You are on page 1of 17

T O M A S Z A N D R Z E J PAW O W S K I

Instytut Dendrologii Polskiej Akademii Nauk wKrniku tapawlow@man.poznan.pl

Perspektywy rozwoju rm zbrany zabezpiecze, scenariusze zmian


sowa kluczowe: foresight korporacyjny, nadzr elektroniczny, scenariusz, systemy antykradzieowe, trendy streszczenie: Wartykule przedstawiono zastosowanie analizy typu foresight wprojekcie, wramach ktrego zbadano rynek brany systemw zabezpiecze antykradzieowych. Desk research (badania danych zastanych), indywidualne wywiady pogbione, analiza swot imetoda scenariuszowa zostay uyte wposzczeglnych fazach projektu. Opracowano scenariusze rozwoju brany: optymistyczny, pesymistyczny oraz najbardziej prawdopodobny. Zasugerowano kilka wnioskw dotyczcych ksztatowania si makrootoczenia obszary szans izagroe.

Development prospects for the companies from security industry, changes scenarios
keywords: corporate foresight, electronic surveillance, scenario, anti-theft systems, trends abstract: e article describes the use of aforesight analysis to the project, which investigated the anti-the systems market. Desk research, individual in-depth interviews, swot analysis and the scenario method has been used in dierent phases of the project. e author developed the changes scenarios for the branch: optimistic, pessimistic and most likely one. He also suggested anumber of proposals regarding the formation of macro-environment areas of opportunities and threats.

Foresight w przedsibiorstwach. Nauka technologia wdroenie Krzysztof Borodako, Micha Nowosielski (red.) Instytut Zachodni, Pozna 2012 by Instytut Zachodni, Pozna 2012

16

Tomasz A. Pawowski WPROWADZENIE

Wcigu ostatnich kilkudziesiciu lat wiedza na temat analiz typu foresight bardzo si rozwina ijest wykorzystywana wwielu dziedzinach ekonomii ipolityki. Wlatach 60. rozpoczto badania na poziomie programw narodowych ( om 2010). Koncentroway sie one na identykowaniu przyszych technologii, ktre bd miay najwikszy udzia wgenerowaniu rozwoju ekonomicznego ispoecznego pastwa. Foresight korporacyjny zosta opracowany wcelu uatwienia podejmowania najlepszych decyzji dugoterminowych (Duin, Hartigh 2009; Burt, Heijden 2008), wsparcia aktywnoci innowacyjnej (Amanatidou, Guy 2008) istrategicznego planowania poprzez identykacj alternatywnych drg rozwoju (Nu 2007) dla powstajcych technologii (Vecchiato, Roveda 2010), trendw ikreowania przyszych scenariuszy (Ofek, Wathieu 2010). Wwyniku tych bada ipraktycznych zastosowa rozwino si wiele metod, ktre mona uy wcelu rozwizania konkretnych problemw wzarzdzaniu. Mimo to cigle istnieje zapotrzebowanie na rozwj technik bada strategicznych typu foresight wkompleksowym planowaniu wzwizku zmoliwoci ich zastosowania wnowych obszarach biznesowych (Rohrbeck, Gemnden 2011, Ru 2006). Punktem wyjcia niniejszych bada byo oczekiwanie, e metody prognozowania strategicznego mog przyczyni si do zmniejszenia niepewnoci ipomc wdecyzjach. Spodziewano si, e strategiczny foresight, integracja analizy trendw zewntrznych zanaliz sytuacji itrendw wewntrznych uatwi proces formowania strategii (Rohrbeck 2010), wspomoe podejmowanie strategicznych decyzji (Mayor, Asch 2001) oraz planowanie innowacji (Amanatidou, Guy 2008). Na podstawie strategicznych metod prognozowania typu foresight stworzono zintegrowan metodologi, ktrej celem jest wspieranie rozwoju wrnych dziedzinach biznesu (Lisiski 2004). Wtym artykule przedstawione zostao zastosowanie metodologii wramach projektu, ktry mia zbada rynek iperspektywy jego rozwoju dla systemw zabezpiecze antykradzieowych. Jest to potencjalnie duy rynek, ktrego odbiorcy wymagaj wysokiej jakoci usug. Wci zmieniajca si rzeczywisto gospodarcza poprzez narastajc kradzie towarw przez

