You are on page 1of 22

˛D ZACHODNI PRZEGLA 2012, nr 3

MARZENA POMORSKA Marzena Pomorska Poznan ´

NIEMIECKIE ROSZCZENIA ODSZKODOWAWCZE
ASPEKT POLITYCZNO-PRAWNY Niemieckie roszczenia odszkodowawcze

˛ł wojne ˛ i kto stał sie ˛ „My, Niemcy, wiemy bardzo dobrze, kto rozpocza ˛ ˛. jej pierwsza ofiara Z tego powodu nie moz ˙ e dzisiaj byc ´ juz ˙ miejsca dla ˛ na głowie” 1 – stwierdził 1 sierroszczen ´ restytucyjnych, kto ´ re stawiałyby historie ˛tniaja ˛cych 60. rocznice ˛ wybuchu Powpnia 2004 r., podczas uroczystos ´ ci upamie stania Warszawskiego, kanclerz Republiki Federalnej Niemiec Gerhard Schröder. ˛ mogło, z ˛du, Zdawac ´ by sie ˙ e tak uroczysta deklaracja szefa niemieckiego rza kto ´ ra na dodatek wypełnia wszelkie wymogi skutecznos ´ ci okres ´ lone w orze˛dzynarodowego, przecznictwie i doktrynie oraz wytycznych Komisji Prawa Mie widziane dla akto ´ w jednostronnych 2, powinna definitywnie kon ´ czyc ´ polemiki
1 J. Barcz, J. A. Frowein, Ekspertyza w sprawie roszczen ´ z Niemiec przeciwko Polsce w zwia˛zku z druga˛ wojna˛ s ´ wiatowa˛, 2.11.2004 r., s. 6-7. 2 ˛z ˛ce w s ˛dzynarodowego przemo Za uznaniem za wia ˙a ´ wietle prawa mie ´ wienia G. Schrödera ˛ do złoz ˛z ˛cego przemawia wiele fakto ´ w, ws ´ ro ´ d kto ´ rych wskazac ´ nalez ˙ y: 1. kompetencje ˙ enia wia ˙a ˛ zdolnos os ´ wiadczenia kanclerza RFN, kto ´ ry posiada oczywista ´c ´ (apparent ability) do reprezentowania, ˛gania zobowia ˛zan przemawiania, wyraz ˙ ania stanowiska i zacia ´ w imieniu Republiki; 2. złoz ˙ enie ˛cy na zacia ˛gnie ˛cie trwałego zobowia ˛zania w sferze mie ˛dzynarodowej s ´ wiadczenia w sposo ´ b wskazuja ˛d federalny [...] nie popiera [takz ˛dan oraz zapewnienie, iz ˙ „Rza ˙ e] z ˙a ´ indywidualnych, w przypadku gdyby zostały one jednak postawione”, 3. publiczne os ´ wiadczenie kanclerza, 4. zgodnos ´c ´ ze stanowiskiem ˛dzynarodowego Trybunału Sprawiedliwos ˛tego zobowia ˛zania nie jest Mie ´ ci, iz ˙ dla waz ˙ nos ´ ci przyje wymagane zachowanie wzajemnos ´ ci i reguła quid pro quo nie ma tutaj zastosowania, 5. brak przypuszczenia, by kanclerz zamierzał wprowadzic ´ dodatkowe obostrzenia swojej deklaracji, ani az ˙ eby ˛ przewidywał jej uprawomocnienie dopiero po upływie okres ´ lonego czasu. Os ´ wiadczenie to stało sie ˛z ˛ce w momencie jego złoz waz ˙ ne i wia ˙a ˙ enia, a ponadto nic nie wskazuje na to, by jego waz ˙ nos ´c ´ mogła ˛c ˛cej – os z jakichkolwiek przyczyn wygasna ´ . Co wie ´ wiadczenie to zostało powto ´ rzone na kongresie ˛zku Wype ˛dzonych w Berlinie 6 sierpnia 2005 r. przez obecna ˛ kanclerz Angele ˛ Merkel, kto Zwia ´ ra ˛zku do zaniechania roszczen wezwała członko ´ w Zwia ´ , a wyraz braku poparcia tych roszczen ´ dał ro ´ wniez ˙ ˛trznych RFN Otto Schily, podtrzymuja ˛c deklaracje ˛ podczas wizyty w Warszawie minister spraw wewne ˛d Niemiec, ani dzis ˛tkowej”. A. Rubi noSchrödera: „rza ´ , ani w przyszłos ´ ci nie podniesie kwestii maja wicz-Grundler, Merkel przeciwna roszczeniom, „Gazeta Wyborcza” z 8.08.2005, s. 1, por. M. Frankowska, Os ´ wiadczenie Kanclerza Gerharda Schroedera złoz ˙ one 1 sierpnia 2004 r. w Warszawie w s ´ wietle prawa mie ˛dzynarodowego, w: Transfer, obywatelstwo, maja˛tek. Trudne problemy stosunko ´ w polsko-niemieckich. Studia i dokumenty, W. M. Go ´ ralski (red.), Warszawa 2005, s. 202. Nie

48

Marzena Pomorska

˛dan na temat zasadnos ´ ci i prawomocnos ´ ci z ˙a ´ odszkodowawczych kierowanych pod ˛cych status „wype ˛dzonych”. adresem Polski przez obywateli niemieckich posiadaja ˛ byc Jednak to, co na gruncie prawa zdaje sie ´ klarowne, nie zawsze jest ro ´ wnie jednoznaczne zaro ´ wno dla ogo ´ łu społeczen ´ stwa, jak i dla samych elit politycznych, ˛ce zmiany” 3. kto ´ re „nie były przygotowane na tak znacza Paradoksalnie bowiem, mimo swego ewidentnie pojednawczego charakteru, ˛pienie kanclerza nie spowodowało – jak oczekiwano – znacznego ocieplenia wysta stosunko ´ w polsko-niemieckich i przełamania impasu wzajemnych relacji i to przez ˛ uchwałe ˛ polskiego sejmu. Przyje ˛ta 10 wrzes niespodziewana ´ nia 2004 r. rezolucja 4, mimo z ˙ e dojrzewała w komisjach od dłuz ˙ szego czasu, w opinii publicznej odebrana została jako wyraz odrzucenia proponowanej przez Niemcy normalizacji stosunko ´w ˛ i chec ´ – jak to okres ´ lił poseł SPD Markus Meckel – „powrotu do przeszłos ´ ci, do ducha porachunko ´ w i wzajemnych pretensji” 5, kto ´ ra uniemoz ˙ liwia przeciwstawia˛ przez Bundestag tendencjom roszczeniowym wzgle ˛dem Polski. Meckel nie niu sie był odosobniony w swej opinii, a najpoczytniejsze niemieckie dzienniki, jak ˛ z polskiego „Die Welt”, „Süddeutsche Zeitung” czy „Berliner Zeitung” informacje sejmu umies ´ ciły na pierwszych stronach wrzes ´ niowych wydan ´ . Wymownie zas ´ ˛ rezolucji podsumował komentator „Kölnische Rundschau”, stwierdzaja ˛c, iz sprawe ˙ ´ wiadomie dolewa ona ˛ nalez ˛. S „uchwałe ˙ y jednoznacznie ocenic ´ jako prowokacje ˛c juz oliwy do ognia, wbrew nadziejom, z ˙ e on w kon ´ cu wygas ´ nie” 6. Abstrahuja ˙ od ˛ci pojednania” i pro czysto subiektywnej oceny „che ´ by wykazania „szczeros ´ ci” ˛ ˛ gesto ´ w czynionych przez Niemco ´ w wzgledem Polski, trudno nie oprzec ´ sie ˛d w swoich działaniach skompromitowała sie ˛. wraz ˙ eniu, iz ˙ strona polska ponieka ˛z ˛c do maksymalnej kompleksowos Posłowie IV kadencji, da ˙a ´ ci przygotowanej przez siebie uchwały, sprowadzili do wspo ´ lnego mianownika zaro ´ wno kwestie „bezpraw˛ta ˛ przez PRL na podstawie umowy nych” roszczen ´ odszkodowawczych za przeje ˛ własnos poczdamskiej poniemiecka ´c ´ na zachodnich i po ´ łnocnych terenach Polski ˛daniami rekompensaty za „zniszczenia oraz straty materialne i niematerialne zz ˙a
˛ złoz ˛ ma zatem z ˙ adnych podstaw do tego, by podwaz ˙ ac ´ waz ˙ nos ´c ´ os ´ wiadczenia kanclerza, 6. deklaracje ˙ ona ˛z ˛d federalny, ale pan 1 sierpnia 2004 r.; wia ˙ e ona nie tylko rza ´ stwo niemieckie jako całos ´c ´ i wszystkie ˛dzyjego organy, a takz ˙ e rodzi w konsekwencji odpowiedzialnos ´c ´ RFN wobec Polski na forum mie ˛dzynarodowe” 2005, nr 1, narodowym. Por. J. Kranz, Polsko-niemieckie cienie przeszłos ´ ci, „Sprawy Mie 46. Por. W. Gont arski, Niemieckie roszczenia odszkodowawcze, czyli o stawianiu historii na głowie..., „Prawo Europejskie w Praktyce” nr 10͞2007. 3 P. Sem ka, Nowi i starzy wype ˛dzeni. Analiza fenomenu powrotu kwestii wype ˛dzonych w rzeczywi˛dzynarodowy Przegla ˛d Polityczny” nr 4͞2003, s. 202. stos ´ ci polityczno-społecznej Niemiec, „Mie 4 Uchwała Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 wrzes ´ nia 2004 r. w sprawie praw Polski do niemieckich reparacji wojennych oraz w sprawie bezprawnych roszczen ´ wobec Polski i obywateli polskich wysuwanych w Niemczech, „Monitor Polski” [dalej: M.P.] z 2004, nr 39, poz. 678. 5 W. M. Go ´ ralski, Znaczenie ekspertyzy Barcz-Frowein w sprawie roszczen ´ z Niemiec przeciwko Polsce w zwia˛zku z II wojna˛ s ´ wiatowa˛ dla stosunko ´ w polsko-niemieckich, w: Transfer..., s. 232. 6 A. Iwicki, Uchwała Sejmu – echo w prasie niemieckiej, „Deutsche Welle” http:͞͞www. dw-world.de.

