You are on page 1of 26

˛D ZACHODNI PRZEGLA 2012, nr 1

ROBERT KMIECIAK Robert Kmieciak Poznan ´

FORMY SAMORZA ˛DU KORPORACYJNEGO W POLSCE ´ CIA LAT DOS ´ WIADCZEN ´ – DWADZIES ´ STWA DEMOKRATYCZNEGO PAN ˛du korporacyjnego w Polsce Formy samorza
˛CIE SAMORZA ˛DU KORPORACYJNEGO ISTOTA I POJE

˛kszych osia ˛gnie ˛c Jednym z najwie ´ procesu transformacji społeczno-politycznej w Polsce jest szeroka decentralizacja sfery władztwa publicznego. W znaczeniu prawa administracyjnego decentralizacja jest rozumiana jako system, w kto ´ rym ˛ksza liczba samodzielnych os ˛cych kompetencjami istnieje wie ´ rodko ´ w dysponuja publicznoprawnymi przy jednym centralnym. Decentralizacja to zatem procedura przekazywania zorganizowanym korporacyjnie grupom obywateli pewnych funkcji ˛d do kompetencji rza ˛du centralnego. Samorza ˛d publicznych zastrzez ˙ onych dota ˛da ˛cy egzemplifikacja ˛ decentralizacji nie jest jednak poje ˛ciem postrzeganym be w sposo ´ b jednoznaczny. ˛ z ro ˛du. Pis W literaturze spotykamy sie ´z ˙ nym ujmowaniem samorza ´ miennictwo ˛d” w szerszym znaczeniu (socjologicznym czy polityczuz ˙ ywa terminu „samorza ˛ samorza ˛dnos ˛ ro ˛dz nym), gdzie ceche ´ ci przypisuje sie ´z ˙ nym grupom społecznym ba ´ ˛du na to, czy realizuja ˛ funkcje administwyłonionym przez nie organom, bez wzgle ˛ciu atrybuty samorza ˛dnos ˛ zwia ˛zki zawodoracji publicznej. W takim uje ´ ci posiadaja ˛d w we ˛z we, stowarzyszenia lub spo ´ łdzielnie. Nas interesuje jednak samorza ˙ szym ˛puje w doktrynie pan znaczeniu, w jakim wyste ´ stwa demokratycznego. Oto ´z ˙ w tym ˛d traktowac ˛dziemy tylko te grupy społeczne drugim rozumieniu przez samorza ´ be ˛, kto i ich reprezentacje ´ re zostały powołane przez przepisy prawa w celu sprawowania funkcji administracji publicznej w formach zdecentralizowanych 1. ˛d nie jest „czwarta ˛ władza ˛” w pan ˛ Samorza ´ stwie. „Pozostaje wmontowana ˛ decydowania w sprawach publicznych o znaczeniu w struktury pan ´ stwa forma ˛dowej, ale na lokalnym. Nie jest przeciwstawiony (...) takz ˙ e administracji rza ˛ w sprawowaniu administpodstawie ustaw komplementarnie uczestniczy wraz z nia racji publicznej” 2.
1 2

Z. Leon ´ ski, Samorza˛d terytorialny w RP, Warszawa 1998, s. 5. ˛ pien ˛d Terytorialny” 1991, nr 1-2, s. 91. J. St e ´ , Samorza˛d a pan ´ stwo, „Samorza

44

Robert Kmieciak

˛zku z powyz ˛dowa W zwia ˙ szym nalez ˙ y stwierdzic ´, z ˙ e administracja samorza ˛dowa, ro ˛dzy spełnia materialnie te same zadania co administracja rza ´z ˙ nica zas ´ mie ˛cej na odmiennych zasadach organizacyjnych, nimi jest natury formalnej, polegaja jak niepodległos ´c ´ hierarchiczna i zasadnicza samodzielnos ´c ´ w stosunku do organo ´w ˛dowych lub takz ˛dowych. rza ˙ e i do innych organo ´ w samorza ˛c samorza ˛d jest oparta ˛ na przepisach ustawy zdecentralizowana ˛ adTak wie ˛ pan ˛, wykonywana ˛ przez lokalne organy, niepodległe hierarministracja ´ stwowa ˛dku chicznie innym organom i samodzielne w granicach ustawy i ogo ´ lnego porza prawnego 3. Jego istota polega zatem na wykonywaniu funkcji publicznych lub ˛dowym do takich funkcji, kto ´ re pan ´ stwo w drodze ustawy zleci jednostkom samorza ˛ sie ˛ ro wykonywania. Przez to zadania te staja ´ wnoczes ´ nie publicznymi i pan ´ stwo˛dowych, wymi; gdyby pan ´ stwo nie delegowało do ich wypełnienia organo ´ w samorza ˛dowe 4. musiałoby delegowac ´ organy rza ˛d w swej codziennej działalnos Samorza ´ ci nie moz ˙ e byc ´ nadmiernie ograniczany ˛ pan ˛. Nie powinien przekraczac przez administracje ´ stwowa ´ włas ´ ciwie tylko jednej ˛cej na przyznawaniu jednostkom samorza ˛dowym własnych praw granicy, polegaja ˛cych sie ˛ tej zwierzchnich, niezalez ˙ nych od władzy pan ´ stwowej i przeciwstawiaja ˛c samodzielnos ˛zko ˛dowych nie polega na stawiawładzy. Tak wie ´c ´ zwia ´ w samorza ˛ kontrola ˛, ale na tym, z ˛dowe, jako niepodległe niu ich poza wszelka ˙ e organy samorza ˛ nieskre ˛powane dyrektywami tych władz, hierarchicznie wyz ˙ szym władzom, moga ˛c ˛da ˛ce w zgodnos samodzielnie powzia ´ uchwały be ´ ci z przepisami prawa. ˛du. W klasycznej teorii jest on Kolejny problem dotyczy klasyfikacji samorza ˛ca podstawe ˛ dzielony na zakładowy i korporacyjny. Grupa obywateli stanowia ˛du zakładowego nie jest zwia ˛zana osobnym stosunkiem członkowskim. samorza ˛du jest istnienie materialnych ba ˛dz Punktem wyjs ´ cia tego typu samorza ´ finansowych ˛cych działalnos s ´ rodko ´ w, słuz ˙a ´ ci okres ´ lonego celu, podejmowanej w instytucjonal˛du zakładowego moz ˛cy nych ramach zakładu. Przykładem samorza ˙ e byc ´ posiadaja ˛ tradycje ˛ samorza ˛d uniwersytecki. bogata ˛d akademicki stanowi rzadka ˛ postac Samorza ´ zdecentralizowanej administracji ˛zkiem oso ˛, jak gmina, izba samorza ˛du publicznej; nie jest on zwia ´ b, czyli korporacja gospodarczego czy zawodowego, jest natomiast wyro ´z ˙ nikiem przyznawanym ˛ m.in. niekto ´ rym tzw. samoistnym zakładom publicznym, do kto ´ rych zaliczane sa uniwersytety i szkoły akademickie w uznaniu ich niezwykłej uz ˙ ytecznos ´ ci społecz˛d akademicki, niezawisły od organo ˛dowej, jest nej. Samorza ´ w administracji rza ˛ demogwarantem wolnos ´ ci nauki i akademickiego nauczania; jest legitymacja kratycznego pan ´ stwa prawa i wyrazem zaufania do uczonych, do ich kompetencji naukowej i moralnej 5.
J. Panejko, Geneza i podstawy samorza˛du europejskiego, Paryz ˙ 1926, s. 98. Ibidem, s. 100. 5 ˛ towicz, Samorza˛d akademicki a wolnos S. Wykre ´c ´ nauki, w: Ekonomia, red. B. Borkowska, G. Wrzeszcz-Kamin ´ ska, Wrocław 2006, s. 53.
4 3

J. Samorza ˛d samorza terytorialny ma charakter powszechny. itp. kto ´ ra stała sie centralistycznego modelu pan ´ stwa socjalistycznego. 483. ustawodawca odnio ´ sł sie ´ ci. W preambule Konstytucji Rzeczy˛ do zasady pomocniczos pospolitej z 2 kwietnia 1997 r. kto ˛ksza rola niz Samorza ´ remu przypada nieporo ´ wnanie wie ˙ ˛dowi zakładowemu. 139-140. wykonuje okres ´ lony zawo ´ d czy tez ˙ ˛ z cech samorza ˛du korporacyjnego jest zamieszkuje na okres ´ lonym obszarze. obejmuje bowiem wszystkich obywateli zamieszkałych na terenie okres ´ lonej jednostki podziału terytorialnego-admini˛d specjalny obejmuje osoby czynne w danej gałe ˛zi stracyjnego.˛du korporacyjnego w Polsce Formy samorza 45 ˛ szczego ˛cego samorza ˛du korporacyjnego jest Z kolei jednostka ´ lnie nas interesuja ˛zek oso zwia ´ b o przymusowym charakterze członkostwa. dzieli sie ˛ z kolei na terytorialny i specjalny. s. ˛ pytanie dotycza ˛ce znaczenia tak rozumianego W tym miejscu pojawia sie ˛du korporacyjnego w procesie kształtowania sie ˛ demokratycznej Polski. Nr 78. Jedna ˛ca sie ˛ takz ˛bnym prawie jego podmiotowos ´c ´ publicznoprawna. Samorza˛d terytorialny jako forma decentralizacji administracji publicznej. poz. Izdebski. s. adwokaniczy). gdy spełnia pewne warunki. Obywatel staje sie ˛ „członkiem” zwia ˛zku samorza ˛dowego automatycznie rza z mocy prawa. E. ˛dzania sprawami kto ´ ra umacnia uprawnienia obywateli i ich wspo ´ lnot do zarza publicznymi. Jednym instytucjonalnych obejmuja ˛ z najwaz ˙ niejszych efekto ´ w transformacji było uruchomienie i pogłebienie procesu ˛ naturalna ˛ odpowiedzia ˛ na funkcjonowanie wysoce decentralizacji. ˛D TERYTORIALNY SAMORZA ˛du terytorialnego jest jednym z gło Rozwo ´ j samorza ´ wnych czynniko ´ w kształ˛cych model ustrojowy wspo tuja ´ łczesnej Polski. np. Nowacka. Polskiej zapewnia decentralizacje H. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. Historia administracji. rzemies gospodarki (samorza ´ l˛dz ˛ce okres ˛d zawodowy: lekarski. ˛c do szczego Przechodza ´ łowej analizy warto zatem scharakteryzowac ´ wszystkie ˛du korporacyjnego. polityczna ˛ i gospodarcza ˛. Natomiast samorza ˛d gospodarczy: przemysłowo-handlowy. 15 podkres ´ lono. 7 6 . – Dz. rolniczy. ˛d korporacyjny. dopiero bowiem kompleksowa ocena ich działaformy samorza ˛tych w naszym kraju z go ˛ nia daje spo ´ jny obraz reform decentralizacyjnych podje ´ ra dwie dekady temu. Warszawa 2010. ba ´ wykonuja ´ lony zawo ´ d (samorza cki. przejawiaja ˙ e w odre własnos ´ ci. z ˙ e ustro ´ j terytorialny Rzeczypospolitej ˛ władzy publicznej 7. 40. wyposaz ˙ ony zazwyczaj ˛ i powołany do wykonywania przez swoje organy okres w osobowos ´c ´ prawna ´ lonych zadan ´ administracji pan ´ stwowej na zasadach samodzielnos ´ ci i niezalez ˙ nos ´ ci od ˛du. U. Z kolei w art. samorza Ostatnie ponad dwadzies ´ cia lat to okres fundamentalnych dla naszego kraju zmian ˛cych sfere ˛ społeczna ˛. por. Warszawa 1997.) 6.