Firmy brany zabezpiecze

17

nieuczciwych klientw czy nierzadko pracownikw moe skutkowa utrat znacznych dochodw. Moe to doprowadzi do zachwiania rwnowagi rmy. Bez systemw zabezpieczajcych trudno wyobrazi sobie rozwj iskuteczno dziaa wbiznesie. Wzrealizowanym wsplnie projekcie wykorzystano dowiadczenia dwch partnerw, jednego ze rodowiska akademickiego, adrugiego ze rodowiska biznesu zabezpiecze wcelu przeprowadzenia bada.
STUDIA LITERATUROWE ZZAKRESU ANALIZ

Wponiszym przegldzie literatury przedstawiono wykorzystanie strategicznego planowania wrnych obszarach biznesu, ktre moe stanowi narzdzie pomocne przy podejmowaniu decyzji na przyszo. Analiza rynku obejmuje analiz warunkw rodowiskowych (politycznych, prawnych isocjologicznych itd.), identykacji rynku, technologii itrendw, atake analiz rozwoju ewentualnych przyszych konguracji rynku (Heger, Rohrbeck 2012). Rynek strategicznego foresightu wrodowisku korporacyjnym ma na celu zmniejszenie domeny nieznanego ipomaga okreli niepewno wprocesie podejmowania decyzji (Gordon, Glenn 2005). Czasami strategiczny foresight jest nawet postrzegany jako proces uczenia si, przez ktry odkrywana itworzona jest przyszo (Ratclie 2004). Najpopularniejsz metod foresightu strategicznego jest analiza scenariuszy. Wykazano, e umoliwia ona utworzenie takiej struktury, ktra pozwala menederom bra pod uwag wiksz liczby argumentw izrozumie systemowy charakter decyzji (Burt 2007). Wtym samym czasie moe by wykorzystana jako platforma do zapewnienia odpowiedniego udziau zainteresowanych stron idecydentw (Godet, Roubelat 1997), atake moe mie wpyw na postrzeganie jakoci podejmowanych strategicznych decyzji (Chermack, Merve 2007). Wpraktyce mona oczekiwa, e odpowiednio metody musz by wybrane (Rohrbeck 2010) idopasowane do zada (Vecchiato, Roved 2010). Oczekuje si, e metody strategiczne typu foresight bd pomocne rmie wrozpoznaniu swego rodowiska (Pa on 2005) ipodejmowaniu strategicznych decyzji bardziej odpornych na przysze zmiany poprzez integracj przyszych, nagych, zaskakujcych iwstrzsajcych

18

Tomasz A. Pawowski

zdarze wanalizie (Mendonca iin. 2009). Firmy coraz czciej wykorzystuj metody foresightu strategicznego. Pojawiaj si sugestie, e dalsze badania s potrzebne, aby stwierdzi, wjaki sposb badania typu foresight strategiczny s wbudowywane wprocesy decyzyjne ijak warto generuj one dla rm (Mendonca, Sapio 2009). Badania dostarczaj pierwszych dowodw na wpyw dziaa foresightu strategicznego na podejmowane decyzje (Rohrbeck 2012). Ponadto badania wykazay, e niektre rmy polegaj na zoonych systemach foresightu strategicznego (Bruber, Venter 2006), aby zwikszy sw zdolno do innowacji (Rohrbeck, Gemunden 2011) iodporno na zewntrzne zmiany (zagroenia) (Lesca iCaron 1995). Na przykad niektre rmy korzystaj zsystemw oceny spjnoci przyszych trendw, strategii iportfolio produktw (Ba isella, Toni 2011). Na podstawie analiz typu foresight zamierzano stworzy caociowy obraz dziedziny biznesu, jakim jest brana zabezpiecze antykradzieowych, uwzgldniajc zalenoci midzy rnymi aspektami tej analizy. Brana zabezpiecze antykradzieowych opiera si gwnie na zabezpieczaniu placwek handlowych przed kradzieami przy wykorzystaniu bramek antykradzieowych. Wykorzystuje si wtych systemach systemy nadzoru elektronicznego (ang. Electronic Article Surveillance eas). Istnieje zasadniczo pi typw systemw, wykorzystujcych rne zjawiska zyczne: magnetyczne, akustomagnetyczne, radiowe, mikrofalowe oraz video (Herzer 2003).
METODYKA BADA

Wcelu uzyskania niezbdnych danych badaniem objto nastpujce grupy docelowe: pracownikw, wadze rmy, wsppracownikw iklientw. Zastosowano nastpujce metody itechniki gromadzenia danych (Grzelczak iin. 2011, Mroczek iin. 2011). Badania desk research (badania danych zastanych) to podstawowa technika badawcza, ktra zostaa wykorzystana wpocztkowej fazie realizacji projektu. Badania gabinetowe polegay na analizie oglnodostpnych danych statystycznych iinnych rde wiedzy. Badania desk research wykorzystyway nastpujce rda: statystyk publiczn, raporty ibadania, artykuy ipublikacje naukowe oraz literatur bran-