Czy nalez ˙ y odmo ´ wic ´ mu zdolnos ´ ci ˛dz ˛c wywołania skutko ´ w prawnych i uznac ´ go za niewaz ˙ ny ba ´ tez ˙ raczej przyja ´ do swojej spus ´ cizny. IP-105 P. iz ˙ nie sposo ´ b ocenic ´ ˛te zasady reparacyjne nie pozwalaja ˛ – bez ani wysokos ´ ci nalez ˙ nego odszkodowania. wyolbrzymiony prezentowane przez media. 16. Polskiej ziemi „bronili” ro ´ wniez ˙ przedstawiciele ROP. w kto ´ rym rza ˛ jest oczywis ˛ty w wyniku dyktatu radzieckiego. 7 . a odpowiedzialny za ich realizacje ˛ na ich poczet wszelkich pretensji do mienia niemieckiego na rzecz Polski.. Hambura. czy akt podje ˛cego suwerennos ˛z ˛cy i czy naruszaja ´c ´ pan ´ stwa polskiego moz ˙ e byc ´ uwaz ˙ any za wia ˙a ˛d os bła ´ wiadczenia woli dyskwalifikuje o ´ w dokument per se czy tez ˙ powinien zostac ´ wpierw poddany procedurze odwoławczej. Reparacje – sprawa zamknie ˛ta.2004.. ludobo ˛ niepodległospowodowane przez niemiecka ´ jstwo i utrate 7 ˛” . napominaja ´ w. Tak wie ˛ byłe maja ˛tki niemieckie w Polsce. Ekspertyza BSiE ˛s ˛ umowy poczdamskiej Polska miała zaspokoic nr 302. stała sie ˛ w skro ˛ ziemi”. NSZZ Solidarnos ´c ´ oraz co poniekto ´ rzy posłowie SLD. iz ˙ rozpowszechnienia informacji o os ´ wiadczeniu dokonano w efekcie ˛ sejmu z wrzes debaty nad rezolucja ´ nia 2004 r. sko-niemieckich jest raz na zawsze zamknie ˛ oczywis Przytoczone powyz ˙ ej wydarzenia z 2004 r. Ostałowski.” S. Kluczowa ˛ kwestie ˛ stanowi prawna jest w tym momencie rzecza jednak fakt.. PSL nie było w swojej postawie odosobnione. cze ´b ˛ polska „kampania polityczna”. W wyniku wywołanej burzy medialnej upublicznione zostało s ´ ci przez Polske ˛skiemu gronu specjalisto ˛dowe – znane do tej pory jedynie wa ´ w – os ´ wiadczenie rza ˛d PRL zrzeka sie ˛ reparacji wojennych. ani tez ˙ „Przyje ˛ specjalistycznych badan ´ historycznych – na dokładne okres ´ lenie wysokos ´ ci otrzymanych przez Polske reparacji”.09. z ˙ e „Sprawa roszczen ´ w stosunkach pol˛ta” 8. Kuriozum owej sytuacji dopełnia stanowisko rza ˛du miesia ˛puja ˛cego w opozycji wzgle ˛dem stanowiska Sejmu. S.. Ale interpretacja ˛ drugorze ˛dna ˛. s. Koniecznos kto ´ ra ´ cie okres ´ lic ´ moz ˙ na jako „obrone ´c ´ owej „obrony” ˛boko weszła do s tak głe ´ wiadomos ´ ci publicznej. „Rzeczpospolita” z 15. czego wyrazem stała RP wyste ˛ mowa ministra spraw zagranicznych Włodzimierza Cimoszewicza z 15 wrzes sie ´ nia ˛cego posło 2004 r. Reparacje wojenne w stosunkach polsko-niemieckich. kto ´ re to nota bene zostały zanegowane w imieniu Niemiec przez kanclerza Schrödera na ponad ˛c przed jej przyje ˛ciem. Hambura. Kl afkowski. Reparacje. Poznan ´ 1970.. Umowa poczdamska a sprawy polskie. Dramatyczne ˛trznych były ro ´ wniez ˙ coroczne dyskusje nad sprawozdaniem ministra spraw wewne ˛dania s O wybitnie populistycznym charakterze owego z ˙a ´ wiadczyc ´ moz ˙ e fakt. i nie daja ˛ na rewindykacyjne postawy w niemieckim społeczen ˛sto w sposo Reakcja ´ stwie. aspekcie odgrywaja 8 J. okupacje ˛. Por. Por. dyskusji. stanowia ´ cie jedynie przy˛tnie prowadzonej polityki polskiej i niemieckiej w kwestii wype ˛dzen kład nieumieje ´ ˛ pełnego obrazu tocza ˛cych sie ˛ po obu stronach od pocza ˛tku lat 90. 16. iz ˙ wywarła nawet wpływ na program wyborczy PSL przed wyborami parlamentarnymi z 1997 r. kto ´ ra poprzez wykazanie problemu reparacji wojennych i kompensaty finansowej w zamierzeniach posło ´ w miała stac ´ ˛ przeciwwaga ˛ dla roszczen sie ´ restytucyjno-odszkodowawczych. Kwestia ˛ z 23 sierpnia 1953 r.Niemieckie roszczenia odszkodowawcze 49 ˛ agresje ˛. Radziecki zrzekł sie ˛c „kluczowa ˛ role ˛ w tym A. sporna ´ cie fakt. KPN. s.. jes ´ li juz ˙ nie prawnej to przynajmniej politycznej. Zgodnie bowiem z IV cze ´ cia ´ ˛ Zwia ˛zek swoje roszczenia w ramach wschodniej strefy okupacyjnej.

Stereotypy dziela˛ce Polako ´ w i Niemco ´ w. wzmogły w społeczen na płaszczyzne ´ stwie polskim obawy przed ˛daniami rewindykacyjnymi ze strony zachodnich sa ˛siado z ˙a ´ w oraz utwierdziły ˛ Polako ´ w w przekonaniu o realnos ´ ci owego zagroz ˙ enia. z ˙ e i oni do dzis ´ nie zdali sobie sprawy z tego. Przed czym? O tym ˛ oficjalnie mo nie chca ´ wic ´ . ˛c jedynie na wskazane wydarzenia. s. 63-67. cze ˛to wyceny zniszczen – miast. Po co to wszystko? zdecydowałyby sie ˛dowcy mo ˛.50 Marzena Pomorska i administracji z realizacji ustawy o nabywaniu ziemi przez cudzoziemco ´ w. s. Uregulowanie kwestii maja ˛tkowych z Czechami i Polska ˛ było szczego sa ´ lnie z ˙ ywe w okresie 1990-1991. do Niemiec. z ˙ e chodzi o potencjalne sprawy od˛ wytoczyc szkodowawcze. Poczucie niepewnos ˛ło w formie uz ˙ ytkowania wieczystego maja ´ ci nie omine ˛sto pomijanego w analizach politologicznych podmiotu ro ´ wniez ˙ i innego. Rozpocze ´ wojennych w poszczego ´ lnych miastach ˛ wycene ˛ przeprowadziła juz ˛ko Polski. 80. tyki Wyz ˙ szej Szkoły Informatyki i Zarza 11 ˛dzy Rzecza ˛pospolita ˛ Polska ˛ a Republika ˛ Federalna ˛ Niemiec o potwierdzeniu Traktat mie ˛cej mie ˛dzy nimi granicy z 14 listopada 1990 r. Przygoto˛ sie ˛ do niej Poznan ˛zane z wycena ˛ wuja ´ . poprzez przeniesienie problemu roszczen ´ niemieckich ˛ debaty sejmowej. i to włas ˛ i traktatu o dobrym sa ´ nie w tym okresie upowszechniła sie 9 ˛d A. 12 ˛dzy Rzecza ˛pospolita ˛ Polska ˛ a Republika ˛ Federalna ˛ Niemiec o dobrym sa ˛siedztwie Traktat mie i przyjaznej wspo ´ łpracy z 17. kto ´ re przeciwko Polsce moga ´ Niemcy” 10. był jedynie potwierdzeniem regulacji przyje ˛tych istnieja ˛cej polsko-niemieckiej granicy pan w układzie zgorzeleckim. ˛ ro a prezentowane w ich czasie postawy uwidoczniły sie ´ wniez ˙ przy okazji rozmo ´w negocjacyjnych z UE. Warszawa 2004.06. czyli w czasie uzgadniania traktatu granicznego 11 ˛siedztwie 12. z w kto ´ rym jednoznacznie mo ´ wi sie ˙ e opisana i ustalona w umowie poczdamskiej granica „stanowi ˛ pan ˛ mie ˛dzy Polska ˛ a Niemcami”. w zwia ˛zku z czym wszelkie roszczenia podaja ˛ce granice ´ stwowa ˛tpliwos w wa ´c ´ zasadnos ´c ´ władztwa polskiego na ziemiach zachodnich z powodu braku regulacji kwestii ˛ sie ˛ byc granicznej wydaja ´ bezzasadne. moz Patrza ˙ na by odnies ´c ´ mylne wraz ˙ enie. ale przyja ˛ł okres ochronny na rza 9 18 lat . 140. Obawy te ujawniły sie ˛cych dawne wschodnie w postaci konkretnych działan ´ społecznos ´ ci zamieszkuja ˛to tworzyc tereny niemieckie. Tego typu dyskusje. w kto ´ rych to ze strony Zjednoczenia Chrzes ´ cijan ´ sko˛dnego -Narodowego padły propozycje wprowadzenia 20-letniego okresu bezwzgle ˛ na terenach nalez ˛cych przed 1914 r. Gdyby nie wysokie koszty zwia ˛ na takie posunie ˛cie kolejne polskie miasta. gdzie przebiega granica z ich wschodnim ˛siadem. Zacze ´ ruchy na rzecz uwłaszczenia zajmowanego ˛tku. Kra ´ w i Krosno. .1991 r. M. Szym an ´ ski. ˛. s. 10 G. Go ´ ralski. Wrocław. z ˙e ˛ byc ˛ta w swojej to strona polska zdawała sie ´ niezdolna do kompromisu i nieugie ˛ dokładniej zapytaniom twardej polityce roszczeniowej. Kontrowersje woko ´ ł odszkodowan ´ maja˛tkowych w Niemczech i Polsce. O wytyczeniu ustalonej i istnieja ´ stwowej. Sakson. moz ˙ na dojs ´c ´ do wniosku. ale wiadomo. 2002. z Politycy i samorza ´ wia ˙ e to pewne zabezpieczenie. Szerzej: W. Co prawda zakazu obrotu ziemia ˙a ˛d nie uwzgle ˛dnił ZChN-owskiej propozycji. „Przegla Polityczny” nr 2. 2006 (1). Przeje ˛cie własnos ´ ci niemieckiej przez Pan ´ stwo Polskie po drugiej wojnie s ´ wiatowej na Ziemiach Zachodnich i Po ´ łnocnych a niemieckie roszczenia odszkodowawcze. „Zeszyty Naukowe Zakładu Europeis˛dzania w Rzeszowie” nr 1. „Swoja ˙ Warszawa. Gdy jednak przyjrzec ´ sie i interpelacjom poniekto ´ rych posło ´ w Bundestagu.