1 ustawy o samorza ´ cy gminy ˛ ˛ ˛dowa ˛. Nr 162. lokalny transport – infrastruktury technicznej (np. okres ´ laja ´ re ˛ły zadania i kompetencje byłych rad narodowych i terenowych organo przeje ´w administracji pan ´ stwowej stopnia podstawowego. obrona cywilna. kto nych. os ´ wiata i kultura. Przybrały one na sile w 1997 r. poz. W naste ˛ce potrzeby wprowadzenia kolejnych szczebli samodyskusje i konsultacje dotycza ˛du. ˛ decentralizacji Ustawa z 8 marca 1990 r. ochrona prze– bezpieczen ´ stwa i porza ciwpoz ˙ arowa).46 Robert Kmieciak ˛d terytorialny. kto ´ re sa wane przez wojewodo ´ w. Gmina podstawie swojego statutu. drogi. „o samorza . Ustawa nadaje gminie. planowanie przestrzenne. wodocia zbiorowy. jakie mu teorii i praktyki samorza nadaje doktryna pan ´ stw zachodnich. ulice. gdyz ˛dzie gmin nie maja ˙ ustawa o samorza terytorialnym podzieliła je na własne i zlecone. W takim wypadku gmina otrzymuje porozumien ´ z organami administracji rza ˛ przekazys ´ rodki finansowe w formie dotacji celowych z budz ˙ etu pan ´ stwa. 1 ust. ˛dzie gminnym. ma najwie skupia bowiem wszystkich obywateli. kto realizuje lokalne zadania publiczne. Z kolei zadania zlecone gmina moz ˙ e wykonywac ´ na podstawie ustaw lub ˛dowej. wprowadziła ustawa z dnia 8 marca 1990 r. – ładu przestrzennego (np. osobowos ´c ´ prawna ˛tkiem tych. kto ´ ra działa na ˛ i zapewnia ochrone ˛ sa ˛dowa ˛. Ich wysokos ´c ´ powinna gwarantowac ´ pełne i terminowe wykonywanie zleconych zadan ´. Samorza ˛d w rozumieniu. budownictwo mieszkaniowe). Do zadan ´ własnych gminy nalez ˙ y zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspo ´ lnoty. towarzysza Wyz ˙ ej wymieniona regulacja prawna stanowiła pierwszy z akto ´ w normatyw˛cych sytuacje ˛ prawna ˛ nowo powstałych gmin samorza ˛dowych. o zmianie niekto ´ rych ustaw w zwia z wdroz ˙ eniem reformy ustrojowej pan ´ stwa (Dz. gmina wykonuje zadania publiczne we własnym ˛ odpowiedzialnos imieniu i na własna ´c ´ . a w szczego ´ lnos ´ ci spraw z zakresu: ˛gi. ochrona zdrowia. Samorza ˙ powszechnym. – infrastruktury społecznej (np. zwany tez ˛ksze znaczenie. ˛ca ˛ tworza z mocy prawa wspo ´ lnote samorza obejmuja „odpowiednie terytorium”. była pierwszym krokiem w strone ˛pnych latach trwały w naszym kraju administracji pan ´ stwowej w Polsce. Zadania ˛ jednolitego charakteru prawnego. Oparty jest w naszym kraju na dorobku ˛du europejskiego. ˛dku publicznego (np. rekreacja i kultura fizyczna). z wyja ´ re w mys ´ l zasady ˛ zastrzez domniemania kompetencji sa ˙ one na rzecz innych podmioto ´ w. ˛dzie terytorialnym (obecnie gminnym) wraz z kompleksem ustaw o samorza ˛cych 8. po obje ˛ciu władzy w Polsce przez koalicje ˛ rza 8 ˛zku Po wejs ´ ciu w z ˙ ycie ustawy z dnia 29 grudnia 1998 r. U. Co szczego ´ lnie waz ˙ ne. mieszkan Zgodnie z art. opieka społeczna. 1126) tytuł ustawy otrzymał brzmienie ˛dzie gminnym”. zielen ´ i zadrzewienie). gospodarka terenowa.

U. ustawy o samorza ´ dztwa oraz ustawy o administracji ˛dowej w wojewo rza ´ dztwie (Dz. 578). 631). uporza ˛dkowanie ładu terytorialnego. 2104) ˛zuja ˛ca ˛ obecnie ustawe ˛ z 27 sierpnia 2009 r. przy AWS – UW. 602). Nr 106. o zmianie niekto ´ rych ustaw okres ´ laja ˛zku z reforma ˛ ustrojowa ˛ kompetencje organo ´ w administracji publicznej – w zwia ˛ kompetencyjna ˛. budowa demokratycznych instytucji społeczen ´ stwa obywatelskiego oraz przystosowanie organizacji terytorialnej kraju ˛du do standardo i struktur samorza ´ w Unii Europejskiej. dalej ustawa o podziale terytorialnym. Według zamierzen ´ two ´ rco ´ w reformy podstawowymi celami jej wprowadzenia miała byc ´ : decentralizacja pan ´ stwa poprzez przeniesienie wielu zadan ´ i kompetencji ˛dowych. Złoz ˙ yły sie ´: ˛dzie wojewo – ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. 1240 z po ´z ´ n. ˛du terytorialnego – tekst jedn. 539 o dochodach jednostek samorza z po ´z ´ n. ˛d terytorialny w modelu tro Samorza ´ jszczeblowym uznano za obligatoryjny ˛zek mieszkan ˛dowych. z centrum do jednostek samorza zmiana systemu finanso ´ w publicznych. zw. 577). poz. 10 ˛ce finanso Ustawodawstwo dotycza ´ w publicznych było w po ´z ´ niejszym czasie dwukrotnie modyfikowane. U. ˛cych – ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. o wprowadzeniu zasadniczego tro ´ jstopniowego ˛ podziału terytorialnego pan ´ stwa (Dz. Nr 99. ˛dzie powiatowym (Dz. rad powiato ´ w i sejmiko ´ w wojewo ´ dzkich (Dz. U. ˛du – ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. poz. U. poz. U. 1014) 10. z 2008 r. o finansach publicznych (Dz. zm. – ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. poz. Nr 95. pan ´ stwa (Dz. Ordynacja wyborcza do rad gmin. w 1998 r. poz. – ustawa z dnia 16 lipca 1998 r. o samorza ´ dztwa (Dz. – ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. Nr 157. w celu zapewnienia rozwoju ˛du terytorialnego okres Obecnie podstawy finansowania samorza ´ la ustawa z 13 listopada 2003 r. U. Nr 96. poz. oraz obowia poz. Nr 249. o wejs ´ ciu w z ˙ ycie ustawy o samorza ˛dzie wojewo powiatowym. 9 . o administracji rza ´ dztwie (Dz. o samorza poz. 668). 576). powiato ´ w i wojewo ´ dztw samorza dla realizowania zadan ´ o charakterze lokalnym przez gminy i powiaty oraz zadan ´ o charakterze regionalnym przez wojewo ´ dztwa. zw. Nr 91. U. o finansach publicznych (Dz. ustawa z 30 czerwca 2005 r. 603). co w przyszłos ´ ci miało byc ´ szczego ´ lnie pomocne w konteks ´ cie implementacji wspo ´ lnotowej polityki regionalnej. Nr 150. Nr 91. Nr 155. zob. Dz. o dochodach jednostek samorza terytorialnego w latach 1999-2000 (Dz. U. zm. U. Nr 88. dalej ustawa ˛dzie – ustawa z dnia 24 lipca 1998 r. U. poz. – ustawa z dnia 26 listopada 1998 r.˛du korporacyjnego w Polsce Formy samorza 47 ˛dowych został zaakceptowany przez Sejm. 983) 9. utworzony zwia ´ co ´ w gmin. poz. ˛dowej w wojewo – ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. Pakiet ustaw samorza ˛kszos ˛ nan konstruktywnym stanowisku wie ´ ci opozycji. U. Nr 91. poz. poz. o finansach publicznych – Dz. U.

Organizacja działalnos ´ ci gospodarczej samorza˛du terytorialnego w Polsce. Nowy model samorza˛du terytorialnego. gdyz ˙ maja ˛c utworzone po to. – kształtowanie i utrzymanie ładu przestrzennego. inspekcji i straz ˙ y 12. obywatelskiej i kulturowej mieszkan ´ co ´ w. Podział taki został dokonany powiat – pos ´ rednia ´ dztwo – najwyz ˙ sza ˛ do wykonania wymienione jednostki. Poszczego ´ lne jednostki samorza ˛ jednostka ˛ podstawowa ˛. – pobudzanie aktywnos ´ ci gospodarczej. Przybylska. s. szczego ˛. ochrony praw konsumenta oraz promocji powiatu. pomocy społecznej. Poza organami samorza ˛du wojewo powiecie. Dotycza ˛ one mie ˛dzy innymi: infrastruklokalnym w strukturach samorza tury technicznej i społecznej. z ˙ e w wojewo ´ dztwie. Nr 91. a takz ˙ e administracja ´ lnie z wojewoda W tym miejscu nalez ˙ y zaznaczyc ´. Dz. 22. ˛dniaja ˛ca ˛ w szczego uwzgle ´ lnos ´ ci: ˛gnowanie polskos – piele ´ ci oraz rozwo ´ j i kształtowanie s ´ wiadomos ´ ci narodowej. lecz o innych zadaniach. kultury i ochrony do ´ br kultury. nr 1-2. – podnoszenie poziomu konkurencyjnos ´ ci i innowacyjnos ´ ci gospodarki wojewo ´ dztwa. edukacji publicznej. U. J. 14. wyste ´ dztwa ˛ publiczna ˛ wykonuja ˛ zatem organy administracji rza ˛dowej (adminiadministracje ˛ zespolona ˛ tworzy wojewoda oraz stracja zespolona i niezespolona). przy czym w jego modelu tro ´ jszczeblowym gmina stała sie ˛. porza ˛dku publicznego i bezpieczen rolnictwa. ˛d wojewo ˛ rozwoju wojewo Z kolei samorza ´ dztwa okres ´ la strategie ´ dztwa. przeciwdziałania bezrobociu. ochrony s ´ rodowiska i przyrody. ˛– zachowanie wartos ´ ci s ´ rodowiska kulturowego i przyrodniczego przy uwzgle dnieniu potrzeb przyszłych pokolen ´. jakie maja ´ ze 11 ˛du na zakres podległos wzgle ´ ci . ˛du terytorialnego powstawały z mocy prawa. a wojewo ˛. o samorza por. M. inaczej niz ˙ w gminie czy ˛puje dualizm władzy. Do okres ´ lonego powyz ˙ ej zakresu działania powiatu nalez ˙ y ro ´ wniez ˙ wykonywanie zadan ´ powiatowych słuz ˙ b. obronnos ´ ci. Kan ´ duła. „Samorza ˛d Terytorialny” 1999. Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. nie zas z uwagi na zakres zadan ´ . ˛ samorza ˛du terytorialWprowadzony od 1 stycznia 1999 r. ˛dowego. poz. Strategia rozwoju wojewo ´ dztwa jest realizowana poprzez regionalne programy ˛d wojewo operacyjne. .48 Robert Kmieciak danego terenu i zaspokojenia potrzeb zbiorowych (z zakresu uz ˙ ytecznos ´ ci publicznej) ludnos ´ ci tego terenu. nego jak gmina. aby razem z gminami wchodza ˛cymi w ich Powiaty zostały wie skład stworzyc ´ system realizacji całokształtu zadan ´ publicznych o charakterze ˛dowych. les ´ nictwa i rybactwa s ´ ro ´ dla ´stwa obywateli. wym. 578. Poznan ´ 2008. S. Samorza ´ dztwa przy formułowaniu strategii rozwoju regionu i realizacji polityki jego rozwoju wspo ´ łpracuje przede wszystkim z jednostkami ˛du terytorialnego oraz samorza ˛dem gospodarczym i zawodolokalnymi samorza ˛ rza ˛dowa ˛. Jastrze s. 12 ˛dzie powiatowym. powiat jest jednostka ˛ one charakter ponadgminny. Administracje 11 ˛ bska. kultury fizycznej i turystyki.

pocza ´z ´ niej struk˛d regionalny został wzmocniony poprzez zapisy w takich turalnych. Ustawa z dnia 5 czerwca 1998 r. 17 ˛ bska. s. 550. cit. o Narodowym Planie Rozwoju 15 oraz w ustawa z 6 grudnia 2006 r. 577. a po beneficjentem s ´ rodko ´ w unijnych. Rada (sejmik) obraduje ˛cego rady (sejmiku). 1658 z po ´z ´ n. inspek˛du wojewo cji i straz ˙ y. – uchwalanie strategii rozwoju i plano ´ w zagospodarowania przestrzennego. wojewo ´ dztwa. Jastrze . ˛tkowych 17. 15 Dz. stowarzyszen ´ i porozumien ´ powiato ´ w (rada powiatu) oraz gmin (rada gminy). – rozpatrywanie sprawozdan ´ z wykonania budz ˙ etu oraz innych sprawozdan ´ finansowo-rzeczowych. – podejmowanie uchwał w sprawach maja 13 ˛dowej w wojewo Zob. nicza – uchwalanie budz ˙ etu. role w powiecie – rada powiatu. U. kiedy Polska stała sie ˛tkowo przedakcesyjnych. ˛dowej działaja ˛ce Z kolei administracja niezespolona to organy administracji rza ˛dkowane naczelnym lub centralnym organom niezalez ˙ nie od wojewody. Nr 116. 14 Dz. art. o administracji rza ´ dztwie. Ich skład ˛dowych (radni sa ˛ reprezentantami ustalany jest w wyniku wyboro ´ w samorza mieszkan ´ co ´ w odpowiednio gminy. ulg i zwolnien ´ w podatkach i opłatach lokalnych. w gminie – rada gminy.. jak: ustawa z 12 maja 2000 r. 18-19. o zasadach wspierania rozwoju regionalnego 14. ˛dowi z tytułu wykonania – udzielanie lub nieudzielanie absolutorium zarza budz ˙ etu.˛du korporacyjnego w Polsce Formy samorza 49 ˛cy pod zwierzchnictwem wojewody kierownicy zespolonych słuz działaja ˙ b. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju 16. Nr 91. M. poz. tj. – uchwalanie stawek. tworzenie zwia ´ w. op. zm. Samorza regulacjach prawnych. poz. poz. na sesjach zwoływanych przede wszystkim przez przewodnicza Do podstawowych kompetencji rad gminy. powiatu oraz sejmiku wojewo ´ dztwa moz ˙ na zaliczyc ´: – uchwalanie statutu – odpowiednio gminy. poz. 1 i 2. dyrektor generalny urze ´ dzkiego oraz dyrektorzy wydziało ´w ˛du wojewo ˛cy zadania i kompetencje okres urze ´ dzkiego wykonuja ´ lone w ustawach 13. powiatu. podporza administracji pan ´ stwowej. w wojewo ´ dztwie – sejmik wojewo ´ dztwa. Nr 48. Nr 227. 16 Dz. zm. ˛du terytorialnego podstawowa ˛ W strukturze organizacyjnej jednostek samorza ˛ odgrywa organ stanowia ˛cy i kontroluja ˛cy. U. ˛ – podejmowanie uchwał w sprawie uczestnictwa w miedzynarodowych i krajo˛zko wych zrzeszeniach regionalnych (sejmik wojewo ´ dztwa). – powoływanie i odwoływanie komisji rewizyjnej (innych komisji stałych ˛du (powiatu͞wojewo i doraz ´ nych rady͞sejmiku) oraz zarza ´ dztwa) i jego przewod˛cego. ˛du wojewo ˛ Rola samorza ´ dzkiego wzrosła w momencie. zm. Dz. z po ´z ´ n. powiatu i wojewo ´ dztwa. U. U. 1206. z po ´z ´ n. ustawa z 20 kwietnia 2004 r.

000 mieszkan ´ co ´ w organem wykonawczym jest prezydent ˛dzie gminnym – tekst jedn. ogłasza Przykładowo wo ´ jt opracowuje plan operacyjny ochrony przed powodzia ˛c i odwołuje alarm przeciwpowodziowy. Burmistrz jest ˛ w mies organem wykonawczym w gminie. U. 18 . kto ´ re wprowadziła ustawa z dnia 20 czerwca 2002 r. Ustro ´ j i zadania samorza˛du terytorialnego. a przede wszystkim: – przygotowanie projekto ´ w uchwał rady gminy. kto ˛pował w podwo z jej przewodnicza ´ ry wyste ´ jnej roli przewod˛cego organu kolegialnego – zarza ˛du oraz organu monokratycznego o własnych nicza kompetencjach. U. 1591 z po ´z ´ n. Nr 113. poz. Nr 21. spokoju i porza ˛dku publicznego. a mianowicie wo ´ jta. Dz. wprowadziła wybieralne monokratyczne organy wykonawcze. Wo ´ jt kieruje takz ˙e ˛cymi sprawami gminy oraz reprezentuje ja ˛ na zewna ˛trz. Jest to zwia zmianami w zakresie funkcjonowania organo ´ w wykonawczych gminy. burmistrza i prezydenta miasta 19. Poznan zadania. natomiast zarza ˛d wojewo Zarza ´ dztwa ˛ z dnia 5 stycznia 2011 r. Ustawa została uchylona przez ustawe wyborczy. 30 ustawy z 1990 r.50 Robert Kmieciak W przypadku okres ´ lenia kompetencji organo ´ w wykonawczych jednostek samo˛du terytorialnego trudno o podobne uogo ˛zane z radykalnymi rza ´ lnienia. 19 ˛ w dniu rozpocze ˛cia Organem wykonawczym gminy jest wo ´ jt – jego kadencja rozpoczyna sie ˛ gminy i trwa do kon kadencji rady gminy lub wyboru go przez rade ´ ca kadencji rady. gdzie pozostał kolegialny zarza ˛cy o swoistej sytuacji: starosta czy marszałek wojewo nicza ´ dztwa. 112. z 2001 r. ˛towicz. wo ´ jt moz ˙e ˛dzic ˛ z obszaro zarza ´ ewakuacje ´ w bezpos ´ rednio zagroz ˙ onych.. art. ˛d powiatu wybierany jest przez rade ˛ powiatu. miasta. pracowniko ´ w urze Na poziomie powiatu i wojewo ´ dztwa organami wykonawczymi w dalszym ˛gu sa ˛ zarza ˛dy. Istota. ˛du gminy burmistrza i prezydenta miasta 18. zob. formy. szczeblu gminy spo ´ r co do charakteru prawnego przewodnicza Kompetencje monokratycznych organo ´ w gminy normuje przede wszystkim art. o samorza poz. U. Jez ˙ eli w inny sposo ´ b nie moz ˙ na usuna ´ bezpos ´ redniego niebezpieczen ´ stwa dla z ˙ ycia ludzi lub mienia. – gospodarowanie mieniem komunalnym. poz. Powierza on funkcje okres ´ lone ustawami. ustawa z dnia 8 marca 1990 r. 26. Wykre ´ 2008. – okres ´ lenie sposobu wykonania uchwały. s. Nr 142. S. Jest ponadto biez ˙a ˛du gminy (miasta) i z tej racji jest zwierzchnikiem słuz kierownikiem urze ˙ bowym ˛du. o bezpos ´ rednim wyborze wo ´ jta. dotycza ´ stwa wewne ˛. W miejsce kolegialnego organu zarza ˛cym na czele. red. Leon ´ ski. ˛bna ˛ sytuacje ˛ niz ˛dowym Zatem na szczeblu gminy mamy odre ˙ w samorza ˛d oraz jego przewodpowiecie i wojewo ´ dztwie. 20 Z. – zatrudnianie i zwalnianie kierowniko ´ w gminnych jednostek organizacyjnych. ˛ takz Do kompetencji monokratycznych organo ´ w gminy nalez ˙a ˙ e zadania ˛ce sfery bezpieczen ˛trznego. Odpadł zatem na ˛cego zarza ˛du 20. Dz. natomiast w miastach powyz ˙ ej 100. – wykonanie budz ˙ etu. kto ˛ waz cia ´ re spełniaja ˙ ne funkcje w kierowaniu tymi jednostkami. w: Samorza˛d w Polsce. w kto ´ rej siedziba władz znajduje sie ´ cie połoz ˙ onym na jej terytorium. 984. zm. Kodeks Dz. 182.

ewidencja i sprawozdawczos ´c ´ . dochody i wydatki budz ˙ etowe 21.˛du korporacyjnego w Polsce Formy samorza 51 ˛du wchodzi przewodnicza ˛cy zarza ˛du. Przewodnicza ˛cym zarza ˛du powiatu jest jego zaste ˛cym zarza ˛du wojewo starosta. ˛du powiatu. – przygotowywanie projekto ´ w uchwał rady (sejmiku). . natomiast przewodnicza ´ dztwa jest marszałek wojewo ´ dztwa. Wskazac ´ moz ˙ na na wiele kryterio ´ w podziału dochodo ´ w gmin. Kierownikiem starostwa powiastwa powiatowego oraz urze ˛du marszałkowskiego oraz towego jest starosta. ˛cych zmian w budz – zgłaszanie wniosko ´ w dotycza ˙ ecie w trakcie roku budz ˙ etowego. – wykonanie budz ˙ etu. W uje ´ w samorza ˛dowych oraz odpowiednio ich zwia ˛zko wojewo ´ dztw samorza ´ w. uchwalanie i wykonywanie budz ˙ etu. 130. W skład zarza ˛pcy oraz pozostali członkowie. W bardziej szczego zewne ´ łowej klasyfikacji tro ´ jdzielnej wskazuje ˛ na – dochody własne. kontrola. W uje ˛zane z jej wszystkim ich gospodarka budz ˙ etowa oraz wszelkie zjawiska zwia funkcjonowaniem. ˛du W latach 1990-1998 funkcjonował w Polsce jednoszczeblowy model samorza ˛d tez ˛cie finanse samorza ˛dowe było toz terytorialnego. dochody z udziało ˛cych docho sie ´ w w podatkach stanowia ´d pan ´ stwa oraz subwencje i dotacje. Krasowska-Wal czak. ˛du terytorialnego wskazuje naste ˛puja ˛cy Ustawa o dochodach jednostek samorza rejestr dochodo ´ w własnych gminy: 21 Zob. – przygotowanie projektu budz ˙ etu oraz sprawozdania z jego wykonania. ˛ciu podmiotowym sa ˛ to finanse gmin. a takz ˛du wojewo Do podstawowych funkcji zarza ˙ e zarza ´ dztwa moz ˙ na zaliczyc ´: – wykonywanie uchwał rady (sejmiku). wybiera sejmik wojewo ´ dztwa. G. – gospodarowanie mieniem – odpowiednio powiatowym. sta ˙ poje ˙ same z terminem finanse gminy. powiato ˛dowych. stowarzyszen ´ i po˛ciu przedmiotowym finanse samorza ˛du terytorialnego to przede rozumien ´ . Poznan ´ 1996. Poje ˛du terytorialnego moz ˛ciu podmiotowym finanso ´ w samorza ˙ e byc ´ rozpatrywane w uje i przedmiotowym. takie jak: opracowywanie. Finanse publiczne. ˛du terytorialnego jest wzgle ˛dnie Jednym z bardzo waz ˙ nych atrybuto ´ w samorza ˛cie niezalez ˙ na gospodarka finansowa oparta na własnych z ´ ro ´ dłach dochodo ´ w. ˛dy ˛ ˛ce ˛ odpowiednio: staroZarza wykonuja stoja przed nimi zadania za pomoca ˛du marszałkowskiego. natomiast kierownikiem urze ˛du marszałek wojewo zwierzchnikiem słuz ˙ bowym pracowniko ´ w tego urze ´ dztwa. – zatrudnianie i zwalnianie kierowniko ´ w jednostek organizacyjnych. ws ´ ro ´d ˛ klasyfikacje ˛ dwudzielna ˛ – dochody własne i dochody kto ´ rych szeroko stosuje sie ˛trzne (zasilaja ˛ce). wojewo ´ dzkim. – dokonywanie zmian w budz ˙ ecie i dysponowanie rezerwami budz ˙ etowymi z upowaz ˙ nienia rady (sejmiku). s.

s. ˛z ˛bnych przepisach.0% dochodo ´ w uzyskiwanych na rzecz budz ˙ etu pan ´ stwa w zwia ˛ zadan ˛dowej oraz innych zadan z realizacja ´ z zakresu administracji rza ´ zleconych ˛bne przepisy nie stanowia ˛ inaczej. por. ˛du Jez ˙ eli natomiast chodzi o powiaty. eksploatacyjnej. w: 20 lat samorza˛du terytorialnego w II i III Rzeczypospolitej. 13) udział we wpływach z podatku dochodowego od oso ´ b fizycznych zamieszkałych na terenie gminy. w wysokos ´ ci 39. Zarys problemu. ˛du terytorialnego. R. 6) dochody z kar pienie ˙ nych i grzywien okres ´ lonych w odre ˛zku 7) 5. 347-348. rolnego. 70. Zdunkiewicz. 3) dochody uzyskiwane przez jednostki budz ˙ etowe gminy oraz wpłaty od zakłado ´ w budz ˙ etowych i gospodarstw pomocniczych jednostek budz ˙ etowych gminy. 4) dochody z maja 5) spadki. ˛tku gminy. od ˛cych siedzibe ˛ na terenie gminy w wysokos podatniko ´ w tego podatku posiadaja ´ ci 6.34% wpływo ´ w. w skład kto ˛ trzy cze ˛s otrzymuje subwencje ´ lna ´ rej wchodza ´ ci – wyro ´ wnawcza. zlecone gminie oraz z budz ˙ etu pan ´ stwa na zadania z zakresu administracji rza 22 na inne zadania zlecone ustawami . dochodowego od oso ´ b fizycznych opłacanego w formie karty podatkowej. ustawami. Kornberger-Sokołowska. „Samorza ´w jednostek samorza˛du terytorialnego z tytułu podatko ´ w i opłat lokalnych w II oraz III Rzeczypospolitej. Jednostki samorza˛du terytorialnego jako beneficjenci s ´ rodko ´ w europejskich. 64-66.52 Robert Kmieciak 1) wpływy z podatko ´ w: od nieruchomos ´ ci. uzdrowiskowej. Gminy moga ˙ e korzystac ´ z dotacji celowych ˛dowej. to ustawa o dochodach jednostek samorza ˛puja ˛ce dochody własne: terytorialnego wskazuje na naste E. Korczak. Finansowanie samorza˛du terytorialnego według ustaw o finansach publicznych oraz o dochodach jednostek ˛d Terytorialny” 1999. por. s. Kolonia Limited 2010. Cies ´ lak. Gil owska. od ˛cych dochody gminy. 10) odsetki od s ´ rodko ´ w finansowych gromadzonych na rachunkach bankowych gminy. od spadko ´ w i darowizn. Z. les ´ nego. 2) wpływy z opłat: skarbowej. 8) odsetki od poz ˙ yczek udzielanych przez gmine ˛cych dochody 9) odsetki od nieterminowo przekazanych nalez ˙ nos ´ ci stanowia gminy. J. Warszawa 2010. nr 3. System dochodo samorza˛du terytorialnego. od s ´ rodko ´w transportowych. ˛ ro Gminy czerpia ´ wniez ˙ s ´ rodki finansowe z subwencji i dotacji. o ile odre ˛. 22 . zapisy i darowizny na rzecz gminy. J. red. ˛ca i os ˛ takz ro ´ wnowaz ˙a ´ wiatowa. od czynnos ´ ci cywilno-prawnych. s. miejscowej.71%. Talar. targowej. 14) udział we wpływach z podatku dochodowego od oso ´ b prawnych. Kaz ˙ da gmina ˛ ogo ˛. 11) dotacje z budz ˙ eto ´ w innych jednostek samorza ˛bnych przepiso 12) inne dochody nalez ˙ ne gminie na podstawie odre ´ w. innych stanowia ˛bnych przepiso czanych na podstawie odre ´ w. A. uiszposiadania pso ´ w.

2) udział we wpływach z podatku dochodowego od oso ´ b prawnych. Pewne ro ´z ˙ nice dotycza ´w ˛cych docho w podatkach stanowia ´ d pan ´ stwa. ˛z ˛bnych przepisach.90%. natomiast w przypadku wojewo ´ dztw na: wyro ´ wnawcza ´ wiatowa ˛ byc Stałym z ´ ro ´ dłem dochodo ´ w powiato ´ w i wojewo ´ dztw moga ´ takz ˙ e dotacje celowe ˛dowej oraz na przeznaczane w gło ´ wnej mierze na zadania z zakresu administracji rza finansowanie zadan ´ własnych. od podatniko ´ w tego podatku zamieszkałych na obszarze powiatu w wysokos ´ ci 10. zapisy i darowizny na rzecz powiatu. ˛tku powiatu. 9) odsetki od s ´ rodko ´ w finansowych gromadzonych na rachunkach bankowych powiatu. wynosza W przypadku dochodo ´ w własnych wojewo ´ dztw wymienic ´ moz ˙ emy te same ˛ jedynie udziało kategorie co w odniesieniu do powiato ´ w.4%. ro ˛ca ˛ i os ˛. kto ´ re w przypad˛ na cze ˛s ˛. ˛bna ˛ podstawa ˛ do dochodzenia przez jednostki samorza ˛du terytorialnego Odre ˛da ˛cy roszczen ´ z tytułu dofinansowania ich działalnos ´ ci jest kontrakt wojewo ´ dzki. 13) udział we wpływach z podatku dochodowego od oso ´ b prawnych. od podatniko ´ w tego podatku posiadaja ˛cy 1. uiszczonych na podstawie 1) wpływy z opłat stanowia ˛bnych przepiso odre ´ w. ˛cych dochody 8) odsetki od nieterminowo przekazywanych nalez ˙ nos ´ ci stanowia powiatu.0% dochodo ´ w uzyskiwanych na rzecz budz ˙ etu pan ´ stwa w zwia ˛ zadan ˛dowej oraz innych zadan z realizacja ´ z zakresu administracji rza ´ zleconych ustawami.60%. 7) odsetki od poz ˙ yczek udzielanych przez powiat.˛du korporacyjnego w Polsce Formy samorza 53 ˛cych dochody powiatu. od podatniko ´ w tego podatku zamieszkałych na obszarze wojewo ´ dztwa w wysokos ´ ci 1. ˛ ro Powiaty i wojewo ´ dztwa otrzymuja ´ wniez ˙ subwencje ogo ´ lne. ku tych pierwszych dzielone sa ´c ´ : wyro ´ wnawcza ´ wnowaz ˙a ´ wiatowa ˛. od ˛cych ˛ podatniko ´ w tego podatku posiadaja siedzibe na obszarze wojewo ´ dztwa w wysokos ´ ci 15. 2) dochody uzyskiwane przez powiatowe jednostki budz ˙ etowe powiatu oraz wpływy od powiatowych zakłado ´ w budz ˙ etowych i gospodarstw pomocniczych powiatowych jednostek budz ˙ etowych. ˛du terytorialnego. W tym konteks ´ cie wskazac ´ nalez ˙ y na: 1) udział we wpływach z podatku dochodowego od oso ´ b fizycznych. jak ro ´ wniez ˙ 12) udział we wpływach z podatku dochodowego od oso ´ b fizycznych. 10) dotacje z budz ˙ eto ´ w innych jednostek samorza ˛bnych przepiso 11) inne dochody nalez ˙ ne powiatowi na podstawie odre ´ w.25%. be . ˛cych siedzibe ˛ na obszarze powiatu. 3) dochody z maja 4) spadki. 5) dochody z kar pienie ˙ nych i grzywien okres ´ lonych w odre ˛zku 6) 5. regionalna ˛ oraz os ˛.

Nie jest to ˛ca powiat. Z pakietu reform ˛tych przez rza ˛d Jerzego Buzka włas podje ´ nie dokon ´ czenie procesu decentralizacji ˛kszy sukces.54 Robert Kmieciak ˛ mie ˛dzy strona ˛ rza ˛dowa ˛. a nie dochody własne. Obecnie kwestie kontraktu reguluje ˛zaniu z ustawa ˛ o finanustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w powia sach publicznych. niezbe ˛dnych informacji oraz danych dotycza ˛cych im uprawnien do wykonywania przysługuja ´ nadzorczych 23. o tyle trudno jest wyjas ´ nic ´ celowos ´c ´ rozproszenia unormowania materii ustalania i wykonywania budz ˙ eto ´w oraz w ogo ´ le gospodarki finansowej. ˛dem terytorialnym to opiera sie ˛ on na Jez ˙ eli chodzi o nadzo ´ r nad samorza kryterium zgodnos ´ ci z prawem. jest nadmierne rozproszenie prawodawstwa dotycza ´ w samorza O ile moz ˙ na to uznac ´ za uzasadnione w odniesieniu do okres ´ lenia z ´ ro ´ deł dochodo ´w oraz zakresu ustalania podatko ´ w i opłat lokalnych. Przedmiotem najcze ´ ciej formułowanych zastrzez ˙ en ´ ˛cego finanso ˛dowych. Samorza˛d terytorialny. silniejsze gminy ˛dowe wojewo ˛ opinia ˛ moz i samorza ´ dztwa. ale – jak sie ˛ wydaje – w pełni oczywis ´ cie skaza genetyczna. Rada ˛ Ministro ˛dem wojewo umowa ´ w i samorza ´ dztwa ˛zana ˛ z realizacja ˛ regionalnych programo zwia ´ w operacyjnych wspo ´ łfinansowanych ze s ´ rodko ´ w krajowych i wspo ´ lnotowych. najsłabszym dotycza ˛dowej jest powiat. Warszawa 2009. co musi rzutowac wych jako szczego ´ lnie niedopracowana ´ na jakos ´c ´ funkcjonowa˛du 24. . Organami uprawnionymi do kontroli nad samo˛dem terytorialnym sa ˛: prezes Rady Ministro rza ´ w. Podstawy ustroju i działalnos ´ ci. B. kto ˛da ˛c jednostka ˛ samorza ˛du ogniwem struktury samorza ´ ry be ˛kszym stopniu staje sie ˛ arena ˛ zmagan lokalnego w coraz wie ´ partyjnych. Jak sie ˛ wydaje. Z ´ dłem ich finansowania sa ˛ nazbyt szczupłe. moz ˙ na traktowac ´ jako najwie Ogo ´ lnie pozytywna ocena nie powinna nas jednak zwalniac ´ ze stawiania pytan ´ ˛cych ewentualnych modyfikacji tego systemu. Dol nicki. Kry˛ce finansowania jednostek samorza ˛du terytorialnego maja ˛ tyczne uwagi dotycza ˛ ogo ˛s zreszta ´ lniejszy charakter. Samorza˛d terytorialny. Organy nadzoru moga ´ w działalnos ´c ´ gminy. Daleki od doskonałos ´ ci jest takz ˙ e system ´ ro ˛ kształtowania dochodo ´ w powiato ´ w i wojewo ´ dztw. z ˙ e model polskiego samorza ˛ spo od strony formalnoprawnej jest kompletny i w miare ´ jny. wojewoda. czy w Polsce nie wystarczyłyby np. ˛c nalez ˛du terytorialnego Konkluduja ˙ y stwierdzic ´. H. Zakamycze 2001. ˛ prawo z ˛dania wojewo ´ dztwa tylko w przypadkach okres ´ lonych ustawami i maja ˙a ˛cych ich organizacji i funkcjonowania. 25. dotacje i subwencje. regionalna izba ˛ wkraczac obrachunkowa. s. 288. kto ´ re z załoz ˙ enia sa ˛kszej niezalez gwarantem wie ˙ nos ´ ci organizacyjnej i racjonalnos ´ ci prowadzonej ˛dy gospodarki finansowej. ˛cy role ˛ powiato ograniczaja ´ w system generowania przychodo ´ w budz ˙ etowych. Izdebski. nia obecnego systemu samorza 23 24 Por. Za taka ˙ e takz ˙ e przemawiac ´ niedoskonały. powiatu. dezawuuja usprawiedliwione jest pytanie. przez samorza Merytoryczne i formalne braki unormowania prawnofinansowej strony działal˛du terytorialnego nakazuja ˛ traktowac ˛ finanso ˛donos ´ ci samorza ´ materie ´ w samorza ˛. s. tj.

J. zapewniaja ˛cy tez charakter jego organo ´ w stanowia ˙ – zwłaszcza w gminie ˛zi władzy publicznej z wyborcami. ˛d takz ˙ e w odtworzonym powiecie i nowo ukształtowanym wojewo ´ dztwie samorza terytorialny stanowi nadzwyczaj waz ˙ ny składnik systemu władz publicznych. Izdebskiemu. Poznan ´ 1926. 9. – moz ˙ liwos ´c ´ realnego utrzymywania wie ˛d terytorialny stanowi zatem standardowa ˛ instytucje ˛ demokratycznego Samorza ˛ ˛ca ˛ ˛kszym stopniu pan ´ stwa prawnego o gospodarce rynkowej. Utrzymanie dualizmu administracyjnego w woje˛dowych. 26 25 . przedmiotem unormowania prawnomie ˛D GOSPODARCZY SAMORZA ˛ forma ˛ samorza ˛du korporacyjnego jest samorza ˛d gospodarczy. ˛d gospodarczy ro ˛ od samorza ˛du terytorialnego tym. W tej chwili jest Waz ˙ ne jest takz ˙ e pytanie o przyszłos ´c ´ samorza on wspo ´ łgospodarzem wojewo ´ dztwa i niewiele przemawia za rozszerzeniem jego kompetencji w sferze publicznej. ko˛cych do okres lektywnych i osobistych intereso ´ w oso ´ b nalez ˙a ´ lonego stanu gospodarczego lub zawodu 26. w gminie. ˛ w tym przypadku na drugim Kryterium zamieszkania. beda w coraz wie 25 ˛dzynarodowego . ˛ H. ˛du na zadania. jak i obywatelski najbliz ˙ szy mieszkan ´ com zaro ´ wno ze wzgle ˛cych. 1. Skrypt z wykłado ´ w w roku akademickim 1925͞26. Samorza˛d gospodarczy. a od 1999 r. dbaja ˛c bowiem o jednoznaczny zakres merytoryczny samorza ˛cia powinnis ˛ce na celu tego poje ´ my rozro ´z ˙ nic ´ inicjatywy stowarzyszeniowe maja ˛cznie partykularnych intereso ˛biorreprezentowanie wyła ´ w pewnych grup przedsie ˛cych publiczno-administracyjny zakres kompetencji. Hubert. W cia ˛gu ostatnich lat stał sie ˛ on waz samorza ˙ nym elementem przejrzystego i jednolitego dla całego kraju systemu władz publicznych. chociaz ˙ istotne. z Nalez ˙ y przyznac ´ racje ˙ e od 1990 r. s. s. co ´ w od działan ´ obejmuja ˛du korporacyjnego. Hubertem stwierdzic ´.˛du korporacyjnego w Polsce Formy samorza 55 ˛du regionalnego. typowy dla samorza ˛c samorza ˛d gospodarczy. poniewaz ˛ksza kontrola nad wo ´ dztwie jest korzystne dla władz rza ˙ wie ˛du na znacza ˛ce unijne s wojewo ´ dztwem jest obecnie istotna ze wzgle ´ rodki struk˛ce przez regiony. z ˙e ˛zek zorganizowany na zasadach przedstawicielstwa wspo jest to zwia ´ lnych. to samorza ´ lone kategorie oso ´ b biora ˛ przede wszystkim ich kwalifikacje i odpowiadaja ˛ce im interesy z pod uwage ˙ yciowe. Dla Kolejna dalszych naszych rozwaz ˙ an ´ niezwykle istotne jest prawidłowe zdefiniowanie ˛du gospodarczego. z Samorza ´z ˙ ni sie ˙ e gdy ten ˛czy ˛du na ich ostatni ła (organizuje) ogo ´ ł mieszkan ´ co ´ w pewnego obszaru bez wzgle ˛d gospodarczy zrzesza okres ˛c osobiste interesy. moz Definiuja ˙ emy za J. turalne przepływaja ˛ jednak ogo Sformułowane wyz ˙ ej uwagi nie zmieniaja ´ lnie pozytywnej oceny ˛du terytorialnego w Polsce. znajduje sie Ibidem.

