You are on page 1of 12

MONIKA JADEWSKA

Wydzia Fizyki Uniwersytet im. A. Mickiewicza wPoznaniu mojaz@amu.edu.pl

Perspektywiczne kierunki rozwoju wbudownictwie mieszkaniowym


sowa kluczowe: budownictwo, rynek mieszka, innowacje, nanotechnlogia streszczenie: Wpracy podjto prb okrelenia tendencji rozwojowych rmy deweloperskiej dziaajcej na terenie Wielkopolski. Obserwowane obecnie spowolnienie gospodarcze determinuje zmiany zachodzce wsektorze budowlanym. Nowe wymagania prawne przy wzrocie oczekiwa klientw oraz silnej konkurencji rynkowej wymuszaj na przedsibiorcach podniesienie jakoci oferowanych przez siebie produktw. Celem bada byo okrelenie strategii analizowanej spki wperspektywie kilku kolejnych lat. Przeprowadzono studia literaturowe ibadania zwykorzystaniem wywiadu ankietowego oraz analizy swot.

Prospective development trends in house-building


keywords: construction, house-building, innovations, nanotechnology abstract: e article a empts to identify the development trends of aproperty developer operating within Wielkopolska. e recorded economic downturn to acertain extent determines the changes taking place in the construction sector. New legal requirements combined with rising customers expectations and intense market competition force entrepreneurs to undertake activities aimed at improving the quality of the oered products. e purpose of the study was to determine the strategy of the analyzed company in the perspective of several years. e article combines literature study, surveys and swot analysis.

Foresight w przedsibiorstwach. Nauka technologia wdroenie Krzysztof Borodako, Micha Nowosielski (red.) Instytut Zachodni, Pozna 2012 by Instytut Zachodni, Pozna 2012

176

Monika Jadewska WPROWADZENIE

Wzmocnienie pozycji danego przedsibiorstwa na rynku czsto wymaga dziaa innowacyjnych. Nowatorskie rozwizania ielastyczne podejcie s niemal koniecznoci we wspczesnym biznesie. Niestety wdalszym cigu wskaniki innowacyjnoci wPolsce s na niszym poziomie ni wwikszoci krajw europejskich (Wyrwicka 2010). Podobnie jak winnych gaziach przemysu rwnie wbudownictwie bezdyskusyjna jest potrzeba rozwoju nowych technologii (Grysa, Ponecki 2008). Bardzo dobrze rozwijajcy si wostatnich latach rynek mieszkaniowy odnotowuje aktualnie pewne spowolnienie, ktre spowodowane jest zahamowaniem wcaej gospodarce. Zaostrzona polityka kredytowa (tzw. rekomendacje knf wprowadzone w2011 r.) oraz stosunkowo dua skala bezrobocia znajduj bezporednie odbicie wpoziomie popytu na rynku mieszkaniowym. Wydaje si, i rozwj rm deweloperskich wnajbliszych latach uzaleniony bdzie bardziej ni dotychczas od atrakcyjnoci oferty. Coraz wiksza wiadomo ekologiczna spoeczestwa oraz wymogi prawne powoduj, e inwestycje wekologiczne izrwnowaone budynki stan si wniedalekiej przyszoci koniecznoci. Zbada przeprowadzonych przez rm Home Broker wynika, e ponad 78% potencjalnych nabywcw nieruchomoci jest zainteresowana przede wszystkim kupnem mieszkania lub domu oniskich kosztach utrzymania. Zatem wnajbliszej przyszoci mona si spodziewa zmiany wpodejciu kupujcych itrudnoci ze sprzeda mieszka, ktrych koszty zwizane zutrzymaniem nie bd na odpowiednio niskim poziomie. Gwnym wyzwaniem dla rozwoju budownictwa mieszkaniowego jest poprawa efektywnoci wykorzystania energii przez sektor mieszkaniowy iusugowy. Rosnce ceny paliw ienergii oraz ograniczono ich zasobw przy zmianach klimatycznych wywoanych m.in. nadmiern emisj co wymuszaj zmiany zwizane zefektywnym gospodarowaniem energi. Cele istrategie rozwoju sektora budowlanego wynikaj zprzepisw unijnych (jak chociaby zDyrektywy 2006/32/we wsprawie efektywnoci wykorzystania energii czy nowelizacji Dyrektywy wsprawie charakterystyki energetycznej budynkw 2010/31/ue, wedug ktrej do koca 2020 r. nowe budynki maj by budynkami oniemal zerowym zuyciu energii, nearly zero-energy building) oraz

