Metafora – Wikipedia, wolna encyklopedia

http://pl.wikipedia.org/wiki/Metafora

Metafora
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Metafora (gr. µεταφορά), inaczej przenośnia – językowy środek stylistyczny, w którym obce znaczeniowo wyrazy są ze sobą składniowo zestawione, tworząc związek frazeologiczny o innym znaczeniu niż dosłowny sens wyrazów np. "od ust sobie odejmę", lub "podzielę się z wami wiadomością". "Metafory i analogie, poprzez zestawienie razem różnych kontekstów, prowadzą do powstawania nowych sposobów patrzenia. Prawie wszystko to, co wiemy, łącznie z poważną nauką, opiera się na metaforze. I dlatego nasza wiedza nie jest absolutna" – profesor Joseph Weizenbaum[1]. Ponieważ metafory pojawiają się w różnych rodzajach wypowiedzi, dzieli się je na metafory poetyckie i metafory potoczne, zwane też językowymi. Różni je stopień konwencjonalności – metafory potoczne są wielokrotnie powtarzanymi zestawieniami słownymi, których znaczenie jest powszechnie rozumiane przez użytkowników języka. Natomiast metafory poetyckie powstają na skutek indywidualnych zabiegów twórczych, mają za cel zaskakiwać albo zachwycać odbiorcę. Jednakże granice między metaforami językowymi a poetyckimi są płynne: wszakże te pierwsze pojawiają się również w indywidualnych powiedzeniach, dowcipach. Z kolei metafory występujące w poezji mogą mieć charakter skonwencjonalizowany, banalny i być tym samym pozbawione pierwiastka twórczego. Używane powszechnie w mowie potocznej metafory poetyckie z czasem zasilają zasób związków frazeologicznych danego języka. Pojęciem dopełniającym jest metonimia. Dualizm metafora-metonimia po raz pierwszy został zaproponowany przez neuropsychologa Romana Jakobsona w 1957 roku, a w tak ogólnym znaczeniu spopularyzowany przez antropologa Claude'a Lévi-Straussa. Zdaniem socjologa Garetha Morgana postrzeganie świata społecznego odbywa się właśnie przede wszystkim przy użyciu metafor, a także sensemakingu.

Spis treści
1 Metafora w ujęciu kognitywnym 1.1 Domeny pojęciowe 1.2 Funkcja metafor 1.3 Zastosowanie teorii 2 Zobacz też 3 Przypisy 4 Bibliografia

Metafora w ujęciu kognitywnym
W roku 1980 George Lakoff wraz z Markiem Johnsonem opublikowali pierwsze wydanie swojej książki Metafory w naszym życiu, w którym ustanawiają metaforę w centrum międzyludzkiej komunikacji, odrzucając tym samym generatywistyczne teorie Noama Chomskiego oraz językoznawczy strukturalizm, które marginalizowały wyrażenia metaforyczne.