Firmy brany zabezpiecze

19

ow, dokumenty ocharakterze strategicznym iprogramowym na poziomie krajowym, regionalnym ilokalnym. Indywidualne wywiady pogbione (idi zang. Individual In-Depth Interview) s metod bada jakociowych, polegajc na szczegowej, wnikliwej rozmowie zinformatorem. Na potrzeby niniejszego badania przeprowadzono indywidualne wywiady pogbione zwacicielem, menederem oraz administracj. Wykorzystano nastpujce metody itechniki przetwarzania danych. Metody statystyczne narzdziem do wpisywania, porzdkowania iobrbki danych, by pakiet ms Excel. Wykorzystano metody statystyczne, ktre pozwoliy na wnikliw iwszechstronn analiz, auzyskane wyniki pozwoliy odpowiedzie na pytania badawcze. Wnioski zbada dokumentw zastanych oraz informacje pozyskane wskutek zastosowania innych metod badawczych posuyy do wykonania analizy swot, czyli analizy mocnych isabych stron oraz szans izagroe potencjau rmy. Analiza swot to narzdzie analityczne, ktre powinno by wykorzystane wcelu kategoryzacji istotnych czynnikw warunkujcych rozwj danego obszaru (Grundy, Brown 2004). Algorytm analizy swot pozwala uzyska wielopaszczyznow, dynamiczn diagnoz potencjau iuwarunkowa rozwoju badanej sfery. Analiza swot zostaa przeprowadzona m.in. na podstawie wynikw bada desk research iidi. Metoda scenariuszowa jest jedn zheurystycznych metod podejmowania decyzji (Duchot, Lubie 2000; Liss 2000; Mesjasz 2008). Opiera si na zaoeniu, e zdarze wprzyszoci nie da si przewidzie zca pewnoci, naley wic przewidzie iopracowa rne scenariusze rozwoju obecnej sytuacji. Dla kadego wariantu opracowywany jest sposb zachowania wprzypadku, gdyby okaza si prawdziwy. Wykorzystano t metod do zbudowania prawdopodobnych scenariuszy rozwoju brany zabezpiecze antykradzieowych. Dokonano identykacji otoczenia przedsibiorstwa: jakie czynniki zmakrootoczenia maj najsilniejszy wpyw na rm (polityczne, ekonomiczne, spoeczne, demograczne, technologiczne)? Jakie czynniki zotoczenia konkurencyjnego maj decydujcy wpyw na funkcjonowanie rmy (klienci, dostawcy, konkurenci, producenci wyrobw substytucyjnych)? Wkadej ze sfer

20

Tomasz A. Pawowski

okrelono czynniki, trendy, zjawiska, ktrych wystpienie wprzyszoci (whoryzoncie 5-letnim) bdzie miao istotne znaczenie. Dla kadej sfery wyznaczono kilka czynnikw. Oceny zjawisk dokonano wdwch wymiarach: siy wpywu danego procesu na przedsibiorstwo (wskali od -5 do +5, 0 nie ma wpywu) iprawdopodobiestwa wystpienia trzech charakterystycznych tendencji do zmian kadego procesu: wzrost, stabilizacja, regres (od 0 do 1, razem musi by 1 dla trzech tendencji). Przystpiono do tworzenia przykadowych scenariuszy. Wyodrbniono ioceniono czynniki wmakrootoczeniu, podzielone na poszczeglne sfery. Opracowano scenariusze na podstawie analizy tendencji wotoczeniu. Scenariusz optymistyczny stworzono, wybierajc wposzczeglnych sferach otoczenia ten trend, ktry ma najwikszy pozytywny wpyw na gospodark. Scenariusz pesymistyczny stworzono na podstawie tych procesw, ktre wywieraj najwikszy negatywny wpyw na funkcjonowanie rmy. Scenariusz najbardziej prawdopodobny powsta na podstawie trendw, ktre maj najwiksze prawdopodobiestwo wystpienia, niezalenie od potencjalnej siy negatywnego czy pozytywnego wpywu.
CHARAKTERYSTYKA PRZEDMIOTU BADA