Rozwj w budownictwie mieszkaniowym

177

krajowych aktw prawnych takich, jak Prawo energetyczne czy te Gospodarka odpadami. Rozwj budownictwa, jednego zgwnych sektorw gospodarki, ma olbrzymi wpyw na funkcjonowanie caej gospodarki narodowej. Wpracy analizowano kondycj rynku deweloperskiego wWielkopolsce, koncentrujc si przede wszystkim na miecie Pozna. Celem bada byo okrelenie perspektyw rozwojowych analizowanej rmy deweloperskiej wkontekcie nadchodzcych zmian na rynku budowlanym.
STUDIA LITERATUROWE

Jednym zelementw zrwnowaonego rozwoju jest realizowanie prorodowiskowych inwestycji budowlanych (Ryska 2006). Wprojektach budowlanych naley uwzgldni aspekty zwizane zochron rodowiska, efektywnym uytkowaniem budynku oraz szeroko rozumianym recyklingiem materiaw konstrukcyjno-budowlanych. Sektor budowlany aktualnie pochania okoo 40% cakowitego zuycia energii, przy czym szacuje si, i zdecydowana wikszo dostarczanej do obiektw mieszkalnych energii zuyta zostaje na ogrzewanie iwentylacj pomieszcze (Niedzielko 2012). Mimo podjtych wPolsce dziaa zwizanych zszeroko pojt ochron ciepln budynkw budownictwo mieszkaniowe (tzw. standardowe budownictwo) wci znacznie odbiega pod wzgldem zuycia energii od standardw budynkw energooszczdnych. Obecnie za energooszczdny uwaa si budynek, ktry na ogrzewanie zuywa nie wicej ni 50 kWh/m/rok, natomiast budynki niskoenergetyczne charakteryzuj si zapotrzebowaniem na energi ciepln rzdu 30 kWh/m/ rok (tzw. budynki trzylitrowe). Realizowanie inwestycji wsystemie energooszczdnym generuje wysze koszty zwizane zzastosowaniem nowoczesnych rozwiza. Dodatkowo budownictwo energooszczdne wymaga dugiego zwrotu zinwestycji, co moe si wydawa mao opacalne na etapie inwestycji. Niestety wci brakuje spoecznej wiadomoci okoniecznoci oszczdzania energii. Wduej mierze wynika to zbraku odpowiednich regulacji pastwowych oraz polityki propagujcej efektywno energetyczn. Jak wynika zprzeprowadzonej analizy swot (Blomsterberg 2011), potencjalnych szans rozwoju