czyli sporu ˛tnienie wype ˛dzen ˛ zbrodni niemieckich.pl.Niemieckie roszczenia odszkodowawcze 51 ˛ na prawo prywatne. Nalez o upamie ´ i relatywizacje ˙ y przy tym dodac ´. s. iz ˙ zmiany terytorialne nie wpływaja ˛c. Ro ´ wniez ˙ konfiskata maja ˛ poseł Ortwin Lowack nazwał dosadnie „zrabowana ˛ niemiecka ˛ własnos ˛ kto ´ ra ´ cia ˛ i Nysa ˛” (das geraubte deutsche Eigentum in den na terenach nad Odra ˛. a co krotnie dawali do zrozumienia. http:͞͞www.. z ˙ e „wy˛dzenie Niemco pe ´ w (. w mniemie maniu kto ´ rej rezolucja niemiecka „ujawnia niebezpieczne tendencje”. iz ˙ uwaz ˙ aja ˛cej – dokonane „bezprawie wype ˛dzenia” nie ulega według nich przedawie ˛dem Polski nie sa ˛ jedynie domena ˛ pownieniu 15.i Południowo-Wschodnia w polityce zjednoB. wymiany wielu pism i os zapocza ´ wiad˛do ˛cych znaczenie polityczne. a o ´w niepoko ´ j został wyraz ˙ ony w oficjalnej odpowiedzi Sejmu RP 16. M.interreg. W 2002 r. zwana ro ´ wniez ˙ „wojna ´ lenie odnosza ˛tkowanej rezolucja ˛ Bundestagu w sprawie praw wysiedlonych. Eigentumskonfiskation – konfiskata ˛dzonych bez odmienia. 7. Por. co do kto ´ rych ˛ władztwo pan ˛tku niemieckiego 13. a i niuanse dyplomatycznych protokoło ´ w nie dadza ˛siedzi rzeczywis ˛ prawo ubiegac odpowiedzi na pytanie. . w sprawie rezolucji ˛dzeni. iz ˙ 29 maja 1998 r. w kto dnimi sa ´ rej niemiecki parlament dał do zrozumienia. Mitteleuropa rediviva? Europa S czonych Niemiec. Koszel. Dokument ten nie uszedł uwadze strony polskiej.. O tym. czy zachodni sa ´ cie maja ´ ˛ o odzyskanie pozostawionych maja ˛tko sie ´ w i czy Polacy powinni obawiac ´ 13 ˛ nawet okres ˛cia maja ˛tku niemieckiego. 15 Ibidem. przeprzeciw głosom PDS i Sojuszu 90) rezolucje ˛dzy Niemcami i ich wschosiedlen ´ cy i mniejszos ´ ci niemieckie pomostem pomie ˛siadami”. z 17 lipca 1998 r.. z ˙ e ani Polska ani ˛dem problemu RFN nie prezentowały jednorodnej i przemys ´ lanej strategii wzgle ˛dzonych. Poznan ´ 1999. jak: W retoryce niemieckiej ukształtowały sie ´ lenia przeje Einziehung deutschen Vermögens – zabo ´ r niemieckiego mienia. s. Nie przesa ˙ e parlamentarna arytmetyka podczas przyj˛ mowania kolejnych rezolucji.P. ro ´ wniez ˙ ˛ł (głosami koalicji CDU͞CSU i FPD i Bundestag po burzliwej dyskusji przyja ˛ zatytułowana ˛ „Wype ˛dzeni. z ˙ e zaro ´ wno ˛dzonych wykorzystany został do politycznej rozgrywki. 14 Ibidem.) zawsze traktował jako bezprawie i jako sprzeczne z prawem ˛dzynarodowym”. symboliczne ba ˛dz czen ´ rza ´ w RFN oraz RP posiadaja ´ propagandowe.opole. „wojna papierowa” ponownie wybuchła w postaci tzw. entschädigungslose Enteignung der Vertriebenen – wywłaszczenie wype szkodowan ´ . s ´ wiadczy najdobitniej fakt. jak i w Polsce problem wype ´ rodkowo. w Niemczech. nie ingeruja ˛ w zmiane ˛ stosunko mo ´ wia ´ w własnos ´ ciowych. czyli inaczej doktryna. 16 Os ´ wiadczenie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 lipca 1998 r.uni. a posłowie niejednoOder-Neisse-Gebieten) 14 uznawana była za bezpodstawna ˛ kwestie maja ˛tkowe za otwarte. zmienia sie ´ stwowe. A. Juz ˙ po pobiez ˙ nej analizie stanowisk obu stron widac ´. Rozwia ˛zanie tej kwestii nie moz ˛pic wype ˙ e jednak nasta ´ w toku „wojny ˛trznej dyskusji politycznej w ramach kaz ˙ wewne ˙ dego papierowej” 17 czy tez ˛dzi o niej takz z pan ´ stw.. Kwestie maja˛tkowe w stosunkach polsko-niemieckich. przesiedlen ˛dzy Niemcami i ich Bundestagu „Wype ´ cy i mniejszos ´ ci niemieckie pomostem mie ˛siadami” z dnia 29 maja 1998 r. z ˙ e roszczenia wzgle jedynczych posło ´ w. 8-9. Trzcielin ´ ska-Polus. wojny na muzea. wschodnimi sa 17 ˛ na rezolucje” to okres ˛ce sie ˛ do „Wojna papierowa”.

jakie stworzono przesiedlen ´ com. w ustawie pozbawiaja ˛czeniu ze społeczen osoby narodowos ´ ci niepolskiej (Ustawa z dnia 6 maja 1945 r. Urban podaje w tym konteks ´ cie wartos ´c ´ 3. Utracone ojczyzny.. M. Dz. iz ˙ kwestia poniemieckiego ˛tku to nie tylko problem ewentualnej wypłaty odszkodowan maja ´ . uznania i wzajemnego wybaczenia. oso ´ b 19. Konieczne jest bowiem uznanie racji obu stron. ba ´ tez ˙ moga ˛ na ogo ˛dnos zasadzac ´ sie ´ lnoludzkim poczuciu sprawiedliwos ´ ci i praworza ´ ci. Warszawa 2007. s. 19 Szczego ´ łowe dane liczbowe dla poszczego ´ lnych lat zaprezentowali w swoim artykule Jankowiak i Sora. Jankowiak. oso tzw. o wyła ´ stwa polskiego wrogich elemento ´ w. poz. 96) przewidział moz ˙ liwos ´c ´ rehabilitacji tychz ˙ e obywateli. akcji ła ´ b. Osoby takie pozbawiane były maja i zmuszane do opuszczenia granic Polski.. Volksliste niemieckiej i wpisali sie ˛ 20. Do 1982 r. W latach 1956-1958 granice ˛ zachodnia ˛. znalazła sie ´ wniez ˙ spora grupa. w: Transfer. Na okres 1971-1975 przypada wyjazd ok. bliz ˙ ej przyjrzec ´ sie W konsekwencji umowy poczdamskiej granica polsko-niemiecka została prze˛ta na zacho ˛ wie ˛kszos sunie ´ d. ustawodawca juz ˙ w 1945 r. O okrucien T. kto ˛ sie ˛ do problem pamie ´ re nijak maja sztywnych ram okres ´ lonych najwyz ˙ szej nawet rangi paragrafami. s. ˛dzonych.6 mln tylko dla lat 1945-49.. 49-80. Sora. kto ´ ra została wyła ˛ automatyzmu z nabycia obywatelstwa polskiego. 18 . s. Nalez ˛cych obywatelstwo niemieckie ba ˛dz ˛cych przynalez pro ´ cz oso ´ b posiadaja ´ deklaruja ˙˛zku kulturowego ba ˛dz nos ´c ´ do narodu niemieckiego na podstawie zwia ´ poczucia ˛ ro ˛czoprzynalez ˙ nos ´ ci narodowej. a zdecydowana ´c ´ ludnos ´ ci poddano przesiedleniu do ˛cznie radzieckiej i brytyjskiej strefy okupacyjnej.5 mln przesiedlonych z niemieckich tereno wskazuja ´ w wschodnich oraz 650 tys. nalez ˙y ˛ ich historii oraz sytuacji prawnej. Ła liczba przesiedlonych w tym ˛ nalez ˛kszyc ´c ´ te ˙ y jednak zwie ´. przekroczyło 217 tys. 20 ˛du na ro ˛ osoby deklaruja ˛ce przynalez Ze wzgle ´z ˙ norodne motywy. ale moga ´ ro ´ wniez ˙ podłoz ˙ e moralne. Polityka władz polskich wobec oso ´ b ubiegaja˛cych sie ˛ o zgode ˛ na wyjazd na pobyt stały z Polski do Niemiec w latach 1950-1984. Urban. kto ´ rzy w czasie wojny skorzystali z opcji ˛tku ˛ na tzw. a do roku 1970 – kolejnych 111 tys. 60 tys. 138. 124-155. Szerzej: S. ˛czna emigracja powojenna oso ła ´ b narodowos ´ ci niemieckiej z terytorium Polski do ˛tac ˙ y jednak pamie ´ . iz ˙ w gronie tym RFN szacowana jest na 633 tys.. T. jaki Polacy ´ stwie wysiedlen ´ najdobitniej chcieliby na ich temat wykreowac ´ 21. z Polski w granicach przedwojennych i Wolnego Miasta Gdan ´ ska. ale ro ´ wniez ˙ ˛ci.. rzetelna analiza sie ˛cych uregulowan istnieja ´ prawnych oraz zrozumienie. 1945. 21 ˛sto pomijanych w polskiej literaturze polskich zbrodni dokonywanych na Niemcach Temat cze podejmuje Thomas Urban. U. nr 17. Utracone. Wartos bowiem mimo przesiedlen ´ poczdamskich nie wszystkie osoby narodowos ´ ci niemie˛ poza Polska ˛. jakimi kierowały sie ˙ nos ´c ´ do ˛cej obywatelstwa polskiego narodu niemieckiego. Urban. Niemco ´ w.52 Marzena Pomorska ˛ ich powrotu. Warunki transportu. Szerzej: T. okresie szacowana jest na około 3 mln oso ´ b 18.. w ramach ckiej znalazły sie ˛czenia rodzin. były ro ´ wnie dalekie od humanitaryzmu jak i od obrazu. co dotyczyło na zgodnie z zasada przede wszystkim obywateli polskich. kto Aby zrozumiec ´ intencje i podstawy działania niemieckich wype ´ re ˛ byc ˛ciami nakierowanymi na to poczynania nie zawsze musza ´ przeciez ˙ posunie ˛ miec ˛dz ˛ uzyskanie odszkodowania. zas ´ niemieccy historycy ˛ na liczbe ˛ 4.

nie przysłuz ˛ zainteresowan ´ wykazuja ´ cia ˙ y sie 24 ˛dro ´ wielu Niemco ´ w nie podołało trudom we ´ wki. 23 ˛zanych z wype ˛dzeniami liczby ponad dwo Jak wskazuje Ingo Haar „Podawanie jako strat zwia ´ ch ˛cej) zdaniem czołowych niemieckich historyko miliono ´ w ofiar (lub wie ´ w jest nie do obronienia. Zamiast ˛cej niz tego nalez ˙ y załoz ˙ yc ´. kto ´ re zmarły wskutek wycien ´ czenia transportem. odnosi sie ´w liczby ofiar mordo ´ w i gwałto ´ w masowych. „Polski Przegla 2007. 22 . to europejskiej jednos ´ ci” . Ingo Haar: „Niemieccy ˛ historycy tego tematu jeszcze nie wyczerpali. I. miliony zmarłych wype ´ w odgrywa czołowa ˛d Dyplomatyczny” Straty zwia˛zane z wype ˛dzeniami: stan badan ´ . ale instrumentalnemu upolitycznianiu. Nie oznacza to jednak. do nawet 2 miliono ´ w oso ´ b 23. s 26. Wartos ´c ´ ponad 2 miliono ´w ˛dzen wynikała z jednej strony z zaliczenia w poczet ofiar wype ´ wszystkich niewyjas ´ nionych przypadko ´ w zgono ´ w. nr 5 (39). problemy. Ponadto nie istnieje ro ˛ce skale ˛ zame ´ wniez ˙ rozro ´z ˙ nienie przedstawiaja ofiar ucieczek ze wschodu w trakcie wojny oraz ofiar polityki unaradawiania ˛ wype ˛dzen obszaro ´ w poprzez zbrodnie ´ . Warszawa 1996. towarzysza ´ rym to przyjazd ˛dzonych” do Niemiec opisano naste ˛puja ˛co: „na miejsce przeznaczenia „wype przychodziły wagony ze zwłokami zamiast z ˙ ywymi ludz ´ mi” 22. Kanecka (red. Stan ten rodzi słuszne obawy. ˛ nie tylko braku dokładnych danych statysRozbiez ˙ nos ´ ci w szacunkach wynikaja tycznych. z czego wartos kos ´ cielnego Biura Poszukiwan ´ – oddawac ´ straty ludnos ´ ciowe „polskich” Niemco ´ w. kto ´ ra to ˛z wartos ´c ´ wcia ˙ podlega nie obiektywnemu badaniu. i z ˙ e warunki transportu z go ´ ry ˛cych na s skazywały podro ´z ˙ uja ´ mierc ´ z wycien ´ czenia. iz ˙ nikt owego transportu nie przez ˙ ył..in. z ˙ e ofiar przemocy nie było wie ˙ 500-600 tys. braku opieki medycznej czy ˛czenia praca ˛. Ksia ˙ ka towarzysza 7 marca – 5 maja 1996. kto ´ re wyraz ˙ a m. I choc strategie ´ oczywis ´ cie nie jest to z ˙ adnym usprawiedliwieniem dla niehumanitarnego traktowania miliono ´ w ludzi. K. Wartos ´c ´ 600 tys. Choc ˛ jednak nie nalez ˙ y dramatycznych warunko ´ w transportu postrzegac ´ jako perfidna ˛ odwetu za doznane krzywdy. Haar. miała – według tys. s.. ocene Pozostawienie tego obszaru badawczego pozbawionym wraz ˙ liwos ´ ci instytucjom ˛dowym oraz stowarzyszeniom wype ˛dzonych. zwłaszcza jes ´ li chodzi o krytyczna ˛ liczby ofiar i przyporza ˛dkowanie jej europejskiej polityce powojennej. z drugiej – z politycznego charakteru owych ˛ natomiast do urealnionych szacunko szacunko ´ w. Muzeum Niepodległos ´ ci. perspektywy. 26.).Niemieckie roszczenia odszkodowawcze 53 ˛z s ´ wiadczy fragment raportu MSZ zacytowanego ksia ˙ ce Niemcy i Polacy ˛cej wystawie w Bonn w 1996 r. 24 Ibidem. czyli bezpos ´ rednich przejawo ´ w przemo˛cej ludnos ˛dnia ona natomiast oso cy na uciekaja ´ ci cywilnej. Haus der Geschichte ˛z ˛ca wystawie Bonn der Bundesrepublik Deutschland. iz ˛ło od 600 okres ´ lic ´ liczby ofiar. Niemniej liczba ponad dwa ˛dzonych w niemieckiej polityce pamie ˛ci zno ˛ role ˛”. ale ro ´ wniez ˙ i niejednorodnej metodyki badan ´ . Szacuje sie ˙ w drodze ze wschodu do RFN zgine ´c ´ 400 tys. Nie uwzgle ´ b.. s. Nie sposo ´ b jednak precyzyjnie ˛. kto rza ´ re choc ´ by z powodu swoich ˛ sie ˛ (uprawniona ˛) jednostronnos ˛. głodu. Warszawa 15 lipca – 20 paz ´ dziernika 1996. to trudno Niemcy i Polacy 1945-1995 : zbliz ˙ enia – Annäherungem. Takie zestawienie ro ´ wniez ˙ mogłoby rzucic ´ ˛ przez strone ˛ niemiecka ˛ wielkos cien ´ na podawana ´c ´ strat ludnos ´ ciowych. w kto 1945-1995. 70.