Wpracach nad projektem zrealizowano klasyczny scenariusz dziaa ocharakterze foresight, przewidujc nastpujce etapy prac: analizy dotyczce stanu obecnego itendencji oraz opracowanie zaoe dotyczcych implementacji (scenariusze). Prace nad projektem prowadzono zwykorzystaniem metod foresightu, ktrych istot jest proces aktywnego, zbiorowego kreowania przyszoci opartego na oczekiwaniach lub przewidywaniach rnych zainteresowanych stron (Borodako 2009, Coyle 2004). Istotne s alternatywne wizje rozwoju oraz zapobiegliwe przygotowania na ewentualne zdarzenia lub potrzeby wprzyszoci. Wbadaniach typu foresight preferuje si podejcie zorientowane na przyszo, okrelajce priorytety dziaa dla decydentw. Istotne jest rozpoznawanie elementw sprawczych irozwaania nad ich si, kierunkiem oraz okresem oddziaywania, atake przewidywanie przyszych problemw, wskazywanie barier iprzezorne przygotowywanie metod postpowania

Firmy brany zabezpiecze

21

znimi wzwizku zrealizacj wsplnej koncepcji rozwoju. Percepcja przyszoci przyjmujca zwykle wbadaniach foresight posta scenariuszy bazuje wic na diagnozie stanu istniejcego iocenie potencjau rozwojowego, na zidentykowanych tendencjach zmian spoeczno-ekonomicznych oraz systemowych, atake na prbie identykowania mechanizmw uruchamianych decyzjami rnych grup interesw. Dlatego te wbadaniach na rzecz projektu podjto najpierw prb identykacji ianalizy sytuacji rmy. Zaoenia swot (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats) byy inspirowane koncepcj analizy pola si, opracowan przez K. Lewina wlatach 50. xx w. swot suy zarwno do analizy zewntrznego rodowiska organizacji, to jest jej otoczenia dalszego (makro-otoczenia) ibliszego (konkurencyjnego), jak ido analizy jej potencjau, awrezultacie do okrelenia strategii organizacji. Istot analizy swot jest identykacja szans izagroe pojawiajcych si wotoczeniu oraz silnych isabych stron zwizanych zpotencjaem organizacji, po to, aby poszukiwa synergii pomidzy elementami otoczenia oraz potencjau. Rozwj rm zbrany zabezpiecze napotyka wiele ogranicze. Konieczne stao si wic wykonanie bada, ktrych celem byo najdokadniejsze zinwentaryzowanie zasobw oraz potencjau rmy. Zaplanowano okrelenie dowiadczenia, aktywnoci ipotencjau kadrowego rmy, zakresu wiadczonych oraz moliwych do wiadczenia usug. Na podstawie zdiagnozowanej sytuacji zamierzano stworzy rekomendacje rozwoju iscenariusze rozwoju rmy. Celem byo te zdiagnozowanie barier ograniczajcych rozwj rmy oraz okrelenie oczekiwa pracownikw rmy, szefostwa (wsparcie pastwa iinnych instytucji np. bankw). Przeprowadzono analiz sytuacji rmy (nazwa zostaa ukryta ze wzgldu na moliwo identykacji) oraz jej specyki. Firma jest jednoosobowa, posiada jednego waciciela (osoba zyczna), dziaa woparciu owpis do ewidencji dziaalnoci gospodarczej. Zostaa zaoona dwa lata temu, w2010 r. Firma zatrudnia dwch pracownikw na umow oprac. Jedna osoba jest odpowiedzialna za ksigowo ikadry, adruga za marketing, nadzr ikontrol techniczn, zamwienia isprzeda towarw iusug, sporzdzanie ofert. Wdziaalnoci rma wykorzystuje rmy podwykonawcze zajmujce si instalacj iserwisem. Firma

