P. 1
Integracja_miedzynarodowa.wps

Integracja_miedzynarodowa.wps

|Views: 21|Likes:
Wydawca: maglo7

More info:

Published by: maglo7 on Jul 02, 2012
Prawo autorskie:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

02/09/2014

pdf

text

original

MIĘDZYNARODOWA INTEGRACJA I JEJ FORMY

POJĘCIE INTEGRACJI MIĘDZYNARODOWEJ
Międzynarodowa integracja gospodarcza to proces scalania (zespalania) gospodarek narodowych. Scalanie gospodarek nie oznacza dodawania potencjałów ekonomicznych, ale tworzenie nowych organizmów gospodarczych o odmiennych właściwościach. W literaturze przedmiotu wyróżnia się trzy podejścia do integracji: a) integracja rozumiana jako stan i jako proces wg tego podejścia integrację należy rozumieć jako: – wytworzenie się, na podstawie wykształconej jednolitej struktury ekonomicznej, pewnego organizmu gospodarczego obejmującego grupę krajów – organizm tego typu, ze względu na wysoki stopień wewnętrznych powiązań ekonomicznych i osiągniętą w wyniku tego wewnętrzną spoistość ekonomiczną, wyodrębnia się w widoczny sposób z całokształtu gospodarki światowej lub – proces obejmujący odpowiednie zmiany w strukturze ekonomicznej danej grupy krajów w kierunku wytwarzania się jednolitej struktury ekonomicznej i w oparciu o nią jednolitego organizmu gospodarczego b) integracja rozumiana jako proces regulowany przez mechanizm wolnego rynku lub też kształtowany przez państwo to proces: – likwidacji barier w obrocie międzynarodowym towarów, pracy, kapitału i usług w celu stworzenia warunków do niezakłóconego funkcjonowania mechanizmu wolnego rynku lub – koordynacji, a następnie unifikacji polityki ekonomicznej w obrębie grupy państw c) integracja rozpatrywana z punktu widzenia korzyści z integracji to rozwijanie takich powiązań, które wszystkim krajom należącym do ugrupowania integracyjnego przynoszą korzyści większe od możliwych do osiągnięcia w przypadku braku integracji PRZESŁANKI PROCESÓW INTEGRACYJNYCH: a) polityczne: dążenie kilku krajówko osiągnięcia lepszego i mocniejszego wizerunku politycznego w stosunku do świata zewnętrznego; integracja pod hasłem „potrzeba pokoju” czyli presja polityczna w celach zachowania /szukania pokoju itp. b) społeczno-ekonomiczne: przyspieszenie tempa wzrostu dochodu narodowego, wzrost poziomu dobrobytu, poprawa warunków rozwoju handlu, poprawa warunków rozwoju produkcji, rozwój techniki i nauki, umożliwienie dostępu do szerszego rynku zbytu obejmującego kilka krajów, rozwój specjalizacji i kooperacji produkcji c) inne: potrzeba wspólnego kształtowania infrastruktury (lądowej, wodnej, powietrznej), łączności, informatyki, potrzeba standaryzacji urządzeń oraz unifikacji systemów, ochrona środowiska przyrodniczego itp. Przyczyny nasilenia się tendencji do regionalnej integracji w ostatnich latach: – globalizacja procesów gospodarczych, – wzrost współzależności gospodarczych,

