You are on page 1of 26

˛D ZACHODNI PRZEGLA 2012, nr 1

MARTA GÖTZ Marta Götz Poznan ´

POTENCJAŁ KOOPETYCJI W WIELKOPOLSCE ´ DZTW KRAJU NA TLE WYBRANYCH WOJEWO Potencjał koopetycji w Wielkopolsce na tle wybranych wojewo ´ dztw kraju
WPROWADZENIE

˛, jest Koopetycja, czyli konkurencyjna wspo ´ łpraca, nazywana tez ˙ kooperencja ˛cym coraz wie ˛ksza ˛ popularnos zyskuja ´c ´ zagadnieniem ekonomiczno-społecznym. ˛czenie wzajemnie sprzecznych relacji Jako koncepcja oksymoroniczna stanowi poła 1 ´ wnywana do starochin ´ skiej idei harmonii – kooperacji i konkurencji . Bywa poro ˛ konkurencji i kooperacji w jeden typ relacji yin-yang 2. Koopetycja to zespalanie sie i interakcji. Z punktu widzenia firmy opisywana jest jako strategia synkretycznego poszukiwania renty 3 i przyjmuje, z ˙ e: ˛c ze soba ˛ w interakcje, biora ˛ udział w grze o sumie wie ˛kszej – Firmy, wchodza od zera acz zmiennej; ˛ z faktu posiadania zbiez – Interakcje te wynikaja ˙ nych intereso ´ w; – Udział w grze umoz ˙ liwia zaro ´ wno tworzenie wartos ´ ci dodanej, jak i jej podział. ˛ca, z Choc ´ istnieje juz ˙ oficjalna definicja zakładaja ˙ e koopetycja to wspo ´ łpraca ˛dzy konkurentami w nadziei na osia ˛gnie ˛cie wspo mie ´ lnych korzys ´ ci 4; rozumienie ˛z tego zagadnienia jest wcia ˙ dalekie od jednoznacznos ´ ci. Z perspektywy makroekonomicznej, czyli regionu, kooperencja definiowana ˛dkowania proceso moz ˙ e byc ´ jako sposo ´ b regulacji zachowan ´ firm, czyli porza ´w gospodarczych w celu zapewnienia najlepszej sprawnos ´ ci danego systemu 5.
B. Jankowska, Konkurencja czy kooperacja˛, „Ekonomista” nr 1, 2009, s. 67-91. T.A. Peng, M. Bourne, The Coexistence of Competition and Cooperation between Networks: Implications from Two Taiwanese Healthcare Networks, „British Journal of Management” vol. 20(3), 2009, s. 396-397. 3 A. Lado, N. Boyd, S. Hanlon, Competition, cooperatioon and the search for economic rents: a syncretic model, „Academy Management Review” vol. 22 (1), 1997, s. 128. 4 Collaboration between business competitors, in the hope of mutually beneficial results, The Oxford Pocket Dictionary of Current English, Oxford 2009. 5 B. Jankowska, op. cit., s. 68.
2 1

102

Marta Götz

˛tnos Umieje ´c ´ godzenia wspo ´ łpracy i rywalizacji stanowi wyraz dojrzałos ´ ci rynkowej ˛tych gospodarek. Koopetycje ˛ analizowac i jest typowa dla wyz ˙ ej rozwinie ´ moz ˙ na tez ˙ ˛ciu w warstwie semantycznej, logicznej, a takz ˙ e systemowo. W tym pierwszym uje proponowane polskie pełne okres ´ lenie koopetycji jako konkurencyjnej wspo ´ łpracy sugeruje, z ˙ e istotniejszym elementem jest kooperacja. Rywalizacja pełni w zasadzie ˛ przymiotnika, okres ˛ tego wspo funkcje ´ la ceche ´ łdziałania. Rozbudowana wersja ˛ mie ˛dzy kooperencji moz ˙ e tez ˙ sugerowac ´, z ˙ e mamy do czynienia ze wspo ´ łpraca ˛ w celu poprawy konkurentami. Inna interpretacja moz ˙ e akcentowac ´ wspo ´ łprace ˛ca ˛ konkurowanie w skali globu. Spojrzenie konkurencyjnos ´ ci, czyli umoz ˙ liwiaja ˛ wspo ˛ w kategoriach systemowe sugeruje, by traktowac ´ konkurencyjna ´ łprace ˛ sie ˛ elementy͞aktorzy (uczelnie, firmy) i relacje pewnego systemu, na kto ´ ry składaja ˛dzy nimi, pozytywne jak i negatywne (mobilnos mie ´c ´ pracowniko ´ w, wspo ´ lne projekty, „podkupywanie” pracowniko ´ w, szpiegostwo przemysłowe). W rozumie˛, jako z niu logiki koopetycja jest koniunkcja ˙ e implikuje jednoczesnos ´c ´ kooperacji ˛ nalez ˛ciu ewolucyjnym, gdyz i konkurencji. Kooperencje ˙ y analizowac ´ w uje ˙ jej ˛ przejawia, podlegaja ˛ zmianom w czasie 6. Pocza ˛tkowa charakter i forma, w jakiej sie ˛puje miejsca s ´ wiadomos ´c ´ , czyli uznanie potencjału, jaki niesie koopetycja, uste ˛zaniu rozpoznaniu moz ˙ liwos ´ ci jej praktycznego zastosowania, rozwojowi, zobowia do wspo ´ łpracy, kto ´ re z czasem moz ˙ e jednak ulec zanikowi. Przesłanki do ˛ wo ˛zywac podtrzymywania koopetycji przestaja ´ wczas obowia ´ . Fazom tym od˛ kolejne etapy w cyklu z ˛ mie ˛dzy nimi osia ˛gna ˛c powiadaja ˙ ycia relacji. Ro ´ wnowage ´ moz ˙ na pod warunkiem zbilansowania czterech elemento ´ w: wiarygodnos ´ ci part˛knero ´ w, kontroli wydajnos ´ ci, sprawiedliwos ´ ci podziału oraz efektywnos ´ ci zwie ˛ traktowac ˛zke ˛ szania potencjalnego zysku 7. Koopetycje ´ zatem nalez ˙ y jako wia ˛cych fluktuacjom, obejmuja ˛cych elementy ekonomiczne i społeczrelacji podlegaja ˛ ne 8. Daleka od kompaktowego monolitu, strategia koopetycji jest koncepcja ˛ i wieloaspektowa ˛, a jej struktura, zmiennos wielowymiarowa ´c ´ formy i s ´ ciez ˙ ka ˛ z pewnos ˛ łatwe do zrozumienia 9. Ogo ˛ dystynktywna ˛ ewolucji nie sa ´ cia ´ lnie pewna ˛ koopetycji wydaje sie ˛ byc cecha ´ jej niestabilnos ´c ´ – konkurencyjna wspo ´ łpraca ˛dzy rywalizowaniem a kooperacja ˛. Choc bowiem jest z definicji zawieszona mie ´ ˛gu w zasadzie rozstrzygaja ˛ te same siły o jej kształcie, przebiegu, trwałos ´ ci i zasie (determinanty zdiagnozowane w literaturze), to jednak ich układ jest kaz ˙ dorazowo ˛c pewien ewoluuja ˛cy ekosystem stanowi ona wyraz podejs inny. Odzwierciedlaja ´ cia dynamicznego do zagadnien ´ społeczno-gospodarczych.
6 F. Zerbini, S. Castaldo, Stay in or get out the Janus? The maintenance of multiplex relationships between buyers and sellers, „Industrial Marketing Management” vol. 36, 2007, s. 944. 7 F. Zerbini, S. Castaldo, op. cit., s. 948. 8 Ibidem, s. 944. 9 „Far from being a compact monolith, coopetition strategy is a multidimensional und multifaceted concept (...) and it is all but easy to grasp its structure, processes and evolving patterns.” G. B. Dagnino, G. Padula, Coopetition strategy a new kind of interfirm dynamics for value creation, http:͞͞www. altruists.org͞static͞files͞coopetition%20strategy.pdf, s. 13.

czy marketingu. a takz ˙ e intensywnos ´c ´ i trwałos ´c ´ relacji. obniz pozwala. Bengtsson. oddziałuje pozytywnie na efektywnos Koopetycja. w ramach zarza teorii organizacji i zachowan ´ firm. 11 10 . Kock. S. 23. jak i wewne ´ rych nalez ˙y ˛biorstwa (płaska czy zhierarchizowana) i faza cyklu struktura organizacyjna przedsie ˛ ro z ˙ ycia produktu 10. z ˙ e kaz ˙ da z jednostek wnosi do przedsie ˛cia najlepsze kompetencje 12. Na rozwo ´ j strategii koopetycji wpływaja ´ wniez ˙ : stopien ´ ˛cych siec ˛dzy jej uczestzro ´z ˙ nicowania jednostek tworza ´ . wia przede wszystkim ze sfera ˛ sie ˛ nie jest zarezerwowana tylko dla niej. gdy kierowani dobrem i członkowie rodziny konkuruja ˛du przeciwnicy zaczynaja ˛ ze soba ˛ wspo wyz ˙ szego rze ´ łpracowac ´ . koordynacje ´. Boyd. Moz ˙ e byc ´ wyja ˙ ach wysokich koszto ´ w i o długich cyklach produkcji. Akcentowane sa ˙ enie do ˛kszenia potencjalnego zysku – ła ˛czone z kooperacja ˛ – oraz do jego podziału. czy stopa wejs ´ cia nowych firm. Hanlon. Lado. kiedy konkuruja na co dzien ´ jednostki ła siły w celu przeprowadzenia pewnych działan ´ . op. takich jak dynamika na i otwarta grupa innych czynniko ´ w. zaro ´ wno zewne ˛trznych – do kto rynku. ˛zana ˛ gospodarcza ˛. gdzie przyjaciele ˛ ze soba ˛. „Industrial Marketing Management” vol. złoz ˙ onos ´ ci relacji mie nikami. Co-opetition in business networks – to cooperate and compete simultaneously. G. G. Konkurencyjna wspo ´ łpraca ˛ki dzieleniu sie ˛ praca ˛. s. jak sugeruja ´c ´ ˛ wykorzystania zasobo ˛ działan gospodarowania poprzez poprawe ´ w. czy administracja ˛ pubniekomercyjnymi. profes˛ do wymiaru biznesowego. obszary wspo ´ łpracy. Ponadto wyste ˛puje liczna i atrakcyjnos ´c ´ zasobo ´ w pozostaja ˛trznych. cit. W konsekwencji osia ˛gane sa ˛ korzys wzie ´ ci synergii. organizacjami pozarza ˛11. ˛w efekcie skro ´ cic ´ czas i zagwarantowac ´. cit.. 12 M. 414. Intuicyjnie obecnos ´c ´ tego fenomenu odkryc ´ moz ˙ na w wielu sferach z ˙ ycia – prywatnej. politycznej. ´ CI Z KOOPETYCJI KORZYS ˛ badania. Rozpoznanie jonalna analiza w zasadzie ogranicza sie ˛ byc ˛ dla dalszych badan pozostałych odniesien ´ wydaje sie ´ dopiero propozycja ´ w przyszłos ´ ci. Padula. B. W literaturze bowiem pojawiaja ˛dzy jednostkami propozycje rozszerzenia koncepcji koopetycji na relacje mie ˛dowymi (NGOs). 2000. S. 130. Dagnino. łamach literatury ekonomiczno-biznesowej. Mimo przypuszczalnej „wszechobecnos ´ ci” kooperencji. s. ˛ alokacje ˛ surowco ˛tkowo korzystna w branz czy lepsza ´ w.Potencjał koopetycji w Wielkopolsce na tle wybranych wojewo ´ dztw kraju 103 Literatura oferuje stosunkowo bogaty zestaw prawdopodobnych determinant ˛ zwłaszcza przesłanki ekonomiczne. co zwie ˛zane jest z konkurencja ˛. 29 (5). dzie ˙ yc ´ koszty rozwoju nowych produkto ´ w. op.. Konkurencyjna wspo ´ łpraca. A. N. Tymczasem naukowe uje ˛cie kooperencji pojawia sie ˛ prawie wyła ˛cznie na liczna ˛dzania strategicznego. czy tez ˙ administ˛ce ˛cza ˛ racyjnej. Koopetycji sprzyjaja ˛ tez wia ˙ stopien ´ specjalizacji aktoro ´w ˛cych w ich posiadaniu. s. czyli da ˛z koopetycji.

