypadku kapłanką księżyca. W mitach celtyckich i palestyńskich. Strabon. 965. VI. podobnie jak Akrizjos i Projtos. Ody. jak też w mitach greckich i łacińskich..11.4-5.27-30). Józef Flawiusz.9-10 i 12.9. Homer. II.106. Iliada.45. córka króla Lira). Farez (zob.3. czyli przez połowę Wielkiego Roku (zob. 2. Owidiusz. 63 i 244. Kopiec ten znajduje się w pobliżu grobu córki Perseusza. Fabulae. Pliniusz. 6.73. IV. Herodot.12. Fabulae. 459-463. Hyginus. Scholia do Orestesa Eurypidesa. Mit o Akrizjosie i Projtosie jest reminiscencją założenia podwójnego królestwa argiwskiego.31. 11. Odypytyjskie. Pindar.4.12. Pauzaniasz. 836. III.5. III. Przemiany.11.91.4.11. W prostszym micie palestyńskim o dziejach Mota i Alejna bliźniaki spierają się o kobietę.4. 1.4. Odtąd król nie umierał podczas każdego letniego przesilenia.111.35.3. Astronomia.159. Apollodoros. 9. scholia do Orestesa Eurypidesa.usypanym z ziemi na rynku w Argos. loc. 1. Owidiusz.l' 1. Apollodoros. Astronomia. Hyginus.236-241.1 i 4. 2. Hyginus.4. która powtórnie wyszła za mąż. Historia naturalna. Strabon. 3. ciemnym duchu roku ubywającego.6. 4. 11. 63. Wojna żydowska. córki Llyra (Kordelia.4.. ustępując tronu na resztę roku swemu bliźniakowi-zastępcy. Orgdzie do Greków. Hyginus. Przemiany. Apollodoros. V1.11. Dwie takie pary bliźniaków występują w Księdze Rodzaju: Ezaw i Jakub (Księga Rodzaju. jak to czynią Akrizjos i Projtos. Tzetzes. Apollodoros. dominuje wcześniejsza teoria o jasnym duchu roku przybywającego i jego następcy bliźniaczym. Astronomia. Klemens Aleksandryjski. II. cit. V. II. VII1. V. Strabon.7. Hyginus.4. Serwiusz o Eneidzie Wergiliusza.2.160. i ich odpowiednicy w micie celtyckim. Fabulae.16. Apollodoros.24-26).2. 11. Pauzaniasz. loc.5 14. IV. Pauzaniasz.2. Apoloniusz z Rodos. Przemiany. II. Apollodoros.11. 13.286. do końca świata pojedynkują się co roku w przeddzień Dnia Majowego o rękę Creiddylado. 16. XXXVIII. Gorgofony. Apollodoros. cit. znanej jako pierwsza wdowa.2. Widocznie królestwo podzielono później na dwie połowy i dwaj królowie rządzili równocześnie przez cały Wielki Rok. II. Przemiany. II. X. Elektra. na przykład Gwyn i Gwythur w Mabinogion.1 ). Pliniusz.. 7.35. Apollodoros.1513 i nast. lecz każdy z nich panował na przemian przez czterdzieści dziewięć lub pięćdziesiąt miesięcy.2. 8.10.4.4. 214 73. Hyginus..780.11.3. Horacy.1. 10. 17. 6-8.1. 64. Apollodoros. Eurypides. Hyginus. 5. Apollodoros. loc. Historia naturalna.1. 21.

a według Księgi Hioba (X. lub jego poprzednika. po czym pada ofiarą zemsty Horusa. jak i w micie o Bellerofoncie (zob. Mit o Danae. 7. "władczynią ludzi".2). Oznaczałoby tó. 33. W babilońskim eposie . W drugiej i prostszej wersji mitu Perseusz walczy z królową libijską. Upadek Knossos około roku 1400 przed Chr.1 ). argiwskiego Ozyrysa. Skrzynia jest łodzią z drzewa akacjowego. Głowa Gorgony stanowi maskę profilaktyczną. węża morskiego Tiamat. 7). jego następca. LI. na białym koniu.12) Rahab była morzem. rozpustną boginią morza. Na tym samym obrazie naga Andromeda. 6) i o ftojo (zob. Oba wyczyny są upamiętnieniem uzurpacji władzy bogini księżyca przez najeźdźców helleńskich i oba stanowią treść malowidła wazowego poświęconego klaczy o głowie Gorgony. Mit ten wchodzi również w skład hebrajskiej mitologu: Izajasz wspomina. Być może w środku znajdowała się para prosiąt.Danae. 5. 6. ósma zaś.3. Ozyrysie. Iżydą. w której Izyda i Horus pływali po delcie Nilu w poszukiwaniu zwłok Ozyrysa. by zapobiec dalszym jej wybrykom. którego następnie składa się w ofierze na rozkaz kapłanki. lecz bez głów (zob. 43. Historia Andromedy została prawdopodobnie wydedukowana z palestyńskiego obrazu przedstawiającego syna-boga. w samych tylko klejnotach. 75b). Z małżeństwa tego przychodzi na świat król nowego roku.dziecięciem Horusem. by ją potem zakopać na rynku w Argos. podobnie jak w Mabinogion. Bela. natomiast Danae uwięziona i rodząca syna w spiżowym lochu jest postacią z popularnego obrazu noworocznego (zob. gdy zabija potwora morskiego Tiamat. Siedem tarcz słonecznych. Ozyrysa.2).element ten pojawia się zarówno w tym micie.5 . że głowa Gorgony została w tym miejscu pokazana Perseuszowi. każda o trzech ramionach. by odstraszyć niewtajemniczonych (zob.9 215 księżyca. Mity o Perseuszu i Bellerofoncie są ściśle powiązane. 23.160. gdzie król Lud chowa je w kamiennej skrzyni w oksfordzkim Carfax jako talizman mający chronić całe królestwo Brytanii. chociaż prosiaki w tym kontekście mogą być eufemizmem zastępującym słowo dzieci. że Jehowa (Marduk) mieczem porąbał Rahab (Księga Izajasza. związki z mitem o Izydzie. którego wydała na świat ścięta Meduza. spowodował. Perseusz. Spory dynastyczne w Argos komplikowało istnienie argiwskiej kolonu w Karii . Perseusz zabił potwora Meduzę dzięki skrzydlatym sandałom. Ucina jej głowę. stoi obok. Zeus zaś zsyła burzliwe deszcze na ziemię . Nazwa Deikterion oznacza. Perseuszu i skrzyni posiada. Klacz ta jest również boginią 73. Wybudowanie Tirynsu i Argos przez siedmiu Gasterocheirów ("miechy z rękami") oraz śmierć Akrizjosa wywodzą się prawdopodobnie z obrazu przedstawiającego miasto otoczone murami. który zabija swego brata bliźniaka. Hellenowie zaś maski te zrywali. Akrizjos zaś zazdrosnym Setem. znajduje się nad miastem. jak się zdaje. Zapłodnienie Danae przez Zeusa w postaci złotego deszczu musi odnosić się do obrzędowych zaślubin słońca i księżyca.9). skrzydlata tarcza słoneczna zabija świętego króla trafiając go w świętą stopę.73. Marduka. 75. że co roku siedmiu zastępców umiera za króla. Można tę opowieść odCzytać również jako alegorię pasterską : dla pasterza greckiego "woda jest złotem". że chwilowo marynarka karyjska należała do najsilniejszych na Morzu Śródziemnym. Zakopanie głowy na rynku świadczyłoby o tym. której symbolem kalendarzowym była Chimera (zob.13 i XXV1. Perseusz . przykuta do skały jest Afrodytą lub Isztar albo Asztarte. 27. Bellerofontowi pomógł zgładzić koszmarną Chimerę skrzydlaty koń. 4. Danae jest jego siostrą-żoną.2). że umieszczono tam święte szczątki w skrzyni zaopatrzonej w profilaktyczną maskę dla odstraszenia municypalnych grabarzy. Podobna opowieść występuje w jednej z wersji mitu o Semele (zob.3). likwidacji systemu matriarchainego i pogwałcenia misteriów bogini Neith (zob. W najwcześniejszej wersji Projtos jest ojcem Perseusza. którą nakładały kapłanki. Jest to zapewne reminiscencja podboju Libu przez Argiwów. Secie i dziecięciu Horusie. Ale nie czeka ona na ratunek: Marduk przykuł ją osobiście po zabiciu jej emanacji. 8.

torby. eskortowany. którego hieroglifem był skszydlaty ptak i tarcza słoneczna. córka Meleagra.e 74 BLIŹNIĘTA-RYWALE a. u króla Testiosa. i poślubił jego córkę Ledę. Ojbalosowi zaś Tyndareusa i Ikariosa. Powiązanie Hermesa z Grajami. którą podobno Herakles uratował od innego potwora morskiego (zob. miał również tytuł "Pterseus". 7). Grecka kolonia założona widocznie pod koniec drugiego tysiąclecia przed Chr. 216 74. a Perseusz został na jego kult nawrócony.2). córka Fylakosa.I). by odstraszyć ciekawskich. która .l Dotąd zwyczaj wymagał. której mąż pierwszy wyskoczył na brzeg. nimfami stygijskimi i z hełmem-niewidką dowodzi. Hermes może dzięki temu opanować wynaleziony przez Parki alfabet drzew.2). matką Perseusza. sierp do ścinania aliabetycznych gałęzi w zagajniku. Herodot podkreśla związki między Danae. i maskę Gorgony.a . W White Goddess (rozdz. Meseńczycy wezwali Perieresa. a nie ścigany przez triadę bogiń w maskach Gorgon. gdy flota grecka dotarła do brzegów Troi. 8. gdzie znajdował się święty gaj Gorgon (zob. 52. Mit o Perseuszu i grzybie jest bardz## ciekawy.o stworzeniu świata ona to właśnie zesłała potop. chociaż niektórzy utrzymują. 61. że te baśniowe elementy są fałszywą interpretacją zupełnie innego obrazu przedstawiającego Hermesa noszącego przyjęte powszechnie skrzydlate sandały i hełm. w Chemmis utożsamiała Perseusza z bogiem Chem. Oko to symbolizuje dar przenikliwości. "niszczyciel". że wyprawa Perseusza do Grai. w którym odbija się twarz Gorgony. że Ikarios (który potem został teściem Odyseusza) stanął po stronie Hippokoona. sierpa i hełmu ciemności oraz pościg Gorgon za nim po ścięciu Meduzy nie mają nic wspól# go z jego sporem ź Akrizjosem. prostsza wersja mitu sugeruje.74. Ikarios natomiast został współkrólem. Asztarte jako bogini morza miała świątynie na całym wybrzeżu palestyńskim. Obu ich jednak wygnał Hippokoon i jego dwunastu synów. kiedy mąż jej zginął pod Tebami. Dają mu również wieszczy ząb. Na. w której może te gałęzie schować. Przeżyła go i była pierwszą wdową. iż był to trujący grzyb Dionizosa. że to on właśnie jest przedmiotem obrazu. Tak właśnie postąpiła Polidora. zęba.13) postuluję. Pomieszano go z Perseuszem być może dlatego. torbę ze skóry żurawia. i libijską inwazją Danaów na Argos. Poszła w jej ślady Marpessa i Kleopatra oraz Euadne. syna Eola. która rzuciła się na gtos pogrzebowy. Druga. Z#ndareus schronił się w Etolii. która powtórnie wyszła za mąż. a #jej nowym mężem został Spartańczyk Ojbalos. 132. podkreślającą w ten sposób tajemnicę otaczającą naukę Hermesa (zob. Gorgofonę. któremu trzy Parki wręczają oko magiczne (zob. Afareusa i Leukipposa.ziemi natomiast widzimy boginię trzymającą zwierciadło. Hermes leci przez niebo do Tartessos. że Hermes. We wstępie do niniejszego poprawionego wydania wspomniano o teorii głoszącej. którym posługuje się Fionn w legendzie irlandzkiej. on zaś poślubił córkę Perseusza. by został ich królem. "Królową Azji". w Troi zaś była Hezjone.z b.137. 9. Kiedy po pięciu pokoleniach wymarła męska linia rodu Polikaona.3 Tyndareus wstąpił na tron spartański po swym ojcu. by żona po śmierci męża popełniała samobójstwo. zdobycie oka. Gorgofona urodziła Perieresowi dwóch synów. jako posłaniec śmierci. podobny temu.

a Idas wyciągnął los. jak to już uczynił ze swoimi licznymi kochankami. która urodziła mu Marpessę. Był jednym z tych. rodząc równocześnie Zeusowi Helenę i Polideukesa.s e. Zwycięz- 74. porwali je i urodziły im one synów. i Hilaejra.e-74. Kuzynowie ich i rywale byli nie mniej do siebie przywiązani. syn Aresa. że Apollo porzuci ją na starość. lecz Zeus ich rozdzielił i orzekł. że Euenos. Leukippos zaś. były zaręczone ze swoimi kuzynami Idasem i Linkeusem. wybrała Idasa. 5 c. Gdy Idas dotarł do Messene. zdążył zasiąść na tronie messeńskim po Perieresie. nazwane zostało miasto Leuktra . W tym czasie jego brat przyrodni. Napad się powiódł. Euenos ruszył w pościg. sam zaś utopił się w rzece Likormas. W Sparcie dotąd pokazują j ego grobowiec. b# rozdzielić tup pomiędzy czterech uczestni- . ale Linkeus miał tak bystry wzrok. Idas pojechał do Etolu i porwał Marpessę z kręgu tańczących. Polideukes zaś jako najlepszy bókser swoich czasów. Idas silniejszy był od Linkeusa.urodziła mu Kastora i Klitajmestrę. poślubił Alkippe. co wywołałó zaciętą zawiść między dwiema parami bliźniaków.4 Tyndareus #doptował Polideukesa i odzyskał tron spartański.ll g. pokonany płacił głową. Afareus. że Marpessa sama dokona wyboru. Pewnego dnia po śmierci Afareusa zawarli układ z Dioskurami i wspólnie wybrali się na grabienie bydła w Arkadii. Dioskurowie.lo f. Pragnąc. chociaż Idas był w istocie synem Posejdona. Apollo spróbował odebrać mu Marpessę. Kastor wsławił się jako żołnierz i poskromiciel koni. i że wkrótce położy mu kres wzywając Euenosa.rządził wraz z nim mając mńiejszy zakres władzy. Obaj otrzymali nagrody na Igrzyskach Olimpijskich. lecz Kastor i Polideukes. który zakochał się w Marpessie. Obawiając się. stali się chlubą Sparty. oświadczył. ale nie mógł dopędzić Idasa i tak się tym przejął. Afareus poślubił swą siostrę przyrodnią Arene. kapłanka Artemidy. Idas i Linkeus należeli do myśliwych kaledońskich i popłynęli na okręcie "Argo" do Kolchidy.i 217 ca miał otrzymać rękę Marpessy. która urodziła mu Idasa i Linkeusa. by z nim współzawodniczył w wyścigu. córki Leukipposa. by stawali z nim do wyścigów rydwanami. kapłanka Ateny. by zachowała dziewictwo. a mianowicie Fojbe. zapraszałwszystkich po kolei zalotników. że brzydzi się tym barbarzyńskim zwyczajem. jak twierdzą Messeńczycy.9 Zanim Apollo zaczął działać. Idas jednak również upodobał sobie Marpessę i wyprosił od swego ojca Posejdona uskrzydlony rydwan. że widział w ciemności i potrafił odnaleźć ukryte skarby. znani powszechnie jako Dioskurowie. która odtąd nosi nazwę Euenos.7 d. Apollo zaś. że zabił swe konie.6 Otóż Leukippidy. Stoczyli pojedynek. nierozłączni w każdej przygodzie. Wkrótce na ścianach domu Euenosa wisiało wiele głów. Tak się więc złożyło. od którego imienia. których wskrzesił Asklepios.

po czym pomaszerowali do Messene i przed obywatelami miasta złożyli protest stwierdzając. przerwał walkę. Po #deifikacji Dioskurów Tyndareus wezwał Menelaosa do Sparty i odstąpił mu swe królestwo. kiedy Idas i Linkeus napadli na Spartę. Odmówił jednak nieśmiertelności nie mogąc jej dzielić z Kastorem. był śmiertelnikiem. Nestor objął tron całej Mesenii poza tą częścią kraju.o porcję. aż Polideukes. że połowa łupu powinna przypaść temu. że tylko jeden syn Ledy umrze. że chętnie . że Linkeus korzystał z pomocy Idasa. że Kastor zabił Linkeusa. Zanim jeszcze inni zasiedli do zawodów. "Twój brat walczył jak kobieta! " . że Linkeus nań nie zasłużył. dokończył jedzenia. czekając na powrót swoich rywali. uniesiony żalem. by pochować brata. Niektórzy mówią. Idas połknął swoją porcję. że Polideukes żył najdłużej z obu par bliźniąt i że po ustawieniu trofeum obok spartańskiej bieżni dla uczczenia swego zwycięstwa nad Linkeusem modlił się do Zeusa tymi słowami: "Ojcze. rzueił włócznią w drzewo i przeszył Kastora.74. Nagradzając ich miłość braterską umieścił ich wizerunek między gwiazdami. Należał on później do niejakiego Formiona. Idas się odwrócił i przeszył mieczem Kastora. Tak się złożyło. w której panowali synowie Asklepiosa. twierdząc. Polideukes jako syn Zeusa został we właściwym czasie uniesiony do nieba. by pozwolił im przenocować w ich dawnym pokoju. a Kastor został zabity dopiero później przez Meleagra i Polinejkesa. ale Idas wyrwał rzeźbiony nagrobek z grobu Afareusa i rzucił nim w Polideukesa. Dioskurowie zagarnęli więc sporne bydło i inne łupy. Co do jednego przynajmniej zgadzają się wszyscy. ls 1. by zawodnicy się przygotowali. a wówczas Zeus pozwolił im obu spędzać na przemian jeden dzień na ziemi i jeden pod ziemią. ciężko ranny. że Kastor zginął. że to Linkeus śmiertelnie zranił Kastora w bitwie 218 74. po czym ukryli wszystko we wnętrzu spróchniałego dębu.o stoczonej pod Afidnaj. Formion odpowiedział. Polideukes pośpieszył pomścić brata. i poprosili.12 h. ojciec Kastora. Poćwiartował krowę i orzekł. Idas zaś. ale Polideukes natychmiast go omścił. Polideukes. że obaj Dioskurowie przeżyli bitwę. powolniejszy z braci. Spartanie dotąd pokazują dom.13 i. w którym mieszkali Dioskurowie.krzyknął urągliwie. a ponieważ ród Afareusa pozostał bez następcy.ków. nie pozwól. a mianowicie. którego odwiedzili pewnej nocy udając podróżników z Kyrene. pozostała zaś następnemu zwycięzcy w tych zawodach. jeszcze inni. zdążył jeszczc zabić włócznią Linkeusa i w tej chwili Zeus wstawił się za swym synem i zabił Idasa piorunem. Linkeus jednak dostrzegł ich ze szczytu Tajgetosu. i w ten sposób obaj naruszyli warunki umowy. i ponieważ Tyndareus. bym przeżył mego drogiego brata!" Ponieważ jednak tak już było przeznaczone.i . Zapytali go. Po chwili nie pozostało już ani kęsa i obaj popędzili bydło do Messene. Meseńczycy jednak utrzymują. inni. że Idasa i Linkeusa wtedy nie było. Idas zaś nie czekał. ponieważ wybrali się na górę Tajgetos. czy ich przyjmie. Idas zaś zbiegł po stoku góry. Dioskurowie zaczekali. ' który pierwszy zje swoją część.14 j. po czym pomógł Linkeusowi połknąć je#. Wówczas zbliżył się Kastor i w bezczelny sposób zburzył świeży nagrobek. by złożyć ofiary Posejdonowi. w pobliżu Terapnaj.15 k.

5. Pauzaniasz. by jedna belka pozostała w Sparcie.ls o. Dioskurowie walczyli z flotą spartańską pod Ajgospotamoj i zwycięzcy uczcili ich zawieszając dwie złote gwiazdy w Delfach.podejmie ich w każdej innej części domu. Aristomenesa. że na twarzy Polideukesa pozostały blizny po boksowaniu. Panyasis cyt. cit. o którym wspomnieli.4. purpurowych płaszczach i jajowatych czapkach.74. Kiedy Aristomenes próbował nocą napaść na Spartę. Zdaniem tych. IV. zajmuje teraz jego córka.2.o . lecz niestety pokój. Apollodoros. którzy śpiewają o dawnych bitwach. uniemożliwiając mu ściganie ustępujących Spartan i w ten sposób ratując wielu 74. cit.1. I.p 219 Spartanom życie. W sanktuariach Hilaejry i Fojbe w Sparcie obie kapłanki nadal nazywane są Leukippidami. istniała między nimi tylko jedna różnica. 4.2. inni.4. że konie te otrzymali od Posejdona. pokój był pusty i pozostały w nim tylko wizerunki Dioskurów oraz kilka kawałków drzewa benzoesowego na stole. każdy ma gwiazdę na swym hełmie w kształcie skorupki jajka.2 i III. 2. zawróciły go widma Dioskurów i ich siostry Heleny. a ponieważ wynaleźli taniec wojenny i wojenną muzykę. Armia spartańska obchodziła właśnie święto półbogów. przemierzając niebo. którzy złożyli im ofiary. przez Pauzaniasza. Dlatego po bitwie przy Niedźwiedzim Gaju Dioskurowie usiedli na dzikiej gruszy i ukradli tarczę należącą do zwycięskiego dowódcy meseńskiego.5.9. nie padli na ziemię.2o p. Pauzaniasz. a mianowicie. 5. Następnego ranka dziewczyna znikła z wszystkimi swoimi rzeczami.le n. Ubierają się w podobny sposób.9.22 1.17.1' m. Współkrólowie spartańscy zawsze zabierają je ze sobą wyruszając do walki. Dioskurowie przewodniczą na Igrzyskach Olimpijskich. Podczas drugiej wojny messeńskiej para Messeńczyków podszyła się pod Dioskurów i wzbudziła ich gniew.3. a za nimi ciągnie sznur wróbli. kiedy do obozu wpadło bez tchu dwóch oszczepników w białych tunikach. III. z którego wylęgły się bliźnięta Ledy. Sparta--. a dwaj młodzieńcy udający Dioskurów. a gdy po raz pierwszy armią spartańską dowodził jeden tylko król. gdy Epaminondas założył nowe miasto Messene. by oddać im cześć. ale gwiazdy spadły i znikły wkrótce po nieszczęsnej bitwie o Leuktrę. IV. że tesalski rumak Polideukesa był prezentem od Hermesa.5-7. . Kypria cyt. zabili wielu spośród zebranych. 3. I.. którzy widzieli Dioskurów.111. loc. jest zawieszone pod pułapem. Pauzaniasz. Pauzaniasz. są patronami wszystkich bardów. postanowiono. II1. Później Kastor i Polideukes wybaczyli Messeńczykom. Pauzaniasz. Niektórzy mówią. przez Apollodorosa.4. każdy ma oszczep i białego konia.5. Gonippos i Panormos.1.10. I11. Apollodoros. Z wdzięczności za ofiarę z białych jagniąt złożoną na dziobie statku zjawiają się pośpiesznie.21 Spartanie przedstawiają Dioskurów za pomocą dwóch drewnianych belek połączonych dwiema belkami poprzecznymi. Apollodoros.10. jajo zaś. Posejdon uczynił Kastora i Polideukesa ratownikami mazynarzy-rozbitków i dał im moc zsyłania sprzyjających wiatrów. loc.

Apollodoros. Cycero. 9. Pindar. Eurypides.nawet Heraklesa uczy sztuki wojennej identyfikując się w ten sposób z Ifiklesem . O wieszczeniu. z którą następnie mąż jej miał drugiego śmiertelnego syna. Apollodoros. Okrasomówstwie. cit.9. Rozmowy bogów. 111. 20.300..3. Pauzaniasz.699 i nast.4 21.16.22.1. Rozmowy bogów. I. IV. Hymn HomeryckidoDioskurów.11. Pauzaniasz. IV.2. 220 74.300.86.111. Apollodoros. X1.14.8. I. 26. 80. IV. Hyginus. I1.32.1 ). nominalnie posiadając mniejszą władzę niż święty król. 8. 40.2. Apollodoros. IV. X.i szef sztabu (zob. jest autorytetem w sprawach wojennych . Ptolemeusz Hefajstionos. 242.3 i IV. Ody nemejskie.11. loc.7. 18..2.22.1. 7 i nast. Fabulae. X. loc. Lukian.215-220.Linkeus zaś. Homer. cyt.3. Teokryt. Helena.10. X. 12. III. cit. Apollodoros. 490. Pindar.3. 80. 11. Tak więc Herakles jest synem Zeusa i Alkmeny. a nie Idas. obdarzony jest niezwykłą zdolnością widzenia. Hyginus.16 i III. loc.14. 13. II. 19. Fasti. I. loc. Ody nemejskie.68.. Apollodoros. 9. Po to. przedstawiano go zazwyczaj jako syna boga urodzonego przez matkę.. cit. Sielanki. X. Lukian.55 i nast. 15.1503. ale jego brat-bliźniak Ifikles jest synem jej męża Amfitriona. 10. 7. 16. XXl1. Apollodoros. 17.2. Pauzaniasz.1.11.6. Opowieści paralelne. Fabulae. Pauzaniasz. IX. Pauzaniasz. * l. loc. Hyginus.. III. Apollodoros.3. Hyginus.27.2 i V. cit. II1. a nie Polideukes. Plutarch. Hyginus.7. kiedy to zastępca występuje jako wezyl.1. Apollodoros.26. Pindar. Odyseja. 14. i III. Opowieści niewiarygodne. Fabulae. Sielanki.55 i nast. loc.75. Odynemejskie..3. 7. I. Idealna harmonia panująca między braćmi bliźniętami oznacza nowy etap rozwoju władzy królewskiej. Palaifatos.27. V. Fabulae. Astronomia. Podobną historię opowiadają o lakońskich Dioskurach i o ich rywalach Idasie i Linkeusie z Mesenii. Hyginus.2.8. by przyznać świętemu królowi pierwszeństwo przed jego zastępcą. VIII. Kastor wobec tego.11. V. XXl1. Dopóki jednak nie powstał system podwójnej władzy . Pauzaniasz. s. scholia do Odysei Homera. O miłości braterskiej. III.34.3.49.22. 94. 26.10.1-2. bliźniaka.4. Astronomia. Hyginus.75 i II.8. scholiasta i Eustatios o Iliadzie Homera. I11.16. Teokryt. Pauzaniasz. Owidiusz. I.137 i nast. Hyginus. 22. X1. Plutarch.557. cit. II.2. Herodot.16. przez Focjusza. Teokryt. Cycero. Astronomia. cit.74. Plutarch.

Spór został następnie przekazany władzy centralnej w Mykenach. Spartanie często prowadzili wojny z Meseńczykami i w czasach klasycznych mieli dostateczną przewagę militarną i wpływ na wyrocznię delficką. W innym bowiem wypadku konstelaćja Bliźniąt upamiętniałaby Heraklesa i Ifiklesa lub Idasa i Linkeusa. Mitograf sugeruje. Widocznie Meseńczycy dokonali najazdu na Etolów w dolinie rzeki Euenos. jako duch przybywającego roku. czciciele Apollina. za których się podawali. która została jesienną i zimową boginią księżyca. poślubiał Atenę.2). przedstawiał zapewne starego króla wybierającego się rvdwanem na przejażdżkę. że Spartanie pokonali Meseńczyków i że ich wodzowie przemocą poślubili dziedziczki Areny. Opór stawili im Spartanie.75. Natomiast wyścig rydwanów Euenosa z Idasem przypomina mityczne wyścigi Pelopsa i Ojnomaosa (zob. albo # Akrizjosa i Projtosa . gdzie czczona była matka-locha. która zrządzeniem losu kończyła się katastrofą (zob. by narzucić swych bliźniaczych herosów reszcie Grecji. i dlatego też na malowidłach wazowych Dioskurowie często towarzyszą rydwanowi Selene. 6. jako że istotnie były przedstawicielkami bogini księżyca. Linkeusowi oraz ich rywalom. Podobnie było z Marpessą. którzy nie byli nawet jedynymi herosami posiadającymi przywilej dosiadania białych koni: kawalerzystą był każdy heros zasługujący na święto herosa. Plutarch . 109j) oraz Heraklesa i Kyknosa (zob. poślubiał oczywiście wiosenną i letnią boginię księżyca.a 221 nowego króla (zob. motywując to tym. Te właśnie obchody o zachodzie słońca. dostarczało benzoesu. Utopienie się Euenosa zostało prawdopodobnie błędnie odczytane: obraz przedstawia Idasa w momencie rytualnego oczyszczenia przed ślubem. 2. cenionego jako przyprawa ze względu na silny zapach i ostry smak. Obraz. W istocie też królestwo spartańskie przetrwało wszystkich rywali.4 ). 3.zamiast Kastora i Polideukesa. ta zaś poparła Meseńczyków. Święty król.1).4 . Dzika grusza była poświęcona księżycowi dzięki białym kwiatom. w ten sposób uzyskali prawo do okolicznych terytoriów. a najstarszy wizerunek bogini śmierci Hery w Herajonie w Mykenach został sporządzony z drzewa gruszy. Artemidę. Dwaj kyreńscy kupcy byli prawdopodobnie tymi. Opis odwiedzin Kastora i Polideukesa w domu Formiona nie jest rzetelny. tłumaczą żarłoczność przypisywaną Lepreusowi (zob. natomiast jego zastępca. a potem odjeżdżającego triumfalnie w rydwanie królowej. pozostawili swój towar jako wynagrodzenie. jednego z głównych miast Mesenii.17.królewskiej. i uprowadzili dziedziczkę Marpessę ("pozywającą" lub "pożerającą"). Autor opowiada o innym kawale zrobionym głupim Spartanom przez osoby udające ich narodowych herosów. rodzaju asafoetidy. 42. którzy zazdrościli im zwycięstwa. We wszystkich tych wypadkach jest wzmianka o czaszkach rywali króla. Małżeństwo z Leukippidami dawało spartańskim współkrólom rangę królewską.143a) oraz w danym wypadku Idasowi. i kiedy odjeżdżali z córką Formiona. kiedy potomkowie herosa zjadali całego wołu. następca nie uchodził za nieśmiertelnego. Fatalna wyprawa po bydło może być reminiscencją historycznego sporu między Meseńczykami i Spartanami o podział łupu po wspólnej wyprawie na Arkadię (zob. nie miał też zapewnionej takiej pośmiertnej pozycji. 71. jaką miał jego brat-bliźniak. nadawano im księżycowe imiona. gdzie czczono Dioskurów. Te pelazgijskie obrzędy weselne zostały w opowieści połączone z helleńskim zwyczajem zaślubiania przez porwanie. z którego wydedukowano te opowieści. 4. że cieszą się większymi względami Zeusa niż każda inna para bliźniąt. 5.143e-g).138h) i Heraklesowi (zob. 29. Konie jego składane są w ofierze przed intronizacją 74. gdzie czczono Matkę o Głowie Klaczy.1) po złożeniu w ofierze siedmiu dorocznych zastępców bogini (zob. Przedstawiano je jako kapłanki Ateny i Artemidy. Kyrene. Formion postanowił nazwać to cudem.1 i 81. jako duch ubywającego roku.

III.39) wspominają. 51) i Elian (Varia historia. ciągnące w ślad za Dioskurami przybywającymi w odpowiedzi na modlitwy żeglarzy.tłumaczył . 43. Gorgofona zlekceważyła indoeuropejski zwyczaj sati wychodząc ponownie za mąż (zob. króla Tirynsu. w skrócie Bellerofont . zabił najpierw niejakiego Bellerosa . kiedy słońce jest pod znakiem Bliźniąt i kiedy we wschodniej części Morza Śródziemnego rozpoczyna się sezon żeglugi. o głowie lwa. poprosił Bellerofonta. którego zazwyczaj nazywają Deliadesem. żona Projtosa.2). 72. oskarżyła go. dlatego też Peloponez nazywano Apia.75. by schwytał i ujarzmił skrzydlatego konia Pegaza. Bellerofont najpierw zapytał o radę wieszczka Poliejdosa. Wróble. 8. a Projtos uwierzył w tę bajkę i wpadł w gniew. 222 75. Dioskurowie zasiedli właśnie na gruszy.1 ). Kiedy odtrącił jej zaloty. którzy czcili Afrodytę. gdy przybywali. czy też przybywają oni na "skrzydłach wróbli". by oddał mu przysługę i zgładził Chimajrę. grusza owocuje pod koniec maja (zob. 69. ulubieńca muz z góry Helikon.a . że są prawdziwymi herosami. czy za Kastorem i Polideukesem ciągną wróble. błagając go o schronienie. 75 BELLEROFONT a. opuścił Korynt. 7.' po czym. dokana. Uciekł do Projtosa.e króla Licji. a twoją córkę. z miejsca się w nim zakochała. 74a i 106.4). ten zaś powiedział. Jobates. który również wzdragał się przed skrzywdzeniem królewskiego gościa. ale (tak już zrządził los niepomyślny) Anteja. ziejącego ogniem. co więcej. Ksutos ("wróbel"). Bellerofont. chciał zgwałcić moją żonę. ale na lustrach etruskich widzimy niekiedy uskrzydlonych Dioskurów. węże bowiem były wcieleniami Dioskurów.1)." b. inny symbol składał się z dwóch amfor.2.następnie swego brata. syn Glaukosa i wnuk Syzyfa. przedstawiał dwie kolumny wspierające kaplicę. wokół każdej z nich wił się wąż. by pomóc żeglarzom w potrzebie. potwora płci żeńskiej. był przodkiem Dioskurów. które stworzył uderzając . Jobatesa. należą do bogini morza Afrodyty. W Hymnie Homeryckim do Dioskurów (7 i nast. z zapieczętowanym listem następującej treści: "Proszę zgładzić oddawcę tego listu.) nie jest jasno powiedziane. króla Karii. że gruszka była owocem otoczonym szczególńą czcią w Argos i Tirynsie. Nie śmiał zamordować błagalnika obawiając się zemsty Furu. Ich symbol w Sparcie. że usiłował ją uwieść. spowity w chmurę. by spożyć strawę umieszczoną w amforach.Jest to .(Problemy greckie. posłał go więc do ojca Antei. zwana niekiedy Steneboją. popadłszy w niełaskę. "z drzewa gruszy" (zob. Pegaz ofiarował im źródło Hippokrene. ojciec Eola (zob. będąca również boginią śmierci. Atena. ulubione zwierzątko domowe mego nieprzyjaciela. korpusie kozy i ogonie węża.temu zawdzięcza swój przydomek Bellerofontes. by dowieść. . miała przydomek Onke ("grusza") w swym sanktuarium w sadzie grusz w B:ocji.córka Echidne. 64.

Tak czy inaczej. który spłynął po jej gardzieli i spalił wnętrzności. a w ślad za nim cofnęły się fale. Jobates jednak bynajmniej nie wynagrodził Bellerofonta za jego śmiały wyczyn. by w ślad za nim zesłał powódź na równinę Ksantos. II. ster zaś wizerunek węża.Hezjod. komentarz do tego samego tekstu. ślepy i wyklęty. który wpadł w ciernie.o ziemię kopytem w kształcie księżyca. pokazał mu więc list i zażądał. ale giez zesłany przez Zeusa pokąsał Pegaza pod ogonem. którym przewodził niejaki Chejmarros. rażąc ją strzałami i następnie wpychając jej w paszczę kawał ołowiu. Jobates był już teraz przekonany. a nie od ojców. f. oddał mu swą córkę Filonoe za żonę i uczynił go następcą tronu licyjskiego. który otrzymał od Ateny. e.3. pływający na okręcie. którego dziób zdobiła głowa lwa. 3.63 . skrzydlaty rumak się spłoszył i zrzucił Bellerofonta.155. 3. by w przyszłości wszyscy ksantyjczycy wywodzili swój ród od matek. jakby był nieśmiertelnym. U szczytu powodzenia zarozumialstwo poniosło Bellerofonta : ruszył na Olimp.9. lecz polecił straży pałacowej urządzić zasadzkę na powracającego Bellerofonta. 11. Bellerofont pokonał Chimajrę przelatując nad ńią na Pegazie. Pegaz dotarł na Olimp i Zeus używa go teraz jako zwierzęcia jucznego do noszenia piorunów. XIII. jeśli tylko ustą#i. wędrował po ziemi okulały. Iliada. Posejdon wysłuchał prośby i zesłał wielkie fale powoli toczące się w ślad za Bellerofontem zbliżającym się pieszo do pałacu Jobateśa. który umieścił na końcu oszczepu.160.328 i nast. Apollodoros I. Zsiadł więc Bellerofont z konia i modlił się do Posejdona. Ody olimpijskie. Gorący oddech Chimajry roztopił ołów.4 1.Homer. Następnie na licyjskiej równinie Ksantos pobił bandę karyjskich piratów.1. Narzucił mu na łeb złotą uzdę. Antoninus I. Apollodoros.e-75. że Atena podarowała Bellerofontowi okiełznanego już Pegaza. V1. Eustatios. Bellerofont pokonał jednych i drugich lecąc wysoko poza zasięgiem ich strzał i zrzucając na nich duże głazy. wojownik zawzięty i dumny. Homer. Bellerofont zaś.3 223 niewiast ksantyjskich i nakazał. Pegaza nie było na Helikonie. Amazonkom.3 d. Pindar. 2.3. V1. 319 i nast. jeszcze inni. by dokładnie opowiedział przebieg wydarzenia. na Akropolu korynckim. a ponieważ nikt nie mógł nakłonić go do cofnięcia się.2. Iliada. 9: Homer Iliada XV1. Apollodoros. Pochwalił również pomysłowość 75. Dowiedziawszy się prawdy błagał Bellerofonta. który niesławnie runął na ziemię. aż wreszcie zabrała go śmierć. Teogonia. który w istocie był ojcem Bellerofonta. lecz natychmiast wysłał go przeciw wojowniczym Solymom i ich sojusznikom. że zrobił to Posejdon. Ale i wtedy Jobates nie okazał wdzięczności. dar bardzo na czasie. by mu wybaczył. Niektórzy jednak opowiadają.. unikając ludzi. Bellerofont był młodzieńcem tak skromnym. że zawrócił i uciekł.z c.iberalis. kobiety ksantyjskie uniosły spódnice do pasa i nadbiegły ofiarując się wszystkie razem i każda z osobna. że Projtos pomylił się oskarżając Bellerofonta o zakusy na cnotę Antei. Bellerofont odnalazł go pijącego wodę z innego źródła Pejrene.

2i 123.którego odpowiednikiem jest etruski fresk w Tarkwinu. 70. cit. chociaż heros siedzi tu na koniu. kiedy bogini piastowała jeszcze władzę najwyższą.zimę. Bellerofont dzierżący strzały i szybujący przez niebo jest identyczny ze swym dziadkiem Syzyfem albo Tesupem (zob. była ona prawdopodobnie bogi.44. 5. tak więc Herakles ujeździł Ariona ("istotę księżycową wysoko wyniesioną"). mięso konia zjadał zwykle obrzędowo król po swym symbolicznym ponownym przyjściu na świat z bogini górskiej o głowie klaczy. Solymowie. X111.87--90. O cnotach ńiewiast. Plutarch. V1. Ale i ta część mitu jest wieloznaczna. 42. a wąż . która podporządkowała boginię Herę Zeusowi. 73h). Opowieść o upokorzeniu 224 75. O Likofronie 17.155.646.musi być odczytany jako koronacyjna walka króla przeciw osobom przebranym za zwierzęta (zob. 1. córka Echidne. Homer. że kandydat na stanowisko świętego króla otrzymywał od Potrójnej Muzy ("bogini górskiej") lub od jej przedstawicielki zadanie zdobycia dzikiego konia. kozalato. Amazonki były wojowniczymi kapłankami bogini księżyca (zob. V11. scholia do Iliady Homera. ogon jest długi i wężowy. dlatego też spotyka go podobnie żałosny koniec. herosem słonecznym. I) przedstawiające rozmaite pory roku. Tzetzes. Ponieważ wszystkie miasta i przylądki. Fabulae.138g).lew oznaczał wiosnę. Chimajra. konia księżycowego. wskazuje bodajże na to. Przemiany. 81. 838. 4.2). Iliada. O Likofronie.1).3 . Ariona.i nast.a Bellerofonta przez Zeusa jest moralną anegdotą opowiedzianą dla odstraszenia od buntu przeciw wierze olimpijskiej. V1. 67. Salomon lub Ab-Salom. którego kult został wyparty przez kult słonecznego Zeusa . wrogowie Bellerofonta. Ponieważ plakieta pochodzi z czasów. 9. jako bóg słońca Solyma albo Selim. Ioc. obraz ten . Hyginus.16f) z którą spłodził tegoż księżycowego konia. Ody olimpijskie. leżały na wschodzie. kiedy podbił Elidę (zob. Podobne wydarzenie upamiętnione jest w opowieści o zgwałceniu przez Posejdona arkadyjskiej Demeter o głowie klaczy (zob. której wizerunek znajduje się na hetyckim budynku w Karkemisz. byli potomkami Salmy. była symbolem trójdzielnegó świętego roku Wielkiej Bogini . z którą spłodził Pegaza (zob.76. i Meduzy.157. Uszkodzona plakieta szklana odnaleziona w Dendra w pobliżu Myken przedstawia herosa zmagającego się z lwem. Pauzaniasz.2) niezależnie od palestyńskie_j paraleli w historii Józefa i żony Putyfara oraz egipskiej paraleli w Opowieści o dwóch braciach. Bellerofont ujarzmiający za pomocą uzdy otrzymanej od Ateny Pegaza. II. któxych nazwy zaczynały się od sylaby salm. Ody istmijskie..4. ale wkrótce została postacią rodzaju męskiego.1 ). Tzetzes. obraz stał się dwuznaczny.nią wiosennego przesilenia. 4. używanego przy zak?inaniu deszczu. za którym widać coś przypominającego łeb kozy. Próba uwiedzenia Bellerofonta przez Anteję ma szereg greckich paralel (zob.328. można ją również odczytać jako reminiscencję zagarnięcia sanktuariów bogini górskiej w Askre na górze Helikon i w Koryncie przez helleńskich najeźdźców. przypomińający los Faetona.Pindar. Apollodoros.. od którego imienia wywodzi się nazwa Jerozolimy. Ucieczka Bellerofonta przed kobietami ksantyjskimi mogła być wydedukowana z qbrazu . syna Heliosa (zob. IX.100. Owidiusz. 'I#ymtłumaczy się niespodziewane pojawienie się Posejdona w historu Bellerofonta. Pochodzenie mitu jest niejasne. 2. Sądząc z prymitywnych praktyk duńskich i irlandzkich. podobnie jak Bellerofont . Po achajskiej rewolucji religijnej.155-203 i XV1.1. 3. mógł również być odczytany jako reminiscencja likwidacji karyjskiego kalendarza przez najeźdźców helleńskich.

do chaty.Chłopcy . 76 ANTIOPE a. Historia naturalna. Z kolei Likos.strzeżcie się teraz Furii! . Bliźniacy natychmiast ruszyli w pościg. gdzie została umieszczona. kiedy nie można było w inny sposób pohamować jego wściekłości. Stało się to przyczyną wojny. w której mieszkali Amfion i Zetos uratowani w swoim czasie przez pasterza. pokonał Sykiończyków w krwawej bitwie i przywiózł Antiope.zielem lub śluzqwatą wydzieliną goniącej się klaczy albo błoną wyciętą z czoła nowo narodzonego źrebięcia . W przydrożnym lasku urodziła bliźniaków Amfiona i Zetosa.Ponieważ odmówiliście schronienia waszej matce. podobnie jak w erotycznym kulcie egipskiego Apisa (Diodor z Sycylii. by w chwili gdy go rozszarpią. Ponieważ Ksantos ("żółty") jest imieniem jednego z koni Achillesa i jednego z koni Hektora oraz konia.1 ). Opowieść o ksantyjskim matrylinearnym wywodzeniu rodu została zrelacjonowana zupełnie opacznie. na brzegu morza w pobliżu Koryntu (zob. córka Nykteusa TebaL ńczyka.Dlaczego? . . że uwiedziona przez Zeusa Antiope. Ten przekształcony mit zachował jednak element pierwotny: zbliżanie się nagich kobiet z klanu wodza. Spódnice miały podwinięte.a . nad Antiope zaś przez wiele lat znęcała się jej ciotka Dirke. którą uprowadziła i zamorduje jej okrutna ciotka. zmusza go do ucieczki i ukrycia twarzy. 71. których Likos porzucił natychmiast na górze Kitajron. Góra Chimajra ("koźla") była to również nazwa czynnego wulkanu w pobliżu Faselis w Licji (Pliniusz. w której zginął Nykteus.85). podobnymi do masek palominos. Irlandzka legenda opowiada o takim samym podstępie użytym przeciw Cuchulainowi. uratowali Antiope.106 i V. Wtedy to nadbiegła Dirke ogarnięta bachicznym szałem. tryskająca krew zapłodniła ich łona. 6.ścigające świętegó króla nad brzegiem morza po zakończeniu jego panowania. Opowiadają. Synowie 76. ojca Bellerofonta. Jakiś euhemerysta podkreślił w opowieści o Bellerofoncie jego wojowniczą naturę i wprowadził do niej statek przyozdobiony głową Iwa i wężowym sterem. kobiety te być może chodziły w obrzędowych maskach końskich z żółtymi jak księżyc grzywami. Imię Chejmarrosa pochodzi od chimaros lub chimajra ("koza"). już jako wdowę. schwyciła Antiope i powlokła ją za sobą. z którymi nie wolno mu utrzymywać stosunków. uciekła do króla Sykionu.zapytali. I. Dirke zaś . nie chcieli udzielić jej schronienia. by wytłumaczyć ziejącą ogniem Chimajrę. którego Posejdon podarował Peleusowi. który zgodził się ją poślubić.c 225 nie poznali Antiope i myśląc. Hellenowie przecież potrafili narzucić patrylinearną linię wszystkim Karyjczykom z wyjątkiem konserwatywnych Ksantyjczyków. co tłumaczy ognisty oddech. przecież dzikie klacze pożarły Glaukosa. W końcu udało się Antiope uciec z więzienia. wuj Antiope. że jest zbiegłą niewolnicą. . II.przedstawiającego dzikie kobiety odurzone tak zwanym hippomanes .zawołał pasterz . z powrotem do Teb.27).76.