178

Monika Jadewska

budownictwa energooszczdnego naley upatrywa wtaniejcych wysokiej jakoci materiaach stosowanych wnowoczesnym budownictwie, jak iprzewidywanym wzrocie cen energii, ktry moe spowodowa zwikszenie popularnoci budynkw energooszczdnych. Nowoczesne budownictwo to przede wszystkim budownictwo wykorzystujce nowe technologie, dlatego istnieje dua potrzeba angaowania si rnych instytucji wprocesy innowacyjne wsektorze budowlanym. Innowacje we wszystkich sektorach gospodarki mog zosta osignite dziki nanotechnologii, ktra bdzie przodujc technologi wnastpnych dekadach. Wspieranie tej dziedziny konieczne jest zuwagi na to, i ma ona szanse sta si dwigni globalnego rozwoju gospodarki. Wprojekcie InSight 2030, ktrego celem bya identykacja kluczowych technologii oznaczeniu strategicznym dla Polski, rozwj nanotechnologii, wtym bada nad materiaami konstrukcyjnymi, zosta okrelony jako jeden zpriorytetw rozwoju polskiego przemysu. Wrd priorytetowych technologii znalazo si m.in. budownictwo pasywne, zeroenergetyczne oraz termomodernizacja budynkw. Ju w2005 r. budownictwo zostao sklasykowane na 8. pozycji benecjentw rozwoju nanotechnologii do 2015 r. (Czarnecki 2011). Mimo tego zapisu, jak dotychczas, nie wida postpu prac nad wdraaniem nowoczesnych technologii wtym obszarze. Budownictwo zostao te uwzgldnione wraporcie z2006r. dotyczcym narodowej strategii dla Polski wdziedzinie nanonauka inanotechnologia (Mazurkiewicz 2006), gdzie wymienione zostao jako jeden zsektorw przemysowych zastosowa nanotechnologii. Rozwj konstrukcyjnych materiaw stosowanych wbudownictwie odbywa si gwnie przez ich modykacj. Znaczc popraw waciwoci materiaw budowlanych (takich jak np. beton, stal, tworzywa sztuczne) mona uzyska przez nanomodykacj, czyli domieszkowanie konwencjonalnych materiaw nanoskadnikami. Przykadem takiej modykacji mogoby by zbrojenie betonu nanomateriaami wglowymi obardzo duej wytrzymaoci na rozciganie. W2007 r. opublikowana zostaa prognoza sigajca roku 2030 (Bartos 2009). Na podstawie sporzdzonych map drogowych wperspektywie kolejnych kilkunastu lat prognozuje si, i wspczesne materiay budowlane zastpione zostan przez zrwnowaone materiay owysokiej uytecznoci, np. stal opodwyszonej odpornoci na korozj, cement ni-

Rozwj w budownictwie mieszkaniowym

179

skoenergetyczny, nanowypeniacze czy te zmodykowane drewno oduej gstoci iwytrzymaoci. Nieliczne nanokomponenty itechnologie, ktre maj zastosowanie wbudownictwie, wci s zbyt drogie, aeby mogy zrewolucjonizowa rynek budowlany. Dlatego tak wane jest prowadzenie prac badawczych na tym polu. Jak wynika zsondau przeprowadzonego przez fiec iefbww w2009 r., niska jest rwnie wiedza pracownikw sektora budowlanego ostosowaniu nanoproduktw (Broekhuizen 2009). Zraportu wynika, i okoo 75% respondentw nie wie, czy uywa wpracy nanoproduktw. Na uwag zasuguj nanoprodukty stosowane wprzemyle budowlanym jako materiay izolacyjne, gdy jak wiadomo, duym problemem jest nieszczelno termiczna budynkw. Zazwyczaj zrobione s one znanopianki lub te posiadaj nanopory. Nanoporowate materiay izolacyjne charakteryzuj si kilka razy wiksz skutecznoci ni materiay tradycyjne. Obecno oraz struktura porw zawartych wmateriale budowlanym ma duy wpyw na waciwoci tych materiaw. Pory te mog by suche lub wypenione wod, co przy rnych stopniach zwilgocenia, wpywa na mas materiau. Badania podstawowe zwizane zokreleniem oddziaywa typu adsorbent-adsorbat mog mie decydujce znaczenie wkontekcie aplikacyjnych zastosowa okrelonych matryc. Obecnie na rynku dostpne s rnego rodzaju nanomateriay budowlane, ktre wpywaj na jako realizowanych inwestycji. S to midzy innymi nanocementy zaktywnoci fotokatalityczn (umoliwiaj otrzymanie samooczyszczalnych powierzchni iredukcj zanieczyszczenia powietrza), nanoporowate termo- idwikoizolacyjne wyroby poliuretanowe isilikatowe czy te antybakteryjne powoki malarskie. Na uwag zasuguje fakt, i wostatnich latach obserwuje si wiksze zainteresowanie inwestorw tzw. zielonym budownictwem, ktre cechuje wykorzystanie nowoczesnych, energooszczdnych materiaw itechnologii. Nie bez znaczenia jest przyjta w2011 r. Ustawa oefektywnoci energetycznej, ktrej jednym zcelw jest promowanie dziaa zwizanych zoszczdzaniem energii. Jak zakada Drugi krajowy plan dziaa dotyczcy efektywnoci energetycznej dla Polski 2011, gwnym rodkiem sucym oszczdzaniu energii bdzie system biaych certykatw. Jest to mechanizm stymulujcy iwymuszajcy zachowania prowadzce do uzyskania wymiernych oszczdnoci