Podstawy prawne funkcjonowania izb gospodarczych zostały okres ´ lone przede wszystkim w ustawie z 30 maja 1989 r. planie. w szczego ´ lnos ´ ci wobec organo ´ w pan ´ stwowych”. U. nadal obowia ˛c. mimo wielu ˛kszos ˛biorco ˛zuwad wskazywanych przez wie ´c ´s ´ rodowiska przedsie ´ w. 27 Paradoksalnie regulacja ta. Powinien samorza ˛ w demokratyczny sposo ˛ i moz on byc ´ zatem wyłaniana ´ b. handlowej. co w efekcie moz zame ˙ e prowadzic ´ do zde˛du gospodarczego. Mylenie podmioto ´ w samorza ˛cych okres posiadaja ´ lone władztwo administracyjne ze stowarzyszeniami funk˛cymi ˛ niepoz ˛dana ˛. ˛c sie ˛ na tych załoz ˛czyc Opieraja ˙ eniach nalez ˙ y zdecydowanie wyła ´ z zakresu ˛du gospodarczego wszelka ˛ działalnos ˛ jedynie do samorza ´c ´ . czy działaja ˛ce w Polsce izby gospodarcze spełniaja ˛ scharakteryzowane sie ˛c na nie odpowiedzi musimy sie ˛gna ˛c ˛tko wyz ˙ ej kryteria? Szukaja ´ do pocza ´w transformacji ustrojowej w Polsce. wyste nomiczne. poz. jak i samorza ˛du terytorialnego. budowlanej lub usługowej. kto ´ re w sposo ´ b zorganizowany i władczy wykonuja ˛du terytorialnego. Nr 35. W tym miejscu pojawia administracji rza ˛ pytanie. wprowadzaja ˛ca ˛ cjonuja w sferze gospodarki jest tendencja ˙a ˛t organizacyjny i kompetencyjny. jakie naste ´ cu ˛ca ˛ działalnos lat 80. moz ˙ na powołac ´ organizacje Najpowaz ˙ niejsze mankamenty tej ustawy to: 1) wprowadzenie zasady dobrowolnej przynalez ˙ nos ´ ci do izb gospodarczych. Dz. pewnej kategorii oso ´ b. zasadach wolnos ´ ci politycznej i gospodarczej. opieraja ˛c swa ˛ działalnos przyszłos ´ ci samorza ´c ´ na ˛du. Innymi słowy samorza ˛zko ˛puja ˛cych jako zwia ˛zki ekopublicznoprawnych zwia ´ w przymusowych. z ˙ e najwaz ˙ niejsze akty prawne. reprezentuja ˛ca ˛ interesy gospodarcze zrzeorganizacja szonych w niej podmioto ´ w w zakresie ich działalnos ´ ci wytwo ´ rczej. Ich kompetencji podlega s ´ cis ´ le okres ´ lona sfera działalnos ´ ci gospo˛ darczej. jednak ˛ droga ˛ dalsza analiza tego aktu prawnego w z ˙ adnym razie nie potwierdza tezy. nie mogły pozostac ´ bez wpływu na biez ˙a ´c ´ i okres ´ lenie ˛du gospodarczego. 2) sposo ´ b powoływania izb 27 Ustawa z dnia 30 maja 1989 r. Nowe władze. sprzyjały rozwojowi samorza Nalez ˙ y jednak podkres ´ lic ´. zdecentralizowana ˛ cze ˛s na ro ´ wni z organami samorza ´c ´ administracji pan ´ stwowej. powszechna ˙ liwie ˛ ˛ ˛ ˛ ˛ca ˛ apolityczna reprezentacja s ´ rodowiska przedsiebiorco ´ w. W artykule 2 tej ustawy mo ´ wi sie ˙ e „izba gospodarcza jest ˛ samorza ˛du gospodarczego. z z ˙ yczenia. z ˙ e ta ˛ rzeczywistego samorza ˛du gospodarczego. były ˛cych wtedy ze sceny politycznej przedstawicieli dawnego rez dziełem schodza ˙ imu. intereso ´ w okres ´ lonych grup zawodowych. . Trzeba sobie us zawuowania idei samorza ´ wiadomic ´.56 Robert Kmieciak ˛d gospodarczy ma charakter nieterytorialnych. o izbach gospodarczych. 195. z ˙ e siła ˛du gospodarczego tkwi w jego publicznoprawnym charakterze. na podstawie kto ´ rych ˛to w Polsce tworzenie organizacji samorza ˛dowych przedsie ˛biorco rozpocze ´ w. ˛powały w naszym kraju w kon Przełomowe wydarzenia polityczne. kto ´ ra ogranicza sie ˛cznie do zaste ˛pstwa funkcji doradczych w sprawach publicznych lub tez ˙ wyła ˛dowych. z je sprawiaja ˙ e reprezentacja intereso ´ w sfer gospodarczych pozostawia wiele do ˛ wprawdzie.. beda partnerem tak ˛dowej.

˛zku publicznoPodkres ´ lic ´ nalez ˙ y ro ´ wniez ˙ fakt obligatoryjnego członkostwa w zwia prawnym oraz prawo organo ´ w pan ´ stwa do sprawowania nadzoru nad tego typu instytucjami. Pozostałe cechy zwia ˛zko uz ˙ ycia przymusu zewne ´ w publicznoprawnych ˛ sposobu powstania i członkostwa oraz stosunku do pan dotycza ´ stwa. przekształceniu lub likwidacji zwia ´ stwowe. z ˛zku publicznoo pierwszy z tych elemento ´ w. Samorza˛d jako wyraz demokracji obywatelskiej. a nie jednostki samorza dotyczy wszystkich izb przemysłowo-handlowych. maja ´ cisłe reglamentowanie doste ˛z ˛ to nierozła ˛cznie z problemem braku jasnej. uniemoz ˙ liwiaja ˛cie tej kwestii. 84.. Trudno oprzec ´ sie ˙ e spowodowane to było albo niedostatecznym zrozumieniem ze strony parlamentarzysto ´ w i ministro ´w ˛do ˛du gospodarczego. o po˛zku decyduja ˛ władze pan wstaniu. a takz ˙ e 3) oparcie maja darowiznach. S. logicznie terze gospodarczym. z ˙ e pojawiaja ´ ch dekad ˛dzie gospodarczym. ˛du wyz Z tego tez ˙ wzgle ˙ ej wymienione organizacje moz ˙ emy traktowac ´ jedynie jako ˛du gospodarczego. Rozbiez ˛zane i da ˛z strzygnie ˙ nos ´ ci z tym zwia ˙ enie do dalekiego od ˛ towicz. Trzeba jasno powiedziec ´.. izb budownictwa. izb turystycznych i innych powołanych na mocy ustawy z 30 maja 1989 r. 28 Niedoskonałos ´c ´ ˛ do podje ˛cia działan ˛cych wymienionej wyz ˙ ej regulacji skłoniła ustawodawce ´ maja ˛dzie gospodarczym. Niestety cech tych nie znajdujemy ani u regionalnych izb gospodarczych. Przyznac ponad 20 lat widzimy. a takz prawnego. mimo wprowadzenia zapisu o poprojekty ustaw o samorza ˛kszos ˛do wszechnym członkostwie. Jez ˙ eli chodzi ˛tajmy. Wykre w Polsce. Uwaga ta stowarzyszenia gospodarcze. 29 Szerzej na ten temat: R. ani u Krajowej Izby Gospodarczej. albo było wynikiem przemys kolejnych rza ´ w istoty samorza ´˛cej na celu s ˛pu do decyzji o charaklanej taktyki. z ˙ e zamierzenia te zakon ´ czyły sie ´ ˛ce sie ˛ w cia ˛gu ostatnich niemal dwo trzeba obiektywnie. z ˙ e takie uregulowanie podstaw działania izb gos˛zko podarczych w z ˙ adnym razie nie zapewnia im pozycji zwia ´ w publicznopraw˛ podmiotowos nych. s. z o izbach gospodarczych 29. powielały wie ´c ´ błe ´ w regulacji z 30 maja 1989 r. kto ´ rej powołanie zapowiadała wspomniana ustawa. Rozwaz ˙ ania na temat modelu ustrojowego. Samorza˛d gospodarczy w Polsce. s. Poznan ´ 2004. Km ieciak. lonych ciał samorza Wola członko ´ w jest zatem na drugim planie. ˛ smutnej refleksji. 143-146. Wia ˙ e sie ˛ce od lat pytanie o to.. po wysłuchaniu wniosko ´ w okres ´˛dowych. Powracaja ˛d gospodarczy ma sie ˛ opierac samorza ´ na zasadzie dobrowolnos ´ ci czy obligatoryjno˛c racjonalne rozs ´ ci. ˛tku izb gospodarczych na składkach członkowskich. a wie ˙ e jego likwidacja moz ˙ e zachodzic ´ tylko w drodze ustawodawczej. spadkach. w: Samorza˛d Por. 28 . Z perspektywy na celu uchwalenie jednolitej ustawy o samorza ˛ niepowodzeniem. kto ´ re uzyskuja ´c ´ z tytułu posiadania władzy i faktycznej mocy ˛trznego. dzieli s ´ rodowiska gospodarcze i polityko ´ w. zapisach oraz dochodach z własnej działalnos ´ ci izby. to pamie ˙ e utworzenie zwia ˛c na przykład izby przemysłowo-handlowej. czy skonstruowanej wizji jego funkcjonowania.˛du korporacyjnego w Polsce Formy samorza 57 gospodarczych w trybie inicjatywy załoz ˙ ycielskiej samych zainteresowanych.

W tym Dz. handlu. Ogo ´ lnikowa ˛pic ˛ zakładaja ˛ca ˛ obligatoryjny. nowego podejs ´ cia do kwestii miejsca samorza ´ lniczego w strukturze administracyjnej pan ´ stwa. ustaw o samorza ˛zanej z funkcjonowaniem Szczego ´ lnie razi pomieszanie problematyki zwia ˛biorco dobrowolnych zrzeszen ´ przedsie ´ w. poz. Dz. Z kolei funkcjonowanie izb przemys˛cych na podstawie tego samego aktu prawnego łowo-handlowych. a wie atrybutu powszechnos ´ ci (obligatoryjnos ´ ci). o Krajowym i komandytowo-akcyjnych działaja 31 30 . Jest to bardzo niedobry trend. czy – jak twierdza ˛ inni 1989 r. U. towarzystwa zagraniczne osoby prawne i fizyczne. stowarzyszeniom gospodarczym. zob. 32 ˛cych działalnos ˛ w sposo Członkostwo obejmowałoby wszystkich prowadza ´c ´ gospodarcza ´b ˛gły w: przemys zorganizowany i cia ´ le. Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. umoz czym rangi samorza ˙ liwia on ˛du. przedsie ´ stwowe. Dz. z ˙ e pozostaja ´ wnoprawnym w stosunku do samorza ˛ cze ˛s terytorialnego. bowiem wykreowanie instytucji ułomnego samorza kto ´ ry nie posiada z ˙ adnych konkretnych funkcji publicznoprawnych. usługach oraz poszukiwaniu i eksploatacji ˛d gospodarczy przemysłu i handlu stanowiłyby: osoby fizyczne prowazasobo ´ w mineralnych. jest całkowicie niezasadne. o zmianie ustawy o rzemios ´ le. z 1996 r. poza rolnictwem i rzemioprzedsie ˛ własna ˛ reprezentacja ˛. z ograniczona ´ cia ˛cych w Polsce. Nr 1. kto ´ re dysponuja łowo-handlowej w momencie zarejestrowania działalnos ´ ci gospodarczej 32. powinno zostac ´ uregulowane od ˛ i anachroniczna ˛ ustawe ˛ o izbach gospodarczych z 30 maja podstaw. Samorza ˛ce działalnos ˛ – przedsie ˛biorcy i wspo dza ´c ´ gospodarcza ´ lnicy. 3 z po ´z ´ n. oddziały zagranicznych spo ´ łek akcyjnych. spo ´ łki jawne. U. z ˙ e kaz ˙ de ˛biorstwo przemysłowe. budownictwie. status prawny. Nr 17. nie ma wiele wspo ´ lnego z rzeczywistym samorza Takie uregulowanie tej sprawy prowadzi do przyznania stowarzyszeniom gospodar˛du gospodarczego. przedsie ´ w o zasadach prowadzenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej działalnos ´ ci gospodarczej w zakresie drobnej wytwo ´ rczos ´ ci przez ˛biorstwami zagranicznymi”. o izbach rolniczych 30. ˛d gospodarczy w Polsce? Nie W jaki zatem sposo ´ b nalez ˙ y zorganizowac ´ samorza ˛tpliwos ˛c ro ˛du ulega wa ´ ci. utworzonych gło ´ wnie w celu reprezen˛ samorza ˛du gospodarczego. zwane dalej „przedsie ˛ odpowiedzialnos ˛ ubezpieczen ´ wzajemnych. jak i pozycja w strukturze adminiich organizacja wewne ˛dem gospodarczym. Ustawa z 6 wrzes ´ nia 2001 r. U. spo ´ łki komandytowe. spo ˛biorstwa pan z ograniczona ´ cia ´ łki akcyjne. 92. kto widzenia regulacja ´ ra ˛d rolniczy. por. Nr 129. stanowic ´ on powinien immanentna ´c ´ systemu administracji ˛ zadowalaja ˛ca ˛ z formalnoprawnego punktu publicznej w Polsce. stawałoby sie ˛ członkiem izby przemyssłem. a takz ˙ e działaja izb budownictwa czy tez ˙ izb turystycznych. 31 wymaga. nalez ˙ y zasta ´ regulacja – powszechny charakter izb gospodarczych w Polsce. handlowe lub usługowe. poniewaz ˙ ˛trzna. 1445. zm. mimo wprowadzenia kilku ˛du rzemies istotnych zmian. spo ´ łdzielnie. Oznaczałoby to. poz. W tej chwili jedyna ˛ jest ustawa z 14 grudnia 1995 r. stracyjnej. Nadawanie towania ich intereso ´ w z problematyka ˛c zwia ˛zkom o charakterze prywatnym. jednostki ˛biorcy zagraniczni w rozumieniu przepiso badawczo-rozwojowe. spo ´ łki ˛ odpowiedzialnos ˛.58 Robert Kmieciak doskonałos ´ ci kompromisu znalazły swoje odzwierciedlenie ro ´ wniez ˙ w projektach ˛dzie gospodarczym. Jez wprowadza powszechny samorza ˙ eli chodzi o izby rzemies ´ lnicze to ustawa o rzemios ´ le z 22 marca 1989 r. poz.