Pauzaniasz.1. górne wybudował już wcześniej Kadmos. Horacy. Hyginus. Apoloniusz z Rodos.4. przywiązali ją za włosy do rogów dzikiego byka. Ukarał Antiope obłędem. kamienie Amfiona poruszały się w takt dźwięków jego liry i posłusznie ustawiały się na właściwym miejscu.41. Zeus mógł teraz bez przeszkód zalecać się do samotnej Antiope i spłodził z nią dziecko. 3. który próbował zemścić się na kapłanach delfickich. Fabulae. Wszystkie jednak dzieci Niobe. że ojcem Antiope był bożek rzeczny Asopos i że pewnej nocy król Sykionu uwiódł ją przebrany za jej męża Likosa. Inni natomiast utrzymują. Apoloniusz z Rodos.l b. . wyleczył ją i poślubił w Fokidzie.8.##ali się wśród pasterzy. V1. Kiedy jednak zostali murarzami. Zetos często drwił z uczucia. Pauzaniasz. po czym martwą rzucili na ziemię.Homer. gdy słońce znajduje się pod znakiem Byka. fragmenty. Bliźniacy wspólnie panowali w Tebach. podejrzewając.5.a 1.5.260.20. Listy. Antiope. Amfion zaś ożenił się z Niobe. że ojcem jest Likos.1. 2. Grób ten jest szczególnie pilnie strzeżony. który szybko się z nią rozprawił.1090 i scholia.Hyginus.6. aż wreszcie Fokos. 7. Wyrocznia niegdyś orzekła. zabili Apollo i Artemida. I. poza dwojgiem.3 i 17. Pauzaniasz. c.5. Likos rozwiódł się wówczas z Antiope i poślubił Dirke. gdzie Zetos poślubił Tebe. wtedy bowiem mieszkańcy fokidzkiej Titorei próbują ukraść ziemię z kopca i przesypać ją na grób Fokosa i Antiope.z Amfion i Zetos pochowani są we wspólnym grobie w Tebach. od której swą obecną nazwę otrzymało miasto zwane przedtem Kadmeją.3. IX. Apollodoros.2. wrzuciła Antiope do ciemnego lochu. Dionizos pomścił jednak zabójstwo swej czcicielki.przywiązali do rogów dzikiego byka. wypędzili króla Lajosa i wybudowali dolne miasto. podczas gdy Zetos musiał pracować z całej siły i pozostawał w tyle za bratem. Amfion i Zetos przybyli do Teb. Bliźniacy wychow. X1.18. każąc jej wędrować po całej Grecji. Dirke.17. .Odrywa cię od pożytecznej roboty . Fabulae. u których schroniła się Antiope. by urodziła na górze Kitajron Amfiona i Zetosa. Odyseja.77. by zrozumieć krzywdę wyrządzoną ich matce. wnuk Syzyfa. Odnaleźli Dirke wędrującą w bachicznym szale po stokach góry Kitajron. 8.111. Amfiona. by ją pomścili.mawiał. jakim darzył Amfion lirę otrzymaną od Hermesa.3 15# Mity #edcie 226 76. a kiedy byli już na tyle dorośli. IX. zabił i ukarał w Tartarze Apollo. W tym miejscu trysnęło źródło zwane później strumieniem Dirke. IV.11. Eurypides.735-741. Antiope nakłoniła ich. Uratował ją stamtąd Zeus w samą porę. że w ten sposób mogą kosztem Teb żwiększyć urodzajność całej Fokidy. ponieważ obraziła ich matkę Leto.

matka pozba= wionej kobiecości córki i zniewieściałego syna. Radosna Antiope wyłaniająca się z lochu i krocząca za nią Dirke o groźnej minie przypominają doroczne pojawienie się Kory w towarzystwie Hekate (zob. Obie wersje mitu o Dirke świadczą. Drugie znaczenie może być ukryte w słowie dirke.ponieważ wyłania się z ciemności. 2. obraz zaś.1 ). 56. paląc kadzidło i wieńcząc włosy gałązkami lauru. podczas którego zachowywały się one jak księżycowe jałówki w czasie rui (zob. i "córką nocy" .Nykteis. że pewnego dnia samą Leto zlekceważyła za to. obdarzo-# na darem wieszczenia. Tak nieumiarkowanie pyszniła się swym licznym potomstwem. podobnie jak Hippokrene. w danym wypadku wywodzącej się prawdopodobnie z szeregu świętych obrazów. postrachu Frygijczyków.zrobiona została ku czci potrójnej bogini panującej w powietrzu. Grano na niej zapewne podczas budowy miasta dla ochrony fundamentów. Nazwana jest ona w tym kontekście Antiope ("stająca twarzą w twarz"). wnuczki Zeusa i Atlasa. lecz poślubiającą obrzędowo byka-króla (zob. siostra Pelopsa. jak i Teb. na ziemi i w podziemiach. Imię Amfiona ("urodzony w dwóch krajach") upamiętnia fakt. 7).a . 77 NIOBE a. Trójstrunna lira Amfiona. kobieta niewiadomego pochodzenia. dlaczego Leto. czyż mimo to nie pozostanie jednak matką liczniejszej gromadki dzieci? . bram i wież. kiedy pojawiła się Niobe ze swym orszakiem. z rozpuszczonymi włosami. słysząc pochopnie wypowiedziane słowa poradziła Tebankom. ma być stawiana wyżej od niej. Strumień Dirkejski. Imię Dirke ("podwójna") oznacza rogaty księżyc. Dym kadzidła unosił się już w powietrzu. Los lub nieszczęście mogą porwać dwoje lub troje spośród jej dzieci. a nie pochyloną ku Podziemiom. miał podobno kształt księżyca. władczyni z królewskiego 77. by natychmiast przebłagały Leto i jej dzieci. "szczelina" . lira mogła mieć tylko trzy struny .skoro zatrudniał go Hermes. "Wędrówki po górach" Dirke i Antiope mylnie wytłumaczono sobie jako orgię bachiczną.1 227 domu Kadmosa. przedstawia ją nie przywiązaną za karę do rogów byka.77. a nie Nykteus . ponieważ twarz ma zwróconą ku niebu. Niobe. Synowie Antiope to znani nam już królewscy bliźniacy urodzeni przez boginię księżyca: są to jej święty król i jego zastępca. że ma jedynie dwoje dzieci. z którego wydedukowano mit. za pomocą której wznosił mury dolnych Teb . Przerwała ofiary i z wściekłością zapytała. 88. poślubiła króla tebańskiego Amfiona i urodziła mu siedmiu synów i siedem córek. że był on obywatelem zarówno Sykionu. Był to niewątpliwie erotyczny taniec gza. wystrojona we wspaniałą szatę frygijską. 24k).l. jak swobodnie poczynali sobie mitografowie pragnąc dostosować swą opowieść do głównych elementów tradycji literackiej.czyli znajdującą się "w podnieceniu erotycznym". córka Tejrezjasza. Apollina i Artemidę. Mante.

która. Palestynie. opłakując wygaśnięcie jego rodu. XXIV. cit.1. Leto wysłała Apollina i Artemidę uzbrojonych w łuki i strzały. Liczba podawana przez Owidiusza i Apollodorosa. Apollodoros. Przemiany. c. 9 i 10. Syru i północno-wschodniej Europie. Jednego po drugim zabił ze swego łuku. II. Iliada. Kalendarz ten oparto na miesiącu podzielonym na cztery siedmiodniowe tygodnie.2. Amfiona. najbardziej zresztą uzasadniona. Pauzaniasz. XXIV. V.6. a także mogła uważać się za pierwszą śmiertelną kobietę zgwałconą przez Zeusa (Diodor z Sycylu. gdy polowali na górze Kitajron.401-404. Przez dziewięć dni i dziewięe nc. Owidiusz. Hezjod (jak wynika z uwag różnych scholiastów) uważał. II. mówi o siedmiu synach i siedmiu córkach. Posąg Niobe jest .. Owidiusz. 57a).1. który roztropnie odmówił modlitwę błagalną do Leto. niemniej jednak twarz Meliboi zbielała od strachu.14. Apollo odnalazł chłopców. lecz było już za późno.b przypuszczalnie trzynaście miesięcy tego kalendarza. Dwoje ocalonych pośpiesznie wybudowało świątynię dla Leto. Ponieważ Niobe w tebańskiej wersji mitu była wnuczką tytana Atlasa. Homer. mit mógł odnosić się do zwycięstwa Olimpijczyków nad siedmioma tytanami i tytankami. usiłując przebłagać Leto modlitwami odmawianymi szeptem. i Pelazgosa. W takim wypadku byłby upamiętnieniem wyparcia systemu kalendarzowego dominującego w Grecji pelazgijskiej. kto by ich pochował. Przerażone Tebanki zaniechały ofiary. Apollodoros.l d.5 i I.y opłakiwała Niobe swoich zmarłych i nie było nikogo. Góra Sipylos była prawdopodobnie ostatnim siedliskiem kultu tytanów w Azji Mniejszej.3..5. oszczędzając jedynie Amyklasa. Sofokles.150-152. IV. Hyginus. każdy zaś dzień miał patrona w jednej z siedmiu planet (zob.. na górę Sipylos. Safo zaś utrzymywała. który nadal jeszcze wczesnym latem płacze rzęsistymi łzami. że ani jedno dziecko Niobe nie uratowało się i że później Apollo zabił również jej męża. że było ich dwadzieścioro.9. i gdy w kilka lat później wychodziła za mąż za Neleusa.22. wciąż jeszcze nazywano ją Chloris. Wszyscy mężczyźni nosili żałobę po Amfionie.603-617) reprezentują 228 77. 2.1. Fabulae. w argiwskiej zaś córką lub matką Foroneusa (zob. Pauzaniasz. podobnie jak w Grecji Teby. l.5. że osiemnaścioro. Według Homera Niobe miała dwanaścioro dzieci. III.b. Niektórzy natomiast utrzymują. ponieważ Zeus stanął po stronie Leto i wszystkich Tebańczyków zamienił w kamienie. VIII.78. i scholia do Orestesa Eurypidesa. Zeus zaś zlitował się i zamienił ją w posąg. VI. loc.16. Dziesiątego dnia sami Olimpijczycy zgodzili się łaskawie urządzić pogrzeb.146-312. by ukarali pychę Niobe. V1.2 1. Amfion i jego dwanaścioro dzieci w Homerowej wersji mitu (Iliada. gdzie mieszkał jej ojciec Tantal. że czworo.3 i 43 4). Niobe uciekła za morze.1. Elektra. którego również przedstawiano jako tytana (Apollodoros. Przemiany. 932).21.612 i nast. Artemida zastała dziewczęta przy kołowrotku i pękiem strzał zgładziła je wszystkie z wyjątkiem Meliboi.6).postąpiła podobnie jak Amyklas. ale nikt poza jej bratem Pelopsem nie żałował Niobe. Herodot.

33) podaje inną wersję kary wymierzonej Niobe. ustawił na środku rynku. a gdy go odtrąciła. Parteniusz (Opowieści miłosne.1. Razu pewnego Posejdon przespał się z nimfą Kajnis.odpowiedziała . męża jej rozszarpał dzik. Za sprawą Leto ojciec Niobe zapałał do swej córki miłością kazirodczą.18h) oraz zwyczajupalenia dzieci w ofierze bogowi Molochowi (zob. Kajneus. przed Chr. czego by sobie życzyła w prezencie. Posejdon spełnił życzenie Kajnis. kazał jej składać ofiary jako bogu i zabronił oddawania czci jakiemukolwiek innemu bóstwu. Podczas wesela Pejritoosa napadły one niespodziewanie na Kajnis. zachwycony swym nowym stanem. b. Kajneus zmarł uduszony. zmienił jej płeć i w ten sposób została Kajneusem. po czym ułożyły na niej stos drzewa. ona sama zaś skoczyła ze skały.turnią przypominającą swym kształtem postać ludzką. dzidę. córką Elatosa Magnezyjczyka. aż wbiły ją pod ziemię. ale bez trudu zabiła pięciu lub sześciu z nich nie ponosząc najmniejszej rany. Prowadziła wojny z takim powodzeniem. a obecny przy tym wieszczek Mopsos rozpoznał w nim duszę Kajnis. Urodziła nawet syna Koronosa. 70:5i 156.Przemień mnie . jak twierdzą inni. namówił centaurów do zbrodni. gdzie zbiera#i się ludzie. "płatków śnieżnych". Smyrnie i Adonisie (zob. "Niobe" znaczy być może "śnieżna" . Pozostałe jednak centaury tłukły ją po głowie sosnowymi polanami.litera b odpowiada tu v w łacińskim nivis lub ph w greckim nipha. ujrzeli znowu zwłoki kobiety. że postać płacze. 2. . 78 KAJNIS I KAJNEUS a. można odnieść wrażenie. słowo to nie ma żadnego znaczenia w greckim. Nie chcę już być dłużej kobietą. ponieważ broń odbijała się od jej zaczarowanej skóry nie czyniąc Kajnis żadnej krzywdy.l 78. spalił jej dzieci. a gdy promienie słoneczne zimą padają na pokz-ywającą ją czapę śniegu. potwierdzona przez scholiastę Fenicjanek Eurypidesa (159).a 229 . z córką Koronosa Lapity. że w niedługim czasie Lapici wybrali ją na swego króla.2). powstała pod wpływem mitów o Kinyrasie.79. Gdy Zeus dowiedział się o zarozumiałości Kajneusa. kiedy przyszli ją pochować. chyba że jest zniekształconą formą chionos niphades. po czym zapytał. Opowieść ta. Po chwili ze stosu wyleciał ptak o skrzydłach rudawo upierzonych.w niezwyciężonego wojownika. którego wiele lat później zabił Herakles podczas walki z Ajgimiosem Doryjczykiem. Hyginus nazywa jedną z córek Niobe imieniem Chiade. lub też. Podobieństwo wzmaga jeszcze wyrzeźbiona w skale na tej samej górze hetycka bogini-matka pochodząca prawdopodobnie z końca XV w.

dopóki Ikarios nie zostanie pomszczony.1. I. w czasie którego ofiarowano libacje Ikariosowi i Erigone. Owidiusz. II. dziewczęta w strojach męskich przyłączają się do oddziałów wyruszających na bój. Drugi . zabili Ikariosa.to zwyczaj. Hyginus. . #lko bogowie ją usłyszeli. Podobną zmianę płci proklamuje wciąż jeszcze Królowa Południa. że to Erigone zażądała ofiary ich życia. "Kajnis" znaczy "nowa".448. gdy wkracza do sali Rady: "Przemieniona jest w mężczyznę" . na którym widzimy nagich mężczyzn tłukących po głowie wizerunek Matki-Ziemi. Pierwszy . by wypuściła Korę. poddali ich swemu bogu Posejdonowi.22. 2. I.1. Zrozpaczona Erigone powiesiła się na sośnie wznosząc przy tym modły.458-531. że wszystko dwoiło im się w oczach. Kajnis lub Elate ("jodły"). że to czary. Trzeci wątek odnosi się do obrzędu utrwalonego na dzbanie oliwnym zdobionym czarnymi figurami (zob. 9. dzida ustawiona jako obiekt kultu była najprawdopodobniej maikiem ku czci nowej bogini księżyca. ale Ikarios wyprzedził go w robieniu wiha. ci jednak ńie zmieszali wina z wodą. Apoloniusz z Rodos. I ). współwładczyni królestwa Lozi w dolinie Zambezi. 14. podobnie jak w Argos. Wiele dziewcząt ateńskich powiesiło się na sosnach. gdy gxną w bitwie.12. Elate zaś nieco później Elatosem. ale nie wtrącali się do prawa plemiennego. Przekonani. widocznie po to. Na gałęziach zawieszano również maski. 133 i nast. by córki ateńskie dopóty dzieliły jej los. w którym dopełnia się obrzędu..1 ). Fabulae. 79 EftIGONE a.ale czyni to dlatego. jak pochowali jego pana pod sosną. Apollodoros. XIII s. W ten sposób Kajnis została Kajneusem. uchwyciwszy zębami skraj jej szaty. Lapici zostali następnie pokonani przez Eolów z Jolkos. Majra. Kobieta-wódz klanu musiała tylko. i wykopał zwłoki. a nieprzyjaciel ze zdumieniem odkrywa ich płeć dopiero wtedy. Na wiosnę może to być kukułka (zob. ducha Nowego Roku. ponieważ jedna kobieta w którymś z poprzednich pokoleń uzurpowała tron patriarchalny. Serwiusz o EneidzieWergiliusza. Papirusy z Oxyrhynchos.16. XII. której świętym drcewem była jodła.7 i Epitome. jak to później doradzał Ojnopion. zakładać sztuczną brodę by potwierdzić swe prawo do występowania w charakterze administratora i dowódcy. które obracał wiatr.1. pasterze uciekli za morze. Przemiany. Odszukano winnych pasterzy i natychmiast ich powieszono. Mit zawiera trzy oddzielne wątki.to niepogodzenie się Lapitów z władzą zwierzchnią Hellenów . widział. VI. i tak się popili. Erigone.264. którzy przy pomocy sojuszników. l. po czym ustanowiono święto winobrania. w ten sposób wynaleziono huśtawki. dziewczęta zaś huśtały się stojąc na deszczułkach przywiązanych sznurami do gałęzi drzew . Ojneus był co prawda pierwszym śmiertelnikiem. aż wreszcie wyrocznia delficka wyjaśniła.9. centaurów.57-64 oraz scholia. Pies Ikariosa. Odmiana rudo upierzonych ptaków wylatujących z posągu zależna jest od pory roku.7. po czym przyprowadził na miejsce córkę Ikariosa. scholia do Iliady Homera. któremu Dionizos podarował winną latorośl. Dzban próbnego napoju ofiarował pasterzom w maratońskich lasach w pobliżu góry Pentelikos. który przetrwał jeszcze w Albanii.

Dionysiaka. 2. XXII. XIV. Wizerunek psa Majry umieszczony został na niebie jako mniejsza konstelacja Psa.388-389. Obyczaj ten mógł być przywieziony do Attyki z Krety. Serwiusz o Eneidzie Wergiliusza. Dionizosa przedstawiano zazwyczaj jako długowłosego zniewieściałego młodzieńca.644-647. 7). I.l0i 98. 1. Mit ten należy prawdopodobnie tłumaczyć w ten sposób. 3. Urodziła mu ona . Serwiusz o Georgikach Wergiliusza.11. IX. FabWae. "Ikarios" znaczy "z Morza Ikaryjskiego".29. 31.a b. nosi obecnie nazwę "Dionizos". po tym jak została zamieniona w psa (zob. a huśtając się zataczały półkole na cześć księżyca w nowiu. Erigone zaś z konstelacją Panny..1 ). pod którym został skastrowany.l 1. libacje ku czci Erigone i Ikariosa prawdopodobnie dla niej przeznaczono.5). Sosna Erigone była prawdopodobnie drzewem. Festus pod hasłem "Oscillantes". Nonnos. II. Dlatego niektórzy utożsamiają Ikariosa z Boetesem. Dolina. pasterze maratońscy składali jednego ze swego grona w dorocznej ofierze bogini zwanej Erigone.8. W późniejszym czasie kult ten został wyparty przez kult Dionizosa.230 79. 88. Fasti. jakich przyczyniła. 80 DZIK KALIDOŃSKI a.1.Scholia do Iliady Homera. Huśtanie się dziewcząt podczas święta winobrania miało zapewne początkowo charakter magiczny. i Astronomia. Tebaida. Apollodoros.7. Oznacza ono jednak niewątpliwie "obfite potonistwo" i jest nawiązaniem do obfitych zbiorów sprowadzanych przez kukły.116). a ponieważ Hekuba była właściwie trójgłową boginią śmierci Hekate (zob. skąd przybył do Attyki kult Attisa. poruszane wiatrem miały podobno użyźniać winne latorośle. Statius. a następnie wykrwawił się na śmierć Attis Frygijczyk (Owidiusz. Hyginus. a jego maski mogły przypominać powieszone niewiasty. IV. poślubił Altaję. Ojneus.168.221 i nast.80. 130. żonę Priama. opowieść zaś o samobójstwach dziewcząt być może ma wytłumaczyć zwyczaj wieszania masek Dionizosa na sosnach pośrodku winnicy. przedstawiały one boginie-ptaki.10. ku którym się zwracaiy.34-245. Imieniem Majra nazywano Hekubę lub Hekabę.1 i I11. albowiem rieźba z terakoty odnaleziona w Hagia Triada przedstawia grupę dziewcząt huśtających się między dwiema kolumnami. że dawniej zawieszano na drzewach owocowych kukły przedstawiająee boginię płodności Ariadnę lub Helenę (zob. na każdej zaś kolumnie siedzi ptak. czyli z Cyklad. Atenajos. Jest jednak rzeczą prawdopodobną.4. X. że gdy mniejsza konstelacja Psa znajdowała się tuż nad wschodnim horyzontem. w związku z kłopotami. XLVII.b. Imię Erigone tłumaczy mitograf jako "dziecko kłótni".14. w której odbywały się te obrzędy. król Kalidonu w Etolii.

między innymi Kastor i Polideukes ze Sparty. e. Jazon z Jolkos i Admetos z Feraj. Jego wujowie. Peleus i Eurytion z Ftyi. oszczepy lub topory. dziewiczej.l Jazos marzył o męskim potomku i przyjście na świat Atalanty było dla niego tak okrutnym rozczarowaniem. który zwierzę zabije. szybkonogiej Atalanty. b. który pewnego lata podczas dorocznych ofiar składanych dwunastu bogom olimpijskim zapomniał o Artemidzie. Idas i Linkeus z Messeny. Nie pogodziła się jednak jak dotąd ze swym ojcem. obiecując skórę i kły temu. Ojneus zaś rozesłał heroldów zapraszając najodw#żniejszych wojowników greckich na polowanie na dzika. który podobno był w rzeczywistości synem Aresa. w ogóle odwoła polowanie. a wszyscy tak bardzo pra#Zęli# zdobyć skórę dzika. Tezeusz z Aten i Pejritoos z Larissy. c. że porzucił ją na Górze Partenijskiej w pobliżu Kalidonu. jak tego dowiódł na igrzyskach pogrzebowych ku czci Akastosa. posłała Artemida olbrzymiego dzika. od razu poczuli antypatię do dziewczyny. f.80. zachowując między sobą odstęp kilku kroków. Telamon z Salaminy. Altaja natychmiast wyciągnęła ową gałąź z ognia. Inni mieli dzidy na niedźwiedzie. ponieważ Meleager bez przerwy wzdychał głęboko i powtarzał: "Jakżeż szczęśliwy będzie ten. Pewnego razu zjawiła się w Kifanta omdlewając z pragnienia i wezwawszy Artemidę uderzyła w skałę ostrzem swej dzidy . Pierwsza przelana krew była krwią ludzką.z d. że syn jej będzie żył dotąd 80. niezwyciężonego wojownika i najlepszego oszczepnika w Grecji. Amfiaraos z Argos. linią wygiętą w kształt półksiężyca. gdyby nie postępek nierozważnego Ojneusa. już sama Artemida postarała się o to. Kiedy Meleager liczył siedem dni. którego Ojneus zabił własnoręcznie za to. Meleager oznajmił w imieniu Ojneusa. Ojneus po królewsku podejmował myśliwych przez dziewięć dni i chociaż Ankajos i Kefeus początkowo nie chcieli się zgodzić na polowanie w towarzystwie kobiety. Kiedy Atalanta zajęła miejsce . że jej obecność może tylko sprowadzić kłopoty. by zabił bydło i robotników Ojneusa i stratował jego plony. jedynej córki Jazosa i Klimene.a . którego ona poślubi! " Tak więc łowy zaczęły się pod złymi auspicjami. zakochał się nagle w Atalancie i pragnął się jej przypodobać. bracia Altai. Amfiaraos i Atalanta uzbrojeni byli w łuki i strzały. Ifikles z Teb. Kajneus z Magnezji i wreszcie Ankajos i Kefeus z Arkadii w towarzystwie swej rodaczki. pozostała jednak dziewicą i zawsze nosiła przy sobie broń. do sypialni Altai przybyły Mojry i zapowiedziały. że jeśli nie wycofają swego sprzeciwu. zgasiła ją polewając wodą z dzbana. Dowiedziawszy się o tym od Heliosa. po czym ukryła w skrzyni. Na wniosek Meleagra towarzystwo posuwało się przez las. gdzie wykarmiła ją niedźwiedzica przysłana przez Artemidę. w którym było legowisko dzika. że zupełnie zaniedbali dyscyplinę.f 231 dopóki nie spłonie w domowym ognisku pewna gałąź. Żyłby nadal. Meleager wyrósł na dzielnego. Wielu odpowiedziało na wezwanie. przekonani. Atalanta wyrosła w klanie myśliwych. następnie zaś Meleagra. którzy ją odnaleźli i wychowali.w miejscu tym zaczął bić strumień. że nieobyczajnie skakał przez rów obronny miasta.najpierw Tokseusa. że Meleager ożeniony z Kleopatrą. W istocie chodziło o to. córką Idasa. Nestor z Pylos.

ale i jego dzida chybiła celu. podciął nogi trzeciemu. W chwili gdy biegły ku niej. jedynie Ifiklesowi udało się zadrasnąć mu łopatkę.Spójrzcie na mnie! Rzucił toporem w nacierającego dzika. uradowany zwycięstwem Atalanty.3 j. Pleksippos. i zabrała je na swą wyspę Leros. mówiąc: . uzbrojeni w dzidy. zabił dwóch myśliwych.drwił Ankajos. powitał ją słowami: . że Meleager sam zdobył skórę i skoro nie chciał jej przyjąć. Wówczas Telamon i Peleus ruszyli śmiało. opętany miłością. Meleager. w pewnej odległości od reszty myśliwych. Atalanta w porę wypuściła strzałę. by wyjęła ze skrzyni nie dopaloną gałąź i wrzuciła ją do ognia. Równocześnie rzucił dzidę Meleager przebijając prawy bok dzika. . i wtedy zabił obu wujów. I oto dzik został wypłoszony ze strumienia ukrytego wśród wierzb.Córko moja. wkrótce padłoby od twojej strzały. a młodego Nestora.f. Wówczas Furie pouczyły Altaję. powinna była przypaść osobie najbardziej szacownej. i. a mianowicie jemu właśnie. Wujowie poczuli się straszliwie obrażeni. Iecz gdy przybyła do pałacu.j na końcu prawego skrzydła. Hilajos i Rajakos. . Meleager wbił mu swą myśliwską dzidę pod lewą łopatkę do samego serca. Potem skoczył Tezeusz. by chwycił za broń. zabił ich obu. widząc zwłoki przyniesione do domu.Cóż to za polowanie! . Wyskoczył. namówiła go.80. a gdy ranne zwierzę kręciło się w kółko. Artemida zaś przemieniła w perliczki zanoszące się od krzyku siostry Meleagra. które przyłączyły się do polujących. Meleager natychmiast ściągnął skórę i podarował ją Atalancie. Telamon jednak potknął się o korzenie drzewa. z wyjątkiem dwóch.po chwili leżał już skastrowany.Tyś pierwsza zraniła zwierzę i gdybyśmy je pozostawili tobie.232 80. jako szwagrowi Ojneusa. która wbiła się dzikowi za uchem i zmusiła go do pośpiesznej ucieczki. zapędził na drzewo. który potem walczył pod Troją. a nie Atalanta. a gdy Peleus pomagał mu wstać. dzik dostrzegł ich i zaatakował. przygotuj się do zamążpójcia! . Altaja. gdy pozostali dwaj wujowie wypowiedzieli wojnę i zabili licznych obrońców grodu. z wyprutymi wnętrznościami. W zamieszaniu Peleus zabił Eurytiona ośzczepem wymierzonym w dzika. Meleager poczuł nagle ogień we wnętrznościach i nieprzyjaciel pokonał go bez trudu. W końcu żona Meleagra. Najstarszy. Jazon i kilku innych nie trafili oszczepami dzika. h. Wreszcie dzik padł martwy. którego Amfiaraos oślepił strzałą. co uniemożliwiło mu obronę miasta. że pierwszą ranę zadał Ifikles. zamieszkaną przez rozpustników. Kleopatra. mimo że wspierał ich ApolIo. Jazos. g. Poparł go jego młodszy brat mówiąc. uznał ją wreszcie za swoją córkę. dwa centaury.80. ale nie zdążył na czas . twierdził. pomagając sobie nawzajem. rzuciła klątwęna Meleagra. Altaja i KIeopatra powiesiły się. postanowiły ją zgwałcić po kolei. zastrzeliła je oba i dalej już polowała u boku Meleagra. próbując wyrwać oszczep.1 233 .

X. że sprofanowali oni sanktuarium Kybele.6 1.Apollodoros. I11.4 Niektórzy jednak twierdzą. a po drugie. XIII. Hyginus. Laktancjusz o Tebaidzie Stacjusza. Podstęp się powiódł. Apollodoros.5 że mężem Atalanty nie był Melanion.52?-600. że nie okazała wdzięczności za złote jabłka. 6. ponieważ Atalanta była najszybsza z wszystkich śmiertelników.. jeśli zaś tego nie dokona. a nie Meleager.4. IV. pierwszy mitograf watykański.Homer. k.1. 1. Inni natomiast utrzymują. Fabulae. Przemiany.171. Diodor z Sycylu.1. 70. Atalanta się zatrzymała. Owidiusz. lecz z lampartami .270-545.453.2.99 i 270. VII1. XIV. I. Antoninus Liberalis. IX.2. Zeus.Ojcze . i X. gdy przechodził obok domeny kultowej Zeusa.2.2-3. Hymn do Artemidy 220-224.565 i nast. cyt. 39. 234 80. Taka oto była kara Afrodyty po pierwsze za to. Pewnego dnia.Rzucając w biegu jedno jabłko po drugim. 71. III. by podnieść jabłka.31. Fabulae. Zalotnik starający się o moją rękę musi pokonać mnie w biegu.113. Dodają jeśzcze.zgodzę się pod jednym warunkiem. ale Melanion. Elian. że przedtem jeszcze Atalanta nie dochowała wierności Melanionowi i urodziła Meleagrowi dziecko imieniem Partenopajos. Apollodorns. Varia historia.i w ten sposób uniemożliwił małżonkom wspólne przyjemności. Serwiusz o Eneidzie Wergiliusza. . rozgniewany brakiem szacunku. lecz Hippomenes. i dotarła do mety tuż po Melanionie.174 i 273. Hyginus. 185. by weszła z nim do środka i oddała mu się w tym miejscu.1?4. VI. III. 3. które porzuciła na tej samej górze.80.odpowiedziała . by mu pomogła. Dała mu trzy złote jabłka mówiąc: . XIII.Nieprzyjemne to były słowa. ale przestro#i wyroczni okazały się prawdziwe. 2. Kallimach. Chiliades. który panował w beockim Onchestosie.9. Hyginus.48. Atenajos.9. że ojcem Partenopajosa był Ares. a nie Zeusa. 216. Wielu nieszczęsnych książąt zginęło. ta zaś przemieniła ich w lwy i zaprzęgła do swego rydwanu. opóźnisz bieg Atalanty. Kallimach.7. Syn ten również ocalał.5. że Atalanta upierała się przy swym dziewictwie. poprosił Afrodytę. VIII.lwy bowiem nie parzą się z lwami. Lekarze greccy przypisywali prawoślazowi lekarskiemu właściwości lecznicze (althaja.2.185. że go zabiję. Przemiany. Hyginus. pozwól. Pauzaniasz. i że była ona córką Schojneusa. od . Wesele się odbyło. pokonał potem Idasa w Jonii i wraz z siedmioma wojownikami ruszył przeciw Tebom.9. II1.rzekł Jazos. Tzetzes. Meleagra Eurypidesa.Niechaj tak będzie . ponieważ wyrocznia delficka ostrzegała ją przed małżeństwem.2. syn Amfidamasa Arkadyjczyka. Hymn do Artemidy. IV. Apollodoros. 5.6 1. Owidiusz.563. przemienił ich oboje w Iwy . na której została wykarmiona przez niedźwiedzicę. FabWae. Fabulae.8. Melanion nakłonił Atalantę. 4. . pierwszy mitograf watykański. 2. Iliada.

którzy podzielili jego los.należy do starożytnego mitu (zob. tytułu Afrodyty. niż przypuszcza James Frazer w swych komen2arzach do Apollodorosa.1. bo przecież Pliniusz utrzymuje coś wręcz przeciwnego. z którego pszczoły czerpią miód. 5.69b i 72i). Kult ten jest pochodzenia wschodnioafrykańskiego. by go rozszarpano na kawałki. Artemidę czczono jako meleagris.97. chociażby ze względu na Schojneusa.32. stary egzogamiczny przepis zakazujący członkom tego samego totemicznego klanu zawierania małżeństw między sobą.4).22. Ojneus zapewne nie odmówiłby jej tych ofiar. 6. Ale śmierć świętego króla napadniętego przez dzikaktóry ze względu na swe zakrwawione kły poświęcony był księżycowi . 3. Opinię rozwiązłych zawdzięczali Leryjczycy prawdopodobnie. Druga wersja mitu jest bodajże starsza. którego imięjest inną wersją "Schojnis". Dzik był emblematem przede wszystkim kalidońskim (zob. a ponieważ jest to pierwszy kwiat wiosenny. na wyspie Leros i na ateńskim Akr#polu. czyli "perliczkę". VIII. którego los został przesądzony. aaszczutego na śmierć przez boginię. podobnie w Atenach nie mogły zawierać między sobą małżeństw klany owcy i kozy (zob.2). który powstrzymał się od składania ofiar Artemidzie (zob. 5).45.3).18. drzewa ćzy zwierzęcia.a . opartą być może na jakimś słynnym polowaniu na dziki i na etolskim sporze klanowym wywołanym przez to polowanie. rzekomemu ojcu Meleagra. Świadczyłby o szeroko rozpowszechnionym zwyczaju składania w ofierze księcia z domu królewskiego przy zakładaniu miasta (1 Księga Królewska. co wynikałoby z wyboru tej właśnie szczególnej odmiany perliczki . 22. że lwy karzą surowo lwiee za parzenie się z lampartami (Historia naturalna. 81. Upamiętnia ono.34). jak się zdaje.17) . Skok Tokseusa przez rów ma swój odpowiednik w skoku Remusa przez mur Romulusa.althainein . posiadał on to samo mityczne znaczenie. Ojneus nie był jedynym królem helleńskim. że Ojneus nie chciał pozwolić na to. w których śmierć herosa następuje po zniszczeniu jakiegoś na przykład jabłka. podobnie jak na bramie w Mykenach i na różnych mykeńskich i kreteńskich pieczęciach. żądając jeszcze w czasach klasycznych całopalenia żywych zwierząt. oraz ze względu na to. lecz arkadyjski i beocki zwyczaj nakazywał składanie w ofierze samego króla lub jego następcę jako jelenia Akteona (zob. Dziwaczne gdakanie tej perliczki uważano za znak żałoby. 2. co kwiat bluszczu jako ostatni. ze złotymi jabłkami w ręce (zob. Łowy kalidońskie są sagą heroiczną. Niedźwiedzice poświęeone były Artemidzie (zob. Ukaranie kochanków . Gałąź Meleagra przypomina szereg mitów celtyckich. zawody Atalanty z Melanionem zostały prawdopodobnie wydedukowane z obrazu przedstawiającego króla. 106c) i został poświęcony Aresowi. tak jak Kreteńczycy opinię kłamców.jest problemem ciekawszym.3) i tłumaczy wprowadzenie do opowieści herosów z różnych państw greckich. 4. która miała korale czerwone. Stawiała ona znacznie surowsze wymagania niż inne bóstwa olimpijskie.d 235 81 . Sąsiedni obraz przedstawiał zapewne Artemidę wspartą na dwóch lwach."leczyć").mitografowie w tym wypadku mylnie powołują się na Pliniusza. swemu konserwatyzmowi religijnemu (zob. że nie figuruje w niej Zeus. Wyznawcom Artemidy i Izydy nie wolno było jeść perliczek.81. Nie mógł też członek klanu Iwa poślubić członka klanu lamparta należącego do tej samej subfratrii. ojca Atalanty.posiadającej niebieskie korale w przeciwieństwie do włoskiej perliczki numidyjskiego pochodzenia. i 53. a mianowicie.1 ) i jest rzeczą wielce prawdopodobną. XVI.

dwóch starszych synów Ajakosa. Telamon jednak i Peleus. Kychreus ów. Dla świętego spokoju stanął więc na czele grupy emigrantów egińskich.TELAMON I PELEUS a. uknuli spisek. gdzie odnalazł je Ajakos. Został w każdym razie jednym z herosów-strażników Salaminy. jeden i drugi winni byli zbrodni bratobójstwa w równym stopniu i wspólnie ukryli zwłoki w lesie. i stamtąd wysłał do domu posłańca zaprzeczając. które miało mu posłużyć za mównicę. Sprawa nie została definitywnie wyjaśniona i do dziś jest przedmiotem sporu.2 c. gdy bez powodzenia usiłowała umknąć uściskom Ajakosa. Przed świtem skończyli robotę. Matką Telamona i Peleusa.' b.j i uciekł do Eleuzis. Zostawił jednak młodego węża tego samego gatunku. Wszyscy mieszkali razem na wyspie Eginie. Najmłodszy. która przemieniała się w fokę. towarzysz Odyseusza. jakoby miał coś wspólnego z zabójstwem brata. by zamordować go po powrocie do ojczyzny. syn Posejdona i Salamis. i odziedziczył tron po Kychreusie. mających udowodnić. Nie mając zamiaru stać na kołyszącym się pokładzie i krzyczeć ze statku stojącego na kotwicy za rafami. Demeter przyjęła potem węża do służby w Eleuzis. którzy udawali się do Fokidy. Telamon zbiegł na wyspę Salaminę. a doskonałość osiągnięta przez niego w zawodach atletycznych wzbudzała wielką zazdrość w Telamonie i Peleusie. gdzie inny Fokos. Pewnego dnia Ajakos wezwał Fokosa. córki rzeki Asopos. Ajakos odpowiedział. czy też Peleus zabił go toporem. gdzie otrzymał pomniejsze stanowisko w sanktuarium Demeter. jak gdyby przypadkiem trafiając w głowę Fokosa kamiennym dyskiem. czy to Telamon go powalił.d-81. że śmierć Fokosa była dziełem przypadku. córkę króla. syn Ornytiona Koryntyjczyka. Telamon powrócił na Salaminę. podburzeni przez matkę.3 d. córka Skirona. Fokos był ulubieńcem Ajakosa. Fokos. . była Endeis. Niektórzy jednak tłumaczą. TElamon zawinął pewnej nocy do tak zwanego obecnie Tajnego Portu i wysadził na brzeg marynarzy. został wygnany przez Eurylochosa 236 #81. gdy zabił pewnego węża i w ten sposób położył kres wyrządzanym przezeń spustoszeniom. być może pragnąc zapisać mu w spadku królestwo na wyspie. że to sam Kychreus. zwany "wężem" ze względu na okazywane okrucieństwo. gdzie panował król Kychreus. był synem nereidy Psamate. że raz na zawsze zabrania mu postawić nogę na Eginie. by wybudowali molo. Fokos został pochowany w pobliżu Ajakejon. Ajakos jednak nie przyjął do wiadomości wymownych argumentów Telamona. aż wreszcie przepędził go Eurylochos. pozwolił mu jednak bronić swej sprawy z morza. Wyzwali Fokosa na pięciobój atletyczny i nie wiadomo. który zachowywał się nie najlepiej. dokonał już kolonizacji okolic Titorei i Delf. został obrany królem Salaminy. Tak czy inaczej. a synowie jego z czasem rozszerzyli terytorium państwa do obecnych jego granic. poślubił Glauke. Molo to dotąd jeszcze istnieje i można je obejrzeć.

Wówczas Akastos odebrał mu jego magiczny miecz. który panował nad inną trzecią częścią królestwa. lecz ponadto odgadł. a gdy nie chciał jej ulec. Ślubował wtedy. który posiadaczowi zapewniał zwycięstwo w bitwie i powodzenie na łowach. i zwrócił go Peleusowi. płacząc poszła do Akastosa i oskarżyła Peleusa o zakusy na jej cnotę. kiedy jednak ruszył na dalsze łowy. zabrał Peleusa na łowy na Dzika Kalidońskiego. córką Laomedonta. Zły był również na Tetydę.Wyspy Węży. gdzie ponownie został oczyszczony. otoczony dzikimi centaurami. Hera natomiast. podczas którego okazał się niezrównanym biesiadnikiem. że jest sam. którego sam oczyścił.powiedział Peleus i wyjął z torby ich języki ucięte na dowód. W nagrodę za cnotę bogowie podarowali Peleusowi magiczny miecz wykuty przez Dedala. Wkrótce też wyrósł przed Peleusem wysoki stos zabitej zwierzyny . i zaczęli drwić z jego braku zręczności myśliwskiej. ponieważ mając na względzie swą przybraną matkę Herę. że wyda ją za najszlachetniejszego z śmiertelników. Po uroczystym posiłku.o 23i Tetydy. którego przybrany syn Eurytion go nczyścił.Niechże zabite zwierzęta same rozstrzygną sprawę! .jeleni. że ubita zwierzyna należy do ich pana. Tymczasem Zeus za radą Temidy wybrał Peleusa na małżonka nereidy 81. żona Akastosa. Peleus zbiegł na dwór Aktora. które właśnie miały ochotę go zamordować. Peleus nieumyślnie przeszył go oszczepem i uciekł do Jolkos. wnuczkę Pelopsa. ta zaś urodziła mu równie sławnego Teukrosa. Pewnego dnia. towarzysze Akastosa oświadczyli. gdyby nie proroctwa Mojr zapowiadające. syna Peliasa.Chce ciebie porzucić i poślubić moją córkę Sterope. którą sam chętnie by poślubił. h. Kreteis nie dość jednak było wyrządzonej krzywdy. Peleus zbudziwszy się zobaczył.s j. Zaprosiła . 5 f. ukrył go w krowim gnoju i uciekł po kryjomu z towarzyszami. a gdy Ateńczycy kłócili się z Megaryjczykami o to.6 g. Po śmierci swej żony Glauke poślubił Telamon Periboję z Aten. że Tetyda nigdy nie poślubi żadnego z nieśmiertelnych. Nie chcąc zabijać człowieka. bez broni. Tu go pochowano z twarzą zwróćoną ku zachodowi i tu pojawił się w postaci węża między greckimi okrętami po słynnym zwycięstwie pod Salaminą. . usiłowała uwieść Peleusa. która urodziła mu Wielkiego Ajasa. by go przebłagać. Aktor oddał mu następnie za żonę swą córkę Polimelę i jedną trzecią królestwa. króla Ftyi.4 e. Polimela dała wiarę złośliwej plotce i powiesiła się. Jednak ich król Chejron nie tylko wystąpił w jego obronie i uratował mu# życie. Akastos wyzwał Peleusa na zawody łowieckie na górze Pelion. Kreteis. że bez trudu zajął pierwsze miejsce w żawodach. niedźwiedzi i dzików. że syn spłodzony z Tetydą będzie znacznie potężniejszy od swego ojca.j-81. postanowiła. udał śię Peleus na spoczynek i natychmiast zasnął. słynny prawodawca Solon przypłynął nocą na wyspę. tym razem przez Akastosa. skłamała Polimeli mówiąc: . U grobu jego składano ofiary. odtrąciła jego zaloty. do kogo wyspa ma należeć.' i. gdzie ukryto miecz. gdy Eurytion. Potem ożenił się z wziętą do niewoli Hezjone. wdzięczna Tetydzie.

poświęconego obecnie nereidom. Walka toczyła się bez słowa i była zacięta. Ledwie znalazła się w środku. była córką Chejrona i zwyczajną śmiertelniczką. Bogini Eryda. Ślub ich odbył się przed jaskinią Chejrona na górze Pelion. posłał kilka sztuk bydła do Ftyi jako odszkodowanie za nieumyślne zabójstwo Eurytiona. Kiedy Peleus i Tetyda znaleźli się oko w oko z wilkiem. Peleus wrócił następnie do Jolkos. przemoczony i pokryty lepką sepią Peleus nie puszczał Tetydy i w końcu uległa jego ńamiętnym uściskom. Decyzja okazała się szczęśliwa. Atena i Afrodyta rozmawiały ze sobą przyjaźnie obejmując się ramionami. panią jego córki. Peleus chwycił ją w objęcia. bestia wykonała ruch.15 p.wszystkich Olimpijczyków na wesele mające się odbyć podczas najbliższej pełni księżyca i równocześnie wysłała swą posłankę Irydę do jaskini króla Chejrona nakazując. Atena wypolerowała drzewce sporządzone z jesionu rosnącego na szczycie góry Pellion. na jabłku był bowiem napis: "Najpiękniejszej". Tetyda. Peleus. Otóż Chejron przewidział. Baliosa i Ksantosa. któremu Chejron łaskawie przywrócił fortunę i który otrzymał teraz w posagu liczną trzodę. Zaproszone na wesele tłumy centaurów w wiankach z trawy wymachiwały jodłowymi oszczepami i przepowiadały oblubieńcom szczęśliwą przyszłość.ls q. postępując zgodnie z jego radami. Posejdon dodał jeszcze parę nieśmiertelnych rumaków. nawet gdy zmieniła się w olbrzymią mątwę i bluznęła na niego atramentem .stąd nazwa pobliskiego przylądka Sepias. który dotąd pokazują na drodze między Lokris i Fokidą.ll 1. Tymczasem Peleus. by pomścił na Peleusie śmierć jej syna Fokosa. by odbyć południową drzemkę w pieczarze na wpół osłoniętej tym krzakiem. ale Peleus wiedział. nie wiedział więc.9 k. iż poślubił on boginię. czego się ma spodziewać. spłodzonych przez Wiatr Zachodni z harpią Podar#e:l# n. wodę. nie zaproszona na uroczystość. tak się obżarł bezpańskim bydłem. a wtedy Peleus pozostawił bydło pasące się swobodnie na polu. pięćdziesiąt zaś nereid wykonało spiralny taniec na białym piasku. by Peleus się przygotował. jak gdyby chciała się rzucić na Peleusa. dokąd Tetyda często przybywała naga na grzbiecie delfina. wywiesiwszy język.14 o. a Zeus. Niektórzy uważają. pogodziwszy się wreszcie ze swym niepowodzeniem. mówią też. Hefajstos zaś wykuł ostrze.lz m. że żona Peleusa. potoczyła im pod nogi złote jabłko. lwa i wężalo. Chejron podarował Peleusowi oszczep. którzy zasiedli na dwunastu tronach. postanowiła skłócić boskich gości i kiedy #iera. Jabłko to miało stać się protokatarktyczną przyczyną wojny trojańskiej. gdzie Zeus podarował mu armię . że Chejron pragnąc przysporzyć zaszczytów Peleusowi rozpuścił pogłoskę. Ganimedes rozlewał nektar. Mojry i muzy śpiewały. spojrzała nań złowrogo miotając ognie i wilk zamienił się w kamień. Sama Hera niosła ślubną pochodnię. Tetyda kolejno przemieniała się w ogień. że ledwie mógł się czołgać. dla której z bogiń jest ono przeznaczone. Mieszkańcy Ftyi odmówili jednak przyjęcia daru. ukrył się za krzewem różnobarwnego mirtu na brzeg#z tesalskiej wysepki. Obecni byli Olimpijczycy. wziął na siebie obowiąźki ojca panny młodej. Poparzony. Peleus podniósł je i stanął zakłopotany. Tetyda. że nieśmiertelna Tetyda początkowo będzie niechętna temu związkowi. ponieważ rozjuszony wilk wysłany przez Psamate. Wspólnym darem bogów była wspaniała złota zbroja. i ani na chwilę nie wypuszczał jej z ramion.

Alkmeoniscyt.13. i jednego po drugim wysyłała na Olimp. Pauzaniasz. ponieważ nie dotknął jeszcze jej piersi wargami.2o 1. loc..110. jesionową dzidę i parę rumaków. Stefan z Bizancjum pod hasłem "Kychreios Pagos". zabił najpierw Akastosa.1. że na jednym z nich wraca z Troi jego wnuk Neoptolemos. Nie zdołała jednak poddać jej do końca tym zabiegom i piętę tylko częściowo osmalił płomień. II.12. ls s.7. Pauzaniasz. którą miała również uczynić nieśmiertelną przez włożenie do ognia i natarcie ambrozją. przebrał się za trojańskiego jeńca. 25. podarował więc Achillesowi prezenty. cit. Hezjod cyt. IX. nadając synowi imię Achilles. Diodor z Sycylu. Tzetzes.1. by uczynić ich nieśmiertelnymi. Peleus udał się do pieczary śledząc uważnie przepływające okręty w nadziei. loc. aż zabierze go w głębiny morskie. które otrzymał po ślubie = złotą zbroję. a gdy usłyszał o wygnaniu Peleusa. . przez scholiastę AndromachyEurypidesa. Diodor z Sycylu. gdy sprawiła się już z całym ciałem z wyjątkiem pięty. Plutarch. Apollodoros. by ruszyć pod Troję.12. 687. Neoptolemos tymczasem przysposabiał w Molosji swą rozproszoną flotę. Apollodoros. Apollodoros. Likofron. Solon. wsiadł na statek płynący do Molosji. 4. Tam umarł i został pochowany tracąc nieśmiertelność obiecaną mu przez Tetydę. loc. Kasandra. cit. loc. którzy przestali się go bać. zniecierpliwiony. 9. Rozgniewana Tetyda rozstała się z Peleusem i powróciła do swego domu w morzu. ale burza 81.72. Eustatios o Opisaniu ziemi Dionizjosa.36. Peleus był już za stary. 507. Peleus sprawił Achillesowi nową piętę. ale to właśnie miało stać się przyczyną jego zguby.111..mrówek przemienionych w wojowników. Pindar. Zdobył w pojedynkę miasto. Plutarch. wsiadł na okręt odpływający do Jolkos. Odynemejskie.1. 2. Żywotysławnych mężów. Tetyda po kolei wypalała w ogniu śmiertelne części swych sześciu synów zrodzonych z Peleusa.1ů II. V.29. Peleusowi jednak udało się wyrwać jej siódmego.I' r. Peleus jednak. a potem skuloną ze strachu Kreteis i wprowadził swych Myrmidonów do miasta między kawałkami jej poćwiartowanego ciała.175. I. cit. 3. wyjętą ze szkieletu szybkonogiego olbrzyma Damysosa. IV. gdy dowiedzeli się o śmierci Achillesa pod Troją. zabił synów Akastosa i zajął miasto. cit. X. gdzie po raz pierwszy ją posiadł.29. O Likofronie.9.t-81.ls t.1 239 zapędziła okręt na wyspę Ikos w pobliżu Eubei. 5. W końcu został wygnany z Ftyi przez synów Akastosa. i tak oto zasłynął Peleus jako król Myrmidonów. i czekać.7. Apollodoros.6. Pauzaniasz. III. Tetyda kazała mu przybyć do pieczary przy krzewie mirtu. przez Strabona. Apollodoros.7.

. XVIII.305 i nast.175 . Przysłowia.7. podczas gdy one tańczą nago na piasku porywa jedną skórę zdobywając w ten sposób władzę nad jej właścieielką. 111. XV111. Apollodoros. scholia do Apoloniusza z Rodos.5.35.111. 8. Likofron.582. Apoloniusz z Rodos.9 i nast. Eustatios o Iliadzie Homera.62. Ody nemejskie. 10. Apollodoros. Diodor z Sycylu. V. Owidiusz. Taniec pięćdziesięciu nereid podczas wesela Tetydy i jej powrót do morza po przyjściu na świat Achillesa są fragmentami jednego i tego samego mitu. i scholia. l.. 14. Iliada.434 i XVI.111.1. Iliada. Diktys Kreteńczyk. 16. Ifigenia w AWidzie. Apoloniusz z Rodos.7-9. O Likofronie. V. 7. IV.1253 i nast. Stefan z Bizancjum pod hasłem "lkos". cit. scholia do Apoloniusza z Rodos I.41 i nast.175 i 178. Homer. Ihada.1.13. 536 . 487. XLIV. Andromacha. loc. V1. Fulgencjusz III. O Likofronie.1.558.6. cyt. Bohater dostrzega zazwyczaj stado fok płynących ku bezludnemu brzegowi podczas pełni księżyca. Po pewnym czasie para się kłóci. III. 648. Apollodoros.3. Pindar. VII. Herodot.6.59. IV. IV.34 . V. IV. 9. III.191# Filostratos. O Likofronie.144.2. Chowa się za skałę.178 i nast. loc. z którą spłodzi dziecko. s.18. Fabulae. Ody nemejskie. Antologia palatyriska. scholia do Iliady Homera. IV. III. 92. Pindar. nnn .13.175. Trojanki. 7roilos. scholia do Ód nemejskich Pindara. XIX. Sofokles.1-2. O Likofronie. Kypria.. Hyginus.175 i 901. przez Focjusza. Tzetzes. Pauzaniasz.37. 11. Psamate ("piaszczysty brzeg") i Fokosie ("foka") występuje w folklorze wszystkich krajów europejskićh. przez scholiastę bd nemejskich Pindara. Odyistmijskie. Zenobiusz. XV1.1128.. przez scholiastę Ód nemejskich Pindara.13. 18. Tzetzes. Euryp#des. 59 . Przemiany.. 38. Ibid. Mit o Ajakosie. 20. Kasandra.790.224. VII. IV. cit.7.221 i nast.140.816.5. 703 i nast. IV. ona odzyskuje skórę i odpływa. po czym zwierzęta zrzucają skórę i okazują się młodymi kobietami. XVI. XXIV. Tzetzes. VII1. .20. cyt. Ody nemejskie.cyt. Apoloniusz z Rodos. Apollodoros. wywodzącego się bodajże z obrzędowego tańca pięćdziesięciu kapłanek foki ku czci księżyca. 13. Eurypides. Heroika. Katullus.111. Apollodoros.13. przez scholiastę IliadyHomera. Homer. II. Hezjod cyt. Ptolemeusz Hefajstionos. Pindar. 17. Tzetzes.. XI. Przemiany. Antoninus Liberalis. 54 i 59.13.13.790 i nast.IV. Homer. Pindar.26 i nast.84 i XV1.1036 i nast. scholia do Apoloniusza z Rodos. Apollodoros. 15. I. 12. 19.149.. I11. XV1.149.