180

Monika Jadewska

energii. Ma on wspiera modernizacje budynkw, sieci ciepowniczych, izolacje instalacji oraz odzysk energii wprocesach przemysowych. Realizacja projektw efektywnego wykorzystania energii, podobnie jak wroku 2011 ma by objta pomoc Funduszu Termomodernizacji iRemontw iadresowana jest przede wszystkim do sektora budynkw mieszkalnych. Zasoby mieszkaniowe w Polsce wci nale do jednych z najniszych wEuropie, mona wic przewidywa realizacj kolejnych inwestycji mieszkaniowych wnajbliszej przyszoci. Wielkopolska, awszczeglnoci Pozna ipowiat poznaski, ciesz si bardzo duym zainteresowaniem inwestorw. Mimo wielu inwestycji zrealizowanych wostatnich latach wPoznaniu iokolicy wci brakuje wielu mieszka wcaym regionie. Jak wynika zzestawienia Home Broker, na 1 lokal deweloperski wPoznaniu przypada 288 mieszkacw, co plasuje Pozna na 12. miejscu wPolsce (liderem wtej klasykacji jest Krakw, gdzie na 1 mieszkanie przypada 92 mieszkacw tego miasta). Wpyw spowolnienia gospodarczego na funkcjonowanie sektora budowlanego jest nieunikniony, jednak podejmowane s pewne kroki majce na celu jego zminimalizowanie. Rekomenduje si (Instytut Gospodarki Nieruchomociami 2012), i wcelu pobudzenia rynku mieszkaniowego wadze Poznania powinny ustali miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dla terenw znajdujcych si wobrbie miasta, ktre byyby atrakcyjne dla inwestorw. Tym samym tworzono by warunki do rozwoju budownictwa mieszkaniowego m.in. dla deweloperw. Ciekawym rozwizaniem dla miasta mogaby by rwnie moliwo zawarcia porozumienia zprywatnymi podmiotami, ktre budowayby mieszkania pod wynajmem, gdzie stron najmujc byoby miasto (uzupeniajc wten sposb decyt mieszkaniowych zasobw komunalnych). Proinwestycyjna polityka miasta oraz programy rzdowe wspierajce budownictwo mieszkaniowe mog wistotny sposb wpyn na kondycj sektora budowlanego wkolejnych latach.
METODOLOGIA

Badania prowadzone byy zwykorzystaniem wywiadu ankietowego oraz analizy strategicznej przedsibiorstwa swot (Strengths and Weak-

Rozwj w budownictwie mieszkaniowym

181

nesses, Opportunities and reats). Celem przeprowadzonego badania ankietowego byo zgromadzenie informacji dotyczcych oczekiwa potencjalnych nabywcw nieruchomoci oraz panujcych na rynku trendw. Wpracy zaoono, i zrnicowany dobr respondentw odzwierciedla pogld wikszoci populacji. Na podstawie analizy swot (Borodako 2009, Gierszewska 2009), okrelone zostay sabe imocne strony przedsibiorstwa. Analiza swot jest narzdziem analitycznym wykorzystywanym do identykacji istotnych czynnikw warunkujcych rozwj danej rmy. Celem analizy swot byo wskazanie takich dziaa, ktrych podjcie umoliwi wykorzystanie wprzyszoci mocnych stron iistniejcych szans, nie dopuszczajc jednoczenie do powstawania zagroe idoprowadzajc do pokonania saboci analizowanej jednostki.
PRZEDMIOT BADA

