Metafora – Wikipedia, wolna encyklopedia

http://pl.wikipedia.org/wiki/Metafora

Metafora
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Metafora (gr. µεταφορά), inaczej przenośnia – językowy środek stylistyczny, w którym obce znaczeniowo wyrazy są ze sobą składniowo zestawione, tworząc związek frazeologiczny o innym znaczeniu niż dosłowny sens wyrazów np. "od ust sobie odejmę", lub "podzielę się z wami wiadomością". "Metafory i analogie, poprzez zestawienie razem różnych kontekstów, prowadzą do powstawania nowych sposobów patrzenia. Prawie wszystko to, co wiemy, łącznie z poważną nauką, opiera się na metaforze. I dlatego nasza wiedza nie jest absolutna" – profesor Joseph Weizenbaum[1]. Ponieważ metafory pojawiają się w różnych rodzajach wypowiedzi, dzieli się je na metafory poetyckie i metafory potoczne, zwane też językowymi. Różni je stopień konwencjonalności – metafory potoczne są wielokrotnie powtarzanymi zestawieniami słownymi, których znaczenie jest powszechnie rozumiane przez użytkowników języka. Natomiast metafory poetyckie powstają na skutek indywidualnych zabiegów twórczych, mają za cel zaskakiwać albo zachwycać odbiorcę. Jednakże granice między metaforami językowymi a poetyckimi są płynne: wszakże te pierwsze pojawiają się również w indywidualnych powiedzeniach, dowcipach. Z kolei metafory występujące w poezji mogą mieć charakter skonwencjonalizowany, banalny i być tym samym pozbawione pierwiastka twórczego. Używane powszechnie w mowie potocznej metafory poetyckie z czasem zasilają zasób związków frazeologicznych danego języka. Pojęciem dopełniającym jest metonimia. Dualizm metafora-metonimia po raz pierwszy został zaproponowany przez neuropsychologa Romana Jakobsona w 1957 roku, a w tak ogólnym znaczeniu spopularyzowany przez antropologa Claude'a Lévi-Straussa. Zdaniem socjologa Garetha Morgana postrzeganie świata społecznego odbywa się właśnie przede wszystkim przy użyciu metafor, a także sensemakingu.

Spis treści
1 Metafora w ujęciu kognitywnym 1.1 Domeny pojęciowe 1.2 Funkcja metafor 1.3 Zastosowanie teorii 2 Zobacz też 3 Przypisy 4 Bibliografia

Metafora w ujęciu kognitywnym
W roku 1980 George Lakoff wraz z Markiem Johnsonem opublikowali pierwsze wydanie swojej książki Metafory w naszym życiu, w którym ustanawiają metaforę w centrum międzyludzkiej komunikacji, odrzucając tym samym generatywistyczne teorie Noama Chomskiego oraz językoznawczy strukturalizm, które marginalizowały wyrażenia metaforyczne.