Łowy Akastosa.3 i 109. Natomiast dzida jesionowa ucięta przez Chejrona na górze Pelion jest weześniejszym od miecza symbolem suwerennej władzy. 6. którego świadkamibyli przedstawiciele dwunastu skonfederowanych plemion lub klanów.5 i 159. jak się zdaje. Ma ona osiem macek. W czasach kiedy następstwo tronu przechodziło matrylinearnie. między ftyjskim książęciem i kapłanką księżyca w Jolkos w Tesalii. koronacja oznaczała małżeństwo z plemienną dziedziczką. Krzew mirtu. 3. gdy spogląda na rzucone przez Erydę jabłko. których córki potem poślubiają. 2.81. 95e) i królu Arturze z Lyonesse. lecz jak wynikałoby z walki stoczonej przez Peleusa w pobliżu przylądka Sepias. Zabójstwo Akastosa i wkroczenie Peleusa do miasta między kawałkami poćwiartowanego ciała Kreteis może być błędną interpretacją obrazu przedstawiającego nowego # i d ma rzeůechać rzez ulice miasta po obrzędowym poćwiartowaniu toporem króla. podobnie jak święty anemon Pellona ma osiem płatków.3). 9d i 32b).81. Zakłopotanie Peleusa. synonimu mątwy. w chwil g y p ) p swego poprzednika. Autor staroangielskiego Seege or Battayle of Troy. jak się zdaje. na skutek których książęta musieli opuszezać kraj i poddawać się obrzędom oczyszezenia przez obcych królów. że Peleus został przyjęty do ajakidzkiego klanu kultu konia. Scena przedstawiała zapewne obrzędową walkę króla z mężezyznami przebranymi za zwierzęta i wyciąganie królewskiego miecza ze szezeliny w skale (potraktowanej omyłkowo przez mitografów jako kopiec krowiego łajna)podobnie jak w micie o Tezeuszu (zob. znaczyło to mianowicie. Mątwa jest ważnym elementem kreteńskich dzieł sztuki. czerpał być może swe wiadomości z jakiegoś utraconego klasycznego źródła. świadezyłoby o istnieniu obrazu bogini księżyca w triadzie ofiarującej świętemu królowi jabłko nieśmiertelności (zob.4. pretendenci # . bankiet i strata magicznego miecza przez Peleusa wynikają. za którym pierwszy raz spotkał się z nią Peleus. kiedy z kolei końezy się jego panowanie. 53. by Peleus opuścił Eginę # lub Ftyję w niełasce. co r G% tłumaczy prezent weselny w postaci Baliosa i Ksantósa bez rydwanu. ponieważ wymieniany jest jako syn Endeis. i 4. gdzie dopełniany był przez kolegium kapłanek mątwy. Tego rodzaju adopeja pociągnęłaby= za sobą ustanowienie święta konia połączonego z ofiarami. Nie ma powodu przypuszezać. 52.4). i Tesalijezyków z Jolkos bodajże wiązał sojusz egzogamiczny.6 Taniec ten poprzedzał wybór świętego króla przez arcykapłankę. Przemiany Tetydy każą myśleć o demonstracji właściwości bogini związanych z porami roku i ukazanych w sekweneji tańców (zob. przypadkowe i umyślne. jest miejscem ich spotkania. jako emblemat ostatniego miesiąca panowania jego poprzednika (zob. Częste zabójstwa. przedstawiając Peleusa jako "półezło* I wieka. "oplątującej". że żona Peleusa była w istocie córką Chejrona. 5. osiem jest liczbą płodności w mitach śródziemnomorskich. są wymysłem późniejszych mitografów. półkonia". Mit ten. upamiętnia małżeństwo-sojusz. 32. występuje także na wzorcowych odważnikach ze skarbca królewskiego w Knossos i na megalityeznych pomnikach w Karnak oraz w innych miejscowościach w Bretanii. podobny obrzęd odbywał się w Magnezji. stąd relacja seholiasty Apolońiusza z Rodos o tym. Peleus ("błotnisty") stał się być może tytułem świętego króla po namaszezeniu go sepią. Magnezyjskie centaury . W danym wypadku rzecz dzieje się na Eginie.1. z błędnej interpretacji obrazu przedstawiającego wstępną procedurę przed ceremonią koronacji.

i to nie tylko w greckiej. 8. 9. 81. Peleus został królem Myrmidonów. celtyckiej. podobnie jak we Ftyi. 91. że Peleus. podobnie jak Akrizjosa (zob. zabił starego króla. ateńscy wysłannicy zaś ż powodzeniem motywowali swe roszczenia związkami Telamona z Attyką (Plutarch. który został wieszezym herosem. jak Bogini Gangesu Lopiła swych siedmiu synów spłodzonych przez boga Krisznę. 24. Opowieść Antoninusa Liberalisa o Tetydzie i wilku została prawdopodobnie wydedukowana z obrazu przedstawiającego kapłankę wilczej Afrodyty (Pauzaniasz. przekazując resztę następcom. który ratuje ostatniego.ei 92.3). kiedy ten sam mniej więcej rytuał był stosowany dla oczyszezania zwyczajnych ano za omnieć o tym. 8 i 9). Z mitu wynika niedwuznacznie. indyjskiej i norweskiej mitologii (zob. 82 ARISTAJOS . Następni świat w rodzinie ró ews j p e zmieniał swe imi i przynależność plemienną.lecący dysk jest tarczą słoneczną. kiedy w 620 r.zob. Telamon i inni zamieszani byli w przestępstwa lub skandale nie związane z ich w stąpieniem na tron. II. zbrodniarzy wol p Dawano wobec tego do zrozumienia. lidyjskiej. Późniejsi królowie domagali się dożywotniego zachowania suwerennej władzy. jestbodajże mylnymtłumaczeniem obrazu przedstawiającego koniec panowania króla foki . 72h). Ateny i Megara toczyły spór o Salaminę.6.do władz krcilewskiej zawsze przybywali z zagranicy. że narzędziem ofiarnym był topór. 31. a mianowicie jako doroczna ofiara chłopców w zastępstwie świętego króla (zob. Skandal bywa często wywołany fałszywym ##. Święty król nie dopuszcza do złożenia go w ofierze po zakończeniu panowania. W indyjskiej Mahabharacieodpowiednikiem tegozwyczajujestopowieść o tym. a nowy król przychodził ponownie na = # k 1 kie o zamordowaniu swego poprzednika. Rozsądzali sprawę Spartanie.2). po czym poślubił arcykapłankę kolegium sowy. lecz również w egipskiej. 66. a wtedy ona go porzuca.b 241 oskarżeniem o zakusy na cnotę królowej (zob. został wybrany na nowego króla. że władza królewska pociągała za sobą zabójstwa. Śmierć Peleusa na Kos świadczyłaby o tym.6) w masce Gorgony podczas składania bydła w ofierze.10). co miało zbie z tropu mściwego ducha zgładzonej osoby. Związki Kychreusa z misteriami eleuzyjskimi i małżeństwo Telamona z ateńską księżniczką nabrały znaczenia.4 i 109.2). Jolkos i na Salaminie. 7.82. I Oi 156. Biszmę. ponieważ Ftyjczycy czcili swą boginię jako Myrmeks ("mrówka" . 73p). Podział królestwa Aktora na trzy części ma swą paralelę w micie o Projtosie (zob. Podobnie Telamon z Eginy udał się na Salaminę. Przy końcu ósmego roku umierał sam król (zob. zamiast tego zachowuje część swego królestwa. przed Chr. 75a i lOle). W bardziej cywilizowanych czasach. Poza Achillesem wielu jeszcze herosów zginęło od rany w piętę. Solon. że imię jego było tam tytułem królewskim. Zabicie Fokosa dyskiem. 90. Palenie synów Tetydy było powszechnie praktykowane.

nauczyły go owarzać mleko na ser. że Apollo nie tylko zna jej imię. że trzody i stada jej ojca potrzebują ochrony. Afrodyta czekała na nich. tkaniem i podobnymi zajęciami gospodarskimi. jak zwykle. powitała po przybyciu i niezwłocznie ułożyła w złotej komnacie Libii. Zgodnie z proroctwem Apollo zabrał Kyrene w swym złotym rydwanie na miejsce. Hermes zastąpi położną i zabierze syna nazwanego Arysteusem lub Aristajosem do zasiadających na tronie Godzin i do Matki Ziemi. Chejron przepowiedział następnie. Po dojściu do pełnoletności Aristajos zdobędzie tytuły "Nieśmiertelnego Zeusa". wyszła zwycięsko). muzy ożeniły go z Autonoe. centaura. i zapewnił rządy nad żyznym krajem. Libia powita ją w wielkim pałacu. a po drugich odwiedzinach Apollina . by przypatrzył się walce (z której Kyrene.82. gdy zauważył. otrzyma władzę królewską.a. którzy z wdzięczności oddawali mu cześć boską.b.2 ć. właściciela klaczy pożerających ludzi. Z Libu popłynął do Beocji. Jednakże pewnej nocy przespała się z Aresem i urodziła mu trackiego Diomedesa.wieszczka Idmona. . piastunkę Dionizosa. Kiedy Aristajos doszedł do pełnoletności. e. arcykról Lapitów. że nadawałaby się na jego żonę. "Czystego Apollina" i "Strażnika Trzód". gdzie obecnie jest miasto Kyrene.3 d. że postanowił ją porwać już wtedy. Hypseus.g zebrawszy uprzednio mieszkańców wyspy pod górą wyrastającą na równinie. Wolała przez cały dzień i pół nocy polować na dzikie zwierzęta na górze Pelion tłumacząc. Wezwał króla Chejrona. córek Hermesa. gdy zmagała się z potężnym lwem. Nimfy mirtowe przezwały Aristajosa "Agreusem" i "Nomiosem". Te pożyteczne nauki przekazał Aristajos innym ludziom. jak strzegła trzody Hypseusa nad rzeką Penejos. by ten wtajemniczył go w niektóre misteria. że Apollo zabierze Kyrene za morze do najwspanialszych ogrodów Zeusa i zrobi ją królową wielkiego miasta. nakazując im karmić niemowlę ambrozją i nektarem. lub też gdy otrzymała od niego dwa psy myśliwskie w nagrodę za zwycięstwo w biegu podczas igrzysk pogrzebowych ku czci Peliasa. Chejron się roześmiał. Wiedział przecież. syn najady Kreuzy i boga rzecznego Penejosa. 16# Mity #ertie 242 82. będzie przychylna myśliwym i rolnikom i tam urodzi Apollinowi syna. lecz także. Tam Kyrene urodziła Aristajosa. Pewnego razu Apollo obserwował ją. Potem zostawił ją na pobliskiej górze pod opieką kilku nimf mirtowych. po czym Apollo zaprowadził go do jaskini Chejrona. która urodziła mu nieszczęsnego Akteona i Makris. budować ule dla pszczół i uszlachetniać dziką oliwkę. podczas którego będzie mogła do woli oddawać się polowaniom.l b. poślubił najadę Chlidanope i miał z nią córkę Kyrene. zapytał go o jej imię i czy nie sądzi. Tego wieczoru Apollo obiecał Kyrene długie życie. Kyrene gardziła przędzeniem.

Oczarowany dzikim pięknem Sardynu. że płonąca Kanikuła . pozostawić zabite zwierzęta na miejscu i wrócić rankiem po dziewięciu dniach przynosząc maki zapomnienia. jakim tamten poddawał swoją postać.5 g.s j.4 f. Spełniła chętnie jego prośby i już wkrótce był znowu na morzu płynąc na północny zachód.82. Aristajos zwołał lud. że powinien udać się na wyspę Keos. że ma wybudować driadom. której nauczyła go Kyrene. wzniósł wielki ołtarz na szczycie góry i złożył ofiary Zeusowi. Aristajos udał się następnie do Arkadii. na których mógłby wyemigrować. usłyszała pod wodą błagalne wołanie. Powrócił więc Aristajos do pałacu najad. Zgnębiony wyruszył na statku ze swymi towarzyszami do Libii.Zwiąż mego kuzyna Proteusza i zmuś go. dlaczego zachorowały pszczoły. kiedy Aristajos uwiódł ją na brzegu rzeki w pobliżu Tempe. Po śmierci swego syna Akteona Aristajos znienawidził Beocję. poznała Aristajosa i zaprosiła go do cudownego pałacu najad na dnie rzeki. i. by przebłagać ducha Orfeusza.g. a wdzięczni mieszkańcy Keos nie tylko szczodrze wynagrodzili Aristajosa. który już połączył się z Eurydyką w Podziemiach. Zadowolony Zeus nakazał Wiatrom Etezyjskim. że zastanie tam Kyxene z jej siostrami najadami. pierwszego miejsca. lecz ponadto co roku składają ofiary przebłagalne Psiej Gwieździe przed jej pojawieniem się na niebie. by podarowała mu okręty. że choroba pszczół jest karą za śmierć Eurydyki. Aretuza. na górze Otrys i w dolinie rzeki Apidanos. i tam usłyszał. gdzie Kyrene go pouczyła. Tu 82. umieścił go w ulu. wiedział bowiem. Była to prawda. Najady umyły Aristajosa wodą zaczerpniętą u wiecznego źródła i po ofiarnej uczcie Kyrene mu poradźiła: . tam zaś poprosił Kyrene. Ciotka jego. Tak oto wygasła zaraza. tłuste cielę i czarną owcę. Aristajos schwytał rój. by oć Itąd chłodziły całą Grecję i pobliskie wyspy przez czterdzieści dni. ponieważ nauczył ich tego sposobu zdobywania nowych rojów pszczelich. następnie ofiarować libację z krwi. Tu właśnie udoskonalił Aristajos swą sztukę łowiecką. Proteusz ucinał sobie właśnie popołudniową drzemkę w pieczarze na wyspie Faros. by powiedział. Arkadyjczycy zaś czczą go teraz jako Zeusa. Aristajos wykonał wszystkie polecenia Kyrene. towarzyszkom Eurydyki. gdzie zostanie przyjęty z wielkimi honorami. po czym osiadł w Tempe.Nauczyły go również sztuki leczenia i prorokowania i nakazały. i dowiedział się. kryjąc się przed Kanikułą. Aristajos natychmiast wsiadł na statek i dowiedział się. Dziewiątego dnia rano rój pszczół wzbił się z zabitych zwierząt i osiadł na gałęzi. w którym się zatrzymał. cztery ołtarze w lesie i złożyć w ofierze cztery młode byczki i cztery jałówki. którego zabójcy ukrywali się wśród ludności. Aristajos obezwładnił go mimo przemian. równocześnie zaś przebłagał Kanikułę skazując morderców na śmierć. Pewnego dnia wybrał się do wyroczni delfickiej.Psia Gwiazda . począwszy od pojawienia się na niebie Psiej Gwiazdy. h.wywołała zarazę wśród mieszkańców wyspy mszcząc w ten sposób Ikariosa. by pilnował ich trzód pasących się na Równinie Atamantyjskiej we Ftyi. by zasięgnąć rady. uciekła i została pokąsana przez węża. poszedł więc wielce stroskany ku pewnemu głębokiemu miejscu w rzece Penejos. wynurzyła się.k jednak wyginęły wszystkie jego pszczoły. gdy przyszli na świat . zaczął uprawiać ziemię na tej wyspie i tu.

244 82. Apoloniusz z Rodos.cit. Mit o narodzinach Idmona..cit.. albowiem imię Chejrona również pojawia się na wczesnych napisach skalnych w Terze.. że przodkiem ich jest Aristajos . Ody pytyjskie.jego dwaj synowie.5 i nast. Pindar. IV.14.81. X.82.1131. loc. Diodor z Sycylii. IX. Apoloniusz z Rodos.4. IX. 4. loc. syna Kyrene i Aresa.4. Apollodoros.1) Hermes znany był jako "Noszący Barana".22. oddawali mu cześć boską. w achajskich Faraj zaś poświęcone mu były ryby (Pauzaniasz. 2. Kyrene była jednak postacią mitologiczną na długo przed czasami Battosa. I. Aristajos to tytuł kultowy Arkadyjskiego i Keańskiego Zeusa w Arkadii i na Keos. 8. IV.. IV.82 . loc.. Georgiki. Serwiusz. cit. spędził kilka lat na Sycylii. Diodor z Sycylii. Pindar cyt. cit. 3. ponieważ emigranci zabierali ze sobą gałązki mirtu jako dowód końca jednej epoki.' k. Kyrenejczycy utrzymywali.1. Astronomia. poprowadził kolonię z Tery do Libii i tan#' założył Kyrene oraz był pierwszym królem długo panującej dynastii. której mieszkańcy. Pindar. II.8. 206. V11.7) wynika.. Według Serwiusza (o Georgikach Wergiliusza. Zatrzymał się na krótko w pobliżu gór Hajmos.4 3. Fabulae.jako syn Apollina. ci t.4. Na temat pochodzenia Aristajosa snuł fantastyczne opowieści Pindar pragnąc przypochlebić się potomkowi Battosa. po czym znikł bez śladu i teraz czczony jest jako bóstwo zarówno przez barbarzyńskich Traków. Apollodoros. Hyginus. loc.4). Z czasem stał się on również symbolem kolonizacji. przyłączył się do niego Dedal. 5. Jej związki z centaurami wskazują na to. Apoloniusz z Rodos. przez Serwiusza. 6. II.2). 7. Na malowidle grobowym w Kyrene widzimy Aristajosa z owcą i rybą.3.s I.5. które mogły uczyć młodego Aristajosa. ponieważ Apollo czczony był w Terze i z tego samego powodu port Kyrene nazwano potem Apollonią.17. IV.1. . . 500 i nast. Mirt był początkowo drzewem śmierci (zob. nimfy mirtu były więc prorokiniami. ci t. o Georgikach Wergiliusza.14) Hezjod nazywal Aristajosa "pasterskim Apollinem". Hymń do Artemidy. Aristajos zwiedził jeszcze inne dalekie kraje. jak i cywilizowanych Greków. W Tanagrze beockiej (Pauzaniasz. Apoloniusz z Rodos. Pindar. l.11. III. Podobno jednak nie założył na wyspie żadnego miasta. że była boginią magnezyjskiego kultu konia przywiezioną do Tery. Jego wędrówki mają podobno tłumaczyć tytuł kultowy . 2. 109.11.4. również odnosi się do owej wcześniejszej bogini. że Battos ("o spętanym języku") to przydomek Aristajosa . Pauzaniasz. loc. Wergiliusz. II. dźwigającego na barkach barana.317-558. W końcu udał się do Tracji i uzupełnił swe wykształcenie uczestnicząc w misteriach Dionizosa. Diodor z Sycylii. Pindar. Kallimach.cit. loc.22. który w 691 r. Hyginus.500 i nast. Diodorz Sycylii. założył tam miasto Aristajon. loc. zwłaszcza uprawiający hodowlę oliwki. w innych natomiast miejscach .500 i nast.z zapisków Justyna (X111. przed Chr.Apollina i Hermesa.

. Boginią Śmierci w Życiu. 82. 4. podczas pierwszych wyrojów pszczół. Tak więc Ajschylos (Siedmiu przeciw Tebom. niesłychane dolegliwości" . kerinos. iż wyroiły się one z lwa. ."Aristajos". swego poprzednika. Relacja Wergiliusza o podróży Aristajosa do rzeki Penejos świadczy o tym. nosi on Iwią skórę i maskę i ożywiony jest przez ducha zabitego lwa. Kreteńczykom bardziej opłacało się eksportować na Sycylię oliwę aniżeli szczepionki oliwki. Ker. występujący na Sycylu. a jego emblematem w egipskim zodiaku jest nóż. które również wyroiły się z zabitego lwa. zasięgnąłby jej rady. został siłą wciągnięty do opowieści . Proteusz zamieszkały w Faros. gdzie zaa#odowi pszczelarze jako swe godło handlowe mieli pszczołę i rękawicę i używali uli z terakoty. Greckie słowo kerinthos. Anio.w liczbie mnogiej zaś keres.5 . . przedstawionego w postaci pszczoły (zob. którego zabiła Kyrene lub który został zabity ku jej czci. .6) lub Dawid w Betlejem (1 Księga Królewska. On również mógł zapoczątkować hodowlę pszczół. "zagładę". lub "przeznaczenie" . plagi. został prawdopodobnie wydedukowany z dawnego obrazu przedstawiającego nagą kobietę w miłosnych uściskach lwa. Keos. Padu.3). można utożsamiać z Zeusem Moriosem. ale później pszczoła-bogini letniego przesilenia zabije go ukłuciem żądła i wykastruje (zob.18. 83 . "przeciwności. podobnie jak mit o pszczołach Samsona.83. któremu przypisywano rozdawanie szczepów świętych drzew oliwki pochodzącyćh z drzewa zasadzonego przez Atenę na ateńskim Akropolu (zob. Kanikuła. sprowadzoną do Aten z Krety Minojskiej. jako jego syn. w jak nieodpowiedzialny sposób wykorzystywany był mit. Psia Gwiazda jest egipskim bogiem Totem. gdzie przechowywane są źródła 'I#bru.podobnie jak Herakles i jego przyjaciel Fylios (zob. Wergiliusz błędnie przedstawił wyrojenie się pszczół z zabitych zwierząt. 90. którego mieszkańcy Keos znali jako Aristajosa.16c). Dzieje się to na wiosnę. partnerem jej zaś jest święty król. jak na przykład kerion.w Tempe znajdowała się słynna wyrocznia Apollina i oczywiście Aristajos. Peloponeski potok Aretuza znalazł się bez najmniejszego uzasadnienia nad Penejosem.była w istocie zapewne kreteńską boginią-pszczołą. które rzucały mu wyzwanie do obrzędowej walki podczas koronacji. wprowadzono tam uprawę oliwki. Aristajos zaś ogląda rozmaite komnaty w pałacu najad.był jednym ze zwierząt. 3). keraphis. w Beocji. 6. Lew.rodzaj szarańczy''. "plaster miodu '.153e-f) na Peloponezie czy Kyzikos na górze Dindymon na morzu Ńlarmara (zob 149h) albo Samson w kraju Filistynów (Księga Sędziów. Mit ten. Z punktu widzenia mitologii cała koncepcja jest absurdalna. kiedy jednak później powstały na południowym wybrzeżu mykeńskim kolonie helleńskie.woskowy''. Podobnie jak Tezeusz lub Herakles. XVII. który ma zginąć podczas letniego przesilenia pod znakiem Lwa. Należy raczej uważać. Macedonu i Arkadii. 777) nazywa Sfinksa "porywającą mężczyzn Kar". Tesalu.b "45 5. za deltą Nilu. 14. Sardynu. której imię (wymawiane również Kar lub Q're) z czasem zaczęło oznaczać powszechnie "los". Fazis i innych odległych od siebie rzek. Aristajosa. Naga kobieta reprezentuje boginię-lwicę Kyrene lub hetycką Hepatu albo też syryjską Anathę czy mykeńską Herę. oznaczające "pyłek kwiatowy". utożsamianym z Hermesem.34) . podczas gdy pszczoła krąży nad innym zabitym lwem. jest pochodzenia kreteńskiego i prawdopodobnie tego samego pochodzenia są słowa pokrewne. którego święty król zabija osobiście . który przybył na Sycylię.

Wkrótce Midas zaczął błagać. co więcej. zamieszkanych przez szczęśliwych.2 b. kiedy jednak przekonali się. lamentuje i w końcu umiera. w złoto. którą popijał. wczesne lata męskości i lata młodzieńcze ludzie stają się z powrotem dziećmi. że czekają go w przyszłości wielkie bogactwa. któremu opowiedział cudowne historie o olbrzymim kontynencie położonym za rzeką Okeanos. zwanymi również Moschijczykami. oczarowany fantazjami Sylena. gościł go przez pięć dni i pięć nocy. Azji i Afryki.3 c. po czym nakazał przewodnikowi # odprowadzić go do kwatery Dionizosa. którego zaniepokoiła nieobecność Sylena. syn wielkiej bogini Idy i satyra. którego nie przebył jeszcze żaden podróżnik. Dionizos. którego imię nie utrwaliło się w pamięci ludzkiej. Mówiąć o różnych cudach wspomniał również Sylen o straszliwym wirze. potem niemowlętami i w końcu nikną zupełnie! Midas. jakiej nagrody życzy sobie Midas. adoptował go . Gdy podrósł. i tam też urządził swoje słynne ogrody różane. zapytał. Ten zaś odpowiedział bez chwili namysłu: . był lekkomyślnym królem macedońskiego Bromion.b. Ogrodnicy związali go girlandami kwiatów i zaprowadzili przed Midasa.Niechaj wszystko. by po przekroczeniu Okeanosu odwiedzić Hiperborejczyków. Pewnego dnia stary hulaka satyr Sylen oderwał się od wesołej armii Dionizosa. to samo stało się z jedzeniem. 246 83. Wieszcźkowie odczytali to niezwykłe zdarzenie jako przepowiednię oznaczającą.e w sile co najmniej dziesięciu milionów ludzi.l Kiedy był jeszcze niemowlęciem. które kładła na wargach śpiącego dziecka. Było tam mnóstwo wspaniałych miaśt. które jadł. ale rzeka Paktolos jest po dziś dzień złotodajna. że każdy. lecz także kiedy zasiadł do stołu. Natomiast owoce rosnące na drugim brzegu przywracają młodość nawet w późnym wieku. Dawno już temu wyruszyła na okrętach wielka ekspedycja. by pozwolono mu cofnąć prośbę. gdzie panował nad Brygijczykami. płacze. zamieni się w złoto! Okazało się jednak.4 d. długowiecznych olbrzymów posiadających znakomity system prawny. że nigdzie na stazym świecie nie jest tak dobrze jak w ich właśnym kraju. nauczycielem jego był Orfeusz. cofając się poprzez wiek dojrzały. Midas.MIDAS a. czego dotknął. czego się dotknę. która właśnie opuszczała Trację i wkraczała do Beocji. W pobliżu płyną dwie rzeki. że nie tylko kamienie. kwiaty i wszystkie sprzęty w domu zamieniły się w złoto. Kiedy Midas wkroczył do Azji z orszakiem Brygijczyków. zawrócili zniechęceni.83. kto ich spróbuje. które powodują. a każda z nich niosła ziarnko pszenicy. Pogrążonego w głębokim śnie po kolejnej popijawie Sylena znaleziono w ogrodzie różanym. zupełnie odciętym od połączonego obszaru Europy. Rozbawiony Dionizos nakazał mu udać się do źródła rzeki Paktolos w pobliżu góry Tmolos i umyć się w jej wodach. Na brzegach pierwszej rosną drzewa rodzące owoce. i wodą. Midas usłuchał i natychmiast utracił dar przemieniania wszystkiego. widziano procesję mrówek wspinającą się po bokach jego kołyski. ponieważ groziła mu śmierć z głodu i pragnienia.

Owidiusz. aż wreszcie Aleksander Macedoński bez wahania przeciął węzeł mieczem.1 247 ną uwagę i Gordios jednomyślnie został wybrany królem. która ujrzawszy orła na dyszlu zaczęła nalegać. Przez dłuższy czas udawało się Midasowi ukrywać uszy pod czapką frygijską.Pozwól. . Oto dlaczego pierwszy Midas jest obecnie mylnie uważany za syna Gordiosa. I. Przyznał on nagrodę Apollinowi.Z przyjemnością . 274. Gordios.Cycero. Niedługo jednak dańe mu było zachować spokój.' #. która szeptem powtarzała tajemnicę wszystkim przechodniom. Wyrocznia oznajmiła: "Frygijczycy. Gordios był niegdyś biednym wieśniakiem.27. V1. Wyrocznia oświadczyła. że ptak nie ma zamiaru ruszyć się z miejsca.by się upewnić. że ten. że jego hańba stała się publiczną tajemnicą. bóg ukarał go oślimi uszami. I. Valerius Maximus. chociaż Midas zagroził mu karą śmierci za jej zdradzenie.Wyglądasz mi na mądrą i rozsądną młodą niewiastę. Wykopał więc balwierz dół na brzegu rzeki i upewniwsży się. napił się byczej krwi i zginął nędznie. Po śmierci Gordiosa na tron wstąpił Midas. XI.bezdzietny król frygijski. stanowiącemu obecnie część Galacji.83.s g. gdzie była zasługująca na wiarę wyrocznia. które przywiązał do dyszla w szczególny sposób. szepnął: "Król Midas ma ośle uszy! Potem zasypał dół i odszedł uspokojony. I. Herodot. że nikogo nie ma w pobliżu. mieście założonym przez Gordiosa.Natychmiast po złożeniu ofiar . ale jego golibroda odkrył prawdę i nie potrafił zatrzymać wstydliwej tajemnicy przy sobie. Tymczasem zmarł nagle król#Frygii nie pozostawiając potomka. Gdy wóz wjechał na rynek Telmissos. kiedy zaś Midas nie zgodził się z orzeczeniem. a kapłanki Zeusa przez wiele stuleci strzeg#y zazdrośnie tych przedmiotów. .14 i 138.6. O wieszczeniu. przybrali nazwę Frygijczyków. Brygijczycy. e. Czy nie zechciałabyś mnie poślubić? . orzeł natychmiast zwrócił powszech- 82.e. by Gordios natychmiast złożył ofiary Zeusowi Królowi.3. Wyglądało na to. Pewnego dnia zdumiqny zobaczył. Przed bramą miasta spotkał jednak młodą prorokinię. Krzewił on kult Dionizosa i założył miasto Ankyrę. ?. . Gdy Midas się dowiedział. komu uda się rozsupłać węzeł. że pojadę z tobą .36.5 f. że wybierzesz właściwe ofiary. a królowie Frygu po dzień dzisiejszy noszą na przemian imię Midasa lub Gordiosa. W dowód wdzięczności poświęcił Zeusowi wóz razem z jarzmem. Dyszel i jarzmo złożono z czasem na akropolu w Gordion. . że na dyszlu jego wozu zaprzężonego w woły usiadł orzeł królewski. Filostratos. Żywot Apoloniusza z Tiany. zostanie władcą całej Azji. więc Gordios popędził swój zaprzęg ku frygijskiemu Telmissos. Przemiany. którzy z nim przybyli. skazał balwierza na śmierć. w którym śędziował bóg rzeczny Tmolos. Midas brał udział w słynnym konkursie muzycznym między Apollinem i Marsjaszem.Hyginus. Na brzegu wyrosła trzcina. Fabulae. wieśniaku.odparła prorokini.odpowiedział Gordios. na wozie zaprzężonym w wołu nadjeżdża wasz nowy król ze swą małżonką! " .powiedziała .

11. Para oślich uszu na trzcinowym berle była oznaką władzy królewskiej wszystkich egipskich bogów dynastycznych dla upamiętnienia czasu.Plutarch.83. I. jest wierzytelna. jak się zdaje. Przemiany. którego emblematem był byk. charakter religijny . I.21. 4. V1.1. Obraz. IV. Z czasem znaczenie Seta bardzo podupadło. II. której poświęcona była róża. 35. Pauzaniasz. #Arian...3.18. 2. Astronomia. złamali potęgę Hetytów w Azji Mniejszej i zdobyli ich stolicę Pterię. znaną później jako Macedonia. bogini księżyea Izydy. 4. ducha pierwszej połowy roku. ale nadaje także godność królewską jego następcy. by strzegła miasta Ankyry przed najazdem. l. że Midas szczycił się swym oślim przybraniem.prawdopodobnie chodziło o nie wymawiane imię Dionizosa . 5. ludu pochodzącego z Pontu. czyli Muszki. Fabulae. zamieszkiwał zachodnią część Tracji. Moschijczycy przeprawili śię przez Hellespont około roku 1200 przed Chr. Strabon. Satyry. . 7. 3. Owidiusz. Minos. Tajemnica węzła gordyjskiego miała.).5 o istnieniu kultu orgiastycznego Afrodyty. XI. którym przewodzili Hyksosi. Często też się uważa.17. mógł więc oślouchy Midas słusznie rościć sobie prawo do suwerennej władzy w imieniu Seta nad imperium hetyckim. 3.7. W epoce przeddynastycznej Set rządził drugą połową roku i co roku zabijał swego brata Ozyrysa. królem Moschijczyków ("ludzi-cieląt"). 191. Hipoteza identyfikująca Midasa z Mitą. ponieważ zaś Hetyci stanowili część wielkiej hordy północnych najeźdźców. przedstawiał prawdopodobnie śmierć króla-osła. Trzcina jest symbolem wieloznacznym. Nazwa "Moschijczyk" odnosi się zapewne do kultu młodego byczka j#ko ducha świętego roku. z którego wywodzi się historia balwierza Midasa. Sielanki. Anaba za Aleksandra. Wergiliusz. ściętą zaś głowę pochowano w ziemi. przypominające promienie słoneczne.5. jest rzeczą prawdopodobną. który w połowie drugiego stulecia przed Chr. 91. W istocie była to dobrze znana para królewskich bliźniąt stale walcząca o względy swej siostry. 4) panował w ich panteonie.146 i nast. XI. Varia historia. Hyginus. I. III.3) jest wieszczym ostrzeżeniem króla przed bliską śmiercią. 6. Elian. Owidiusz.121. 52.był to węzeł-monogram zawiązany na bykowcu.13 i nast. a jako krew Ozyrysa stanowiła szczególną truciznę dla króla-osła. 51.. Justyn. Persjusz. I. że ośle uszy zasugerowało przedstawienie Midasa w ateńskim dramacie komicznym w postaci satyra z obrzydliwie wydłużonymi uszami. źródło władzy królewskiej.4. kiedy Set o oślich uszach (zob. Elian. Opowieść o dotknięciu zamieniającym w złoto wymyślona została jako wytłumaczenie bogactw dynastu Mita i obecności złota w rzece Paktolos.92-93. choć chwilowo przywrócili mu je hyksoscy królowie w pierwszej połowie drugiego tysiąclecia przed Chr.23). Jako "drzewo" dwunastego miesiąca (zob. zostały podobnie ścięte jak włosy Samsona (zob. 5. Ponieważ osły były pośWięcone jego dobrodziejowi Dionizosowi.90 i nast. Pi#zemiany. Jego włosy.4 i 155a).. Ogrody różane Midasa i powieść o jego narodzinach świadczyłyby 248 83.3. który dwoje tych zwierząt umieścił między gwiazdami (Hyginus. Varia historia. Krew byka miała wielką siłę magiczną i dlatego pić mogły ją bezkarnie tylko kapłanki Matki Ziemi (zob. X1.

który za jego bodaj radą zapoczątkował obrzędy dionizyjskie w Atenach (zob. że posprzeczał się z dramaturgiem Tespisem.5 . w której Solona wyśmiano za opowiadanie utopijnych kłamstw w poemacie epicznym i przedstawiony był w postaci Sylena wędrującego bez celu po 83. to że dawał wiarę opowieści o Atlantydzie (zob. warto przypomnieć. Trzy przypadki opowiedziane przez Plutarcha (Żywot Solona. Nieprzekraczalny wir jest owym słynnym wirem wymienianym przez starożytnych fizyków. dokąd Złotowłosa Niamh zabrała Oisina i skąd po wielu stuleciach powrócił do Irlandu. Pierwszy. drugi.Pozwólmy na takie żarty w naszym teatrze. położyło kres dawnemu systemowi. Solon słyszał również geografów dyskutujących na temat możliwości istnienia kontynentu atlantyckiego. podobnie jak tylko arcykapłan w Jerozolimie znał nie wymawiane imię Jehowy. 39b) i przedstawił ją w poemacie epickim . na przykład celtyckie legendy o Krainie Młodości za Oceanem. a Seneka przepowiedział jego odkrycie w drugim akcie Medei. 27.Jakież to ma znaczenie.Miasto Gordion stanowiło klucz do Azji (Mniejszej). gdzie ocean przelewa się poza brzegi świata w nicość. 27b). jak się zdaje. 5. trzeci. 84 KLEOBIS I BITON . to dalekie podróże Solona po Azji Mniejszej i Egipcie. a wkrótce znajdą się w naszych układach itraktatach! Elian. które wcielił do swego eposu i które później zostały wyzyskane w teatralnej parodii. kiedy koncentrował w Gordion swą armię. który w swych sztukach o Dionizosie wkładał w usta satyrów humorystyczne wypowiedzi. Tespisie .Solon gwałtownie uderzył pałką w ziemię i rzekł: .Czy nie boisz się. prawdopodobnie obfitujące w aktualne aluzje. ponieważ jego cytadela panowała nad jedynym nadającym się do użytku szlakiem z Troi do Antiochu.powtarzać tylu kłamstw przed tak liczną publicznością? A gdy Tespis odpowiedział: . Nazwa Gordios (od gryzein. dlaczego opowieść o kontynencie atlantyckim została przypisana pijanemu Syleno#ui. "chrząkać mruczeć") pochodziła prawdopodobnie od pomruku rozlegającego się przy jego wieszczym sanktuarium. powstałym w tym miejscu. Imiona Sylen i Solon nie różnią się zbytnio i podobnie jak Sylen był nauczycielem Dionizosa. gdy porównał go z ludem Niamh. skoro cała sztuka jest żartem? . znał. Oisinowi. Cycero i Strabon.84.5). Snuli na ten temat przypuszczenia Eratostenes. obrzydła degeneracja jego ludu.c 249 Egipcie i Azji Mniejszej (zob. Brutalne przecięcie węzła przez Aleksandra. przygotowując się do inwazji na Azję. Miejscowi kapłani mogli zdradzić tajemnicę jedynie królowi Frygii. i gorzko żałował swego powrotu. Meja.pytał Solon . z drugiej czy trzeciej ręki jakąś komedię Tespisa lub jego ucznia Pratinasa. 6. Solon nauczał Pizystrata. Solon być może zebrał podczas swoich podróży fragmenty atIantyckich opowieści. powołujący się na Teopomposa. stawiając siłę miecza nad tajemnicę religijną. 25-29) pozwalają się domyślić. Fragment ten podobno wrył się głęboko w pamięć młodemu Kolumbowi. .

31. 3. przez Plutarcha. Kleobis i Biton sami wprzęgli się do rydwanu i zaciągnęli go do świątyni znajdującej się w odległości prawie pięciu mil. I. jakie może zaofiarować śmiertelnikom. Funkcją planetarną siódmego dnia poświęconego tytanowi Kronosowi (i Kronosowemu Jehowie w Jerozolimie) był "odpoczynek". którzy mają łaciatą skórę owiec". a nie "ci. kiedy nadeszła już pora odprawiania obr#ędów ku czci bogini.85. wzruszona ich synowskim przywiązaniem. Chowano ich zapewne pod progiem świątyni. 62c) Ojbalidami. I. 250 84. Wyrocznia jego oznajmiła#im: "Radujcie się i pozwalajcie sobie na wszelkie przyjemności przez sześć dni. IV. Razu pewnego. Herodot. Hymn Homerycki do Apollina. '' 2 c. Stąd bierze się powiedzenie: "Ulubieńcy bogów umieraj ą młodo. nie wróciły jeszcze z pastwiska. Dlatego przypuszczalnie nazywano niekiedy bliźniaków Kastora i Polideukesa (zob. co mogło oznaczać "synowie progu świątyni".169h).a. które sam Apollo położył pod swą świątynię w Delfach.105. aby nigdy już z tego snu się nie obudzić.b l. Bliźniacy ci wybudowali kamienny próg na fundamentach. ale "odpoczynek" oznaczał śmierć ku czci boginidlatego Trofonios otrzymał jako nagrodę wyrocznię herosa (zob. której właściwie należało składać ofiary.46. Kleobis i Biton udali się na spoczynek w świątyni. Pindar cyt.2. by im zesłała najlepsze dary. synowie Erginosa. Widocznie kapłani Apollina w Delfach przejęli ten obyczaj. 2. Menander. i zaprzęgano ich do rydwanu księżycowego zamiast białych byków składanych zazwyczaj w ofierze. lon. którzy zastępowali współkrólów. W Argos wybierano bliźniaków.l b. 85 NARCYZ . 51i). Kleobis i Biton. Pocieszenie dla Apoloniusza. chociaż bogini księżyca. II. a białe woły.1.14. modliła się do bogini. a kiedy dopełniła już obrzędów. byli synami kapłanki Hery w Argos. 300. Herodot. Fragmenta comicorum graecorum. Meinecke. Trofonios został później nagrodzony własną wyrocznią w Lebadei w Beocji. by odpędzić hieprzyjazne moce (zob. Eurypides. wyd. 294-299. Pauzaniasz." Siódmego dnia znaleziono ich obu nieżywych w łóżkach. Podobny dar otrzymali Agamedes i Trofonios. które miały być zaprzęgnięte do świętego rydwanu kapłanki. siódmego dnia spełni się wasze najskrytsze życzenie. Kapłanka. nie miała mocnej pozycji w tej świątyni.3 1.20. Dwaj młodzi Argiwowie. Mit o Kleobisie i Bitonie odnosi się prawdopodobnie do ofiar ludzkich składanych przy konsekracji nowej świątyni bogini księżyca. 2.

że każdy mógłby się zakochać w Narcyzie. Próbował początkowo objąć i ucałować pięknego chłopca spoglądającego ku niemu z wody.Kocham! . a tak był z niej dumny. która zwróciła się do niego o poradę: "Narcyz będzie żył długo pod warunkiem. pochylił się. że nigdy siebie nie zobaczy. synem błękitnej nimfy Lejriope. które je ocieniały. która wpada do Alfejosu.Dlaczego się kryjesz przede mną? . by móc do niego przemówić. Narcyz był Tespijczykiem.powtórzyła Echo i uradowana wyskoczyła ze swej kryjówki rzucając się na szyję Narcyzowi. Narcyz stwierdziwszy. a ciebie nie pokocham! . któremu nazwę swą zawdzięcza rzeka Amejnios. Ale Narcyz znikł już.1 251 . zawołał: . Zmęczony. Kochała się w nim między innymi nimfa Echo. która straciła własny głós i mogła już tylko głupio powtarzać cudze okrzyki. Pewnego dnia wybrał się Narcyz zastawiać sidła na jelenie. że zgubił swych towarzyszy. padł na trawę. ale wtem rozpoznał w nim siebie i odtąd przez długie godziny leżał wpatrując się . konkubiny Zeusa.Spotkajmy się! . . aż został po niej tylkn głos.skarżyła się żałośnie Echo.odpowiedziała Echo zdumionemu Narcyzowi. d. Pewnego dnia posłał Narcyz miecz najbardziej uporczywemu zalotnikowi. Usłyszała tę prośbę Artemida i sprawiła. ani nawet gałązki spadające z drzew. i zakochał się we własnym odbiciu. że Narcyz się zakochał. który nie widział nikogo w pobliżu. wzywając bogów.a. którą bóg rzeczny Kefizos razu pewnego otoczył zwojami swoich strumieni i uwiódł. jego droga usłana była złamanymi sercami kochanków obu płci. pierwszej osobie.l c. ale nie zdołała odezwać się pierwsza. Wieszczek Tejrezjasz powiedział Lejriope. a Echo szła za nim przez bezdrożny las marząc o tym. Była to kara za to. że zabawiała przez długie godziny Herę nie kończącymi się opowieściami.Dlaczego się kryjesz przede mną? . Amejniosowi. Pod górą Donakon w Tespiaj napotkał na swej drodze źródło czyste jak srebro.Chodź tu ! . gdy w tym czasie nimfy górskie. On jednak brutalnie ją odtrącił i uciekł. że gdy miał lat szesnaście.Umrę. ona zaś spędziła resztę życia w samotnych wąwozach ginąc z miłości i smutku. z dala od jej zazdrosnych oczu korzystały z wolności. by go pomścili.Spotkajmy się! . ale nie mógł zaznać spełnienia swej miłości. 85.krzyknął. ani dzikie zwierzęta. albowiem już w dzieciństwie odznaczał się niezwykłą urodą.Hej! ." Nić w tym nie było dziwnego. b.b-85. dopływ rzeki Helisson. by ukoić pragziienie. których względy odrzucił.Chodź tu ! .Hej ! . ani ptaki. którego wody nigdy jeszcze nie zamąciło ani bydło. . Amejnios przebił się tym mieczem na progu domu Narcyza.

Amejnios zaś jego zamordowanym ojcem. VIII.86. na której rosną lilie. i dlatego zapewne przedstawiano Lejriope jako matkę Narcyza. kwiat poświęcony potrójnej bogini i noszony jako szkaplerz. i powtórzyła za nim jego ostatnie słowa: "Żegnaj. 86 FYLLIS I KARIA a. powszechnie znanego narkotyku. Przemiany. gdy wbijał sobie sztylet w pierś. l. W starożytności "narcyzem" w wieńcach Persefony i Demeter (Sofokles. jak i Hiacynt są bodajże imionami kreteńskiego herosa kwiatu wiosennego.ubocznie zresztą tłumacząca lecznicze właściwości oliwy z narcyza. 159. synie Tezeusza.z zachwytem w taflę wodną. 682-684). . na próżno ukochany!" Krew wsiąkła w ziemię i wyrosły z niej białe narcyzy z czerwoną koroną.75. W innym miejscu Narcyz nazwany został Anteuszem (zob.2 .115c). w koronie i naszyjniku z lilii polnych. że przynajmniej to drugie ja. a jednak posiąść nie mógł? Żal go trawił. e. Owidiusz. Erynie bowiem nie dały się przebłagać. Konon. młodzieńcze. 107e) lub Orestesa (zob. zwanym także leirion. pozostanie mu wierne na zawsze. była lilia o trzech płatkach lub irys.4 i IX. jako maść na rany i jako lekarstwo na odmrożenia. jest końcówką kreteńską i zarówno Narcyz.341-401. cokolwiek by się wydarzyło. Ale -issos. Przemiany. Pauzaniasz. I 2. Fyllis. gdy trzeba było przebłagać trzy dostojne Erynie (zob.31. Lilia była ponadto królewskim emblematem władcy Knossos. Opowiadania.6. 24. kochała się w Akamasie. z których obecnie przygotowuje się w Cheronei balsam kojący. księżniczka tracka. 402-510. Echo nie wybaczyła co prawda Narcyzowi. Na malowanej płaskorzeźbie znalezionej wśród ruin pałacu kroczy on z berłem w ręku przez łąkę. Historia naturalna. w którym posiadał. a jedńak cierpienia te sprawiały mu przyjemność. Ta fantastyczna przypowieść moralna . jak na to wskazuje pierwsza sylaba imienia Narkissos . przydomkiem Dionizosa. Owidiusz. 252 85. 114a) leżącego w wieńcu z łilii na brzegu sadzawki po daremnej próbie oczyszczenia się z zabójstwa matki. 2. Edyp w Kolonie. Echo jest na tym obrazie szydzącym duchem matki.2 1. wiedział bowiem.4). którego śmierć opłakuje bogini na złotym pierścieniu z akropoli mykeńskiej.29. Jakże mógł znieść stan taki. II1. Pliniusz. podobnie jak -inthos. Zaleca się go na dolegliwości ucha (chociaż może wywołać bóle głowy). XX1. ale razem z nim się smuciła i powtarzała ze współczuciem: "Niestety! Niestety! ". Kwitnie późną jesienią na krótko przed "narcyzem poety".została być może wydedukowana z obrazu przedstawiającego zrozpaczonego Alkmeona (zob.

stała się italską boginią-wieszczką Karmentą.10. Pauzaniasz. która wynalazła sztukę wieszczenia (Historia naturalna.Dinnschenchas nad źródłem natchnienia w rzece Boyne rosło dziewięe drzew leszczyny. O tańcu. "Mądrą Kar" (zob. Pliniuszowi zawdzięczamy legendę o Kar. i odtąd jest to szczególna cecha drzewa migdałowego. W micie o Demofoncie jest ona również powiązana z Reą (zob. Kariatydy zaś są nimfami orzechapodobnie jak Melie są nimfami jesionu. Zostały one prawdopodobnie wydedukowane z obrazu przedstawiającego młodego poetę oddającego cześć religijną drzewu orzecha w obecności bogini i dziewięć kobiet wykonujących przy tym taniec w kole. która doprowadziła do obłędu Demofonta (zob. 95. V111. Hyginus. a driady nimfami dębu. W Kariaj również odbywają się doroczne tańce lakońskich kobiet ku czci bogini.2).169j). posągów kobiet używanych jako kolumny. VIII. o której Pauzaniasz pisze.57). Po skończonej wojnie. a nauczyli ich Dioskurowie. Atenajos. 2. często wychodziła na brzeg mając nadzieję. że zobaczy jego okręt. była ukochaną Dionizosa.l b. śpiewające ryby. 169i). Fabulae. ale przybycie statku opóźniła awaria.o). również odpowiadała liczbie "dziewięć".2 1. Co roku Ateńczycy tańcem czczą Fyllis i Akamasa. Enneodos.14. 40. Inne Karie ("drzewa orzechu") w Arkadii rosły w pobliżu rzeki. III. odpowiadających sztuce poetyckiej. pierwszy mitograf watykański. Karia. Artemida powiadomiła o tym Lakończyków. 52.1. występujący również w legendzie o trackiej Fyllis. Fyllis zaś po dziewięciu daremnych spacerach umarła z żalu w miejscu zwanym Enneodos.29.8 i IV. oznaczająca "leszczynę". a na drzewach mieszkały cętkowane. s.5 i 132.który wyruszył na wojnę trojańską. Bogini Kar. Lukian. Wergiliusza. 59. 86. który przybył następnego dnia. 82. czyli Karii (zob. Pod jego pieszczotami rozkwitły gałęzie. tytanki mądrości. córka króla lakońskiego. 87 . oznacza "dziewięć podróży".10. Oba mity mają tłumaczyć kultową rolę migdała i orzecha podczas świąt ku czci Kar. 1. 52. V. Serwiusz o Sielankach. od której wywodzi się nazwa Karia.159. W ich kalendarzu drzewnym (zob.b 253 2.3) litera coll ("C"). Według irlandzkiego. ld i 9d). VII1.16. Liczba dziewięć związana była z orzechem u bardów irlandzkich. kiedy flota ateńska już wróciła. Serwiusz o Sielankach Wergiliusza. Melie nimfami jabłek.5. orzechy zaś z natchnieniem poetyckim.6. znanej również jako Metyda (zob. zanim jeszcze pojawiły się liście. którzy wybudowali świątynię Artemidzie Kariatis i stąd wywodzi się nazwa kariatyd. Akamas zaś.5. VIII. mógł już tylko obejmować szorstką korę. lecz zmarła nagle w Kariaj i została przez swego kochanka zamieniona w drzewo orzecha. 331). Fyllis ("liściasta") może być skromną grecką wersją palestyńskiej i mezopotamskiej Wiełkiej Bogini Belili. Atena przemieniła ją w drzewo migdałowe.1-3 i 21.2-87. 57. iż żył w nich ten sam szczególny gatunek ryb (Pauzaniasz.

powiedział Arion z rezygnacją . kreteńskiego brata Japysa. aczkolwiek niechętnie. syn Posejdona i nimfy Oneai. że mówią prawdę.oświadczył kapitan statku .ulegając niezwykle hojnej gościnności mieszkańców. by nad grobem delfina przysięgli. Pieśń jego jednak zwabiła ławicę rozkochanych w muzyce delfinów. Ikadiosa. którego statek rozbił się w drodze do Italii. Inny delfin ocalił życie Falantosowi.l c. któz'# omal nie utonął w Morzu Kryzejskim w drodze do Italii. Apollo umieścił potem wizerunek Ariona i jego liry wśród gwiazd. Periander wezwał kapitana wraz z załogą i udając niepokój wypytywał się o Ariona.Jesteś zbyt bogaty. na którą zgodnie z przepowiednią wyroczni padł los i została wrzucona do morza. Pewnego dnia jego opiekun Periander. tego samego jeszcze wieczora przegonił okręt i dotarł do portu w Koryncie na kilka dni przed zakotwiczeniem statku. delfin był bowiem . Arion nie był bynajmniej pierwszym #złowiekiem uratowanym przez delfiny. po czym wyskoczył za burtę. wraz z nim udał się na dwór królewski. a podaruję ci wszystkie moje nagrody .i ja zrobiłbym to samo na twoim miejscu.ale musisz umrzeć.błagał Arion.zapytał Arion. .ft7.Strasznie nam przykro.b. by przebłagać Amfitrytę . pozwolił mu. delfin zaś. Arion sprawił delfinowi wspaniały pogrzeb.3 Perian#er zmusił ich wszystkich. gdy ten skoczył za burtę. dokąd zaproszono Ariona. Jeden z nich wziął Ariona na swój grzbiet.Jakąż zbrodnię popełniłem? . po czym nagle skonfrontował ich z Arionem. Delfin ocalił Enalosa. . Arionie . i i temu właśnie zawdzięcza miejscowość swą nazwę. Nie mogli wyprzeć się winy i na miejscu zostali straceni. . .delfin doprowadził do Delf.odrzekł kapitan .# Arion zaś wszedł na dziób statku w najpiękniejszej swej szacie. a jego wielbiciele obsypali go tyloma wspaniałymi darami.ARION # a. grał mistrzowsko na lirze i wynalazł dytyramb ku czci Dionizosa. Arion z Lesnos. Kiedy okręt zawinął do portu. Arion zdobył nagrodę.odpowiedział kapitan . wybrać się do Tajnaros na Sycylii.Zatrzymał się w Tajnaros . ale wkrótce zmogło go wystawne życie. by wziął udział w igrzyskach muzycznych. że wzbudziło to chciwość żeglarzy. Dar wymuszony nie jest darem. Periander nie posiadał się z radości dowiedziawszy się o cudownym ocaleniu.Oszczędź mnie. którzy mieli przewieźć go z powrotem do Koryntu. Okręt popłynął dalej.Cofniesz obietnicę natychmiast po przybyciu do Koryntu .Trudno . który nie chciał się rozstać z Arionem. tyran Koryntu. 254 87.była to ekspedycja na Lesbos synów Pentilosa udających się tam jako pierwsi koloniści . . Kapitan się zgodził.ale pozwól mi przynajmniej zaśpiewać ostatnią pieśń. by połączyć się ze swą kochanką Fineis. . _ b. .towarzyszka zaś delfina uratowała Fineis. skierował do bogów wzruszającą pieśń.