Wpracy analizowano rm Konimpex-Invest Sp. zo.o., ktra jest spk dominujc wgrupie deweloperskiej Konimpex-Invest. Kapita zakadowy to ponad 21 mln z. Spka Konimpex-Invest posiada udziay winnych spkach celowych, tj. Villa Clematis Sp. zo.o. (100%), Villa Park Konin Sp. zo.o. (90%) oraz Konimpex-Invest S.A. (100%). Jedynym udziaowcem Konimpex-Invest Sp. zo.o. jest rma Konimpex Sp. zo.o. zKonina. Do tej pory zrealizowane zostay nastpujce inwestycje: osiedle Przy Parku 29 domw jednorodzinnych wKomornikach k. Poznania lata 2004-2006, osiedle Ogrody Naramowickie Cz A 123 mieszkania wPoznaniu lata 2007-2008, budynek Nad Cybin 19 mieszka watrakcyjnej lokalizacji wPoznaniu lata 2007-2008, osiedle Pod kasztanami 140 mieszka wPoznaniu lata 2009-2010. Obecnie spka realizuje inwestycj Ogrody Rane 123 mieszkania wPoznaniu, termin oddania planowany jest na Ikwarta 2013 r. Spka jest czonkiem Polskiego Zwizku Firm Deweloperskich, zrzeszajcego deweloperw zcaego kraju. Spka stosuje Kodeks Dobrych Praktyk pzfd wrelacjach zklientami.

182

Monika Jadewska WYNIKI BADA

Wcelu okrelenia podstawowych kryteriw, jakimi kieruj si potencjalni nabywcy nieruchomoci, przeprowadzona zostaa ankieta oczekiwa konsumenckich. Wankiecie uczestniczyo 47% kobiet i53% mczyzn. 9% ankietowanych to osoby wwieku do 25 lat, 55% ankietowanych stanowiy osoby wwieku 25-35 lat i36% biorcych udzia wankiecie to osoby w wieku powyej 35 lat. Wikszo ankietowanych to osoby zwyszym wyksztaceniem 66%, pozostae 34% to osoby posiadajce wyksztacenie rednie. Spord ankietowanych zdecydowana wikszo 70% to mieszkacy miasta > 50 tys., pozostali ankietowani to mieszkacy miasta < 50 tys. 15% imieszkacy wsi 15%. Pytania zadawane wankiecie dotyczyy preferencji potencjalnych nabywcw nieruchomoci co do lokalizacji nieruchomoci, jej standardu oraz wielkoci. Wankiecie uwzgldniono rwnie kwestie zwizane znansowaniem nieruchomoci, tj. cen isposb patnoci. Zuwagi na coraz silniejsze tendencje iobostrzenia dotyczce budownictwa energooszczdnego oraz szeroko rozumianej ekologii wankiecie poruszona zostaa rwnie kwestia stosowania nowoczesnych rozwiza technologicznych wsektorze budowlanym. Zprzeprowadzonej ankiety wynika, e potencjalny kupiec poszukuje mieszkania zlokalizowanego wotoczeniu terenw zielonych, zdobrze rozwinit infrastruktur, dogodn komunikacj miejsk, lecz niekoniecznie na zamknitym osiedlu. Istotna jest te dobrze zagospodarowana przestrze wok budynku. Najbardziej poszukiwane s mieszkania 3-pokojowe ometrau 50-65m2 wykonane zuyciem nowoczesnych technologii. Nieruchomo, ktra ma by atrakcyjna dla potencjalnego nabywcy, musi posiada balkon lub taras (ogrdek wprzypadku mieszka zlokalizowanych na parterze budynku). Dodatkowo (wprzypadku co drugiego kupujcego) podana jest moliwo zakupu komrki lokatorskiej, jak izaplanowania na etapie projektu wsplnego dla mieszkacw pomieszczenia gospodarczego. Atrakcyjna cena ielastyczny/dogodny system patnoci mog przesdzi opodjciu decyzji ozakupie okrelonego mieszkania. Respondenci zdecydowanie opowiedzieli si za stosowaniem nowoczesnych rozwiza technologicznych (tzw. inteligentne budownictwo).