ludzie ci nie spotkali sie ˛ciem ro z pozytywnym przyje ´ wniez ˙ i po niemieckiej stronie. w kto regulacji stała sie ´ rej dokonano automatycznego ˛cym status Niemca 28. 1 Ustawy Zasadniczej Republiki Federalnej Niemiec z 23 maja 1949 ˛ przynalez ˛ lub jako uciekinier albo „Niemcem (. by wyniszczone wojna ´ stwo polskie zapewniało Niemcom wszelkie standardy podro ´z ˙ y w sytuacji. co uniemoz ˙ liwiało pozbawienie obywatelstwa niemieckiego miesz˛cych w Polsce obywateli RFN. kiedy nabyli obywatelstwo Rzeszy jako ˛ faktycznymi bezpan Volksdeutsche. BGBl. ustawa ˛ w sprawie uregulowania ta. s. kto ´ re zapewne ˛ powodem agresji kierowanej w strone ˛ niemieckiej ludnoniejednokrotnie stały sie ˛du na fakt. Była to dos zro ´ wnywała „Niemco ´ w” i „obywateli niemieckich”. w: Transfer.” 26 M.1992. . do czego posłuz ˙ ono sie ´c ´ szeroka koncepcja. Według niemieckiej doktryny utrata obywatelstkaja ˛piła ro ˛. 27 Staatsangehörigkeitsgesetz. Zmiana nadania obywatelstwa wszystkim osobom posiadaja ˛ta ˛ w 1992 r. na czas wyjas W pierwotnych załoz ˙ eniach status Niemca miał byc ´ forma ´ ciowa ´ nienia ˛ kwestii obywatelstwa danej osoby. iz a nawet pojawiły sie ˙ zmiana granicy nie powoduje automatycznej ˛zku z czym pan ˛zane jest zmiany obywatelstwa..12. 28 ˛ przejs ˛. w zwia ´ b nie ubiegało sie ˛ forma ˛ trwała ˛. kto ´ ra poprzez zmiane ustawodawstwa dotycza ˛tych panowaniem polskim ze „znajduja ˛cych sie ˛ czasowego okres ´ lenia ziem obje 25 Zgodnie z art. a konstrukcja statusu Niemca. w zwia ´ stwo niemieckie zobowia ˛ takiej włas ´ ba ´ nie jedynie do działan ´ na rzecz uregulowania statusu takich oso ´ b 26. Przyznanie go stanowiło jednoznacznie uprawnienie do ubiegania sie ˛ o obywatelstwo niemieckie. 15. Status prawny przesiedlen ´ co ´ w i emigranto ´ w z Polski jako wype ˛dzonych: obywatelstwo. kto posiada niemiecka ˙ nos ´c ´ pan ´ stwowa ˛dzony narodowos ˛cie na wype ´ ci niemieckiej lub tez ˙ jego wspo ´ łmałz ˙ onek albo potomek znalazł przyje obszarze Rzeszy Niemieckiej według stanu z 31 grudnia 1937 r. bez wzgle ˙ cze ´ była to ludnos ´c ´ całkowicie zasymilowana i od pokolen ´ zamieszkała na terenie Polski. 21. ˛dzen ˛ jednak Przetrzymawszy trudy wype ´ z Polski. 2094. a po jego odebraniu stali sie ´ stwowcami. kto ´ ra w wielu kwestiach zasadniczej RFN 25.. instytucja Niemca i sprawa wyro ´ wnania szko ´ d za utracony maja˛tek.54 Marzena Pomorska ˛ pan było oczekiwac ´ . Ich status komplikował ˛ w szczego sie ´ lnos ´ ci w sytuacji. Muszyn ´ ski. wa owych oso ´ b nie nasta ´ wniez ˙ po podpisaniu traktatu granicznego z Polska ˛ koncepcje.. 167-169. w korespondencji z przyje ˛ dotych˛cego naste ˛pstw wojny 29.1999. gdy włas ´ ni obywatele cierpieli gło ´ d. 116 ust. Ta sytuacja zmusiła władze niemieckie do uregulowania statusu prawnego ˛ koncepcja ˛ „statusu Niemca” w ustawie przesiedlonych. kto ´ rym ˛dzynarodowy Czerwony Krzyz na domiar złego nawet Mie ˙ odmo ´ wił opieki i pomocy. I 1992. 27.) jest kaz ˙ dy..07. Pro ˛ ustawa z 15 lipca 1999 r. a zastosowanie jej wynikało z przekonania strony niemieckiej o braku ostatecznego uregulowania kwestii wschodniej. „statusu” z przejs ´ ciowej stała sie 29 Gesetz zur Bereinigung von Kriegsfolgengesetzen. iz ˛stokroc s ´ ci. niemniej jednak odmowa przyznania obywatelstwa skutkowała utrata ˛zku z czym wiele oso ˛ o obywatelstwo niemieckie. a nad miastami nie opadł jeszcze kurz po niedawnych bombardowaniach.. Nie nalez ˙y ˛ci odwetu i da ˛z ro ´ wniez ˙ zapominac ´ o roli che ˙ enia do zemsty.

zmiana granic).Niemieckie roszczenia odszkodowawcze 55 ˛ administracja ˛ obszaro ˛ce sie ˛ chwilowo pod obca ´ w wschodnich” 30 na „znajduja ˛ niemiecka ˛ obszary wschodnie” uporza ˛dkowała w przeszłos ´ ci pod administracja ˛ce obywatelstwa niemieckiego poprzez zro regulacje dotycza ´ wnanie w prawach dotychczasowych oso ´ b o statusie Niemca i obywateli niemieckich. przy czym przesłanka „wype kiem przyznania wsparcia. Te dwie zmiany nie ˛ oczywis ˛dzonych za pełnoprawnych prezentuja ´ cie całej drogi do uznania wype ˛ ˛dzy dwiema narodowos obywateli. . iz ˙ w 1954 r. Ta forma pomocy na tyle trudna sytuacja socjalna czy che ´ podje ˛ w niemiecka ˛ koncepcje ˛ pan ˛zanie to wpisała sie ´ stwa socjalnego. a sama ˛ obywatelstwa. ale daja pewien obraz płynnego przejs ´ cia pomie ´˛ swoista ˛ forme ˛ potwierdzenia mie ˛dzynarodowych ciami. BGB1. Przyje ˛ts ´ wiadczen ´ wyro ´ wnawczych (Lastenausgleich) pokrywanych z pan ´ stwowego maja ku niemieckiego. jak koniecznos ´c ´ odbudowy mieszkania. z ˙ e zostali ˛dzeni wspo ˛ narodowos wype ´ lnie z osoba ´ ci niemieckiej 31... ile powaz co w pokonanym pan ´ stwie stało sie ˙ nym ˛z ˛to rozwia ˛zanie polegaja ˛ce na wypłacaniu obcia ˙ eniem ekonomicznym. Status prawny przesiedlen ´ co ´ w.. a jednoczes ´ nie stanowia konsekwencji zakon ´ czenia II wojny s ´ wiatowej (przesiedlenia. kto ´ re „jako obywatel ˛cych niemiecki lub osoba niemieckiej narodowos ´ ci miała swoje miejsce zamieszkania na pozostaja ˛ administracja ˛ niemieckich terenach wschodnich lub terenach poza granicami w przeszłos ´ ci pod obca ˛zku z wydarzeniami Rzeszy Niemieckiej wg stanu na dzien ´ 31 grudnia 1937 r.. Wyeliminowała ˛ konstrukcje ˛ „statusu” uczyniła poje ˛problem podwo ´ jnego obywatelstwa. ˛pczego wzgle ˛dem regulacji iz ˙ stosowanie jej przepiso ´ w nie ma charakteru zaste ˛ odszkodowawczych. Istota s udzielenia koniecznej pomocy Niemcom poszkodowanym w wyniku działan ´ ˛dzenia” stała sie ˛ bezwzgle ˛dnym warunwojennych. warunkiem jest kryterium przyje 32 M. znowelizowanej w 1992 r. 178. s. I 203. gdy sami nie spełnili warunko ´w koniecznych do nadania statusu Niemca. ˛ dylematem nie tyle politycznym. Dodatkowym II wojny s ´ wiatowej wskutek wype ´ lnos ´ ci przez wydalenie lub ucieczke ˛cia w Niemczech. ˛c ˛cia kształcenia. ciem tres ´ ciowo martwym poprzez materialne zro ´ wnanie z instytucja ˛dzonym oraz Ułatwiło to ro ´ wniez ˙ uzyskanie obywatelstwa uchodz ´ com i wype ˛g uprawnionych do ubiegania sie ˛ o obywatelstwo dla małz rozszerzyło kra ˙ onko ´w ˛pnych wype ˛dzonego nawet wo i zste ´ wczas. rozwia ˛dku prawnego moca ˛ ustaw o okres wprowadzono do trwałego porza ´ leniu szko ´d ˛dzenia i z powodu wojny (Feststellungsgesetz). i utraciła go w zwia ˛dzenia. osoby. pod warunkiem jednak. Co jednak istotne. Nie było to zatem typowe odszkodowanie. Mai 1953. a raczej s ´ wiadczenie socjalne uzasadnione takimi potrzebami. zgodnie z § 1 ustawy Za uchodz ´ co ´ w i wype ˙ a sie ˛dzonych i uchodz o sprawach wype ´ co ´ w z 1953 r.. w szczego ˛”. ustawy zaznacza. o s z tytułu wype ´ wiadczeniu ˛dnos ˛dzonych wyro ´ wnawczym (Lastenausgleichgesetz) oraz o oszcze ´ ciach wype ˛ wie ˛c do ´ wiadczenia odszkodowawczego sprowadzała sie (Altsparergesetz) 32. Podstawowym problemem było zapewnienie przesiedlonym s ´ rodko ´ w do z ˙ ycia. nie determinuje prawa do ubiegania sie o zados ´c ´ uczynienie za 30 Gesetz über die Angelegenheiten der Vertriebener und Flüchtlinge vom 22. juz ˙ preambuła ww. 31 ˛dzonych posiadaja ˛cych status Niemca uwaz ˛. Muszyn ´ ski.