z 2003 r. Dz. Nr 102. organizacje pracodawco ´ w. 2000. z ˛cznie je oso ´ b. ˛da ˛ca naczelnym organem samorza ˛dowej ewentualnie Krajowa Izba Gospodarcza. poz. Nr 49. z ˙ e nie maja ˛cych spektrum polskiej gospodarki.. ˛dowym. z ˙ e jedynie izby gospodarcze działaja ˛ zapewnic ˛biorcom działaja ˛cym w Polsce instytucje publicznoprawne moga ´ przedsie ˛ reprezentacje ˛ ich intereso ˛ w stanie tego zrobic prawidłowa ´ w. izb turystyczByc ´ moz ˙ e lepszym rozwia nych. ˛ byc moga ´ rzeczywistym partnerem władz pan ´ stwowych w procesie kształtowania polityki gospodarczej kraju. Nr 121. Nr 94. izby ubezpieczen ´ . Z jednej strony władze lokalne i regionalne powinny zostac ´ ˛dniania opinii zorganizowanego w ten sposo zobligowane do uwzgle ´b s ´ rodowiska gospodarczego w przygotowywaniu strategii i programo ´ w o charakterze lokalnym i wojewo ´ dzkim. ale moz ˙ liwos ´ ci formalnoprawnych. 1037.˛du korporacyjnego w Polsce Formy samorza 59 ˛ zastanowic ˛ utrzymywania wielu rozdrobnionych miejscu warto sie ´ nad zasadnos ´ cia ˛cych interesy poszczego organizacji reprezentuja ´ lnych s ´ rodowisk gospodarczych. ˛du gospodarczego przemysłu Instytucjami tak szeroko rozumianego samorza i handlu powinny byc ´ niezalez ˙ ne od siebie i samodzielne w ramach ogo ´ lnego ˛dku prawnego: okre ˛gowe izby przemysłowo-handlowe. za kto ˛ okres zwia ´ rymi stoja ´ lone kompetencje administracyjne. 1117. 408. a takz ˙ e zrzeszen ´ handlu i usług oraz zrzeszen ´ transportu ˛ strukture ˛ maja ˛cych znacza ˛cy potencjał społeczno-ekonomiczny izb w jednolita przemysłowo-handlowych.. por. . regionalne (wojewo porza ´dzkie) izby przemysłowo-handlowe oraz Krajowa Izba Przemysłowo-Handlowa. Ustawa z dnia 15 wrzes Rejestrze Sa ´ nia 2000 r. takie jak: Konfederacja Pracodawco ´ w Polskich. Nie wynika to z braku dobrej woli tworza ˛tajmy bowiem.in. U. poz. Moz ˙ emy tu wymienic ´ m. pamie ˙ e wyła ˛zki publiczne. poz. Polska Konfederacja Pracodawco ´ w Prywatnych „Lewiatan” czy Business Centre Club ˛c zasług wymienionych powyz oraz izby branz ˙ owe. ˛zaniem be ˛dzie wła ˛czenie izb budownictwa. z 2001 r. Dz. be ˛biorco reprezentacji przedsie ´ w. 769. Obecnie. ˛du gospodarczego nie Dodajmy w tym miejscu. – Kodeks spo ´ łek handlowych. U. z drugiej zas ´ izby gospodarcze nalez ˙ y wyposaz ˙ yc ´ w kompetencje beneficjenta kon ´ cowego s ´ rodko ´ w europejskich. z ˙ e podmiotowos ´c ´ samorza ˛ do szczebla centralnego. Nie sa ´ branz ˙ owe ˛ce elitarny charakter – organizacje przedzrzeszenia gospodarcze czy tez ˙ – maja ˛biorco ˛cych sie ˛ formalnie rzesie ´ w. Ro ˛kszenie powinna ograniczac ´ sie ´ wnie waz ˙ ne jest zwie jego wpływo ´w w s ´ rodowisku regionalnym i lokalnym. na nowej płaszczyz ´ nie nalez ˙ y usytuo˛dzy samorza ˛dowymi izbami gospodarczymi a samorza ˛dem wac ´ relacje pomie terytorialnym. Nie dezawuuja ˙ ej podmioto ´w ˛biorco w sferze reprezentowania intereso ´w s ´ rodowiska przedsie ´ w w naszym kraju. w dobie implementacji w Polsce unijnej polityki strukturalnej. poz. ˛ce jako Wypływa z tego wniosek. W Polsce działa wiele organizacji zajmuja cznictwem intereso ´ w podmioto ´ w gospodarczych. ˛ one mandatu do wyste ˛powania w interesie całego zwaz ˙ my jednak.

z ˛ Wskazane powyz ˙ ej przesłanki dowodza ˙ e administracja publiczna z duz ˙a ˛ odnosi sie ˛ do perspektywy przekazania cze ˛s ˛dowi rezerwa ´ ci kompetencji samorza ˛du. Wykre . ˛c rozwaz ˛du gospodarczego nalez Podsumowuja ˙ ania na temat samorza ˙ y podkres ´˛dzie moz lic ´. do odniesienia sie ´ wno centralnych. 59. ˛D ZAWODOWY SAMORZA ˛d zawodowy zajmuje waz Samorza ˙ ne miejsce w systemie demokracji obywatels˛ ˛du na dobro kiej. wydaje – z braku zadowalaja ˛c natomiast suponowana nieche ´ do tego typu instytucji ma swoje z ´ ro ´ dło w uleganiu wpływom wymienianych wczes ´ niej stowarzyszen ´ gospodarczych i organizacji pracodawco ´ w. Dystans ten dotyczy w ro ´ wnym stopniu rza ˛ cze ˛s ˛zanych terytorialnego. nie wykazuja ˛ widocznego zainteresowania wzgle ˛ samorza ˛du gospodarczego.. W tym konteks ´ cie ˛ lub nie wielce symptomatyczna jest postawa parlamentarzysto ´ w. Doraz ´ ny interes nie moz ˙ e jednak przesłaniac ´ celu strategicznego. Wspo ´ łpraca izb z samorza ˛co na poziom z wpływac ´ moz ˙ e znacza ˙ ycia mieszkan ´ co ´ w zalez ˙ ny przeciez ˙ w gło ´ wnej mierze od kondycji miejscowej gospodarki... kto ´ rzy nie moga ˛ rozstrzygna ˛c ˛cych przyszłos ˛du gospodarczego chca ´ kwestii dotycza ´ ci samorza ˛ w naszym kraju. opartego obywatelskiego realizuja ˛ciu funkcjonowania władz na szerokiej decentralizacji pan ´ stwa. z ˙ e w przypadku samorza ´ ci 33 ˛ towicz. trwaja ˛ca z wie ˛kszym lub jałowa dyskusja nad ustawa ˛ ˛tku mniejszym natez ˙ eniem od pocza lat 90. Rza ˛dza ˛cy do tej pory Polska ˛. Ma on na celu ochrone pewnych zawodo ´ w. jak i samorza procesu decentralizacji stosunko ´ w gospodarczych. jak i samorza ˛du gospodarczemu. kto ´ ry nie chce pozbywac ´ sie ´ ci uprawnien ´ i zwia z tym moz ˙ liwos ´ ci generowania przychodo ´ w budz ˙ etowych. ubiegłego wieku. Samorza˛d jako wyraz demokracji obywatelskiej. s. kto ´ re ze wzgle ˛ najwyz społeczne wymagaja ˙ szych kwalifikacji merytorycznych i moralnych 33. Najlepszym tego potwierdzeniem jest problematyka ˛ o samorza ˛dzie gospodarczym. jakim jest zbudowanie społeczen ´ stwa ˛cego swoje potrzeby w ramach demokratycznego. bez nastu lat nie napawaja ˛du na autorament polityczny. zaro ˛dowych.60 Robert Kmieciak ˛du gospodarW tym konteks ´ cie szczego ´ lnie istotne jest zaangaz ˙ owanie samorza ˛dem miasta czy gminy czego w sferze działan ´ lokalnych. W takim uje ˛ znalez ˛du gospodarczego. z ˙ e jego pełny rozwo ´ j be ˙ liwy jedynie pod warunkiem pozytywnego ˛ władz publicznych. ˛du zawodowego nie ma wa ˛tpliwos Nalez ˙ y podkres ´ lic ´. Dos ´ wiadczenia ostatnich kilku˛ niestety optymizmem. S. Wspomniana niemoc polskiego ustawodawcy wynika – jak sie ˛cej wiedzy na temat samorza ˛du gospodarczego. kto publicznych musi sie ´c ´ miejsce dla samorza ´ rego ˛du – wynika z zasady subprzesłanie – podobnie jak innych form samorza sydiarnos ´ ci. ˛.

Nieporozumieniem jest zatem mylenie dwo ´ ch ˛z ˛ z prawem do zarza ˛dzania ro ´z ˙ nych da ˙ en ´ . jak chociaz ˙ by prowadzenie ˛cych prawo wykonywania danego zawodu. Podmiot publiczny ro ˛ od podmiotu prawa prywatnego tym. natomiast opiera ˛ aktywnos ˛zki swoja ´c ´ na czynniku władzy i wykonuje swoje prawa i obowia ˛d w imieniu pan ´ stwa lub organo ´ w pan ´ stwowych. ła ˛cza ˛ce jednostki w grupy. Nie kaz ˙ da forma reprezentowania intereso ´w grupowych spełnia to kryterium. z ˙ e kło ´ ci sie ˙ aja ˛ izby samorza ˛du zawodowego 34. 131. albo wreszcie administracja ˛. M. publicznych. jest szczego ´ lna sytuacja społeczno-zawodo˛ sytuacje ˛ wytwarza z jednej strony specjalizacja zawodowa. ˛d zawodowy opiera sie ˛ niemal Jak wynika z powyz ˙ szej definicji. a takimi sa ˛ stowarzyszeniami i nie moga ˛ działac ˛cznie w imieniu Izby zawodowe nie sa ´ wyła ˛ swojej decyzji przyste ˛puja ˛ lub z kto ˛puja ˛. o tyle nie ulega ˛tpliwos ˛ z podstawowymi aspektami wyraz ˛cymi istote ˛ korporacji wa ´ ci. Te ˛ta w organizacji z przyje ˙ ycia gospodarczego jako podstawa bytu jednostek. ale oso ´ b.˛du korporacyjnego w Polsce Formy samorza 61 ˛cych charakteru członkostwa i istoty tego typu zwia ˛zformalnoprawnych dotycza ˛ one jednoznacznie postrzegane jako korporacje publicznoprawne stanowia ˛ko ´ w. z ˙ e wie ´ ła ´ w samorza musi miec ´ charakter publicznoprawny. giej strony porza ´ ry tej specjalizacji daje prawna ˛ki temu zawo ˛ stanowa ˛ i wytwarza wewne ˛trzne oraz Dzie ´ d otrzymuje forme ˛trzne wie ˛zy. samorza ˛cznie na podstawie zawodowej. a z dru˛dek prawny. wa danej jednostki. kto ´ rej podmiotem jest czynnik władzy pan ´ stwowej moga ´ albo ˛ wymiarem sprawiedliwos ´ ci. Działalnos ´c ´ gospodarcza i publiczne prawo gospodarcze. Powyz ˙ sze kryteria spełnia samorza zawodowy. a mianowicie prawa do zrzeszania sie ˛ca ˛ własnymi sprawami. kto ´ rej celem jest miedzy innymi reprezentowanie ich intereso ´ w wobec władz pan ´ stwowych. z pan ´ stwowa ´z ˙ ni sie ˙ e nie ˛ korzys działa bezpos ´ rednio we własnym imieniu i na własna ´c ´ . z ˙ e działalnos ´c ´ publicznoprawna to forma ˛cy byc aktywnos ´ ci. albo ustawodawstwem. Sa ce waz ˙ ny element struktury administracyjnej pan ´ stwa. . O ile wynikaja z prawa do zrzeszania sie zasada dobrowolnos ´ ci nie budzi zastrzez ˙ en ´ w odniesieniu do stowarzyszen ´ . To włas rejestru oso ´ b posiadaja ´ nie ˛du zawodowego decyduje o jego istocie publicznoprawny zakres działan ´ samorza i wyro ´z ˙ nia go spos ´ ro ´ d organizacji o charakterze typowo zrzeszeniowym. doskonalenie zawodowe i czuwanie nad ˛ wykonywania zawodu oraz ochrona socjalna tychz etyka ˙ e oso ´ b. Tym co ła ˛czy jednostki dla zorganizowania ich wyła do udziału w administracji publicznej. kto ˛ re ˛kojmie ˛ społeczna ˛. ˛cie rozumiemy organizacyjna ˛ forme ˛ zrzeszania sie ˛ oso ˛Przez to poje ´ b wykonuja ˛ cych ten sam zawo ´ d. Zdyb. a takz ˙ e realizowa˛zko nie zadan ´ typowych dla zwia ´ w publicznoprawnych. Zakamycze 2002. Warto w tym miejscu zaznaczyc ´. s. zewne ˛z ˛cza ˛ca członko ˛du Podkres ´ lmy w tym miejscu raz jeszcze. kto ´ re do nich moca ´ rych wyste ˛du musza ˛ obejmowac ˛ce dany z istoty idei samorza ´ wszystkie osoby uprawiaja 34 Por.