. był Noworocznym Dziecięciem przybywającym na grzbiecie delfina do Tarentu. 20.częściowo zaś na mylnej interpretacji posągu przedstawiającego boga Palajamona przybywającego do Koryntu na grzbiecie delfina z lirą w ręku (zob. . 16f). korynckiego Noworocznego Dziecięcia (zob. 2. III. scholia do Ód olimpijskich Pindara. Falantos. przed Chr. Imię Ikadiosa. Taras. Mit o Enalosie i Fineis został prawdopodobnie wydedukowany z obrazu przedstawiającego Amfitrytę i Trytona jeżdżących na grzbietach delfinów. Serwiusz o Eneidzie Wergiliusza. Pauzaniasz. któremu następnie opatrzył rany chłopczyk. podobnie jak Falantos w Italii.25. że delfiny i foki są wrażliwe na muzykę .332. Pauzaniasz jako pisarz trzeźwy i wiarygodny podaje w wątpliwość powtórzoną przez Herodota zasłyszaną opowieść o Arionie. 1. Pauzaniasz. za co delfin zjawiał się na każde jego zawołanie i pozwolił mu eździć na swoim grzbiecie (III. gdzie podobno założył i posiadał swe sanktuarium herosa (Pauzaniasz. 5). dziki koń Arion (zob. X. X. III.105.Apollinem w przebraniu. Arion i Periander są postaciami historycznymi z VII w.4 i 13. podobnie jak jego imiennik. przejął kult delfina od pozostających pod wpływem kultury kreteńskiej Sikelów. Plutarch. zachował się fragment Hymnu do Posejdona Ariona.3. 3. 2. których tam zastał.1 ).5.5.10.5). w roku 708 przed Chr. ale donosi. V1.25. Nasuwa to nam przypuszczenie. Opowieść opiera się zapewne po części na legendzie o pieśni Ariona. jest być może związane z dniem miesiąca.powszechnie wiadomo. Satyrai ("pochodzącej od satyrów"). XIII. Fabulae. 70. Uczta siedmiu mędrców. oznaczające "dwudziestego". Plutarch pisze również o związkach Enalosa z kultem ośmiornicy. i przez nadanie jego imienia konstelacji Liry.24.d 255 88 MINOS I JEGO BRACIA a. imię jego zaś przypomina imię Edypa. 1.25. Kiedy Zeus porzucił Europę po spłodzeniu z nią na Krecie Minosa.2). Herodot.88.13. że przybycie Noworocznego Dziecięcia przedstawiano w Koryncie za pomocą oswojonego delfina przeszkolonego przez kapłanów słońca.5. Opowieść otrzymała zabarwienie mityczne dzięki temu. Strabon. że Arion został przedstawiony jako syn Posejdona.1. Hyginus. 88. w którym święcono jego nadejście. że w Poroselene widział na własne oczy delfina zranionego przez rybaków. syn Posejdona i córki Minosa.194.a . założyciel doryckiego Tarentu. którego odpowiednikiem był zapewne w Mitylenie. która zwabiła ławicę delfinów i w ten sposób powstrzymała kilku żeglarzy od morderstwa z chciwości .

że chłopcem.e. Wszyscy Kreteńczycy uznali roszczenia Minosa do tronu. spowodował. gdzie założył miasto i królestwo Miletu. gdzie zawarł z Kiliksem sojusz przeciw Milezyjczykom. słynnemu rzemieślnikowi ateńskiemu. córkę Heliosa i nimfy Krety. że Minos. lub Fojniks. pokonał ich i został ich królem. mianując ich swoimi następcami. poczynił wszystkie przygotowania do ófiary. wciąż jeszcze opłakujący Miletosa. Minos tymczasem poślubił Pazyfae. ponieważ bał się Apollina. po czym poślubił jedną z córek Kreteusa Eola. Dedal obiecał pomóc i zbudował pustą wewnątrz.88. uciekł do Cylicji w Azji Mniejszej. pokłócili się o pięknego chłopca Miletosa. Radamantysa i Sarpedona. zwanym Anaktorią. w ofierze zaś złożył innego. oraz syn jego.l b. W poprzednich dwóch pokoleniach krajem tym. ma on co najmniej dziesięć łokci długości. Małżeństwo to okazało się bezdzietne. Niektórzy jednak utrzymują. został wygnany z Krety przez Minosa. w którym zakochali się równocześnie. zwanej przez niektórych Dejoną. syn Zeusa i Kasjopei.z Miletos. równie olbrzymi Asterios. syn Dorosa. by z morza wyłonił się byk.# Inni twierdzą.h e. tylko Sarpedon. wyszła ona za mąż za panującego króla kreteńskiego. a gdy w końcu umarł. Wyznała swą nienaturalną namiętność Dedalowi. po dojściu do pełnoletności.4 c. Minos istotnie podzielił wyspę na trzy części i wybrał dla każdej stolicę. utrzymywał.Radamantysa i Sarpedona. Bracia jednak. który wraz z nim przyjął azyl. wygnany przez Minosa z Krety. a wówczas Asterios adoptował Minosa. po czym się modlił. który wybrał Sarpedona. drewnianą krowę . Szkielet Asteriosa. Miletos był synem Apollina i nimfy Arei. Po śmierci Asteriosa Nli#es-#łosił swe roszczenia do tronu i na dowód przysługuj#cych mu praw chełpił się. królestwo milezyjskie nazwane zostało Licją po jego następcy Likosie. syn Uranosa i Matki Ziemi. znanej również jako Perseis. że bogowie odpowiedzą na każdą jego modlitwę: Poświęcił więc ołtarz Posejdonowi. którego ojciec. Natychmiast na brzeg wypłynął olśniewającej bieli byk. Tektamos. którego Miletos zabił. lecz Minos tak urzeczony był jego pięknością. podejrzewając Miletosa o przygotowywanie spisku mającego na celu obalenie go i zagarnięcie królestwa. Sarpedon. kiedy Ajgeus wygnał go z Aten. ograniczył się jedynie do ostrzeżeń. Asteriosa. był nie Miletos. Udał się wówcźas z wielką flotą do Karii w Azji Mniejszej. poruszające się lalki. a następnie pochował na małej wysepce leżącej w pobliżu Lade. że odesłał go do swych trzód. Posejdon jednak. lecz niejaki Atymnios. mszcząc się za zniewagę wyrządzoną mu przez Minosa. rządził olbrzym Anaks.s 256 88. został niedawno wykopany. gdzie ku radości Minosa i jego rodziny robił dla nich drewniane. który wywołał kłótnię. i Miletos uciekł do Karii z własnej woli. że życzeniem Asteriosa było podzielenie kraju na trzy równe części pomiędzyjego trzech następców. przywiódł na wyspę grupę kolonistów złożoną z osiedleńców eolskich i pelazgijskich. Zeus obdarował go przywilejem życia przez trzy pokolenia. przebywającemu właśnie na wygnaniu w Knossos.5 d. przez innych zaś Teją. że Pazyfae zakochała się w byku nie złożonym w ofierze.

potwora o głowie byka i ciele człowieka. że Pazyfae przez wiele lat nie próbowała przebłagać Afrodyty. i przebywał tam na wygnaniu w Okalejaj. nie znający litości dla zbrodniarzy. Niektórzy jednak twierdzą. a jeszcze inni.88. którego Dionizos nauczył wyrobu wina. Radamantys uciekł w końcu do Beocji. Dedal usunął się dyskretnie. Ziemię na Krecie pozostawił w spadku swemu synowi Gortysowi. zdziczał. i nazywają tego ostatniego synem Hefajstosa.na kołach ukrytych w kopytach. Kurnos- 88. również synowi Ariadny. Nadał prawa Kreteńczykom i pozostałym wyspiarzom Azji Mniejszej. co mu polecono. pozostał na Krecie. i Minos spędził resztę życia w gmatwaninie korytarzy bez wyjścia.Euantesowi. Wsławił się jako sprawiedliwy i uczciwy prawodawca. że Minos obraził Zeusa. gdzie pod dębami pasł się l#. Radamantys. ponieważ zabił swego ziomka. wyspę Chios zaś Ojnopionowi.1 257 Enyuesowi. chociaż Tegejczycy utrzymują. i ta ukarała ją ową potworną żądzą. Peparetos . mądrzejszy od Sarpedona. pewnego razu nie złożył właściwego daru. Minos zwrócił się do wyroczni o radę. że Minos. twierdząc. a wielu z nich dobrowolnie przyjęło jego kodeks. pustoszył całą Kretę. gdzie zabił go w końcu Tezeusz. synowi Ariadny. że jest synem Likastosa i nimfy z góry Ida. który co roku składał Posejdonowi najlepszego byka.14 .lo Niektórzy jednak twierdzą. Co dziewięć lat odwiedzał pieczarę Zeusa przywożąc stamtąd nowe prawa i zwyczaj ten kontynuował później brat jego Minos. by wybudował dla ciebie kryjówkę w Knossos!" Dedal zrobił. że Gortys był Arkadyjczykiem. ofiarując drugiego z rzędu byka. Wraz z nim urząd ten piastowali Minos i Ajakos. gdzie po śmierci Amfitriona poślubił Alkmenę. że Minos nie był bratem Radamantysa. obciągnął ją`krowią skórą i popchnął na łąkę w pobliżu Gortys.s g. w jaki sposób należy otworzyć drzwi ukr#te w tylnej części krowy. Inni znowu przeczą. a w samym środku ukrył Pazyfae i Mińotaura. Grób jego i Alkmeny pokazują w Haliartos w pobliżu plantacji twardej trzciny przywiezionej z Krety.ll Ziemię w Azji Mniejszej pozostawił Radamantys swemu synowi Erytrosowi. jak wśliznąć się do środka i umieścić nogi w tylnych rej odnóżach. od którego nazwę otrzymało miasto kreteńskie.Stafylosowi.Alkajosowi. Mieszkał na Polach Elizejskich.12 i.Androsowi. Odpowiedź brzmiała: "Każ Dedalowi. że Alkmena wyszła za Radamantysa po śmierci na Polach Elizejskich. pokrył krowę i w ten sposób zaspokojona została żądza Pazyfae. Z trzciny tej sporządza się flety i oszczepy. Paros . Maroneję . aż wreszcie Herakles schwytał zwierza i sprowadził do Grecji.yk Posejdona między krowami Minosa. Delos . Urodziła z tego związku Minotaura. Żył w zgodzie z Minosem i w nagrodę otrzymał trzecią część posiadłości Asteriosa. Niektórzy jednak twierdzą. Niedługo potem zjawił się biały byk.13 Zeus bowiem mianówał go jednym z trzech sędziów umarłych. i wtedy to miał się rozgniewać Posejdon.Aniosowi i Andros . Inni jeszcze utrzymują. matkę Heraklesa. Z czasem byk wyrósł.7 f.9 h.h. by Minos był synem Zeusa. Lemnos zapisał Toasowi. jak ma uniknąć plotek i ukryć hańbę Pazyfae. Pokazawszy Pazyfae. synem Tegeatesa. zwanej labiryntem.

Diodor z Sycylu. Pauzaniasz. Przemiany. loc.1. Przemiany. V. Diodor z Sycylii. Odyseja.?7. V11. Diodor z Sycylii.35. Hyginus. Stosowana przez Arthura Evansa klasyfikacja kolejnych okresów przedklasycznej kultury kreteńskiej jako minojskiej I. jak się zdaje. 8.4. Kreta jest słowem greckim pochodzącym od krateia. IV.564. III. Strabon. Apollodoro#. V1. IV. Tzetzes. 33. IX. O Liknfronie. tytuł królewski helleńskiej dynastii panującej na Krecie na początku drugiego tysiąclecia. że już na początku trzeciego tysiąclecia przed Chr. II.. Owidiusz. 12.79. Apollodoros. I. Przemiany.. 8. Przemiany..60 i V. III. Minos jest przedstawiany anachronicznie jako następca Asteriosa. Diodor z Sycylii.60 i V. Hefajstosem. Owidiusz. 50. I. jest to jednak wniosek błędny. rozgrabionego w roku 1400 przed Chr.436 i nast. Najnowsze badania M. Homer. Ferekides cyt.4. przez Antoninusa Liberalisa.60. sprowadzeni przez Tektamosa ("rzemieślnika")imię identyfikujące go z Dedalem i rzekomym ojcem Radamantysa..11. Diodor z Sycylu. bi#gini jako królowej nieba i stworzycielki mocy planetarnej (zob. Strabon. Apollodoros. pierwszy mitograf watykański. V11. że oficjalnym l7# Mity #dcio 258 88. II. VII1. Apollodoros. loc. scholia do Apoloniusza z Rodos.2 i 13.stąd Kreteus i Kretheus.4. Herodot. Chadwicka nad dotąd nie odczytanymi przykładami pisma linearnego B odnalezionymi w Pylos. III.Diodor z Sycylii.5.1. Owidiusz. Apollodoros. Strabon. Scholia do Apoloniusza z Rodos. cit. 14.2. IV. 11.11.3. loc.1-2.30.155 i nast. IV. 2. VIII. Przemiany. Lisander. wnuka Dorosa. 40 (tekst jest znieksztalcony). a Dorowie przecież nie dokonali inwazji Krety przed końcem drugiego tysiąclecia. Minos był to.88. 9.2. IV. 13.60. Wergiliusz.2.1.5. IX. cit. Fabulae.178. przy czym każdy król poślubiał obrzędowo kapłankę księżyca z Knossos i od niej przejmował tytuł "księżycowego". i III. VII1.3-4.4. Pauzaniasz. że pierwszymi towarzyszami Minosa byli Eolowie i Pelazgowie (przypuszczalnie wraz z "Jonami z Attyki").. Apollodoros. 6. Plutarch.1.5 i nast. loc. Antoninus Liberalis. Pauzaniasz. 7. cit.1. V.6 . Diodor z Sycylii. 30. IX.4.2. przez Pauzaniasza. 4. Diodor z Sycylu.173. 3. Apollodoros. 47.997. IV. cit. Ventrisa i J.1. Asterios to bodajże męska forma Asteru. II i III świadczyłaby. X.cit. 10. Sielanki.79. władcę Krety zwano Minosem. Kinajeton cyt.79. ld). 28. 5. Bardziej prawdopodobne.53. 442. czyli "panująca bogini" . wskazują na to. I. Tebach i Mykenach oraz w ruinach pałacu kreteńskiego..53. "5ilna". III.80.2. loc.

że wiele spośród tych mitów pochodzi z okresu poprzedzającego upadek Troi. syna Zeusa. a stamtąd popłynęli w XIII w. między inn i: Achilles. przede wszystkim do Karii. zostało jak się zdaje. których nazwa również oznacza "czervronych ludzi" (zob. Ustępstwo Zeusa na rzecz Sarpedona. 2. Owi Anakim przybyli bodajże z Grecji jako członkowie konfederacji ludów morskich tyle kłopotów przysparzającej Egipcjanom w XIV w. Glaukos i Ajolos . zachodnie zaś części wyspy należały do "prawdziwych Kreteńczyków" (Odyseja. syna Cheta (Tethys?) (Księga Jozuego. że Milezyjczycy przywieźli je ze sobą z kreteńskiego Miletu (zob. że w okresie zamieszek po splądrowaniu Knossos przez Achajów około roku 1400 przed Chr. świadczyłoby. otrzymało swą nazwę zapewne ku czci bogini Lat. podobniejak Karyjczycy # (zob.jak zaświadcza Herodot . 6. Kydonij.160t) i inni. X11. 5. XIX.2). do Gutulii w Afryce Północnej i w końcu dotarli do Irlandii przez Brigantium (Compostela w północno-zachodniej Hiszpanii). Dorowie. 3. okres panowania Minosa . wielu kreteńskich arystokratów mówiących po grecku. dla których bogini księżyca była bóstwem najwyższym.' czycy (Eolowie). uciekli do Syrii przez Azję Mniejszą. W ten sposób wkraczał w trzeci Wielki Rok (zob. gdzie pochowano Asteriosa. oznacza być może. że jest synem Apollina. 4. 3). jest kreteńskim ogniwem łączącym ten mit z mitem o Perseuszu.5). wyemigrowało ze swymi domownikami#do Azji Mniejszej.oba te imiona znaczą "czerwony". Leto albo Latony (zob. Licji i Lidu.8. nad braćmi odnosi się do opanowania Krety przez Dorów. Strabon. jak się zdaje. Idomeneus.co świadczyłoby. Pelazgowie. Nestor. Lade.2).171-175). czy napisy w piśmie linearnym A są w języku greckim czy kreteńskim. wynalezione dla przekazywania języka niearyjskiego i z niejaką trudnością dostosowane do języka greckiego.13).składających się na Wielki Rok. podobnie jak Puresati (Filistyni). XXIII. że królowie milezyjscy otrzymywali atrybuty słoneczne podobnie jak władcy Koryntu (zob. wygląda tak. (Dotąd jeszcze nie ustalono.) Znaczna liczba imion z mitologii greckiej występuje na tabliczkach pochodzących zarówno z Krety.językiem w Knossos w połowie drugiego tysiąclecia była wczesna forma eolskiej greczyzny. znany mit o dwóch braciach skłóconych o względy kobiety otrzymał homoseksualną interpretację. Prawda. mieszkańcy tego kraju . Diodor z Sycylii stara się odróżnić Minosa. Kreteńczycy mieli bardziej czerwoną cerę niż Hellenowie. 38.5. Miletos mogło to być lokalne słowo kreteńskie lub transliteracja milteios. Pismo to. syna Likastosa.zachować tron do dziewiętnastego roku. Ksutos.2).w tym czasie nadal jeszcze uznawali następstwo matrylinearne (Herodot. Imię Sarpedona ("ratujący się w drewnianej skrzyni") świadczyłoby.14. przypominają olbrzymich Anakim z biblijnej Księgi Rodzaju. że wcześniej jeszcze tytuł "Minos" należał do Eolów: Przez wiele stuleci Kreta była bardzo bogatym krajem i pod konie# ósmego stulecia przed Chr. Tezeusz. władcy Anaktorii.1. Według wiarygodnego przekazu w irlandzkiej Ksigcizenajazdówirlandzcy Milezyjczycy pochodzili z Krety. Od imienia Efrona wywodzi się nazwa Hebronu (Księga Rodzaju. syna Zeusa od jego wnuka Minosa. matka Pazyfae.73c).16) i można je zidentyfikować z Foroneusem. a Licyjczycy i Karyjczycy byli częściowo kreteńskiego pochodzenia. przed Chr. Twierdzenie Miletosa. ale w Knossos panowały prawdopodobnie dwie lub trzy dynastie minojskie. podzielili ją między sobą Achajowie. dzięki któremu mógł żyć przez trzy pokolenia. nieżależnie bowiem od tradycji dynastii Sarpedona w Licji. Ajas. przed Chr. że Asterios nosi to samo imię co ojciec Minosa. Perseusz (zob. jak i kontynentu. olbrzymów wypędzonych przez Kaleba z wyroczni niegdyś należącej do Efrona. "koloru czerwonej ochry czy też czerwonego ołowiu". Kreteus. kiedy następowała ściślejsza synchronizacja roku słonecznego z księżycowym aniżeli pod koniec roku ósmego. Anios (zob. świadczyłoby.25. .75. syna Anaksa.173. który na Nowy Rok pojawia się stale jako dziecię w skrzyni. Efialtes. XIV.67. a to. Ponieważ Miletos jest imieniem męskim. Zwycięstwo Minosa.). i dlatego przypuszczalnie stanowiło synonim Erytrosa albo Fojniksa . co znowu świadczyłoby. ale Minos złożył byka w ofierze Posejdonowi. 67. że przywiózł on ze sobą do Licji obrzędy herosa słońca. podobnie jak Mojżesz. Olbrzymi.6). Perseis. że wolno mu było zamiast zwyczajnych ośmiu lat . eolo-pelazgijskiego albo jońskiego pochodzenia.

że małżeństwo . Wielu późniejszym Grekom nie podobał się mit o Pazyfae i woleli dawać wiarę wersji. mit o Pazyfae i byku wskazuje na obrzędowe zaślubiny pod dębem kapłanki księżyca noszącej krowie rogi i króla Minosa w masce byka (zob. IX. a nie przeciwnie.88.76. 50. Palajfatos. prześlicznej kobiecie. tak jak u Piktów i Mojsynojchijczyków. Był to prawdziwy labirynt. VI. Radamantys. zwany tak ze względu na labrys. 1139) i został.nie było konsumowane publicznie. Dyskretne wycofanie się Dedala dowodziłoby. artoszaś oznaczało "chleb". gdzie znajdowało się sanktuarium herosa Radamantysa. że radamantyńskie wypowiedzi wyroczni pochodziły z jaskini na górze Dikte poświęconej Zeusowi (zob. dobrze znany emblemat suwerenności kreteńskiej.592): .1 ) oraz według The Book of the Dun Cow w obrzędach wieszczbiarskich poprzedzających koronację w starożytnej Irlandu. Homer opisuje labirynt w Knossos (Iliada.1) "Pazyfae" jest tytułem księżyca. W Petsofa na Krecie odnaleziono stos ludzkich głów i kończyn ulepionych z gliny . według której nie miała ona przygody z bykiem. który Dedal w Krecie wymyśli Aryjadnie. jest to nazwa zapożyczona od trzęsawiska pokrytego wikliną w Haliartos. Haliartos. 7b). symbolizując siłę twórczą i niszczycielską bogini. cudny taniec. wzór mozaikowej posadzki przedstawiał schemat tańca obrzędowego . II). Alkmena. 8. mimo że podobno słowo to pochodzi z Krety. 3). Tezeusz. przedpokoje. Jeśli tak było. w których przybysz z prowincji mógł łatwo zabłądzić. jest również tytułem księżyca. występowały w dorocznych ofiarach składanych w Rzymie na Wzgórzu Albańskim i w kulcie Dionizosa trackiego. że to właśnie był ów labirynt.85) i Troi (scholia do Andromachy Eurypidesa. Labirynt w Knossos nie miał jednak nic wspólnego z pałacem. tytułem Ateny sprowadzającej deszcz (Pauzaniasz. wschodzącego i ubywającego.rysunek występujący w miejscach tak odległych jak Walia i północno-wschodnia Rosja. XVIII. XXXV1. sale i korytarze. zostało poświęcone widocznie "Białej Bogini Chleba". V.26. że na początku każdego nowego panowania zasięgano rady podobnej wyroczni na Krecie i że jej wypowiedzi obowiązywały wszędzie. 83. mający służyć za wzór do wielkanocnych tańców w labiryncie. podobnie jak w Hampton Court. 19.60). ponieważ w Gortys była trzoda bydła poświęcona słońcu (Serwiusz o Sielankach Wergiliusza. Taniec ten był również wykonywany w Italii (Pliniusz. I ). Ponieważ według Pauzaniasza (III. a mianowicie Demeter Halia. "silna w gniewie". gdzie został przyjęty kreteński system miar i wag oraz istniały układy handlowe z Kretą. "z morza". w obrzędach jemioły i dębu u celtyckich druidów (zob.10 259 7. Kult Radamantysa przybył bodajże na Kretę z Beocji.34.88. Historia naturalna. Posiadał on kształt połączonych ze sobą księżyców. 9. drugie jej imię zaś. był to bowiem tytuł księżyca jako Leukotei. gdzie duch wieszczył poruszając trzciną (zob. 49).. Białe byki.* a Lukian wspomina o ludowych tańcach na Krecie związanych z Ariadną i labiryntem (O tańcu.55). "Itone". 10. Pałac Minosa w Knossos posiadał liczne pokoje.6.. tradycyjny przekaz o nadaniu przez niego praw całej Krecie i wyspom Azji Mniejszej oznaczałby. wprowadzony w Brytanii pod koniec trzeciego tysiąclecia przed Chr. zdaje się. Arthur Evans sugeruje. może oznaczać Rhabdomantis "wróżący za pomocą różdżki" .1). poświęcone szczególnie księżycowi. lecz z mężczyzną imieniem Tauros (Plutrach. Nieprawdopodobne opowieści. "Białej Bogini" (Diodor z Sycylii. Małżeństwo pojmowana jak związek między słońcem i księżycem. przez neolitycznych emigrantów z północnej Afryki. Radamantys zwany jest częściej synem Zeusa niż Hefajstosa zapewne dlatego. "topór dwusieczny". Według Hesychiosa (pod hasłem "Carten") "Gortys" odpowiada kreteńskiemu słowu carten oznaczającemu krowę.

by można je nanizać na sznur. zawieszano je pewnie na drzewach owocowych. Częste zdrady małżeńskie Minosa do tego stopnia rozsierdziły Pazyfae. w Eginie natomiast czczona była jako Afaja. Aby zapewnić ' Przrkład F. które zżerały wnętrzności jego kochanki. porzucona przez swego męża Kefalosa. Eos nakłoniła do tego uczynku Kefalosa.d . w Kefalonii zaś jako Lafria. że rzuciła na niego urok. jak też z wieloma innymi. że Prokris. której psy trzymała na smyczy. ale z szczególnym uporem próbował zdobyć córkę Leto. którą zna lepiej od niego. Artemida deifikowała Britomartis pod imieniem Diktynny.4 Pewnego dnia Prokris. Ponieważ . III.6) i Helena Trojańska. "Powieszona Artemida" posiadająca świątynię w Kondylei w Arkadu (Pauzaniasz. 260 88. VIII.23. Tego rodzaju kukły na drzewach owocowych widoczne są na słynnym złotym pierścieniu ze skarbca akropoli w Mykenach. Kult drzew jest tematem wielu minojskich dzieł sztuki. Britomartis z Gortyny. że nie może oszukiwać Prokris. Minos miał romans z nimfą Parią.10. skoczyła z rozpaczy do morza. Samijczycy używają w swych modłach jej prawdziwego imienia. a potem. bogini kreteńska. Kiedy przesypiał się z inną kobietą. ponieważ zniknęła w Sparcie jako Artemida przezwana "Panią Jeziora". powiesiła się (Zawody Homera i Hezjoda. potem zaś zostali zabici przez Heraklesa. ponieważ się w nim zakochała. K. której synowie skolonizowali Paros. Britomartis ukryła się przed Minosem na soczystych łąkach pod młodymi dębami okrytymi gęstym listowiem. z którą związał się ślubami wiecznej wierności.10). wystawione na podmuchy wiatru. ale uratowali ją rybacy. córka ateńskiego króla Erechteusa. matką Mniejszego Asteriosal. odwiedziła Kretę.79a). Zawieszone na pniu.19. Dmochowskiego. Odtrącił jednak jej starania tłumacząc.i przedziurawionych w ten sposób. a także z Androgeneją. wydzielał zamiast nasienia rój wstrętnych węży.89. 14). która miała sanktuarium na Rodos i podobno została powieszona przez Polykso (Pauzaniasz. Eos odpowiedziała. Ona to wynalazła sieci łowieckie i była bliską przyjaciółką Artemidy. mogły stanowić część kukieł drewnianych Dedala i przedstawiać boginię płodności.2 b. podobnie jak attycka # Erigone (zob. 89 MIŁOSTKI MINOSA a. dobre zbiory. gdy przez dziewięć miesięcy ścigał ją po skalistych górach i płaskich równinach. w każdej chwili jest gotowa oddać się za złoto.3 c. mogły być wariantami tej samej bogini. Ariadna zaś. skorpionów i stonóg.

Pewnej nocy Prokris w ciemnej szacie wymknęła się w ślad za nim w półmrok. Podsunęła Prokris podejrzenie. Eos przemieniła go w sobowtóra niejakiego Pteleona i poradziła mu. . zmieniwszy uprzednio swe imię na Pterelas. Tak oto w końcu się pogodzili. g. Artemida jednak rozzłościła się widząc. co oznacza gwiazdę poranną i wieczorną. nie wiedziano w niebie. że mąż ją porzucił. jak sobie poradzić z tym problemem. kiedy w dwie godziny po północy wybiera się na polowanie. ponieważ jednak Lajlaps. Areopag skazał go za morderstwo na wieczne wygnanie. d. a gdy wreszcie zgodził się wziąć ją do łóżka.' ů h. Kreteńczycy nazywają go Adymnosem. Kefalos jej nie poznał. pożyczył Lajlapsa wybierając się na polowanie na Taumesyjską Liszkę. oba te dary otrzymał od Artemidy. s i. by skusił Prokris ofiarując jej złotą koronę. Eos urodziła Kefalosowi syna imieniem Faeton. że odda mu je tylko za miłość. a Kefalos miał wiele radości z psa i strzały. gdy przyłączyła się do niego na łowach. Przed bitwą Amfitrion kazał wszystkim swoim sojusżnikom ślubować na Atenę i Aresa. Kefa#os z oburzeniem temu zaprzeczał. a wówczas Minos się przekonał. który nigdy nie zawodził na polowaniu. Usłyszał jakiś szelest za plecami.s Prokris. że Kefalos nadal odwiedza Eos. I. by Pazyfae jej nie zaczarowała. jak łatwo można uwieść Prokris.który zapobiegał wytryskowi płazów i owadów. Prokris jednak oświadczyła. rozgniewany. Kefalos zamieszkał w Tebach. Kefalos pomógł następnie Amfitrionowi w zwycięskiej wojnie przeciw Teleboejczykom i Tafijczykom. Przekupił ją ofiaz`ując psa. a kiedy się przekonał. zapragnął jednak jej psa gończego Lajlapsa i nieomylnej strzały i ofiarował jej za nie sporą ilość srebra.. Nigdy już więcej nie widziała śię z Minosem. załatwił sprawę zamieniając Lajlapsa i Liszkę w kamienie. ale się domagała. gdzie wszyscy plotkowali o tym. że nie ukryją żadnych łupów.i 261 dziecko i uczyniła je strażnikiem nocnym w najświętszych swych sanktuariach. że jest jego żoną. że może ją uwieść równie łatwo. przyjęła prezenty z radością. o którą Prokris była straszliwie zazdrosna.dekoktu z magicznych ziół.d-89. wybrała się na Kretę. by Minos zażył profilaktycznego napoju . stracił wszelkie opory i przespał się z Eos. Napój odniósł pożądany skutek. jak przekupni wiarołomcy przekazują sobie jej dary z ręki do ręki. W końcu Zeus. Prokris zaś. miał schwytać każdą ściganą zwierzynę. również z woli bogów. wynalezionego przez czarownicę Kirke . ale Afrodyta ukradła 89. która pustoszyła Kadmeję. jak się to udało rzekomemu Pteleonowi. pośpiesznie wróciła do Aten przebrana za ślicznego chłopca. i postanowiła się zemścić.5 e. i strzałę zawsze trafiającą do celu. a wtedy Kefalos wypuścił swą bezbłędną strzałę i przebił Prokris. f. jako zapalona łowczyni. Tak też zrobił. gdzie król Amfitrion. Lajlaps zawarczał i zamarł w miejscu. obawiając się. Nieuchwytną ze zrządzenia bogów Liszkę można było przebłagać jedynie comiesięczną ofiarą z dziecka. Prokris nie mogąc już dłużej wytrzymać w Atenach. z płaczem się przyznała. rzekomy ojciec Heraklesa.

19. j.wypominał sobie z rozpaczą. 986.2 laosa.3 i III. 4. Po wprowadzeniu systemu patriarchalnego morderczy pościg bogini uzbrojonej w sieć prze- . 7. Córka Ptere- 262 89. 40. Żaby.189. wraz ze scholiami). XIII. Hymn do Artemidy. loc.59. i Ifigenia w Taurydzie. Dionysiaka. 209.4.1359. Fabulae.9 i III. 10.6 i IX. X1. Kallimach."siedziba Diktynny". 6. Herodot. W końcu pierwszy złamał śluby. Diodor z Sycylii. Hesychios pod hasłem "Britomartis") i Hekate (Eurypides.2. X. Hyginus. XI.89. Owidiusz. na którego głowie jego dziadek Posejdon zaszczepił złoty pukiel nieśmiertelności. sławetnym Epejosem. Oczyszczony co prawda z grzechu.11.. jakie używane były na polowaniu lub przy łowieniu ryb.222 i XL. Strabon.30. loc. Hippolitos. 9. I11. Uwodzenie nimf przez Min<isa było w stylu Zeusa i niewątpliwie jest upamiętnieniem obrzędowych zaślubin króla Knossos z kapłankami księżyca poszczególnych miast-państw jego imperium.37. 2.2. Amfitrion zaś. 933. Apollodoros. Pauzania. Dlatego Grecy utożsamiali ją z Artemidą (Diodor z Sycylu. Arystofanes.284. co oznacza sieć w rodzaju tych. V11. Nigdy nie wybaczył Minosowi uwiedzenia Prokris i tego.lo l. Tzetzes. 145.15.14. Przemiany. Solinus. 8. Apollodoros. We wschodniej części Krety bogini księżyca zwana była Britomartis.5.1. II. Ciris.2. Komajto. Fabulae. po czym skoczył do morza. 3. 305).i . Hezjod.1.sz. Antoninus Liberalis.9. Hippolitos. 41. gdzie wybudował z białej skały świątynię Apollina.9 Królem Teleboanów był Pterelaos.7. bo przecież miłostki Prokris z rzekomym Pteleonem nie można było uważać za zdradę. O Likofronie. Eurypides. wyruszył pewnego dnia na przylądek Leukas. V. Dionysiaka. ale i siebie nie mógł oczyścić z winy.Tylko jeden Panopeus złamał śluby i został ukarany tchórzliwym potomkiem.cit.cit. Solinus.131 i XII. Z włości teleboańskich KefalosQwż przypadła wyspa Kefalonia. Nonnos.141.8. dotąd nosząca jego imię. Apollodoros. Hyginus.4. Ifigenia w Taurydzie. Przemiany. 76. Komajto jednak skazał na śmierć za ojcobójstwo. # Spadając wzywał głośno Pterelasa. był jednak nawiedzany przez ducha Prokris i#obawiając się ściągnąć nie-szczęście na swych kompanów. scholia do Hymnu do Artemidy Kallimacha.76. W zachodniej części Krety była Diktynną. jak o tym powiedział Wergiliusz: "Zwali księżyc Diktynną według twego imienia" (Wergiliusz. 127. i II1. 126.125 i 189. Przemiany. 5. 2. zakochała się w Amfitrionie i chcąc zdobyć jego uczucia wyrwała złoty pukiel. Dikte jest zapewne znieksz_tałconą formą diktynnaion. V. któremu dopomógł Kefalos. Pauzaniasz. Diktynna w micie związana jest z diktyon.189.771. II. szybko pokonał Teleboanów.1. że podarował jej nieszczęsną strzałę. Apollodoros. Nonnos. Antoninus Liberalis. Antoninus Liheralis. pod tym boviiiem imieniem Prokris była mu najdroższa. II.217. Eurypides. "Nie powinienem był przesypiać się z Eos! " . na skutek czego Pterelaos zmarł.9 i 14.1. l. X1.7. Teogonia.

58. tytuł Diktynny w Eginie. w czasie którego ona przemienia się w charta. imię tego. jest być może upamiętnieniem żądania króla kreteńskiego domagającego się obrzędowego małżeństwa z arcykapłanką Aten. Przypomina niektóre opowiadania w Złotym ośle. złowi go w sieć. 9a). Sądząc z obrzędu praktykowanego na celtyckiej północy. to znaczy wtedy. a więc prawdopodobnie w Dni Psa. otrzymywała także. którego odpowiednikiem "w folklorze filistyńskim" jest pościg Moksosa. 62. 88h).wybierała się ona początkowo na swe doroczne miłosne gody na koźle. z którego zerwała skórę na swą egidę (zob. ale może również pochodzić od ptelos. gdy Set ścigal Izydę i Horusa-dziecię po łąkach w delcie Nilu. 4. 9. biały parasol w charakterze spadochronu (zob. w odróżnieniu od Hekate).9 263 miesiącach w wilię Święta Majowego. Lafria ("ta. 96. Opowieść o Minosie i Prokris przeszła z mitu do anegdoty. nago.1 i 32b). za Derketo. był również tytułem bogini-kozy Ateny. Sztuczki czarodziejskie Pazyfae są typowe dla złośliwej bogini księżyca. pharmakos. jak się zdaje. by wreszcie trafić do romansowych czytadeł. gdzie boginią jest Goda ("dobra" "the Gond") . a nawet z przywiązanymi do niego żywymi ptakami.jest to jeszcze jeden tytuł tej samej bogini. że Leul#adyjczycy co roku zrzucali ze skały do morza człowieka zaopatrzonego w skrzydła.3). 7. a nie była ścigana. który uwiódł Prokris. która miała oczyścić wyspę z winy. które uratowanego przewoziły na jakąś inną wyspę (zob. że wielka świątynia należała do Artemidy Afai ("nie ciemnej". W tym przypadku Kefalos i Pteleon byliby początkowo świętym królem i jego bliźniakiem-zastępcą przebranymi za dziki (zob.1). podobno napadniętej przez capiego Pallasa.kształcony został w pościg miłosny świętego króla za boginią (zob. Prokris zaś odparowuje je czarami Kirke . albo Mopsosa.18. 5. która zdobywa łupy"). Rzeźby na fotelu miserere w katedrze w Coventry tak właśnie ją przedstawiają. Mit o Komajto i Pterelaosie odnosi się do strzyżenia świętego króla przed śmiercią (zob. i kończy się po dziewięciu 89. wyd. Na morzu czekały łodzie. Napisy z Eginy dowodzą. W micie Afaja ma oznaczać aphanes. Porwanie Europy przez Zeusa również odbyło się w wilię Święta Majowego (zob. 7). może odnosić się do kultu winnej latorośli docierającego z Krety za panowania Minosa (zob. W celtyckich Niemczech. w samej tylko sieci. czemu sprzeciwiali się Ateńczycy. 70.3). które miały osłabić siłę upadku. gdy król zostanie rybą. 3.2-89.2. Wydaje się. Oba pościgi występują często w europejskim folklorze (zob. "Lafria" świadczy. Ponieważ wiąże się z wojną Minosa przeciw Atenom i z upadkiem Knossos. który następnie został diabłem w kulcie czarownic. czyli "kozioł ofiarny". . że na Krecie kult kozy wyprzedził kult byka i że Pazyfae początkowo poślubiała króla-kozła. Jej jabłko zapowiada śmierć króla.9). "znikająca". jako że winna latorośl sadzona była w ten sposób. III. Ofiara. 6. Muller) . kruk zaś będzie wieszczył na jego grobie. 7). Pteleon ("zagajnik wiązowy"). "dzik".Neanies zaś tłumaczy britn jako "dobra" (Fragmenta histnricorum Graecnrum. z których następnie wysnuto pieczołowicie legendę o Lady Godivie. by pięła się na wiązach. Skok Kefalosa z białej skały na przylądku Leukas słusznie przypomina Strabonowi (X. Skandynawii i prawdopodobnie w Anglu Goda miała obrzędowe związki z kozą albo mężczyzną przebranym w koźle skóryświętym królem. Są one bodajże upamiętnieniem przedchrześcijańskich obrzędów majowych w Southam i Coventry. zając jest symbolem polowania. Towarzyszyli jej kruk i zając. Pościg Minosa za Britomartis. trzymając w ręce jabłko. że bogini ścigała. zaczyna się. kiedy dęby są w pełni listowia.

9. 42d). która. chociaż inni utrzymują.1 i 95. a z nieszczęśliwego romansu z własnym pasierbem Hippolitosem wyniosła niedobrą sławę. Ariadnę. zginął na Rodos zabity przez własnego syna. gdzie. Imię Pterelaosa podsuwa jednak myśl. czemu kres położyli Achajowie.l Kydonowi urodziła Hermesa."niesyty pochwał bohaterskich"). 7 i 52. Glaukosa i Fedrę. który wybudował drewnianego konia (zob. była używana do przepędzania złych duchów (zob. II.9. Losy Pterelaosa i Kefalosa są jednak w micie powiązane z plzyjęciem przez Prokris imienia Pterelasa. z Faetonem. Minos się pogziiewał i wysłał Akakallis do Libii. Katreus. Katreusa.2 i 146. 49.3 c. Fedra poślubiła Tezeusza. 167a). podobnie jak brzoza w Italii i północno-zachodniej Europie.d i hymnos . Faeton i Adymnos (od a-dyomenos.83. urodziła wiele sławnych dzieci. ale nie mogąc go odnaleźć zwrócili się do .6) prawdopodobnie dlatego. potem zaś Dionizosa. występuje we wczesnych legendach jako niezwykle odważny wojownik. najpierw ukochana Tezeusza. a Zeusowi libijskiego Ammona. 91.Androgeusa. następca Minosa na tronie. czciciele Zeusa.5). 3. herosem słonecznym czczonym przez Milezyjczyków (zob. Lis był emblematem Messeny (Apollodoros. 88b). ale imię jego nadawano ironicznie pyszałkom. co świadczyłoby. "ten. Epejos. który nie zachodzi") są alegorycznymi nazwami planety Wenus. kiedy ze swą siostrą Artemidą przybył z Ajgialaj na kontynencie do Tarry. Nonnos jednak pomieszał Faetona. że w istocie była ona kapłanką Ateny. który powoził rydwanem słonecznym i zatonął (zob.2 b. Ariadna. W dialekcie rodyjskim elaios oznacza po prostu farmakosa.3). Pazyfae urodziła Minosowi Akakallis. jak twierdzą niektórzy. oraz z Atymniosem (od atos 264 89. Mit o Liszce Taumesyjskiej może być wspomnieniem najazdów eolskich na Kadmeję w poszukiwaniu dzieci na ofiary. .8. która zaopatrzonego w skrzydła Kefalosa wysyłała na śmierć. krewnego ze strony matki. że początkowo uskrzydlonym farmakosem był król. 90 DZIECI PAZYFAE a. że był on pierwszym urodzonym człowiekiem. 8.90. została matką Garamasa. Glaukos jeszcze jako dziecko bawił się pewnego dnia piłką w pałacu w Knossos lub być może łowił mysz .5. aż wresżcie stało się synonimem tchórzostwa (Hesychios pod hasłem "Epeios"). 10. Akakallis była pierwszą kochanką Apollina. syna Eos i Kefalosa. zob. Sylaba elaos lub elaios oznacza "dziką oliwkę". synem Heliosa. 89.i nagle przepadł bez śladu. Poznał ją i uwiódł w domu Karmanora. Minos i Pazyfae szukali go wszędzie. by tu dokonać obrzędu oczyszczenia. że Eolowie czcili boginię księżyca w postaci liszki.