W zwia ˛ ro w 1994 r. Prawa tego wype ´ wniez ˙ nie zrzekali sie ˛zku z czym pan ˛ce nie mogło odmo s ´ wiadczenia. maja ´ wniez ˙ moz ˙ liwos ´c ´ swobodnego transferu s ´ rodko ´ w finansowych za ˛. wskutek dos ´ wiadczen ´ w praktycznym realizowaniu kich 33. a istnieja ˛cy w Polsce system ochrony prawnej (sa ˛downictwo administracyjgranice ne. sprawa ´ wniez ˙ Urza Wyro ´ wnawczy. a w wie ´ ci przypadko ´ w wszcze ˛powanie o zwrot zagrabionego maja ˛tku okazuje sie ˛ byc poste ´ nieuzasadnione. instytucjonalna ochrona praw mniej˛ respektowania praw własnos szos ´ ci) daje gwarancje ´ ci prywatnej obywateli niemiec˙ w 2002 r. Wyszedł z załoz ˙ enia. Jes ´ li ˛ bezsprzeczne dowody prawa własnos jednak istnieja ´ ci wyraz ˙ one we wpisie do ˛gi wieczystej. Moz ˙ na zatem wnioskowac ´ . iz ˙ ustawodawca niemiecki wyszedł z załoz ˙ enia. ba ˛dz moz ˙ liwos ´ ci dysponowania maja ´ tez ˙ stanowic ´ ˛dzie przedmiot po ˛dzypan ˛tkowych. iz ˛du na fakt zamieszkania w RFN zwrotu s ´ wiadczenia wyro ´ wnawczego odmo ´ wił argumentuja ˙ ze wzgle ˛tkiem osobis ˛du była realna moz ˛dzania nie dysponuje swoim maja ´ cie. na mocy ogo ´ lnych regulacji dotycza ˛ł korzystac ˛dzonia cywilnego zacza ´ z moz ˙ liwos ´ ci odzyskiwania wypłaconych wype ˛c. kto ˛ sie ˛ miec czasowy rodzi naste ´ re w konteks ´ cie niniejszych rozwaz ˙ an ´ zdaja ´ ˛. instytucja rzecznika praw obywatelskich. ˛. iz ˛zku ze zmiana ˛ polityczna ˛ w Polsce znaczna nym s ´ wiadczen ´ tłumacza ˙ w zwia liczba beneficjento ´w s ´ wiadczen ´ wyro ´ wnawczych moz ˙ e swobodnie dysponowac ´ ˛ własnos ˛ oraz. iz ˙ we wczes ´ niejszych sprawach realna moz ˙ liwos ´c ´ swobodnej dyspozycji mieniem jest dla ˛kszos ˛te obywateli niemieckich trudna do egzekucji. chyba z ˙ e w toku poste ˙ o ´ w wpis ma charakter deklaratoryjny i nie ma on wpływu na realne stosunki ˛ do przyje ˛cia takiego podejs ˛ wyrok sa ˛du administracyjnego w Stuttgarcie. w zwia ´ stwo wywłaszczaja ´ wic ´ ˛du na fakt wczes przyznania odszkodowania ze wzgle ´ niejszego wypłacenia wywłaszczonemu s ´ wiadczenia wyro ´ wnawczego na mocy niemieckich przepiso ´ w. Podstawa ´ cia stał sie ´ la˛ska. iz wo ´ wczas uznaje sie ˙ włas ´ ciciel moz ˙ e z owej nieruchomos ´ ci korzystac ´ i jest ˛powania udowodni. kto ´ re oznacza pozostawienie owego maja ˛dzeni ro ˛ w momencie przyje ˛cia prawa. be ´z ´ niejszych mie ´ stwowych regulacji maja ˛ za stan To włas ´ nie uznanie braku moz ˙ liwos ´ ci dysponowania własnos ´ cia ˛pstwa. a nie poczynania powoda w celu realizacji prawa własnos ´ ci. iz ˙ brak ˛tkiem jest stanem czasowym. kto ˛powaniu K 670͞96 sa ˛d odrzucił odwołanie przesiedlen ´ ry wezwany do W poste ´ ca z Go ´ rnego S ˛c. iz zobligowany do zwrotu s ´ wiadczenia. Kiedy okazało sie ˙ e Niemcy zacze ´ sie ˛tko ˛ zaja ˛ł sie ˛ ro ˛d o zwrot pozostawionych na wschodzie maja ´ w. 33 . z ˛li masowo ubiegac ˛ znaczenie kluczowe. Kluczowa jednak dla sa ˙ liwos ´c ´ zarza mieniem. iz ˙ Niemcy be ˛zku z przyje ˛ciem ustawy dewizowej z powodu swojej narodowos ´ ci. w kto ksie ´ rym nadal figuruje nazwisko niemieckiego włas ´ ciciela. kto ´ ry mimo braku wyraz ˙ onej expressis verbis w ustawie procedury ˛cych wznawiania procedur poste ˛powazwrotu.56 Marzena Pomorska ˛tek ba ˛dz utracony maja ´ jego zwrot. Kluczowe jest tu ro ´ wniez ˙ uz ˙ ycie zwrotu ˛tku bez utraty do niego zurückgelassenen. z ˛da ˛ w Polsce dyskryminowani swoja ´ cia ˙ e nie ma obaw. Co prawda juz ˛d zweryfikował swoje podejs prawa własnos ´ ci na terenie Polski Urza ´ cie i nakierował działania na przypadki utraty mienia po 1977 r.

wspomniana juz Na zmiane ´ cia Urze ˙ pracy rezolucja Sejmu RP z 10 ˛tko wrzes ´ nia 2004 r. Nr 49. 279). U. (Dz.. Co prawda własnos ´c ´ niemiecka pozostawiona w wyni˛dz ku przesiedlen ´ poczdamskich tuz ˙ po wojnie (ba ´ opuszczonych jeszcze w jej trakcie) bezsprzecznie uznana została za imperium pan ´ stwa polskiego (mimo z ˙e ˛ce wysiedleniom wydarzenia uwaz przez Niemco ´ w towarzysza ˙ ane były za jawny ˛c ˛ły osoby posiadaja ˛ce rabunek).U. poz.in. a zatem niesie pomoc celowa ˛. gdy włas ´ ciciel rzeczywis ´ cie ma moz ˙ liwos ´c ´ dysponowania pozostawiona ˛. Dekret z dnia 6 wrzes ´ nia 1946 r. poz. O ile jednak wedle niemieckiej interpretacji s ´ wiadczenie wyro ´ wnawcze jest ˛ wewne ˛trzna ˛ Niemiec i stanowi zados sprawa ´c ´ uczynienie w formie pomocy socjal˛ nej. kto ´ ra unaoczniła opo ´ r strony polskiej w sprawie zwrotu maja ´ w niemieckich. kto ´ ra nie ma charakteru stricte ostatecznego. kto ´ re dotkne ˛ byc obywatelstwo polskie. Mimo jednak nacjonalizacji oraz ustaw uzasad˛cych przeje ˛cia. 410). z ˙e s ´ wiadomos ´c ´ koniecznos ´ ci zwrotu ˛ czynnikiem skutecznie znieche ˛caja ˛cym byłych włas s ´ wiadczenia mogła stac ´ sie ´˛tku cicieli niemieckich do pro ´ by odzyskania pozostawionego w Polsce maja z pobudek czysto ekonomicznych. 1946. o mocy prawnej ksia odzyskanych i b. U. nr II-LA3481-19͞04. 1946. poz. ˛ciu na własnos ˛zi gospodarki 151). o przeje ´c ´ Pan ´ stwa podstawowych gałe narodowej (Dz. kroczenia granicy) w zwia 34 ˛ podejs ˛du wpływ miała m. ˛trznej z 9 listopada 2004 r. o odpowiedzialnos ´ ci karnej za ˛pstwo od narodowos odste ´ ci w czasie wojny 1939-1945 r. U. kto i czasowa ´ ra ˛ z ogo ˛tego w prawie mie ˛dzynarodowym uprawnienia strony wywodzi sie ´ lnie przyje ˛dania reparacji. U. Dekret z dnia 6 czerwca 1945 r. o mocy obowia ´ sa wydanych w okresie okupacji niemieckiej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej. poz. tzn. 17). U. Dekret z dnia 28 czerwca 1946 r.Niemieckie roszczenia odszkodowawcze 57 ˛c poste ˛powanie takie kon ˛ zwrotem s własnos ´ ciowe 34. Status prawny pozostawionych przez te osoby nieruchomos ´ ci regulowała ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. ich status nie jest niaja ´ wniez ˙ działaja dzis ´ do kon ´ ca jednoznaczny. Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. Moz własnos ´ cia ˙ na zatem przypuszczac ´. na poczet kto pokrzywdzonej do z ˙a ´ rych m. cze ˛sto ro ˛cych retroaktywnie. kto ´ rej art. Dekret z dnia 28 paz ´ dziernika 1947 r. Tak wie ´ czy sie ´ wiadczenia ˛ w sytuacji. (Dz. 1945. 342). o tyle strona polska posiada własna ˛ koncepcje ˛ odszkodowawcza ˛. U. ˛zuja ˛cej orzeczen ˛dowych. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach. Nr 3. Dekret z dnia 15 listopada 1946 r. to w przypadku po ´z ´ niejszych przeje ´ . o ustroju rolnym i osadnictwie na obszarze Ziem odzyskanych i byłego Wolnego ˛ciu maja ˛tku Miasta Gdan ´ ska (Dz. Nr 66.1946. Nr 69. poz. o zaje ˛cych z Pan ˛tku oso pan ´ stw pozostaja ´ stwem Polskim w stanie wojny w latach 1939-1945 i maja ´ b prawnych ˛dzie przymusowym nad tymi maja ˛tkami (Dz. od dnia. 1946. 38 pozbawiał ˛ce terytorium Polski (oraz pozbawiał prawa własnos ´ ci osoby na stałe opuszczaja ˛tkiem przed wyjazdem.. 377). Nr 25. i obywateli tych pan ´ stw oraz o zarza ˛g wieczystych na obszarze Ziem poz. zaliczone zostały nieruchomos ´ ci poniemieckie. sprawa zdaje sie ´ o wiele bardziej skomplikowana. Wolnego Miasta Gdan ´ ska (Dz. poz. z 1946 r. Ustawa z dnia 27 kwietnia . Szczego ´ łowe zmiany zawarte zostały w instrukcji wewne 35 ˛ akto ˛cych bezpos ˛ podstawe ˛ przeje ˛cia maja ˛tku niemieckiego dopełniały: Sume ´ w stanowia ´ rednia Dekret z dnia 31 sierpnia 1944 r. w kto prawa do dysponowania swoim maja ´ rym złoz ˙ yły włas ´ ciwym organom dowo ´ d osobisty i uzyskały upowaz ˙ nienie do prze˛zku z utrata ˛ przez nie obywatelstwa polskiego 35. 1947.in. 237). Nr 62. o Wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy winnych ˛cania sie ˛ nad ludnos ˛ cywilna ˛ i jen zabo ´ jstw i zne ´ cia ´ cami oraz dla zdrajco ´ w Narodu Polskiego (Dz. Nr 41.