rozwo ´ j i przepływy wiedzy. 609-614. a takz ˛dzy sieciami i gronami departamentami. jak ˛c elementy. W przypadku koopetycji poziomu ˛ ˛ makro. 23. co przekłada sie ˛dzy firmami. Gilsing. 164. Moz ˙ e zachodzic ´ wewna ˛dzy przedsie ˛biorstwami. a wiec miedzy klastrami i sieciami. czyli zatrzas ´ niecia w starej trajektorii rozwoju. W zwia korzys ´ ci. co wydaje sie ´ lnie waz ˙ ne dla mniejszych firm. absorp˛ do zamknie ˛cia sie ˛ na nowe cji. Lankhui zen. London. cit. M. P. Foss. W koopetycji poziomu mezo. Localised learning and industrial competitiveness. ˛ szczego ˛cych np.104 Marta Götz W badaniach s ´ wiatowych zidentyfikowano wiele rodzajo ´ w kooperencji. kto Konkurencyjnos ´c ´ regionu jest poje ´ re moz ˙ e byc ´ stosowane w dwojakim znaczeniu: 1) jako ˛cych o atrakcyjnos zespo ´ ł cech decyduja ´ ci regionu z punktu widzenia lokowania w nim inwestycji i jako miejsca zamieszkania.. s. Woolthuis. Padula. s. Bengtsson. op. 176-178. Koopetycja stanowi ˛zania tego typu problemo jeden ze sposobo ´ w rozwia ´ w. co owocowac ´ moz ˙e opracowywaniem nowych standardo ´ w. 17 A.K. mie ˙ e mie ˛biorstw. 2) jako wyraz przewagi technologicznej lub niz ˙ szych cen produkto ´ w i usług wytwarzanych w regionie. s. s. Knudsen 16. efektywnos ´ ci 13. Unikatowy charakter kaz ˙ dej z lokalnych koopetycji gwarantowac ´ moz ˙ e te ˛ zaro wszystkie atrybuty. czyli w relacjach mie ˛ wspo pojawia sie ´ łprojektowanie. s. Atrakcyjnos strony licza ´c ´. nie dysponuja własnym zapleczem naukowym 14. M. Moz ˙e ˛trz firmy mie ˛dzy jej ona dotyczyc ´ jednej lub kilku branz ˙ . gdy koopetycja dotyczy pracowniko ´ w. 16 N. S. A system failure framework for innovation policy design. 411-426. „Cambridge Journal of Economics” vol. rent a w konsekwencji spadku działan ´ agresywnych i poszukuja seeking). op. 15 R. ˛zane a zatem i konkurencyjnos ´c ´ 18 obejmuje pewne zlokalizowane zdolnos ´ ci zwia G. Knudsen. C. Routledge. rozwijaniu nowych technologii prowadzic ´ moga ˛ technologie. 18 ˛ zdolnos ˛gania sukcesu w gospodarczej rywalizacji. Koopetycja pozwala na bardziej optymalne korzystanie z posiadanych zasobo ´ w. Maskell 17. Dagnino. 14 13 . Malmberg i P. dochodzi do kreowania nowej wiedzy. New York 1996. 1999. Malmberg.. o kto ´ rych wspominaja ´ wno N. 30. czy tez ˙ obszaro ´w ˛zku z tym inni sa ˛ jej uczestnicy i inny charakter potencjalnych działania. B. V. Słownik do Strategii Rozwoju Wojewo ´ dztwa Dolnos ´ la˛skiego do roku 2020. ˛cych renty (tzw. w poro ´ wnaniu z analogicznymi produktami i usługami w innych regionach. Maskel l. a z drugiej ˛ sie ˛ dla firm w zdobywaniu przewag konkurencyjnych. a wie ´ re z jednej strony przesa o atrakcyjnos ´ ci regionu dla prowadzenia działalnos ´ ci gospodarczej. Towards a competence theory of the firm. ˛ na wzrost dochodzi do generowania i przepływu wiedzy. 173. umieje ˛tnos niewystarczaja ´ ci w przyjmowaniu. kto ˛dzaja ˛ i A. Kock. Foss i C. Mianem konkurencyjnos ´ ci okres ´ la sie ´c ´ do osia ˛ciem. „Technovation” 25 (2005). cit. szybszym wprowadzeniem nowos ´ ci na rynek. G. Trudnos ´ ci wynikaja małych i s ´ rednich przedsie ˛cego poziomu kompetencji. W przypadku szczebla mikro. Ponadto moz przedsie ˙ e dotyczyc ´ jednej lub wielu funkcji. czy wspo ´ lnym szkoleniem pracowniko ´ w. Zawodnos ´c ´ zdolnos ´ ci (capabilities failure) zdiagnozowana w literaturze moz ˙ e byc ´ czynnikiem niezwykle istotnym włas ´ nie dla ˛ce z braku lub ˛biorstw (MSP) 15.

zwiekszac ´ zdolnos ´c ´ do absorpcji zaawansowanych technologii informacyjnych i ich wykorzystanie w codziennym z ˙ yciu gospodarczym i spo˛ca wzajemnemu dzieleniu sie ˛ wiedza ˛ łecznym. najlepiej w skali globalnej. Poznan ´ 2006.) celem i przedmiotem szczego ´ lnej troski w strategiach rozwoju społeczno-gospodarczego ˛dzynarodowej konkurencyjnos musi byc ´ podnoszenie poziomu mie ´ ci regiono ´ w” 19. na zlecenie Telekomunikacji Polskiej i Krajowej Izby Gospodarczej. w: R. . rzadkos ´c ´ .Potencjał koopetycji w Wielkopolsce na tle wybranych wojewo ´ dztw kraju 105 ˛ koopetycji – ich cechy bowiem (cennos z koncepcja ´c ´ . Wielkopolska po dwo ´ ch latach w Unii Europejskiej. brak substytuto ´ w. ˛ do rozwoju kapitału rozumianego jako Koopetycja moz ˙ e przyczynic ´ sie ˛tnos umieje ´c ´ wspo ´ łpracy. Cichocki (red. s 13. Gospodarcze aspekty integracji Wielkopolski z Unia˛ Europejska˛. 20 Regionalna Strategia Innowacji dla Wielkopolski oraz Plan Działan ´ na lata 2004-2006 – ocena wste ˛pnego etapu realizacji działan ´ . koopetycja sprzyjaja ˛ca rozwo ˛zania i stymuluja ´ j nauki moz ˙ e stanowic ´ remedium na słabe powia nauki i biznesu. Termin powstaja BIZUKA został stworzony na potrzeby Raportu o innowacyjnos ´ ci polskiej gospodarki przygotowanego w 2011 r. 21 ˛czenie biznesu i nauki. Małuszyn ´ ska. Ponadto koopetycja moz sugeruje potrzebe ˙ e w pewien sposo ´ b wymuszac ´ stosowanie najnowszych technologii i popularyzowac ´ wiele z nich ws ´ ro ´d ˛ społeczen ´ stwa. do wzrostu znaczenia w biznesie 19 E.. ˛c tym tropem. ˛ czasu. W s ´ wiadomos ´ ci ˛c tkwic ˛ nie lokalnych aktoro ´ w powinno wie ´ przekonanie. o atrakcyjnos ˛dza jej zdolnos Zatem ida ´ ci lokalizacji przesa ´c ´ do ˛cych koopetycji. wspo ˛ elemento niekopiowalnos ´c ´ gwarantowane dekompresja ´ łzalez ˙ nos ´ cia ´w ˛gnie ˛ciem masy krytycznej zasobo ˛ zachowan i osia ´ w) wymagaja ´ konkurencyjnej ˛tnos wspo ´ łpracy. wartos ´ ci. Konkui rozszerzanie stosowania i doskonalenie juz ˙ istnieja ˛ do niego przyczyniac ˛dzy innymi rencyjna wspo ´ łpraca w regionie moz ˙ e sie ´ mie ˛c lepsze wykorzystanie istnieja ˛cego dorobku naukowego i zaplecza stymuluja ˛zi mie ˛dzy podmiotami i zintensyfikowanie relacji badawczego poprzez rozwo ´ j wie 20 ˛ miedzy s ´ wiatem nauki i biznesu . z ˙ e jako region konkuruja tylko z innymi jednostkami terytorialnymi w Polsce. innowacyjne firmy odnosza ˛ce sukcesy komercyjne. ˛ wspo ˛tnos Rywale moga ´ lnie decydowac ´ o kierunkach rozwoju umieje ´ ci i kompetencji pracowniko ´ w i w ten sposo ´ b zapobiegac ´ problemom niedopasowania (mismatch) 22. Jej pozytywnym skutkiem moz ˙ e byc ´ tez ˙ lepiej ukształtowany rynek pracy.). oferowania warunko ´ w sprzyjaja Rozwo ´ j technologiczny tłumaczyc ´ moz ˙ na jako generowanie nowych. Poznan ´ 2006. Zespo ´ ł Redakcyjny – Poznan ´ ski Park Naukowo-Technologiczny ˛d Marszałkowski Wojewo i Urza ´ dztwa Wielkopolskiego. Innymi słowy. ˛ca jest juz „Niewystarczaja ˙ konkurencyjnos ´c ´ regionu w skali krajowej (. Wspo ´ łczes ´ nie. umieje ´ ci godzenia rywalizacji i kooperacji. jak ˛cych technologii. specyfika powstawania tech˛ kooperacji wielu podmioto nologii implikuje potrzebe ´ w. co ˛ kooperencji. 22 ˛k mie ˛dzy oferta ˛ potencjalnych pracowniko Rozdz ´ wie ´ w a potrzebami zgłaszanymi przez pracodawco ´ w. Oznacza takie poła ´ rego ˛ nowe. z kto BIZUKA – zbitka sło ´ w biznes i nauka. czyli BIZUKI 21. Idea tzw. ale z innymi regionami s ´ wiata. co skutkuje jednoczesnym bezrobociem w pewnych segmentach rynku i wakatami w innych. system norm. otwartej innowacji zakłada wspo ´ łdziałanie podmioto ´ w z łan ´ cucha wartos ´ ci dodanej..