Rozwj w budownictwie mieszkaniowym Wykres 1. Opinie respondentw ankiety dotyczce stosowania nowoczesnych rozwiza wbudownictwie mieszkaniowym.
6% 30% bardzo wane wane 64% bez znaczenia

183

rdo: Opracowanie wasne.

64% respondentw kwestie te uznao za bardzo wane, kolejne 30% za wane, natomiast zaledwie 6% stwierdzio, e nie ma to znaczenia. Zprzeprowadzonej ankiety wynika, e wiadomo polskiego spoeczestwa dotyczca nowoczesnych ilepszych rozwiza na rynku budowlanym jest coraz wiksza. Wcelu zdeniowania korzystnej dla spki strategii przeprowadzona zostaa analiza swot. Na jej podstawie podjto prb okrelenia strategii rozwojowej przedsibiorstwa wperspektywie najbliszych 5-10 lat. Spka Konimpex-Invest Sp. zo.o., wocenie ktrej przewaaj pozytywne elementy, prowadzi dziaalno wniekorzystnych warunkach zewntrznych, gdzie dominuj zagroenia iprawdopodobnie to one mog okaza si gwnym problemem rmy wprzyszoci. Niewtpliwie siln stron rmy jest realizacja inwestycji za porednictwem generalnego wykonawcy. Dziki takiemu rozwizaniu spka nie musi zatrudnia dodatkowych osb oraz ponosi ryzyka budowlanego, cho strategia taka ma wad wpostaci braku bezporedniego wpywu na wybr podwykonawcw realizujcych inwestycj. Inwestor uczestniczy jednake wpodejmowaniu decyzji owyborze technologii budowlanych. Pokrelenie wstrategii rmy wykorzystania przez spk nowych technologii ipodnoszenia jakoci wydaje si waciw drog do wyrnienia si na rynku. Wskazany jest rwnie powrt do porzuconej strategii budowania marki poprzez promowanie Konimpex-Invest Sp. zo.o. jako rmy wykorzystujcej nowe technologie. Rozwizanie to moe mie wpyw nie tylko na popraw wizerunku czy odbioru

184

Monika Jadewska Tabela 1. Najwaniejsze czynniki analizy SWOT rozwoju Spki Konimpex-Invest Sp. zo.o.
Silne strony
dowiadczenie na rynku nieruchomoci silna marka spki matki Konimpex Sp. zo.o., zapewniajca stabilno nansow grupy projektowanie inwestycji poprzez organizowanie konkursw na projekty architektoniczne scentralizowana struktura zarzdcza (szybka decyzyjno, dua elastyczno) realizacja budowy przez zewntrznego wykonawc oraz przerzucenie na niego ryzyka budowlanego powoduje wiksze bezpieczestwo dla inwestora

Sabe strony
brak bezporedniego wpywu na wybr podwykonawcw brak wsppracy zsektorem B+R nierozpoznawalna marka rmy Konimpex-Invest, anonimowo na rynku pomimo dowiadczenia deweloperskiego rozpoznawalno inwestycji, nie rmy saby PR, niska dbao owizerunek wmediach brak dowiadczenia na rynku oglnopolskim

Czynniki wewntrzne

Czynniki wewntrzne

Szanse
prospoeczna polityka pastwa wsektorze budowlanym (program Rodzina na Swoim, planowany program dla modych MDM) przepisy dotyczce budownictwa inteligentnego silny, rozwijajcy si region, stosunkowo mae bezrobocie na tle kraju region interesujcy dla inwestorw zagranicznych (blisko zachodniej granicy), miasto akademickie (rynek nieruchomoci powikszony oabsolwentw) due, utrzymujce si na staym poziomie zapotrzebowanie na mieszkania zmieniajca si tendencja wstylu ycia (modzi ludzie wol mieszka na swoim)

Zagroenia
starzenie si spoeczestwa zwolnienie gospodarki, spadek PKB, niepewna sytuacja zwizana zkryzysem, moliwy rozpad strefy euro, stagnacja, bankructwa rm uzalenienie od polityki kredytowej bankw decyzje rzdowe dotyczce sektora budowlanego wpywajce porednio na polityk rmy, ewentualne zmiany polityczne mog wyznacza inne priorytety wpyw warunkw atmosferycznych na inwestycj

Czynniki zewntrzne

Czynniki zewntrzne

rdo: Opracowanie wasne.