A ja wiem swoje . f. miodu. który opuścił ostatnio łono matki na Krecie. Gdy zawiadomiono o tym Minosa. oni jednak nim gardzili. Powiedziano im. który pobiegł i wezwał Minosa. dostrzegł węża. a gdy już miał odpłynąć do domu. ale zachował na tyle przytomności umysłu. Niemniej jednak wprowadził w Italii kreteński pas wojskowy i tarczę.odpowiedział mu Minos. powiedział Glaukosowi: . Wezwał swych wieszczków do pałacu. aż napotkał sowę siedzącą nad wejściem do jednej z piwnic. Potraktował ją jako omen. by ofiarowali mu królestwo. co przyniosło ten sam szczęśliwy skutek. odnajdzie to. musisz teraz 90. który podpełzał do ciała dziecka. że wśród jego trzód przyszło na świat cielę zmieniające barwę a trzy razy dziennie: z białego staje się czerwone. Androgeus przybył do Aten i odniósł zwycięstwa we wszystkich zawo- .90. a gdy się przekonał.d . ale żaden z nich nie mógł wymyślić porównania. co zostało zagubione.Chłopcze. aż wreszcie usłyszał ich jakiś przechodzień.s h. czyli "przepasany". spełnił żądanie. Uradowany.wyroczni delfickiej. . dopóki nie wykonasz moich rozkazów! e. Chwycił za miecz i zabił gada. Minos zaczął się rozpytywać i dowiedział się. Glaukos poprowadził później wyprawę na zachód i zażądał od Italów. Na dole w piwnicy znalazł wielki dzban służący do przechowywania. 5 g. która wymyśli najlepsze porównanie dla cudownego płodu. Poliejdos #>ył zdumiony. Kiedy Poliejdos przyzwyczaił się do mroku panującego w grobowcu. niechętnie co prawda." Minos natychmiast kazał mu szukać Glaukosa. ale nie chciał mu pozwolić na powrót do Argos. odstraszającą rój pszczół. póki nie nauczy Glaukosa sztuki wieszczenia. zwisającego głową na dół. że nie jest Asklepiosem i nie potrafi wskrzeszać zmarłych. napluj mi do otwartych ust! Glaukos zrobił. . by to śamo ziele przyłożyć do ciała Glaukosa. cofnął się i wrócił po chwili niosąc w pysku magiczne ziele.Zamknę cię w grobowcu razem z ciałem Glaukosa i mieczem i pozostaniesz tam tak długo. potomek Melamposa. zwrócił się do kuretów i posłuszny ich radzie powiedział do Poliejdosa: "Skoro znalazłeś ciało mego syna. i natychmiast zapomniał wszystkiego. które położył na nieżywym wężu. Wędrował Poliejdos po labiryncie pałacu. Gad z wolna zaczął wracać do życia. że towarzysz jego jest martwy. Poliejdos. aż wreszcie Argiwezyk Poliejdos. a z czerwonego czarne. znalazłszy po otwarciu grobowca żywego syna. co mu kazano.j 265 przywrócić mu życie! " Poliejdos protestował tłumacząc. ponieważ nie dorósł do sławy swego ojca. czego się nauczył. a w nim utopionego Glaukosa. Wraz z Glaukosem zaczęli głośno wołać o pomoć. i w ten sposób zyskał sobie przydomek Labikus. Po chwili przypełznął inny wąż. że osoba. Minos obsypał Poliejdosa darami.4 d. powiedział: "Cielę to najbardziej przypomina dojrzewającą jeżynę (lub morwę).

ale poległ w zaciętej potyczce.43. 111. l. Androgeus bronił się odważnie. I. że jest duchem roku słonecznego (Hesychios pod hasł#m "Androgeus"). Pazyfae jako księżycowi (zob.111. eponimicznego herosa Kydonu w pobliżu Tegei i kydońskiej kolonii na Krecie. Fabulae. V1. korynekiego herosa morskiego (zob. urządził wespół z Megaryjczykami zasadzkę w pobliżu Ojnoe po drodze do Teb..14.. loc.1. Wiadomość o śmierci Androgeusa otrzymał Minos w chwili składania ofiar Charytom na wyspie Paros. 5. cit. kiedy to nieżywa ryba (niektórzy twierdzą.7. Ammona.2. 7. Owidiusz. Dotąd ofiary Charytom na Paros składane są bez muzyki i kwiatów.53.2. Hyginus. 3. później zrównanego z Zeusem. którego imię jest bodajże męską formą .22. cit.15. Apollodoros.. Apollodoros. I11. Apollodoros. że zając) została wskrzeszona po przyłożeniu ziela. który pewnego razu zaobserwował ożywcze działanie pewnej trawy sianej przez Kronosa w złotym wieku. loc. Glaukosa. 7. Tzetzes. że jest uczniem Glaukosa.1493 i nast.7. bywał niekiedy mylnie utożsamiany z Glaukosem Antedońskim. 4.796. Pauzaniasz. że przyjaźni się on z pięćdziesięcioma buntowniczymi synami Pallasa i obawiając. IV. Serwiusz o Eneidzie Wergiliusza. Król Ajgeus wiedział jednak. Serwiusz o Georgikach Wergiliusza. 41. Hyginus. II. dokąd Androgeus wybierał się na jakieś igrzyska pogrzebowe.e j. gdzie teraz przebywa jako bóg morski słynący ze swych przygód miłosnych. 51h) przypisywano licznych synów: Kydona. Sam Apollo mówi o sobie. Hippolitos.9 1.4). Fabulae.5. Ańdrogeusa.się.3. by dowieść. iż mógłby nakłonić swego ojca Minosa do udzielenia poparcia otwartemu buntowi.2. #le obrzędu dokończył. IV. Serwiusz o Eneidzie Wergiliusza. Apoloniusz z Rodos. I11. loc. VIII.60. Pauzaniasz. Diodor z Sycylii. 2.dach na Igrzyskach Panatenajskich. i Katreusa. Agźs. 6.924 i nast. synem Antedona lub Posejdona. Apollodoroś. stał się nieśmiertelny. Diodor z Sycylu. IV. 9: Atenajos. Eurypides. syn Minosa. cit. kazał flecistom przerwać granie. Plutareh. Pauzaniasz. wieszezego herosa Oazy Ammona.48. VII. Glaukos.136.15. O Likofronie.4.6. IX. którego czezono dorocznymi igrzyskami w Keramejkos i któremu Ateńezycy oddawali cześć jako Eurygyesowi ("szeroko krążącemu"). 754.437.1-2. Rzueił na 'żiemię wieńce. 8. Pauzaniasz. 71. Skosztował go. Jego podwodny dom znajduje się w pobliżu wybrzeża Delos i co roku Glaukos odwiedza wszystkie porty i wyspy Grecji głosząc proroctwa wielce cenione przez żeglarzy i rybaków. Apollodoros. Tezeusz. XIII. Plutareh. III.1.' i.60. Apollodoros.7. Przemiany. 20. VII. 9. Hyginus.1. Pauzaniasz. po czym skoczył do 266 morza.

z których każda oddawała jedną część zwierzęcia do ułożenia z niego całości (?). Ar-ri-an-de. Denkmale der Alten Kunst. jemioła (zob. Pszczoły można zapewne wytłumaczyć sobie jako błędne odczytanie pewnych rzeźbionych gemm (Weiseler. jak też i podobny trójnóg znaleziony w Mykenach. Fedra zaś występuje w napisach palestyńskich jako Pdri. że jego syn nie żyje. nie posiadało murów (zob. Wąż kradnie Gilgameszowi ziele wiecznego życia. Mit o Akakallis ("nie otoczona murami") widocznie upamiętnia zdobycie przez najeźdźców helleńskich z Ajgialaj zachodniokreteńskiego miasta Tarra. czerwona i czarna.a 267 ptakiem śmierci. 30a). W pierwotnej wersji Minos być może dał mu do połknięcia mysz wysmarowaną miodem . 50. 3. Śmierć Androgeusa ma posłużyć jako wytłumaczenie sporu Krety z Ateńami (zob. który porwał Europę. jak się zdaje. Zarówno Minos (któremu wieszczył Zeus). W babilońskiej legendzie o Gilgameszu znajdujemy paralelę wskrzeszenia węża. "najbardziej czysta". kiedy Kasandra nie chciała mu zapłacić za dar prorokowania. Poliejdos jest zarówno zmieniająeym kształty Zagreusem (zob. że nie straciła co prawda daru.a sowa była 90. były Parie. a wersja pochodzi zapewne z jakiegoś nie powiązanego przekazu o morderstwie popełnionym w Ojnoe. Dar wieszczenia Glaukosa Antedońskiego. Ariadna.imienia Katarroa przysługującego księżycowi dającemu deszez. i wyznawcami Apolliria Sminteusa ("Mysiego Apollina"). jak i półbogiem Asklepiosem. jej wschodnioeuropejski odpowiednik. mieli okazję nacieszyć się wdziękami Skylli (zob. imieniem sumeryjskim. że jest on personifikacją kreteńskiej siły morskiej. symbol kalendarzowy. której towarzyszyła sowa (glauks).w domach kreteńskich znaleziono wiele urn pogrzebowych dzieci w kształcie dzbanów . Antedon ("radujący się kwiatami") zaś był to widocznie tytuł kreteńskiego herosa kwiecia wiosennego wcielonego w każdego króla późnomi- . Według Indika Ktezjasa były to również kolory rogu jednorożca . "wielce płodna matka jęczmienia". VI-VII. świętego byka Augiasza (zob. Ponadto w tych kolorach malowane były gliniane lub gipsowe trójnogi poświęcone kreteńskiej bogini i odnalezione w Ninou Khani.1 ). Śmierć Glaukosa może również odnosić się do zwyczaju posługiwania się miodem jako płynem balsamującym . którego ożywczym zielem była. 170t).4). 98. które. świadczyły.158q). krowy księżyca (zob. 56. jak się zdaje. podczas gdy ich dusze krążą w górze wpostaci pszczół (zob. 89a). 39. 5. oraz ucieczkę najważniejszych mieszkańców do Libii. 91. 2. 4. Maści jałówki Minosa.lek przepisywany w ostateczności chorym dzieciom w czasach starożytnych we wsehodnich rejonach Morza Śródziemnego.252) przedstawiających Hermesa _wywołującego zmarłych z dzbanów pogrzebowych. Mit zmienia się w tym miejscu w pospolitą anegdotę. gdzie zostali władcami pokojowo usposobionych Garamantyjezyków. patron konfederacji kreteńskiej (zob. biała. czyli "Odwieczne" (zob. eufemistycznie zwane Charytami. którą Grecy spożywali przed misteriami jako środek przeczyszczający.1). po czym zrzuca skórę i odzyskuje młodość. 98c). którym Minos składał ofiary bez przewidzianych zwyczajowo fletów i kwiatów na wieść.127. mimo że czytana jako Ariagne. podobnie jak inne miasta kreteńskie. lecz nikt nie dawał wiary jej słowom (zob. II. jego imię. były również maściami Io. Glaukos plujący w otwarte usta Poliejdosa przypomina podobny postępek Apollina.1) i byka Minosa. Boginiami. 39. przedstawiał władzę bogini księżyca nad pięcioma porami roku Ozyrysowego.2). miłostki. W przypadku Kasandry jednak skutek był taki. roślinę. jak i Posejdon. 7. Gilgamesz nie mogąc odzyskać ziela umiera.jednorożec zaś.8i 82. prawdopodobnie Trzy Mojry. Z opisu ziele to przypomina szakłak. s.3-91. na wazie kajretańskiej (Monumenta inedita.2) lub loranthus.7). w tym jedna ze Skyllą (zob. Szezegół o Glaukosie łowiącym mysz może wskazywać na konflikt między ateńskimi wyznawcami Ateny. jest. 77). Córki Ariadna i Fedra są powtórzeniem jej samej. 6.

8. ten zaś spehził jej prośbę. 91 SKYLLA i NIZOS a. przekupiona złotem. Ajakos. Mojra za jego przykładem w podobny sposób wskrzesiła Tylosa. siostra jego Mojra ("los") prosiła olbrzyma Damasena ("zdobywcę").l b. Wówczas inny wąż przyniósł z lasu "kwiat Zeusa". tam teżwchodziła codziennie przyglądać się walkom po rozpoczęciu wojny. Minos tymczasem łupił Przesmyk Koryncki. które oczyścił z piratów. przystąpił potem do Ateńczyków przeciw Minosowi. 89. 169. oddała mu Syfnos. Niektórzy .91.451-551) cytują wersję mitu Glaukosa według historyka lidyjskiego Ksantosa.4).6). by go pomścił.1). identyfikowanego z innym Glaukosem (zob. Androgeusa. 71. podobnie jak to robił Talos (zob.a .i ten ożył. XXV. a u stóp jej leżał kamień muzyczny. podając do wiadomości najnowsze wieszcze edykty. stąd opinia o kochliwości Glaukosa. XXV. Na Krecie zaś władał przeszło dziewięćdziesięcioma miastami. Oblężenie Nizy się przeciągało i już wkrótce Skylla znała imiona wszystkich kreteńskich wojowników. na prośbę Kefalosa. że się w nim zakochała. wieszczego boga morskiego kreteńskiego Faros (zob. Minos zawarł sojusz z ludem Anafe. Skylla spędzała wiele czasu na szczycie wieży wygrywając garścią kamyków rozmaite melodie na kamieniu. postanowił się zemścić. którego córka zwała się Skyllą. Niektórzy wyspiarze zgodzili się mu pomóc. wówczas odjechał poprzysięgając zemstę.nojskiego (zob. 117. Trawa Kronosa siana w złotym wieku jestbyć może magicznym herbe d'or druidów. Delos była wyspą kreteńską i być może punktem rozdzielczym wyroczni przywożonych z jaskini na górze Dikte w pobliżu Knossos. która lubi złoto i wszelkie błyszczące przedmioty. jego wspaniałe szaty i biały rumak zrobiły na niej takie wrażenie. że gdy zrzucano nań z góry kamyki. 7). 92. popłynął więc po Morzu Egejskim zbierając okręty i daninę w broni. inni pomocy odmówili. Przypuszczalnie przedstawiciel ż Knossos co roku objeżdżał zamorskie posiadłości kreteńskie. Kiedy Ateńczycy zamordowali jego syna 268 91. boga morskiego Koryntu. odtrącił go natomiast król Ajakos z Eginy. Apollo bowiem. c. położył na nim pewnego razu swą lirę. 85. Pliniusz (Historia naturalna. Król Knossos był prawdopodobnie związany świętymi małżeństwami z wszystkimi państwami członkowskimi konfederacji (zob.I). Minos był pierwszym królem panującym nad całym obszarem Morza Śródziemnego. Kiedy heros Tylon lub Tylos ("węzeł" albo "fallus") został śmiertelnie pokąsany przez jadowitego węża (zob. W mieście stała wieża zbudowana przez Apollina (i Posejdona?). Jest ona również upamiętniona na serii monet z Sardis. ale bogowie przemienili ją w kawkę. Oblegał Nizę rządzoną przez Nizosa Egipcjanina. Księżniczka Arne. kiedy pracował jako murarz. który tym się odznaczał. Uroda Minosa. dźwięczał jak lira. i Melikertesa. Glaukos ten jednak przypomina również Proteusza.2). przyłożył go do ust zmarłego towarzysza .14) i Nonnos (Dionysiaka.

Był on sojusznikiem Nizosa i poślubił jego córkę Ifinoe. że powinni skłonić Ajakosa do wzniesienia modłów w ich imieniu. a gdy Ateńczycy ponownie zasięgnęli rady wyroczni delfickiej. Wtedy powrócił Minos do Knossos. że to Minos kazał utopić Skyllę. by co d#iewięć lat posyłano na Kretę jako żer dla Minotaura siedmiu młodzieńców i siedem dziewcząt. że nie jest w stanie podbić Aten. Homer.g-91. aż wreszcie dusza jej ojca Nizosa w postaci orła morskiego wpiła się w nią szponami i zakrzyvVionym dziobem Przerażona Skylla puściła rufę i utonęła. Ciris. Hyginus. a mianowicie Anteis.s h. cit.61. córki Hiacynta.6. IV. ponieważ nienawidził zbrodni ojcobójstwa.3 Ni tórzy natomiast twierdzą. że winni udzielić Minosowi wszelkiego zadośćuczynienia. inni jeszcze. 7. 5. ku czci Megareusa. Apollodoros. Tłem historycznym mitu o Skylli jest prawdopodobnie spór między Ateńczykami i ich .8. jakiego zażąda. cit.7 1. dowiedzieli się. 6.. Ruszyła prosto do namiotu Minosa ofiarując mu lok w zamian za miłość. cit.5 f. i usłyszeli.178.upatrują w tym wolę Afrodyty. ptak' nany powszechnie z czerwonego upierzenia na piersi i czerwonych łapek.39. "Zgoda!" .4.2 d. Ateńczycy próbowali wówczas zrzucić z siebie klątwę składając w ofie- 91. Przemiany. Kiedy to uczynili.4-5.4 e.. gdzie w dowód wdzięczności za zwycięstwo ofiarował hekatombę z byków. X. W końcu Minos. Mimo to trzęsienia ziemi trwały nadal. Owidiusz. loc. że dusza jej została rybą ciris. cit. iż się domagał. Odyseja. Pewnej nocy Skylla wkradła się do sypialni ojca i ścięła ów słynny złoty lok. by pomścił śmierć Androgeusa. Wergiliusz. Przemiany. zaczął błagać Zeusa. widząc.198. 4. na grobie cyklopa Gerajstosa. Pauzaniasz. inni obwiniają Herę.. a nie ptakiem tej nazwy. VIII. l. I. podobno po śmierci Nizosa wstąpił na jego tron. g. Liktaję i Ortaję. XIX. Ajgleis. Pauzaniasz.zawołał Minos i tej samej jeszcze nocy po zdobyciu i złupieniu miasta przespał się ze Skyllą. Hyginus. Dusza jej wyleciała jako ciris. Owidiusz. Wojna się przewlekała. Owidiusz. II. trzęsienia ziemi ustały w całej Grecji z wyjątkiem Attyki. Królowie różnych miast-państw zebrali się w Delfach. Wergiliusz.480-VIII.. Okazało się. III. 6-151. Skylla jednak płynęła za okrętem trzymając śię rufy. VII.2 269 rze Persefonie. Następnie zabrała klucze od bram miasta.8 i 15. od którego zależne było jego życie i tron. Diodor z Sycylii. ale w dziewiątym roku nastąpił jego koniec. Przemiany. Nizę zwano później Megarą. by poradzić się wyroczni. loc. Nie chciał jej zabrać na Kretę. loc. 3. VIII.152 i nast.7. otworzyła je i wymknęła się za mury. a wtedy cała Grecja dotknięta została trzęsieniem ziemi i głodem. Dziewczęta te przybyły do Aten ze Sparty. Strabon. syna Ojnope i Hippomenesa.5. 2. Fabulae. loc.Apollodoros. Pauzaniasz.34.

270 91. Blodeuwedd przywiązuje Llew Llawa do drzewa. Po śmierci siedmiu chłopców umierał sam król (zob. między innymi so#vę (zob. Dotyczy on rywalizacji między świętym królem i jego bliźniakiem-zastępcą o względy bogini księżyca.2i 88. Gerajstos jednak był pIůeachajskim cyklopem (zob. Konstrukcja takiego instrumentu nie jest trudna. zanim wezwie swego kochanka Cuchulaina. jak to przedstawiono na kreteńskich malowidłach.10). Sam mit jest niemal dosłownie powtórzony w tafijskiej opowieści o Pterelaosie i Komajto i przypomina opowieść o Samsonie i Dalili na terenie filistyńskim. o Llew Llaw. skorpionami i stonogami. zostaje przemieniona w sowę .1. jako władca śródziemnomorski.b 3. a nie córkami Hiacynta . o Curoi. Owidiusz (Sztuka kochania. Blodeuwedd i Gronw w Walu .wszystko to są warianty jednego wątku. która na Knidos nosiła tytuł "Hyakyntotrofos" ("piastunka Hiacynta"). Z czasem stwierdzono. którą Afrodyta przemieniła w potwornego psa. że król był rozszarpywany na kawałki po ogoleniu mu głowy.kapłankami Artemidy. 81. ale nie musiał kończyć się śmiertelnym wypadkiem. zostawały one bodajże kapłankami księżyca i wykonywały akrobacje podczas walki byków. prawdopodobnie w zastępstwie ofiary z króla Knossos. Siedmiu dziewic ateńskich nie składano w ofierze. Dusza Llew Llawa przybiera postać orła. 2.kreteńskimi władcami na krótko przed zdobyciem Knossos w roku 1400 przed Chr. 97.były to ścięte kwiaty więdnące po kilku godzinach. że Skylla nosi w swym łonie dzikie psy . "Co dziewiąty rok" oznacza "na końcu każdego Wielkiego Roku złożonego ze stu lunacji". jego długie żółte loki przyrównywane są do promieni sionecznych.16. 3b) i według Etymologicum magnum (pod hasłem "Geraestides") córki jego opiekowały się dziecięciem Zeusem w Gortynie. która podczas letniego przesilenia ścina włosy króla i go zdradza. 7. Blathnat przywiązuje włosy Curoi do łóżka. gdzie Rea przewijała Zeusa. kobieta stworzona magicznie z dziewięciu różnych kwiatów. jak klątwa rzucona przez Pazyfae na Minosa doprowadziła do tego. Ponadto istniało miasto Gerajstion w Arkadii. Był to sport niebezpieczny. Podobnie jak w micie o Llew Llaw. ponieważ Posejdon ją uwiódł (zob. 4.Herą lub Hekate.8). mającego na celu sprowadzenie urodzaju (zob. ponieważ przedstawia on słońce. ponieważ corocznie umierający Zeus kreteński (zob. Hiacyntydy były więc prawdopodobnie piastunkami. Blathnat i Cuchulainie w Irlandii.3 . a Blodeuwedd ("piękne oblicze kwiatu").1 ) nie różnił się niczym od Hiacynta. Na jesieni przemienia się w sowę albo ciris i zostaje boginią śmierci Ateną .4) . że Skylla-Komajto-BlodeuweddBlathnat-Dalila jest boginią księżyca w jej wiosennym i letnim aspekcie jako Afrodyta Komajto ("jasnowłosa"). Skolacjonowanie tych pięciu mitów wskazuje na to.jest to kara za ścięcie włosów Nizosa. 5. Imię Skylla dowodzi. Jest to jednak może reminiscencja śpiewającego posągu .331) identyfikuje Skyllę z jej imienniczką.podobnie jak Skylla w pierwotnej greckiej legendzie. kara spotykająca zdrajczynię jest późniejszym dodatkiem moralizatorskim. Twierdzi on. Można je identyfikować z Gerajstydami. został utożsamiony z Posejdonem.2).92. Podobnie w kanaanickim obrzędzie krzyżowania w zastępstwie Tammuza ofiarowywano w końcu jeńców i przestępców. Pazyiae i Amfitryta są tymi samymi boginiami księżyca i morza.która miała wiele ptasich epifanu. Może więc mit ten dotyczy czterech kukieł na kwitnącym drzewie owocowym z twarzami zwróconymi w cztery strony świata zawieszonych podczas obrzędu "Powieszonej Artemidy". Siła króla ma źródło we włosach. że wygodniej będzie składać ofiary z cudzoziemców. 79. Dalila ścina włosy Samsona przed sprowadzeniem Filistynów. Minos zaś. że napełnił on łono Skylli szczeniakami zamiast wężami. Komplet kamieni muzycznych w Megarze mógł być czymś w rodzaju ksylofonu. by go zabił . po czym wzywa swego kochanka Gronwa. Owidiusz rzadko myli się w sprawach mitologicznych i być może zapisuje tu legendę o tym. Złożenie córek Hiacynta w ofierze przy grobie Gerajstosa może odnQsić się do ogródków Adonisa sadzonych ku czei skazanego na śmierć króla . Siedmiu ateńskich młodzieńców składano co roku w ofierze Minotaurowi.

gdyby nie podejrzewał go o kazirodczy 92. Pazyfae uwolniła ich ol>u. z otworem w głębi otwartych ust.92. zamknął go wraz z synem Ikarem w labiryncie. i niespodziewanie strącił go w dół. Wedle innej relacji Dedal uciekł przed rozprawą. że sam wynalazł piłę. gdzie spadł. którego mieszkańcy nazywają się po nim Dedalidami. a Dedal. Po tym uczynku Dedal pośpiesznie zbiegł ku podnóżom góry.l b.którego niektórzy nazywają Kalosem. Dusza Talosa . przez które uchodziło gorące powietrze o świcie.3 c. Niełatwo było jednak uciec z Krety. zapewniły mu wielką sławę w Atenach. Był znakomitym kowalem. skopiował je w żelazie i w ten sposób wynalazł piłę.z Zaprowadził Talosa na dach świątyni Ateny na Akropolu. jak twierdzą niektórzy. Jeden z uczniów. a jeszcze inni Ifinoe.uleciała w postaci przepiórki. 92 DE D A Ll TALOS a. że pochodził z ateńskiego domu panującego wywodzącego się rzekomo od Erechteusa. dowiedziawszy się. wrzucił zwłoki Talosa do wora i zamierzał pochować je w tajemnicy. jak tego wymagało prawo . promień ciernisty ryby. Potem przeniósł się do Knossos na Krecie. do chwili kiedy Minos. Nieůwyrządziłby jednak mimo zawiści żadnej krzywdy Talosowi. jak na przykład koło garncarskie i cyrkiel. ponieważ wszystkich statków .b. Parantela Dedala jest sporna. Polikasta ńa wieść o jego śmierci powiesiła się. Niektórzy wymieniają jako jego matkę Alkippe. wydrążonego.g 271 stosunek z własną matką Polikastą. wkrótce stał się nieznośnie zazdrosny. Żył tam spokojnie.164.ćo zresztą nie odbiegało zupełnie od prawdy.Memnona w Egipcie.4 d. a sztuki tej nauczyła go sama Atena. jako że Talos był Erechteidą . że zabrał do wora nieżywego węża. Zapytywany przez przechodniów odpowiadał. natomiast ciało pochowane zostało w miejscu. inni Merope. który utrzymywał. że pomógł Pazyfae parzyć się z białym bykiem Posejdona. Ten wynalazek i inne podobne.ale ślady krwi na worku doprowadziły do wykrycia jego zbrodni. Talos. już w dwunastym roku życia prześcignął swego mistrza w sztuce kowalskiej.5 e. że można za pomocą takiego narzędzia przepiłować patyk. i Areopag skazał go na wygnanie. Każdy daje mu innego ojca. chociaż wszyscy zgodni są co do tego. jedna z niewolnic Minosa. Kirkinosem lub Tantalem . Kiedy się przekonał. ciesząc się wielkimi łaskami. syn jego siostry Polikasty. Ateńczycy zaś wystawili jej sanktuarium w pobliżu Akropolu. Dedal znalazł azyl w jednym z demosów attyckich. gdy słońce rozgrzewało kamień (zob.2). by pokazać mu pewne odległe widoki. Pewnego dnia Talos znalazł przypadkiem szczękę węża lub też. powitany życzIiwie jako fachowy rzemieślnik przez króla Minosa. lVlatką Ikara była Naukrate.

gdy statek się przew#ócił. w których lotki były związane nićmi. że tylko Dedal potrafi tego dokonać: Po prżybyciu do Kamikos Minos wręczył muszlę Kokalosowi. Wtem Ikar. Po pewnym czasie. Przywiązał nić pajęczą do mrówki. nieostrożnie obchodząc się ze sterem. nie dając wiary opowieści.Po czym nałożył własne skrzydła i ódlecieli. wdzięczny zaś Dedal zrobił w Pizie jego posąg naturalnej wielkości tak podobny. że Dedal wynalazł żagle. by fale morskie nie zmoczyły piór. wywiercił otwór u szczytu muszli i zwabił mrówkę do środka smarując brzegi otworu miodem. Delos i Paros. gdzie podejmowany był gościnnie przez króla Kokalosa. niepomny na rady ojca.Uważaj. twierdzą. . Tymczasem Minos wystawił wielką flotę i wyruszył na poszukiwanie Dedala. by wyprzedzić galery Minosa. ale na falach unosiły się pióra. a sam Minos ofiarował wysoką-nagrodę za schwytanie zbiega. i że Ikar. i zamieszkał wśród Sycylijczyków. dopóki ciało nie wypłynęło na powierzchnię. mój synu! Nie leć zbyt wysoko. a nie skrzydła. Nie chciały się jednak na to zgodzić córki Kokalosa. przeprowadził rurę przez sufit łazienki polewając wrzątkiem. Dodają jeszcze. Dedal krążył nad tym miejscem. który podjął się postawionego zadania. Niektórzy jednak. zażądał. że to rywal. Po umocowaniu paryskrzydeł przeznaczonej dla Ikara.zawołał . i tam je pochował. Ikar wpadł do morza i utonął. że to Herakles pochował Ikara. natomiast mniejsze pióra przylepione woskiem. którym Dedal robił piękne zabawki. że Dedal uciekł 272 92. Dedal poleciał na zachód i po wylądowaniu w Kumaj w pobliżu Neapolu poświęcił swe skrzydła Apollinowi i wybudował mu świątynię o dachu ze złota. Następnie odwiedził Kamikos na Sycylii.92. lub jak mówią . a Ikar spadł do morza i utonął. . pasterze i rolnicy patrząc w górę myśleli. zwaną obecnie Ikarią. kiedy mieli zejść na ląd na małej wysepce.' h. a rybacy. po czym przeniósł je na pobliską wyspę. Po czym związał z nicią pajęczą nić lnianą i tę również przewlekł przez muszlę.k z Krety na statku dostarczonym przez Pazyfae i że po drodze na Sycylię.Trzymaj się mnie . Zabrał ze sobą muszlę Trytona ofiarowując nagrodę każdemu. gdy Dedal się obejrzał. powiedział ze łzami w oczach: .była to dusza jego siostry Polikasty radująca się zemstą. Inni jeszcze twierdzą. f. Kokalos zwrócił przewleczoną muszlę domagając się nagrody. Cieszył się wielką sławą i wzniósł tam wiele pięknych budowli. że odnalazł wreszcie kryjówkę Dedala. wiedział bowiem. Dedal jednak sporządził dla siebie i dla Ikara skrzydła. i nie szybuj zbyt nisko. kto przewlecze przez nią nić. że to bogowie. Gorące promienie słoneczne stopiły wosk. po prawej Lebintos i Kalymne. Od wyspy wzięło nazwę otaczające ją morze. utonął. a Mińos upewniwszy się. kamieniem rozbił rzeźbę.s g. by słońce nie stopiło wosku.e i.nie szukaj własnej drogi! Odlecieli na północny zachód od wyśpy. nie mógł nigdzie dostrzec Ikara.g.Minosa strzegły straże wojskowe. Szybowali pozostawiając za sobą po lewej ręce Naksos. Zgodnie z przewidywaniami Dedal znalazł sposób nawleczenia muszli. przy ich pomocy uknuł Dedal spisek. zaczął wzbijać się ku słońcu uradowany nośnością wielkich skrzydeł. Na skalnym dębie siedziała przepiórka przyglądając się i szczebiocąc wesoło . wymachując skrzydłami. że Herakles uległ złudzeniu i myśląc. by Kokalos go wydał.

które musiały pozostać za morzem. W końcu Teron. Wiele jego dzieł przetrwało do dziś na Sardynii.1' m.4.12. SuidasiFotiospodhasłem "Sanktuarium Perdiks". Historia naturalna. 39. na którym wylądowała.cit. Kiedy Sardyńczycy próbowali wedrzeć się na wyspę. tyran Akragas. 274.1-92. którzy licznie przybywali. Trzy razy dziennie biegiem okrążał Talos wyspę Kretę. Dedal jednak opuścił Sycylię. by strzegł Krety.5. Grobowiec Minosa stanął pośrodku świątyni Afrodyty w Kamikos i przez wiele stuleci czcili go tam Sycylijczycy.lo 91.57. Po śmierci Minosa wśród Kreteńczyków zapanowało całkowite zamieszanie. że wykuł go na Sardynii Hefajstos i że miał jedną żyłę.1 273 1. 4. 3. VII. Apollodoros. Ferekydes cyt.12 1. Serwiusz o Eneidzie Wergiliusza. . by modlić się do Afrodyty. 39. Pauzaniasz.2. loc. 236-259. Fabulae. że Argonauta Pojas zranił go zatrutą strzałą w kostkę.15. W końcu Medea zabiła Talosa wyciągając brązowy zawór i wypuszczając z niego krew. Tezeusz 19. gdzie ją zamykał brązowy zawór. Hyginus.cit. inni. który prowadził armię złożoną z Ateńczyków i Tespijczyków na Sardynię. . Fulgencjusz.76.1650. a trzy razy do roku przemierzał wolniejszym już krokiem wsie kreteńskie pokazując prawa Minosa wyryte na brązowych tablicach.cit. Hyginus.. którego Zeus dał Minosowi. 5. smołą Minosa gnuśniejącego w ciepłej kąpieli.. VIII. obrzucając skałami każdy obcy statek. że Minos potknął się o dywan i wpadł do kotła z wrzącą wodą. a Zeus mianował go jednym z sędziów zmarłych w Tartarze wraz z jego bratem Radamantysem i jego wrogiem Ajakosem. Diodor z Sycylii. stąd wyrażenie "sardoniczny uśmiech''. Niektórzy natomiast utrzymują. Plutarch. V1. Owidiusz. tak jak w ojczystej Krecie. zwrócił jego kości Krecie. jeszcze inni pomaszerowali ku środkowi wyspy i tam umocnili wzgórze które później przekształciło się w miasto Enguos. Apollodoros. Talosem zwał się również służący z brązu o głowie byka. Część załóg. inni miasto Hyria w Messapu. który był może wtajemniczony w spisek. wybudowała miasto Minoa w pobliżu brzegu.9 j. I. Pauzaniasz. IV. przez scholiastę Orestesa Eurypidesa. loc. 472. ponieważ główny trzon floty został spalony przez Sycylijczyków. III.6. Kokalos.1. Hyginus. Przemiany. bratanka i woźnicy tiryntyjskiego Heraklesa. 2.21. drugi mitograf watykański. Talos rozgrzał się do czerwoności w ogniu i zniszczył ich wszystkich w płomiennym uścisku uśmiechając się straszliwie. Dworzanie pochowali Minosa z wielkimi ceremoniami.130. Pliniusz. która biegła od karku do stóp. nazwane tak od pobliskiego źródła. 232 .6. Fabulae. Epitome.inni. V11. że był on jednym ż niedobitków ludzi z brązu powstałych z jesionów. by przyłączyć się do Jolaosa. które nadal. III. obdarzali głęboką czcią. Diodor z Sycylii. Mity.. Wystawili tam Świątynię Matek. pierwszy mitograf watykański. Owidiusz. Apollodoros. k.14ů Hellanikos cyt.8. Zwane są one "Dajdaleja". Niektórzy twierdzą. loc. zwrócił Kreteńczykom zwłoki ich króla tłumacząc. Fabulae. przez sc:holiastę Edypa w Kolonie Eurypidesa.

Diodor z Sycylii. Jeremiasz przestrzegał Żydów. Przemiany. i prawdopodobnie wyparł przepiórkę jako ptaka Welchanosa.6. 2. 12. Apollodoros. na którym urządzano żałobne obrzędy dla kulawego króla Jakuba . Diodor z Sycylii. IV.92. Przysłowia. l. Dedal był jednak młodszym członkiem rodu Erechteusa założonego wiele lat po narodzinach Hefajstosa.3.78. VI1. I. Owidiusz. przetrwała do jego ćzasów w Beth-Hoglah ("Sanktuarium Kulejącego").cit. .79.2.2. Dedal ("jasny" lub "umiejętnie sporządzony"). 7. Apollodoros. Poza tym Hefajstos został zrzucony z Olimpu. który świeci w dzień") są. 91a).. Kogut nie dotarł jednak na Kretę przed VI w. 10.30. 8. jednym z imion Talosa było Tantalos ("kulejący" lub "kołyszący się").. Kult jego przeniknął z Krety. Ponadto kulał łaciński bóg Wulkan. ptak ten pojawia się podczas pogrzebu Ikara. Suidas pod hasłem "Risus Sardonicus". VIII.2. 9. IV. by w każdej chwili móc kopnąć rywala.170. Diodor z Sycylu.14 i nast. Hefajstosa przedstawiają niekiedy jako syna Hery i Talosa (zob. VII. kogut przepiórki kuleje podczas tańca godowego unosząc jedną ostrogę. cytując: "Przepiórka zbiera wokół siebie młode. Hieronim zaświadcza. Apoloniusz z Rodos. IX. jak wynika z podobieństwa ich atrybutów.imię jego może oznaczać Jah Aceb ("bóg pięty"). 12c). Oxygines. zktórą Minos zawarł sojusz (zob. Minos. Platon. i dlatego przypisywano go herosowi słońcu. V1. 1639 i nast. Talosa zrzucono z Akropolu. Diodor z Sycylii. IV. jedynie różnymi tytułami tej samej postaci mitologicznej. VII.. słynęła w starożytności jako miejsce wypoczynku dla'migrujących przepiórek. Hefajstos był kulawy. że w Palestynie ceremonia ta. by nie brali udziału w tych orgiastycznych kanaanickich obrzędach. IV. Eneida. Izydor z Sewili. Wydaje się.2-3.6. Diodor z Sycylii. na północ od Krety. 7 jeszcze jednym jego tytułem. IV. Apollodoros.182-235. Talosa zaś jako młodszego bratanka Dedala. ioc. Hefajstos. 40.11. Herodot. bóg-kowal. "poświęcony bogini księżyca Kar") jest być może 18# Mity #'e#ie 274 92. Argnnautika.6.5.4. że na wiosnę wykonywano erotyczny taniec przepiórki ku czći bogini księżyca i że tancerze mężczyźni kuleli i mieli przyczepione skrzydła. Pauzaniasz. syna Dedala. zwana "Pesach" ("kulenie"). Fabulae.9.92. Tego rodzaju niezgodności chronologiczne są zasadą w mitologu. loc. przed Chr. której świętym ptakiem była przepiórka. Pauzaniasz. a jego emblematem był kogut.dusza Talosa-kowala uleciała jako przepiórka. Ikar (od io-karios.cit. Epitome.14-15. gdzie nosił imię Welchanosa. których nie wydała na świat. 320c. siostrę Dedala-kowala zwano Perdiks ("przepiórka") . Talos ("cierpiący") i Hefajstos ("ten. Beth-Hoglah identyfikowane jest z "klepiskiem Atada". gdzie wierni tańczyli w spirali. ponieważ kogut pieje o świcie. Pauzaniasz. poślubił Afrodytę. Zenobius. Wergiliusz.77. XIV. Pauzaniasz.. " Wyspa Anafe. I. 11. I . Hyginus.26.

opowieść o śmierci Talosa może być mylnym odczytaniem obrazu przedstawiającego . p. mitografowie uprościli opowieść przypisując zasługę wykucia Talosa Hefajstosowi. a nie Dedalowi. Ponieważ Talos przybył z Sardynu.. Sardonicus risus albo rictus był to symptomatyczny skurcz mięśni twarzy przy porażeniu szczęki. imienniku Talosa.92. łączy przypuszczalnie obrzęd palenia zastępcy króla słonecznego z nałożonymi skrzydłami o-rlimi (zob. 10 niżej). Jego śmierć w kąpieli jest szczegółem oderwanym prawdopodobnie z mitu o Nizosie i Skylli (zob. 7). Kowal sporządzał najpierw wizerunek z wosku pszczelego. przebijał otwór między piętą i kostką. wobec tego Talos okrążał początkowo Kretę tylko raz dziennie. Ponieważ Dedal nauczył się swego rzemiosła od Ateny znanej w Koryncie jako Medea. 29. wówczas należy ono do mitu o brązowym człowieku.1 ) na wiosennej sobótce w pierwszy dzień palestyńskiego Nowego Roku z obrzędem zrzucania ze skały do morza farmakosa zaopatrzonego w skrzydła przepiórki (zob.2). pozostawiając formę. oznacza polykassitere. albowiem kreteński rok dzielił się na trzy pory (zob. 5. Rybacy i chłopi podziwiający lecącego Dedala są prawdopodobnie zapożyczeni z obrazu przedstawiającego uskrzydlonego Perseusza lub Marduka (zob. że Minos uchodził w tym kontekście. bezmyślny uśmiech. Jeśli Polikasta.344. Agamemnona z Myken (zob. który pokrywał warstwą gliny i wkładał do pieca. że Talos jest imieniem słońca. 4. 75. Być może jednak przystani kreteńskiej strzegły przed piratami trzy straże.3) i kłucia króla w piętę zatrutą strzałą (zob. Anecdotae. które wysyłały patrole.9. której muszla ta była poświęcona (zob. po którym stąpali tancerze w obrzędowym tańcu przepiórki (zob. Apollodoros.112. Jedna żyła Talosa ma związek z tajemnicą odlewania brązu metodą cire-perduew czasach najdawniejszych. a równocześnie był darem Zeusa dla Minosa. 6. Po ochłodzeniu metalu rozbijał glinianą formę i otrzymywał posąg z brązu tego samego kształtu co model z wosku. Llew Llaw.5) i znanemu prawdopodobnie na Krecie. 98. Ponieważ Talos-słońce zwany był również Taurosem ("bykiem"Bekker. podobny los spotkał innego świętego króla. Zdaniem profesora Christophera Hawkesa najbliższym jej źródłem była wyspa Majorka. Gorące uściski Talosa mogą być 92. świadczyłyby. za kochanka bogini morza. 7. 70. zginął w kąpieli na skutek podstępu. Gdy glina była już dobrze wypalona.26). dokąd podobno uciekł Dedal ścigany przez Minosa. 9 lb#l).1). by wosk mógł wypłynąć.10 i nast. 73. podobnie jak i jego wariant. czczonemu w Koryncie jako Melikertes (zob. w którą można było wlać roztopiony brąz. alias Melkartowi. Mit o Dedalu i Talosie.3.3). Przedstawienie jej jako niewolnicy Minosa nasuwa myśl o pałacowej rewolucji dokonanej przez helleńskich żołnierzy najemnych w linossos. którą mieszano z cypryjską miedzią. był w jednym znaczeniu mozaikową podłogą o zagmatwanym wzorze.11 275 reminiscencją ofiar ludzkich składanych Molochowi. Celtycki odpowiednik Nizosa. nazwa zaś pochodzi prawdopodobnie stąd.7. Imię Naukrate ("siła morska") jest reminiscencją historycznych skutków klęski Minosa na Sycylii . 11. że człowiek o głowie jelenia przedstawiany na wczesnych sardyńskich brązach ma na twarzy ten sam pozbawiony wesołości. Supremacja Krety w znacznej mierze zależna była od obfitych dostaw cyny. mit o Dedalu i Ikarze. z którego uciekają Dedal i Ikar. "dużo cyny". w wyniku kolejnych najazdów helleńskich. podobnie jak Hefajstos. Hefajstos i Dedal byli zresztą jedną i tą samą postacią. Podstęp z muszlą Trytona oraz pochowanie Minosa w świątyni Afrodyty. matki Talosa. Labirynt. 2).1.przejścia władzy nad morzem z rąk Kreteńczyków do rąk Greków. 96. pracujących przy obróbce brązu. 8. Ale ucieczka Dedala na Sycylię do Kumaj i na Sardynię odnosi się zapewne do ucieczki lokalnych kreteńskich robotników. drugie imię Perdiks. Hesychios uważał. I. Kreteńczycy przywieźli metodę cire-perdue na Sardynię razem z kultem Dedala. jego trzykrotna w ciągu roku wizytacja wsi była prawdopodobnie pochodem królewskim Słońca-króla noszącego obrzędową maskę byka.

s.1. definicja zaś labiryntu w Etymologicum magnum jako "pieczary górskiej" i u Eustatiosa (O Homerowej "Odysei". kazał mu rozpalić stos pogrzebowy. # Stąd przydomek Talosa "Kirkinos". przybranego syna Chejrona (zob.3). W sanskryckiej Mahabharacie boski heros Kriszna.2. siostra Dedala. jak i do posługiwania się cyrklem (zob. i w końcu. Parys pożyczył wówczas od tesalskiego Apollina śmiercionośną. 91-93). Świętego króla tesalskiego zabijano. Polikasta.a . 88e) i których zapewne używano w attyckim kulcie drzew Erigone. jak się zdaje. a także podobną śmierć Centaurów. 1611). gdy Filoktetes pomścił Achillesa zabijając strzałą Parysa. Mity te są ze sobą ściśle powiązane. .2). ponieważ węgiel drzewny z jesionu daje wysoką temperaturę potrzebną przy topieniu metalu. Są one niezbędne dla kreślenia koncentrycznych kół potrzebnych do wykuwania mis.126. W legendzie hebrajskiej rola Prometeusza przypadła Archaniołowi Michałowi. podobnymi do tych. brązowy Talos bowiem powiązany jest ściśle ze swoim imiennikiem pracującym przy obróbce brązu i rzekomym wynalazcą cyrkla.1 rI.164j). Zastrzelenie Talosa przez Pojasa przypomina. którego Grecy Aleksandra identyfikowali z Heraklesem. 3. Etruski Lars Porsena wybudował sobie labirynt jako grobowiec (Warro cyt. na Samos (Pliniusz. którą jego bliźniak-zastępca wbijał mu między piętę i kostkę. XXVI. który pracował pod nadzorem Jehowy. XXXV1.83) i na Lemnos 11) 21) 31) 41.). VIII.1 . że stopiony wosk spowodował śmierć Ikara. były przypuszczalnie lalkami o ruchomych kończynach. że Parys również trafił Achillesa w piętę. Ucieczka z labiryntu oznaczała wobec tego reinkarnację.1 (Pliniusz.A. który w pewnych mitach występuje jako jego brat. Cyrkle są jedną z tajemnic rzemieślnika odlewającego przedmioty z brązu. czyli bliźniak-zastępca. Słusznie położono nacisk na wynalezienie przez niego piły. l1 . Mit ten rzuca również światło na opowieść o ulepieniu przez Prometeusza człowieka z gliny. Zabawki. a nie przeciwnie. ponieważ attycki demos nazwano jego imieniem. którymi posługiwali się ze zdumiewającą sprawnością.1688) jako "podziemnej jaskini" świadczyłaby. Talos jest synem nimfy jesionu.145f). powiesiła się. jak się zdaje. XI.105). XXXIV.Atenę demonstrującą metodę cire-perdue. 166e). do mitu o jego kuzynie Talosie. 12.2 i 88. czyli przedhelleńśkich jaskiniach w pobliżu Nauplii (Strabon. 79. ll. #e podobne znaczenie posiadał on również u dawnych Greków. by zabić Achillesa.10).1 . Filoktetes zdobył kilka takich strzał (zob. 9. przez Pliniusza. które tak spodobały się Pazyfae i jej córce Ariadnie (zob. I0. strzałą posmarowaną jadem żmu. W celtyckim micie labirynt zaczął z czasem oznaczać grobowiec królewski (White Goddess. Pojas był ojcem Filoktetesa i kiedy Herakles został otruty przez innego centaura. postrzelony został w piętę i zabity przez myśliwego Jarę. które robił dla córek Kokalosa. użył strzały z kołczanu Heraklesa (zob. Przekaz głoszący. 90). Folosa i Chejrona (zob. tytuł odnoszący się zarówno do toru słońca.1 .6. należy. Kreteńczycy mieli maleńkie piłki o podwójnych zębaćh do delikatnych robót. jedna zaś była przyczyną jego śmierci (zob. podobnie jak to uczyniły dwie Erigone i sama Ariadna (zob. Historia naturalna. hełmów i masek. Historia naturalna. Tak czy inaczej. Chociaż Dedal uważany był za Ateńczyka. Historia naturalna. Labirynty istniały również w "cyklopijskich". "kolisty". rzemiosło dedalijskie przeniesione zostało do Aten z Krety. strzałę.

gdzie otaczano go wielkim szacunkiem. że Katreus zginie z rąk własnego dziecka. po czym wyszła za mąż za Plejstenesa. Na}starszy z pozostałych przy życiu synów Minosa. szaty haftowane w desenie z kwiatów.2 b.Ajrope. Z#mczasem Katreus. W końcu osamotniony na starość Katreus. zaczął się modlić. mając nadzieję. ona go jednak odtrąciła i uciekła. Klimene poślubiła słynnego żeglarza Naupliosa. które można określić jako pochodzące z około 1400 r. na których się pośliznęła. rozłożył Hermes śliskie skóry zwierzęce.13. 93. miał trzy córki . przed Chr. Wołając: "Kłamiesz. I oto pod jego nogami otwarła się przepaść.zawijane loki. 93 KATREUSIALTAJMENES a. Messapijczycy z Hyrii. ale na jedynej ścieżce. Po powrocie do pałacu Apemosyne płacząc opowiedziała Altajmenesowi o swej przykrej przygodzie. że to piraci.a Pewnej nocy wylądował wraz z towarzyszami na Rodos. na której podówczas panował. i nie poznając ojca zabił go oszczepem. nie dowierźając Ajrope i Klimene. nazywając je tak ku czci ojczystej wyspy. by pochłonęła go ziemia. jaką mogła wybrać.3 . późniejszej Urii. kiedy zaś upadła na twarz. któremu urodziła Agamemnona i Menelaosa. Klimene i Apemosyne. Opowieść potwierdzają wykopane tam zabytki garncarstwa. ale pasterze z Kamejros napadli ich sądząc. mimo iż dobrowolnie udał się na wieloletnie wygnanie.l Altajmenes osiedlił się potem w Kamejros. że w ten sposób ujdą klątwie.c-94. Altajmenes wybiegł z pałacu. oraz jednego syna. wygnał je z Krety. zabił ją kopnięciem. Wylądowali na wyspie Rodos i założyli tam miasto Kretinia. Katreus. Ajrope została najpierw uwiedziona przez Pelopidę Tyestesa. Pewnego dnia Hermes zakochał się w Apemosyne. Kiedy wyrocznia przepowiedziała. obecnej Oru. Wzniósł ołtarz Zeusowi na pobliskiej górze Atabyrios i w pogodne dni mógł z jej szczytu dostrzec w oddali swą ukochaną Kretę. wyruszył na poszukiwanie Altajmenesa. zgwałcił ją. c. w której znikł. lecz ujadanie psów zagłuszyło jego słowa. które ryczały głośno. Tegoż wieczora zaskoczył ją w pobliżu pewnego strumienia. Kiedy się dowiedział. znani byli w starożytności ze. Altajmenes i rącza Apemosyne opuścili nabożnie Kretę w towarzystwie licznej świty. kim jest i dlaczego przybył. rozpustnico!". którego kochał serdecznie. ale do dziś czczony jest jako heros. Apemosyne znowu zerwała się do ucieczki. Wokół ołtarza ustawił brązowe byki. że przepowiednia wyroczni się spełniła. Katreus usiłował wytłumaczyć. by odeprzeć rzekomy napad. gdy wyspie Rodos zagrażało niebezpieczeństwo. przekonany. podwójne topory i tak dalej. Altajmenesa. on jednak nie wierzył.swych kreteńskich obyczajów . że nie ma następcy.

a nie ojcem.2.170k). synowie jego. Końcówka . Pandoros Metion i Orneus. który mianował najstarszego Kekropsa królem.byrios albo buriasz występuje w tytule kr. podobnie jak Lajos zamordowany przypadkowo przez Edypa (zob. 2. cit. Ten wymyślny mit mający być reminisceneją mykeno-minojskiej okupacji Rodos w XV w. jak i erotyczne wyczyny.2 Niedługo jednak cieszył się wła- . III. podczas któryćh kobiety tańczyły na skórach świeżo zdjętych ze zwierząt ofiarnych.1-2.2. ale przeszła w ręce Tesupa (zob. VII. Diodor z Sycylii. lecz uczynili Atabyriosa synem Proteusza ("pierwszego człowieka") i Eurynome-Stworzycielki (zob. 94 SYNOWIE PANDIONA a.3).Diodor z Sycylu. Apollodoros. to dobrze znana triada księżyco#va.ólewskim babilońskiej Trzeciej Dynastii założonej w roku 1750 przed Chr. scholia do bd olimpijskich Pindara.2. 30. musiał pośpiesznie opuścić Attykę.cit. przed Chr. Trzy córki Katreusa. l. 2. właściciel trzód (zob. uciekł wpierw do Megary. V. bóg słońca.f b. Wyspa Rodos należała początkowo do bogini księżyca Dam-kina. Strabon. II1. XIV. Ksutos zaś. loc. W oczach doryckich Zeus Atabyrios uzurpował kult rodyjski. 3.1). Tron ateński przypadł Pandionowi. przy czym Apemosyne jest trzecią postacią. był hetycki Tesup. i on ma rzucić oszczepem. tłumaczy zarówno libacje ku cżci rodyjskiego herosa nad przepaścią. używanych do przepędzania złych duchów.159. loc.l 94. Apollodoros.. synowi Kekropsa i Metiaduzy.94. lecz opowieść została błędnie powtórzona . córki Eupalamosa. 67. "warkotek" (zob. a po upadkuimperium hetyckiego została skolonizowana przez mówiących po grecku Kreteńczyków. był prawdopodobnie w dynastii świętych królów poprzednikiem.2). Bóstwem miejscowości Atabyrios na Krecie podobnie jak Atabyrion (Góra Tabor) w Palestynie słyńnej z kultu Złotego Cielca. podobnie jak Danaidy. 42.78. gdzie przyłączył się do niego Pandoros i gdzie założył kolonię.1. 60. Apollodoros.z morza powinien lądować syn. którzy grozili mu śmiercią. potem zaś na Eubeję. czyli Danae (zob. Kekrops obawiając się Metiona i Orneusa. Śmierć Apemosyne w Kamejros odnosić się może do brutalnego zlikwidowania kolegium wieszczych kapłanek w tym mieście przez hetyckich raczej niż kreteńskich najeźdźców. Kekrops. a nip ojciec. pokłócili się o sukcesję. Ryk byków odtwarzano prawdopodobnie za pomocą romboi.b. 2.1. I). Katreus zabity przypadkowo przez Altajmenesa. którzy zachowali kult byka. odpowiednikiem Kamejry. Kiedy Pośejdon zabił króla Aten Erechteusa. la).105d) i Odyseusz przez swego syna Telegonosa (zob.