˛powania karnego. To samo prawo dotyczy jednostki samorza ´ ra przeje ˛cych od nieruchomos ´c ´ od Skarbu Pan ´ stwa w drodze komunalizacji oraz innych podmioto ´ w przejmuja Skarbu Pan ´ stwa nieruchomos ´ ci w drodze akto ´ w administracyjnych. to odbywało sie ˛ to na ogo własnos ´ ci. a wpisu dokonano na podstawie art. Nr 32. U. wo ´ wczas były włas ´ ciciel moz ˙ e wnioskowac ´ o uzgodnienie stanu faktycznego ˛cych przeje ˛ciem prawa do nieruchomos z powołaniem na brak przesłanek skutkuja ´ ci ˛ art. 1 ustawy ˛pic o obywatelstwie polskim z 15 lutego 1962 r.58 Marzena Pomorska Poniewaz ˙ artykuł ten tracił moc z dniem 31 lipca 1985 r. z ˙ e osoby takie de facto nie utraciły ˛ byc wcale obywatelstwa polskiego. iz ˙ nabył nieruchomos ´c ´ odpłatnie. lecz ten powołuje sie prawo zasiedzenia. nie musi on dokonywac ´z ˙ adnych zmian. (Dz. 6. Dekret z dnia 1949 r. 38 ust. o uwłaszczeniu i o uregulowaniu innych spraw zwia i osadnictwem rolnym. Problem jednak mo ´ głby sie ´ w przypadku oso ´ b. kto ˛ła nadmiernego trudu. 38 ust. na podstawie zrzeczenia sie ´ ci albo zasiedzenie jej przez inne ˛dz osoby ba ´ Skarb Pan ´ stwa. Nr 18. Jes ´ li wedle ksie wiary publicznej ksia włas ´ cicielem jest Skarb Pan ´ stwa. 36 ˛ te ˛ podejmowała wczes Analogicznie kwestie ´ niejsza ustawa o obywatelstwie 1951 r. 1949. 107). W wyroku z 17 wrzes ´ nia 2001 r. ˛ nieruchomos tzn. musiał zaja ˛c stanowisko w precedensowej sprawie wszcze ´ ˛d Najwyz ˛ sam Sa ˙ szy. 13 ust. działał w dobrej wierze oraz nie wiedział ˛ o niej dowiedziec ˛ niewymagaja ˛ca ˛ o niejasnej sytuacji prawnej nieruchomos ´ ci i nie mo ´ gł sie ´ droga ˛du terytorialnego. o zmianie przepiso ´ w poste ˛zanych z reforma ˛ rolna ˛ 18 kwietnia 1955 r. O sytuacji prawnej przez Skarb Pan ´ stwa ex lege maja ˛dzie zatem wpis w jej ksie ˛dze wieczystej – jes takiej nieruchomos ´ ci decydowac ´ be ´ li ˛ prawa i w powołaniu na re ˛kojmie włas ´ ciciel nadal w niej figuruje. Kluczowa zatem jest tutaj procedura utraty obywatelstwa. 238). za niebyłe oraz konsekwencji maja ˛z ˛ce we wszystkich wypadkach oznaczałoby. (Dz. Sytuacja okazała sie ´ na tyle skomplikowana. kto ´ rych zrzeczenie obywatelstwa uznane by zostało ˛tkowych przyje ˛cia takiej linii interpretacyjnej. kiedy w ksie ˛dze figuruje moca ˛dz ˛ na nowy włas ´ ciciel. Wyrok ten zrodził samym wymaganej ustawa ˛tpliwos wa ´c ´ co do statusu oso ´ b. jako z Polske ˙ e zgodnie z art. Owe podwo ´ jne regulacje sprawiły indywidualnej 36. utrata obywatelstwa mogła nasta ´ ˛cznie droga ˛ uzyskania zezwolenia na zmiane ˛ obywatelstwa. kto ´ ra w okresie ˛powała na podstawie uchwały Rady Pan 1956-1985 naste ´ stwa nr 37͞56 z maja ˛ obywatelstwa polskiego repatriantom 1956 r. U. z ˙e ˛tej przez Hubertusa R. 3 ustawy. poz. a jez ˙ eli takowe naste ´ lnych zasadach. iz ˛te Uznanie wyroku za wia ˙a ˙ przeje ˛tki zostały zaje ˛te bezprawnie. ba ´ gdy nalez ˙ y ona do Skarbu Pan ´ stwa. 37 ˛ publiczna ˛ ksia ˛g moz ˛ ro Na wiare ˙ e sie ´ wniez ˙ skutecznie powoływac ´ obecny włas ´ ciciel pod warunkiem jednak. 1955. Sytuacja jednak komplikuje sie ˛. zakwestionował praktyke ˛ obywatelstwa i zaste ˛powanie tym powszechnego zezwalania na zrzekanie sie ˛ procedury aktu indywidualnego. co w ich wypadku nie nasta ˛c. . w sprawie zezwolenia na zmiane ˛ zrodzic niemieckim. czyli decyzji wyła ˛piło.. kto ´ re opus ´ ciły ˛ w ramach akcji ła ˛czenia rodzin. poz. iz ˛ okazac wie ˙ w tym przepadku mogłoby sie ´. wyjazd po tym terminie ˛ obywatelstwa i co za tym idzie – pozbawieniem prawa nie skutkował utrata ˛powało. to zgodnie z litera ˛gi ˛g 37.

290. 1102 kpc. Jes ´ li jednak ˛ własnos ˛ Skarbu Pan nieruchomos ´c ´ nie stała sie ´ cia ´ stwa. jaki jest status konkretnych nieruchomos ´ ci. Nalez ˙ y jednak ˛tac ˛tej przez Skarb pamie ´ . Chca ´ posa ´ o stronniczos ´c ´ decyzji.U. iz ˙ problem uzgodnienia stanowisk pra˛ warunkiem sine qua non porza ˛dkowania roszczen wnych stał sie ´ materialnych ˛dzy strona ˛ polska ˛ i niemiecka ˛. s. 1-23. 12 listopada 1965 r. L 12 i uznawania orzeczen ´ sa ˛ orzeczen ˛ art. Z tego tez ˙ wzgle ´ zapadaja 39 w indywidualnych sprawach nie sposo ´ b generalizowac ´ i na tej podstawie tworzyc ´ teorii o moz ˙ liwos ´ ciach zwrotu poniemieckich nieruchomos ´ ci.U. to wo ˛pic osoby. kto ´ ra opus ´ ciła Polske ´ wczas zasiedzenie mogło nasta ´ zdecydowanie ˛zku z tym powstaje sytuacja. Utworzono polsko-niemiecka ˛ grupe ˛ eksperto i nowatorskie rozwia ´ w. ˛. iz ˙ zgodnie z prawem zasiedzenie nieruchomos ´ ci przeje ˛powało ono Pan ´ stwa moz ˙ liwe było dopiero od 1 paz ´ dziernika 1990 r. Problem ten wychodził daleko poza kwestie mie ˛dowe – brak moz czysto sa ˙ liwos ´ ci jednoznacznego zakon ´ czenia wszelkich wniesio˛do nych do polskich i niemieckich sa ´ w przewodo ´ w groził powrotem do znanego juz ˙ z historii wzajemnych stosunko ´ w stanu sporo ´ w prawnych i administracyjnego ˛c unikna ˛c ˛dzen chaosu. 22 ust. tylko nadal nalez ˙ ała do ˛.2001.Niemieckie roszczenia odszkodowawcze 59 ˛ byc ˛ „strategia ˛ obronna ˛” Polski Prawo zasiedzenia zdaje sie ´ najskuteczniejsza ˛dem roszczen wzgle ´ niemieckich o wydanie nieruchomos ´ ci in natura. Dziennik Ustaw 1964 Nr 43 poz. Niejednoznacznos ´c ´ sytuacji. jak i stwierdzenie jej zasiedzenia jest ˛d polski na podstawie art. 39 Aktualnie kaz ˙ da sprawa o wydanie nieruchomos ´ ci. sprawiły.46. jak i ro ´ wniez ˙ nie ˛dza ˛cej prawem własnos ˛tko sposo ´ b wskazac ´ reguły rza ´ ci owych maja ´ w.1. 24 ustawy z dnia z 16. Go ´ recki. 239. Problemem jest jednak nie tylko to. to jego okres wynosił 10 lat. jes ´ li w złej – 20.. i jes ´ li naste w dobrej wierze. czyli poprzez korekte ˛ ksie ˛gi faktycznego z prawnym w ksie i ponowne w niej wpisanie obywatela Niemiec jako włas ´ ciciela. 1 Rozporza ˛dowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych. ro ´z ˙ norodnos ´c ´ stano ´ w faktycznych oraz niuanse prawne sprawiaja iz ˙ problem odzyskania pozostawionego przez obywateli Niemiec mienia nie jest ˛ moz ˛ do uogo ˛du rozstrzygnie ˛c ˛cych kwestia ˙ liwa ´ lnienia. w sprawie jurysdykcji art. o prawie prywatnym mie . w: Transfer. Natomiast w konkretnej sprawie podstawa ´ stanie sie ˛dzynarodowym Dz.. Status prawny nieruchomos ´ ci pozostawionych przez osoby wyjez ˙ dz ˙ aja˛ce z Polski do Republiki Federalnej Niemiec w latach 1956-1989. Dz.. w kto wczes ´ niej. a jednoczes ´ nie nadac ´ ˛ ˛zaniu ˛ prestiz ˙ u przyjetemu rozwia Polacy i Niemcy zdecydowali sie na precedensowe ˛zanie. kto ´ rej 38 J. Jak zatem widac ´ . 296. W zwia ´ rej poprzez uzgodnienie stanu ˛dze wieczystej. brak uznanej praktyki oraz słaby ˛do autorytet sa ´ w.1965. oraz rozpatrywana przez sa ˛dzenia Rady WE nr 44͞2001 z 22 grudnia 2000 r. kto ´ re niejednokrotnie wydawały zupełnie odmienne wyroki w na pozo ´ r identycznych sprawach. ˛d przy ferowaniu wyroko ale jakie w ogo ´ le przepisy powinien stosowac ´ sa ´ w i na ˛ sie ˛ powoływac ˛powania odkto ´ re regulacje przesiedlen ´ cy moga ´ w toku poste szkodowawczego. o ´ w zainteresowany sam doprowadziłby do skro ´ cenia okresu zasiedzenia (gdyz ˙ okres taki mo ´ głby nie ˛c mina ´ w sytuacji podnoszenia zarzutu w stosunku do Skarbu Pan ´ stwa) i paradoksal˛dzony mo ˛c ˛ do odzyskania nieruchomos nie sam wype ´ głby zamkna ´ sobie droge ´ ci 38. s.