Jednym z nielicznych wyja ˛tko ˛ badania Instytutu Badan w sposo ´ b kompleksowy i wyczerpuja ´ w sa ´ ˛ Rynkowa ˛ (IBnGR) z Gdan ˛ce klimat społeczny jako składowa ˛ atrakcyjnos nad Gospodarka ´ ska oceniaja ´ ci regionu. s.pte. Wielkopolska w Europie.106 Marta Götz ˛ takich kategorii. Malaga. s. z społeczna ˙ e podbudowa teoretyczna i załoz ˙ enia koopetycji nie ˛ w tym wzgle ˛dzie odpowiedzi. za K. Rozwo ´ j społeczny rozumiec ´ moz ˙ na w kategoriach tworzenia kapitału społecznego (relacje społeczne ˛ce na osia ˛ganie wie ˛kszych korzys i zaufanie jednostek pozwalaja ´ ci) 23. cit. Jednoczes ´ nie nalez ˙ y byc ´s ´ wia˛ od rzeczywistych warunko ˛ silnie zalez domym. 23 . czy wykluczenie społeczne jest bardzo trudne. poprawy standardu z ˙ ycia. wyro ´ wnywania szans. tj. 25 R. sta ˛cy”. Stanowi komplementarny Kapitał społeczny uzewne wobec interwencjonizmu pan ´ stwowego mechanizm alokacji zasobo ´ w. jak zaufanie. 26 F. Bliz ˙ sze szacowanie wpływu konkurencyjnej wspo ´ łpracy na kwestie takie. Sugerowana w literaturze klasyfikacja gło ´ wnych przesłanek koopetycji ˛trznia sie ˛ w procesach samoorganizacji. M. R. jak aktywnos ´c ´ zawodowa. Przedmiotem analiz były empirycznych. z ˙ e korzys ´ ci te zalez ˙a ´ w. Wielkopolska w Europie Regiono ´ w. 20. Choc ´ ˛zania. itp. rozwo ´ j kapitału ludzkiego. sa ˙ ne od relacji sił. http:͞͞www. Trudno okres ´ lic ´ wpływ na sfere ˛ nie tylko dlatego. czy powstawaniu firm „odpryskowych” (spin-offs). cit. Nanett i. 31. Putnam. Social Capital. Malaga. Fukuyama. E. 24 ˛d stosunkowo rzadko jest ona dokonywana „Ocena kapitału społecznego jest jednak trudna. Bilans pierwszego roku członkostwa w Unii Europejskiej. s. ale takz ˛du na brak badan przynosza ˙ e ze wzgle ´ ˛. bezpieczen ´ stwa publicznego 24. Poznan ´ 2005. niwelowania ro ´z ˙ nic. Jakakolwiek niero ´ wnowaga bowiem moz ˙ e oznaczac ´ raczej utrudnienia aniz ˙ eli zyski. realizacji własnych intereso ´ w 26 be ˛ immanentna ˛ niestabilnos Koncepcja koopetycji posiada pewna ´c ´ . za K. Potencjalne zyski obejmuja ułatwiony dostep do informacji.pdf. wiarygodnos ´c ´ .pl͞pliki͞2͞12͞K.. 378-379. Princeton 1993. Małuszyn ´ ska. op. Oxford 1997. kto ´ re podejmowałyby tego typu tematyke gło ´ wnie kategorie ekonomiczne – zysk. ˛CE ROZWOJOWI KOOPETYCJI W REGIONIE WARUNKI SPRZYJAJA Przegla ´niejszych badan ´ ˛d wczes ˛s ˛ do efekto Pierwsza cze ´c ´ tego rozdziału odwołuje sie ´ w badan ´ prowadzonych ˛cych konkurencyjnej wspo w ramach projektu Foresight Wielkopolska. op. Making Democracy Work: Civic Traditions in Modern Italy. ˛ksze moz wie ˙ liwos ´ ci identyfikacji nisz. Układ sił ˛ forme ˛ działania i w zwia ˛zku z tym rywalizacji i kooperacji determinuje ostateczna ˛gane ˛ ˛ osia korzys ´ ci. normy i powia ´ re moga 25 ˛ ˛c zwiekszyc ´ sprawnos ´c ´ społeczen ´ stwa ułatwiaja skoordynowane działania . fazy produkcji. dotycza ´ łpracy. w: Europa w Wielkopolsce. czy tez ˙ ˛tnos ˛dzyludzkiej w obre ˛bie grup i organizacji w celu umieje ´c ´ wspo ´ łpracy mie ˛da ˛ prawdopodobnie dzie ˛ki koopetycji rozwijane. Tanner Lecture on Human Values. kto ˛ kapitał społeczny rozumiany jako zaufanie. Leonardi. tworzenie ˛ki dynamicznemu wzrostowi liczby nowych podmioto nowych miejsc pracy dzie ´ w. O niekto ´ rych dylematach teorii wzrostu gospodarczego i ekonomii.%20Malaga. 167. R. Słodowa-Hełpa. itp. s.

. ˛ relacje ˛ W przypadku „kapitału społecznego” zaobserwowac ´ moz ˙ na wyraz ´ na ˛z o charakterze sprze ˙ enia zwrotnego. rola rodziny – to gło ´ wne elementy wielkopolskiej toz ˙ samos ´ ci.Potencjał koopetycji w Wielkopolsce na tle wybranych wojewo ´ dztw kraju 107 ˛ca kapitał społeczny. Czyz ˙ . zaangaz ˙ owaniu pracowniko ´ w. wysokiej 27 T. 28 T. Nawia ˛cej. reputacja. Sukcesy ˛czaja ˛ oni mie ˛dzy innymi dobrej kulturze marketingowej. powstanie nowych sieci powia ´ . uzyskania doste ˛ca w warunkach polskich nych korzys ´ ci.R) zajmuje ostatnia ´ ro ´ d siedmiu najbardziej konkurencyjnych ˛ ˛ ˛ca sie ˛ niewielwojewo ´ dztw Polski. wyraz ˙ aja kim udziałem firm o bardzo wysokiej technologii. Czyz ˙ . „Quaestiones Geographicae” 29(2). dokładnos ´c ´ i skrupulatnos ´c ´ . 29 ˛dnos Etos pracy. Słaba strona jest mała nowoczesnos ´c ´ . cit. wydaje sie ´ lnie zasadne w branz ˙ ach wiedzointensywnych. Akceptuja ˙ e angaz ˙ uja ´ łprace ˛zanie do koncepcji korzys ´ ci. s. np. w farmaceutycznej. Jej efektem moz ˙ e byc ´ natomiast mie ˛zan ˛c doskonalszy system norm i wartos ´ ci. a wie ˛pna diagnoza tego obszaru w Wielkopolnowe elementy kapitału społecznego. jak na wspo ´ łczesne potrzeby. jaka ˛ z rywalami nie mogłaby byc ˛cia ˛ wejs ´ cie we wspo ´ łprace ´ raczej powodowana che ˛kszenia grona kooperanto ˛pu do pewnych niewymiertylko powie ´ w. oszcze ´c ´ . Interpretuja ˛c koopetycje ˛ w tych kategoriach firmy upatruja ˛ wydaje sie ˛kszenie potencjalnych zysko ˛kszenie „tortu do szans na zwie ´ w (dosłownie powie ˛. Motyw ten jednak ma obosieczne działanie – pozwala z jednej strony zredukowac ´ pewne ˛ ˛c koszty – poszukiwania. z ˛c sie ˛ we wspo ˛ z rywalami maja ˛ szanse ˛ na podziału”). Zatem kapitał społeczny rozumiany jako zdolnos ´c ´ do samoorganizacji umoz ˙ liwia prowa˛dzy innymi dzenie konkurencyjnej wspo ´ łpracy. Bardziej przekonuja ˛ teoria gier. Z jednej bowiem strony stanowi on explicite ˛ dla angaz ˛ podmioto ˛. Foresight – Raport kon ´ cowy. s. Jako mało praw˛ byłoby dopodobny uznac ´ moz ˙ na kapitał społeczny. 2010. jak prestiz ˙ . implikuja koniecznos ´c ´ ich kontroli i monitorowania. Natomiast koszty transakcyjne uznac ´ ˛cia kooperencji dla wielu podmioto moz ˙ na za wspo ´ lny motyw podje ´ w. Competetitiveness of the Wielkopolska Region in Terms of a Knowledge-Based Economy. teorie ˛ gier. umieje ˛tnos zawdzie ´ ci ˛ do wymogo dostosowania sie ´ w kliento ´ w. . koszty transakcyjne i koncepcje ˛ zasoboobejmuja ˛ pozwala postawic wa ´ pewne hipotezy odnos ´ nie do ewentualnych motywo ´w ˛ w koopetycje ˛ podmioto angaz ˙ owania sie ´ w w Wielkopolsce. W dziedzinie działalnos ´ ci badawczo-rozwojowej ˛ pozycje ˛ ws (B. cze ´c ´ ˛cona toz pos ´ wie ˙ samos ´ ci regionalnej (2011). kto ´ rych nigdy nie odnies ´ liby samodzielnie. czy selekcji kontrahento ´ w. Dos ´c ´ odwaz ˙ na decyzja. szacunek dla starszych. ale zwieksza inne. Region cechuje niedostateczna. poszanowanie ˛s czasu. ˛ stosunkowo słabym uczestnictwem ludnos Obecnie Wielkopolska cechuje sie ´ ci w kształceniu ustawicznym 27. ˛ koopetycji w regionie cechy lokalnych przedsie ˛biorco Dobrze wro ´z ˙a ´ w. 13. Wste sce sugeruje raczej korzystny grunt dla rozwoju konkurencyjnej wspo ´ łpracy 29. z drugiej strony to przesłanke ˙ owania sie ´ w w koopetycje włas ´ nie w jej wyniku zaso ´ b kapitału społecznego ulega dalszemu rozwojowi. z ˛ firmy zyskuja ˛ doste ˛p do komzasobowej argumentuja ˙ e poprzez koopetycje ˛ szczego plementarnych cennych zasobo ´ w. op. 20. nowoczesnos ´c ´ gospodarki 28.

Wiele celo ´ w takich. Niepokoja ˛zane z nieumieje ˛tnos ˛ wspo ˛biorstw tez ˙ ro ´z ˙ norodne problemy zwia ´ cia ´ łpracy przedsie ˛cych ze wspo w samym regionie – niedostrzeganie korzys ´ ci wynikaja ´ łpracy. Regionalna Strategia Innowacji dla Wielkopolski. s. Słabo sa jednak przez lokalne firmy wykorzystywane takie z ´ ro ´ dła innowacji. co s ´ wiadczy zaro ´ wno o niedostosowaniu oferty i oczekiwan ´ oraz potrzeb po obu ˛dzy nauka ˛ a biznesem. przeprowadzaja ˛c modernizacje ˛. 34 Regionalna Strategia Innowacji dla Wielkopolski. poprawy jakos ´ ci. albo w sferze ˛biorcy przyznaja ˛ potrzebe ˛ i korzys ˛ce deklaratywnej. s. Okazuje sie ˙ e istnieja ´z ˙ ne bariery utrudniaja ˛zywanie i utrzymywanie kooperacji. W tym konteks ´ cie warto przytoczyc ´ problemy MSP zdiagnozowane w badaniach nad ˛ Strategia ˛ Innowacji dla Wielkopolski na lata 2004-2006 33. jak: zmiany cen na rynku. s. 31 30 . zmniejszyły luke ˛ technologiczna ˛ rzecz biora ˛ ˛ w stosunko ´ w do krajo ´ w rozwinietych. nowych kanało ´ w dystrybucji. brak strategicznego mys ´ lenia i długofalowego planowania oraz zaawansowanej analizy rynku ˛ce sa ˛ – w zasadzie elementy podstawowe dla powodzenia koopetycji 34. Poznan ´ 2009. jak i braku kontakto ´ w mie ˙e wnioski w zakresie wykorzystania przez wielkopolskie firmy moz ˙ liwos ´ ci wspo ´ ł˛. 13. 2008. Pesymistyczne sa ˛ takz stronach.. jak wprowadzenie nowego produktu. 106.. dbałos ´ ci o jakos ´c ´ wyrobo ´ w i usług. s. wysokim umieje ´˛ zdolciom adaptacyjnym oraz nas ´ ladowaniu dobrych wzoro ´ w. czy tez ˙ Regionalna Strategia Innowacji dla Wielkopolski. „Gospodarka Narodowa” nr 5(6). 12. Na biez ˙a ˛ce redukcji koszto dotycza ´ w. Przed˛biorstwa z regionu posiadaja ˛ dos sie ´c ´ nowoczesny park maszynowy i generalnie ˛c. poprawa warunko ´ w pracy. m. 19.) co moz ˙e s ´ wiadczyc ´ o tym. Zainteresowanie i uczestnictwo w konkurencyjnej wspo ´ łpracy wielkopolskich podmioto ´ w pozostaje na razie albo nie w pełni us ´ wiadomione.. jak uczelnie i instytuty badawcze. ulepszenie proceso ´w ˛co podejmowane sa ˛ działania produkcji odkładanych jest na po ´z ´ niej.. Gorynia. Czasami przedsie ´ ci płyna ˛ zamiaru sie ˛ w nia ˛ z kooperacji z rywalami... DGA. Jankowska.. Ponadto posiadaja ˛ do takich czynniko nos ´c ´ dostosowywania sie ´ w otoczenia.in. Klastry a konkurencyjnos ´c ´ i internacjonalizacja przedsie ˛biorstw Wielkopolski.. B. z ˛ ro ˛ce pracy ponadregionalnej 31.108 Marta Götz ˛tnos kulturze organizacyjnej. „Generalnie kooperacja jest postrzegana jako mało istotna z punktu widzenia konkurencyjnos ´ ci firm (. 13. 33 ˛ spostrzez Podobne sa ˙ enia z raportu DGA z 2009 r. s. Dynamika i kierunki zmian gospodarczych w wojewo ´ dztwie wielkopolskim. z ˙ e wspo ´ łpraca jako strategia prowadzenia gry konkurencyjnej jest wyraz ´ nie niedoceniania” 32.. ˛ksza ˛ słabos ˛ wielkopolskich przedsie ˛biorstw jest brak mys Najwie ´ cia ´ lenia strategicznego i długofalowego planowania rozwoju firmy 30.: brak Regionalna s ´ wiadomos ´ ci własnych potrzeb i moz ˙ liwos ´ ci w zakresie innowacji.. 32 M. postrzeganie innych firm jedynie w kategoriach zagroz ˙ enia i konkurencji. ich przewidywany wpływ na profil działalnos ´ ci przedsie ˛biorstw oraz kształt regionalnego rynku pracy. preferencje kliento ´ w czy działania najbliz ˙ szych konkurento ´ w.. ale w rzeczywistos ´ ci nie maja angaz ˙ owac ´ . Sa ˛ to gło nawia ´ wnie przeszkody mentalne ˛c ˛zane z brakiem dos – nieche ´ i obawy zwia ´ wiadczenia.