Domeny pojęciowe

1z3

2011-04-11 15:14

Do obszaru myślenia abstrakcyjnego należą przy tym nie tylko teoretyczne konstrukty naukowe oraz metafizyczne idee. jaką w tym przypadku jest PIENIĄDZ. traktowana jako zjawisko pojęciowe. Odłóż trochę czasu na grę w pingponga[6]. Oto przykład metafory pojęciowej CZAS TO PIENIĄDZ: CZAS TO PIENIĄDZ Tracisz mój czas. która nie wyklucza wyjątków. Musisz oszczędzać czas. Jedna z uczennic Lakoffa. pozwalając nam tworzyć pojęcia tak abstrakcyjne i złożone jak argumentowanie"[2]. wolna encyklopedia http://pl. w których kierunkowość ta jest wyraźnie mniej zarysowana bądź nieobecna (n. Inny. zaś druga jako domena źródłowa (Y) metaforycznego rzutowania. a więc jakich językowych realizacji doczeka się sama metafora. Eve Sweetser pisze o tym tak: "Rzutowania są jednokierunkowe: doświadczenie fizyczne jest źródłem słownictwa dla opisu naszych stanów psychologicznych. co czyni domenę pojęciową dostępną poznawczo. 2z3 2011-04-11 15:14 . poprzez odwołanie się do innego obszaru doświadczenia. To urządzenie zaoszczędzi ci wiele godzin. co oznacza. że – na przykładzie metafory pojęciowej CZAS TO PIENIADZ – oferuje bogate i różnorodne możliwości konceptualizacji abstrakcyjnej domeny docelowej. ogłoszona w 1980 roku. W ten sposób X rozumiana jest jako Y. Jedną z cech teorii kognitywnej. a nie tylko w języku. ale również codzienne pojęcia. Ta tzw. użytkownik ma tym samym do wyboru konwencjonalne zwroty metaforyczne typu 'przebita opona kosztowała mnie godzinę'. które wyraża się przede wszystkim w sposobie myślenia i działania. ale też może tworzyć nieskończoną liczbę nowych metafor (z czego skwapliwie korzystają poeci).p. w odróżnieniu od innych teorii metafory. ale nie na odwrót[3]. funkcjonalny aspekt metafory kryje się w jej potencjale kreatywnym. Zastosowanie teorii Terminem wspólnym dla całego kognitywizmu jest metafora. takie jak MIŁOŚĆ lub wspomniany CZAS. Metodologia kognitywnej teorii metafory polega na "rekonstrukcji" metafor pojęciowych z dostępnego materiału językowego. że projekcja metaforyczna ma tylko jeden kierunek. że ludzki system pojęciowy jest w dużym stopniu systemem wzajemnie powiązanych analogii. Zainwestowałem w nią dużo czasu. Przy czym naczelna teza tej teorii głosi.org/wiki/Metafora W 1987 roku Lakoff wprowadza pojęcie "domen pojęciowych": metafory pojęciowe powstają jako skutek systematycznego powiązania dwóch różnych domen pojęciowych. jest nieodwracalna relacja elementów X i Y. traktowana jest przez swoich twórców jako pewna tendencja lub preferencja do pojmowania pojęć mniej konkretnych za pomocą pojęć bardziej konkretnych. uważa się zatem. Zaczyna brakować ci czasu. że abstrakcyjne domeny docelowe (X) są z reguły łączone z konkretniejszymi i poznawalnymi zmysłowo domenami źródłowymi (Y): "Metafory wyłaniają się z naszych jasno określonych i konkretnych doświadczeń. Ta przebita opona kosztowała mnie godzinę. "double-scope blends"[5]). Funkcja metafor Zgodnie z duchem kognitywizmu to metaforom przypadają funkcje ułatwiające poznanie(kognicję). gdzie obok typowych przypadków jednokierunkowego rzutowania (nazywanych "single-scope blends"[4]) omawia się wiele innych. została porzucona w ujęciu metafory kognitywnej w teorii amalgamacji pojęciowej (conceptual blending). "teza o jednokierunkowości". Właściwa projekcja metaforyczna zachodzi więc na płaszczyźnie pojęciowej pomiędzy dwiema domenami pojęciowymi i znajduje swój wyraz w języku w różnych konwencjonalnych zwrotach.Metafora – Wikipedia. Jest to reguła. co w konsekwencji prowadzi do wniosku. Od użytkownika języka zależy które z możliwości zostaną wykorzystane. z których jedna (X) funkcjonuje jako domena docelowa. Nie mam czasu do stracenia.wikipedia. Lakoff widzi sens metafory w rozumieniu i doświadczeniu jednej rzeczy w kategoriach innej.

P. P. Warszawa 1988. 3. Metafory w naszym życiu. Warszawa 1988 Źródło „http://pl. Ma to ogromne znaczenie dla analizy literackiej i dla teorii przekładu. z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.org/wiki/Metafora” Kategorie: Metafory • Programowanie neurolingwistyczne • Semantyka Tę stronę ostatnio zmodyfikowano 07:57. Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa. P. Johnson Mark. tłumaczenie T. Basic Books. że możemy mówić również o metaforycznym działaniu czy obrazie. Nowy Jork 2002.wikipedia. s. Giles i Turner. Krzeszowski. ↑ Joseph Weizenbaum. The Way We Think: Conceptual blending and the mind's hidden complexities. wyd. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania. Krzeszowski.org/wiki/Metafora Korzystając z osiągnięć psychologii. ↑ Lakoff George. językoznawstwo kognitywne stworzyło aparat teoretyczny pozwalający na analizę języka jako sposobu wyrażania treści pojęciowych. wyd. wolna encyklopedia http://pl. T. Krzeszowski. Metafory w abstrakcyjnych domenach dyskursu. Warszawa 1988. Mark Johnson. Forum. Warszawa 1988 George Lakoff. Krzeszowski. Basic Books. Moglibyśmy mieć raj. tłumaczenie T. Mark. na tych samych warunkach. Tłum. Mark. s. 2. Metafory w abstrakcyjnych domenach dyskursu.131-135 6. tłumaczenie T. ↑ Fauconnier. 29. i stosować metody językoznawstwa kognitywnego do badania warstwy językowej dzieła literackiego lub filmowego. Zobacz też Metafora akwatyczna Alegoria Figura retoryczna Metonimia Symbol Lingwistyka kognitywna Przypisy 1. 132 ↑ Jäkel Olaf. Johnson Mark Metafory w naszym życiu. ↑ Cyt za: Lakoff George. s. 28 stycznia 2008. s. tłumaczenie T. Krzeszowski. Nowy Jork 2002. s. P. Warszawa 1988.wikipedia. 4.Metafora – Wikipedia. 30 Bibliografia Jäkel Olaf. Szerokie rozumienie metafory sprawia. chociaż proponowane przez kognitywistów pojmowanie języka i komunikacji nie zaowocowało jeszcze na większą skalę w nauce o literaturze. Metafory w naszym życiu. Giles i Turner. 3z3 2011-04-11 15:14 . 31 mar 2011. pozwoliło spojrzeć z nieco innej perspektywy na trudne obszary językoznawstwa – język wartości czy też metaforę poetycką i potoczną.126-131 5. ↑ Fauconnier. P. The Way We Think: Conceptual blending and the mind's hidden complexities.