wysta ´ rej uzasadniony byłby zwrot ziem.. jednak intencja ´ ostatecznego ˛zania problemu niemieckich roszczen rozwia ´ odszkodowawczych. Ibidem.. dokumencie zatytułowanym Ekspertyza w sprawie roszczen ´ z Niemiec przeciwko Polsce w zwia˛zku z druga˛ wojna˛ s ´ wiatowa˛ znalazło ˛ wiele jednoznacznych. ˛pnym była zgoda obydwu rza ˛do Warunkiem wste ´ w na uznanie ustalonych w toku ˛c ˛ do przyje ˛tego stanowiska. w zwia ´ wniez ˙ interpretacja roszczen ´ roszczenia do odszkodowania” 41 za owe tereny. Nie zostało to co prawda wyraz podstawe ˙ one expresis ˛ powołania grupy była obustronna che ˛c verbis. iz ˙ „stosunki własnos ´ ciowe i przypadki ˛ byc pozbawienia obywatelstwa polskiego – musza ´ wyjas ´ nione na podstawie prawa ˛. Jana Barcza i prof. Frowein.. J. ˛ roszJochena A. Ro ws ´ wietle prawa niemieckiego doprowadziła uczonych do podobnych wniosko ´ w. s. Froweina otrzymała mandat do zbadania. Powołana grupa ˛ca sie ˛ z wybitnych autoryteto robocza składaja ´ w prawa: prof. Frowein i Barcz udowodnili jednak. a w s ˛te przez pan ˛dz ˛piło bowiem zostały przeje ´ stwo polskie ba ´ osoby prywatne. Ta niekonwencjonalna interpretacja stworzyła nowe podejs ´ cie do wyroko ´ w Trybu˛ na załoz nału. a nie regułe ˛ moz ˛gna ˛c ˛tko kto ´ ra ˙ na rozcia ´ na prawo własnos ´ ci do ogo ´ łu pozostawionych maja ´ w. iz ˙ Trybunał wyraził jedynie moz ˙ liwos ´c ´ ˛pienia takiej sytuacji. Dokonali oni swoistej reinterpretacji orzeczen ´ Trybunału z 1975 i 1992 r. kto ´ rego orzecznictwo zasadzało de facto sie ˙ eniu o tzw. . czy w ogo ´ le istnieja ˛ szansa ich czenia odszkodowawcze. nie podawanego przez doktryne ´c ´ . co nasta ˛ umowy poczdamskiej oraz prawa zgodnie z uprawnieniami przyznanymi moca ˛ niemiecka ˛ w wa ˛tpliwos alianckiego. a czasem i zaskakuja ˛cych (zwłaszcza dla sie ˛zan strony niemieckiej) rozwia ´ . W przedzaspokojenia oraz jakie akty prawne w tym wzgle stawionym 2 listopada 2004 r. s. w kto ˛. otwartos ´ ci 40 41 J. kto ´ re umoz ˙ liwiły rozpatrywanie problemu rosz˛d wymiarze. jes ´ li tak.. 19. Konkluzja jest zatem oczywista: poniewaz ˙ przeprowadzone przez PRL wywłaszczenia były ˛cia dokonane przez pan zgodne z prawem. 19. konkretnych. czeniowego w niespotykanym dota Autorzy ekspertyzy zgodnie stwierdzili. Co prac eksperckich rozstrzygnie ´ i zastosowanie sie ˛cej – oba rza ˛dy zobowia ˛zały sie ˛ ro wie ´ wniez ˙ do upowszechniania wyniko ´ w badan ´ ˛z ˛cych wytycznych interpretacyjnych i uznania ich za faktyczna ˛ eksperto ´ w jako wia ˙a ˛ dalszych wzajemnych relacji. Ekspertyza. Barcz.60 Marzena Pomorska ˛dzynarodowecelem było przeanalizowanie spornych kwestii na gruncie prawa mie go oraz systemo ´ w prawnych obu pan ´ stw i uzgodnienie wspo ´ lnego stanowiska. kto ´ re ˛dan dotychczas traktowane były jako uzasadnienie niemieckich z ˙a ´ i standardowo wykorzystywane w publicznych dyskusjach jako najwyz ˙ szej wagi argument za prawem mieszkan ´ co ´ w Niemiec do pozostawionej przez nich na wschodzie własnos ´ ci. to wszelkie przeje ´ stwo polskie na byłych ˛ zostac ˛zku z czym „nie istnieja ˛ obszarach nie moga ´ uznane za nielegalne. to jak w s ´ wietle prawa przedstawia sie ˛dzie maja ˛ zastosowanie. ´ wietle owego polskiego prawa własnos ´ ci owe nie istnieja polskiego” 40. A.

były kierowane włas ´ nie przeciwko pan ´ stwu niemieckiemu. 24. ich przyja ´ ci w sytuacji. Podobnie rzecz organu powinna zostac ´ odrzucona w poste ˛ przypadku skarg składanych przeciwko RFN. Analize ´ lnym ˛dnieniem w tej materii wyroko ˛ uwzgle ´ w trybunału Frowein i Barcz podsumowuja jednoznacznie „niemieckie roszczenia niemieckich obywateli w stosunku do ˛. Oczywis ´ cie Trybunał. stwierdzaja ˙ liwos ´c ´ wysta ´ . 335. a – zgodnie z konwencjami haskimi – konfiskata ˛te porozumienie usankcjonowało okupowanego terytorium jest nielegalna. Istotny w tym wypadku ˛cy prawo do poszanowania mienia. czy osoba fizyczna ma prawo powoływac ´ sie ˛ haska ˛ jako z konwencje ´ ro ´ dło uprawnien ´ indywidualnych oraz czy strona polska ˛ konwencja ˛ zwia ˛zana. stanowia Ibidem. Dowodził. s. Problem wywłaszczonej własnos ´ ci w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i jego odniesienie do niemieckich roszczen ´ maja˛tkowych wobec Polski... a pierwsza tego typu sprawa miała miejsce w 1977 r. s. zgodnie z zasada ˛ ratione temporis. skarga do tego w 1993 r. Przyje ˛cia własnos natomiast zmiany graniczne i doprowadziło do uznania przeje ´ ci. w: Transfer. iz była w ogo ´ le owa ˙ pro ´ by wykorzys˛dzynarodowych w roszczeniach odszkodowawczych nie tywania organo ´ w mie ˛ w polsko-niemieckim sporze novum. Władztwo tego Trybunału dotyczy pan ´ stw. 43 W zwia ˛powaniu uproszczonym. nie ˛ł stanowiska co do ich zasadnos ˛ pojawiły. faktem natomiast jest. jego prawa własnos ´ ci pozostawały niezmienione. Krzyz ˙ anowska-Mierzejewska. W tym odszkodowawczych zapatruja ˛ moz przypadku wchodzic ´ w gre ˙ e przede wszystkim Europejski Trybunał Praw Człowieka. iz ˙ skargi ˛pienia do w sprawie roszczen ´ odszkodowawczych składane do momentu przysta konwencji strony polskiej. bowiem takie wnioski do niech nie wpływały. M. a 16 marca 1993 złoz Rzeczpospolita Polska ratyfikowała Konwencje ˙ yła ˛ uznania kompetencji Europejskiej Komisji Praw Człowieka do rozpatrywania indywidualnych deklaracje ˛ praw i wolnos skarg na RP o naruszenie zagwarantowanych Konwencja ´ ci.. kto ´ re na podstawie prawa polskiego do tych oso ´ b nie nalez ˙a 42 ˛” . nie nieruchomos ´ ci. Po tej ratyfikacji Komisja ani Trybunał nie miały juz ˙ sposobnos ´ ci rozpatrywania skarg w sprawach o zwrot nieruchomos ´ ci. ˛zku z czym wszelkie roszczenia musza ˛ byc w zwia ´ skierowane do władz niemiec˛tpliwe oczywis ˛ na kich. Warto zauwaz ma sie ˙ yc ´ . o normalizacji wzajemnych stosunko ´ w. Wa ´ cie.. wykazuja traktatu PRL-RFN z 7 grudnia 1970 r. jak na sprawe ´ ˛ sie ˛ organy jurysdykcji mie ˛dzynarodowej. co Rzeczpospolita Polska uczyniła ˛zku z czym. gdyby sie ˛ prawodawstwa niemieckiego ze szczego podstawy oraz zakresu.. 43 42 . iz ˙ do 1970 r. istnieja ˛ niemieckich roszczen Przy okazji warto ro ´ wniez ˙ wspomniec ´ .Niemieckie roszczenia odszkodowawcze 61 ˛c moz ˛pienia roszczen problemu. ˛ 19 stycznia 1993 r. gdyz ˙ ˛ były – według skarz ˛cego – traktowane jako terytoria zajmowane przez Polske ˙a ziemie okupowane manu militari. został ratyfikowany 10 Protoko ´ ł numer 1 do Konwencji gwarantuja paz ´ dziernika 1994 r.. kto ´ re ratyfikowały Europejs˛ ˛ ka Konwencje Praw Człowieka z 1953 r. kiedy to były ˛tku na Pomorzu i w Prusach Wschodnich domagał sie ˛ odszkodowawłas ´ ciciel maja ˛c w swojej skardze pretekst wzgle ˛dem nia od pan ´ stwa niemieckiego.

czyli szans obywateli niemieckich na wygrana ˛dowym o zwrot pozostawionego maja ˛tku. kto ´ re choc ´ Ibidem. to jednak Komitet. jak i RFN ratyfikowały protoko ´ł ˛cie poste ˛powafakultatywny 46. Korzystna dla Polski interpretacja stanu prawnego nie zmniejszyła jednak liczna ˛ naste ˛pstw finansowych II wojny s zainteresowania problematyka ´ wiatowej. Ekspertyza Barcza-Froweina dotykała ro ´ wniez ˙ i innych aspekto ´ w relacji pol˛cie przez niezalez sko-niemieckich. Jak dowodza ˛ uczeni. Protoko ´ ł fakultatywny do Mie uchwalony przez Zgromadzenie Ogo ´ lne Narodo ´ w Zjednoczonych w dniu 16 grudnia 1966 r. to i tak skarga taka okazałaby sie ´ wiadczeniu ˛dzonym Komitet Praw Schrödera z sierpnia 2004 r. z ˙ e firmowanie jej nazwiskami wybitnych ˛powania stowarzyszen naukowco ´ w nie zmieniło poste ´ ziomkowskich. by sa ´ stanowisko ˛c wyrok automatycznie odrzuciłyby zasade ˛ w omawianej sprawie. powołuja ˛c sie ˛ na art. poselskiego projektu uchwały uznaja ˛zuja ˛ca ˛ deklaracje ˛ z 23 sierpnia 1953. w Nowym Jorku. co formalnie umoz ˙ liwia wniesienie skargi i wszcze ˛dowym. okazałoby sie ˛dzonych przed Europejskim Trybunałem Sprawiedliwos ˛ przez wype ´ ci. zdecydowanie uspokoiło opinie ˛ pubsa ˛. a polscy ˛li pro ˛ upomnienia sie ˛ o „zaległe” reparacje. Powstała posłowie jeszcze raz podje ´ be ˛cej za nawet Nadzwyczajna Podkomisja ds. co wywnioskowac ´ moz ˙ na na podstawie ˛tych dekretami Benesza 45. bowiem feruja ˛ ro ˛cznika immunitetu pan ´ stwa. iz ˙ mimo z ˙ e zaro ´ wno Polska. 45 44 . jakim były ˛ dochodzenia przeciwko firmom niemieckim w sprawie odszkodowan ´ za prace ˛. choc zachodnia ´ przyznac ´ nalez ˙ y. nawet gdyby w imieniu swoich przysta ˛piła RFN. 31. Nalez analogii do skargi Niemco ´ w Sudeckich dotknie ˙y ˛ jednak pamietac ´ . 227 TWE o naruszeniu zobowia ˛zan obywateli wysta ´ ˛ obywateli niemieckich w poste ˛powaniach traktatowych w zarzucie o dyskryminacje ˛ nieskuteczna po os uwłaszczeniowych.62 Marzena Pomorska ˛ dochodzenie swoich racji Ro ´ wnie bezskuteczne co przed ETPC. s. ˛kszego zainteresowania opinii publicznej za Ekspertyza nie wywołała wie ˛ granica ˛. jednak podje ˙ nych eksperto ´ w tej najbardziej ˛ w procesie draz ˙ liwej kwestii. kto ´ re w istocie rzeczy ˛z ˛. jako z ˙ e nie jest organem sa ˙ liwos ´ ci ˛tych postanowien zapewnienia skutecznej egzekucji podje ´ . iz W przypadku skargi Niemco ´ w Sudeckich Komitet przyja ˙ wywłaszczenie dokonane na podstawie dekreto ´ w Benesza nalez ˙ y odro ´z ˙ nic ´ od wywłaszczen ´ komunistycznych a zatem nie moz ˙ na w ustawodawstwie restytucyjnym traktowac ´ ich jednakowo. Jak wykazuja ˛cych Barcz i Frowein. Ostatnia ˛ moz ˛ prawna ˛ staje sie ˛ ewentualnos nikogo nie wia ˙a ˙ liwos ´ cia ´c ´ wniesienia ˛ ˛du ˛zaniu skargi na wokande sa amerykan ´ skiego w nawia do precedensu. bowiem wywłaszczenia nasta ˛pieniem stron do TWE. Nie pomo ´ głby ro ´ wniez ˙ wype Człowieka Narodo ´ w Zjednoczonych. ˛ł stanowisko. nie posiada moz nia. 46 ˛dzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych. Trudno jednak uwierzyc ˛dy te zdecydowały sie ˛ zaja ˛c przymusowa ´ . kto nieobowia ´ ra jednak z powodu wielu ˛tpliwos wa ´ ci prawnych nie została upubliczniona w postaci kolejnej rezolucji. Nie sposo ´ b sie ´ wniez ˙ w tej kwestii dopatrzec ´ ła ˛cego szczego ˛ włas ˛do uzasadniaja ´ lna ´ ciwos ´c ´ sa ´ w amerykan ´ skich. „prawo wspo ´ lnotowe nie ma z ˙ adnego zastosowania do istnieja ˛piły na długo przed stosunko ´ w własnos ´ ciowych” 44.