Najistotniejsza ´ ro ´ d nich jest dysponowanie ˛cym na wykonywanie okres ˛cz prawem zezwalaja ´ lonego zawodu. ˛du zawodowego w Polsce był konsekwencja ˛ oz Rozwo ´ j samorza ˙ ywienia społe˛piły czno-politycznego u progu dekady lat 90. zob. posiadaja ˛ wykonywania zawodu. a co za tym idzie okres ´ lenie jego uprawnien ´ . op. nr 3-4. J. obejmuje: – reprezentowanie intereso ´ w okres ´ lonych zawodo ´ w wobec władz pan ´ stwowych. – kształtowanie zasad i czuwanie nad etyka ˛downictwa dyscyplinarnego. działaja ˛ce wyła ˛cznie w stosunku rza do swoich członko ´ w 35. 100. ˛ kompetencja ˛. Oznaczało to w praktyce wykreowanie ˛du korporacyjnego. 309. St e ´ . Panejko podkres ´ lał. Miejsce adwokatury we wspo ´ łczesnym pan ´ stwie. Najlepszym przykładem tego typu działan ´ jest opiniowanie projekto ´w ˛zanych z wykonywaniem danej profesji. cit. w szczego ´ lno36 s ´ ci jej organo ´ w ustawodawczych . ˛dowi zawodoZakres. ˛ z ich samorza ˛dowego charakteru. wzgle zawsze ustawy pan ´ stwowe”. jest nadzo ´ r nad wykonywaniem zawodu. kto ´ re postanowiły oprzec ´ swoje funkcjonowanie na publicznoprawnych formach działania. ˛d dla swych celo J. ˛du znajduje sie ˛ wiele prerogatyw z zakresu W tej mierze po stronie samorza ˛ spos „władztwa administracyjnego”.. kreuja ˛ca ˛ w istocie rzeczy publicznoprawny Niezwykle waz ˙ na zakres działania korporacji zawodowych. a granice ˛ dla nich stanowia ˛ i z natury ich jako zwia ´ w kolektywnych. jakie nasta ˛dzy innymi aktywizacje ˛ ro w naszym kraju w tym czasie. „Palestra” 2009. – nadzo ´ r nad nalez ˙ ytym wykonywaniem zawodu i prowadzenie rejestru oso ´b ˛cych prawo wykonywania danej profesji. Wola członko organizacji o charakterze samorza ´ w. W zwia ´ lic ´. choc ´ istotna. jako organo Cel i zadania tych instytucji wypływaja ´ w pan ´ stwa ˛zko ˛dnie korporacji prawnych. 36 35 . Jest to wre ˛ pien J. Reprezentowanie intereso ´ w okres ´ lonych korporacji wobec władz pan ´ stwowych ˛d na pozycji partnerskich relacji w stosunku do administracji sytuuje samorza publicznej. – organizowanie i prowadzenie sa – doskonalenie zawodowe i okres ´ lanie programo ´ w kształcenia w danym zawodzie oraz prowadzenie działalnos ´ ci edukacyjnej. Panejko.62 Robert Kmieciak ˛zku z zamieszaniem poje ˛ciowym ostatnich lat trzeba podkres zawo ´ d. pozostawało bowiem ˛gu pozostaje kompetencja ˛ administracji pan i w dalszym cia ´ stwowej. spowodowały mie ´z ˙ nych s ´ rodowisk zawodowych. Utworzenie samorza ˛du nie była jednak w tym przypadku czynnikiem decyduja zawodowego. z ˙ e „skoro pan ´ stwo powołało do z ˙ ycia samorza ´ w. to ˛zko ˛dowych moga ˛ byc z ´ ro ´ dłem praw i obowia ´ w wszystkich instytucji samorza ´ jedynie ustawy pan ´ stwowe. Przemiany ustrojowe. s. z ˙e „dobrowolnos ´c ´ ” przynalez ˙ nos ´ ci do izby zawodowej oznacza przekształcenie samo˛du zawodowego w stowarzyszenie (zrzeszenie). s. a takz akto ´ w prawnych zwia ˙ e zgłaszanie władzom spostrzez ˙ en ´ i wniosko ´ w z tego zakresu. ˛cym. w jakim pan ´ stwo przekazuje władztwo publiczne samorza wemu.

Obserwacja ˛cych obecnie w Polsce samorza ˛do działaja ´ w zawodowych prowadzi do wniosku.˛du korporacyjnego w Polsce Formy samorza 63 ˛du korporacyjnego. kto ´ re w zinstytucjonalizowanej formie realizuja ustawowo kompetencji publicznych. s. zobowia ´ w do uczestnictwa w tego typu szkoleniach. kto ´ rych ˛tnos celem jest stałe doskonalenie poziomu umieje ´ ci i zasobu wiedzy fachowej. ˛d zawodowy badan Uzasadnienie znajduje takz ˙ e wykonywanie przez samorza ´ ˛d zawodowy zrzesza naukowych i prowadzenie działalnos ´ ci edukacyjnej. Nadzorowanie postaw członko ´ w w tym zakresie zwia ˙˛ zastosowania systemu sankcji dyscyplinarnych dotycza ˛cych prawa wykoliwos ´ cia ˛cego mie ˛dzy innymi zawieszenie w czynnos nywania zawodu obejmuja ´ ciach zawodowych lub wydalenie z zawodu. opartego na przymusowych zwia ˛zmodelowy przykład samorza ˛ wiele przekazanych im kach oso ´ b. z ˙ e szczego ´ lnie predestynowane ˛dowej sa ˛ „zawody zaufania do funkcjonowania w ramach korporacji samorza publicznego”. jak np. Tabernacka. ˛du zawodowego jest takz Istotnym zadaniem publicznoprawnym samorza ˙e ustalanie zasad deontologii zawodowej oraz ich respektowanie poprzez sprawo˛downictwa dyscyplinarnego za poste ˛powanie sprzeczne z przyje ˛tymi wanie sa ˛zane jest z moz normami. ba ´ to ˛dz poprzez kontakty z os ´ rodkami naukowymi. Z tego wzgle ´ zawodowych. deontologicznej i organizacyjnej. Zakres wykonywania zadan ´ publicznych przez organy samorza˛do ´w zawodowych. Posiadaja ´ ci praktyczne dotycza ˛zanych z nim rzeczowo. M. wpływa na podzenie badan ´ zwia ´ cia ˛ warunko prawienie jakos ´ ci s ´ wiadczonych w tym zawodzie usług i na poprawe ´w 37 wykonywania danej profesji . ˛dowe dbaja ˛ takz Korporacje samorza ˙ e o jakos ´c ´ s ´ wiadczonych przez swoich ˛du organizuja ˛ system szkolen członko ´ w usług. Nie ulega zatem wa ´ ci. wynikaja z obowia ws ´ rodowisku wysokich standardo ´ w profesjonalnych i nienagannej postawy etycznej. Bardzo waz zawodu oraz dyscyplin naukowych powia ˙ ne ˛c jest zabezpieczenie moz ˛dz wie ˙ liwos ´ ci wykorzystania tego potencjału. Wysoki poziom kompetencji profesjonalnych powinien is ´c ´ w parze z przestrzeganiem standardo ´ w etycznych tradycyjnie kształtowanych przez samo s ´ ro˛tpliwos dowisko zawodowe. ˛cej zawo Przynalez ˙ nos ´c ´ do grupy wykonuja ´ d zaufania publicznego powinna byc ´ ˛ ˛cej ˛zuja ˛cych forma nobilitacji społecznej. 37 . samorza ˛zuja ˛ swoich członko to ´ w. ˛d adwokacki czy samorza ˛d biegłych rewidenNiekto ´ re korporacje. ba ´ przez struktury powołane w ra˛du. Jest to argument dla krytyko ´ w korporacjonizmu zawodowego. Kolonia Limited 2007. Zapewnienie s mach samorza ´ cisłej wspo ´ łpracy z os ´ rodkami naukowymi i prowa˛zanych z konkretna ˛ działalnos ˛ zawodowa ˛. 61. Samorza w swoich szeregach profesjonalisto ´ w z zakresu danej dziedziny aktywnos ´ ci ˛ oni niezwykle cenne wiadomos ˛ce danego ludzkiej. z ˙e ˛dnej spoistos wiele spos ´ ro ´ d nich nie wykazuje niezbe ´ ci moralnej.

Kulesza. na podstawie ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. 8) biegłych rewidento ´ w. 7) aptekarskiego. zm. 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. Nr 8.). poz. Od 1 stycznia 2010 r. z 1991r. Stwierdzono w nim. 91. U. U.. z 1991 r. obowia rewidento ´ w. Warszawa 2002. Nr 19. Pierwkilkunastu lat funkcjonowały w Polsce korporacje samorza ˛ce adwokato ˛ły sze organizacje tego typu. o radcach prawnych (D. z 1982 r. 179 z po ´z ´ n. zostały zaufaniem publicznym i przywilejem samorza ˛cie zawodu zaufania publicznego pojawiło sie ˛ po raz pierwszy ws Poje ´ ro ´ d norm polskiego prawa konstytucyjnego w art. U.). ˛dzie (Dz. na podstawie ustawy z dnia 19 kwietnia 1991 r. z 2009 r. obowia ˛ca samorza ˛du lekarskiego. a mianowicie ustawa z dnia 7 maja 2009 r. rozpocze swoje funkcjonowanie na podstawie ustaw uchwalonych w 1982 r. ˛dzie piele ˛gniarek i połoz o samorza ˙ nych (Dz. na podstawie ustawy z dnia 17 maja 1989 r. 649). 3) lekarskiego..) S. ˛zuje nowa regulacja prawna dotycza ˛ca samorza ˛du biegłych zm. z 1991 r. Nr 22. 38 Por.na podstawie ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. Lipin ´ ska. na podstawie ustawy z dnia 13 kwietnia 1994 r. s. 5) notarialnego. reprezentuja ˛ce osoby wykonuja ˛ce zawody zaufania publiczsamorza ˛ce piecze ˛ nad nalez nego i sprawuja ˙ ytym wykonywaniem tych zawodo ´ w w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony”. poz. na podstawie ustawy z dnia 21 grudnia 1990 r. bowiem w momencie jego wprowadzenia juz ˙ od ˛du zawodowego. 178 z po ´z ´n ´ . w: Zawody zaufania publicznego a interes publiczny – korporacyjna reglamentacja wersus wolnos ´c ´ wykonywania zawodu. o izbach lekarskich ˛zuje (Dz.). Nr 41 poz. zm. podmiotach uprawnionych do badania sprawozdan samorza ´ finansowych oraz nadzorze publicznym (Dz. poz. na podstawie ustawy z dnia 26 maja 1982 r. z kto ´ rzy podkres ´ laja ˙ e niekto ´ re profesje zdecydowanie za wczes ´ nie obdarzone 38 ˛du . Nr 219.). z 1989 r. zm. zm.) Od 2009 r. poz. M. poz. o biegłych rewidentach i ich ˛dzie.64 Robert Kmieciak ˛. U. ˛gniarek i połoz 6) piele ˙ nych. U. 27 z po ´z ´n ´ . Legat. prawo o adwokaturze (Dz. 25-31. Nr 30... zm. Nr 16. U. . 2) radco ´ w prawych . poz. zm. ˛zuje 15 uregulowan Obecnie w polskim systemie prawnym obowia ´ rangi ˛cych powołanie naste ˛puja ˛cych samorza ˛do ustawowej. U. z 2009 r.).). 592 z po o biegłych rewidentach i ich samorza ´z ´ n. U z 1994 r. z po ´z ´ n. umoz ˙ liwiaja ´ w zawodowych: 1) adwokackiego. poz. 145 z po ´z ´ n.). (red. U. o izbach aptekarskich (Dz. 158 z po ´z ´ n.. na podstawie ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Nr 121. Nr 77. Poje ˛cie zawodu zaufania publicznego. a mianowicie ustawa nowa regulacja prawna dotycza z dnia 2 grudnia 2009 r. Nr 41... 1982 r. z 1991 r. obejmuja ´ w i radco ´ w prawnych. 4) lekarsko – weterynaryjnego. z ˙ e: „W drodze ustawy moz ˙ na tworzyc ´ ˛dy zawodowe. zm. 124 z po ´z ´ n. prawo o notariacie (Dz. o izbach lekarskich (Dz. 1708).. poz. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko – weterynaryjnych (Dz. Zapis ten był w istocie rzeczy uznaniem stanu faktycznego. poz.. M. U.

