Metafora – Wikipedia, wolna encyklopedia

http://pl.wikipedia.org/wiki/Metafora

Metafora
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii Metafora (gr. µεταφορά), inaczej przenośnia – językowy środek stylistyczny, w którym obce znaczeniowo wyrazy są ze sobą składniowo zestawione, tworząc związek frazeologiczny o innym znaczeniu niż dosłowny sens wyrazów np. "od ust sobie odejmę", lub "podzielę się z wami wiadomością". "Metafory i analogie, poprzez zestawienie razem różnych kontekstów, prowadzą do powstawania nowych sposobów patrzenia. Prawie wszystko to, co wiemy, łącznie z poważną nauką, opiera się na metaforze. I dlatego nasza wiedza nie jest absolutna" – profesor Joseph Weizenbaum[1]. Ponieważ metafory pojawiają się w różnych rodzajach wypowiedzi, dzieli się je na metafory poetyckie i metafory potoczne, zwane też językowymi. Różni je stopień konwencjonalności – metafory potoczne są wielokrotnie powtarzanymi zestawieniami słownymi, których znaczenie jest powszechnie rozumiane przez użytkowników języka. Natomiast metafory poetyckie powstają na skutek indywidualnych zabiegów twórczych, mają za cel zaskakiwać albo zachwycać odbiorcę. Jednakże granice między metaforami językowymi a poetyckimi są płynne: wszakże te pierwsze pojawiają się również w indywidualnych powiedzeniach, dowcipach. Z kolei metafory występujące w poezji mogą mieć charakter skonwencjonalizowany, banalny i być tym samym pozbawione pierwiastka twórczego. Używane powszechnie w mowie potocznej metafory poetyckie z czasem zasilają zasób związków frazeologicznych danego języka. Pojęciem dopełniającym jest metonimia. Dualizm metafora-metonimia po raz pierwszy został zaproponowany przez neuropsychologa Romana Jakobsona w 1957 roku, a w tak ogólnym znaczeniu spopularyzowany przez antropologa Claude'a Lévi-Straussa. Zdaniem socjologa Garetha Morgana postrzeganie świata społecznego odbywa się właśnie przede wszystkim przy użyciu metafor, a także sensemakingu.

Spis treści
1 Metafora w ujęciu kognitywnym 1.1 Domeny pojęciowe 1.2 Funkcja metafor 1.3 Zastosowanie teorii 2 Zobacz też 3 Przypisy 4 Bibliografia

Metafora w ujęciu kognitywnym
W roku 1980 George Lakoff wraz z Markiem Johnsonem opublikowali pierwsze wydanie swojej książki Metafory w naszym życiu, w którym ustanawiają metaforę w centrum międzyludzkiej komunikacji, odrzucając tym samym generatywistyczne teorie Noama Chomskiego oraz językoznawczy strukturalizm, które marginalizowały wyrażenia metaforyczne.

Domeny pojęciowe

1z3

2011-04-11 15:14

jest nieodwracalna relacja elementów X i Y. Zainwestowałem w nią dużo czasu. Przy czym naczelna teza tej teorii głosi. Ta przebita opona kosztowała mnie godzinę. Jedna z uczennic Lakoffa. wolna encyklopedia http://pl. jaką w tym przypadku jest PIENIĄDZ. "double-scope blends"[5]). została porzucona w ujęciu metafory kognitywnej w teorii amalgamacji pojęciowej (conceptual blending). Oto przykład metafory pojęciowej CZAS TO PIENIĄDZ: CZAS TO PIENIĄDZ Tracisz mój czas. zaś druga jako domena źródłowa (Y) metaforycznego rzutowania. Właściwa projekcja metaforyczna zachodzi więc na płaszczyźnie pojęciowej pomiędzy dwiema domenami pojęciowymi i znajduje swój wyraz w języku w różnych konwencjonalnych zwrotach. poprzez odwołanie się do innego obszaru doświadczenia. Funkcja metafor Zgodnie z duchem kognitywizmu to metaforom przypadają funkcje ułatwiające poznanie(kognicję). że – na przykładzie metafory pojęciowej CZAS TO PIENIADZ – oferuje bogate i różnorodne możliwości konceptualizacji abstrakcyjnej domeny docelowej. Zastosowanie teorii Terminem wspólnym dla całego kognitywizmu jest metafora. użytkownik ma tym samym do wyboru konwencjonalne zwroty metaforyczne typu 'przebita opona kosztowała mnie godzinę'. traktowana jako zjawisko pojęciowe. Musisz oszczędzać czas. Nie mam czasu do stracenia.Metafora – Wikipedia. co oznacza. a więc jakich językowych realizacji doczeka się sama metafora. Od użytkownika języka zależy które z możliwości zostaną wykorzystane. w których kierunkowość ta jest wyraźnie mniej zarysowana bądź nieobecna (n.org/wiki/Metafora W 1987 roku Lakoff wprowadza pojęcie "domen pojęciowych": metafory pojęciowe powstają jako skutek systematycznego powiązania dwóch różnych domen pojęciowych. Odłóż trochę czasu na grę w pingponga[6]. ale też może tworzyć nieskończoną liczbę nowych metafor (z czego skwapliwie korzystają poeci). To urządzenie zaoszczędzi ci wiele godzin. co czyni domenę pojęciową dostępną poznawczo. Jedną z cech teorii kognitywnej.p. że abstrakcyjne domeny docelowe (X) są z reguły łączone z konkretniejszymi i poznawalnymi zmysłowo domenami źródłowymi (Y): "Metafory wyłaniają się z naszych jasno określonych i konkretnych doświadczeń. pozwalając nam tworzyć pojęcia tak abstrakcyjne i złożone jak argumentowanie"[2]. Ta tzw. ale również codzienne pojęcia. Inny. które wyraża się przede wszystkim w sposobie myślenia i działania. traktowana jest przez swoich twórców jako pewna tendencja lub preferencja do pojmowania pojęć mniej konkretnych za pomocą pojęć bardziej konkretnych. uważa się zatem. w odróżnieniu od innych teorii metafory. Eve Sweetser pisze o tym tak: "Rzutowania są jednokierunkowe: doświadczenie fizyczne jest źródłem słownictwa dla opisu naszych stanów psychologicznych. gdzie obok typowych przypadków jednokierunkowego rzutowania (nazywanych "single-scope blends"[4]) omawia się wiele innych. że ludzki system pojęciowy jest w dużym stopniu systemem wzajemnie powiązanych analogii. ogłoszona w 1980 roku. W ten sposób X rozumiana jest jako Y. że projekcja metaforyczna ma tylko jeden kierunek. "teza o jednokierunkowości". 2z3 2011-04-11 15:14 . z których jedna (X) funkcjonuje jako domena docelowa. a nie tylko w języku. Do obszaru myślenia abstrakcyjnego należą przy tym nie tylko teoretyczne konstrukty naukowe oraz metafizyczne idee. Lakoff widzi sens metafory w rozumieniu i doświadczeniu jednej rzeczy w kategoriach innej. ale nie na odwrót[3]. takie jak MIŁOŚĆ lub wspomniany CZAS. funkcjonalny aspekt metafory kryje się w jej potencjale kreatywnym. Jest to reguła. co w konsekwencji prowadzi do wniosku. Zaczyna brakować ci czasu. która nie wyklucza wyjątków.wikipedia. Metodologia kognitywnej teorii metafory polega na "rekonstrukcji" metafor pojęciowych z dostępnego materiału językowego.

wikipedia. 29. P. 31 mar 2011. tłumaczenie T. wyd. Warszawa 1988 George Lakoff. s. chociaż proponowane przez kognitywistów pojmowanie języka i komunikacji nie zaowocowało jeszcze na większą skalę w nauce o literaturze.Metafora – Wikipedia. pozwoliło spojrzeć z nieco innej perspektywy na trudne obszary językoznawstwa – język wartości czy też metaforę poetycką i potoczną. Metafory w naszym życiu. Zobacz też Metafora akwatyczna Alegoria Figura retoryczna Metonimia Symbol Lingwistyka kognitywna Przypisy 1. wolna encyklopedia http://pl. P. tłumaczenie T. Johnson Mark Metafory w naszym życiu. Krzeszowski. s. językoznawstwo kognitywne stworzyło aparat teoretyczny pozwalający na analizę języka jako sposobu wyrażania treści pojęciowych. Szerokie rozumienie metafory sprawia.org/wiki/Metafora Korzystając z osiągnięć psychologii.131-135 6. 2. Mark. Tłum. Forum. ↑ Cyt za: Lakoff George. Warszawa 1988. s. Warszawa 1988. P. ↑ Joseph Weizenbaum. tłumaczenie T. Warszawa 1988.org/wiki/Metafora” Kategorie: Metafory • Programowanie neurolingwistyczne • Semantyka Tę stronę ostatnio zmodyfikowano 07:57. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania. ↑ Fauconnier. ↑ Fauconnier. Metafory w naszym życiu. P. s. 3. 3z3 2011-04-11 15:14 . Johnson Mark. Basic Books. wyd. 30 Bibliografia Jäkel Olaf. Krzeszowski.126-131 5. Krzeszowski. i stosować metody językoznawstwa kognitywnego do badania warstwy językowej dzieła literackiego lub filmowego. Mark. s. Metafory w abstrakcyjnych domenach dyskursu. 132 ↑ Jäkel Olaf. The Way We Think: Conceptual blending and the mind's hidden complexities. Ma to ogromne znaczenie dla analizy literackiej i dla teorii przekładu. tłumaczenie T. Moglibyśmy mieć raj. The Way We Think: Conceptual blending and the mind's hidden complexities. ↑ Lakoff George. T. z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Mark Johnson. Nowy Jork 2002. że możemy mówić również o metaforycznym działaniu czy obrazie. Giles i Turner. Nowy Jork 2002. Krzeszowski. Warszawa 1988 Źródło „http://pl. na tych samych warunkach. Giles i Turner. Krzeszowski. P. Basic Books. 28 stycznia 2008.wikipedia. Tekst udostępniany na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa. 4. Metafory w abstrakcyjnych domenach dyskursu.