– przedłużające się negocjacje w sprawie liberalizacji handlu światowego w ramach Rundy Urugwajskiej (rozpoczęte w 1986 r. a zakończone w połowie lat dziewięćdziesiątych), – koniec zimnej wojny, podziału na Wschód i Zachód oraz związanych z tym napięć w stosunkach gospodarczych, – podjęcie reform rynkowych w wielu krajach i zmiana strategii rozwoju oraz otwarcie gospodarki i liberalizacja handlu, – nowe elity polityczne, wybrane demokratycznie, które podobnie rozumiały problemy gospodarcze i łatwiej im było się porozumieć i nawiązać współpracę, – powszechne przekonanie o korzyściach z integracji i traktowanie tego problemu jako integralnej części długofalowej strategii rozwoju, – straciły znaczenie dawniejsze podziały świata ze względu na ideologię oraz charakter i stopień rozwoju. WARUNKI INTEGRACJI GOSPODARCZEJ: – komplementarność, czyli wzajemne dopasowanie struktur gospodarczych: - międzygałęziowy: tradycyjny międzynarodowy podział pracy, polegający na specjalizacji jednych krajów w produkcji żywności i surowców, natomiast pozostałych w produkcji wyrobów przemysłowych. - wewnątrzgałęziowy: różnice w wydajności czynników produkcji. – odpowiednia infrastruktura – rozwinięte połączenia kolejowe, drogowe, morskie, telekomunikacyjne, informatyczne (warunek strukturalny); – sprzyjająca polityka ekonomiczna – wyraża się we wzajemnym udzielaniu preferencji celnych, wprowadzaniu przepływu kapitału, pracy i innych czynników produkcji (warunek instytucjonalny); – odpowiedni poziom rozwoju gospodarczego, czym jest on wyższy tym jest to korzystniejsze dla procesu integracyjnego – zbliżony instytucjonalizm i przepisy prawne – podobny ustrój społeczno-kulturalny. Wyróżniamy: - integrację pełną (uniwersalną): obejmuje wszystkie państwa o zbliżonym poziomie rozwoju; - integrację globalną (całościową): obejmuje strefy polityczną, ekonomiczną oraz społeczną integrujących się krajów; - integrację regionalną: odnosi się do integracji między dwoma lub więcej państwami danego regionu, najczęściej sąsiadujących ze sobą.

NIEWŁAŚCIWE FORMY INTEGRACJI MIĘDZYNARODOWEJ 1) integracja typu kolonialnego – wykształciła się jako jedna z pierwszych. Polega na integracji gospodarki grupy krajów słabo rozwiniętych z gospodarką dominującą nad nimi ekonomicznie i politycznie wysoko rozwiniętego kraju. W dłuższym okresie jest ona korzystna przede wszystkim dla kraju dominującego, dlatego też po pewnym czasie następuje tendencja do osłabiania tego typu powiązań; 2) integracja krajów o zbliżonym poziomie rozwoju gospodarczego – jeżeli występują tendencje do koncentracji czynników produkcji w niektórych tylko regionach i krajach integrującego się ekonomicznie obszaru. W przypadku, gdy koniunktura jest słaba, konkurencja ze strony krajów o większej zdolności konkurencyjnej może też powodować w innych integrujących się krajach bezrobocie.

INTEGRACJA MIĘDZYNARODOWA I PONADNARODOWA A SUWERENNOŚĆ PAŃSTW Suwerenność – to prawo do wyłącznego decydowania przez państwo o jego sprawach wewnętrznych i stosunkach zewnętrznych. W zakres stosowanego w prawie międzynarodowym pojęcia suwerenności wchodzą tzw. zwierzchnictwa: 1) terytorialne – wyłączność władzy państwa na jego terytorium, 2) osobowe – wyłączność władzy państwa wobec jego obywateli. Integracja międzynarodowa nie stwarza formalnego zagrożenia dla suwerenności państw członkowskich. Tworzone organy koncentrują swoją uwagę na koordynacji wewnętrznej i zagranicznej polityki poszczególnych państw, wydają zalecenia, którym państwa członkowskie nie muszą podporządkować się. Zalecenia te są propozycjami, sugestiami, czy też życzeniami wobec krajów członkowskich, nabierają one mocy prawnej dopiero po zatwierdzeniu przez rządy poszczególnych państw i przekształceniu ich w uchwały, zarządzenia lub inne krajowe akty prawne. Integracja ponadnarodowa – instytucje integracyjne wydają rozporządzenia dyrektywy oraz podejmują decyzje obligatoryjne dla państw członkowskich – dyrektywy – wiążą państwa, do których są skierowane, w zakresie wyników jakie powinny być osiągnięte, pozostawiając władzom państwowym swobodę wyboru oraz środków; – decyzje – obowiązują w całości strony, do których są skierowane; – rozporządzenia – mają zasięg ogólny, obowiązują w całości i są bezpośrednio stosowane we wszystkich państwach. MODELE I MECHANIZMY INTEGRACJI GOSPODARCZEJ: Model integracji – całościowy obraz układu integracyjnego obejmujący zespół jego głównych właściwości, w tym zwłaszcza podział kompetencji między organami międzynarodowymi lub ponadnarodowymi a rządami państw członkowskich oraz między centralnymi ośrodkami władzy gospodarczej a rządami państw członkowskich oraz między centralnymi ośrodkami władzy gospodarczej w poszczególnych krajach a przedsiębiorstwami Mechanizm integracji – jest pojęciem węższym od modelu i obejmuje zasady funkcjonowania rynku międzynarodowego oraz jego związki z rynkami poszczególnych państw członkowskich

Model integracji międzynarodowej – wszystkie decyzje integracyjne powinny być podejmowane wyłącznie przez przedsiębiorstwa w krajach członkowskich, państwo natomiast jest stróżem porządku w skali poszczególnych krajów (utrzymuje praworządność, porządek publiczny, pielęgnuje wolny rynek i wolną konkurencję). Mechanizm wolnego rynku. Model integracji ponadnarodowej – ośrodek ponadnarodowy, jak i ośrodki narodowe uzyskują uprawnienia do oddziaływania na procesy integracyjne w obrębie ugrupowania. Wszystkie decyzje dotyczące powiązań międzynarodowych są podejmowane przez przedsiębiorstwa, ale państwa członkowskie i ośrodek ponadnarodowy może pośrednio oddziaływać na decyzje przedsiębiorstw za pomocą subwencji, ceł, ograniczeń, polityki kursu walutowego, stopy procentowej, polityki budżetowej. Przydałem jest Unia Europejska. RODZAJE INTEGRACJI PONADNARODOWEJ: Podstawowy podział wg B. Balassa to pięć form: strefa wolnego handlu, unia celna, wspólny rynek, unia gospodarcza, pełna integracja gospodarcza. Rozszerzony podział wyróżnia: 1) Generalny System Preferencji – kraje wysoko rozwinięte przyznają preferencje celne krajom rozwijającym się (DEV) i najmniej rozwiniętym (LDC) w myśl hasła ”rozwój poprzez handel”. System ten ma w swoim założeniu wspierać zwalczanie ubóstwa w krajach rozwijających się i krajach najuboższych oraz promować ich zrównoważony rozwój. 2) Strefa Wolnego Handlu – likwidacja ceł i ograniczeń ilościowych w handlu między określoną grupą krajów. Kraje te zachowują jednocześnie autonomiczną zewnętrzną taryfę celną i prowadzą własną niezależną politykę handlową wobec krajów trzecich. Przykładem strefy wolnego handlu jest EFTA (Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu). Polska łącznie z Czechosłowacją i Węgrami stworzyła w 1992 (podpisane w Krakowie) Środkowoeuropejskie Porozumienie o Wolnych Handlu (CEFTA). Polska przestał być członkiem CEFTa z dniem wejścia do Unii Europejskiej. 3) Niepełna Unia Celna - obowiązuje jedna wspólna zewnętrzna taryfa celna (gdy towar znajdzie się na rynku wewnętrznym, może swobodnie cyrkulować); jednak w stosunku do wybranych dóbr i usług stosowane są w dalszym ciągu pewne bariery. Przykład: do niedawna MERCOSUR czyli Wspólny Rynek Południa (Argentyna, Wenezuela, Brazylia, Paragwaj, Urugwaj). Cła obowiązywały na strategiczne towary - okresy przejściowe. 4) Unia Celna – kraje tworzące strefę wolnego handlu wprowadzają ujednolicone cła zewnętrzne (wobec krajów trzecich). Unia celna sprzyja rozwojowi handlu wzajemnego krajów członkowskich i ogranicza rozwój handlu z krajami trzecimi. Można, zatem wyróżnić preferencyjne i dyskryminacyjne działanie cła w unii celnej, tzn. preferowanie importu z krajów unii i dyskryminowanie importu z krajów trzecich. Unia celna wywiera dwojaki wpływ na handel zagraniczny krajów unii wywołując: efekt przesunięcia i efekt kreacji handlu. a) efekt przesunięcia handlu (trade diversion effect) wyraża się w zwiększeniu udziału krajów należących do unii celnej w handlu krajów-członków unii oraz w zmniejszeniu udziału krajów trzecich, w wyniku przesunięcia się źródeł zakupu określonych towarów z krajów nawet o niższych kosztach produkcji, lecz pozostających na zewnątrz unii, do krajów wchodzących w skład unii celnej. U podstaw efektu przesunięcia znajduje się zróżnicowanie stawek celnych; wewnątrz unii są one zniesione, natomiast w stosunkach z krajami trzecimi są nadal stosowane