˛ one tworzone odgo zwłaszcza jes ´ li sa ´ rnie. konkretny. 22. z drugiej zas ´ strony moz ˙ na wskazac ´ na brak innych istotnych z tego punktu widzenia zachowan ´. dlatego wnioskowanie na podstawie z pewnos ´ cia otrzymanych rezultato ´ w musi byc ´ bardzo ostroz ˙ ne.2010. Jaka jest toz ˙ samos ´c ´ Wielkopolan. Proponowana metoda pomiaru tego potencjału w Polsce badan ´ nad koopetycja ˛ nie jest pozbawiona wad. co do obszarach projektu Foresight. E. polityczne i je ´ łpracy. a firmy sa ˛ nieche ˛tne tworzeniu sieci wspo ne. Instytut Inz ˙ ynierii Zarza nika Poznan ´ ska. ˛c sie ˛ przy tym najnowszymi statystykami Banku Danych Lokalnych GUS. Wawrzyniak. z moz ˙ na wnioskowac ´ z przegla ˙e analizowanie jej w sposo ´ b praktyczny. nie zostały dota standardy sprawozdawczos ´ ci w tym zakresie. Z. 87. 35 M. „Przegla . Podobnie niewykorzystywany jest ˛dzyregionalnej. P. Ładzinska-Depko.Potencjał koopetycji w Wielkopolsce na tle wybranych wojewo ´ dztw kraju 109 brak wspo ´ łpracy z regionalnym sektorem B. Por. ˛d Zachodni” nr 1. Wyste ˛puja ˛ bariery mentalne. podyktowany został doste ´ cia Do analiz poro ´ wnawczych wybrano cztery najbogatsze wojewo ´ dztwa Polski. Zagroz ˙ enia dla funkcjonowania MSP ˛zane sa ˛ gło ˛biorcy cze ˛sto w sieciach gospodarczych zwia ´ wnie z faktem. kto ´ rego lez ˙ y przegla ´ miennictwa. 36 ˛ wojewo ˛ W artykule traktuje sie ´ dztwo wielkopolskie i pozostałe jako regiony. co jest z pewnos ´ cia ˛du na doste ˛pnos duz ˙ ym uproszczeniem. Z jednej strony obecne sa ´ ciwos ´ ci ˛ wspomaganie wyste ˛powania gospodarki regionalnej.7% to: Mazowsze z PKB na osobe ´ la˛sk z poziomem 36 126 zł (108%). Sołtysiak. koniecznym jednak ze wzgle ´c ´ danych. kategoria ta jest na tyle ulotna. Po drugie. Po trzecie wreszcie. Politech– typy relacji z ukierunkowaniem na transformacje innowacji. S – 35 989 zł (107. jest ˛d opracowane jakiekolwiek prawdziwym wyzwaniem. s. ale takz ˙ e uzupełnieniem i wzbogaceniem nadal bardzo rzadkich ˛. Analiza potencjału koopetycyjnego regionu 36 ˛do Badanie kompetycji jest bardzo trudne z wielu wzgle ´ w. u podstaw ˛d pis ˛pnos ˛ danych. a wnioskowanie na ich podstawie jest siła bardzo ograniczone. emocjonalpotencjał wspo ´ łpracy mie ˛zykowe. wiarygodnych statystyk na ten temat. Po pierwsze. czyli jej operacjonalizacja.R. Sa ˛ kieruja ˛ wynosza ˛cym 52 770 zł i stanowia ˛cym 157. Wybo ´ r zmiennych. Cichocki.02. ˛ przytaczane dane i co wykazały wste ˛pne badania w innych Jak sugeruja ˛puja ˛ niejednoznaczne sygnały. Potencjalne sieci gospodarcze i społeczno-gospodarcze w regionie ˛dzania. 2012. Brakuje poro ´ wnywalnych.6%) i Wielkopolska z poziomem 34 934 zł (104. literatura dostarcza wiedzy gło ´ wnie ˛ rzeczy w postaci studio ´ w przypadku. z ˙ e przedsie ˛ kategoriami regionu czy branz nie mys ´ la ˙ y 35. jak ˛du koncepcji. prezentacja przygotowana na potrzeby Programu Foresight – sieci gospodarcze Wielkopolski. w: P. Rola izb gospodarczych w tworzeniu sieci wspo ´ łpracy. kto ´ rym typowo przypisuje sie modelu konkurencyjnej wspo ´ łpracy. w regionie wyste ˛ takie włas moz ˙ liwos ´ ci rozwoju koopetycji. Podejmowany zamiar oceny zdolnos ´ ci regionu do kooperencji jest zatem ˛ pro ˛ nie tylko rozpoznania ewentualnego potencjału tkwia ˛cego w lokalostroz ˙ na ´ ba nych podmiotach.4%). Golinska. Dolny S ´ la˛sk wartos ´ ci s ´ redniej dla Polski.

Jest to zwia ˛ niepewnos ˛ wprowadzanych przedsie ˛wzie ˛c ne z wysoka ´ cia ´ o duz ˙ ym prawdopodobien ´ stwie niepowodzenia. T. F. kierowanych innowacyjnos ´ cia M. w kto ´ rych przesa ´c ´ (efficiency driven economies) oraz pan ´ stw ˛ (innovation driven economies). Geiger. z rozwoju gospodarczego. stopien ´ rozwoju rynku i jego dojrzałos ´c ´ (nasycenie podmiotami). o tyle na wyz ˙ szych poziomach. Paua. Blanke. . rezydualna. ws ´ ro ´ d nich mie ˛ ˛ ˛ ˛ ˛tnos Wieksza role zaczyna odgrywac ´ miedzy innymi umieje ´c ´ wspo ´ łpracy z rywala˛cy stan jego rozwoju mi. factor-driven z trzech grup: krajo ´ w.110 Marta Götz ˛ koopetycji. konkurencyjnos w gospodarkach wysoko rozwinie ´c ´ wynika z zaawansowania ˛cych warunko innowacji. druga oddaje stan konkurencji. moz i korzys ´ ciom z niej płyna ˙ liwe jest przechodzenie gospodarki na wyz ˙ sze poziomy rozwoju.) zmieniaja ˛dowe konkurencyjnos ˛ sie ˛ siły nape ´ ci. Przyjmuje sie ˙ e o ile na niz ˙ szych poziomach o konkuren˛ elementy takie. obejmuje szczego ´ lnie predestynowane do zachowan ´ koopetycji. jak tanie czynniki produkcji czy obfitos cyjnos ´ ci decydowac ´ moga ´c ´ zasobo ´ w. W miejsce tradycyjnych przewag wykształcaja ˛dzy innymi powia ˛zania sieciowe. Mia. tych. sprzyjaja ´ w biznesowych. zmienne moz ˙ na poddac ´ pewnej kategoryza˛zane z innowacyjnos ˛ i stopniem cji. w interesie pioniero ´ w pozostaje ˛dzy konkurentami. czy jednostki biznesowe na danym obszarze sa ˛ w stanie biznesowego. I. zwracaja ˛ta. wia ˙ szym poziomem ˛. a po ´z ´ niej efektywnos ´c ´ produkcji. The Global Competitiveness Report 2007-2008. WIEDZA (B. The Global Competitiveness Index: Measuring the Productive Potential of Nations. Sala-i-Martin. choc ˛zane jest z wyz Pojawienie sie ´ nie explicite. Zatem z jednej strony poziom dochodu w regionie. W takich sektorach. Pierwsza grupa obejmuje czynniki zwia ´ cia zaawansowania technologicznego i naukowego regionu. poziomu organizacji s ´ rodowiska ˛c tego.R. ale z drugiej strony to dzie ˛ki niej włas przesa ´ nie ˛cym. nowe elementy. a wie ˛ kooperowac ˛ w rozmaitych obszarach dobrze ze soba ´ lub specjalizowac ´ sie ˛kszyc działalnos ´ ci. ˛tych. co moz ˙ e istotnie zwie ´ konkurencyjnos ´c ´ wytwarzanych przez nie 37 ˛ sie ˛ produkto ´ w .c. W takich warunkach. jak sugeruje literatura dla rozwoju zachowan ´ kooperencji. Drzeniek-Hanouz. INNOWACJA) ˛tpienia szybka dezakJednym z wyzwan ´ branz ˙ naukochłonnych jest bez wa ˛sto skupionych woko tualizacja wiedzy. trzecia ˛ demograficzna ˛. wybrane do analizy. J. oddaja ˛dza o pojawieniu sie ˛ kooperencji. a pia inne elementy istotne. Proponowane. Wraz z rozwojem gospodarczym (wzrostem PKB p. w kto ´ rych podstawa ´ ci sa ˛dzaja ˛ca jest efektywnos economies. czy działaniami zwia ´z ´ niejszymi etapami komercjalizacji – standaryzacja 37 Okres ´ lenie kluczowych dla pan ´ stwa mechanizmo ´ w i zasobo ´ w pozwala na zaliczenie go do jednej ˛ konkurencyjnos ˛ czynniki produkcji tzw. Wspo ˛ na korzys wspo ´ łpraca mie ´ łdziałanie moz ˙ e przełoz ˙ yc ´ sie ´ ci ˛zane z po ˛. X. cze ´ ł rozwoju nowos ´ ci ˛ potrzeba wspo ˛zarynkowych. klastry itp. szczego ´ lnie istotna wydaje sie ´ łdziałania. czwarta dotyczy udziału branz ˛c uwage ˛ na te – sytuacje ˙ .