22

Tomasz A. Pawowski

zajmuje si handlem systemami antykradzieowymi orazakcesoriami iusugami wzakresie montau tych systemw oraz serwisowania. Dziaalno prowadzi na obszarze caej Polski. Dostawcami sprztu s rmy zagraniczne, zHolandii iCzech. Odbiorcami s podmioty krajowe. Firma dziaa do krtko, ale zmiesica na miesic umacnia swoj pozycj na rynku polskim. Bierze udzia rwnie wprzetargach wramach zamwie publicznych. Analiza pozycji rmy na rynku oraz przedsibiorstw konkurencyjnych lub stanowicych wany punkt odniesienia (na poziomie krajowym) pokazaa, e badana rma zajmuje wrd prowadzcych podobn dziaalno pozycj wpoowie stawki. Konkurencja to: Checkpoint (siedziba wPoznaniu) instalujca systemy radiowe ielektromagnetyczne, Agis (Warszawa) instalujca systemy akustomagnetyczne, Nova (Pozna) instalujca systemy radiowe iakustomagnetyczne, Shopguard (Warszawa) instalujca systemy radiowe iakustomagnetyczne, Optiguard (Toru) instalujca systemy radiowe, Meco (Krakw) instalujca systemy radiowe oraz jk System (Olenica) instalujca systemy elektromagnetyczne. Firma oferuje przede wszystkim bramki antykradzieowe radiowe, elektromagnetyczne, akustomagnetyczne, atake akcesoria do bramek antykradzieowych. Oferuje rwnie systemy alarmowe, monitoringu, naganiania, detektory metalu, liczniki klientw oraz systemy wizualizacji transakcji kasowych. Systemy antykradzieowe s wykorzystywane gwnie whandlu. Na rynku zabezpiecze antykradzieowych systemy radiowe s wykorzystywane zasadniczo wbrany odzieowej, systemy akustomagnetyczne wbrany spoywczej iaptekach, natomiast systemy elektromagnetyczne wochronie ksigozbiorw. Mocne strony rmy to wiedza techniczna iekonomiczna (pracownicy po politechnice iuniwersytecie ekonomicznym), dowiadczony zesp wsppracownikw (wieloletnie dowiadczenie wbrany), sprawnie iszybko dziaajcy serwis wrazie awarii (elastyczno). Bariery rozwoju (zagroenia) rmy s gwnie ekonomiczne, np. wysoko kursw walut, wzrost inacji oraz nieterminowo rozlicze nansowych. Ewentualne zagroenia moe nie rwnie brak pynnoci nansowej, awaryjno systemw oraz niezadowolenie klientw (sabe strony). Oczekiwania klientw dotycz przede wszystkim bezawaryjnoci

Firmy brany zabezpiecze

23

systemw, wyeliminowania kradziey iewentualnych wama. Cele dziaania rmy zostay zdeniowane jako przede wszystkim zdobywanie nowych klientw, ekspansja na rynki Europy Zachodniej (gwnie Niemcy) iWschodniej (Ukraina). Ta strategia jest szans rozwoju rmy. Wsppraca midzy rmami zbrany zabezpiecze wypada raczej sabo iogranicza si gwnie do sprzeday wasnych towarw.
WYNIKI BADA

Przedstawione wniniejszym rozdziale scenariusze s efektem analizy tendencji wotoczeniu oraz wewntrz rmy, opracowanych wodniesieniu do poszczeglnych pl badawczych wyznaczonych zakresem bada. Scenariusze opracowano na 5 lat (wykres 1). Scenariusz optymistyczny (pozytywny) Wperspektywie 2017 r. wbrany zabezpiecze nastpi najbardziej dynamiczne zmiany wsferze technologicznej (tabela 1). Przede wszystkim skrcenie cyklu ycia technologii oraz wzrost jakoci zaplecza naukowo-badawczego bd peni wan rol wrozwoju brany. Pojawi si nowe technologie. Nastpi transformacja wiedzy do wsppracujcych podmiotw, co polepszy obsug klientw. Jako przesank optymizmu przyjto popraw sytuacji wsferze ekonomicznej (zmniejszenie restrykcyjnoci systemu podatkowego imanipulacji wartoci zotego) oraz spoecznej (wzrost zamonoci spoeczestwa). Wsferze regulacyjno-prawnej liczy si na wzrost zakresu zamwie publicznych. T sfer uwaa si za najbardziej ustabilizowan. Scenariusz pesymistyczny (negatywny) Wperspektywie 2017 r. wbrany zabezpiecze wystpowa bd due trudnoci wsferze ekonomicznej (tabela 2). Nastpi wzrost restrykcyjnoci systemu podatkowego iwzrost manipulacji wartoci zotego. Spowoduje to niepewno wrozwoju brany. Nao si na to trudnoci wsferze spoecznej. Szczeglnie spadek zamonoci spoeczestwa moe negatywnie wpyn na powstawanie nowych sklepw ico za tym idzie ich zapotrzebowanie na systemy zabezpiecze. Rwnie sfera regulacyjno-prawna moe ulec negatywnym regulacjom,