b) efekt kreacji handlu (trade creation effect) wyraża się we wzroście wolumenu wzajemnych obrotów handlowych krajów tworzących unię celną – w wyniku usunięcia ceł i innych barier w handlu między krajami unii oraz wprowadzenia wspólnej zewnętrznej taryfy celnej. Zniesienie ceł wewnątrz unii powoduje, iż pewne rodzaje towarów wytwarzane w poszczególnych krajach unii mogą być, odwrotnie niż poprzednio, oferowane na rynkach innych krajów unii po cenach konkurencyjnych w stosunku do towarów miejscowych. Przykłady: unia celna krajów Beneluksu, Europejska Wspólnota Gospodarcza powołana w 1957, teraz funkcjonująca jako pierwszy filar Unii Europejskiej. 5) Niepełny Wspólny Rynek - jest to Unia Celna rozszerzona o swobodę przemieszczania się na rynku wewnętrznym znaczących segmentów czynników produkcji (pracy i kapitału). 6) Wspólny Rynek – jest wyższą od strefy wolnego handlu i unii celnej formą integracji. Oznacza on zniesienie ceł we wzajemnych obrotach, wprowadzenie wspólnej taryfy celnej wobec krajów trzecich, a także swobodę przepływu kapitału i siły roboczej w obrębie ugrupowania integracyjnego. Utworzenie wspólnego rynku wymaga zwłaszcza ujednolicenia polityki cenowej. Klasycznym przykładem jest wspólny rynek produktów rolnych Unii Europejskiej. Podstawa to cztery swobody: w przepływie towarów, usług, kapitału i pracowników. 7) Unia Gospodarcza (Ekonomiczna) - wyższa faza integracji wymagająca już zinstytucjonalizowanej koordynacji polityk krajowych, czyli harmonizacja wszystkich rodzajów polityki, mających wpływ na warunki konkurencji na rynkach narodowych tj: polityki podatkowej, pieniężnej i społecznej. Przykład: obecnie jedynym przykładem jest Unia Gospodarcza i Walutowa w ramach Unii Europejskiej 8) Unia Walutowa (Monetarna) – jest to unia gospodarcza + wspólna waluta. W zakres koordynacji wchodzi: ograniczenie wahań kursów walutowych, tworzenie wspólnych rezerw walutowych, wprowadzenie jednolitej waluty międzynarodowej, bezwarunkowa pomoc kredytowa itp. 9) Unia Polityczna – oznacza koordynację (lub unifikację) zarówno polityki wewnętrzne jak i zewnętrznej (zagranicznej). W praktyce ta właśnie sfera napotyka szczególnie duże kłopoty w procesie integracji regionalnej i jest traktowana jako ukoronowanie dążeń integracyjnych krajów członkowskich. Według kanclerz Niemiec Angeli Merkel budowa Unii Politycznej to jedno z najważniejszych zadań w najbliższych latach. 10) Pełna Unia - państwo federalne. Podsumowując cele integracji są jasne i nie ma wątpliwości, że bez integracji nie możliwy byłby postęp tak szybki i w tak wielu dziedzinach jak obecnie. Integracja powoduje wzrost efektywności gospodarowania, co prowadzi do wzrostu dochodu narodowego a to daje możliwości unowocześniania gospodarki. Integracja daje możliwość krajom, ·koncentracji nakładów dziedzinach najbardziej efektywnych oraz daje dostęp do zewnętrznych zasobów produkcyjnych takich jak surowce, których inny kraj nie posiada, czy dostęp do wiedzy czy nowych technologii. Te współdziałania umożliwiają likwidację barier narodowych i wyrównanie poziomu rozwoju państw.

You're Reading a Free Preview

Pobierz
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->