Ifinoe. Wypędzony stamtąd przez Neleusa i Pelazgów z Jolkos. że miasto ich kiedykolwiek było zdobyte przez Kreteńczyków.1 279 Wielkich Bogiń. jeśli zaś tego nie uczynią utracą ją na zawsze. Posiada w Megarze sanktuarium herosa i dotąd pokazuj ą tam jego grobowiec na skale Ateny .94. Pylosa czy też Pylona.3 c. autochtonicznego króla Aten panującego w czasach Potopu Deukalionowego. Pallasa. nadal jeszcze nosi jego imię. zabity przez Minosa. przez całe życie obawiał się spisków swoich rodaków. wypędzili synów Metiona i podzielili Attykę na cztery części. gdzie założył miasto Pylos. Od imienia Nizosa wziął również swą nazwę założony pxzez niego port Nisaja. Najstarszy. Ajgeus. bracia jego natomiast rozlosowali między sobą resztę królestwa.na dowód. że jest on nieślubnym synem niejakiego Skajriosa. Pelopsa lub Maratona.9 Otrzymał on dar wieszczenia i to jego właśnie wyrocznia przepowiedziała. podawał w wątpliwość prawa Nizosa do Megary. że jeśli Messeńczycy potrafią coś zachować w tajemnicy. i poślubił jego córkę Pylię. Ten ostatni uchodzi również za syna Erechteusa. Przybrawszy postać tego właśnie ptaka ukryła niegdyś Atena pod swymi skrzydłami jego ojca Kekropsa i zaniosła do bezpiecznej Megary. bo chociaż Metion zmarł.' e. gdzie Likos dokonywał obrzędów oczyszczających na wtajemniczanych. Pallasowi zaś południowa Attyka. między nimi i Likosa.s d. chociaż zazdrośni bracia Ajgeusa rozpuszczali pogłoskę. " f. wkroczył do Elidy i tam założył drugie Pylos. a także w misteria Attis w starożytnej stolicy messeńskiej. którzy nie chcą przyznać. Synami Metiona byli: Dedal. wypędzony z Aten przez synów Metiona. Likos miał na myśli realację o misteriach Wielkiej Bogini wyrytą na . Pylas zabił potem swego wuja Biasa i pózostawiając Pandionowi rządy w Megarze skrył się w Mesenii. Pylasa. ale przedtem był u Afareusa w Arene i wtajemniczył dom królewski w misteria 94. Eupalamos. Likosowi przypadła Eubeja.nurkuj ącego ptaka . ale dowodzenie wojskami powierzył Skironowi. i wstąpił po nim na tron. Nizos. Wszystkie te genealogie są niejaśne.dzą.f. którego niektórzy uważają za jego wnuka. Megaryjczycy. i Sikion. Pylia urodziła Pandionowi czterech synów w Megarze: Ajgeusa. odzyskają pewnego dnia ojcowiznę. Attis. pochowany został w Atenach i wciąż jeszcze pokazują jego grób w pobliżu Likejonu. utrzymują. którego podobno wypędził z Eubei.5 Pandion nie powrócił już# nigdy do Aten. Nizos otrzymał Megarę i otaczające ją ziemie aż po Korynt na zachodzie. Demeter i Persefony. Po śmierci Pandiona synowie jego wyruszyli przeciw Atenbm. syn Skirona. otrzymał władzę suwerenną w Atenach. wezwany zaś do rozsądzenia sporu Ajakos przyznał to królestwo Nizosowi i jego potomkom. Pandion. W owych czasach Megara zwana była Nisą. gdzie wychował krzepki lud olbrzymów. że te ziemie należały niegdyś do Aten. że Megareus poślubił córkę Nizosa. którego inni uważają za jego ojca. Lasek dębowy w Andanii. który poślubił jedną z córek Pandiona. Ajgeus. Andanii. Pelus. Likos schronił się u Sarpedona i jego imieniem nazwano Licję. tak jak nakazał im ojciec. podobnie jak Kekrops i Pandion. była jedną z trzech córek Kranaosa. od imienia której pochodzi nazwa Attyki. synowie jego spłodzeni z Alkippe lub Ifinoe okazali się równie zawistni jak ich ojciec. uciekł na dwór lelegijskiego króla Megary4. Nizosa i Likosa.

4.6. który składał przepisane ofiary. 7. Eustatios o Homerze. 5. Pauzaniasz.29.14. IV.'o g. Tezeusz.d 95 .2 i 26. IV. Apollodoros. 4.3. 1.9 i V.1.3.15.20. 3. III. Ibid.39.cynowej blasze.41.114. IV.5.67.54. cit.8.1. Jej siostry nazywały się: Kranae ("kamienna") i Kranajchme ("skalisty szczyt") (Apollodoros. 4).1 i 5.36. I.2). Pauzaniasz.5. 89.6. 32.4-5 i 19. tytuł attyckiej potrójnej bogini. fi. Apollodoros. Od najdawniejszych czasów poświęcone było Apollinowi..2.1. XXIV. Herodot. 11. Sofokles cyt. Pauzaniasz. 10. gdy przywrócił Messeńczykom dawną chwałę.1. VII. III. ma swą paralelę w Sparcie (74.1. ponieważ drzewa te reprezentowały ostatnią samogłoskę i ostatnią spółgłoskę alfabetu drzew (zob. Ateńczyk. 472.124)..). loc. 2. Apollodoros. III. Pauzaniasz.5 i IV. 8.15.5. Ateńskie Likejon również nazwane zostało na cześć Likosa.4-5. l. który dowodził wojskami.1.173. 9. z których kapłanki zrzucały opierzonego farmakosa (zob.6 i inn.4. była ona prawdopodobnie związana z tym samym obrzędem skalnym. I. Pauzaniasz.5). III. mogła to być jedna z tych skał.6.4 i 1. kiedy kwestionowane są suwerenność państw lub dziedziczne przywileje. 280 95. Pauzaniasz.4.5. Przedmioty kultu Wielkiej Bogini dotyczące zmartwychwst nia zostały zakopane między cisem i mirtem. Wykopał ją w końcu Tebańczyk Epaminondas. I. Ibid.1. Ferekydes cyt. Diodor z Sycylu. scholia do Demostenesa. I. Pauzaniasz.12.1). II.6. który zabił wilka. X. Apollodoros. s.19.5. Attis jako Atena ma szereg innych tasich epifanu u Homera (zob. 52.1. 281. Pauzaniasz. przez scholiastę Edypa w Kolonie Sofoklesa.. którą Messeńczycy po wysłuchaniu wyroczni zakopali w brązowej urnie na szczycie góry Itone. Plutarch. Ponieważ Prokne i Filomelę przemienione w ptaki zwano łącznie Attis (Marcjalis. 94.39. który pierwszy przybrał przydomek "Likejskiego" i dymem swych ofiar wypędził wilki z Aten. jako patronce okrętów. Imię Ajgeusa upamiętnia kult kozy w Atenach (zob.3 i I.39. Attis (aktes thea. IX. Apollodoros. "bogini urwistego brzegu") był to. Tego rodzaju mityczne genealogie przytacza się.a . jak się zdaje. 8.7.5. między cisem i mirtem.6.2. I. Likosa zaśkult wilka. Pauzaniasz. Podział Megary między świętego króla.5.95. III.6. II1.15. Strabon.15. zobowiązany był go pochować.5.1 i I. IV. Apollodoros. I. Ptak-nurek poświęcony był Atenie.36. Hesychios pod hasłem "Aethyia". i jego bliźniaka-zastępcę.3) i były poświęcone bogini śmierci. I.76. koszty zaś pokrywano z publicznej składki (scholia do Apoloniusza z Rodos.15. I). przez Strabóna. 70. II. a ponieważ Skała Ateny zwisała nad morzem.

by założyć Halikarnas w Karu. Wracając do domu wstąpił do Koryntu i tu Medea zmusiła go do złożenia przysięgi. porzuciła pijanego Ajgeusa i powędrowała na wyspę Sfajrię leżącą w pobliżu " 95.l b. Ajtra. a jest to najstarsze miejsce kultu w Grecji. Tu właśnie. Często cytuje się jedną # z jego sentencji o przyjaźni: "Nie niszcz nadziei zrodzonej z przyjaźni. Był on następcą swego ojca Antasa. żadna z nich jednak nie urodziła mu potomstwa.h 281 Trojzeny. Pierwszą żoną Ajgeusa była Melite. zanim odbyła się ceremonia zaślubin. Wyrocznia ostrzegła.3 d. syna Posejdona i Alkione. Trzy białe marmurowe trony stojące obecnie nad jego grobowcem za świątynią Artemidy Zbawicielki służyły jemu i dwóm jego towarzyszom jako fotele sędziów. Pitteus był najuczeńszym mężem swoich czasów. Sanktuarium muz założył syn Hefajstosa. a także pod wpływem uroku rzuconego na nich wszystkich przez przebywającą daleko Medeę. nazywając je Troj zeną. które miała ofiarować na grobie woźnicy Pelopsa. w innym bowiem wypadku umrze pewnego dnia ze zmarwienia. Uczył również śztuki oratorskiej w sanktuarium muz w Trojzenie. Sfajrosa. by dzielić władzę z królem Ajtiosem. by nie rozwiązywał swego pełnego bukłaka z winem. Kiedy Pitteus mieszkał jeszcze w Pizie. za milczącą zgodą Ateny. Ajtios nie posiadał jednak większej włady. 2 c. Nieco później tej samej jeszczy nocy przespał się z nią również Posejdon. Ajgeus nie potrafił wytłumaczyć sobie tej odpowiedzi. zabierając ze sobą libacje. nie miała zbyt wielkiej nadziei na jego powrót. Pitteus i Trojzen. który podobno wynalazł flet. że jeśli kiedykolwiek będzie szukała schronienia w Atenach. ponieważ Pitteus po śmierci Trojzena połączył Antaję i Hypereę w jedno miasto. upił Ajgeusa i wyprawił go do łóżka z Ajtrą. Bellerofont prosił o rękę jego córki Ajtry. posiadł ją Posejdon. drugą Chalkiope. Pitteus. która założywszy miasto Antaję i Hypereę popłynęła dalej. które oddał pod opiekę Ateny i Posejdona. Ajgeus wprowadził jej kult w Atenach. gniewowi Afrodyty. co usłyszała we śnie zesła#nym przez Atenę. został jednak niesławnie wyprawiony do Karii. poświęcił również ołtarz potrójnej bogini Temidzie. córka Reksenora. dopełń natomiast jej miary! " Założył on sanktuarium Wieszczego Apollina w Trojzenie. dokąd niedawno przybyli z Pizy jego starzy przyjaciele. dopóki nie dotrze do najwyższego punktu w Atenach.d. Ajtra zaś zmieniła potem nazwę wyspy ze Sfajria na Hiera i wybudowała tam . po czym zwrócił się o radę do wyroczni delfickiej. Przypisując zarówno ten fakt.NARODZINY TEZEUSZA a.95. W zamian zobowiązała się dać mu syna za pomocą magicznych zabiegów. posłuszna bowiem temu. zaręczona co prawda z Bellerofontem. któremu żal było córki skazanej na dziewictwo. jak i perypetie swych sióstr. córka Hoplesa. zachował się traktat o retoryce jego pióra. Potem Ajgeus odwiedził Trojzenę. obroni ją przed wszystkimi nieprzyjaciółmi. które dotąd przetrwało. Ardalos. synowie Pelopsa. Prokne i Filomeli.

obiadujący w Trojzenie z Pitteusem. W szesnastym roku życia udał się Tezeusz do Delf.6. jeden tylko siedmioletni Tezeusz pobiegł po topór leżący na sągu drzewa i powrócił śmiało.Pauzaniasz. Pauzaniasz. że jest w łożu Ajtry. Niejaki Konnidas.95 5 1. ukrywszy uprzednio swój miecz i sandały pod wyżłobioną skałą. przerażone uciekły z krzykiem. Mimo jednak ostrzeżeń Pitteusa i próśb matki nie chciał wybrać się do Aten bezpieczną drogą morską. . nie uknuło spisku na jej życie.. Bez trudu usunął głaz. Zgolił jednak tylko przód głowy.6.e 282 .świątynię Ateny Apaturyjskiej ustalając przy tym prawo zobowiązujące wszystkie dziewczęta trojzeńskie do poświęcenia przed ślubem swej dziewiczej przepaski bogini. które weszły do pałacu. Scholia do Medei Eurypidesa. w której dokonał obrzędu. Apollodoros. Pewnego dnia Herakles. Po obudzeniu się Ajgeus stwierdził. potrafi odsunąć skałę i odnajdzie schowane tam przedmioty rozpoznawcze. po drodze z miasta do portu Trojzeny. Ajtra zaprowadziła go do skały. Niektórzy jednak utrzymują. który wprawiał go w wielki podziw. lecz ruszył lądem. Wychował się w Trojzenie. lecz należy wychować potajemnie w Trojzenie.7 h. Powiedział jej wówczas. zwą się nadal tezejskimi. Nie dawało mu bowiem spokoju pragnienie dorównania wyczynom swego rodzonego kuzyna Heraklesa. znajdująćego się na drodze z Trojzeny do Hermionu.3-4 i 8-9. które urodzi Ajtra w eiągu najbliższych czterech miesięcy. w związku z przechowywanymi dla niego przedmiotami rozpoznawczymi. VIII.95.14. że od razu nazwała go Tezeuszem.5 f. Ajtra urodziła chópca. był jego nauczycielem. 3. Niektórzy powiadają. 660 i nast. gdzie jego opiekun. Dzieci. zwany odtąd "Skałą Tezeusza".111. należy wysłać go z nimi do Aten. inni. gdy podrośnie.11. Plutarch. Medea. e.6. by ofiarować Apollinowi włosy po swych pierwszych postrzyżynach. jak to czynią Arabowie i Myzyjczycy lub wojowniczy Abantowie z Eubei. Jeśli chłopak. by wziąć udział w święcie Panatenajów. Popłynął następnie do Aten. Pitteus. dyskretnie rozpowszechniał pogłoskę. zńaną jako ołtarz Silnego Zeusa.31. że Tezeusz wychował się w Maratonie. 2. 2. Posejdon postąpił szlachetnie przyznając Ajgeusowi ojcostwo dziecka. zdjął swą lwią skórę i rzucił ją na stołek.. Strabon.15. utrudniając w ten sposób swym przeciwnikom walkę wręcz. Do tego czasu Ajtra winna zachować milczenie. Był teraz silnym.14. że jeśli urodzi się syn. # Vliecz był odziedziczony po Kekropsie. Tego rodzaju tonsura oraz świątynia. gotów rzucić się na prawdziwego lwa. pięćdziesięcioro dzieci Pallasa. I. clt. i zabrał rozpoznawcze przedmioty. Plutarch. Tezeusz. że imię to zdobył potem w Atenach. by bratankowie Ajgeusa. W miejscu zwanym obecnie Genetlion. Eurypides. któremu Ateńczycy nadal jeszcze składają w ofierze tryka w przeddzień święta Tezeusza. . po czym opowiedziała mu dzieje jego narodzin.1. pod którą Ajgeus ukrył swój miecz i sandały. nie wolno go oddać obcym ani pozbywać się z domu. iż ojcem jego jest Posejdon. inteligentnym i rozważnym młodzieńcem. loc. 668.

98j i lOlf). Dopiero w VI w.8. wysunął ateńskiego Tezeusza jako rywala doryckiego Heraklesa (zob. ojciec jego musiał być Ateńczykiem. Heraklesie i Ifiklesie (zob. kiedy (zdaniem profesora George'a Thomsona) lapicki klan Butadów. że Posejdon jest jego ojcem (zob.. Ponadto Pitteus był to niewątpliwie tytuł zarówno elejski. 6. 75.27. W obu przypadkach matka jego pozostała mieszkanką Trojzeny. nie mógł uniknąć Tartaru. 2. I. 74j . Dodano mu poza tym honorowego brata-bliźniaka. Podobnych wyczynów wymagann pn knlei od Odyna. Pauzaniasz. Pauzaniasz.sosny").3) potwierdzają w pełni nasze przypuszczenie. 4.c 283 .4. jako śmiertelnik. ponieważ matka pochodziła z Trojzeny. Homer. Pauzaniasz I1. Tezeusz. Sandały i miecz to starożytne symbole władzy królewskiej.103d i 134d). przed Chr.118. Wyciąganie miecza ze skały stanowiło. X#I. Wizyta Ajtry w Sfajrii świadczyłaby. Plutarch. Mity o Idasie i Linkeusie. bogini wiosny.7. ponieważ Trojzena nie zalicza się do terenów mykeńskich. Zwyczaj ten nie mógł być przywieziony z Krety. 7. który. Pólideukes i sam Tezeusz (zob. Nazwy miast połączonych przy utworzeniu Trojzeny sugerują matriarchalną triadę kalendarzową (zob.5 . Kastorze i Polideukesie (zob. I. II. by powiązać Tezeusza z Heraklesem. Tezeusz. kiedy Attis-Adonis (zob. 5 i 7.1 ) składany jest w ofierze na swej sośnie. synem śmiertelnika Ajgeusa. Mitografowie postanowili więc połączyć piękne z pożytecznym : był Ateńczykiem. Był on może. 5. 79. 3.32. trzeci z kraju Lapitów. 8. której Pitteus wzniósł ołtarz. gdy słońce jest w zenicie. Plutarch. tak jak uniknęli go Herakles. by uczynić go bogiem olimpijskim." Apollodoros. Ponadto chodził ubrany w lwią skórę. loc. Iliada. Laktancjusz o Tebaidzie Stacjusza. Ateńczykom bowiem zależało na tym mieście. co odnosi się do trzech białych tronów służących "Pitteusowi i dwóm innym" jako trony sędziowskie.11. cit. Galahada i Artura. II1.2). drugi z Maratonu. Hyperei ("będącej na górze"). podobnie jak Herakles.Pauzaniasz.4). Można je zidentyfikować z potrójną boginią Temidą. Skoro jednak po wojnach perskich Tezeusz został głównym bohaterem narodowym Aten.12 i 33. pochodzenia kanaanickiego. Tezeusz musiał początkowo mieć brata bliźniaka. Hyginus. czczonej na jesieni.7. Prawdopodobnie istniały co najmniej trzy mitologic#ne postacie noszące imię Tezeusz. 37.15. ponieważ matka jego uległa tej samej nocy bogu i śmiertelnikowi. bogini lata.. który stał się arystokracją ateńską i nawet uzurpował sobie lokalny pelazgijski urząd kapłański dziedziczony po Erechteusie. 74. Pitteus jest męską formą Pittea.8.542.1).2) złożoną z Antei ("kwiecistej"). Pejritoosa. 5. był więc świętym królem. że starożytny zwyczaj dobrowolnej prostytucji dziewcząt przed ślubem przetrwał w świątyni ateńskiej przez pewien jeszcze czas po wprowadzeniu systemu patriarchalnego. element obrzędu koronacji w wieku brązu (zob. II. loc. lecz Ateńczycy nigdy nie mieli dość mocy. 194. Olbrzymi zaś miecz z rękojeścią w kształcie lwa wbity w skałę występuje w scenie świętych zaślubin wyrzeźbionych w Hattasos 95. Apollodoros.11. cit. ponieważ nazwa Trojzena jest najwidoczniej zniekształconą formą trion hezomenon "[miasto] trzech sióstr". Plutarch. podobnie jak w Koryncie.7. Plutarch. ale w każdej chwili mógł utrzymywać. 3.. 47.Pauzaniasz.32.32. Nie szczędzono wysiłków. 1. Fa bulae. oraz Pittei ("bogini . Tezeusz.31. loc. 81. jak się zdaje. jak i trojzeński . a nie bliźniakiem-zastępcą.96.nosił go również eponimiczny heros attyckiego demosu należący do plemienia kekropijskiego. cit. 4 i 6. Jeden z tych Tezeuszów pochodził z Trojzeny.

lecz mścił się na wszystkich. jak i Sarońską. ponieważ był tak silny. prawdopodobnie libijskiego pochodzenia (Herodot.3 Otrzymał on przydomek Pityokamptes. którzy ośmielili się go napastować. ale broń wręczała mu bogini. . na dowód czego nigdy nie ścinał włosów. niektórzy nazywają synem Posejdona.194). czyli "zginający sosny". za pomocą której zabijał swe ofiary. Nie prowokował zaczepek. Stąd jego przydomek Korunetes. 83. 96 PRACETEZEUSZA a. "Apollo". Zwyczaj ten. któremu Tezeusz poświęcił swe włosy. #jak i Skałą Tezeusza. rozpowszechnił się w Azji Mniejszej i Grecji. Q're lub Karys. jak twierdzą inni. skąd widać zarówno Zatokę Koryncką. Posiadał on olbrzymią brązową pałkę. Na to wybiegła piękna dziewczyna i ukryła się w gąszczu sitowia i dzikiego asparagusa. Zwykł był też zginać wierzchołki dwóch stojących obok siebie drzew. 3). Odginające się drzewo wyrzucało ich w powietrze. Ponieważ skała Ajgeusa zwana jest zarówno Ołtarzem Silnego Zeusa. znany również jako Kar. Tezeusz zmagał się z Sinisem. 72h). 6i 86. i często prosił przechodniów. zabrał pałkę i zatłukł go na śmierć. 6. Pitteusa i siebie przypomina układ Projtosa z Melamposem i Biasem (zob. król słoneczny.4 c. syn Pemona lub też. W najwęższym punkcie Istmu. IV. Podążył za nią i po długich poszukiwaniach znalazł ją. że imiona "Zeus" i "Tezeusz" były wymiennymi tyułami świętego króla koronowanego na tej skale. podobnie jak włosy tyryjskiego Samsona i megarejskiego Nizosa (zob.l W Epidaurze urządził na niego zasadzkę kaleka Perifetes.145. inni zaś synem Hefajstosa i Antiklei. Przesmyku Korynckiego. by ją rozerwały. że jest nieślubnym synem Posejdona. następnie puszczał je. który uczył retoryki i którego traktaty przetrwały do czasów klasycznych. którego pukle ścinano co roku przed jego śmiercią (zob. w jego ręku była niezawodna. wymierzając karę odpowiadającą przewinieniu.zob. że potrafił przyginać wierzchołki sosen do ziemi.5) znajdujemy zakaz tej ofary. był to zapewne Karu (.syn bogini Kar" . pokonał go i postąpił z nim tak jak z innymi. po czym ginęli spadając. 2). mieszkał Sinis. 91. można przyjąć. Za czasów Plutarcha jednak Apolloczczonybył jako nieśmiertelny bóg słońca. Tezeusz postaxiowił uwolnić od grasujących bandytów nadbrzeżny gościniec prowadzący z Trojzeny do Aten. który utrzymywał. a potem nagle puszczał drzewo. 7. córki Koryntosa. by pomogli mu w tej robocie. Podział Trojzeny przez Ajtiosa między Trojzena.5). Pitteus. Podczas święta Komyrii ("strzyżenia włosów") młodzi mężczyźni ofiarowywali swe loki w dorocznej żałobie po Karu i stąd zwano ich potem kuretami (zob. Polipemona i Sylei. podobnie jak to czynił Herakles. był zapewne nowszą postacią historyczną.4). . Tezeusz wykręcił mu rękę. nosił ją odtąd zawsze przy sobie i chociaż sam potrafił odparować jej śmiertelne uderzenia. W biblijnej Księdze Kapłańskiej (XX1. 82. którego. przywiązywał do nich za ramiona swą ofiarę. Zachwycony rozmiarami ciężarem pałki.2 b.1). czyli "pałkarz".(zob.

5 d. Kiedy Tezeusz przysiągł. Syn Melanipposa. dla upamiętnienia białego posągtz bogini sporządzonego przez Tezeusza po zabiciu Minotaura.96. wybaczyła mu zabicie znienawidzonego ojca i we właściwym czasie urodziła mu syna Melanipposa. Zakochała się od pierwszego wejrzenia w Tezeuszu. która zabiła tylu Krommyeńczyków. że są większe i zamiast nóg mają płetwy. Skały Skirona wznoszą się w pobliżu Głazów Moluryjskich i nad nimi biegnie ścieżka Skirona. którzy nie palą trzciny i dzikiego asparagusa. chociaż ustanowił je Syzyf ku czci Melikertesa. Idąc po nabrzeżnym gościńcu doszedł Tezeusz do wznoszących się pionowo nad morzem urwistych skał.ll i. natomiast czczą obie te rośliny. że jest synem Henioche i Kanetosa. że Tezeusz zabił Skirona wiele lat po zdobyciu Eleuzis i urządził ku jego czci Igrzyska Istmijskie pod patronatem Posejdona. którego niektórzy nazywają synem Branchosa i nimfy Argiope.284 96. nazwana imieniem staruchy. z którym starł się Tezeusz. że nie wyrządzi jej żadnej krzywdy. Słowo skiron oznacza "parasol". który pożerał ofiary. kopniakiem strącał ich ze skały do morza. była podobno dzieckiem Z#fona i Echidne. wyszła z#zarośli. Tezeusz odmówiwszy umycia nóg Skironowi poderwał go ze skały i zrzucił do morza. żony Ajakosa oraz matki Peleusa i Talamona. które stały się bandycką twierdzą Skirona. która ją wyhodowała. Ateńczycy nazywają Skironem g#trałtowny wicher dmący nad tymi górami w kierunku morza. wyemigrował do Karii. tyle tylko.7 f. że nigdy ich nie spali ani nie zniszczy. syna Ino. gdy dowodził wojskami Megary. był prawy i hojny książę Megary. Dzika ta bestia. Megaryjczycy natomiast utrzymują. nazwa zaś miesiąca skirophorionwywodzi się od parasoli. Niektórzy jednak twierdzą. że jedynym Skironem. ojciec Endeis.e Skiron siadał zazwyczaj na skale i zmuszał przechodzących podróżników. #7V dalszej drodze do Aten spotkał Tezeusz Kerkiona Arkadyjczyka. a wtedy się okazało. Tezeusz wydał ją potem za mąż za Dejoneusa Ojchalijczyka. jeśli udzielą jej bezpiecznego schronienia. a tam już czekał olbrzymi żółw. Kiedy się pochylali. syna Pelopsa lub Posejdona. że Tezeusz zabił Sinisa znacznie później i poświęcił jego czci Igrzyska Istmijskie. rodzajem gipsu.l#j Prowokował on przechodniów do zapasów. Joksos. gdzie zostałprotoplastą Joksydów.lo h. że ze strachu przestali uprawiać swoje pola. Niektórzy uważali Skirona za Koryntyjczyka. Żółwie morskie nie różnią się wiele od lądowych.9 # g.2 285 Hefajstosa lub Posejdona. Perigtzna. inni zaś synem 96. by myli mu stnpy.c- I gdy się modliła do roślin obiecując. że to córka Sinisa.s e. Podczas tej uroczystości wizerunek bogini smarowany #jest tak zwanym skiras. Tezeusz jednak chwycił go za kolana.j . które w czasie kobiecego święta Demeter i Kory noszą w uroczystej procesji z Akropolu kapłan Erechteusa i kapłanka Ateny Skiras. inni twierdzili. którą wykuł.12 j. uniósł w górę ku zachwytowi przypatrującej się walce Demeter . Dodają jeszcze. Następnie w Krommyon upolował okrutną i straszliwą lochę. po czym miażdżył ich na śmierć w potężnym uścisku.

9.. # 8. Etymologicum magnum pod hasłem "Skiroforion". cit. Epitome.21. że miał tylko jedno łóżko. Apollodoros. Jeszcze teraz pokazują arenę zapaśniczą Kerkiona w pobliżu Eleuzis po drodze do Megary. Hyginus. IX. Diodor z Sycylu. cit. Pauzaniasz. cit. Plutarch. Apollodoros.433 i nast. Epitome.14 k. Pauzaniasz. Tezeusz. Scholia do Tebaidy Stacjusza. I. Epitome. który mieszkał w pobliżu gościńca i miał w swym domu dwa łoża. Ibis.15 1.433 i nast. Hyginus. 12. loc. Owidiusz. Tezeusz. cit... Arystofanes. Strabon. 13.. niedaleko grobu jego córki Alope. Niektórzy jednak opowiadają.59. Plutarch. Pauzaniasz. wynalazł bowiem sztukę zapasów. 407 i nast. Diodor z Sycylii. 11. ponieważ był synem kowala Dedala. W każdym razie Tezeusz postąpił z nim tak jak z innymi. Apollodoros. . 14. Plutarch. Pauzaniasz. Apollodoros. Fabulae. 3. Diodor z Sycylu. jedno duże. I1. 8.. Fabulae. VII. Strabon. Hyginus. Zabójstwo Perifetesa zostało wymyślone dla usprawiedliwienia okutej brązem pałki Tezeusza. I. Kerkion zginął na miejscu. Plutarch. 38. 4.4. 5. 38. Owidiusz. Dotarłszy do Korydallos w Attyce zabił Tezeusz ojca Sinisa. Plutarch. Przemiany.12.1. IV. Pauzaniasz. 97 7.1). Tezeusz. drugim zaś ucinał nogi. 11. Pierwszych rozciągał na długość łóżka. przypominającej pałkę Heraklesa (zob. 38.1. I.44. Tezeusz 11 i 29. loc. Tezeusz zdał się nie tyle na swoją siłę.1. Fabulae. 3 8 . Apollodoros.1. Marmurparyjski. IV. Apollodoros. Plutarch.39.16. V11. Hyginus. Apollodoros.1. Tezeusz. Plutarch.5.38. Hyginus. Tezeusz.59.59. ile na umiejętności.2-3. 7. 7 i 11. Owidiusz. wysokich zaś do małego. loc. loc.2. by nie wystawały.4.18. 9. Epitome. 92. Plutarch. II. Fabulae. Tezeusz. I. 35 i nast. Tezeusz.2. 8 i 29.. Ofiarując nocleg podróżnikowi kładł ludzi niskiego wzrostu do dużego łóżka..1. Ibis.4 . loc.10-12.120.4. I.1X. scholia do Hippolitosa Eurypidesa.1. III. IV. a kowali często okaleczano obrzędowo (zob.3. której zasad dotąd nie znano.59.10 i 25. Pauzaniasz. 1. Osy. Apollodoros.44. Przemiany. I. Polipemona. Aulus Gellius. Plutarch. I.3. 6. Pauzaniasz.i cisnął głową o ziemię. Diodor z Sycylii. 2. w którym wedle potrzeby wyciągał lub skracał swych gości.5).111. Plutarch. 15. XII1. 925.Owidiusz. Epitome.339. I. drugie zaś małe. cit. zwanego Prokrustesem.. 25. 10.16. Perifetesa przedstawiono jako kalekę. Tezeusz. IV. 507 i nast. Scholia do Sejmu niewieściego Arystofanesa. Tezeusz. 25. Apollodoros. którą podobno Tezeusz uwiódł.

czyli w połowie lata.4). Odyseusz z Filomelejdesem na Tenedos (161f). Przypomina to białe kukły farmakosa zwane "Argiwami" ("białymi ludźmi").132p). przedstawia farmakosa spadającego z przestworzy z parasolem w ręce. że Wiatr Północny uginający sosny zapładnia również kobiety. czarownik Eubuleos. 4. jak tłumaczy seholiasta Dialogów nierządnic Lukiana.ym samym rośliny te byty tabu w pc>wszednim użytku.5 i rc>śliny. a Plutareh przedstawia ją jako kobietę zbójezynię zawdzięczającą swemu ohydnemu procederowi przezwisko "lochy". czyli Faja. którego. pozbawiono najpierw atrybutów władzy królewskiej . 24. prawdopodobnie ze względu na mityczne związki Dedala z obrzędem farmakosa dopełnianym przy królu-przepiórce (zob. Trzecia scena.3). 89. V11. 7i 74.1 ).2). unoszony przez fale.2. której kult został już dawno zlikwidowany na Peloponezie. ponieważ nie ma żadnego śladu attyckiego kultu żółwia. jak się zdaje. przedstawia świętego króla zwalonego z nóg przez jego następcę (podobnie jak na terakocie w Kolumnadzie Królewskiej w AtenachPauzaniasz. które miały hamować jego upadek (zob. 70h). Wszystkie te wyczyny Tezeusza są prawdopodobnie ze sobą powiązane. Charakter ten usprawiedliwiało uwiedzenie Periguny przez Tezeusza.1) w obecności uradowanej kapłanki bogini. był wspominany podezas Tesmoforiów w Eleuzis. jest z pewnością owym rzekomym żółwiem mającym go pożreć. bogini pola zbożowego (zob. który szykuje się do strącenia kopniakiem wędrowca do morza. że Tezeusz zboczył z drogi tylko po to. Drugi mitograf watykański (127) każe zabić Skirona Dedalowi. Przedmioty te miały kształt falliczny. uważana za zemstę Tezeusza na Skironie. a także białe ciastka w kształcie wieprzków sporządzane z mąki zmieszanej z gipsem (Pliniusz. 48. kiedy ku jego czci zrzueano do przepaści żywe wieprze. Gnijące ich szezątki służyły następnie do użyźniania gleby pod siew (seholia do Dialogów nierządnic Lukiana.w koszykach plecionych z dzikiego asparagusa i trzciny. chowana przez czarc>wnika Coll ap Collfrewr.7). II. Poza tym świniopas Demeter. Pierwszym herosem.133h) i z Eryksem na Sycylii (132q). "by nie okradać jego świętych węży".6.pałki. tłumaczona jako zapasy Tezeusza z Kerkionem. Mitografowie łamali sobie głowę nad tym. a t. 3.1 ). zwierzęta 286 96. Gramatycy kojarzą biały parasol z gipsowym wizerunkiem Ateny. który w tym miejscu poniósł śmierć. a mianowicie Herakles Melikertes z Tyru. 25d). a nie Tezeuszowi. a mianowicie "sehowane dowody rzeczowe" . wrzucane do rzeki raz do roku podezas majowego oczyszezania świątyń (zob.3. Pojawia się ona jednak we wezesnych mitach walijskich jako Stara Biała Locha.96. samo zaś święto było obrzędem erotycznym. lwiej skóry i koturnówpo czym zaopatrzono w skrzydła. Hen Wen. Jest to sytuacja często spotykana w mitologii: Herakles na przykład zmagał się o swe królestwo z Antajosem w Libii (zob. 92. które podezas Tesmoforiów pozostawiano na miejsce szezątków świń zabieranych z jaru Eubuleosa. jest białą Demeter Lochą (zob. że z tych roślin pleciono święte koszyki noszone podezasTesmoforiów. uświęconych przez Perigunę. Druga scena. jest farmakosem przygotowywanym do czekających go perypetu podezas Skiroforiów obehodzonych w ostatnim miesiącu roku. żywe ptaki i parasol. że Skiron. ponieważ . Historie Skirona i Kerkiona oparte są widocznie na serii obrazów przedstawiających obrzęd zrzucania świętego króla jako farmakosa z Białej Skały. W czwartej . Historia naturalna. Święto Skiroforiów było częścią Tesmoforiów.1. był Melikertes (zob. Przywiązanie jej potomków do asparagusa i trzciny dowodziłc>.29. Hyginus i Owidiusz mówią o niej jako o dziku. by zabić zwyczajną lochę.3 i 98. Skoro uważano. Kapłan Erechteusa nosił parasol. Krommyońska Loc:ha.2.dotarł już do morza. który wprowa ' dził w Brytanu uprawę pszenicy i hodowlę pszezół. a parasol jego. "Pityokamptes" przedstawiony został jako ojciec Periguny. 92. Thes w nazwie Thesmophoria posiada to samo znaczenie co w imieniu Thezeus. a takżc uwiedzenie Herse przez Hermesa (zob. Świadezyłoby to.

Samsona.c. Prokrustes jest.4). Nizosa (zob. 49. przy którym dokonano tego obrzędu. Sinis miał przezwisko Pityokamptes. Ponieważ jednak Igrzyska Istmijskie ustanowiono właściwie dla uczczenia pamięci Heraklesa Melkarta. że zlikwidował on kult megarejskiej bogini księżyca jako liszki (zob.l b. podobnie jak Pityokamptes.. Następnie Fytalidzi podejmowali Tezeusza jako swego gościa.pięknie ufryzowany. Sinis i Skiron są obaj przedstawieni jako herosi. Skiron zaś. Udzielił jej schronienia w Atenach po ucieczce z Koryntu w słynnym . był jedynie przydomkiem Sinisa-Pityokamptesa. zgwałcił Alope. jak się zdaje. "Tezeusz" i jego Hellenowie znieśli obyczaj strącania starego króla ze Skały Moluryjskiej i przemianowali igrzyska ku czci Posejdona kosztem Ino . był wiatrem północno-wschodnim. 48.przewodniczył w c>brzędach kultu węża. jak się zdaje. jakkolwiek się on nazywał . wysoko nad poziom dachu. podczas gdy jego rywal zbliża się z toporem w ręku. i przy nim pozostały święte funkeje dawnych królów pc>obaleniu monarehu. podobnie jak w Rzymie zachował je kapłan Zeusa. Curoi. W tym przypadku istnieje analogia między Igrzyskami Istmijskimi i Igrzyskami Pytyjskimi zorganizowanymi ku czci Pytona.97. wymyśloną jako wytłumaczenie znanego obrazu przedstawiającego starego króla . postacią fikcyjrią. Oznaczałoby to. Gdy przechodził obok będącej na ukończeniu świątyni Apollina Delfina. wkroczył do Aten ósmego dnia miesiąca Kronios. Apollina. Ponadto "Prokrustes". syn Posejdona. 91. Pterelaosa (zob. których uczczono przemianowaniem Igrzysk Istmijskich.jednego z wcześniejszych tytułów Ateny. zgładzenie Pityokamptesa jest.2).1 ). Otóż kiedy Tezeusz dorastał w Trojzenie. 7). lecz wyprzągł woły zapr#ęgnięte do wozu murarzy i jednego z nich podrzucił w powietrze. 96. Tezeusz nie raczył odpowiedzieć. wskrzeszonego zresztą po wojnach perskich (zob. 5. Ajgeus dotrzymał słowa danego Medei. i duchem świętego króla zabitego przez swego rywala. 89. by go zamordować.którego żona przywiązuje za włosy do łóżka. 287 6. a szczególnie z krwi Sinisa. Argiope zaś jest synonimem Fai. grupa murarzy pracujących na dachu wzięła go za dziewczynę i zaczepiła bezczelnie pytając. który był równocześnie i użyźniającym Wiatrem Północnym. zwanego obecnie Hekatombojon. Imię Kerkiona świadezy o jego powiązaniach z kultem świni. 97 TEZEUSZIMEDEA a. W długiej szacie sięgającej kostek. Branehos odnosi się do chrząkania wieprzów. zdaniem Owidiusza i scholiasty Hippolitosa Eurypidesa (977). Po raz pierwszy spotkał się z taką szczerą gościnnością po opuszczeniu Trojzeny. Dotąd jeszcze przetrwał na brzegu rzeki ołtarz Zeusa Łaskawego.6. którzy oczyścili go z przelanej przez niego krwi. reminiscencją likwidacji kultu Boreasza w Atenach. jego krewnego po kądzieli. dlaczego pozwolono mu włóczyć się bez opiekunki. To zapewne Tezeusz. W Attyce powitali Tezeusza nad rzeką Kefisos synowie Fytalosa. Llew Llawa.

Świątynia ta była 97.3 d. kiedy Herakles wyciągnął go z Tartaru. a w pałacu i mieście panowie szlachetnego rodu ucztow#li razem z ludem opiewając w pieśniach wspaniałe wyczyny Tezeusza. Medea od razu poznała Tezeusza. Teope. jakiej dotąd nie znano. umknęła mu jednak. Pallas rozpuścił wówczas swe wojsko i poprosił o zawarcie pokoju. że gdy w Świątyni Delfina podano pieczonego wołu. Niektórzy fwierdzą. złożył w ofierze swe córki. Razu pewnegó w czasie zarazy i głodu Leos by ocalić miasto. Nie wiedział jeszcze. Tojad rośnie na nagich skałach i dlatego chłopi nazywają go "akonitem". otwarcie się zbuntowali. i wkrótce opuściła Ateny z młodym Medosem i świtą. . Tezeusz wyciągnął ostentacyjnie miecz. Ajgeus uściskał Tezeusza. że jej czary umożliwią mu spłodzenie następcy. że uciekła z Poliksenosem. Tezeusza jednak powiadomił o ich zamiarach herold imieniem Leos. kiedy się okazało. synem Orfeusza i protoplastą ateńskich Leontynów.5 g. Tezeusz nie podejrzewając niczego wzniósł kielich do ust.6 h. gdzie to trujące ziele wyrosło z jadowitej piany rozpryskanej przez Cerbera. W kubku był tojad. Praksyteę i Eubule. Inni utrzymują. Dotąd pokazują w świątyni odgrodzone miejsce.przypomina im Leosa. udał się w pościg za Medeą. zwołał zgromadzenie publiczne i uznał go za swego syna. Ateńczycy wybudowali na ich cześć Leokorion. którą Medea przywiozła z Acheruzji bityńskiej. którzy już dawniej oświadczyli. Ajgeus zauważył węże ErechtEidów wyrzeźbione na rękojeści miecza z kości słoniowej i strącił kubek na ziemię. Pallantydzi nigdy jednak nie zapomnieli zdrady Leosa i nie zawierają związków małżeńskich z klanem Agnijczyków ani też nie pozwalają heroldom zaczynać proklamacji od słów "Akoueteleoi!"("Słuchajcie.4 f.c-97.h rezydencją Ajgeusa. uchodzącego powszechnie za sukcesora ojcowskiego tronu. Podzielili swe siły. Podczas uczty miał on podać Tezeuszowi kubek wina przygotowanego przez Medeę. że Tezeusz nie jest prawdziwym Erechteidą i wobe C tego nie ma żadnych praw do. że gdy. Złożono w ofierze hekatomby z wołów uwieńczonych kwiatami. Pallas z dwudziestoma pięcioma synami i liczną rzeszą domowników pomaszerował na miasto od strony Sfettos. i kazała zaprosić go na uroczystość w Świątyni Delfina. spragniony zemsty. W Atenach zapanowała radość. jak gdyby miał zamiar pokrajać mięso. Zazdrosna o spłodzonego z Ajgeusem syna swego Medosa. gdzie spadł kubek. Pallas i jego pięćdziesięciu synów. spowita w magiczną chmurę. # . że Ajtra urodziła mu Tezeusza. i w ten sposób zwrócił na siebie uwagę ojca.rydwanie zaprzężonym w uskrzydlone węże i ją poślubił. którą jej wspaniałomyślnie ofiarował Ajgeus. z klanu agnijskiego. Tezeusz. tronu. ludzie"). Inni opowiadają. dzięki czemu udało mu się zlikwidować zasadzkę i cały oddział. Zapalił ognie na wszystkich ołtarzach i posągi bogów obsypał darami. że Tezeusz przybył jako szpieg albo morderca. pozostałych zaś dwudziestu pięciu urządziło zasadzkę w Gargettos. trucizna. słusznie przekonany. których miał za sobą więcej niż przeżytych lat. przekonała Ajgeusa. Nie należy mylić tego Leosa z innym. ponieważ słowo Ieoi. e. swym synem spłodzonym z Jazonem. posłuszny wyroczni delfickiej. że bezdomny przybysz może przekreślić ich nadzieje na tron ateński.z c.

posiadający na Akropolu wspólne sanktuarium z Ateną i któremu . na podstawie którego wydedukowano historię o kubku trućizny.poświęcone były delfiny. 24m). Pokonanie Pallantydów przez Tezeusza również odnosi się do likwidacji pierwotnego kultu Ateny (zob. 88c). ponieważ jako święty król posiadał swe apartamenty w pałacu królowej (zob. o czym świadczyliby murarze na dachu (zob. Plutarch.. Dziewicą jest Teope ("boska twarz").402 i nast. królowa pszczoła .55. Suidas pod hasłem "Leos".2) oraz jej kolegium składającego się z pięćdziesięciu kapłanek .1 i 16. Ten wymyślny romans zakończony teatralnym rozwiązaniem w scenie otrucia przypomina historię Iona (zob. 6. incydent zaś z podrzuconym w górę wołem wydaje się zwyczajnym nieporadnym naśladownictwem wyczynu Heraklesa.Plutarch nie stanowił tu wyjątku . ale deIfin był początkowo emblematem bogini księżyca.28. Przemiany. Pauzaniasz. któremu składa się ofiary: albo biała księżycowa krowa. jak i "dziewczynę". Plutarch. s. 1. skoro złożył już swe włosy w ofierze Apollinowi i został jednym z kuretów. 660 i nast. Informacja ta jest ścisła.1. świątynię zaś również omyłkowo określano jako przybytek Apollina ze względu na delfiny zdobiące budynek. I. Postać wyprzęgająca ofiarnego białego wołu. Tezeusz..37.13. cit. 2. towarzyszył zapewne inny obraz . cit. Owidiusz. a nie w prywatnym budynku. Apollodoros. Tezeusz. Plutarch. loc.jako bożkowi morskiemu .97. 12. Inną jeszcze wersją tej samej opowieści jest złożenie w ofierze trzech córek Leosa. Varia historia. mylnie uważana za Tezeusza.1. Hellanikos cyt. Diodor z Sycylii.tojad jest znanym powszechnie jadem paraliżującym . XII. Epitome. I. II. Przeciw Jowinianowi. że była koryncką Demeter (zob.1 ..6. 9. nimfą Praksytea ("czynna bogini").przedstawiający bodajże kapłana lub kapłankę ofiarujących libację duchom ludzi. czyli sama bogini. Obrazowi. że została ona wydedukowana ze starożytnego obrazu przedstawiającego ofiarę złożoną w dniu zakończenia budowy świątyni. Owidiusz. 84. 5. Medea. loc. Owidiusz. loc. Jej rydwan zaprzężony w węże dowodzi. IV. Jest to właśnie bóstwo. 44a). kiedy chodziło o powiększenie władzy i autorytetu swego boga kosztem innych bóstw. Suidas pod hasłem "Leokorion". cit. Wypędzenie Medei z Koryntu. które w istocie są boginią w triadzie.1. 1.15. III. 4. 97. Plutarch. 7. Wołu nie podrzucano w górę. Docinki murarzy są anachronizmem.1 ). Oracja Panatenajska.185.3 i 19.pallas w danym wypadku może oznaczać zarówno "młodzieńca". cit.#kazywali wielką gorliwość.5. albo też biały byk Posejdona (zob. którzy w obecności Persefony i Cerbera zostali złożeni w ofierze przy zakładaniu fundamentów. Słabe punkty opowieści świadczyłyby o tym. ponieważ w czasach herosów młode kobiety chodziły po mieście bez eskorty. wyd. Nie można było zresztą wziąć Tezeusza za dziewczynę. Plutarch opowiada.12. a następnie z Aten odnosi się do likwidacji kultu bogini ziemi przez Hellenów. Elian. Mart. przedstawiała najwidoczniej kapłankę.7. Apollodoros.. loc. że Ajgeus mieszkał w Świątyni Delfina. Tezeusz. bogini nowiu.1. VII. przez Pauzaniasza.28. 2.9. 25.3. Apollodoros.3 289 3. Eurypides. Pauzaniasz.2.7). Kapłani Apollina .6. Arystydes.matka Kekropsa nosiła to samo imię w Eubei (Apollodoros. Hieronim.zawsze v#.

I.3 i 41. 391a-b i 629f). ponieważ za jej tronem siedzi kukułka (zob.103. słowika. że poszczególne słowa bywały zakazane. 19# Mity #edcie 290 97. 371) i jako jaskółka (ibid.98. IV. Erechteidzi zaś węża. jako wilk w towarzystwie Apollina (Iliada. Varia historia.5. 5.3) przez napływowych Butadów (którzy przerobili legendę o Tezeuszu). między innymi o klanach kruka. Na małej wazie ateńskiej pochodzącej z około 500 r. Atena zaś jako ptak-nurek. miała kaplicę w pobliżu Megary (Pauzaniasz. XV.239). VII. Zakaz zawierania związków małżeńskich między Agnijczykami i Pallantydami mógł być przeżytkiem egzogamii oraz związanego z nią skomplikowanego systemu małżeństw grupowych między iratriami.3 . Protesty Pallantydów przeciw uznawaniu Ajgeusa i Tezeusza za prawdziwych Erechteidów są być może echem protestu złożonego w VI w.28. 95.b Leontydzi lwa. w Atenach przeciw zagarnięciu lokalnego urzędu kapłańskiego Erechteidów (zob. Z mitów o Tezeuszu i Heraklesie wynikałoby. przedstawiona została jako skowronek. XXl1. Atenajos.6 . że arcykapłanka Ateny w Atenach i arcykapłanka Hery w Argos należały do klanu Iwa.staruchą jest Eubule ("dobra rada"). 94c). dotyczyło to szczególnie imion zmarłych krewnych. W mitologii attyckiej są wzmianki o wielu innych klanach totemistycznych. Na złotym pierścieniu odnalezionym w Tirynsie przedstawiono czterech mężczyzn-lwy ofiarujących naczynia do libacji siedzącej bogini. 6. Opowieść Plutarcha o Akouete leoi jest dosyć prawdopodobna.i 5) . Klan Pallantydów miał prawdopodobnie kozę jako swój totem. wówczas Pallańtydzi i Agnijczycy musieli należeć do tej samej subfratru. dudka. a małżeństwo dozwolone było tylko między członkami różnych subfratru (zob. V. Na Krecie nie było co prawda Iwów. U Homera pojawia się jako orzeł morski (Odyseja.58) i jako gołąb w towarzystwie Hery # (ibid.12. 4. 98 TEZEUSZ NA KRECIE . którego wymienienie pociągało za sobą niebezpieczeństwo. 3. przy czym każda fratria lub subfratria składała się z kilku klanów totemistycznych. do którego adoptowały świętych królów. wieszcza bogini. Polluks. wilka. Agnijczycy jagnię. III. Klan sowy zachował swoje obrzędy aż do późnych czasów klasycznych. Jeśli przypuszczenie to jest słuszne.4). Wtajemniczeni w przebraniu sowy dopełniali obrzędu łapania swego ptaka totemistycznego (Elian. lecz miała ona szereg innych ptasich epifanu. czyli gap.778). nazwę przedmiotu lub zwierzęcia. W religiach pierwotnych często się zdarzało. 80. ponieważ przypominały w brzmieniu imię osoby. Główną jednak epifanią tej bogini była mądra sowa.5). bodajże totemistycznego pochodzenia.zob. Ateny nie łączono z kukułką. przed Chr. ale i tu występowały one jako zwierzęta bogini. zapewne Herze. niedźwiedzia i sowy. nawet jeśli zmarli śmiercią naturalną. u której służył świniopas EubuIeos w Eleuzis.

który chociaż był urodzony w Trojzenie. był potworem o głowie byka. w górę po stoku na Akropol i tam złożył go w ofierze Atenie i Apollinowi. zdołał zabić setki ludzi między miastami Probalintos i Trikoryntos. Udało mu się w ten sposób oszukać Minosa i przedstawić ich . Inni jeszcze twierdzą. Minotaur. noszący imię Asteriosa lub Asteriona.siedmiu młodzieńców i siedem dziewic do kreteńskiego labiryntu na żer Minotaurowi. Wzrok jego padł na Tezeusza. unikać promieni słonecznycli. który miał rozwinąć. czy to Medea namówiła Ajgeusa.2 c. ufarbowany w soku jagód dębu kermesowego. Tezeusz jednak tak bardzo był pewny. że to właśnie na niego padł los. sprowadzony przez Heraklesa z Krety. Jest kwestią sporną. że żagiel był czerwony. gestykulacji i chodzenia. których dzieci miały być wylosowane.a mianowicie na zakończenie Wielkiego Roku . Tezeusz zastąpił jednąk dwie spośród wylosowanych dziewic zniewieściałymi młodzieńcami obdarzonymi niezwykłą odwagą i przytomnością umysłu. podejmowany był gościnnie przez ubogą starą pannę imieniem Hekale lub Hekalene. Kiedy Tezeusz przybył do Maratonu. iż sam pójdzie jako jedna z ofiar. wypuszczony na równinie Argos i pędzony stamtąd przez Przesmyk Koryncki do Maratonu. Byk ten.l b. a wśród nich (jak twierdzą niektórzy) również i Androgeusa.3 Wkrótce po przybyciu Tezeusza. mając nadzieję. zrodzonym przez Pazyfae białemu bykowi. W odwecie za śmierć Androgeusa Minos nakazał. gdzie w ich imieniu ofiarował Apollinowi gałązkę poświęconej oliwki przewiązaną białą nitką wełnianą. że bogowie stoją po jego stronie. że jeśli uda mu się pokonać Minotaura gołymi rękami. by Ateńczycy przysyłali co dziev#ięć lat . które dotąd są obchodzone.g 291 był jeszcze dzieckiem w tym czasie. a nie w Atenach. a ciała natrzeć pachnącymi olejkami oraz nauczyć się kobiecego sposobu mówienia. uperfumować włosy.b. że król Minos osobiście przybył na czele floty. a on ustanowił obrzędy hekalezyjskie dla uczczenia jej pamięci i ku czci Zeusa Hekalejskiego. iż złoży Zeusowi barana w ofierze. i dlatego zwą ją najczęściej zdrobniałym imieniem Hekalene. mimo iż Ajgeus szczerze mu odradzał. Tezeusz tak głęboko współczuł rodzinom. Niektórzy jednak opowiadają. że w ten sposób wkupi się w łaski Ateńczyków. Tezeusz 98.4 d. która ślubowała. czy też podjął się ón likwidacji ziejącego ogziiem potwora po jej wypędzeniu z Aten. by wybrać ofiarę. jeśli wróci jako zwycięzca. syna Minosa. by posłał Tezeusza przeciw dzikiemu białemu bykowi Posejdona. W obu poprzednich wypadkach okręt wiozący czternaście ofiar został wyposażony w czarne żagle. dobrowolnie zawarł układ. Nakazał im wykąpać się w ciepłej wodzie. haracz zostanie zniesiony. Niektórzy co prawda utrzymują. Czternaście matek przyniosło prowiant na drogę opowiadając swym dzieciom baśnie i opowieści o herosach. do Aten wypadł termin złożenia haraczu po raz trzeci. iż Ajgeus dał mu biały żagiel. Tezeusz jednak odważnie chwycił byka za śmiercionośne rogi i triumfalnie powlókł go przez ulice Aten. że się zaofiarował.5 e.a. gdy Hekale obsypywała go czułościami. by podtrzymać je na duchu.98. Zmarła jedn#k przed jego powrotem. jeśli Tezeusz wróci żywy i cały. Po losowaniu w sądach niższych Tezeusz poprowadził swych towarzyszy do Świątyni Delfina.