24

Tomasz A. Pawowski

co wywoa spadek udziau sektora publicznego wzakresie zamwie publicznych. Najmniej negatywne skutki bd dotyczyy sfery technologicznej. Nastpi spadek skracania cykli ycia technologii oraz spadek tempa zmian wprocesach produkcyjnych. Spowoduje to zastj wrozwijaniu nowych technologii oraz obnienie oferty dla klientw. Efektem tych wszystkich trendw bdzie oglny spadek przedsibiorczoci spowodowanym niechci do podejmowania ryzykownych decyzji. Scenariusz prawdopodobny (umiarkowanego rozwoju) Wperspektywie 2017 r. wbrany zabezpiecze nastpi umiarkowany rozwj (tabela 3). Szczeglnie sprzyjajcym dla rmy obszarem jest sfera technologiczna, gdzie przewaaj szanse. Znaczn rol bd miay wzrost skracania cykli ycia technologii oraz wzrost zaplecza naukowo-badawczego. Rwnie sprzyjajce bd szanse, jak daj: sfera spoeczna, gwnie wzrost zamonoci spoeczestwa, wzrost wpywu mody na jako ycia oraz wzrost iloci czasu wolnego. Prawdopodobnie sfera regulacyjno-prawna te bdzie ewoluowa wkierunku zmian pozytywnych dla rozwoju brany. Zamwienia sektora publicznego stan si szans dla rmy. Niesprzyjajcym dla rmy obszarem bdzie sfera ekonomiczna, gdzie wscenariuszu przewaaj zagroenia. Wzrost restrykcyjnoci systemu podatkowego oraz wzrost manipulacji wartoci zotego moe negatywnie odbi si na rozwoju rmy.
Tabela 1. Scenariusz optymistyczny
Czynniki/trendy wotoczeniu 1 Sfera ekonomiczna Spadek inacji Spadek oprocentowania kredytw Zmniejszenie restrykcyjnoci systemu podatkowego Rozszerzenie zakresu ochronny polityki celnej Zmniejszenie restrykcyjnoci polityki monetarnej Zmniejszenie manipulacji wartoci zotego rednia sia wpywu +3 +3 +5 +2 +4 +5 +3,67 Sia wpywu 2

Firmy brany zabezpiecze


Czynniki/trendy wotoczeniu Sfera technologiczna Wzrost niecigoci zmian technologicznych Wzrost skracania cykli ycia technologii Wzrost znaczenia substytucyjnych technologii Wolniejsze tempo zmian wprocesach produkcyjnych Wzrost jakoci zaplecza naukowo-badawczego rednia sia wpywu Sfera spoeczna Wzrost wpywu mody na now jako ycia Wzrost iloci czasu wolnego Spadek bezrobocia Wzrost zamonoci spoeczestwa Spadek nacisku na ochron rodowiska rednia sia wpywu Sfera regulacyjno-prawna Ograniczenie zakresu regulacji UE Wzrost udziau sektora publicznego Wzrost zakresu zamwie publicznych rednia sia wpywu rdo: Opracowanie wasne na podstawie Gierszewska (2003). +1 +3 +3 +2,33 +4 +4 +2 +5 +2 +3,40 +3 +5 +3 +3 +5 +3,80 Sia wpywu

25

Tabela 2. Scenariusz pesymistyczny


Czynniki/trendy wotoczeniu 1 Sfera ekonomiczna Wzrost inacji Wzrost oprocentowania kredytw Wzrost restrykcyjnoci systemu podatkowego Spadek zakresu ochronny polityki celnej Wzrost restrykcyjnoci polityki monetarnej Wzrost manipulacji wartoci zotego rednia sia wpywu -3 -3 -5 -2 -3 -5 -3,50 Sia wpywu 2

26

Tomasz A. Pawowski
Czynniki/trendy wotoczeniu Sfera technologiczna Spadek niecigoci zmian technologicznych Spadek skracania cykli ycia technologii Spadek znaczenia substytucyjnych technologii Szybsze tempo zmian wprocesach produkcyjnych Spadek jakoci zaplecza naukowo-badawczego rednia sia wpywu Sfera spoeczna Spadek wpywu mody na now jako ycia Spadek iloci czasu wolnego Wzrost bezrobocia Spadek zamonoci spoeczestwa Wzrost nacisku na ochron rodowiska rednia sia wpywu Sfera regulacyjno-prawna Wzrost zakresu regulacji UE Spadek udziau sektora publicznego Spadek zakresu zamwie publicznych rednia sia wpywu rdo: Opracowanie wasne na podstawie Gierszewska (2003). -1 -4 -4 -3,00 -3 -4 -1 -5 -2 -3,00 -2 -4 -2 -4 -2 -2,80 Sia wpywu

Tabela 3. Scenariusz najbardziej prawdopodobny


Czynniki/trendy wotoczeniu 1 Prawdopodobiestwo 2 Sfera ekonomiczna Stabilizacja inacji Spadek wysoko oprocentowania kredytw Wzrost restrykcyjnoci systemu podatkowego 0,5 0,5 0,5 -5 0 0 +3 Sia wpywu ujemna 3 Sia wpywu dodatnia 4