Innymi słowy sukces w działalnos ´ ci naukowej i innowacyjnej z jednej strony uzalez ˙ niony jest od zdolnos ´ ci do koopetycji. wspo ´ łpracy. co wynika ze specyfiki wiedzy i proceso ´ w z nia ˛dza ˛c po udziale kadr badawczo-rozwojowych w ogo ka. czyli Mazowszu. jak i udziale tych kadr w pracuja ´ łem wydaje sie ´ w badanej grupie czterech najbogatszych wojewo ´ dztw predestynowana do konkurencyjnej ˛puje w tym wzgle ˛dzie liderowi. kojarzona z koniecznos ´ cia mowania jednoczesnej wspo ´ łpracy i rywalizowania dla dobra podejmowanych ˛ zwia ˛zanych. 38 . masy krytycznej ˛kszyc ˛ przebicia” w realizacji pewnej innowacji. Wielkopolsproceso ´ w. sa ´ le ludnos ´ ci aktywnej ˛cych ogo ˛ byc zawodowo. dzie ˛ki konkurencyjnej wspo marketingowymi. Co-opetition for the Diffusion of Resistant Innovations: A Case Study in the Global Wine Industry.: 05-002. Moz moz ˙ e zwie ´ „siłe ˙ e zadziałac ´ jako remedium przy wprowadzaniu tzw. z drugiej zas ´ ˛ korzystny grunt dla rozwoju to rozmiary tego sektora gospodarki stanowia kooperencji. Atkin. O potencjale do zachowan ´ koopetecyjnych moz ˙ e pos ´ rednio s ´ wiadczyc ´ skala ˛ podejdziałalnos ´ ci badawczo-rozwojowej w regionie. T. opornych innowacji (resistant innovations) ˛ dostawco ˛ do nowos ´ w i porozumienie sie ´w na rynkach z awersja ´ ci 38. Zwarcie szyko danego innowacyjnego produktu (usługi) moz ˙ e ułatwic ´ jego skuteczne umieszczenie na rynku. Znacznie jednak uste Rycina 1 Kadry działalnos ´ ci badawczo-rozwojowej ´ ro Z ´ dło: Bank Danych Lokalnych GUS (2011). R. Institute for Global Innovation Management „Working Paper” No. Garcia. Osia ´ łpracy.Potencjał koopetycji w Wielkopolsce na tle wybranych wojewo ´ dztw kraju 111 ˛gnie ˛cie.

systematycznie maleje. ˛c pod uwage ˛ ten wskaz Biora ´ nik nalez ˙ y stwierdzic ´. kto przedsie ´ re wspo ´ łpracowały w zakresie działalnos ´ ci innowacyjnej. jako z ˙ e na przestrzeni ostatnich trzech lat wykazy˛biorstw. niecałe 5% wobec wała najmniejszy odsetek takich przedsie ´ la˛sku i ponad 9% na S ´ la˛sku. Odsetek przedsie cych innowacje przemysłowe (co moz ˙ e stanowic ´ przybliz ˙ enie faktycznie za˛cych proceso ˛dzic chodza ´ w koopetycji) kaz ˙ e sa ´. wia ˙ e sie ˛ działania wielu zaangaz ˛c z natury rzeczy z koordynacja ˙ owanych stron. czy funkcjonuja . prawie 8% na Dolnym S ˛ tradycji wspo gdzie moz ˙ e to byc ´ najprawdopodobniej zasługa ´ łpracy przemysłu ˛cego obecnie zagłe ˛bia motoryzacyjnego. czy to procesowych czy produktowych. z ˙ e Wielkopolska jest słabo predestynowana do kooperencji. Zakon nero ´ w. z ˙ e Wielkopolska w gronie badanych wojewo ´ dztw wykazuje najsłabszy potencjał do zachowan ´ kooperencyjnych. Wprowadzanie innowacji na rynek takz ˙ e wymaga wspo ´ łdziałania wielu part˛dzy rywalami. liderem w tej ´ la˛sk i Dolny S ´ la˛sk. W 2009 r. a wie ˛biorstw wprowadzaja ˛odzwierciedla zachowania kooperencyjne.112 Marta Götz Rycina 2 Przedsie ˛biorstwa przemysłowe wprowadzaja˛ce innowacje ´ ro Z ´ dło: Bank Danych Lokalnych GUS (2011). kategorii były ex aequo S ˛cym koopetycje ˛ moz Jednym z najlepszych mierniko ´ w faktycznie przybliz ˙ aja ˙e ˛pna statystyka dotycza ˛ca odsetka firm przemysłowych w ogo byc ´ ogo ´ lnodoste ´ le ˛biorstw. go ´ rniczego. nierzadko włas ´ nie kooperacji mie ´ czone sukcesem ˛zan ˛z ˛ plasowanie nowych rozwia ´ . ponad 6% w Mazowieckiem. W 2009 r. kto ´ ry. podobnie jak w innych regionach.

Potencjał koopetycji w Wielkopolsce na tle wybranych wojewo ´ dztw kraju Rycina 3 Przedsie ˛biorstwa.) ´ ro Z ´ dło: Bank Danych Lokalnych GUS (2011). kto ´ re wspo ´ łpracowały w zakresie działalnos ´ ci innowacyjnej 113 ´ ro Z ´ dło: Bank Danych Lokalnych GUS (2011). ˛ce wydatko Dane dotycza ´ w na B.R (mln zł. . Wielkopolska wykazuje na tle badanej grupy Rycina 4 Nakłady na B.R w mln złotych i na jednego zatrudnionego ˛ce przybliz stanowia ˙ enie skali działalnos ´ ci naukochłonnej i wiedzointensywnej ˛ takz pos ´ rednio wskazuja ˙ e na potencjał do zachowan ´ kooperencyjnych istotnych w procesach badawczo-rozwojowych.

czy preferowanie stabilnos ´ ci. na zatrudnionego) ´ ro Z ´ dło: Bank Danych Lokalnych GUS (2011). Hanlon. z pewnos ´˛ nie zawsze słusznie. zwłaszcza relacje populacji w wieku przedprodukcyjnym do tej w wieku produkcyjnym oraz ludnos ´ ci w wieku ˛ stanowic poprodukcyjnym do produkcyjnej moga ´ przybliz ˙ enie ewentualnej gotowo˛ miec s ´ ci do koopetycji. jes ´ li mierzyc ´ ogo ´ ł nakłado ´ w pienie ˙ nych ˛c pod uwage ˛ wydatki na jednego zatrudnionego. takie jak elastycznos jej unikanie konflikto ´ w. Jednoczes ´ nie najniz ˙ szy jest tez ˙ 29%. „Academy Management Review”. Młodsze cia ˛ sie ˛ zazwyczaj bardziej skłonne do podejmowania ryzyka. ˛cych potencjał kooperenPrzy braku innych dokładnych wskaz ´ niko ´ w oceniaja ˛c cyjny. z ˙ e sytuacja demograficzna. angaz ˙ owaniu sie ´ lone typy ˛ ´c ´ . a na Dolnym S A. vol. s. Te ostatnie cechy. 1997. S. czy osoby wydaja szybszego reagowania na zmiany. Lado. 39 . 22(1). ˛z umiarkowany potencjał do koopetycji. otwartos ´c ´ na zmiany. cooperatioon and the search for economic rents: a syncretic model. Bo yd. nalez ˙ y przyja ´. N. Competition.114 Marta Götz Rycina 5 Nakłady na B. ale z reguły przypisywane sa ˛ ludziom starszym. biora ´ STWO) DEMOGRAFIA (SPOŁECZEN ˛ w koopetycje ˛ sprzyjaja ˛ okres Jak sugeruje literatura. W tym zakresie Wielkopolska wydaje sie ´ bardzo dobre rokowania na przyszłos ´c ´ .R (tys. i bardzo niski. zł. Nie sprzyjaja postaw menedz ˙ erskich 39. podczas gdy na Mazowszu nieco mniej niz ˙ ´ la˛sku i S ´ la˛sku około 1͞4. jako z ˙ e relacja ludnos ´ ci w wieku przedprodukcyjnym do tej w okresie produkcyjnym wynosi 1͞3. 126.

Postawy wobec „nowych” i „nowego”. ˛du Marszałkowskiego. Dolnym Sla ˛dzynarodowej stanowic Saldo migracji mie ´ moz ˙ e przybliz ˙ enie otwartos ´ ci na ˛dzac ˛ w koope„nowe i obcych” i pos ´ rednio przesa ´ o potencjale do angaz ˙ owania sie ˛dem sytuacje ˛ w Wielkopolsce ocenic ˛ 40. przygotowany na zlecenie Urze ´ 2010.Potencjał koopetycji w Wielkopolsce na tle wybranych wojewo ´ dztw kraju Rycina 6 Saldo migracji (zameldowania – wymeldowania) 115 ´ ro Z ´ dło: Bank Danych Lokalnych GUS (2011). miec ´ silna ˛tnos a przez to takz ˙ e umieje ´c ´ szybkiej adaptacji do działalnos ´ ci w warunkach ˛ powstawanie nowych firm i nowych miejsc pracy. Jabkowski. P. Opracowanie Trendo ´ w Społeczno-Gospodarczych dla Wielkopolski Foreisght Wielkopolska. co oznacza ˛ tak niekorzystnegatywne saldo migracji. gdzie liczba nowo zameldowanych obcokrajowco ´ w przekraczała wymeldowania. Co prawda relacja te nie kształtowała sie ´ la˛sku. ˛ Wojewo ´ dztwo w konteks ´ cie uwarunkowan ´ dla rozwoju koopetycji wydaje sie ˛ pozycje ˛ pod wzgle ˛dem demograficznym. w Wielkopolsce stosunek ludnos ´ ci w wieku poprodukcyjnym do tej w wieku ´ la˛sku – 27% a na produkcyjnym – 23. ale była gorsza niz ˛skim i mazowiec˙ w wojewo ´ dztwie dolnos ´ la nie jak na S kiem. Poznan Etap uruchomienia i diagnoza stanu. Korzystna struktura wiekowa. Cichocki. Pod tym wzgle ´ nalez ˙ y negatywnie. liczba wymeldowan ´ przekraczała zameldowania. Na Mazowszu wynosi on 28%. na S ´ ˛sku – 26%. tycje gdyz ˙ w 2010 r. 40 . gospodarki rynkowej. w ramach raportu Foresight. Czynniki te powinny sprzyjac ´ gotowos ´ ci do angaz ˙ owania sie P. stymuluja ˛ w koopetycje ˛.6%.

614. Stay in or get out the Janus ´ The maintenance of multiplex relationships between buyers and sellers. gdzie funkcjonowało ponad 1150 firm. ˛ potencjał do takich zachowan z ˙ e wszystkie analizowane wojewo ´ dztwa wykazuja ´. 2007. S. op. S.. oso ´b uznac ´ nalez ˙ y. oso ´ b zarejestrowanych było prawie 1300 podmioto ´w ˛skiemu. Z wartos ´ cia ˛puje pod tym wzgle ˛dem zaro 1098.69. udział mikroprzedsie ´ la ´ ˛sku.23% na Dolnym S 41 A.2% i nieco ponad 94% w Wielkopolsce i na Sla ˛ce do 249 pracowniko czyli firmy licza ´ w stanowiły w kaz ˙ dym z wojewo ´ dztw trzon ˛ od 99. Wool thuis. ludnos ´ ci obrazuje nasycenie rynku. cit. 36. Sta ˛pienie postaw kooperaopinie. Gilsing. Ich udział wahał sie ´ łu firm włas ´ nie w Wielkopolsce do ´ la˛sku. moz ˙ na stwierdzic ´. rozwijaniu nowych technologii jest ˛biorstw czynnikiem niezwykle istotnym zwłaszcza dla małych i s ´ rednich przedsie ˛zywania tego typu (MSP) 43. 42 A. w Mazowieckiem – 95. Stosunek nowo powstałych firm do tych wyrejestrowanych ´ la˛sku ponad 1.K. o czym s ´ wiadczy – jak ˛ cze ˛sto przyjmuje – powstawanie niekto ˛d sie ´ rych karteli czy zmo ´ w cenowych. M. Wspo w ogo ´ le warunkuje wysta ´ łpraca moz ˙e bowiem paradoksalnie wynikac ´ z intensywnej konkurencji. czy ˛tnos umieje ´ ci w przyjmowaniu. Smith. 219-232. czyli ˛ce z braku lub niewystarczaja ˛cego poziomu zasobo trudnos ´ ci wynikaja ´ w. W 2010 r. BarNi r. 99. ˛c ˛biorstw. Interfirm Alliances in the Small Business: The Role of Social Networks. Lankhuizen. s. K. . Wielkopolska tradycyjnie uchodzi za region takich firm. Zerbini. podczas gdy na Mazowszu wynosi prawie 2. 40(3). i wojewo ´ dztwu dolnos ´ la ˛c pod uwage ˛ dynamike ˛ przedsie ˛biorczos ˛ relacja ˛ Natomiast biora ´ ci. vol. uste ´ wno wojewo ´ dztwu mazowieckiemu. MSP. w regionie pos ´ rednio predestynuje go do koopetycji. op. mierzona nowo zarejestrowanych do wykres ´ lonych firm z systemu regon na 10 tys. absorpcji. cit. 2002. z ˙ e udział mikroprzedsie ´ w zatrudniaja do 9 oso ´ b.7. 219. K. stopien ´ konkurencji i tym samym potencjał do zachowan ´ koopetycyjnych uznac ´ nalez ˙ y. z ˙ e Wielkopolska jest wojewo ´ dztwem o najgorszym wskaz ´ niku na tle trzech pozostałych. BarNir. 941. a na Dolnym S Zdiagnozowana w literaturze zawodnos ´c ´ zdolnos ´ ci (capabilities failure). Castaldo. ˛c Jes ´ li przyja ´. jego dojrzałos ´c ´ . s. s.. „Journal of Small Business Management” vol. 43 R. z ˙ e Wielkopolska na tle pozostałych najbogatszych woje˛ wo ´ dztw Polski jest umiarkowanie predestynowana do kooperenecji. ˛ga około 1. s.116 Marta Götz ´C ´ RYNKU DOJRZAŁOS ˛d. czyli podmioto ˛cych Jes ´ li przyja ´. gdzie w 2010 r. co znajduje swoje potwierdzenie w statystykach. na S sie ´ la˛sku ponad 1. ˛biorstw sie ˛gał prawie 96% w Dolnos ˛skiem. z ˙ e intensywna rywalizacja w ogo ´ le warunkuje wysta cyjnych 42. Koopetycja moz ˙ e stanowic ´ jeden ze sposobo ´ w rozwia problemo ´ w. „Industrial Marketing Management”. według kto W literaturze spotkac ´ moz ˙ na pogla ´ rego intensywna rywalizacja ˛pienie postaw kooperacyjnych 41.05% ogo gospodarki. na 10 tys. Smith.8. z ˙ e liczba firm na 10 tys. V. 609.