Złożył jej więc ofiarę na brzegu morza i oto złożona w ofierze koza ginąc zamieniła się w kozła. że jego obowiązkiem. Gdy w kilka dni później okręt dotarł na Kretę.odparł Tezeusz. miał 2arówno pierścień. dar ślubny Afrodyty.11 k.Wpierw udowodnij. tak myląco podobne miały imiona . Minos podjął wyzwanie. Inni utrzymują. która zmusiła ich do schrónienia się w Delfach i do złożenia spóźnionych ofiar. że był nim Nauzyteus. Koronę tę nosiła później Ariadna. porcie. Zaiste Afrodyta musiała towarzyszyć Tezeuszowi.i z pewnością natychmiast by ją zgwałcił. by odszukały złoty pierścień.6 f. jako syna Posejdona. i zwróć mi tę błyskotkę! .h . która wpadła mu w oko. ale i córka Minosa Ariadna zakochała się w nim od pierwszego wejrzenia. Tego dnia Ateńczycy co roku wysyłają dziewice do Świątyni Delfina. co upamiętnił Mikon na malowidle na trzeciej ścianie świątyni Tezeusza. pomniki Nauzyteusowi i Fajaksowi.jeśli pozwolisz mi wrócić ze sobą jako twojej małżonce. stał jako pilot na dziobie okrętu o trzydziestu wiosłach. jest ochrona dziewic przed gwałtem tyranów. Minos uśmiechając się lubieżnie odrzekł. . jak i koronę. gdyby Tezeusz nie zaprotestował oświadczając. Fajaks.zawołał . że nereida Tetyda dała mu złotą koronę. Bóg okazał swe niezadowolenie zsyłając burzę. Minos przybył do portu. Niektórzy utrzymują. Otóż Dedal przed . Wyrocznia delficka doradziła Tezeuszowi. ponieważ Tezeusz zapomniał uczynić to przed wyruszeniem w drogę. ponieważ Tezeusz po powrocie wzniósł w Faleronie.obiecała mu potajemnie .po czym wrzucił do morza swój złoty sygnet. Eriboja czy też Fereboja.Pomogę ci zabić mego przyrodniego brata Minotaura . by policzyć ofiary. j.jako dziewice. lokalne zaś święto sterników obchodzone jest ku ich czci.nie ustalono.lo . by wziął w drogę Afrodytę jako przewodnika i towarzysza. Jedno jest # pewne: kiedy Tezeusz wyłonił się z morza. ojcze Zeusie!".że jesteś synem Posejdona. że ją poślubi. Modlitwie jego: "Wysłuchaj mnie.s 292 98.7 g.9 ů #i. Tezeusz wypłynął szóstego dnia Munychionu (kwietnia). zapewne jednak rację mają ci. w którym Tezeusz popłynął ze swoimi towarzyszami. do których trafił Odyseusz.98. Tezeusz przystał na to ochoczo i przysiągł. że koronę wręczyła mu sama bogini morza Amfitryta i że ona to rozesłała na wszystkie strony nereidy. Tezeusz nie zwlekając skoczył do morza i pod honorową eskortą wielkiej ławicy delfinów dotarł do pałacu nereid. Od pierwszego wejrzenia zakochał się w jednej z dźiewic ateńskich . Nie tylko bowiem Periboja i Fereboja zaprosiły rycerskiego młodzieńca do swego łoża i nie zostały odtrącone. że jesteś synem Zeusa! . ponieważ Ateńczycy nie znali jeszcze wówczas nawigacji. `# . którzy twierdzą.k h. by Posejdon kiedykolwiek okazał szacunekjakiejkolwiek dziewicy. Wyczynowi temu zawdzięcza Afrodyta swój tytuł Epitragii. iż nic nie wiadomo. że sternikiem był Fereklos. czy była to Periboja (która została później matką Ajasu). odpowiedziało natychmiast uderzenie grzmotu i błyskawica. by przebłagać Apollina. z którego wypływał. Niektórzy twierdzą.Dowiedź więc . protoplasta Feaków.

14 n. że Minotaur nigdy nie istniał i że Tezeusz nie . porzuciła rodziców i ojczyznę. musiał stoczyć w porcie bitwę. którego musi schwycić za włosy i ofiarować Posejdonowi. Ogarnięty nagłym przerażeniem.98. którą Dionizos umieścił potem wśród gwiazd jako "Corona Borealis". Kłębek ten dała Ariadna Tezeuszowi mówiąc. po wylądowaniu na wyspie zwanej wówczas Dia. Wersja ta nie jest jei#nak powszechnie przyjęta. jaki skandal wywoła pojawienie się Ariadny w Atenach. włożył na jej skroń koronę Tetydy. Kiedy zbryzgany krwią Tezeusz wyłonił się z labiryntu. Musi otworzyć drzwi. Przez ten czas bowiem młodzieńcy o niewieścim wyglądzie zdążyli zabić strażników pomieszezeń dla kobiet i wyzwolić uwięzione tam dziewice. powikłanymi korytarzami doprowadzi do kryjówki Minotaura. jak składała sekretne śluby na intencję jego powodzenia i jak. Ariadna rzuciła mu się na szyję i zaprowadziła całą grupę ateńską do przystani. w jaki sposób należy wchodzić do labiryntu i jak stamtąd wyjść. co go skłoniło do tego kroku. Na fryzie w Amyklaj Tezeusz prowadzi związanego Minotaura w triumfalnym pochodzie przez Ateny.p 293 1.17 Tylko Toas i Ojnopion spośród dzieci Ariadny zwani są niekiedy synami Tezeusza.opuszczeniem Krety podarował Ariadnie magiczny kłębek nici i pouczył. czy gołym rękami. w której na szczęście nie poniósł żadnych strat. że czekając na wyspie Dia na pomyślny wiatr rozważył. Chyłkiem przedostali się na okręt. Tezeusz przedziurawił co prawda kadłuby wielu okrętów kreteńskich. i szybko wypłynęli na morze. lecz obecnie znanej jako Naksos. nadal jednak toczą się gorące spory o to. porzucił Tezeusz śpiącą Ariadnę na brzegu i odpłynął.. rozpłakała się wspominając z goryczą.#jgle.lz 98. że kiedy Ariadna znalazła się sama na bezludnym brzegu.ls o. przywiązać koniec nitki do nadproża. Jakkolwiek było naprawdę. Wezwała więc cały wszechświat. podniósł kotwicę. Kiedy Tezeusz się obudził. czary Dionizosa zaś sprawiły. Kreteńczycy twierdzą. że opuścił ją znalazłszy nową kochankę. gdzie już czekali na nich Nauzyteus i Fajaks. Tejże nocy usłuchał Tezeusz jej rady. kłębek się potoczy. by szedł za nim.1. zmniejszając się po drodze i krętymi. Koronę. córkę Panopeusa. kapłani Dionizosa w Atenach potwierdzają. czy też swą słynną pałką. ' Kilka dni później. uderzono jednak na alarm i zanim udało mu się uciec pod osłoną zmroku. jak drżała. Niektórzy twierdzą. aż dotrze do śpiącego Minotaura. znajdującej się w samym środku budowli. że flota Dionizos# zmierza w kierunku wyspy Dia.13 m. Poślubił ją bez najmniejszej zwłoki. gdy Tezeusz wyruszał przeciw jej potwornemu bratu przyrodniemu. ale w ogóle o jej istnieniu. zobaczył. Drog# powrotną odnajdzie zwijając z powrotem nitkę.'e p. wykuł Hefajstos z ognistego złota i czerwonych klejnotów indyjskich ułożonych w kształcie róż. a Zeus wyraził zgodę. by ją pomścił. że Dionizos ukazał się we śnie Tezeuszowi i grożąc mu zażądał Ariadny dla siebie. że zapomniał nie tylko o obietnicy złożonej Ariadnie. czy zabił Minotaura mieczem otrzymanym od Ariadny. Pozostanie już na zawsze tajemnicą. by uniemożliwić pościg.15 Jeszcze inni utrzymizją. zakochana. ona zaś urodziła mu liczne potomstwo. Inni opowiadają. Wtedy przybył na jej ratun#k łagodny i czuły pionizos z wesołą świtą menad i satyrów.

Tezeusz odpowiedział. z#ożoną głównie z asymilowanych już na Krecie pótomków jeńców ateńskich# Maleńkie Delfy nie mogły utrzymywać przysłanej młodzieży. zabije wszystkich zakładników pozostawionych przez Tezeusza pn zawarciu układu. która rozbiła flotę Minosa u brzegów Sycylu. inne w Trojzenie. Tak więc udało się Tezeuszowi zdobyć port bez najmniejszego oporu. jeden jej syn bowiem z bliźniąt. jak trzy razy pod rząd przerzuca nad głową dawnego. Tron kreteński przypadł wówczas Ariadnie. że Minos i Tezeusz zawarli i zaprzysięgli układ głoszący. Zwróciła zakładników ateńskich. gdy zobaczyła. Niektórych złożono w ofierze przy jego grobie. porcie położonym na uboczu. Kreteńczycy wysłali podobno do Delf grupę swych pierworodnych. że z Dedalem łączą go więzy pokrewieństwa. Kiedy Dedal uciekł z Krety do Aten. był do niego bardzo podobny. wyciął w pień straż Deukaliona. na wody greckie nie ma wstępu żaden okręt z załogą większą niż pięć osób. Na starożytnej Krecie zarówno mężczyźni. Tak się złożyło. Ariadna zakochała się w Tezeuszu. by #ałożyła w Italii kolonię Japygię. czy nie dałoby się. a krążyły również pogłoski.# syn Minosa. ale w tym samym czasie skrycie budował okręty wojenne: kilka w Tymojtidaj. Zesłał więc burzę. i powitali je radośnie. wysłali ją. który był świadkiem przysięgi. iż poza okrętem "Argo" Jazona. oba zaś narody podpisały pakt o wieczystej #21 przyjaźni. Minos złamał pakt ścigając go na okrętach wojennych i wzbudzając tym gniew Posejdona. . wygrywając ku oburzeniu rywali wszystkie konkurencje. który przyznał nagrodę Tezeuszowi. Kreteńczycy myśleli. z którą Tezeusz zawarł wspaniałomyślny układ. i delikatnie się dopytywał. Po miesiącu lub dwóch ut#yruszyła flotylla kierowana przez Dedala i innych uciekinierów z Krety. Kiedy więc Tezeusz poprosił o pozwolenie na zapaśniczy pojedynek z Taurosem. jeden z dowódców Minosa. gdzie Pitteus miał stocznie. że za wiedzą Dedala miał cudzołożny romans z Pazyfae. gdzie trzymano pod strażą młodzieńców #i dziewice ateńskie w oczekiwaniu igrzysk pogrzebowych Androgeusa. Ruszył następnie prosto na Knossos. mająeym oczyścić morze z piratów. Ariadna pnślubiła Tez#usza. przypięczętnwany unią nbu knron. jak i kobiety przypatrywali się igrzyskom. Prowadził w tej sprawie korespondencję z Deukalionem. Nadużył zaufania Minosa. że jeśli nie wydadzą Dedala. Jej mieszkańcy przenieśli się potem do Bottiai w Tracji. że nie wszystkie ofiary uśmiercano.zwycięzcę i kładzie go na łopatki. że co roku zabierał wszystkich okrutny i pyszałkowaty Tauros.zdobył Ariadny podstępem. jego zaś zabił w jednej z sal w głębi pałacu. Zupełnie odmienną wersję wydarzeń podają Cypryjczycy i inni. Ich zdaniem labirynt był pilnie strzeżonym więzieniem. a o ich pochodzeniu przypominać będzie tęskne wołanie panien bottiajskich: "Pozwólcie nam wrócić do Aten!"2o r. inni zostali podarowani zwycięzcom jako niewol- 294 nicy.osiągńąć jakiegnś kompromisu. Minos przyzwolił z radością.l9 q. o których Kreteńczycy nic nie wirdzieli. Deukalion. uznał go za swego zięcia i i zniósł okrutny haracz. które urodziła. Tradycyjna pieśń bottiajska potwierdza legendę głoszącą. że zbliżające się okręty stanowią część utraconej floty Minosa. Nie mniejszą przyjemność sprawił ten wido# Mi#osowi. Twierdzą mianowicie. przejął spór po ojcu i zagroził Ateńczykom.

. ponieważ przy jego budowie nie użyto ani zaprawy murarskiej. Wokół tego właśnie ołtarza . będąc już w ciąży i obawiając się # poronienia na skutek choroby morskiej. urządziły wystawny pogrzeb. czy były to rogi prawe.9E. ledwie jednak Teze#sz powrócił na okręt. złożył tam ofiary Apollinowi i urządził ku jego czci igrzyska. Powróćmy jednak do opowieści o Tezeuszu. by stał się przedmiotem cynicznych uwag Ateńczyków. Posążek ten. ani żadnego innego środka wiążącego. poprosiła. pogrążył się w głębojiiej żałobie na wieść o śmierci żony i wyłożył na jej kult znaczne sumy. Fundamenty ołtarza i otaczające go ściany również wykonano z rogów. na której w białym marmurze wyryty został skomplikowany wzór. gdy miał zaledwie cztery lata. by ją wysadzono na brzeg w Amatos. wieńcząc go ciasno splecionymi rogami niezliczonych kóz zabitych przez Afrodytę na górze Kyntos. Tak się też stało. Utrzymują. stoi na graniastej podstawie i stale jest wieńczony. ale burza zagnała ich na Cypr. Czczą także dwie jej statuetki. Poskarżył się Atenie. Okazał również roztropność poświęcając bogu mały posążek Afrodyty. Ołtarz ten wystawił sam Apollo. pierwszy raz mężczyźni tańczyli razem z kobietami. ale oburzony był.u 295 s. Cypryjczycy nadal obchodzą drugiego września święto Ariadn. pokazują grobowiec Ariadny w gaju poświęconym jej jako Arideli. ze srebra i drugą z brązu.nie ma zgody jedynie. że Dionizos nie tylko nie poślubił Ariadny.22 t. czy też lewe. Ariadna.9E. wokół ołtarza Afrodyty. które pozostawił im Tezeusz. a kiedy umarła w połogu.lub też. Było to jego pierwsze dzieło architektoniczne. rzeźbiony w drzewie przez Dedala. a każdy róg pochodzi z tej samej strony ofiary .Wtedy to właśnie wprowadził nowy obyczaj wieńczenia zwycięzcy liśćmi palmowymi i wkładania mu gałązki palmy do prawej ręki. Z Naksos popłynął na Delos. gwałtowna wichura wypędziła całą flotę z powrotem w morze. W Knossos Dedal zrobil dla Ariadny pod#ogę do tańca. tańczą podobny taniec w wielu rozmaitych miastach greckich i w Azji . Młodzieniec kładzie się wówczas w jej gaju i udaje bóle porodo e. Długo świętowano to wydarzenie. Inni zaś opowiadają.23 u. Gdy Tezeusz powrócił z Syrii. że powiesiła się ze strac#Zu przed Artemidą.tańczył Tezeusz i jego towarzysze "taniec żurawia" polegający na skomplikowanych ewolucjach przypominających krążenie w labiryncie odmierzonymi krokami przy akompaniamencie harf.s. na którym umieszczono wyrzeźbiony przez Dedala posąg . Ozdobiony rogami ołtarz stoi nad brzegiem okrągłego jeziora na Delos. szczególnie żeglarze. Niewiasty amatyjskie zaopiekowały się Ariadną pocieszając ją listami otrzymywanymi rzekomo od Tezeusza naprawiającego swe okręty na brzegu sąsiedniej wyspy. ta zaś zabiła ją w połogu be#litosnymi strzałami. Kiedy Tezeusz wykonywał w Knossos "taniec żurawia".24 Dzieło to zalicza się do siedmiu cudów świata. skopiowany z labiryntu egipskiego. kiedy ona i Tezeusz sprofanowali jego grotę na Naksos. który Ariadna zabrała z Krety i pozostawiła na okręcie. Mieszkańcy Delos dotąd wykonują ten taniec przywieziony przez Tezeusza z Knossos. dotąd pokazywany na Delos. Nie chciał. Ludzie staroświeccy. W Amatos dotąd . według innej wersji. jedną sporządzoną . po czym oboje wyruszyli do Aten.

do których długo' nie pozwalały mu dotrzeć niepomyślne wiatry. Pauzaniasz. zemdlał i spadł ze skały zabijając się na miejscu. Epitome. I.1. by przypomnieć dzieciom. pierwszy mitograf watykanski. Wkrótce Ariadna została pomszczona.27. z miejsca. zapomniał rozwinąć biały żagiel. Kallimach.wierni Ateńczycy tłumnie schodzą się nad brzegiem morza z garnkami. na które miał spadać obowiązek składania haraczu kreteńskiego. Niektórzy jednak utrzymują. loc. Dwaj ludziedźwigający kiście przedstawiają młodzieńców.25 .4. że filozofowie delijscy podawali go jako przykład dyskutując na temat niezmiennej identyczności. 47. który wypatrywał go z Akropolu.Plutarch.jest to dzień powrotu z Krety . Statek. I. Bentley. Tezeusz ustanowił Święto Kiści Winogron.. że świadomie rzucił się do morza zwanego od tej chwili Egejskim. czy to dla okazania wdzięczności Atenie i Dionizosowi. gdy zakończył składanie ofiar ślubowanych bogom z wdzięczności za bezpieczny powrót. Tezeusz.14. jak to Tezeusz. odtąd co roku wypływał na Delos. taniec ten jest również zalążkiem Igrzysk Trojańskich.2s Ajgeus zaś. Pauzaniasz. Apollodoros. przedstawiając matki ocalonych ofiar.Apollodoros. v.1. czy też dla uczczenia Dionizosa i Ariadny. Czternaście kobiet niesie żywność i uczestniczy w składaniu ofiar. w którym obecnie stoi świątynia Nike Apteros (Nike Bezskrzydłej).61. wyd. Plutarch. dla upamiętnienia zaś poświęconej przez Tezeusza przed wyruszeniem w drogę gałązki oliwnej obnosi się gałąź oliwki przybraną białą wełną i owocami dojrzewającymi w tej porze roku. Owidiusz. na którym płynął na Kretę.cit. po wylądowaniu cały pozostały prowiant ugotował w jednym kotle. Podczas tegoż święta śpiewana jest pieśń dziękczynna za ustanie głodu.9.z9 98 297 l. II. tylokrotnie jedn#k był przerabiany i remontowany. jak to czyniły tamte matki przed wypłynięciem okrętów. by wreszcie najedli się do syta. czy też uradowany widokiem brzegów Attyki.Diodor z Sycylii. obywatele miasta zaś jeszcze za życia uczcili go kaplicą. 3. Na rynku w Trojzenieůpoświęcił Tezeusz świątynię Artemidzie Zbawicielce. I11. . Ósmego dnia Pyanepsionu (października) .2s x. Fragmenty. zmuszony do ograniczenia racji swej załogi. dostrzegł czarny żagiel. 41. 747. Tezeuszowi powiedziano o wypadku dopiero wtedy.31. Rodziny. Remedia amoris. Tezeusz zaś nadał Fytalidom godność kapłańską w dowód wdzięczności za okazaną przez nich gościnność. w których gotują rozmaite gatunki fasoli. czy to rozżalony poniesioną stratą. Serwiusz o Eneidzie Wergiliusza. 2.294. Tak samo tańczą dzieci na wsi italskiej. Ponieważ jest to również pora winobrania. Tezeusz.. zobowiązały się do składania ofiar.2? w. VII1. IV. Pochował wówczas Ajgeusa stawiając ku jego czci kaplicę herosa. Hyginus.5. 40. Mniejszej. których Tezeu#z w niewieścich szatach zabrał na Kretę i którzy kroczyli za nim w triumfalnym pochodzie po powrocie. Ich obowiązkiem jest opowiadanie baśni i mitów starożytnych. Fabulae. Hesychios pod hasłem "Bolyntos".

8.19.cit. Katullus.10. I.14. Demon cyt. 28. Plutarch. Plutarch. I. Plutarch.51. 21. Pauzaniasz.19. Owidiusz.19. 10.22.. 13. Pauzaniasz. Plutarch. Iliada. 29.Pauzaniasz. Tezeusz. Tezeusz.11. Tezeusz.2. loc. Epitome. XVIi1. Pauzaniasz. 322.5. 19. loc. cyt. Pauzaniasz. cit. 590. 1?. loc.40. Filochoros cyt. Tezeusz.cit... Pauzaniasz. Tezeusz. 25. Wergiliusz.116.Apollodoros.31. Plutarch. X.588 i nast. Hellanikos cyt. i Które zwierzgta są zmyślniejsze?. s. 6. Tezeusz. przez Plutarcha. 17. Iliada.40. 1. 725.61.42. 5. 20. 989.31. LXIV. Katullus. 29. loc. 20.5. Plutarch. 14. LXIV. Kallimach. Arystoteles.2. XVIl1. Tezeusz. Plutarch. Tezeusz. Tezeusz. scholia.1. Plutarch. 43. V.45.. Astronomia. Hyginus. Pauzaniasz. 22.. Plutarch. 16. II. przez Ferekydesa. Klejdemos cyt. Apollodoros. Pauzaniasz.slo Iliady Homera. Homer.Scholia do SielanekTeokryta. XI. przez Plutarcha. Pauzaniasz. Pliniusz. 12.Hesychios pod hasłem "Aridela". Hymn do Delos. Hyginus.115. Historianaturalna. LXIV. przez Plutarcha. przez Focjusza. Filochoros cyt.Plutarch.11. Epitome.. Tezeusz. Pauzaniasz.2. Diodor z Sycylii. II. Proklos.11. V1. Tezeusz.Pauzaniasz. Epitome.1. przez Plutarcha.1. 29.1. Tezeusz. 22. 26. 7. 27..14. V. Ferekydes cyt. XVIII.4-5. Astronomia. IV. Konstytucja Bottiajczyków cyt. Katullus. Simonides cyt.cit. scholia do Iliady Homera. Fabulae. II1. loc. XI. Simonides cyt.. Plutarch. Hymn do Delos. Tezeusz.590. 11. Porównanie Romulusa z Tezeuszem. i Porównanie Romulusa z Tezeuszem. Tezeusz. loc. Hyginus. Tezeusz.Plutarch. loc. Eustatios o Iliadzie Homera.3.19. Historia Demona cyt. przez Plutarcha. cha. Pajonios cyt. Heroidy.1. przez Plutarcha. 35. 15. przez Plutar-. 17.50 i nast.1. Epitome.9. loc:cit. I. Diodor z Sycylii. przez Plutarcha. loc. 23. cit. Eustatios o Odysei Homera. Questiones Graecae.19. Katullus. 60 i nast.1. Tezeusz.5 18.590. 312. loc.50 i nast.cit..2. IX.591-592 . Plutarch. Serwiusś o Eneidzie Wergiliusza. 22 i 23. Kallimach. Diodor z Sycylii. Plutarch. 312 i nast.18. Pauzaniasz.1166. XXXVI. Apollodoros.18: 9. XVI. Homer. Bakchylides.cit. Kallimach. Tezeusz. przez Plutarcha. 16.cit. loc.4.1.8. Apollodoros.15. Plutarch. scholia do Rycerzy Arystofanesa. cyt. 21.. IV.1.5. 23.cit.18.29. Hyginuś.17. .7. loc.cit. przez Plutarcha.7. XVIII.Plutarch. 43. Chrestomatia.1. przez Plutarcha. Fabulae. Tezeusz..50 i nast.4. VIII.48.2. 29. Plutarch.2 i IX. 24. Hymn do Apollina..20. Hyginus. Plutarch.320. Tezeusz. Filochoros cyt.cit. scholia do SielanekTeokryta. Zawody Homera ż Hezjodem. Eneida. przez Plutarcha. 21.cit.Scholia do Odysei Homera. 35. loc.22.

.jak Dedal lub Tezeusz .to tytuł dynastu z Knossos. za nim zaś ukrywa się demon śmierci. lecz również w gmatwaninie ścieżek. które w końcu myśliwy zabijał uderzeniem po łbie (biblijna Księga Eklezjasty. obecnie również zwanego labiryntem.dom labrys. Wydarzenia te. Parów. Przed pałacem znajdowała się otwarta przestrzeń z podłogą do tańców. 88.:3 l. zamkniętemu w klatce w samym środku labiryntu. i wreszcie traktat pokojowy. dzieci brytyjskie wydeptywały w darni podezas świąt wielkanocnych. występują w strefie "Beaker B" . w któryeh błądzili ateńscy napastnicy szukając króla. i niełatwo im było go odnaIeźć i zabić. to kreteńskie oznaczenie "dzikiego byka". Tancerze wykonujący wiosenny taniec naśladowali bodajże podskakiwanie podnieconych kogutów (zob. które do XIX w. Zostały jej one narzucone przez helleńską arystokrację. która zagarnęła władzę na Krecie dwa lub trzy pokolenia weześniej i zapoczątkowała tam nową kulturę. Wcale rozsądnie brzmi nie upiększona relacja o napadzie Tezeusza na Knossos. ponieważ labirynty kamienne. Tezeusz. w którym wzór ten został po raz pierwszy dostrzeżony przez Rentona Greena. które złożyły się na mit o labiryneie. pozbawionego murów obronnych. miłosne i wyzywające do walki. Na etruskim dzbanie na wino z Tragliatella (zob. której emblematem był byk niebieski.tłumacży ikonografzastawiały na króla śmiertelną pułapkę. 2. zwanego Minotaurem lub "Bykiem Minoso#vym". Prowadzący taniec niesie tarezę z godłem przepiórki.powracał żywy. 7). Tło tych wizerunków stanowi pogmatwany wzór spotykany nie tylko na pewnych monetach kreteńskich. dziedziczkę tronu. "Asterios" mogło oznaczać "słoneczny" lub "niebieski" .1.98. Drugi heros ma lancę i tarezę z godłemkaczki. podobne do brytyjskich labiryntów w darni. jest jednym z ostatnich rezerwatów kornwalijskiej wronki alpejskiej. Taniec w labiryncie wprowadzony został do Brytanii przypuszezalnie ze wsehodnich obszarów Morza Śródziemnego przez neolitycznych rolników w trzecim tysiącleciu przed Chr. Miłość-zazdrość . że pałac w Knossos . Zabójstwo Asteriosa o głowie byka.. zwalnia Ateny od haraczu. 92. Ariadną. Źródłem tego wzoru. który przełamał bramy piekielne i z którym w legendzie jest ściśle związany Bosinney. 92. W tym kontekście wielkie znaczenie posiada odkryty niedawno w Kornwalii w pobliżu Bosinney kreteński labirynt wycięty w skale. była tradycyjna gmatwanina ścieżek w ehruście prowadząca przepiórki ku wabiącemu je kogutowi. na której nakreślono zawiły wzór wytyczający kroki wykonawców wiosennego tańca erotycznego (zob. jego zapasy z Taurosem ("bykiem") i porwanie byka kreteńskiego są wersjami jednego i tego samego wydarzenia.4) przedstawiono dwóćh herosów na koniach. przypadające bodajże na rok 1400 przed Chr. czyli "podwójnego topora" . a w tym właśnie ptaku przebywała dusza króIa Artura. tajną budowę flotylli. złupienie miasta Knossos.4). "Minos" . przebywającej podówezas na Svrylu. Jednym z elementów. podobniF jak przepiórka ginęła w labiryncie chrustu. cytowana przez Plutareha i Klejdemosa. Następcą króla zostawał jego bliźniak-zastępca. Nie wyczerpuje to jednak zagadnienia. poślubia Ariadnę. Jedynie wyjątkowy heros .30). pod nieobecność głównej części floty. od którego pochodzi nazwa attyckiego Probalintos. dokonane przez Tezeusza. Opisują oni bunt Ateńezyków przeciw kreteńskiemu władcy biorącemu zakładników gwarantujących ich spokojne zachowanie. mógł być fakt. sprytnie zabijająe byka Minosa albo pokonując w zapasach dowódcę naczelnego króla Minosa.104. 3.stanowił zespół pokojów i korytarzy. X1.król prawdopodobnie w postaci byka spółkował obrzędowo z arcykapłanką jako krową księżycową (zob.2). słowo.98. Kogut wydawał okrzyki głodu. Bolynthos. Grecja uległa wpływom kreteńskim pod koniec XVIII w. którego ratyfikacją było małżeństwo ateńskiego króla z dziedziczką tronu kreteńskiego. mają swą paralelę w relacji mitologicznej o haraczu z młodzieńców i dziewic nałożonym na Ateny jako ' zapłata za zabójstwo kreteńskiego księcia. Obraz ten tłumaczy religijną teorię tańca przepiórki. przed Chr. i zawier-a pokój z Minosem.

5. nie jest wymysłem. że Ariadna spała z najeźdźcą Tezeuszem. panem Knossos.. W Atenach.keńskiej podróżą Tezeusza na Kretę. sport ten był prawdopodobnie mniej niebezpieczny. System matrylinearny pozbawiał jednak następezynię tronu wszelkich praw do posiadłćiści. Angielskie labirynty darniowe znane są powszechnie jako "miasta trojańskie". Na Sardynu Dedala odnaleziono brązowe lalki z ruchomymi końezy. znajdująca się w Luwrze. księżyca i pięciu planet (zob.3 i 43.tańców w labiryn- 98.4).a Grecy słowo to rozumieli jako "Ariagne" ("bardzo święta") . Widowisko na kreteńskiej arenie składało się z akrobacji wykonywanych przez młodzieńców i dziewezyny. zwanej również Aridelą. Kreteński Dionizos.nami. tak jak i walijskie Caer-droia. 4. że kukły Ariadny zawieszono na tych gałęziach (zob. "wielkiej płodnej matki jęczmienia". jak rzadko zdarzają się wypadki wśród banderilleros podezas hiszpańskich walk byków. "Ariadna" . ze zwisającymi nogami. W Knossos kult byka niebieskiego zastąpił kult przepiórki. był w istocie prawowitym mężem Ariadny. Korona Ariadny. że starożytny delijski "taniec żurawia" .3-98. "wielce oczywistą". mogli oni przedstawiać siedmiu tytanów i siedem tytanek słońca. który miał złapać spadającego akrobatę. Być może to właśnie stało się źródłem opowieści o kłębku nici. Jeśli więc w tańcu brało udział siedmiu młodzieńców i siedem dziewic. W niektórych skomplikowanych układach tanecznych tancerze trzymają linę. Rzymianie prawdopodobnie tak właśnie je nazwali na podstawie swych gier trojańskirh .1. i syryjskiej Bogini-Matki .B. Zaślubiając kapłankę księżyca Tezeusz stawał się królem. 92.był również dostosowany do wzoru labiryntowego. tańce Le były również wykonywane przez dzieci na wsi italskiej. Wydaje się. a krąźenie tancerzy zaczęło symbolizować powtarzające się co roku ruchy ciał niebieskich. dlaczego pozostawił ją na widocznej z Knossos wyspie kreteńskiej Dia. 7.żurawie także wykonują taniec miłosny . w kształcie wianka z róż.2). gdy się dowiedział. która pomaga im zachować właściwe odstępy. zdaniem Pliniusza. 1949). spotyka się w południowo-wsehodniej Europie. dowodzą. Kościelne łabirynty. Tym zapewne tłumaczy się wspomniane u Homera oburzenie Dionizosa. obrzędowy homoseksualizm (cechujący kult Anathy w Jerozolimie. 1. Noszenie gałęzi z owocami kurzci Ariadny i Diónizosa. w skarbcu w Mochlos odnaleziono złote wianki delikatnej roboty z kwiatami zdobionymi szlachetnymi kamieniami. używane ongiś do celów penitenejarnych. Oto dlaczego Tezrusz nie przywiózł Ariadny do Aten. chociaż w kreteńskich dziełach sztuki nie znaleziono wyraźnych dowodów istnienia kultu tytanów.101 i nast. chwytających byka za rogi i wykonujących koziołki do tyłu nad grzbietem atakującego byka. (A. Na kreteńskim fresku widzimy.w Skandynawii i północno-wsehodniej Rosji. Między innymi obrzędową prostytucję dzieweząt. Cook. taniec z liną nazywał się kordaks. to Ariadna albo Erigone lub powieszona Artemida. przedstawiony w postaci byka Minosa. jej samobójstwo. zrobiona przez Hefajstosa. Był to prawdopodobnie obrzęd religijny. i bezbłędnie trzymać się wzoru. Podezas jej orgii podawano wino będące produktem kreteńskim. Bioz-ąc pod uwagę. przodka Augusta. 6. XIV. Beocka bogini w kształcie dzwonu. "ponieważ bała się Artemidy". Journal of Hellenic Studies.7 299 cie wykonywanych przez młodych arystokratów ku czci Trojaliczyka Eneasza. Co prawda. a wykonawcy również i w tym wypadku mogli przedstawiać planety. jeśli towarzyszyła małżonkowi poza granice kraju.był to prawdopodobnie tytuł bogini księżyca czezonej w tańcu i na arenie. podobnie jak na górze Sipylos. że obok stał ezłowiek. niż sugeruje większość autorów wypowiadających się w tej sprawie. Plutareh i inni tłumaczą wiele starożytnych obyczajów ateńskich z epoki m5. 61. Na jednej z monet pochodzących z Knossos widzimy księżyc w nowiu osadzony w gmatwaninie linii labiryntu. zob.

miodu. Cypryjczycy czcili Ariadnę jako. jedząc fasolę mógł pozbawić swego lub jej przodka możliwości ponownego przyjścia na świat. dostarcza czerwonego barwnika. 12. uboga stara panna. i mężczyzna. Niedawno wykopana została na Delo#s świątynia z rogów poświęcona Apollinowi. Pitagorejczycy nie jedli fasoli. Gałęzie z owocami przypominają lulab noszone w Jerozolimie podezas noworocznego Święta Szałasów. które przetrwały w postaci szezątkowej u Ateńezyków w obrzędzie przebłagiwania Apollina ofiarą dziewic i w noszeniu gałęzi winnej latorośli podezas winobrania przez dwóch homoseksualistów. wyobrażało zapewne przejście talassokracji z rąk kreteńskich do Ateńczyków. która to tabu narzuciła. W przedhelleńskich czasach jadanie fasoli było. wina.a ka Ajgeusa. czyli "noszeniu kiści winogron". "Ojnopion i Toas zwą się niekiedy synami Tezeusza". podobnie jak uprawa fasoli były pierwotnie misteriami dostępnymi jedynie dla kobiet (zob. Podobne znaczenie ma obdarowanie męską godnością kapłańską Fytalidów ("hodowców"). Być może jednak Minos symbolicznie zaślubił boginię morza wrzucając pierścień do morskiej wody. że hodowla fig. obehodzonego również wezesną jesienią. je$t to tytuł należący do Afrodyty. 88h). był zapewne jej królewskim kochankiem. w tym również w niektórych okolicach wschodniej Anglu.jeśli w ogóle koza była kiedykolwiek obrzędowym zwierzęciem.99. podobnie jak w Olimpii. co oznarza Artemidę. że zjawił się on przypadkowo podezas uroczystości. "dalekosiężnego księżyca". sojuszników lennych Aten.w Hierapolis). Alegoryczne malowidło ścienne Mikona. w przeciwieństwie do kobiety. zośtała zastąpiona #rzez byka . ponieważ byli herosami Chios i Lemnos (zob. znanym pod nazwą couvade. że nie miał nic wspólnego ze śmiercią swego poprzedni- 300 98. Na obrazie. żeńska bowiem forma ich imienia jest przypomnieniem. Chrestomatia. 96. młody zaś mężczyzna. i stąd jej związki z władzą królew#ką. przedstawiające Tetydę ofiarującą koronę i pierścień Tezeuszowi. by ratować farmakosa. Ołtarz i jego fundamenty już nie istnieją. ponieważ na Morzu Śródziemnym rybacy zazwyczaj farbują sieci i płótno żaglowe. Z początku zwycięzca zostawał nowym świętym królem. Plutareh łączy Tezeusza z tym świętem twierdząc. 3). 9. jako obrzędowe zwierzę. podczas gdy minos stoi na brzegu pieniąc się z gniewu. i otrzymywał mieszaninę z pięciu produktów: z "oliwy. Dionizosem. zakazane. pokruszonego sera i mąki" -boski nektar i ambrozję bogów. oraz utrzymuje. jak się zdaje. "Hekalene". jest prawdopodobnie zniekształconą formą "Hekate Selene". I 0. można spotkać się w wielu krajach Europy. 7 . ponieważ mogły w niej przebywać dusze przodków. IVa pieczęci minojskiej widzimy boginię stojącą na ołtarzu zrobionym całkowicie z rogów byka. podobnie jak to czynili dożowie weneccy w wiekach średnich. by ochronić je przed działaniem słonej wody. . który mitografniewątpliwie tłumaczy błędnie. Ludowe święto fasoli świadczyłoby wobec tego o świadomym wyszydzaniu przez Hellenów bogini. W istocie jednak nowy król walczył ze starym i jako farmakosa strącał go z Białej Skały do morza (zob. Święto Szałasów było świętem zbiorów i odpowiadało ateńskim Osehoforiom. podezas którego najważniejszym wydarzeniem był bieg lekkoatletyczny (Proklos. Coccus cacti. Koszenila. żagle zaś są ciemne. którym smarowano twarz świętego króla. koza na ornamencie zaś. Podczas jej świąt jesiennych obchodzono narodzińy nowego roku. Z obyczajem tym. 8. boginię narodzin Amatosa". 24. który zgodnie z zasadami magu sympatycznej naśladował bóle porodowe. 28). .13). Tezeuszowy okręt o czarnych żaglach ma być łodzią czekającą w pobliżu. I I.

że jest władcą przestrzegającym praw. która w przyszłości miała stać się podstawą zamożności Aten. Tak więc Tezeusz został upoważniony do rozwiązania wszystkich lokalnych rządów. Wprowadził również kult Afrodyty Federalnej i Perswazji (Peito). na krótko przed Potopem Deukalionowym. Tezeusz dowiódł. a nie brakło również innych bratobójczych sporów. Szesnasty dzień miesiąca Hekatombajonu (lipca) nazwał Dniem Federacji czyniąc go świętem publicznym na cześć Ateny. umocnił władzę królewską posyłając na śmierć prawie wszystkich swych przeciwników z wyjątkiem Pallasa i tych spośród jego pięćdziesięciu synów.e 301 wygnanie swego brata przyrodx#iego. chociaż niektórzy utrzymują. zwoławszy uprzednio ich przedstawicieli do Aten. Apollina Pytyjskiego. Powróciwszy do Aten skazał na 99. W tym dniu składa się również bezkrwawe ofiary ku czci pokoju.a . W kilka lat później i ich także zamordował. podejrzewając go o brak lojalności. Tezeusz musiał zwracać się po kolei do każdego klanu i rodu. d.99. również noszącego imię Pallas. że Eleuzyjczycy wypowiedzieli wojnę Erechteusowi. że obali monarchię i wprowadzi rządy demokratyczne. które do tej pory śkładało się z Akropolu i sąsiadujących z nim na południu dzielnic obejmujących starożytne świątynie Zeusa Olimpijskiego. Łatwo znalazł posłuch u chłopów i niewolników.99 FEDERALIZACJA ATTYKI a. a kiedy stanął przed sądem Apollina Delfina oskarżony o zabójstwo. bronił się użytym po raz pierwszy argumentem. Dla siebie zatrzymał stanowisko naczelnego wodza i najwyższego sędziego. że "morderstwa te były uzasadnione". którzy pozostali przy życiu. Doszło wręcz do tego. Dionizosa z Bagien i Wodociąg Dziewięciu Źródeł. Tam gdzie zawodziły argumenty. Przelaną krew zmył w Trojzenie. Matki Ziemi. który wstąpił na tron ateński po swym ojcu Ajgeusie. i zapoczątkował politykę federalizacji. Sąd go uniewinnił. syn Likaona.3 Igrzyska Ateńskie obchodzone tego dnia przemianował na "Wszechateńskie" i udostępnił je całej Attyce.2 c. które zwracały się o radę do króla jedynie w nagłej potrzebie. Abdykując . u którego mieszkał przez cały rok. Ateńczycy nadal nazywają " Akropol "miastem. gdzie panował jego śyn Hippolitos. że zrobił to Pallas. Tezeusz. Połączył następnie przedmieścia z miastem właściwym. większość zaś obszarników pozyskał dla swego planu obiecując. Pallas założył wówczas Pallantion w Arkadii. gdzie wybudował dotąd istniejący gmach Rady i gmach Sądu. przemawiała jego potęga.1 b. Do tej pory Attyka była podzielona na dwanaście samorządnych gmin. Powstrzymał się jednak od zmian w dziedzinie praw odnoszących się do własności prywatnej. by nakłonić gminy do rezygnacji z autonomu.

by zostali jego obywatelami. ludzie!" Do Aten napłynęły olbrzymie tłumy. Plutarch. czy był to byk Posejdona. i demiurgów.2. Tezeusz był pierwszym królem.1. Naśladując Heraklesa. Tukidydes. która jest dotąd stosowana: "Przybywajcie do nas. oni to wyjaśniali prawa 302 99. Pragnąc jeszcze bardziej powiększyć miasto.54. scholia do Pokoju Arystofanesa. który utworzył wspólnotę. Następnie zrealizował Tezeusz rośzczenia Ateńczyków do suwerenności Megary. stolarzy. że odtąd #teńczycy będą pływali po burzliwych morzach równie bezpiecznie j ak pęcherz wieprza.7 1. patronat nad Igrzyskami Istmijskimi. Obejmowało ono obszar równy powierzchni głównego żagla okrętu. heroldów. 2. cukierników i innych. z ich szeregów rekrutowali się urzędnicy. cit. Nie wiadomo. lecz Peloponez!" Uzyskał również zgodę Koryntian na przyznanie Ateńczykom zaszczytnego miejsca na Igrzyskach Istmijskich.1. który ustanowił swego ojca Zeusa patronem Igrzysk Olimpijskich. czyli "rolników". rzeźbiarzy.22. W miejscu ustalonym przez obie strony wzniósł kolumnę. 34-37. Do tego czasu zaszczyt ten przypadał innemu bożkowi.10 i VIII. W każdym razie przez długi czas ceny ustalano w "bykach".99. Tezeusz zaproponował wszystkim godnym cudzoziemcom. lekarzy. po czym zwoławszy na Istmos delegatów peloponezyjskich. cit. Georgowie uprawiali ziemię i stanowili fundament państwa. i dlatego Homer w swym Katalogu okrętów tylko Ateńczyków nazywa ludem suwerennym. Niektórzy jednak twierdzą. utrzymują. 3.zgodnie z obietnicą nadał Attyce nową konstytucję. Serwiusz o EneidzieWergiliusza. I. na którym przybyli. on zaś podzielił ludność Attyki na trzy warstwy. w "dziesięciu bykach". 244. a mianowicie: na eupatrydów. "tych. Tezeusz powierzył swemu ojcu. ponieważ wyrocznia delficka przepowiedziała. który bił monetę i umieścił na niej wizerunek byka. igrzyska zaś odbywające się w nocy były bardziej misteriami niż widowiskami publicznymi.61. czy może Tezeusz chciał tylko w ten sposób krzewić rolnictwo.wieszczków. .1. 24. loc. synowi lo. Tukidydes. najliczniejsza zaś klasa demiurgów dostarczała rozmaitych rzemieślników . loc. Posejdonowi. Melikertesowi.11. czy też Tauros. dynastia jego pozostała przy władzy jeszcze przez trzy pokolenia.15. Pauzaniasz. Tezeusz. georgów... Apollodoros. 962. "stu bykach" i tym podobnych. V111. a stało się to pod najlepszymi auspicjami.1 zatrzymując w ten sposób dla siebie najwyższe godności.s f.28. Eupatrydzi zajmowali się sprawami religu. czyli "rzemieślników".. który poprowadził Ateńczyków na Troję. Hippolitos. po zachodniej zaś: "Nie jest to Jonia. Heroldowie przemierzali całą Grecję używając formuły.5 Tak więc Tezeusz był pierwszym królem. Epitome. Diodor z Sycylii. Plutarch. Eurypides.Hyginus.' e. która po prawej stronie miała napis: "Nie jest to Peloponez. IV. lecz Jonia!". iż ta legendarna wersja nie jest zgodna z prawdą.e. że Tezeusz nadal panował jak za dawnych czasów i że po śmierci króla Menesteusa. Konstytucja nadana przez Tezeusza obowiązywała do czasu zagarnięcia władzy przez tyranów. Fabulae. jeden z dowódców Minosa.2. którzy dobrze zasłużyli się ojczyźnie".3. nakłonił ich do uregulowania starego sporu granicznego z ich jońskimi sąsiadami.