Firmy brany zabezpiecze


Czynniki/trendy wotoczeniu Stabilizacja ochronnej polityki celnej Stabilizacja restrykcyjnej polityki monetarnej Wzrost manipulacji wartoci zotego rednia sia wpywu Sfera technologiczna Wzrost niecigoci zmian technologicznych Wzrost skracania cykli ycia technologii Spadek pojawienia si substytucyjnych technologii Wzrost tempa zmian wprocesach produkcyjnych Wzrost jakoci zaplecza naukowo-badawczego rednia sia wpywu Sfera spoeczna Wzrost wpywu mody na now jako ycia Wzrost iloci czasu wolnego Wzrost bezrobocia Wzrost zamonoci spoeczestwa Wzrost nacisku na ochron rodowiska rednia sia wpywu Sfera regulacyjno-prawna Wzrost zakresu regulacji UE Wzrost udziau sektora publicznego Wzrost zakresu zamwie publicznych rednia sia wpywu rdo: Opracowanie wasne na podstawie Gierszewska (2003). 0,5 0,5 0,5 -1,00 -1 +3 +3 +3 0,5 0,5 0,5 0,5 0,5 -1,00 -1 +5 -2 +3,75 +4 +4 1 1 0,8 0,7 0,5 -3,00 -2 -4 +5 +4,33 +3 +5 Prawdopodobiestwo 0,5 0,4 0,4 Sia wpywu ujemna 0 0 -5 -2,00 +0,75 Sia wpywu dodatnia 0 0

27

28

Tomasz A. Pawowski Wykres 1. Otoczenie rdo szans izagroe


5 4 3 2 1 0 -1 -2 -3 -4 SCENARIUSZ najbardziej prawdopodobny optymistyczny pesymistyczny strefa ekonomiczna strefa technologiczna strefa spoeczna strefa regulacyjno-prawna

rdo: Opracowanie wasne na podstawie Gierszewska (2003).

ZAKOCZENIE

Wartykule zostao opisane zastosowanie metodologii bada typu foresight wcelu przeprowadzenia zintegrowanej analizy przyszo rynku wbrany zabezpiecze antykradzieowych. Dokonano analizy obecnej sytuacji rmy oraz jej otoczenia oraz opracowano trzy scenariusze rozwoju rmy: optymistyczny, pesymistyczny oraz najbardziej prawdopodobny (wzalenoci od zmian wmakrorodowisku). Na podstawie tych bada mona wysnu kilka wnioskw. Do najbardziej burzliwych naley zaliczy sfer ekonomiczn, moe si wniej pojawi najwicej zagroe. Najbardziej ustabilizowana jest sfera regulacyjno-prawna. Najbardziej sprzyjajca dla funkcjonowania rmy wotoczeniu jest sfera technologiczna, wscenariuszu optymistycznym inajbardziej prawdopodobnym najwicej jest wniej szans. Badania powinny by kontynuowane wkierunku zwikszenia zastosowania metod foresightowych oraz prognoz na kolejny okres co najmniej 10 lat.

Firmy brany zabezpiecze LITERATURA


Amanatidou E., Guy K. (2008), Interpreting foresight process impacts: steps towards the development of aframework conceptualising the dynamics of foresight systems, Technological Forecasting and Social Change, Vol. 75, s. 539-557. Ba istella C., Toni A.F. De (2011), Amethodology of technological foresight: aproposal and eld study, Technological Forecasting and Social Change, Vol. 78, s.1029-1048. Borodako K. (2009), Foresight wzarzdzaniu strategicznym, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa. Burt G. (2007), Why are we surprised at surprises? Integrating disruption theory and system analysis with the scenario methodology to help identify disruptions and discontinuities, Technological Forecasting and Social Change, Vol. 74, s. 731-749. Burt G., Heijden K. van der (2008), Towards aframework to understand purpose in futures studies: The role of Vickers appreciative system, Technological Forecasting and Social Change, Vol. 75, s. 1109-1127. Chermack T.J., Merwe L. van der, Lynham S.A. (2007), Exploring the relationship between scenario planning and perceptions of strategic conversation quality, Technological Forecasting and Social Change, Vol. 74, s. 379-390. Coyle G. (2004), Practical Strategy, Prentice Hall-Pearson Education, Harlow. Duchot C., Lubie G. J. (2000), Atypology for scenarios, Futures 1980, No.1, cyt. za: M. Cielak (red.), Prognozowanie gospodarcze. Metody izastosowania, Wydawnictwo Naukowe pwn, Warszawa. Duin P. van der, Hartigh E.D. (2009), Keeping the balance. Exploring the link of futures research with innovation and strategy processes, Technology Analysis & Strategic Management, Vol. 21, s. 333-351. Gierszewska G., Romanowska M. (2003), Analiza strategiczna przedsibiorstwa, pwe, Warszawa. Godet M., Roubelat F. (1996), Creating the future: the use and misuse of scenarios, Long Range Planning, Vol. 29, s. 164-171. Gordon T.J., Glenn J.C., Jakil A. (2005), Frontiers of futures research: whats next? Technological Forecasting and Social Change, Vol. 72, s. 1064-1069. Gruber M., Venter C. (2006), Die Kunst, die Zukunft zu ernden Theoretische Erkenntnisse und empirische Befunde zum Einsatz des Corporate Foresight in deutschen Grounternehmen, Zeitschri fr betriebswirtscha liche Forschung , 58, s. 958984. Grzelczak A., Werner K., Wyrwicka M. K. (2011), Identykacja czynnikw determinujcych innowacyjno Wielkopolski: syntetyczne scenariusze zmian czynnikw aktywnych ikrytycznych, [w:] Wyrwicka M. K. (red.), Budowa scenariuszy