czyli stosunku kooperencji w regionie zalez ˙ ec ´ tez ˙ be ˛biorstw duz ˛ tez małych i s ´ rednich firm do przedsie ˙ ych. s. gicznego nie wydaja ´ predysponowane do podje ˛cych ponad 250 pracowniko Znaczny odsetek firm duz ˙ ych.Potencjał koopetycji w Wielkopolsce na tle wybranych wojewo ´ dztw kraju Rycina 7 Udział mikrofirm i MSP w ogo ´ lnej liczbie przedsie ˛biorstw 117 ´ ro Z ´ dło: Bank Danych Lokalnych GUS (2011). ˛ stopien z ˙ e koopetycji sprzyjaja ´ specjalizacji aktoro ´ w i atrakcyjnos ´c ´ zasobo ´w ˛ determinuja ˛ tez ˛dzy partnerami. Studia wskazuja 44 F. z ˙ e jest niemal odwrotnie. jakos ´c ´ wspo ´ łpracy 44. angaz ˙ owac ´ sie ´ pokusie kro ´ tkookresowej perspektywy. cit. 950. Castaldo.13%). odwaz ˙ ne. tj. S ˛ i rozwo Warto w tym momencie zauwaz ˙ yc ´.. wewna ˛trz firmy. tj. brakiem stwa. ˛ byc Aby mo ´ c korzystac ´ z efekto ´ w koopetycji. obawami czy wre ˛ do perspektywicznego długofalowego mys wspo ´ łpracy i niezdolnos ´ cia ´ lenia strate˛ sie ˛ byc ˛cie koopetycji. firmy musza ´s ´ wiadome własnych ˛ w relacje z innymi podmiotami i nie moga ˛ ulegac potrzeb. Najwie ´ w jest w stosunku o ogo ´ łu firm na Mazowszu 0.12%) i na Dolnym ´ la˛sku (0. licza ´w s ´ wiadczy ˛ koopetycji mikro. Zerbini. Koopetycje ˙ zaufanie mie ´ wnowaga ˛ na utrudniaja ˛cy koopetycje ˛ oportunizm sił. Przedsie ˛zku z problemami mentalnymi. Niestety prowadzone dla potrzeb Regional˛biornej Strategii Innowacji badania wykazały. W literaturze przyjmuje sie ˙. z ˙ e pojawienie sie ´ j okres ´ lonego typu ˛dzie od ewentualnej asymetrii. S. op. ro konkurenta.17%. zwłaszcza te małe i s ´ rednie w zwia ˛cz nieche ˛cia ˛ wobec s ´ wiadomos ´ ci własnych potrzeb i ograniczen ´ . . mie ˛dzy o moz ˙ liwos ´ ci pojawienia sie ˛cej takich podmioto pracownikami. najmniej – ex aequo – w Wielkopolsce (0.

2007. sprzedaz złotych w 2009 r. Pod ˛dem wartos ˛cej na jednego mieszkan wzgle ´ ci sprzedaz ˙ y detalicznej przypadaja ´ ca ˛ ponad 35 tys. s. Na koopetycje ˛ wpływa mie ˛dzy innymi w mys ´ l hasła „duz ˙ y moz ˙ e wie ˛cie mie ˛dzy rywalami 46. Niekto ´ re z sektoro ´ w be 48 bardziej skłonne do podejmowania wspo ´ łpracy z rywalami.H. 424. inne mniej .2010. Bengtsson. aby moz ˙ liwe było osia ´ w ze wspo ´ łpracy. Competitive tension: The Awareness-Motivation-Capability Perspective. Tsai. ale zatem na tyle ro ´z ˙ ni i komplementarni. Nalez ˙ y jednak przypuszczac ´. z ˙ e mało prawdopodobne wydaje sie w Wielkopolsce w najbliz ˙ szym czasie koopetycji szczebla mikro.wielkopolska-region. W. z ˙ e koopetycji w regionie słuz ˙ yc ´ powinna (pomimo przytaczanych zastrzez ˙ en ´ ) struktura wielkopolskiego przemysłu ze zdecy˛ przewaga ˛ przedsie ˛biorstw małych i s ˛ jest duz dowana ´ rednich. znajduja ˙ ta ˛gne ˛ła nieco ponad 21 tys. Uczestnicy kooperencji powinni dysodczuwane napie ponowac ´ w stosunku do siebie odpowiednimi zdolnos ´ ciami absorpcyjnymi. S. ˛ z kolei na skłonnos ˛ w koopetyWszystkie te elementy rzutuja ´c ´ do angaz ˙ owania sie ˛. to Wielkopolska jest wzgle predestynowana do rozwoju konkurencyjnej wspo ´ łpracy. Podmioty te dysponuja ˛ innymi funduszami. B. zbyt. z ˙ e po ´z ´ niejsze etapy działalnos ´ ci ˛ gospodarczej np. Jes ˛c ˛ o nasycesie ´ li zatem przyja ´. ˙E BRANZ ˛ce koncepcje koopetycji nie poruszaja ˛ explicite kwestii branz Istnieja ˙ . 47 Dane portalu www. ˛c.118 Marta Götz ˛biorstwa pocia ˛ga za soba ˛ siła ˛ i brak zaufania 45. Na tym tle znaczne ˛ sugerowac ˛ tendencji rozmiary handlu rejestrowane w Wielkopolsce moga ´ przewage ˛. czy inklinacji niekto ´ rych z nich do konkurencyjnej wspo ´ łpracy. jak i kadrowy. Padula. Czynnikami G. Dagnino.pl. z ˙ e zainteresowanie i gotowos ´c ´ do uczest˛ mie ˛dzy branz ˛da ˛ nictwa w kooperencji moz ˙ e sie ˙ ami ro ´z ˙ nic ´ . kto ´ rych zaleta ˙a ˛ do reguł gry rynkowej 47. czy naukowy. 46 45 . op. Fachowe pis ´ miennictwo podkres ´ la takz ˙ e. pobrane 05. s. marketing – sprzyjaja konkurencji. 50 (1). maja ˛ inna ˛ mentalnos ˛ cje ´c ´ biznesowa ˛cej”.. Takie dopasowanie warunkuje ewentualne czerpanie korzys ´ ci. G. Pos ´ rednio pewne ˛gac ˛d w literaturze studio wnioski moz ˙ na wycia ´ na podstawie omawianych dota ´w przypadku. Literatura nie wskazuje jednoznacznie na branz ˙ e predestynowane do koopetycji. z ˙ e wartos ´ ci te s ´ wiadcza ˛dnie niu lokalnego rynku i potencjale do koopetycji. Podział na MSP i duz ˙ e przedsie rzeczy podział na ich potencjał tak finansowy. W Wielkopolsce. choc ˛ zachowan rywalizacji nad wspo ´ łpraca ´ nie wykluczaja ´ kooperencyjnych. cit. Kock.08. wojewo ´ dztwo mazowieckie dystansuje kolejne wojewo ´ dztwa z kwota ˛cej sie ˛ na drugim miejscu. 101-118. 48 M. Niewielka mobilnos ´c ´ i elastycznos ´c ´ w dostosowywaniu sie ˛ rozwinie ˛cie liczba podmioto ´ w duz ˙ ych sugeruje. „Academy of Management Journal” vol. K. Su. cit. Partnerzy powinni byc ´ ˛ wzajemnie zainteresowani. op.J. moz Podsumowuja ˙ na stwierdzic ´. aby byc ´ soba ˛ganie zysko tez ˙ na tyle podobni. M. Chen.

W zwia ˛ sieci powia ˛zan zku ze słabym wykształceniem sie ´ gospodarczych. etap produkcji. jak sugeruja ˙ e włas ´ nie te branz ˙ e.83%). produkcja ´ w o udziale ponad 3. op. ˛ przyjmuje w literaturze.18%. Jes ´ li uznac ´ . bazuja ˛c na hotele.47%. o czym konkurencyjnej wspo ´ łpracy moz ˙ na natomiast doszukiwac ´ sie ˛ liczne s ˛cza ˛ce tour-operatoro s ´ wiadcza ´ wiatowe przykłady (chodzi tu o grupy ła ´ w.A. sektor turystyczny uznac ´ za podatny na kooperencje ´ ro ´d ˛ byc wybranych polskich wojewo ´ dztw najlepiej predestynowane wydaje sie ´ wojewo ´´ ˛skie. czy w odniesieniu do firm O ile badania koopetycji wewna ˛ ˛dzaniu ˛ tradycje ˛. Lokalne Centrum Innowacji. op. wykazuje ˛zku z podobien – w mys ´ l przesłanek teoretycznych – w zwia ´ stwem zasobo ´w ograniczone moz ˙ liwos ´ ci koopetycji. restauracje itp. 51 T. z ˙ e dos ´c ´ duz ˙ a dywersyfikacja regionu moz ˙ e stanowic ´ ˛trzne. s ´ la ´ la Ogo ´ lnie. Peng. to z czterech badanych wojewo ˛kszy potencjał do kooperenkoopetycje ´ dztw najwie ˛ farmaceutyczna ˛ o udziale sie ˛gaja ˛cym 0. cit. o tyle koopetycja mie ˛dzy maja w naukach o zarza relatywnie długa 51 ˛z ˛sieciami gospodarczymi jest wcia ˙ w zasadzie zjawiskiem niezbadanym . w tym klastro ´ w. farmaceutycznego oraz motoryzacyj˛ badania zagraniczne. Dorna. to ws studiach przypadko ´ w. tradycyjnie jedna z dominuja ˙ w Wielkopolsce. Jes ´ li. biotechnologicznego.39%. cit.pl͞files͞36͞9f4e4ef7-9149-466d-8720b4870e11fbdb. J.. 74. wykazuje najniz ˙ sze odsetki kaz ˙ dej z sekcji w stosunku do całos ´ ci produkcji przemysłowej regionu (przemysł farmaceutyczny – 0.33%. ˛skie 0. ale nie wydaje sie ˛ o jego odpornos ´ ci makroekonomicznej na szoki zewne sprzyjac ´ koopetycji. produkcja komputero ´ w – 1. z ˛c nego 49. dolnos ˛skie 0. sa ˛. a wie ˛ bardziej podatne na sektory o wysokich kosztach i długich cyklach produkcji.24%). na tle badanych wojewo ´ dztw. ˛ Fenomen koopetycji jest charakterystyczny dla sektoro ´ w nasyconych wiedza – teleinformatycznego. Wielkopolska. wielkopolskie 0. M. Bourne. B. 50 49 . czy bliskos ´c ´ klienta. samochodo ´ w – 0. Przykład regionu po ´ łnocnej Noteci – Po ´ łnocno-Wielkopolski klaster turystyczny. jak to sie ˛. INNE ˛trz przedsie ˛biorstw. Jankowska. http:͞͞www. kto ´ rej jak sugeruje literatura bardziej słuz ˙ y konkurencja.13% i samo˛ca ˛ udział ok 0.42%. Swiadczy o tym ˛cych sie ˛ działalnos ˛ organizatoro odsetek firm zajmuja ´ cia ´ w turystyki. dztwo mazowieckie i s ´ la najsłabiej zas ´ – wielkopolskie.34% cji ma Mazowsze z produkcja ˛ komputero produkcji przemysłowej. nalez ˙ y stwierdzic ´.pdf.rsi-wielkopolska. Znacznych szans na rozwo ´ j i powodzenie idei ˛ w turystyce.) 50. ˛cych branz Rolnictwo. pos ´ redniko ´w ˛ działalnos ˛ usługowa ˛ w zakresie rezeri agento ´ w turystycznych oraz pozostała ´ cia ˛ z nia ˛ zwia ˛zana ˛ w ogo wacji i działalnos ´ cia ´ le podmioto ´ w (mazowieckie 0. s.9% w całos chodo ´ w maja ´ ci produkcji przemysłowej.Potencjał koopetycji w Wielkopolsce na tle wybranych wojewo ´ dztw kraju 119 ˛cymi wydaja ˛ sie ˛ byc rozstrzygaja ´ raczej podobien ´ stwo ͞ ro ´z ˙ norodnos ´c ´ zasobo ´ w.