Domeny pojęciowe

1z3

2011-04-11 15:14

Odłóż trochę czasu na grę w pingponga[6].Metafora – Wikipedia. ale też może tworzyć nieskończoną liczbę nowych metafor (z czego skwapliwie korzystają poeci). Zainwestowałem w nią dużo czasu. Jedną z cech teorii kognitywnej. Nie mam czasu do stracenia. Ta przebita opona kosztowała mnie godzinę. Zastosowanie teorii Terminem wspólnym dla całego kognitywizmu jest metafora. jest nieodwracalna relacja elementów X i Y. Właściwa projekcja metaforyczna zachodzi więc na płaszczyźnie pojęciowej pomiędzy dwiema domenami pojęciowymi i znajduje swój wyraz w języku w różnych konwencjonalnych zwrotach. a nie tylko w języku. Zaczyna brakować ci czasu. takie jak MIŁOŚĆ lub wspomniany CZAS. ogłoszona w 1980 roku. które wyraża się przede wszystkim w sposobie myślenia i działania. Przy czym naczelna teza tej teorii głosi. z których jedna (X) funkcjonuje jako domena docelowa. co czyni domenę pojęciową dostępną poznawczo. Od użytkownika języka zależy które z możliwości zostaną wykorzystane. zaś druga jako domena źródłowa (Y) metaforycznego rzutowania. Musisz oszczędzać czas. uważa się zatem. gdzie obok typowych przypadków jednokierunkowego rzutowania (nazywanych "single-scope blends"[4]) omawia się wiele innych.wikipedia. poprzez odwołanie się do innego obszaru doświadczenia. że abstrakcyjne domeny docelowe (X) są z reguły łączone z konkretniejszymi i poznawalnymi zmysłowo domenami źródłowymi (Y): "Metafory wyłaniają się z naszych jasno określonych i konkretnych doświadczeń. w odróżnieniu od innych teorii metafory. Oto przykład metafory pojęciowej CZAS TO PIENIĄDZ: CZAS TO PIENIĄDZ Tracisz mój czas. Metodologia kognitywnej teorii metafory polega na "rekonstrukcji" metafor pojęciowych z dostępnego materiału językowego. traktowana jest przez swoich twórców jako pewna tendencja lub preferencja do pojmowania pojęć mniej konkretnych za pomocą pojęć bardziej konkretnych.p. 2z3 2011-04-11 15:14 . która nie wyklucza wyjątków. Jest to reguła. użytkownik ma tym samym do wyboru konwencjonalne zwroty metaforyczne typu 'przebita opona kosztowała mnie godzinę'. co w konsekwencji prowadzi do wniosku. co oznacza. została porzucona w ujęciu metafory kognitywnej w teorii amalgamacji pojęciowej (conceptual blending). To urządzenie zaoszczędzi ci wiele godzin. Do obszaru myślenia abstrakcyjnego należą przy tym nie tylko teoretyczne konstrukty naukowe oraz metafizyczne idee. jaką w tym przypadku jest PIENIĄDZ. Inny. wolna encyklopedia http://pl. a więc jakich językowych realizacji doczeka się sama metafora. traktowana jako zjawisko pojęciowe. że projekcja metaforyczna ma tylko jeden kierunek. ale również codzienne pojęcia. pozwalając nam tworzyć pojęcia tak abstrakcyjne i złożone jak argumentowanie"[2]. Ta tzw. Jedna z uczennic Lakoffa. ale nie na odwrót[3]. Funkcja metafor Zgodnie z duchem kognitywizmu to metaforom przypadają funkcje ułatwiające poznanie(kognicję). "teza o jednokierunkowości". "double-scope blends"[5]). że ludzki system pojęciowy jest w dużym stopniu systemem wzajemnie powiązanych analogii. funkcjonalny aspekt metafory kryje się w jej potencjale kreatywnym. że – na przykładzie metafory pojęciowej CZAS TO PIENIADZ – oferuje bogate i różnorodne możliwości konceptualizacji abstrakcyjnej domeny docelowej. Eve Sweetser pisze o tym tak: "Rzutowania są jednokierunkowe: doświadczenie fizyczne jest źródłem słownictwa dla opisu naszych stanów psychologicznych.org/wiki/Metafora W 1987 roku Lakoff wprowadza pojęcie "domen pojęciowych": metafory pojęciowe powstają jako skutek systematycznego powiązania dwóch różnych domen pojęciowych. W ten sposób X rozumiana jest jako Y. Lakoff widzi sens metafory w rozumieniu i doświadczeniu jednej rzeczy w kategoriach innej. w których kierunkowość ta jest wyraźnie mniej zarysowana bądź nieobecna (n.

że możemy mówić również o metaforycznym działaniu czy obrazie. tłumaczenie T. The Way We Think: Conceptual blending and the mind's hidden complexities. Krzeszowski. Warszawa 1988. Krzeszowski. Warszawa 1988 George Lakoff. 28 stycznia 2008. ↑ Fauconnier. Krzeszowski. wyd. Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa. Moglibyśmy mieć raj. wolna encyklopedia http://pl. Metafory w abstrakcyjnych domenach dyskursu. Szerokie rozumienie metafory sprawia. tłumaczenie T. s. Metafory w naszym życiu. The Way We Think: Conceptual blending and the mind's hidden complexities. Metafory w abstrakcyjnych domenach dyskursu. T. Giles i Turner. ↑ Cyt za: Lakoff George. s. chociaż proponowane przez kognitywistów pojmowanie języka i komunikacji nie zaowocowało jeszcze na większą skalę w nauce o literaturze. Basic Books. s. 30 Bibliografia Jäkel Olaf. 3z3 2011-04-11 15:14 . P. P. Tłum. wyd.wikipedia. Johnson Mark Metafory w naszym życiu. 29. Nowy Jork 2002. P. Krzeszowski. tłumaczenie T. Warszawa 1988. P. językoznawstwo kognitywne stworzyło aparat teoretyczny pozwalający na analizę języka jako sposobu wyrażania treści pojęciowych. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania.wikipedia.126-131 5. 132 ↑ Jäkel Olaf. 4. s. Mark. pozwoliło spojrzeć z nieco innej perspektywy na trudne obszary językoznawstwa – język wartości czy też metaforę poetycką i potoczną. 2. ↑ Lakoff George. Ma to ogromne znaczenie dla analizy literackiej i dla teorii przekładu. na tych samych warunkach. 31 mar 2011. z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Warszawa 1988. ↑ Fauconnier. Mark. 3. Metafory w naszym życiu. ↑ Joseph Weizenbaum. tłumaczenie T. Basic Books. Krzeszowski. Johnson Mark. Forum. Giles i Turner. Mark Johnson.Metafora – Wikipedia. s.131-135 6. Zobacz też Metafora akwatyczna Alegoria Figura retoryczna Metonimia Symbol Lingwistyka kognitywna Przypisy 1. P. Warszawa 1988 Źródło „http://pl.org/wiki/Metafora Korzystając z osiągnięć psychologii. i stosować metody językoznawstwa kognitywnego do badania warstwy językowej dzieła literackiego lub filmowego.org/wiki/Metafora” Kategorie: Metafory • Programowanie neurolingwistyczne • Semantyka Tę stronę ostatnio zmodyfikowano 07:57. Nowy Jork 2002.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful