You are on page 1of 11

TERAPIA ERICKSONOWSKA WYKŁAD 1 WYKŁAD 2 Temat: Miejsce terapii erickonowskiej na mapie psychoterapii Podejście ericksonowskie – zorientowane na zasobach.

Erickson odszedł od teoretycznych założeo, bo wg niego podejścia terapeutyczne nie respektują zasobów klienta. 4 główne paradygmaty w psychoterapii: 1. 2. 3. 4. Psychoanalityczny – przełom XIX/XX w Podejście humanistyczno- egzystencjalne Podejście behawioralno- poznawcze Podejście systemowe 26.02.2013 5.03.2013

Najdalsze podejściu ericksonowskiemu jest podejście psychoanalityczne, najbliższe systemowe. W podejściu ericksonowskim nie mówimy pacjent, tylko klient. Szlaki w psychoterapii – na jakie prowadzą szczyty? 1. Podejście psychoanalityczne: Cel – zmiana właściwości wewnątrz psychicznych jednostki (właściwe przeżywanie siebie i swoich relacji z innymi). 2. Podejście humanistyczno-egzystencjalne: cel – osiągnięcie samoakceptacji, jak największa samoświadomośd. Analiza co wyodrębnia się jako figura z tła 3. Podejście poznawczo - behawioralne: cel zmiana błędnych przekonao, zmiana nieadekwatnych zachowao. Co się dzieje: poszukiwanie schematów poznawczych, zastępowanie ich innymi 4. Podejście systemowe: cel – usunięcie czynników tkwiących w systemie, które odpowiadają za powstawanie i utrzymywanie się problemów jednostki. Analiza elementów systemu, dynamiki systemu 5. Pod ericksonowskie: cel –konkretny i zindywidualizowany. Podejście ateoretyczne (rewolucja w myśleniu o psychoterapii). Terapia skrępowana założeniami teoretycznymi nie respektuje jednostki i jej wewnętrznych zasobów („spotkaj pacjenta w jego świecie”) Spotkaj pacjenta w jego świecie      Pacjent chce się poczud lepiej, chce zmiany. Oczekiwania w tym zakresie mogą byd bardzo zindywidualizowane (nowy brzeg) Na pewno próbował poradzid sobie ze swoim problemem, tylko bezskutecznie. Na pewno miał też takie momenty (wyjątki), kiedy czuł się nieco lepiej (stary brzeg) Wszystko, czego potrzebuje do zmiany ma już w sobie, tylko trzeba mu pomóc to odkryd (most) Pacjent komunikuje z poziomu wiadomego i nieświadomego. Interwencja powinna byd komplementarna i spożytkowad wszystko, co wnosi pacjent (most) Nie wszystko w pacjencie jest chore i dysfunkcjonalne. Posiada obszary dobrego funkcjonowania, tylko trzeba je docenid i rozszerzyd (most)

1

kiedy problem znika. okoliczności. uważnośd na własny proces skojarzeniowy SPOŻYTKOWANIE CEL Ericksonowski model procesu psychoterapii  Diagnoza ericksonowska kryt. anegdoty. co wnosi pacjent. zadania terapeutyczne. co sę wiąże z pacjentem lub środowiskiem. w którym pacjent przebywa. metafory.TERAPIA ERICKSONOWSKA   Terapia to ruch. Tam są rozwiązania i inspiracja do pracy ZASOBY.03.te sytuacje. przypowieści. jest gotowością terapeuty do strategicznego reagowania na wszystko.2013 2 . Terapeuta może przyjmowad w procesie terapeutycznym rolę aktywną i dyrektywną 4. Pacjent często jest po prostu „zastygły” w swoim schemacie myślenia i funkcjonowania (most) Jeśli nie można zrobid wszystkiego. co jest możliwe byd może robiąc w ten sposób miejsce dla czegoś jeszcze (most) 6 zasad ericksonii 1. Spożytkowanie wszystkiego. W większości przypadków pacjent dysponuje odpowiednimi zasobami. Diagnostyczne. atuty godne spożytkowania WYKŁAD 3 12. kontekst. momenty. faza rozwoju życiowego SPOŻYTKOWANIE – najważniejsza zasada podejścia ercksonowskiego. kiedy objawu nie ma. warto zrobid to. Trwałe zmiany mogą następowad w wyniku doświadczeo zebranych poza gabinetem psychoterapeuty w czasie poza sesjami 5. sytuacja. doświadczenie transowe (hipnoza). zachowania i funkcjonowania Rozmowa o problemie Formułowanie celu Kontrakt terapeutyczny Poszukiwanie wyjątków jako źródła zasobów Diagnoza ericksonowska* Nawiązanie relacji terapeutycznej CZAS Stosowanie technik pomocnych w osiąganiu celu terapeutycznego. WYJĄTKI. Nieświadomośd jest ważnym narzędziem w kierowaniu procesem terapeutycznym 2. siłą i doświadczeniem aby rozwiązad swój problem 6. Problemy z jakimi zgłaszają się pacjenci należy postrzegad nie jako patologię ale jako wynik prób zaadaptowania się do zmieniających się wymogów życia 3.możliwości pacjenta mocne strony. Skuteczna terapia opiera się na spożytkowaniu wszystkich aspektów problemu pacjenta. zjawiska transowe. interwencje paradoksalne. jego życia .

Terapeuta również ulega zjawiskom transowym Cykl życia rodziny. halucynacje negatywne = nie dostrzegad tego..03. Geory) Kontinuum zjawisk transowych Regresja wieku ………………………………………………………………………………………………… progresja w czasie Amnezja …………………………………………………………………………………………………………. Okres zalotów Małżeostwo Przyjście na świat dzieci Małżeostwo w wieku średnim Rozstanie się z dziedmi Emerytura. Metafora walizki – pakowanie wspólnych walizek na życie Problem i cel w terapii krótkoterminowej Formułowanie celu: Problem – stan. co jest obiektywnie. poniekąd gotowy a zmianę. wyostrzenie pamięci Anestezja (znieczulenie)………………………analgezja…………………………………… nadwrażliwośd (hipestezja) Katalepsja ……………………………………………………………………………………………………… elastycznośd Dysocjacja (oddzielenie) …………………………………………………………………………………. z którym pacjent przychodzi 3 . pozytywne= widzied coś czego nie ma. energia. uwaga) Opis na kontinuum. faza życia. 5. wiek podeszły 19. 3. poniekąd nie.TERAPIA ERICKSONOWSKA WYKŁAD 4 Kryteria diagnostyczne Zeiga (wartośd. Halucynacje nie są tu rozumiane jako objawy wytwórcze. asocjacja (połączenie) Halucynacje pozytywne ………………………………………………………………………………… halucynacje negatywne Rozszerzenie czasu ………………………………………………………………………………………… zawężenie czasu Zaletą systemu kontinuum jest możliwośd szybkiego spożytkowania diagnozy do wytyczenia kierunku pracy terapeutycznej. terapeuta ericksonowski powinien umied się po nich elastycznie poruszadpróbowad doświadczad siebie chod w odniesieniu do siebie będzie też miał stale schematy Zjawiska transowe ((Brent B. 4. 2. faza życia (Haley) 1. 6.2013 Często pacjenci zgłaszają się do psychoterapii w momencie przełomu.

Pozytywny i konkretny (sformułowanie w kategoriach pozytywnych jak posiadanie. później „uznad” jego problem Zrozumienie problemu jest priorytetem. nie przestraszyd Cel:    Celem budowania celu jest powrót do stanu. nie konfrontowad. a powinien wyjśd z celem Pacjent na ogół ma świadomośd cierpienia i we czego nie chce Zadaniem terapeuty jest pomóc stworzyd obraz stanu rzeczy jakiego pacjent chce. Możliwy do zaobserwowania 4. nie za duży) Starad się skłonid pacjenta do formułowania celów w kategoriach bezpośrednio sprawdzalnych. Nadaje kierunek pracy terapeutycznej Problem:      Najpierw musi zrozumied pacjenta. nie jak brak czegoś) 2. klient musi dokonad wyobrażenia celu. w którym pacjent był przed wystąpieniem objawów Cel powinien byd pozytywnie sformułowany Pozytywne sformułowanie celu daje nam wizję. przez pacjenta pożądany Na pierwszą sesję pacjent przychodzi z problemem. Praca nad formułowaniem celu: 1. Związany z systemem wartości pacjenta 5. Możliwy do osiągnięcia (nie za mały. na tym buduje się cel W problemie odczytad cel Niekoniecznie trzeba nazywad potrzeby często pacjenci stosują etykiety. Pytania pomocne w rozmowie o problemie:     Kiedy pojawia się problem? Gdzie pojawia się problem? Jaki jest przebieg problemu? Jakie są wyjątki od reguły związane z pojawieniem się problemu? 4 . Rozbudza motywację 2. co znaczy. że pacjent jest poza właściwym odzwierciedleniem problemu Na początku trzeba uchwycid naturalne cierpienie pacjenta – nie oceniad. jak to wszystko powinno wyglądad (dlaczego nie chcesz pid/ dlaczego chcesz nie pid) Cechy dobrze sformułowanego celu: 1. Możliwy do zrealizowania 3.TERAPIA ERICKSONOWSKA Cel – stan.

kontrakt terapeutyczny. stanowi ważny punkt odniesienia ELEMENTY KONTRAKTU:               Cel terapii / cel pojedynczej sesji Ilośd spotkao Czas terapii Częstotliwośd spotkao (raz w tygodniu.03. abyś poznał się lepiej? Po czym poznasz. że nie potrzebuję już terapii? Po czym poznasz. że będziesz się lepiej czuł? 26. formułowanie celu.TERAPIA ERICKSONOWSKA     W czym konkretnym problem przeszkadza? Jak do tej pory próbowano rozwiązad problem? Czy są takie chwile. poszukiwanie wyjątków jako źródła zasobów. superwizja. nawiązanie relacji terapeutycznej KONTRAKT:      Kontrakt – umowa terapeutyczna Kontrakt jest zawierany na terapię lub aktualną sesję Można go zmieniad i uzupełniad w trakcie trwania terapii – renegocjacja kontraktu (dobrze jeśli taką ewentualnośd zmiany od razu zapowie się na początku terapii) Najczęściej jest to umowa ustna Chroni pacjenta i terapeutę.04.2013 Rozmowa o problemie. PRECYZYJNA DIAGNOZA. udostępnianie danych Należnośd za opuszczone sesje Spóźnienia Przerwy w terapii Na czym ma polegad aktywnośd pacjenta a na czym terapeuty Specyficzne ustalenia 5 .2013 WYKŁAD 5 WYKŁAD 6 KONTRAKT TERAPEUTYCZNY 9. czasem rzadziej) Długośd sesji (45-50 min) Miejsce sesji Termin sesji (dośd elastyczny) Wysokośd honorarium Tajemnica zawodowa. że poradziłeś sobie z problemem? Co musiałoby się stad. gdy problem znika? Jakie aktywności problem uniemożliwia? Pytania pomocne w formułowaniu celu:     skąd będziesz wiedział.

a także takie ustalenia jak terminy spotkao i odpłatnośd za nie. Etap 1 – uznanie przez pacjenta własnej chęci uczestnictwa w terapii Etap 2 – jaki jest rzeczywisty. tym bardziej szczegółowe ustalenia (nawet w formie pisemnej) Odstępowanie przez pacjenta od zasad kontraktu jest diagnostyczne. 4. czy przestrzeganie regulaminu placówki Im bardziej zaburzony pacjent. 5. decyzja o rozwodzie. 3.TERAPIA ERICKSONOWSKA   Informacja o możliwości zmian w kontrakcie Inne Szeroko rozumiany kontrakt może obejmowad także inne ustalenia: a) Zobowiązanie pacjenta do powstrzymania się od przyjmowania substancji psychoaktywnych w trakcie terapii b) Niepodejmowanie ważnych decyzji życiowych na czas terapii (np. wpływa na relację terapeutyczną i proces terapii (-> superwizja) Odstępowanie przez terapeutę od zasad kontraktu może wskazywad na obecnośd przeciwprzeniesienia . co zaburza terapię (-> superwizja) ZAWARCIE KONTRAKTU wg Johna Enrighta: 1. separacji. w której obce znaczeniowo wyrazy… Podgrupy metafor:         Analogie Przypowieści Bajki Anegdoty Mity Obrazy Dźwięki Inne Zalety metafor: 6 . adopcji itp. doświadczony przez klienta problem lub cel? Etap 3 – czy pożądany stan jest możliwy do osiągnięcia? Etap 4 – czy ten terapeuta i ta sytuacja są całkowicie odpowiednie? Etap 5 – czy istnieją jakieś konkurencyjne motywy dla terapii? REALIZACJA CELU TERAPEUTYCZNEGO – WYBRANE TECHNIKI Czym jest metafora? Metafora.) jeśli w kontekście danej kwestii prowadzona jest terapia c) Zakaz stosowania przemocy i podejmowania współżycia seksualnego w grupie terapeutycznej d) Zachowanie tylko dla siebie informacji ujawnianych przez innych członków grupy. przenośnia to podstawowa figura stylistyczna. 2.

manipulowanie Cele realizowane przy pomocy metafor:    Stawianie lub ilustracja tez Podsuwanie rozwiązao Pomoc w poznaniu siebie Klasyfikacje metafor:       Dłuższe opowieści. Metafory są kanałem dla Użytecznośd metafory w procesie psychoterapii:    Aspekt historyczny – metafora była istotnym elementem ludzkiej komunikacji (przypowieści Jezusa. angażuje słuchacza niż bezpośrednie wyrażenie jakiejś myśli (bogactwo przekazu) 2. Dobrze skonstruowana i opowiedziana historia bardziej pochłania. Właściwe znaczenia metafor wyrażane są pośrednio (bezpieczny przekaz) 3.TERAPIA ERICKSONOWSKA 1. Anegdoty i krótkie opowiadania Analogie. jak chce i korzystad dla własnych celów na poziomie nieświadomym z rozmaitych znaczeo zawartych w metaforze (indeterminizm) 4. czego nie można z rożnych względów przekazad i przyjąd na poziomie świadomym 5.2013 WYKŁAD 7 „Luzik i zapięty guzik” – terapia pary małżeoskiej w ujęciu ericksonowskim Uwaga: warto zapisad pierwsze zdanie które wypowiada każda ze stron „otworzy oczy” – zjawisko transowe – halucynacje negatywne 7 . Każdy może posłużyd się metaforą tak. problemów i zjawisk Aspekt neurologiczny – metafora jest językiem prawej półkuli mózgowej -> Watzlawik „Jeśli psychoterapia ma prowadzid do zmiany musi odnosid się do prawej półkuli mózgowej…” Półkula prawa:     Intuicja Syntetyzuje Wyobrażenia Rysowanie. porównania Metafory relacji Zadania o charakterze metaforycznym Przedmioty 16.04. mitologia grecka i rzymska) Aspekt poznawczy – funkcje ułatwiające głębsze i bogatsze poznanie i zrozumienie sytuacji. Metafora pomaga na poziomie nieświadomym przekazywad i przyjmowad to.

2013 WYKŁAD 8 PSYCHOTERAPIA PACJENTKI Z JĄKANIEN PSYCHOGENNYM.04. cel terapii Interwencja terapeutyczna z zastosowaniem transu 8 . kontekst zgłoszenia. PRACA Z TRAUMĄ W UJĘCIU ERICKSONOWSKIM Dane biograficzne.TERAPIA ERICKSONOWSKA Diagnoza ericksonowska:    Identyfikacja wiodących zjawisk transowych Diagnoza wg kryteriów Zeiga Analiza genogramów (to nie jest metoda ericksonowska) Zjawiska transowe – szczegółowo:    Regresja czasowa –progresja czasowa (ciągłe trwanie w sposobach funkcjonowania sprzed etapu bycia w związku) Katalepsja –elastycznośd (sztywnośd osobistych sposobów funkcjonowania) Halucynacje negatywne – halucynacja pozytywne Metafory:    metafora walizki „którą razem pakują na wspólne życie” metafora karuzeli –„na którą raz on a raz ona wchodzi i można obserwowad jak się kręci w zależności od pasażera i kiedy potrzebna jest zmiana prowadzącego” metafora statku – „ on jest kapitanem a na bosmanem. przebieg spotkania. a potem jest zmiana i ona jest bosmanem a on kapitanem” Zadania terapeutyczne:    misa problemowa (cel: obniżenie eskalacji konfliktów) niespodzianka (cel: praca nad zmianą funkcjonowania zgodną z oczekiwaniami drugiej strony) nauczyciel – uczeo 23.

Pozytywnych aspektów życia: roli aktywności i woli przetrwania. zobaczyd go z neutralnej perspektywy. Korzyści wynikające ze stosowania metafory:        7. siły i nadziei.2013 nie wzbudzają niepokoju wymagają aktywności i zaangażowania rozwijają myślenie i samodzielnośd (pacjent sam rozpoznaje znaczenie przekazu i formułuje wnioski) pomagają ominąd naturalnie pojawiający się opór modelują otwartośd w relacji terapeutycznej rozwijają elastycznośd przyspieszaj pojawianie się reakcji hipnotycznej Funkcje metafory w terapii ericksonowkiej  Odzwierciedlanie – obrazowanie problemu i budowanie wglądu pacjenta (przekaz metafory pomaga uświadomid problem w bezpieczny dla pacjenta sposób. do jego kreatywności. z pozycji zewnętrznego obserwatora bez poczucia wstydu zy napiętnowania co niweluje opór przez zmianą) Wzbudzanie procesu poszukiwania własnych rozwiązao ( Komunikacja metaforyczna odwołuje się do zasobów pacjenta.TERAPIA ERICKSONOWSKA Przepracowanie traumy Doświadczenie traumatyczne Praca terapeutyczna Ustąpienie objawu WYKŁAD 9 FUNKCJE METAFORY JAKO NARZĘDZIA TERAPEUTYCZNEGO Metafora może byd używana na każdym etapie procesu terapeutycznego. naturalnej potrzeby wzrostu 9   .05. Odbiorca może przenieśd problem zawarty w opowieści d swojego życia. Zachęca pacjenta do aktywnego uczestnictwa) Motywowanie do terapii ( opowiadanie historii. rozrzucanie sugestii dot.

metafory behawioralne. zachowanie wystąpią – przecież tak miało byd. które klient chce zmienid Może byd elementem prawie wszystkich sesji i treścią zadao terapeutycznych Klient/ pacjent paradoksalnie zyskuje kontrolę nad problemem/ zachowaniem Kiedy dany symptom. problem. ponieważ on tak chciał Kiedy dany symptom. posługiwad się metaforą w odpowiednim momencie) 2. która polega na zachęcaniu. że używanie metafory jako efektywnego sposobu komunikowania się dającego efekty terapeutyczne jest możliwe bez wprowadzenia w głęboki trans) Technika interwencji paradoksalnej Czym jest interwencja paradoksalna?      Element terapii. So to tzw. W sposób ciągły kontynuowany jest proces przetwarzania i asymilacji znaczeo przekazu) Przekaźnik tradycji i łącznik między kulturami ( w przypowieściach zawarte są przekazywane przez wiele pokoleo wzorce myślenia i zachowana należące do danej kultury). technika terapeutyczna. zawierające szczegółowy opis zachowania prezentowanego przez bohatera) Wzbudzanie i modyfikowanie emocji (przypowieści metaforyczne Ericksona często odnosiły się do emocjonalnych wydarzeo życiowych) Desensytyzacja i przewarunkowanie reakcji (opowiadając pacjentom serie anegdot w których występują przedmioty lub sytuacje wywołujące ich własne fobie można zredukowad lub wyeliminowad ich własne lęki) Magazynowanie (przypowieści pozostają w pamięci pacjenta na długo. wychwalaniu i zlecaniu zachowania lub problemu. której zwykle unika. problem. Zindywidualizowanie przekazu 3. Wykorzystanie hipnozy (chod doświadczenia kliniczne wskazują . tak klient miał to zaaranżowad stało się tak. Dostrojenie i prowadzenie (terapeuta musi byd dostrojony do pacjenta. zachowanie nie wystąpi – przecież chodzi o zmianę. klient poradził sobie z problemem. Doświadcza kontroli nad sytuacją. Kiedy nie można jej stosowad?:   Klient niedostatecznie zmotywowany i niedostatecznie zaangażowany Osoby socjopatyczne (mogą wykorzystad na taką. nie unikał go Istota interwencji paradoksalnej: klient zawsze wygrywa. Wplata je w swój sposób przezywania siebie i świata.TERAPIA ERICKSONOWSKA i rozwoju możliwości budowania wewnętrznych potencjałów toruje drogę skojarzeniom i reakcjom pacjenta w określonym strategicznie kierunku terapeutycznym) Wewnętrzna integracja i wzmacnianie tożsamości ( Pacjent nie jest tylko biernym odbiorcą metaforycznej historii. Opowieści te tworzą pewien zbiór) Budowanie umiejętności i siły ego (w treści historii terapeuta może dostarczyd brakujących umiejętności.       Zasady kreowania i przekazu metafory: 1. która im pasuje) 10 .

stworzył szkołę paryską Ivan Pwałow – eksperymentując ze zwierzętami dowiódł. 4. że hipnoza i sugestia są normalnymi procesami życiowymi. to stan intensywnej uwagi na określonej idei lub bodźcu sensorycznym (Spiegel) Ujęcie historyczne:    Hipnoza jest tak stara jak ludzkośd Stosowano hipnozę jako metodę leczenia w starożytnym Egipcie. Grecj i Rzymie Pierwszym naukowo zinterpretowanym zjawiskiem hipnozy zwierzęcej było opisane w 1646 r w dziele niemieckiego jezuity Franz Antom Mesmer (1734 – 1815) – Mesemeryzm ( ojciec hipnozy – nie do kooca!) Stan transu hipnotycznego jest spowodowany przepływem energii magnetycznej od osoby hipnotyzującej do pacjenta.TERAPIA ERICKSONOWSKA    Osoby paranoiczne. 2. Schulz – rozwinął szczególną metodę autohipnozy – odprężenie przez koncentracje na sobie WYKŁAD 10 22. niepotrzebny jest żaden magnetyzm Podwaliny pod dzisiejszą naukę o sugestii stworzył Portugalczyk Abbe Feria Twórcą terminu hipnoza był szkocki okulista James Braid (1841) Prof. Hipnoza to ukierunkowane wyobrażenie (b…) H. Hippolyte Brenheim – szkoła Nancy. które będą wyczuwad „oszustwo” – pogorszenie zachowania Działania destrukcyjne. tendencje samobójcze Sytuacje kryzysu i destabilizacji (żałoba. I.05.2013 11 . naukowe stosowanie hipnozy. Jean Martin Charcot – mocno przeciwstawiał się szkole Nancy.H. 3. Freud – jeden z pierwszych uczniów tej szkoły. to naturalny. to tan odprężenia i szczególnej podatności na sugestie (Ericsson) H. zmieniony stan świadomości różny od snu i czuwania H. utrata pracy) HIPNOZA – historia i współczesnośd Hipnoza definicje: 1.