na podstawie ustawy z dnia 29 lipca 1997 r. urbanisto ´ w. inz ˙ yniero ´ w budownictwa. poz. o komornikach ˛dowych (Dz. z ˙ e izby samorza ˛du zawodowego wzmoz Sytuacja taka wymaga od polskiego samorza ˙ onej aktywnos ´ ci na rzecz zachowania własnego stanu posiadania.. U. 1071). nadzorco ´ w sa ˛s widatoro ´ w. 882 z po sa ´z ´ n. 475 z po ´z ´ n.. poz. na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Nr 100. 10) komorniczego.). o samorza ´ w. Wbrew pozorom antycypacja rozwoju wypadko rza ´ w jest ˛c.. jaka jest przyszłos ´c ´ samo˛du zawodowego w Polsce. Nr 49. Wynika to. ale takz ˙ e otwartos ´ ci na ˛ krytyke ˛. Nr 102. Nr 133. zm...˛du korporacyjnego w Polsce Formy samorza 65 9) doradco ´ w podatkowych. Nr 5. rach sa 15) diagnosto ´ w laboratoryjnych. ˛dowych. geodeto ˛dowych i liksie ´ w i kartografo ´ w. zm. poz. na podstawie ustawy ˛dach zawodowych architekto z dnia 15 grudnia 2000 r. U. 42 z po ´z ´ n.). sowo reguluja ˛tpienia fundamentalne znaczenie dla Spo ´ r o model ustrojowy pan ´ stwa ma bez wa ˛du zawodowego w Polsce.. a takz ˙ e syndyko ´ w. Trzeba bowiem sobie us przyszłos ´ ci samorza ´ wiadomic ´. Z jednej strony przedstawiane sa ˛do nowych samorza ´ w formułowane przez pracowniko ´ w socjalnych. prowadza ˛ zatem okazuje dyskusja na temat samorza ˛du zawodowego stała sie ˛ Jak sie ˛ sie ˛ niespodziewanie sporem o ład ustrojowy Polski. U. 11) architekto ´ w. poz. inz ˙ yniero ´w budownictwa oraz urbanisto ´ w (Dz. kto ´ rego funkcjonowanie jest bez wa ˙ nym dopełnieniem procesu . z 1996 r. U. z 2001r. tłumaczy przy˛głych. z 2001 r. 12) rzeczniko ´ w patentowych na podstawie ustawy z dnia 11 kwietnia 2001 r. 763 – ustawa wejdzie w z ˙ ycie od 1 stycznia 2006 r. z drugiej zas ´ strony cze ´c ´ klasy politycznej podejmuje działania ˛ce w istocie rzeczy do zdezawuowania samorza ˛du zawodowego w Polsce. poz. U.). komplek˛cej porza ˛dek społeczny. Us ˛do nierzadko uzasadniona ´ wiadomienie sobie własnych błe ´ w moz ˙ e byc ´ ˛du zawokluczowym elementem procesu instytucjonalnego wzmocnienia samorza ˛tpienia waz dowego. 509 z po ´z ´ n. poz.). o zawodzie ˛dzie zawodowym psychologo psychologa i samorza ´ w (Dz. nego sprawia. Nr 98. o rzecznikach patentowych (Dz. o diagnostyce laboratoryjnej (Dz. z 2001r. zm. 13) psychologo ´ w. poz. na podstawie ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. a takz ˙ e organizowania i prowadzenia sa ˛dowe staja ˛ sie ˛ zbe ˛dne. o kurato14) kuratoro ´ w sa ˛dowych (Dz. U. o doradztwie podatkowym (Dz.. wykluczaja ˙ en ´ . z wyste ˛powania w tej mierze niezwykle trudna. ˛c nalez ˛ zastanowic Podsumowuja ˙ ałoby sie ´ nad tym. z 2001 r. ˛dz ba ´ tez ˙ do wizji wzmocnienia pan ´ stwa jako organizacji omnipotentnej. w kto ´ rym adwersarze odwołuja ˛dz ba ´ to do potrzeby emancypacji zorganizowanych korporacyjnie grup obywateli.). jakie moz ˙ emy zaobserwowac ´ w sfe˛ propozycje utworzenia rze z ˙ ycia publicznego. z 2001 r. na podstawie ustawy z dnia 8 czerwca 2001 r. z ˙ e pozbawienie korporacji prawa do sprawowania nadzoru nad nalez ˙ ytym wykony˛downictwa dyscyplinarwaniem zawodu. zm.. Nr 73. U. z 1997 r. najogo ´ lniej rzecz biora ˛cych sie ˛ wzajemnie da ˛z dwo ´ ch. na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. 1083).

. Kron ´ ski. nalez ˙ ałoby oczekiwac ´ wie ´ ci ze strony poszczego ´ lnych wspo ´ lnot lokalnych i regionalnych. s. s. niezbe ˛ administracje ˛ pan ´ stwem. Samo˛d terytorialny w Polsce stana ˛ł obecnie wobec nowych wyzwan rza ´ i oczekiwan ´ społecznych..66 Robert Kmieciak ˛ jednego z klasydecentralizacji w Polsce. ze stanu niemowle ˛dne jest dalsze pogłe ˛bianie procesu decentralizacji zarza ˛dzania Po drugie. s. Pamie ˙ e opinia ˛du. ˛ jednak wydaje. ta dotyczy kaz ˙ dej formy samorza ´ wniez ˙ samorza PODSUMOWANIE ˛du w Polsce po reformie ustrojoJednoznaczna ocena funkcjonowania samorza wej pan ´ stwa jest niezwykle trudna.. kto ´ rzy moga ´ aktywny udział w realizacji zadan ´ z ˙ ycia zbiorowego jako zdecentralizowanej administracji publicznej. Jest to najwaz ˙ niejszy krok w kierunku ˛du oraz rozwoju społeczen wzmocnienia samorza ´ stwa obywatelskiego. a mianowicie: terytorialny. Jak juz ˙ podkres ´ lono. aby deklarowana przez centralna ˛dowa ˛ zasada pomocniczos ˛c rozłoz rza ´ ci (subsydiarnos ´ ci). cyt. Ws ˛ksze znaczenie ma samorza ˛d terytorialny. a wie ˙ enia zadan ´ . aby podje ˛te w Polsce reformy samorza ˛dowe zakon ˛ Jak sie ´ czyły sie ˛dne jest spełnienie przynajmniej dwo powodzeniem. Kron ´ ski. bowiem samorza ´ ro ´ d nich najwie ˛ brac skupia on wszystkich obywateli. Do tego jednak niezbe ˛dne jest mie ˛dzy pozostawała wyła ˛cie kwestii finansowania samorza ˛du.. niezbe ´ ch warunko ´ w. 40 A. kto ´ re nie moga ´ realizowane przez samych obywateli lub przez ich wspo ´ lnoty czy organizacje. z rza ´ stwowego” 39. Trudno z dzisiejszej perspektywy rozstrzygac ´ o jego przyszłos ´ ci. aby nauczył sie ´ swoimi własnymi interesami. Fl einer. z ˙ e „samo˛d stanowi granice ˛ dla wszechwładztwa pan ˛tajmy. aby wyszedł nareszcie ˛ctwa” 40. Ro ´z ˙ nia ´w ˛du. Warszawa 1932.. Teoria samorza˛du. uzasadniaja ´c ´ umocnienia władzy lokalnej w Niemczech. stanowia ˙ ny element ustroju politycznego naszego pan ´ stwa. Tübingen 1922. za A. innymi racjonalne rozstrzygnie 39 F. zgodnie ˛ byc z kto ´ rymi pan ´ stwo jako całos ´c ´ wykonuje tylko te kompetencje. kto ko ´ w niemieckiej mys ´ li samorza ´ ry stwierdził. pisał: „nalez ˙ y przyzwyczaic ´ naro ´ d do ˛ zarza ˛dzac tego. ro ˛du zawodowego. Bardzo waz ˙ ne jest. w naszym kraju trzy formy samorza ˛ sie ˛ one charakterem wie ˛zi ła ˛cza ˛cych członko gospodarczy i zawodowy. Bardzo wiele racji miał wielki reformator ˛c koniecznos pan ´ stwa pruskiego Karl von Stein. Teoria samorza˛du terytorialnego. ˛kszej aktywnos Po pierwsze. moz ˙ emy obecnie wyro ´z ˙ nic ´ ˛du korporacyjnego. Od 1 stycznia 1999 r. W tym miejscu warto przywołac ´ opinie ˛dowej Fritza Fleinera. 15. 15. Institutionen des deutschen Verwaltungsrecht. 98. kiedy w 1807 r. nie ˛cznie w sferze werbalnej. Nawet ˛ do rozwoju samorza ˛du wobec biernej najlepsze przepisy prawne nie doprowadza postawy samych zainteresowanych. funkcjonuje on na szczeblu gminy oraz powiatu ˛c bez wa ˛tpienia waz i wojewo ´ dztwa.

16. a wie ˛c i gospodarczego. Działaja ˛ charakter obligatoryjny i wykonuja ˛ okres korporacje zawodowe maja ´ lone czynnos ´ ci ˛ rzecza ˛ jest jednak pogłe ˛bianie tego z zakresu administracji publicznej. Waz ˙ na ˛z ˛du zawodowego procesu i da ˙ enie do sytuacji. Pewnego rozczarowania reforwie ´ ci organizacji samorza ˛ decentralizacyjna ˛ nie ukrywa J. From the perspective of administrative law. 41 42 Por. narzucac ´ ˛dy.03. Głos w debacie. Regulski. W tym Reforma samorza ˛ da ˛z konteks ´ cie niezwykle waz ˙ ne jest konsekwentne przeciwstawianie sie ˙ eniom ˛dowej. kto centralizacyjnym administracji rza ´ re moz ˙ na dostrzec w funkcjonowaniu ˛kszos ˛du korporacyjnego. Tupin. ˛c nalez Podsumowuja ˙ y podkres ´ lic ´ raz jeszcze. z ˙ e „Proces budowania Polski lokalnej posuwa sie ˛ opory ze strony sił przeciwnych duz ˙ o pary idzie w gwizdek. s. to z formalnoprawnego punktu Jez ˙ eli natomiast chodzi o samorza ˛ce obecnie w Polsce widzenia trudno wskazac ´ na powaz ˙ niejsze zarzuty. . Trzecia sfera samorza˛dnos ´ ci. Mie ˛dzy znieche ˛ceniem a lenistwem. nr 11. zbyt duz ˙ e sa ˛ sie ˛ decentralizacji. ABSTRACT One of the biggest achievements of the process of the socio-political transformation in Poland is a vast decentralization of the sphere of public power. „Rzeczpospolita” 24. Za Stwierdził on. z ˙ e sukces polskiej reformy ˛dowej be ˛dzie pełny dopiero wo ˛ be ˛da ˛ samorza ´ wczas. Decentralization is therefore a procedure of transferring certain public functions so far restricted to the competence of the central government to groups of citizens organized as corporations. ˛ zbyt wolno. jest przymusowa nac ´. ˛d zawodowy. Jest to mentalny wzorzec peerelowski. The object of the analysis presented in the article is corporative self-government grounded in the union of persons with obligatory membership. J. Warunkiem niezbe ˛dnym Kolejny problem dotyczy samorza dalszego jego rozwoju jest powołanie do z ˙ ycia obligatoryjnych izb gospodarczych. Regulski. aby poszczego ´ lne korporacje samorza ˛d w sposo ˛ zaufaniem traktowane były przez rza ´ b podmiotowy i cieszyły sie zainteresowanych s ´ rodowisk. bez wzgle ˛du na charakter wie ˛zi wszystkie formy samorza ˛cza ˛cych ich członko ła ´ w. z kto obywatelom swoje pogla ´ rego nie ˛ jako obywatele wydostac potrafimy sie ´ ” 42.1999. ˛cych w układzie terytorialnym i wyposaz działaja ˙ onych przez pan ´ stwo w kompeten˙ emy zapomicje z zakresu zdecentralizowanej administracji publicznej 41. kiedy harmonijnie rozwijac ´ sie ˛du korporacyjnego. decentralization is understood as a system in which there is a large number of independent centres equipped with public and legal competences and one main centre.˛du korporacyjnego w Polsce Formy samorza 67 ˛du gospodarczego. ˛dowa w Polsce jest zatem cia ˛gle trwaja ˛cym procesem. Nie moz ˛ kaz ˛du. W gruncie rzeczy kierownictwa partii politycznych boja ˛ rza ˛dzic decentralizacji. z ˙ e istota ˙ dego samorza przynalez ˙ nos ´c ´ do niego z mocy ustawy oraz okres ´ lone władztwo administracyjne. kto ma ´ ry jest jednym z jej two ´ rco ´ w. R. centralnie. „Nowe Pan ´ stwo” 2002. Włas ´ ciwie wszystkie partie chca ´ z go ´ ry.

68 Robert Kmieciak Corporative self-government which exemplifies decentralization is not a one-dimensional notion referring only to territorial relations. within the special self-government we further distinguish trade self-government and economic self-government. According to this division. The article emphasizes the fact that the success of the Polish self-government reform will be complete only when there is a harmonious development of all the forms of corporative self-government irrespective of the character of bonds between their members. As legal entities. An essential role in the system of representing the interests of particular milieus falls to special self-government which is set apart by other criteria. self-governments will then be in the service of democracy and will strengthen the civic society. .