nalez ˙ y przeprowadzic ´ badania na wybranej reprezentatywnej grupie podmioto ´ w. 53 The European Cluster Observatory powstało w ramach 6. S 52 Badania ilos ´ ciowe. aglomeracjach zatrudnienia w skoncentrowanych przestrzennie przemysłach w 259 regionach (gło ´ wnie NUTS 2). tj. jakkolwiek ich interpretacja musi byc napawaja ´ ostroz ˙ na. Koncepcja regionalnej polityki opartej na klastrach dla wojewo ´ dztwa mazowieckiego. w tym trzema trzygwiazdkowymi – budowlanym. jako z ˙e 52 ˛ jedynie do prostego uje ˛cia ilos identyfikacja gron odwołuje sie ´ ciowego . na jest koopetycja mikro. W ramach Europejskiego Obserwatorium Klastro ´ w 53. zarza Mapowanie klastro ´ w bazowało na 38 kategoriach klastrowych. S.120 Marta Götz ˛ moz ˙ na przypuszczac ´. z ˙ e łatwiejszym do zaadoptowania w Wielkopolsce forma ˛dzie wspo ˛dzy firmami. . 55 Star Clusters in Poland Center for Strategy and Competitiveness. tj. mie ˛dzy klastrami włas aniz ˙ eli makro – pomie ´ nie. kto ´ rym przyznano co najmniej klastra 54. Europa Innova. W rzeczywistos ro ´ wni z wyste ´ ci nie ˛cych mie ˛dzy podmiotami posiadamy na tym etapie informacji o sile ani o charakterze interakcji zachodza ˛du kolejnym etapem powinna byc w ramach koncentracji. dwa trzygwiazdkowe w sektorze budowlanym oraz ˛cych na Dolnym ropy i gazu i trzy dwugwiazdkowe. W wojewo ´ dztwie mazowieckim zidentyfikowano ła jedna ˛ce edukacje ˛ i wiedze ˛ oraz klastro ´ w. Poniewaz ˙ w wie ´ ci przypadko ´ w niemoz ˙ liwe jest poddanie analizie jakos ´ ciowej wszystkich aktoro ´ w. Dominacja małych i s ´ rednich firm w regionie sugeruje tez ˙ – jak zaznaczono wczes ´ niej – z ˙ e raczej mało prawdopodob˛dzy departamentami przedsie ˛biorstwa. Na S ˛cznie 11 klastro nozowano ła ´ w. w 32 analizowanych krajach (27 UE i Izrael. Szultka. Programu Ramowego UE inicjatywy ˛biorstwa Komisji Europejskiej. Norwegia. a jedynie jako potencjalna ˛ lokalizacje ˛ klastra. Gdan ´ sk. Islandia. Szwajcaria oraz Turcja) zdiagnozowano ponad 2000 klastro ´ w. Dzierz ˙ anowski. Z tego wzgle ´ weryfikacja wskazanych ˛ role ˛ spełniac ˛ca sie ˛ na koncentracji – potencjalnych klastro ´ w. w tym dwa trzygwiazdkowe reprezentuja ˛ i 6 skupisk dwugwiazdkowych. Brodzicki. April 2011. T. finansowane z Dyrekcji Generalnej Przemysł i Przedsie ˛dzane jest przez Center for Strategy and Competetiveness na Stockholm School of Economics. czyli mie ˛ kooperencje ˛ w jej regionalnym – przestrzennym wymiarze. koopetycji be ´ łpraca konkurencyjna na szczeblu mezo. CSC Stockholm School of Economics. 54 Innovation Clusters in Europe – A statistical Analysis and Overview of Current Policy Support. druga faza jakos ´ ciowa – ankiety i͞lub wywiady pogłe ˛kszos daryzowane. szacowanie stopnia koncentracji przestrzennej nie nalez ˙ y traktowac ´ na ˛powaniem klastra. Wielkopolska moz ˛ telekomunikacje ˙ e pochwalic ´ sie 11 klastrami. Zastosowanie kryterio ´ w zatrudnienia oraz stopnia specjalizacji pozwoliło na przyznanie im od jednej do trzech gwiazdek w zalez ˙ nos ´ ci od jakos ´ ci (siły) ´ w. przetwo ´ rstwa ´ la˛sku zdiagspoz ˙ ywczego i odziez ˙ owym oraz trzema dwugwiazdkowymi. W Polsce zdiagnozowano 161 klastro ˛cznie 16 ˛ gwiazdke ˛ 55. M. Dane pochodza ´ w The European Cluster Obseravatory nie ˛ optymizmem. tj. IBnGR. Proponuje sie zatem dwuetapowe podejs ´ cie do identyfikacji klastro ´ w – pierwsza faza ilos ´ ciowa na podstawie analizy ˛bione-zestanwspo ´ łczynniko ´ w koncentracji. listopad 2005. Taka ´ powinna analiza jakos ´ ciowa opieraja ˛ ankietach lub bezpos ´ rednich wywiadach z przedstawicielami okres ´ lonych koncentracji. Ws ´ ro ´ d 12 klastro ´ w funkcjonuja ´ la˛sku czterem najlepszym przyznano dwie gwiazdki. Klastry utoz ˙ samiaja ˛ potencjał lokalnych podmioto Potwierdzaja ´ w do jednoczesnej konkurencji i koope˛ce z map klastro racji.

Pozytywnie kształtuje sie Rycina 8 Zatrudnieni w firmach z obcym kapitałem ´ ro Z ´ dło: Bank Danych Lokalnych GUS (2011). wynio ´ sł on ponad 12. Swiadcza liczba zatrudnionych w firmach z obcym kapitałem. Wielkopolska wypadała w tej ostatniej kategorii na tle innych wojewo ´ dztw najsłabiej. atmosfera zaufania. Jes ´ li zatem przyja ´. czyli prawdopodobien ´ stwo angaz ˙ owania ˛ lokalnych podmioto ˛ konkurencje ˛ i wspo ˛ uznac sie ´ w w jednoczesna ´ łprace ´ nalez ˙ y. z ˙ e obecnos ´c ´ firm zagranicznych zwie skłonnos ´c ´ do zachowan ´ koopetecyjnych.7%. obowia ˛zuparentnos ´c ´ zachowan ´ . . to Wielkopolska nie oferuje do niej warunko ´ w z wyso˛pstw. zaufanie mie ˛ce normy i wartos ˛pczos ˛ jako destymulante ˛ ja ´ ci.7%.Potencjał koopetycji w Wielkopolsce na tle wybranych wojewo ´ dztw kraju 121 Tradycyjna otwartos ´c ´ (mierzona rozmiarami inwestycji bezpos ´ rednich – BIZ.37%. Niekto ´ re ze wskaz ´ niko ´ w pozwalaja ˙ yc ´ w Wielkopolsce ˛ sytuacja istotne moz ˙ liwos ´ ci dla rozwoju kooperencji. Kooperencji sprzyja okres ´ lone s ´ rodowisko prawno-gospodarcze. a dolnos ´ la ˛c rozwaz Podsumowuja ˙ ania nad potencjałem dla rozwoju koopetycji. w mazowieckim – około 9. nalez wołuja ˙ y stwierdzic ´. kim udziałem tego typu delikto ´ w w ogo ´ le wszystkich przeste ˛skim – 12. jak i nowo powstałe spo ´ łki. z ˙e ´ ˛ o tym zaro ´ wno najlepiej do kooperencji predestynowane jest Mazowsze. W 2009 r. od˛ce sie ˛ do analizy istnieja ˛cych statystyk. z ˙ e jednoznaczna ocena warunko ´ w oferowanych przez region do tego typu zachowan ´ nie ˛ zauwaz jest moz ˙ liwa. w tym trans˛dzy podmiotami. Jes ´ li uznac ´ przeste ´c ´ gospodarcza zachowan ´ koopetycyjnych. s ´ la ˛skim – 10. W 2009 r. ˛ eksportu czy postawami wobec UE) moz ˛ rozwartos ´ cia ˙ e stymulowac ´ potrzebe ˛c ˛ksza wijania koopetycji.22%.

gospodarcza. Przykładowo poziom ˛. bardziej skłonne do angaz ˛ – be ´c ´ gospodarcza ˙ owania sie ˛.R. Czwarta pozycja Wielkopolski ws ´ ro ´d ˛dem dochodu na osobe ˛ wydaje sie ˛ korespondowac polskich wojewo ´ dztw pod wzgle ´ z miejscami. choc ´ potencjał do kooperencji plasuje region nieco ˛ PKB p. Doste ˛ stanowic w bazach wskaz ´ niki moga ´ dla analiz regionalnej koopetycji w zasadzie ˛dzy wybranymi do oceny czynnikami jedynie ogo ´ lne tło badawcze. z ˙ e sa ˛cym uproszczeniem. Silna ´ cia zaro ´ wno sfera B. S ˛pczos ro ´ w – stosunkowo niski udział branz ˙ wiedzointensywnych. jakie zajmuje ona w zakresie proponowanych czynniko ´ w warun˛cych rozwo kuja ´ j koopetycji.122 Marta Götz Rycina 9 Nowo powstałe spo ´ łki z obcym kapitałem ´ ro Z ´ dło: Bank Danych Lokalnych GUS (2011). demograficzna. jak i struktura branz ˙ owa. a takz ˙ e charakterystyki rynku obejmuja Pozycja Wielkopolski w ramach kaz ˙ dej z grup czynniko ´ w niezbyt predestynuje ˛ do rozwoju zachowan ˛ strona ˛ jest demografia. nalez ˛ one daleko na ogo ´ lnodoste ˙ y byc ´ s ´ wiadomym. z ˙ e młode społeczen ´ stwo – w domys ´ le otwarte na zmiany i „nowe” ˛dzie. Ponadto mie ˛puje sprze ˛z a procesami kooperencji wyste ˙ enie zwrotne. Z kolei stan regionu w zakresie czynniko ˛zanych z wiedza ˛ nie w koopetycje ´ w zwia ´ rednio wypada w Wielkopolsce ocena pozostałych wymianapawa optymizmem. prowadza ˛c działalnos ˛. wyz ˙ ej aniz ˙ eli wynikałoby to z jego siły gospodarczej mierzonej wartos ´ cia ˛c oceny potencjału regionu do koopetycji bazuja ˛cej Oczywis ´ cie dokonuja ˛pnych statystykach. Korzystna relacja ludnos ´ ci w wieku przedprodukcyjnym pozwala przypuszczac ´. a z drugiej – to rozwoju regionu z jednej strony warunkuje koopetencje . słabos ˛ ja ´ kooperencyjnych. a ich interpretacja musi byc ˛pne ida ´ nader ostroz ˙ na.c. wysoka przeste ´c ´ ˛ce funkcjonuja ˛ce podmioty.