Phonos hekousios ("usprawiedliwione zabójstwo") i phonos akousios ("wybaczalne zabójstwo") są późniejszymi subtelnymi odróżnieniami wprowadzonymi prawdopodobnie przez Drakona w XII w.3. 2. 383 i nast. W podobny 99. Pauzaniasz. główni bodajże autorzy rozszerzonej wersji mitu o Tezeuszu. s. Podziałowi Attyki na dwanaście gmin odpowiada podobny układ administracyjny w delcie Nilu i Etruru.l00. Odyseja. W czasach bohaterskich Grecy nie rozróżniali morderstwa i zabójstwa. Tezeusz. W Atenach jednak w epoce klasycznej rozmyślne morderstwo (phonos) pociągało za sobą karę śmierci. wymyśloną prawdopodobnie przez Klejstenesa. 1. IX. 81b) cieszyli się nadal wielkim szacunkiem bogów.31. 529e.. Strabon.1. VIII.. podobnie jak to Dawid uczynił z "rodem Saula". i Republika. 6. Tylko to ostatńie wymagało ekspiacji w postaci obrzędowego oczyszczenia. Mitografowie nie zrozumieli. Minoan Weights and Mediums of Currency.2. by oczyścić miasto od zmazy morderstwa.t. Homer. lecz data federalizacji Attyki jest o kilkaset lat za wczesna. cit. 25. W każdym z tych przypadków liczba dwanaście mogła być wybrana w celu umożliwienia królowi odwiedzania co miesiąc jednego plemienia. VII. Homer. przed Chr. Platon.#2 i nast.b 303 sposób wydaw.4. 6. Wystarczyło wyjechać na rok do Trojzeny.cy Pięcioksięgu przypisali Mojżeszowi reformy przeprowadzone w późniejszych latach istnienia monarchii żydowskiej. loc. Herodot. W obu przypadkach trzeba było zapłacić okup klanowi ofiary.1. Prawdą jest jednak. ci. Pauzaniasz. że kreteńskie sztabki miedzi o ustalonej wadze były stemplowane urzędowo wizerunkiem głowy byka albo leżącego cielęcia (Arthur Evans. po czym zabójca zmieniał imię i opuszczał na zawsze miasto. podobnie jak są dotąd u bardziej zacofanych plemion pasterskich w Afryce Wschodniej.153a i 156a).3. Plutarch. Ateńczycy zaczęli bić monetę w p!ęćset prawie lat po wojnie trojańskiej. loc. Tak więc Telamon i Peleus po zdradzieckim zamordowaniu Fokosa (zob. Plutarch.188d. prawo zaś nakazywało klanowi ściganie zabójcy.. ich godła klanowego. Iliada. 100 TEZEUSZ I AMAZONKI . 335).1. II. Medea zabiła Apsyrtosa nie budząc wrogości przeeiw sobie u swych nowych poddanych korynckich (zob. a także podział podbitej ziemi kanaanickiej między dwanaście plemion Izraela. I. zabójstwo (akousia) . Woły były standardową jednostką wartości w Grecji starożytnej.. Italii oraz Irlandii.22.135. 5. Uczta. 3.wygnanie. Butadzi ateńscy. że Tezeusz uniknął dożywotniego wygnania za zamordowanie Pallantydów jedynie przez wymordowanie całego klanu. 7. na tę być może właśnie tradycję się powoływali nakazując bicie monety z wizerunkiem głowy wołu.Plutarch. XIX. Reformy Tezeusza są propagandą z V w.2. Element mityczny opowieści o Tezeuszu został wtopiony w podawaną do wierzenia historię kcnstytucyjną Aten. I.

którego dawna rezydencja w Pytopolis zwana jest obecnie mylnie "Domem Hermesa". obecnie dzień obchodów Beodromiów w Atenach: Ćhociaż niektórzy twierdzą. przeprowadziła po zakutym w lody Bosforze kimezyjskim znaczną armię Amazonek.b. Pamiętając o przestrodze wyroczni delfickiej. siostra Antiope. Toasa i Hermosa. błędnie uważana przez niektórych za Hippolitę.egn rodu. skoro wydała mu zdradziecko miasto Temiskyrę nad rzeką Termodontem w dowód namiętności. Niektórzy opowiadają. nadal jednak traktowała go bardzo uprzejmie. Pra#ve skrzydło Tezeusza ruszyło od Muzejonu i natarło na lewe skrzydło Amazonek. Antiope odtrąciła zaloty Soloona. po czym rozbiła obóz w Atenach na Areopagu i złożyła ofiary Aresowi. Przedtem jednak wydała rozkaz. zwana również Melanippe. na której . Niektórzy utrzymują. Wreszcie za radą wyroczni Tezeusz złożył ofiary Fnbosowi. przeszła przez Trację. że Tezeusz przybył do tego kraju kilka lat później z Pejritoosem i jego towarzyszami. O całej tej sprawie Tezeusz dowiedział się dopiero wtedy. uprosił Euneusa. której przepaskę zdobył Herakles. Siły ateńskie były już skoncentorwane. by jeden z oddziałów wkroczył do Lakonii i przestraszył Peloponezyjczyków. Front Amazonek rozciągał się nd miejsca zwanego obecnie Amazonion po górę Pnyks w pobliżu# Chryzy. Tesalię i Beocję. i wytoczył bitwę siódmego dnia Boedromionu. Dodają. Antiope. gdzie gościł Antiope.a. przekroczyła Dunaj. Orejtyja. gdy Soloon popełnił samobójstwo skacząc do rzeki Termodont. ledwie jednak wstąpiła na pokład okrętu. wybudował Pytopolis ku czci Apollina Pytyjskiego. Następnie ndpłynął wraz z Antiope. zostało jednak rozgromione i musiało zawrócić aż do świątyni Erynu. powstrzymując ich w ten sposób od wysłania Tezeuszowi pomocy przez Przesmyk. by nim rządzili. winien założyć miasto i pozostawić kilku towarzyszy. Wbrew powszechnemu mniemaniu nie uważała tego za zbyt wielkie nieszczęście. ale żadna ze stron nie chciała rozpocząć działań wojennych. synowi Aresa. rzekęzaś płynącą w pobliżu nazwał Soloon. że towarzyszyli mu między innymi trzej bracia Ateńczycy: Euneus. zaprzysięgła zemstę Tezeuszowi. Śmierć Soloona bardzo zasmuciła Tezeusza.3 d. Amazonki. ateńskiego pana szlachetr. Jeszcze inni twierdzą. Toas i Soloon.e zakochał się w Antiope. Wydarzenie to upamiętnia kamień położony przez miejscowego dowódcę Chalkodonta w uliczce zwanej jego imieniem. Te#usz podniósł kotwicę i uprowadził królową. że Tezeusz uczestniczył w zwycięskiej wyprawie Heraklesa przeciw Amazonkom i że przy podziale łupu przypadła mu królowa Amazonek. nie śmiejąc jednak zwrócić się do niej osobiście. która rozgorzała w jej sercu. że od tego wydarzenia pochodzi nazwa wzgórza.# c.. Ten ostatni 304 l00. Antiope powitała Tezeusza darami. Zawarła sojusz ze Scytami.l00. nie stawiały oporu.l b. Pozostawił tam Euneusa. że święto to znstało już wcześniej ustanowione na pamiątkę zwycięstwa Ksutnsa nad Eumolposem za panowania Erechteusa. by się za nim wstawił. że jeśli kiedykolwiek spotka go wielki smutek w obcym kraju. zachwycone pojawieniem się tylu przystojnych wojowników. Inni utrzymują. że Tezeusz przebywał przez pewien czas w Amazonii.

w którym Amazonki#się.2. Zawieszenie broni. nie będąca jego ślubną żoną. I. i ńigdy nie oddała się innemu mężczyźnie. miejsce grobu Antiope znaczy kolumna z gliny. IV. Ajsc los. musiał ją w końcu zabić po zawarciu sojuszu z królem Deukalionem z Krety i poślubieniu jego siostry Fedr# Zazdrosna Antiope.1#. wypędzone przez zwycięsklego Tezeusza. Tezeusz wraz z towarzyszami pośpiesznie zamknęli drzwi i zamordowali ją w ponurej walce.5 f. a pozostałe Amazonki.16. lecz przez Frygię. walczyła bohatersko u jegn boku do chwili. zaprzysiężone w pobliżu sanktuarium Tezeusza.e . Pindar cyt.znajdują się groby poległych żołnierzy. jak to przepowiedziała wyroczn#a delficka. 2fi. schroniły się w tej świątyni dwukrotnie. kilka Amazonek leży w pobliżu Cheronei nad rzeką Hajmon.7 h. Lewe jednak skrzydło Ateńczyków atakowało od Palladionu. II. Eumenidy. kiedy Ateńczycy odparli obcego najeźdźcę. 680 i nast. . Hellenikos cyt. Hegiasz z Trojzeny cyt. Apollodoros. Menekrates cyt. Inni natbmiast utrzymują. natnmiast prawdziwymi założycielami świątyni byli Krezos i Efezos.4 e. Amazonki.1. że Orejtyja z kilkoma Amazonkami uciekła do Megary i tam umarła z żalu i rozpaczy. przez Pauzaniasza. chociaż urodziła Tezeuszowi syna Hippolita. I.28.Justyn. zwanego również Demofoontem. 2e Antiope. Ferekydes i Bion cyt. Inne spoczywają w Amazonion. osiadły w Scytu. Diodor z Sycylu. przerwała uroczystości weselne wpadając w pełnej zbroi i grożąc.l00. przez Plutarcha. Niektórzy twierdzą.h 305 Tezeusz potem zabił. Epitome. spoczywają między Skotussają i Kinoskefalaj .zatrzymały i poświęciły dwa drewniane posągi Artemidzie i Apollinowi. cit. Epitome. 3. przez Pauzaniasza.1. Jest to w każdym razie pierwszy wypadek. Kilka rannych Amazonek pozostawionych na polu bitwy wysłano na leczenie do Chalkidy. że Amazonki wystąpiły z warunkami zawarcia pnkoju #opiero po czterech miesiącach zaciętych walk. góry Ardettos i od Likejonu i zmusiło prawe skrzydło Amaznnek do wycofania się do samego obozu zadając im poważne straty. raz uciekając przed Dionizosem. drugi zaś raz po zwycięstwie Heraklesa nad królową Hippolitą. że zmasakruje gości. 26-27 . przez Plutarcha. Tezeusz. 2. przez Plutarcha. jest dotąd upamiętnione w ofiarach amazońskich składanych w przeddzień jego święta. Antiope prawdopodobnie przeżyła bitwę.s 1. którą l00.1.2. Apollodoros. gdy raniła ją śmiertelnie niejaka Molpadia. który podczas odwrotu próbował sforsować Przesmyk. Tezeusz. W Trojzenie świątynia Aresa upamiętnia zwycięstwo Tezeusza nad oddziałem. będąca obecnie żoną Tezeusza. które zginęły podczas marszu przez Tesalię. Antiope i Molpadia są pochowane w pobliżu świątyni Matki Ziemi. loc.B g. W pyrrichejskim rejonie Lakonii kapliczki znaczą miejsce.1. i maszerując wzdłuż wybrzeża wybudowały świątynię Artemidy Efezyjskiej. wedle innej. Tezeusz jednak.4 . Według jednej z relacji Amazonki wkroczyły do Tracji nie przez Scytię.

stanowiącego jedną z konkureneji igrzysk pogrzebowych uxządzanych w greckiej kolonii Pytopolia. Plutarch. albo Hippnlita. 241.11.c l. że Kimeryjski Bosfor . Plutarch.15. gdzie pokazywano groby Amazonek. Słnwo Amazonki wywndzi się zazwyczaj nd a i mazon.1.41. 8. w którym kapłanki składały w ofierze mężezyzn (zob.Klejdemos cyt.28. Istniał tam. ponieważ należała dn społeczeństwa. podobnie jak kapłanki w libijskiej zatoce Sirte (zob. Epitome. nazwanej od wie .1. Klejdemos cyt. V.był siedzibą okrutnego kultu Artemidy. Ion. 43. Ponieważ kapłanki bogini księżyca na południowo-wsehodnim wybrzeżu Morza Czarnego były uzbrnjonc. 7.IOl. Pindar cyt. cit. Uzbrojone kapłanki były też zapewne w Efezie. przez Plutarcha.2. Heroidy. IV.1. mogły w nim brać udział uzbrojońe kapłanki. istniejące jeszeze w epoce klasycznej na podnóżku tronu Zeusa w Olimpu (Pauzaniasz. cit.. i we wszystkich miastach. Apollodoros. wygląda na to. przez Plutarcha. Tezeusz. Pindar cyt.2). Pauzaniasz. by lepiej mierzyć z łuku (ale jest to koncepeja nieprawdopndobna). przez Plutarcha. V11. loc. Eurypides. Obrazy te. IV. Krezosa ("Kreteńezyk").Krym .22.2. przez Pauzaniasza.1.1.2.cit. 20# Mity #e#ie 306 100.. 59. Fabulae. Orejtyja. musiała widocznie zboczyć z drogi przez Scytię o kilkaset mił prawdopodobnie dlatego.5).32.2. . w świątyni Tezeusza i w innych miejscach (Pauzaniasz.. e. przedstawiały bądź tę walkę między przedhelleńskimi kapłankami Ateny o urząd arcykapłanki.Hyginus. "bez piersi".1 ). loc. w Atenach na środkowej ścinie Malowanej Kolumnady (Pauzaniasz. Antiope nie była ślubną żoną Tezeusza. Tezeusz. i## Amazonki ucinały sobie jedną pierś.17. Diodor z Sycylu. 6.41. 27ů Etymologićum magnum pod hasłem "Boedromia" . I. 2. ponieważ wierznnn. Diodor z Sycylu. podobnie jak podezas argiwskiego święta Hybrystika (zob. I. że relacje podróżńików wpłynęły na mylną interpretację pewnych starożytnych obrazów ateńskich przedstawiających wojownicze kobiety i stały się źródłem attyckiej baśni o inwazji Amazonek znad rzeki Termodont. Imiona Melanippe i Hippolitos wiążą Amazonki z przedhelleńskim kultem konia (zob. Owidiusz.8 i II1. 1. o któiym wiemy niewiele.2).4. na tarezy Ateny.2). 116.. Prawdopodobnie jest to słowo ormiańskie oznaczające "kobiety księżycowe". Imię Soloona ("ciężar w kształcie jaja") pochodzi być mnże od rzucania ciężarami. knlonii minojskiej.25.121 i nast.Plutarch. o czym świadezyłoby imię jej załnżyciela.1).131k). II. loc. 28. które opierało się monogamu (zob.2). Wtargnięcie Antiope podezas obtzędów weselnych Fedry zostało chyba wydedukowane z obrazu przedstawiającego helleńskiego najeźdźcę zabierającego się do gwałcenia arcykapłanki po zamordowaniu jej towarzyśzek. Pauzaniasz. Pauzaniasz.7.17. loc.1.zezego węża. 160.4. zwyczaj wrzucania ofiar ludzkich do rzeki Termodont. Boedromia ". 5. herosa-założyciela miasta. jak się zdaje. cit.62. bądź też najazd Hellenów na Attykę i stawiony im opór.7.bieg po pomoc") były świętem Artemidy.

by napisała list do Hippolitosa. Mieszkamy pod tym samym .101 FEDRA I HIPPOLITOS a. Afrodyta dopatrzyła się w tym obrazy i postanowiła go ukarać. synów Fedry. Fedra.. zupełnie nagi. Fedra uczyniła to wyznając swą miłość i twierdząc. Fedra ruszyła w ślad za Hippolitosem do Trojzeny. o mojej matce Pazyfae i wreszcie o siostrze mojej Ariadnie! O nieszćzęsnej Ariadnie porzuconej przez twego ojca.z c. Hippolitos nie miał więc powodu kwestionować prawa swych braci. i w ten sposób mogła przez nikogo nie zauważona przypatrywać się codziennie. który adoptował go jako następcę tronu trojzeńskiego. Jak dotąd. że kiedy brał udział w misteriach eleuzyjskich. kłuła liście mirtu szpilką do włosów wysadzaną klejnotami i do dziś liście te są podziurawione. górującą nad stadiónem.' b.pisała. Hippolitosa. że się zemścisz na nim składając wraz ze mną hołd Afrodycie.z nieprawego łoża. a może w Tartarże. pożerana nie spełnionymi żądzami. do panowania nad Atenami. Fedra zakochała się w nim bez pamięci. Przybył odziany w białą lnianą szatę. "Czy nie wybrałbyś się któregoś dnia na polowanie? Los skazał nas. skacze i walczy.Pomyśl tylko o mojej babce Europie. Akamasa i Demofoonta. który w tym czasie przebywał i ni. do Pitteusa. Czyż nie możemy uciec i zamieszkać razem. z zapaśnikami. który potem zamordował twoją matkę -królową. że uczucie nawróciło ją na kult Artemidy. Kiedy później Hippolitos przybył na Fanatenaje i zamieszkał w pałacu Tezeusza. przywiezione z Krety. kobiety kreteńskiego domu królewskiego. Fedra widziała jedynie wyraz cudownej surowości. ale jadła bardzo mało. Na terenie świątyni rósł odwieczny krzew mirtu. na utratę czci w miłości . niewiernego Tezeusza. Tam wystawiła świątynię Afrodyty Podglądającej. Po zaślubieniu Fedry wysłał Tezeusz swego syna. niedaleko teatru. włosy miał uwieńezone kwiatami i chociaż na twarzy jego malował się wyraz okrucieństwa. nikt nie podejrze#va naszych uczuć. że jej stara piastunka odgadła prawdę i natrętnie zaczęła jej doradzać.3 d. jak Tezeusz dla zachowania formy biega. przynajmniej na pewien czas?dVloglibyśmy użyć łowów jako pretekstu. źle sypiała i tak osłabła.. Hippolitos odziedziczył po swej matce Antiope wyjątkowy kult d#la dziewiczej Artemidy i wzniósł bogini nową świątynię w Trojzenie. ?l17 w Tesalii z Pejritoosem. Spowodowała. której poświęciła dwa pomniki rzeźbione w drzewie. Fedra nie zdradziła się przed nikim ze swą kazirodczą namiętnością. Dlaczego Erynie nie ukarały Cię za niegodną syna obojętność na jej los? I mnie musi on pewnego dnia zamordować! Liczę na to. Fedra wykorzystała świątynię Afrodyty na Akropolu dla tych samych celów. Korzystając z nieobecności Tezeusza.

"4 e. J#lno jest w każdym razie pewne. ostracyzowany i wygnany na Skyros. Niektórzy jednak opowiadają niewiarygodną wersję. Ona jednak zerwała szaty. po czym udał się do komnaty Fedry i zaczął robić jej wyrzuty. Po otrzymaniu tego listu Tezeusz rzucił klątwę na Hippolitosa i wydał rozkaz. Bestia ruszyła w pościg za # rydwanem. Nasze wzajemne przywiązanie w oczach ludzi będzie nie tylko czymś niewinnym.R j. Nie chcą też powiedzieć.rhachos jest trojzeńskim słowem oznaczającym oliwkę nie rodzącą owoców . że nie spoczywa w tej świątyni. się cugle koni Hippolitosa. Przypomniał sobie potem. że ojciec jego Posejdon obiecał spełnić trzy jego życzenia. zaplątany w lejce. a mianowicie.dachem. w mgnieniu oka przeniosła go do Trojzeny. Hippolitos.gdzie zakończył życie okryty hańbą i pogrążony w żalu. z morza nadeszła olbrzymia fala przewyższająca nawet Skałę Moluryjską.' h. Rydwan stoczył się z drogi. gdzie znajduje się jego prawdziwy grób. Oświadczają tylko. w którym oskarżała Hippolitosa o najstraszliwsze występki.ześlij dzikie zwierzę. Powszech- . Niektórzy utrzymują. Hippolitos pośpiesznie opuścił Ateny. powodując śmierć Adonisa. lecz doświadczony woźnica ryćlwanu powstxzymał je w ostat- RIlR in# m ini i niej chwili i nie pozwolił im skoczyć do morza. jakoby Artemida powiedziała wtedy Tezeuszowi prawdę. Trojzeńczycy zaprzeczają. i. dokąd przybył w ostatniej chwili i zdążył się jeszcze pojednać ze swym umierającym synem. potem o skały i wreszcie zginął wleczony przez swoje konie. Diomedes poświęcił mu starożytną świątynię w Trojzenie i wystawił pomnik. nakazał Trojzeńczykom oddawać boską cześć Hippolitosowi i odtąd trojzeńskie narzeczone składały mu w ofierze pukiel swych włosów. uderzył o głazy i rozbił się na kawałki. Dodają również. Niedaleko sanktuarium Artemidy Saronijskiej do dziś jeszcze pokazują krzew dzikiej. Ateńcżycy usypali Hippolitosowi kopiec w pobliżu świątyni Temi#y. bż#łůy byk) szczekając i prychając wodą. Pędziła ku brzegom ze straszliwym rykiem.5 f. i nawet twierdzą. by stanęło na drodze Hippolitosa. oskarżony o zabójstwo Hippolitosa. a z jej grzbietu zeskoczył olbrzymi mors (czy też. . oliwki zwany "Pokręconą Rachos" . otworzyła drzwi i zaczęła wzywać pomocy. jakoby Hippolitos zginął wleczony przez swe konie. że zemścił się na Afrodycie. jak utrzymują niektórzy. Prześladowca # znikł bez śladu. on też zapoczątkował doroczne ofiary dla Hippolitosa. gdy będzie wracał do Trojzeny! "s g. by Hippolitos zmarł jeszcze tego samego dnia. ponieważ poniósł śmierć wskutek klątwy. Cztery konie Hippolitosa oszalałe ze strachu rzuciły się ku skałom. zwrócił się więc z serdeczną modlitwą.błagał . by syn natychmiast opuścił bezpowrotnie Ateny. "Ojcze . A potem powiesiła się na nadprożu i pozostawiła list. uderzył najpierw o drzewo. Kiedy przejeżdżał przez wąską część Przesmyku.o gałąź tego właśnie drzewa zaćzepiły . został skazany. Przerażony Hippolitos spalił list. Hippolitos zaś nie zdołał utrzymać swych koni w ryzach. Na terenie tej świątyni pokazują groby Fedry i Tezeusza (nad jego grobem stoi kurhan) niedaleko krzewu mirtu o podziurawionych liściach. że Tezeusz. lecz wręcz godnym pochwały. że bogowie umieścili Hippolitosa wśród gwiazd jako Woźnicę.

. Asklepios otworzył drzwiczki swej szafki z lekarstwami. VI. by nie przypominał sobie swej śmierci. 6. nakłonili jednak Zeusa. Fasti. Seneka. 4. II. 9. V. Pauzaniasz. Kapłanami Artemidy Arycyjskiej mogą być tylko zbiegli niewolnicy. przebrała go za starca i zmieniła mu rysy twarzy. Przemiany.62. I. Euzypides. Przez chwilę się wahała.nie jednak daje się wiarę wersji.62.2. Pauzaniasz.6. musi walczyć z nim na miecze o swój urząd kapłański. Przemiany. co znaczy vir bis. Pauzaniasz. Hades i Trzy Mojry. Apollodoros.775. Dotknął nim trzykrotnie piersi Hippolitosa powtarzając przy tym pewne zaklęcia.8. loc. R. wielce oburzona. 11. w końcu zdecydowała się ukryć go w swym świętym gaju w italskiej Arycji. Artemida zmieni" ła mu imię na Virbius. 47.. Owidiusz. źrobionej z kości słoniowej. III. IV. IV.lo 1'u.42 . Fasti.3 i I. Hippolitos. za jej zgodą. VI.ll W jej gaju rośnie odwieczny dąb. 3 5 . że upadek jego był spowodowany próbą uwiedzenia Persefony.18.. Serwiusz o Eneidzie Wergiliusza.13 6 . loc.1282 i nasl.12 . 1. i wyjął ziele. by pozostał z nim w Atenach. oburzeni tym naruszeniem ich przywilejów.532 i nast. Hippolitos. loc`cit..18.2.1. Hippolitos. Eurypides.263 i nast. V11. Epitome.12 1. XV. IV.. 2. V. Po to.1 i nast.62.62. Żywotysławnych mgżów. Owidiusz. 3. Swetoniusz.32. Diodor z Sycylii. 34.1-101.67 i nast. 3. Pauzaniasz.1423 i nast.. cit. Owidiusz. Diodor z Sycylii.445.545. który przecież zabił swego poprzednika i wobec tego żyje w nieustannym strachu o swoje życie. Latynowie opowiadają. Serwiusz o Eneidzie Wergiliusza. Plutarch.1.18. Pauzaniasz. IV. Plutarch. Owidiusz.312. II. 5. 10. m. Pauzaniasz. 7. V1.745. i Przemiany. Pauzaniasz. Epitome. Owidiusz.27... Eurypides.22. które z miejsc będzie dlań odpowiedniejszym schronieniem: Kreta czy Delos. Wergiliusz. I.22. V11. cit. kóńiom zaś wzbroniony jest wstęp w tę okolicę. I. błagała Asklepiosa. czyli "dwukrotnie człowiek.. Arycyjczycy twierdzą.5. Kaligula. 11.. Eneida. . Diodor z Sycylii. Owidiusz. że Tezeusz prosił Hippolitosa. by ożywił jego zwłoki. XV. loc. Filostratos. Strabon. Strabon. Tablica w epidauryjskiej świątyni Asklepiosa upamiętnia dar z dwudziestu koni złożony przez Hippolitosa w dowód wdzięczności za przywrócenie mu życia. i za trzecim razem zmarły uniósł głowę. Artemida.31.11. Hipolit. 835 i nast. Heroidy.22.. cit.9 k.4. wówczas kapłan.32. Diodor z Sycylii. Apollodoros.1. by zabił Asklepiosa piorunem.1-2. II. IV. jeśli jednak jakiś niewolnik odważy się to uczynić.506 i nast. Hyginus. Owidiusz.1 309 i dotąd żyje nad jeziorem w ciemnym lesie dębowym otoczonym stromymi pr#epaściami. 1193 i nast. którego gałęzi nie wolno łamać. Gdy duch Hippolitosa zstąpił do Tartaru. XV. 12. poślubił Hippolitos nimfę Egerię 101. ale ten się nie zgodził. że Artemida spowiła wówczas Hippolitosa w gęstą chmurę. Żywot Apoloniusza z Tiany. Fabulae.32. za pomocą którego ożywiony został Kreteńczyk Glaukos. Pauzaniasz.

kłusował wokół Dii. loc. córki Ejoneusa. James Frazer dowiódł w Złotej gałęzi. 90c). 7 i 170.1 b. 102 LAPITOWIE I CENTAURY a. występuje on także w opowieści o katastrofie rydwanu Ojnomaosa (zob. Ofiara pukla włosów składana przez panny młode Hippolitosowi była zapewne patriarchalną innowacją. a nie o podejrzanie wyglądającą dziką oliwkę występującą później w opowieści o tym wypadku. 50.1). Natomiast dzika oliwka symbolizowała pierwszymiesiąc panowania jego następcy. odpowiadającego. syn Minosa (zob. Lejce Hippolitosa musiały zaczepić o mirt. 3. Ukrywanie grobu Hippolitosa ma swą paralelę w opowieściach o Syzyfie i Neleusie (zob 67. "święte życi P" . 2. jak się zdaje.1). którego pomieszano z Glaukosem.Pauzaniasz. został wskrzeszony za pomocą jemioły. że krzewem strzeżonym zazdrośnie przez kapłana była jemioła . cit. którzy uciekli z Przesmyku. Pejritoos rządził Magnetami u ujścia rzeki Penejos. Vir bisjest mylnym źródłem słowa Virbius. a Pejritoos odważ- . to omen ten przedstawiony był jako byk lub mors siedzący z otwartą paszczą na grzbiecie fali. Tezeusz natychmiast ruszył w pościg.jest więc rzeczą prawdopodobną. ale być może przywieźli go do Arycji kapłani. Jeśli.2). 75.109j). ukryty pod postacią rumaka. inni. Przedhelleński kult jemioły i dębu został co prawda zlikwidowany w Grecji (zob.e i Vesper. - 1. 71a). że zbliża się godzina jego śmierci. który. Niektórzy twierdzą. że była bogińią śmierci zamieszkującą gaj czarnych topoli (zob. Mirt symbolizował ostatni miesiąc panowania króla. że Lapita Pejritoos był synem Iksjona i Dii. podobnie jak w Hestia i Vesta lub Hesperos 310 101. Dalszy jej ciąg zapożyczońy jest ze znanego obrazu przedstawiającego rozbicie rydwanu na zakończenie panowania świętego króla (zob. Prawdopodobnie zaczepiły o słynący ze swych przedziurawionych liści mirt rosnący w pobliżu grobowca herosa. Doszły do Pejritoosa wręcz niewiarygodne pogłoski o sile i męstwie Tezeusza. podobnie mahometańki golą głowy po ślubie. Najechał Attykę i uprowadził stado pasące się pod Maratonem.3). Pewnego dnia postanowił sprawdzić te słuchy. zanim ją uwiódł. podobnie jak w starożytnej Irlandii. Świadczyłoby to o pochowaniu go w jakimś strategicznym punkcie Przesmyku.e jak wiarołomna miłość żony Putyfara do Józefa. mającą na celu pozbawienie kobiet siły magicznej ukrytej w ich włosach. 51. greckiemu bierobios. zaczerpnięta została bądź to z egipskiej Opowieści o dwóch braciach lub też ze wspólnego źródła kanaanickiego.h często zamienia się w v. Kazirodcza miłość Fedry do Hippolitosa.1-102. że był synem Zeusa. podobni. synem Syzyfa (zob. wieszczy ryk listopadowego morza ostrzegał króla. że Glaukos. Imię Egerii świadczy o tym.

przez Atenajosa. Nie zapomniał o szkodach wyrządzonych przez nią podczas ślubu Peleusa i Tetydy. 30. Herodot cyt. IV. Podczas tej właśnie kampanii przeciw centaurom spotkał się Tezeusz po raz pierwszy od swych lat dziecinnych z Heraklesem i wtajemniczył go w misteria Demeter w Eleuzis. Homer. do krainy Ajtyków w pobliżu góry Pindos.e-102. cit.cit. odsunęły zsiadłe mleko. Kiedy poczuły zapach napoju. obcieli 102. i pośpiesznie napełniły swe srebrne rogi winem z bukłaków. Kajneusem i innymi książętami tesalskimi zasiadły przy stołach ustawionych w pobliskiej cienistej jaskini. Pejritoos i jego drużba Tezeusz skoczyli na ratunek Hippodamei.nie zawrócił.11. Centaury poniosły dotkliwą porażkę.. Epitome. VII. XII. Plutarch.lub. Strabon.. Diodor z SycyIii.3 e. . a kiedy niedobitkowie uciekli do Foloe w Elidzie. Plutarch. przewrócił stół i wywlókł ją ża włosy. Eurytos lub Eurytion zeskoczył ze swego stołka. 476b. Owidiusz. s. loc. jak twierdzą niektórzy. które im podano. Metodą zaskoczenia natarły na główńy trzon armii wroga i wycięły Lapitów. by stawić mu czoło. Odyseja. Adrastosa . Diodor z Sycylii. dobierając się w wyuzdany sposób do najbliżej stojących kobiet i chłopców. Eustatios o Homerze. . mszczących się za okazany im despekt. cit. IV. przez Plutarcha.21. XI.1.10.4 f. Hyginus. córkę Butesa . Epitome watykariska.14. Inne centaury poszły za jego haniebnym przykładem. #3. 2. loc. jego kuzynowie.. loc. Diodor z Sycylii.Lapici osiedlili się w Malei. Apollodoros.295.V. Przemiany. wraz z Nestorem. Serwiusz o Eneidzie Wergiliusza.2. Pejritoos poślubił Hippodameję albo Dejdameję. 5.470 i nast. pochłaniały mocny napój nie zmieszany z wodą i tak się upiły. Centaury nie były przyzwyczajone do wina.. loc. mściwe centaury wypędziły ich stamtąd. Fabulae. niż mógł pomieścić pałac Pejritoosa.70. by przywitała się z gośćmi. Wzmocniwszy swe siły wtargnęły znowu na terytorium Lapitów. d. 210 i nast. Iliada. tak bardzo przejęci byli wzajemnym podziwem dla szlachetności swych postaw. Pauzaniasz.2 311 uszy i nos Eurytionowi i przy pomocy Lapitów wyrźucili go z jaskini. Homer. Pindar.304.5 1.2 c. cit. Walka trwała do północy. że gdy przyprowadzono pannę młodą do jaskini.70. które należały do nich od starożytnyćh czasów. Tezeusz przepędził ich z terenów łowieckich na górze Pelion. Ponieważ zjawiło się więcej gości weselnych. Nieświadome skutków. 4. W końcu. 3.101. A była to intryga Aresa i Erydy. źe zapomnieli o trzodzie i zaprzysięgli sobie wieczystą przyjaźń. g. Apollodoros. Niełatwo jednak było pokonać centaury wiodące spór z Pejritoosem o królestwo Iksjona. Tezeusz.cyt. centaury.i zaprosił na ślub wszystkich Olimpijczyków z wyjątkiem Aresa i Erydy. XXI. Fragmenty. Fragmenty.166 i nast. Zginął w niej Lapita Kajneus i odtąd zaczęła się długa wendeta między centaurami a ich sąsiadami Lapitami. Foloe zaś zamieniły w swą bandycką twierdzę.. Gdy jednak stanęli oko w oko.

to znów z drugimi (zob. Po śmierci Hippodamei Pejritoos namówił Tezeusza.tał wokół Dii"."ciosający (łupiący) krzesiwo". z którymi obaj pragnęli spowinowacić się przez małżeństwo. by odwiedził w jego towarzystwie Spartę i porwał Helenę. (or.10.1 i 81. Członkowie tego neolitycznego szczepu przetrwali do czasów klasycznych w górach attyckich i na górze Pindos.2). 75. 63a i d). i od lapizein.c zwierzęta. przybity do jego kół z rozpiętymi skrzydłami kłusował przez niebiosa (zob. C. a także i to. obraz przedstawiał zapewne nowo mianowanego świętego króla. Imię Hippodamei ("ujarzmicielka koni") odnosi się do tego samego obrazu. Wydarzenie to. Prżecież podczas podobnej uroczystości walczył z centaurami Herakles w lwiej skórze (zob. Hocart w Kingship. 35. Iksjon zaś.2). "ci.3). zmagającego się z tancer#ami przebranymi za 312 102. córkę Ejoneusa. erotyczne orgie i w ten sposób zyskali sobie wśród monogamicznych Hellenów opinię rozpustników. 2. 3. 126. a ponieważ na wczesnych greckich malowidłach wazowych nie można ich odróżnić od satyrów. integralną część starożytnej koronacji. gdzie obecnie stoi w Atenach świątynia Serapisa. Dioskurów. Eurytionowi przypadła klasyczna rola intruza (zob. jako bóg słońca. (Przyjęta klasyczna etymologia wywodzi te słowa od kent-auroi. Wydaje się rzeczą nieprawdopodobną. I. której patronowali bogowie i w której uczestnićzył Tezeusz w lwiej skórze. i lapicidae. jak tó udowodnił S.3). "chełpić się". Tego rodzaju obrzęd stanowił. czy Iksjon miał prawo nazywać siebie Zeusem. rozstrzygną przez . trzymającą w ręce postronek i zachęcającą kandydata na stanowisko króla do ujarzmienia dzikiego konia (zob. 78. jak i Lapitowie twierdzili. czy też Iksjon. Homer nazywa ich "włochatymi dzikimi zwierzętami". W tym miejscu. 63. siostrę Kastora i Polideukesa. 103 TEZEUSZ W TA R T Aft ZE a. Były to barbarzyńskie plemiona górskie w północnej Grecji. Centauri Lapitsą to być może słowa italskie: centuria.28.5). że jeśIi zdobędą Helenę.142. heros dębu. którego żona Fedra niedawno się powiesiła. jak się zdaje. "boską córkę brzegu morskiego". związane z królewską ucztą weselną. którzyuderzająwłóczniąbyki". Mit o jego ojcostwie został najwidoczniej wydedukowany z obrazu przedstawiającego kapłankę Tetydy.17. Zarówno centaury. oddział wojska liczący stu ludzi.2. w sanktuarium Tezeusza w Atenach (Pauzaniasz. czy ojcem Pejritoosa był Zeus. zależy. Dię.2) mogłabyć jedyLzie upamiętnieniem zwyczajnej walki pogranicznych plenuon. Jedni i drudzy czcili konie (zob. było zapewne echem rytualnego obrzędu posiadającego doniosłe znaczenie dla wszystkich Hellenów. że ich prótoplastą był Iksjon. V. we wśpółczesnej Albanu zaś można jeszcze napotkać ślady ich przedhelleńskiego języka.2). Od tego. ponieważ to właśnie znaczy imię# Pejritoosa.centtauroi).1. ślubowali wzajemną pomoc w tym niebezpiecznym przesięwzięciu. a ich odwieczną rywalizację wykorzystywali Grecy zawierając sojusz to z jednymi.2-103. by bitwa między Lapitami i centaurami przedstawiona na ścianie szczytowej świątyni Zeusa w Olimpii (Pauzaniasz.2) i na egidzie Ateny (Pauzaniasz.l.) Górale ci urządzali. Zeus przebrany za rumaka "kłuso#.

któremu przypadnie. Hades wysłuchał spokojnie ich bezczelnego żądania i pozorując gościn#ość prosił. i uciekli z nią na galopujących koniach. jego siostrzeniec. ale nie śmiał mu odmówić. Ćerber kąsał. Ale znaczna ćzęść jego ciała pozostała przylepiona do skały.l b. aż Herakles. gdzie zgodnie z postanowieniem ciągnęli losy o Helenę. Wyruszyli więc razem i z mieczami #w dłoniach zstąpili do Tartaru. Persefona przyjęła Heraklesa jak brata. który od razu przyrósł do ich ciała. porwą jeszcze jedną córkę Zeusa dla tego. gdy Pejritoos poważnie potraktował tę propozycję. ma zamiar ją porwać. towarzyszy= ła Helenie i zajęła się nią serdecznie.niektórzy twierdzą. który przegra. i przypomniał mu o przysiędze. że jeszcze mniej . i już wkrótce stukali do bram pałacu Hadesa. rozpoznał ich. odesłał więc Helenę. by usiedli.4 d. by zaopiekował się nią troskliwie. aż wreszcie oderwał go ze straszliwym hałasem. że Enareforos. a był to Fotel Zapomnienia. w którym mogła wyjść za mąż za Tezeusza. potem zaś oddali ją pod opiekę Tezeuszowi. by uniknąć przeprawy przez Letę. nie będącą jeszcze w wieku odpowiednim do małżeństwa . Minęło lat kilka i gdy Helena dorosła już do wieku. zachowując przy tym całą sprawę w tajemnicy. Niektórzy usiłują zdjąć winę z Tezeusza utrzymując. że Ateńczycy nie pochwalą wszczęcia sporu z groźnymi Dioskurami.e 313. że miała lat dwanaście. że powierzył ją Tezeuszowi jej ojciec. powiedli armię na Lacedemon. Pozbyli się prześladowców w pobliżu Tegei. oto dlaczego ateńscy potom- . Pejritoos przypomniał mu o układzie.c-103. gniętych dłoni błagali go o pomóc. brat Hippokoona. Szybko rosła odległość między nimi a pościgiem. mszcząc się na Dioskurach za uprowadzenie Leukippid.3 c.do wioski Afidnaj. Tyndareus. Przez cztery lata znosili takie tortury. Wspólnie zasięgnęli 103. biczowały ich Exynie. Eurysteusa przybył po Cerbera. dowiedziawszy się. żony Hadesa? Jest przecież najdostojniejszą # z mych córek. którego wzięli na świadka swych ślubów. inni. a Hades przyglądał się z ponurym uśmiechem. że to Idas i Linkeus wykradli Helenę. Wybrali # tylne wejśćie przez jaskinię w lakońskim Tajnarosie.5 Chwycił wówczas Herakles Tezeusza za obie ręce i zaczął ciągnąć ze ' wszystkich sił. Powziąwszy takie postanowienie." rady wyroczni Zeusa. matka Tezeusza. . gdy niemym gestem wycią. Ajtra. ńakazując swemu przyjacielowi Afidnosowi. Otoczyły ich sploty syczących węży. który na rozkaz . jeśli tylko potrafi.losowanie. nie mogli więc wstać bez okaleczenia. i otrzymali ironiczną odpowiedź: "Dlaczego nie wybierzecie się do Tartaz'u i nie zażądacie dla Pejritoosa Persefony." Tezeusz wściekły był. nie zważając na niebezpieczeństwo. Przewidział on jednak. łaskawie pozwoliła mu uwolnić przestępców i zabrać ich na ziemię. gdy składała ofiaůry w świątyni Wyprostowanej Artemidy w Sparcie. a wtedy. po czym jadąc na czele głównych sił porwali Helenę w chwili. Nie podejrzewając niczego usiedli na wskazanej im kanapie. Przypadła Tezeuszowi. Inni natomiast twierdzą.

3.63. IV. Ody. Varia historia. Pozostawił Tezeusza przykutego do ognistego fotela. z którego w końcu uwolnił go Herakles. Niektórzy nawet twierdzili. I (zob. cit.134c). Bel i jego następca Marduk spędzili okres abdykacji walcząc z potworem morskim Tiamat..601-619.Eurypides.6 6.1-103. przez Pauzaniasza. W ten sposób święty król podstępem omijał prawo zakazujące mu przedłużenia panowania poza okres trzynastu miesięcy roku słonecznego (zob. cit. Przecież to Pejritoos był duszą tego świętokradczego przedsięwzięcia.41. w Babilonii Bel i Marduk 71. loc. że Tezeusz i Pejritoós nigdy nie wybrali się do Tartaru. Herakles (zob.29. X. loc.26. Elian.5. lecz jedynie dó pewnego tesprockiego albo moloskiego miaśta Kichyros.63. cit. 7. Apollodoros. ani drugiego. 31.5. w Brytanii Artur. 1368. loc. Suidas pod hasłem "Lispoi". s. Eustatios o Iliadzie Homera.interrexowi. 4 itd).' 1.18. II. 28c). clt. Eneida. Pixidar cyt.1. 2. . e. które bez przerwy porywała najstarsza z Erynii. I.24.. 215. Diodor z Syćylii. Tezeusza zaś uwięził w lochu.24. jeszcze inne zaś głoszą.'jak się zdaje. Diodor z Sycylu.kowie Tezeusza mają tak śmiesznie małe pośladki. Hyginus. Tzetzes. Źródłem mitu jest. .143. Epitome. O Likofronie. 835 i nast. Fabulae 79.. Tezeusz. l. Pauzaniasz. I. Diodor z Sycylu. ' 314 103.1. a tamtejszy król Ajdoneus _ dowiedziawszy się. VI. loc. Plutarch.7.123. Apollodoros.5.5.12. Pejritoos zaś leżał obok Iksjona na złotym łożu.1. Diodor z Sycylii. Hyginus. Diodor z Sycylii. I. w Bretanu Ogier le Danois.s . Tezeusz. Następnie chwycił za rękę Pejritoosa. 31.1 ). scholia do RycerzyArystofanesa. IV. rzucił go na pożarcie psom. Apollodoros. 2. Epitome. 7. że Pejritoos ma zamiar porwać jego żonę. Hipolit. w Irlandii Cuchulain. Apollodoros. cit.27. więc go puścił. Fabulae. ale ziemia zadrżała ostrzegawczo. 41. IV.4. W wielu mitologiach najważniejsi herosi łamali bramy piekielne: w Grecji Tezeusz. IV. Horacy. w Italu Eneasz. przez Pauzaniasza.. 4. loc. 79. Panyasis cyt. Plutarch. Wergiliusz. IV. 619.. Dionizos (zob. Hyginus. Według innych relacji Herakles wyzwolił również i Pejritoosa. a przed ich wygłodzonymi oczami unosiły się wspaniałe potrawy. Plutarch. 170m) i Orfeusz (zob. Herakles szalony.Seneka. Gwydion i Amathaon. chwilowa pozorna śmierć świętego króla ustępującego na jeden dzień władzy chłopcu . 5. że nie uwolnił ani jednego.

Ateńskim mitografom udało się ukryć zaciekłą rywalizację między Tezeuszem a jego przyrodnim bratem Pejritoosem (zob. zostającemu wówczas nowym świętym królem.i to miasto właśnie odebrali potem Spartanie. że uniknął śmierci ale peloponezyjscy nieprzyjaciele zdołali pokrzyżowae im plany. że Tezeusz wypuszczony za kaucją po upokarzających przejściach na Fotelu Zapomnienia (zob. Prawdopodobnie topiono ich obrzędowo. że i on miał pełne prawo do tytułu świętego króla. że dokonał najazdu na Kichyros. że nigdy mu się to nie udało. jeden z braci uniknął śmierci. 7). Inni interpretowali opowieść racjonalistycznie.148.6-104. ponieważ mógł wykazać się boskim pochodzeniem.2) o względy Bogini Śmierci w Życiu . lecz spotkała go wieczna kara. że w sanktuarium attyckiej bogini Heleny w Afidnaj znajdował się wizerunek lub inny przedmiot kultu. największe i najgroźniejsze bestie w Grecji. 4. twierdząc. na sąsiednie miasto (zob. jak gdyby był tylko zwyczajnym bliźniakiem-zastępcą.95. 73. Jest to prawdopodobnie obraz. 37. które podobnie jak Kastor i Polideukes. Najbardziej wspaniałomyślnym ustępstwem na rzecz mitu ateńskiego było przyznanie.występującej w micie zarówno jako Helena (zob. Jonaśzem w tym wypadku jest Marduk. została wprowadzona do opowieści po to. tak jak starożytnych królów irlandzkich. jak też i Persefona-przedstawiając obu jako kochające się królewskie rodzeństwo. że pokonał wrota piekielne 103. który Ateńczycy ukradli lakońskiej odpowiedniczce tej bogini .3).le imię Pejritoosa ("ten. Jedna z etruskich waz przedstawia umierającego króla o imieniu Jazon (zob. którzy wyruszali na bitwę z atlantyckimi bałwanami. który się obraca"). mogli dokonać najazdu morskiego na Tajnaros . by ten właśnie element podkreślić. która zesłała potop (zób. 48a) i być może zostało wydedukowane z tego samego obrazu przedstawiającego orgie erotyczne podczas ateńskich Tesmoforiów. że Pejritoosa nie pogryzł Cerber. utrzymując. gdy wstępuje do nieba i żegna się z Tezeuszem pozostającym u boku Bogini Sprawiedliwości. i usiłowali wyjaśnić. Tezeusz był jednak herosem swoistej rangi i trzeba mu przyznać. a na jednym z malowideł z południowych Włoch widzimy go.jeśli odwiedziny w Tartarze są powtórzeniem opowieści. przypomina porwanie Orejtyi. !1. 62. 6. Uwiedzenie Heleny. a nie na Tartar. 74c) . Ateńczycy usiłowali awanśować swego narodowego herosa do rangi boga olimpijskiego. Idas i Linkeus. podobniejak Iksjona i Syzyfa. w chwili gdy składała ofiary. dowodzi. 3. lecz psy moloskie. z którego wydedukowana została opowieść o Jonaszu. Podobna para bliżniaków.2) przekazał z przeprosinami większość swoich świątyń i sanktuariów Heraklesowi Wybawcy. Niektórzy utrzymywali.4) w paszczy potwora morskiego. po którym święty król zazwyczaj ustępował miejsca śwemu bliźniakowi-zastępcy. wskrzeszonym Teźeuszem.wcieleniem bogini morskiej Isztar. 5.d 315 . którego prace i cierpienia naśladował. Oczywiście jest również możliwe.przez Boreasza (zob. dokonało najazdu miłosnego I. Czteroletni pobyt Tezeusza w Tartarze odpowiada okresowi. podobnie jak to uczynili z Heraklesem i Dionizosem.

wyzwolili ją.# dorównywała ich potędze morskiej. by wymieniać swe bezbożne poglądy na naturę bogów. W tym czasie #iedy Tezeusz przebywał w Tartarze. że nie mają pojęcia. Dioskurowie zebrali armię złożoną z Lakończyków i Arkadyjczyków. Ateńczycy zaprzeczyli. Tylko ich ziemie oszczędzono w wojnie peloponeskiej. posłuszny wyroczni.1 stadion =190 m. dobrze nawodniony park. że miejsce pobytu Heleny zdradził pewien Arkadyjczyk. Wreszcie mieszkańcy Dekelei. Dekelejczycy nadal jednak zwolnieni byli od wszystkich podatków spartańskich i mieli prawo do zaszczytnych miejsc podczas uroczystości spartańskich. a nie od Maratona. Wiadomo. gdzie czekała na niego śmierć. Tezeusz zostałby Olimpijczykiem lub przynajmniej narodowym półbogiem. wobec czego Dioskurowie przystąpili do łupienia Attyki. syna Peteosa. Dioskurowie odnaleźli tam swą siostrę. że Spartanie otaczali go za życia wielkim szacunkiem i oszczędzali jego niewielki mająteczek nad rzeką Kefisos. Inni natomiast opowiadają. Tamtejsza wyrocznia apollińska znana była z przypochlebiania się Spartanom walczącym z Atenami. w odległości sześciu stadionów* od Aten. przypominając arystokracji. wyruszyli na Ateny i zażądali wydania Heleny. Miejsce to nazywa się obecnie Akademią. i mianowali go regentem Aten. Niektórzy twierdzą. Podczas nieobecności Tezeusza przebywającego podówczas w Tartarze potrafił przypodobać się ludowi ateńskiemu.1 b. że to od niego. zaprowadzili ich do Afidnaj. Ajgeus skazał na wygrlanie Peteosa. twierdząc. po czym udało mu się wydostać stamtąd cało. Ośrodkiem wrogości w stosunku do Tezeusza były zapewne Delfy. biednym zaś tłumacząc. . sprowadzil gnania Menesteusa. że federalizacja pozbawiła ich władzy. Dioskurowie. syna Orneusa i wnuka Erechteusa. którego do Attyki zaprosił Tezeusz. że przedostał się do samego środka kreteńskiego labiryntu. Ów enesteus był pierwszym demagogiem. 104 ŚMIEftĆ TEZEUSZA a. Arkadyjskim oddziałem armii Dioskurów dowodził Maratos# który. że zabrano im ojczyznę i religię. po czym zburzyli doszczętnie miasto. Akademos albo Echedemos. którzy ganili postępowanie Tezeusza. Gdyby potęga lądowa Ateńczyków #. czyniąc ich poddanymi awanturni- ' Miara d#ugości w Grecji starożytnej. pragnąc upokorzyć Tezeusza. złożył siebie w ofierze na czele swych wojsk. w którym spotykają się filozofowie.2 c. wzięło swą nazwę miasto Maraton. jakoby ją ukrywali. ojca Sikiona i Koryntosa.3 d.w tym znaczeniu. kiedy to najaad spartański spustoszył Attykę. gdzie Helena przebywa. Jest to piękny.

i-104. w dowód wdzięczności za łaski okazanepospólstwu. że Dioskurów należy powitać jako dóbroczyńców i wyzwolicieli miasta. że była już w ciąży i po drodze. Zachowali się zresztą bardzo przyzwoicie i zażądali jedynie dopuszczenia ich do misteriów eleuzyńskich. Tezeusz zdobył podobno gwałtem Anakso z Trojzeny i miał przespać się z Jopą. Ateny zaś zastał tak straszliwie zdemoralizowane walkami partyjnymi i buntami.po czym uroczyście przeklął miasto z góry Gargettos i popłynął na Kretę. gdy wschodziła ich konstelacja. Był jednak bardzo osłabiony po torturach. który #v niedługim czasie wrócił z Tartaru. urodziła Tezeuszowi córkę ifigenię i tam też ustanowiła sanktuaxium Artemidy w podzięc# za szczęśliwy poród. Po nim na tron wstąpili synowie Tezeusza. Życzenie ich spełniono i w ten sposób Dioskurowie zostali honorowyini obywatelami Aten. gdzie król Likomedes. Tezeusz. w Argos. zginął jednak w bitwie. i siostrą Pejritoosa jako jej służącą. a po odniesionym zwycięstwie wyrocznia w Delfach nakazała 104. prosił o pozwolenie osiedlenia się na wyspie. Był jednym z zalotników Heleny i poprowadził wojska ateńskie pod Troję.' h. matką Tezeusza. Tezeusz. uradowani zabrali z powrotem do Sparty Helenę wraz z Ajtrą. Odtąd.d-104. g. W czasie burzy okręt zboczył z kursu i pierwszym lądem. że jeszcze przez kilka pokoleń po jego śmierci nie potrafili zdobyć się na właściwą ocenę zalet Tezeusza. gdy Ateny były już zagrożone. Mieszkańcy Skyros przez wiele lat dokucz#li Ateńczykom swoją krnąbrnością. córką Ifiklesa z Tirynsu. który zresztą ustąpił z tronu i podobno już nie żyje. w pobliżu Eubei.niektórzy twierdzą. od dawna uważający ten majątek za swoją własność. gdzie zaopiekował się nimi Elpenor. który Tezeusz zobaczył. że nie potrafił dużej utrzymać#porządku publicznego. Menesteus mógł więc teraz spokojnie zasiadać na tronie ateńskim. Dioskurowie. opowiadając potem. Po upadku Afidnaj. że Ateny dopóty nie zaznają spokoju.i # ka niewiadomego pochodzenia. ale Likomedes. który odziedziczył majątek na Skyros. Podczas bitwy maratońskiej duch jego wyłonił się z ziemi dodając Ateńczykom odwagi. inni.5 f.k 317 przeniesienie szczątków Tezeusza do