Rozwj w budownictwie mieszkaniowym

185

przez potencjalnych klientw, ale rwnie stanowi moe dobr podstaw do przetrwania wobec zaostrzajcej si konkurencji na rynku budowlano-deweloperskim.
ZAKOCZENIE

wiatowy kryzys nansowy bardzo silnie wpywa na sektor budowlany, ktry wwielu krajach cakowicie si zaama. WPolsce sytuacja nie jest taka dramatyczna, ale obserwuje si spowolnienie icoraz wiksze trudnoci rm deweloperskich. Mimo prorodzinnej polityki rzdowej obejmujcej take sektor budowlany sytuacja wperspektywie dalszych kilku lat jest niepewna. Na rynku deweloperskim istotn rol prawdopodobnie bd odgrywa tylko najwiksi gracze wbrany. Szans dla rmy moe by wyrnienie si spord rm konkurencyjnych ofert mieszka realizowanych przy uyciu wysokiej jakoci materiaw itechnologii. Aby zapewni utrzymanie stabilnej pozycji na rynku wcigu kilku najbliszych lat, spka mogaby wdroy korzystne dla odbiorcy rozwizania, tj. chociaby budynki mieszkalne omniejszym zapotrzebowaniu na energi. Jednym zrozwiza powinno by np. wykorzystanie bryy istruktury budynku wcelu pochaniania irozprowadzania energii sonecznej oraz owietlenia pomieszcze wiatem dziennym. Due znaczenie moe mie wdraanie nowoczesnych technologii, m.in. dziki wsppracy zjednostkami badawczymi. Dynamicznie rozwijajca si nanotechnologia moe wprzyszoci zdominowa wiatowy przemys, wtym sektor budownictwa. Korzystanie przez przedsibiorcw zosigni nowoczesnych technologii ipartycypowanie wbadaniach nad ich ulepszaniem jest olbrzymim wyzwaniem, ale te iszans umocnienia swojej pozycji na rynku.
LITERATURA
Bartos P.J.M. (2009), Nanotechnology in construction: aroadmap for development, Nanotechnology in Construction 3 Springer, Berlin. Blomsterberg A. (2011), Bariery rozwoju budownictwa energooszczdnego isposoby ich przezwyciania, North Pass.

186

Monika Jadewska
Borodako K. (2009), Foresight wzarzdzaniu strategicznym. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa. Broekhuizen F.A., Broekhiuzen J.C. (2009), Nano-products in the European Construction Industry, Amsterdam. Czarnecki L. (2011), Nanotechnologia wbudownictwie, Przegld Budowlany nr 1. Gierszewska G., Romanowska M. (2009), Analiza strategiczna przedsibiorstwa, pwe, Warszawa. Grysa K., Ponecki L. (red.) (2008), Raport Foresight wiodcych technologii wojewdztwa witokrzyskiego, Wydawnictwo p, Kielce. Mazurkiewicz A.(red.) (2006), Nanonauka inanotechnologia narodowa strategia dla Polski, mnisw, Warszawa. Niedzielko J. (2012), Energoefektywny dom dostpny, Wydawnictwo Polcen, Warszawa. Ryska E.D. (2006), rodowiskowe uwarunkowania procesu inwestycyjnego, Wydawnictwo pw, Warszawa. Wyrwicka M.K. (red.) (2011), Tendencje rozwojowe Wielkopolski wkontekcie transformacji wiedzy wsieciach gospodarczych, Wydawnictwo pp, Pozna.