z ˙ e – jak wskazuje literatura zagraniczna ˛ przede wszystkim na – badanie problematyki konkurencyjnej wspo ´ łpracy opiera sie ˛bnym poznawaniu studio ˛ do ankiet i wywiadogłe ´ w przypadko ´ w.Potencjał koopetycji w Wielkopolsce na tle wybranych wojewo ´ dztw kraju Tabela 1 Zestaw czynniko ´ w przesa˛dzaja˛cych o potencjale regionu do koopetycji 123 Kategoria Wiedza͞ innowacje Wskaz ´ niki Zatrudnienie w sektorze B. ˛ sie ˛ poprzez wzrost efektywnos zachowania kooperencyjne przekładaja ´ ci na rozwo ´j ˛cych wskaz gospodarczy regionu. Jednoczes ˛kszos do ´ w pogłe ´ nie wie ´c ´ zagranicznego pis ´ miennictwa w tej kwestii ma charakter bardziej koncepcyjny aniz ˙ eli empiryczny. Stosunkowo mała przydatnos ´c ´ istnieja ´ niko ´w w tego typu analizach wynika z faktu.R Wspo ´ łpraca w zakresie innowacji Migracje zagraniczne na pobyt stały Relacja ludnos ´ ci w wieku przedprodukcyjnym do tej w wieku produkcyjnym Relacja ludnos ´ ci w wieku poprodukcyjnym do tej w wieku produkcyjnym Podmioty wg klas wielkos ´ ci – ˛biorstwa Mikroprzedsie MSP Duz ˙ e firmy Nowo zarejestrowane podmioty Relacja firm nowopowstałych w regonie do wykres ´ lonych Sprzedaz ˙ detaliczna na jednego mieszkan ´ ca Udział branz ˙ y samochodowej w produkcji przemysłowej Udział branz ˙ y telekomunikacyjnej w produkcji przemysłowej Udział branz ˙ y farmaceutycznej w produkcji przemysłowej Udział sektora turystycznego Podmioty zagraniczne – zatrudnienie Podmioty zagraniczne – nowopowstałe ˛pstwa gospodarcze Przeste Miejsce Wielkopolski na tle pozostałych trzech najbogatszych wojewo ´ dztw kraju 2 4 ˛) 3 (mln).R ˛biorstwa Innowacyjne przedsie Wydatki na działalnos ´c ´ B. Dalsze rozpoznanie ˛ niezbe ˛dne. 4 (w tys. odwoływaniu sie ˛bionych. na osobe 4 3 1 4 3 4 3 3 4 2 4 4 4 4 2 4 1 Demografia Dojrzałos ´c ´ rynku Branz ˙e Inne ´ ro Z ´ dło: opracowanie własne. wydaje sie .

s. innowacji czy wymuszanie na innych podmiotach – uczest˛zan ˛dzie stymulowac nikach koopetycji – stosowania okres ´ lonych rozwia ´ . ˛ jej zaro Sprzyjaja ´ wno poziom rozwoju gospodarczego. Jankowska. Rozwo ´ j koopetycji warunkowany jest ro ´z ˙ norodnymi czynnikami. okres ´˛dzy podmiotami. przyja ´ moz ˙ na. czy zgodnos ´c ´ i spo ´ jnos ´c ´ zasobo ´ w i kompetencji oraz jednos ´c ´ celo ´ w jest ˛ jej katalizatorem czy tez ˙ inhibitorem koopetycji? Innymi słowy. Klastry a mie ˛dzynarodowa konkurencyjnos ´c ´ i internacjonalizacja przedsie ˛biorstwa. a te z kolei wpływaja ˛ na siebie 56. Fossa ˛. tak regionu. jest Koopetycja. Malmberga. podobnie jak liczba ˛cych i wyrejestrowanych firm (przedsie ˛biorczos nowo powstaja ´c ´ ). czy zaangaz ˙ owanie podmioto ´ w zagranicznych. zwana tez ˙ kooperencja ˛ciem wcia ˛z ˛cym przykładem zjawiska społeczno-gospodarczego. Na rozwo społeczny gło ´ wnie za sprawa ´ j gos˛dnos podarczy wpłynie przede wszystkim poprzez wzrost efektywnos ´ ci. dochodo be ´ w p.. 195. poje ˙ krystalizuja ˛. finansowymi. Jak i C. stopien ´ zaufania mie ˛ bariery. Wpływ koopetycji na atrakcyj˛cych w nim firm. ˛ firmy. Gorynii i B. do kto jalizacji. z ˙ e konkurencyjna wspo ´ łpraca w Wielkopolsce przyczyni ˛ do rozwoju technologicznego ze wzgle ˛du na specyfike ˛ procesu powstawania sie nowych technologii. jest nos ´c ´ regionu i konkurencyjnos ´c ´ . dysponuja ´ lnym. Po ´ ki co kształ˛ wskaz towanie sie ´ niko ´ w. B. ˛ wyraz ˛Studia literaturowe nie dostarczaja ´ nych jednoznacznych wskazan ´ sugeruja cych. w tym konkurencji. poziomem PKB pc. takich jak relacje populacji w wieku przedprodukcyjnym do innych grup wiekowych jest dla regionu korzystne. z ˙ e o rozwoju konkurencyjnej wspo ´ łpracy w Wielkopolsce decydowac ´ ˛dzie stan rozwoju regionu (mierzony np. Jankowskiej funkcjonowanie w klastrze wykazuja ˛da ˛cym specyficzna ˛ forma ˛ koopetycji – oddziałuje zaro – be ´ wno na konkurencyjnos ´c ´.c. Gorynia. 56 . jak i na internacjonalizacje M. czy nawet psychologicznymi. brak informacji czy moz wyste ´ wnowagi mie ˙ liwos ´ ci ˛gnie ˛cia wymiernych korzys ˛zku z niedopasowaniem (niekomosia ´ ci np. jak i teoria kompetencji firmy N. jak i działaja raczej pozytywny. choc ´ nie wolno ignorowac ´ ˛cych na prawdopodobne pogorszenie sie ˛ tej sytuacji. Uzasadnienie takiej tezy przynosi zaro ´ wno koncepcja atrakcyjnos ´ ci regionu A.124 Marta Götz WNIOSKI ˛. Maskella i P. jak i socjologicznymi. Warszawa 2008. Rzadziej wymieniane sa ´ rych zaliczyc ´ moz ˙ na choc ´ by ˛powanie niero ˛dzy partnerami. oszcze ´c ´ ˛ proceso zasobo ´ w i optymalizacje ´ w gospodarowania. Be ´ rozwo ´j ˛ pobudzania kapitału społecznego. tak gospodarczymi. jak i w mniejszym zakresie wnioski z badan ´ nad koopetycja ˛ badania M. czy ich speclone postawy menedz ˙ erskie. ogo ´ lnych prognoz wskazuja Nalez ˙ y przypuszczac ´. w zwia ˛) zasobo ˛da ˛cych w posiadaniu potencjalnych koopetytoro plementarnos ´ cia ´ w be ´ w. Knudsena. kto sie ´ re stanowi przedmiot badan ´ zaro ´ wno na gruncie nauk ekonomicznych. jak i społecznych. czyli konkurencyjna wspo ´ łpraca. a takz ˙ e sytuacja demograficzna.) ˛cy przybliz stanowia ˙ enie potencjalnej konkurencji w regionie. czy sprzyjaja podobien ´ stwa czy raczej odmiennos ´ ci? ˛c wiedza ˛ o charakterze bardzo ogo ˛c Na tym etapie badan ´ .

w szczego ´ lnos ´ ci mobilnos ´c ´ lokalnej siły ˛ utrudniaja ˛ce jak np. skłaniaja ´ w do podejmowania wewna Na obecnym etapie badan ´ wnioskowanie na temat elemento ´ w konkurencyjnej wspo ´ łpracy w Wielkopolsce ma charakter czysto spekulatywny. Knowledge flows through informal contacts in industrial clusters: Myths or realities? „DRUID Working Paper”. Dalum. spinoffs i ich regionu decydowac ´ be ˙ rodzenie sie ˛cy ws ˛rola w przekazywaniu wiedzy oraz zachodza ´ ro ´ d nich „kanibalizm” przedsie ˛dzie oczywis ˛trzna – ogo ´ cie sytuacja zewne ´ lna biorstw 57. promowac nie nastroju mie ´ ˛dzyregionalna konkurencja stanowi czynnik nalez ˙ y taki model. No. istotne znaczenie dla rozwoju Jak rekomenduje sie ˛dzy wielkopolskimi firmami moz konkurencyjnej wspo ´ łpracy mie ˙ e miec ´ zbudowa˛dzyregionalnej konkurencji gospodarczej. O wpływie na rozwo strzeganie mobilnos ´ ci mie ´j ˛dzie tez ˛ firm „odpryskowych” tzw. Regionalna koopetycja ˛ specyfike ˛ – lokalny kontekst. 57 . Entry by spin-offs in a high-tech cluster. The Development Perspectives for the ICT sector in north Jutland – PhD Thesis. lokalnego potencjału w obliczu zagroz ˙ en ´ zewne ˛zan Uczestnictwo regionu w globalnych sieciach powia ´ . konkurencyjnos ´ ci i innowacyjnos ´ ci regionu. Pedersen. zdolnos ´ ci do lokowania działalnos ´ ci gospodarczej na terenie regionu ˛ włas czy pozyskiwania kapitału ludzkiego. Nie bez znaczenia be ˛tnos koniunktura s ´ wiatowa – odpornos ´c ´ regionu na szoki i umieje ´c ´ mobilizowania ˛trznych. Dokładne rozpoznanie tego zagadnienia w Wiel˛ wymagac kopolsce wydaje sie ´ przeprowadzenia dobrze zaprojektowanych badan ´. wzajemne wspo ´ łzalez ˙ nos ´ ci – wydaje sie ´ w nowsze. Udział ten jest jednak pochodna kapitału. September 2002. ˛cej region jako repoalternatywne podejs ´ cia do kwestii atrakcyjnos ´ ci traktuja zytorium pewnych kompetencji. Dahl. Pedersen. powolne zachodza ˛ce w czasie poprzez swoja ˛ idealnie wpisywac procesy. Te elementy z kolei zalez ˙a ´ nie od atrakcyjnos ´ ci. klauzule non competitive. M. Pedersen. 2005.Potencjał koopetycji w Wielkopolsce na tle wybranych wojewo ´ dztw kraju 125 ˛da ˛ pochodna ˛ kształtu. Department of Business Studies. czy poroboczej i działania ja ˛dzy przedsie ˛biorstwami. w kto ´ rym mie ˛cy konkurento ˛trzregionalnej kooperacji. trudne do jednoznacz˛ce sie ˛ w zasadzie w trakcie funkcjonowania nego nakres ´ lenia á priori. ˛ w projekcie Foresight.03-11. prawdopodobnego przypuszczenia na podstawie zastanej literatury s ´ wiatowej i fakto ´ w społeczno-gospodarczych Wielkopolski. Jest to zjawisko nieco amorficzne. C. Dahl. M. Aalborg University. „DRUID Working Paper”. Innymi słowy. B. a z drugiej strony ˛ na jej rozwo ˛ pozyskiwanego przekłada sie ´ j. itp. jaki koopetycja Sfery i stopien ´ oddziaływania na rozwo ´ j be w Wielkopolsce przyjmie. C. krystalizuja ˛ce przyjmowac ˛c rozstrzygaja ˛ce dla przyszłej i moga ´ ro ´z ˙ ne postaci. C. z jednej strony uzalez ˙ nione jest od jego sytuacji ekonomicznej i społecznej. Tak wie ˛ byc koopetycji moga ´ dyfuzja wiedzy.

even though the potential to coopetition gives the region a slightly higher position than implied by its economic power measured as GDP per capita. and from the perspective of a region it is a method of ordering the economic processes in such a way as to ensure optimal effectiveness of the whole system. In the literature of the subject this concept is most frequently described in business terms as relations between companies. Existing conditions for the development of this type of interactions are assessed by reference to a set of essential factors suggested in the literature. The fourth position of Wielkopolska among Polish voivodeships in terms of per capita income corresponds roughly to its positions measured using the suggested factors that condition the development of coopetition. The object of the present article is a preliminary reconnaissance of Wielkopolska’s potential for coopertition. in other words a presentation of this region against the backdrop of three other wealthiest voivodeships in Poland in virtue of their capacity for coopertition. .126 Marta Götz ABSTRACT Coopetition (coopertition) is described from a company’s perspective as a strategy of a syncretic gain of profit.