29

30

Tomasz A. Pawowski
transformacji wiedzy wspierajcych innowacyjn Wielkopolsk, tom ii, Wydawnictwo Politechniki Poznaskiej, Pozna, s. 115-150. Grundy T., Brown L. (2004), Be your own strategy consultant, omson, London. Herzer, G., (2003), Magnetic materials for electronic article surveillance, Journal of Magnetism and Magnetic Materials, No. 254-255, s. 598-602. Lesca H., Caron M.-L. (1995), Veille stratgique: crer une intelligence collective au sein de lentreprise, Rev. Fr. Gestion, 105, s. 58-68. Lisiski M. (2004), Metody planowania strategicznego, pwe, Warszawa. Liss K. (2000), Scenario planning reconsidered, Harvard Management Update, September. Major E., Asch D., Cordey-Hayes M. (2001), Foresight as acore competence, Futures, No. 33, s. 91-107. Mendonca S., Cunha M.P.E., Ru F., Kaivo-oja J. (2009), Venturing into the wilderness preparing for wild cards in the civil aircraft and asset-management industries, Long Range Planning, Vol. 42, s. 23-41. Mendonca S., Sapio B. (2009), Managing foresight in changing organisational settings: introducing new perspectives and practices, Technology Analysis & Strategic Management, Vol. 21, s. 285-289. Mesjasz Cz. (2008), Przewidywanie we wspczesnym zarzdzaniu strategicznym, Organizacja iKierowanie, nr 3. Mroczek B., Werner K., Wyrwicka M. K. (2011), Knowledge management: forms and methods of in-service training in companies of the region of Wielkopolska, [w:] K. Grzybowska, M. K. Wyrwicka (eds.), Knowledge Management and Organizational Culture of Global Organization, Publ. House of Poznan University of Technology, Pozna, s. 77-90. Nu P.C. (2007), Intelligence gathering for decision making, Omega, No. 35, 604622. Ofek E., Wathieu L. (2010), Are you ignoring trends that could shake up your business? Harvard Business Review, No. 88, s. 124-131. Pa on K.M., (2005) The role of scanning in open intelligence systems, Technological Forecasting and Social Change, Vol. 72, s. 1082-1093. Ratclie J.S. (2006), Challenges for corporate foresight: towards strategic prospective through scenario thinking, Foresight 8, s. 39-54. Rohrbeck R. (2010), Corporate Foresight: Towards aMaturity Model for the Future Orientation of aFirm, Physica-Verlag, Springer, Heidelberg. Rohrbeck R. (2010), Harnessing anetwork of experts for competitive advantage technology scouting in the ICT industry, R & D Management, No. 40, s. 169-180. Rohrbeck R., Gemnden H.G. (2011), Corporate foresight: its three roles in enhancing the innovation capacity of arm, Technol0gical Forecasting and Social Change, Vol. 78, s. 231-243.

Firmy brany zabezpiecze


Rohrbeck R. (2012), Exploring value creation from corporate-foresight activities (pre-print), Futures, Available at ssrn, h p://ssrn.com/abstract=1843278/ Ru F. (2006), Corporate foresight: integrating the future business environment into innovation and strategy, International Journal of Technology Management, 34, s. 278-295. om N. (2010), Measuring the value contribution of corporate foresight, 3rd ispim Innovation Symposium, Quebec City, Canada. Vecchiato R., Roveda C. (2010), Strategic foresight in corporate organizations: handling the eect and response uncertainty of technology and social drivers of change, Technological Forecasting and Social Change, Vol. 77, s. 1527-1539.

31