Juz ˙ pobiez ˙ na analiza dokumentu pozwala stwierdzic ´ . gdy zacze wysiedlenia ludnos ´ ci niemieckiej – nie zakazywało wysiedlen ´ . 43. iz ˙ stanowiła ona ˛tych przez tandem Barcz-Frowein zaro generalne zaprzeczenie ustalen ´ przyje ´ wno ˛dzynarodowego... s. za punkt odniesienia wzia ˛dstan prawny niemieckich roszczen ´ odszkodowawczych wobec Polski z uwzgle nieniem oddziaływania tego traktatu na badany stan prawny” 48. w kto ´ rym zamieszkiwała dana ludnos ´c ´ i pan ´ stwo. 4.. iz ˙ przeprowadzane w trakcie analizy dowody. Klein. Ilustruje to działanie Powiernictwa Pruskiego. M. E. wype ˛zanej ze s ˛zku nych i uchodz ´ co ´ w frakcji CDU͞CSU powia ´ rodowiskiem Zwia ˛dzonych) powstała kontrekspertyza.Niemieckie roszczenia odszkodowawcze 63 ˛ oficjalnie nie zanegowały ustalen ´ uczonych.). kapitał rze ˛cie ekspertyzy nie oznaczało. Przeje ˛cie własnos ´ ci niemieckiej. uzyskuja ˛c tym zacze ´ akcje o wartos ´ ci 50 euro za sztuke ˛du kilkudziesie ˛ciu tysie ˛cy euro 47. nie zaprzestało zbio ´ rki kapitału potrzebnego do wynaje ˛cych reprezentowac ˛dzonych w sprawach sa ˛dowych cia adwokato ´ w maja ´ wype ˛dami polskimi. sposobem w samym tylko 2004 r. a wie choc ´ . analizuje plus cztery”) (. w stosunku do ustalen ´ na gruncie prawa krajowego. Przygotowania rozprawy podja ´ ry ˛ciostronicowa ˛ analize ˛ znacza ˛co 4 kwietnia 2005 r. W odpowiedzi na ustalenia polsko-niemieckiego zespołu na zlecenie prezydenta i Bundestagu (choc ´ ˛ okazało nasta ˛piło to de facto na zamo ˛dzojak sie ´ wienie Grupy Roboczej ds. Jes ´ li na wysiedlenie ˛ pan godziło sie ´ stwo. co warto podkres ´ lic ´ za profesorem Krzysztofem Skubiszewskim. to jednak najwyraz ´ niej nie mogły sie z nimi pogodzic ´ .. s. Niemieckie roszczenia odszkodowawcze. a w razie koniecznos ˛dami wspo (przed sa ´ ci ro ´ wniez ˙ przed sa ´ lnotowymi lub Europejskim Trybunałem Praw Człowieka) w sprawach o restytucje lub ˛tej przez pan odszkodowania z tytułu przeje ´ stwo polskie po 1945 r. tzn.. kto odszkodowawczych. Trudno jednak nie ˛ wraz oprzec ´ sie ˙ eniu. „prawo ˛dzynarodowe – obowia ˛zuja ˛ce w roku 1945 tzn. Klein potwierdził podstawowe tezy ˛dzonych. przedstawił stuszes ´c ´ dziesie ˛ Sytuacja prawna zawłaszczonej własnos zatytułowana ´ ci niemieckiej w dzisiejszej Polsce. .. kto Wype ´ ra miała wyczerpac ´ temat stanu ˛tej przez Polske ˛ własnos prawnego przeje ´ ci prywatnej w skali koniecznej dla ˛zku jej zwrotu byłym włas ustalenia obowia ´ cicielom oraz stanu prawnego roszczen ´ ˛ł sie ˛ prof. były rozwaz ˙ aniami ze wszech miar subiektywnymi. traktuja ˛c wysiedlenia i wype ˛dzenia tradycyjnie stawiane przez wype ˛c deliktu mie ˛dzynarodowego. do kto ´ rego ˛pic przesiedlenie miało nasta ´ ... bowiem – jak dowodzi Gontarski – Klein „w przeciwien ´ stwie do ˛li układ „dwa profesoro ´ w Barcza i Froweina (ci Autorzy za punkt odniesienia wzie ˛ł Überleitungsvertrag. z Jednak generalnie spokojne przyje ˙ e strona ˛ niemiecka rzeczywis ´ cie zamierza pogodzic ´ sie jej werdyktami. W. Go ´ ralski. Gontarski. kto ´ re nawet po ˛upublicznieniu dokumentu. jak i mie ˛ ro ˛ tłumaczyc ˛tych Oczywis ´ cie moz ˙ na te ´z ˙ nice ´ innym punktem wyjs ´ cia dla podje rozwaz ˙ an ´ . to transfer ludnos ´ ci nie był uwaz ˙ any za sprzeczny 47 48 W. w kategoriach zbrodni przeciwko ludzkos ´ ci. wo ˛ły sie ˛ mie ´ wczas. Co wie ˛ło w tym celu rozprowadzac ˛. własnos ´ ci ˛cej – Powiernictwo niemieckiej na byłych obszarach Rzeszy Niemieckiej.

zbliz ˙ a sie ´ w. Znaczenie ekspertyzy Barcz-Frowein. choc ´ jak wyraził sie „Ze wszystkich ekspertyz. Wypowiedz ´ z 23. nawet ekspertyza poparta autorytetami wybitnych naukowco ´w ˛cia. z ˙e ˛dzynarodowe skutecznie chroni przed zaro ´ wno polskie ustawodawstwo. za: ˙a˛dania odszkodowawcze niemieckich wype W.. w momencie ˛ bezpodstawny. 129. kobiety i dzieci. iz ˙ pro ´ ba odzyskania pozostawionej w Polsce ˛ skarg do wszelkiego typu organo ˛dz własnos ´ ci droga ´ w jurysdykcji krajowej ba ´ ˛dzynarodowej.. To jednak nie ostatecznego potwierdzenia granicy w 1990 r. Davies. s. Gontarski. Wysiedlenie Niemco ´ w po II wojnie s ´ wiatowej. Moz ˙ na zatem dojs ´c ´ do wniosku. niemniej jednak na podstawie aktualnych rozstrzygnie ˛c mie ´ ˛c nalez ˙ y przyja ´ . jak i mie ˛ jakas takimi działaniami” 50. M.. Nie nalez ˙ y jednak posa ´ nieomal 20% 53 niemieckiego społeczen ´ stwa o tkwienie w nies ´ wiadomos ´ ci co do swoich uprawnien ´ K. nie przez ˙ yli marszu na zacho ´ d”. stał sie ˛ na wycofanie roszczen przełoz ˙ yło sie ´ restytucyjno-odszkodowawczych wobec Polski. 50 49 .). s. Niemieckie roszczenia odszkodowawczo-windykacyjne z tytułu maja˛tko ´ w pozostawionych w Polsce w s ´ wietle kompetencji ratione materiae Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. w audycji radiowej Sygnały Dnia. s. wynika bardziej z nieumieje ˛tnos ˛ z istnieja ˛cymi mie ´ ci pogodzenia sie ˛dzac regulacjami prawnymi niz ˙ z ich braku. bardzo powaz ˙ nych. 51 B. cyt. Polskie Radio S. Inni podaja ˛ jeszcze niz ich prawa powrotu). iz ˙ sam polsko-niemiecki spo ´ r.bundespraesident.de. wynika niezbicie. Z ˛dzonych wobec Polski. 7. Kontrowersje. stano˛ce realne zagroz ˛dzy wia ˙ enie dla stosunko ´ w RP-RFN oraz procesu pojednania pomie społeczen ´ stwami obydwu pan ´ stw 52. Opinia ˛dowa” styczen Prawna. ˛dniaja ˛ Niemco ˛cych samorzutnie przed Armia ˛ Czerwona ˛ (choc kto ´ rzy nie uwzgle ´ w uciekaja ´ pozbawiono ˛ o 7-8 milionach. Niemieccy wype ˛dzeni powracaja˛ na scene ˛.: „około 15 miliono ´ w Niemco ´w ˛dzenia. Warszawa 1960. N. Davies nie sa ´ w. imieniu roszczen ´ wzgle Jak zatem widac ´ . iz ˙ znajdzie sie ´ „nieznana” premierowi ekspertyza. najcze ˛s utraciło strony rodzinne z powodu ucieczki i wype ´ ciej starcy. „ZNAK” maj nr 564. Skubiszewski. Klein odrzucił ro z prawem mie ´ wniez ˙ moz ˙ liwos ´c ´ traktowania ˛zał RFN do podje ˛cia działan ´ polskich jako reparacji lub represalii oraz zobowia wszelkich koniecznych kroko ´ w na rzecz interesu obywateli oraz dochodzenia w ich ˛dem RP. ˛ liczbe ˛ 12 miliono ˛dzonych oraz 1-2 miliono Oficjalne z ´ ro ´ dła niemieckie podaja ´ w wype ´ w ofiar. de facto terytorialny. Nie moz ˙ na oczywis ´ cie wykluczyc ´ . Dane te pokrywaja Horsta Köhlera podczas obchodo ´ w Dnia Stron Ojczystych w 2006 r. kto ´ rzy do ˛li ze swoich przedwojennych domo ˛ do 16 miliono 1948 roku znikne ´ w na wschodzie. (www. 2. s. kto ´ ra zaowocuje niekorzystnym dla Polski ˛ciem i ewentualnos ˛ uznania „władz polskich winnymi naruszenia rozstrzygnie ´ cia art. Historycy. s. s. S. Go ´ ralski.64 Marzena Pomorska ˛dzynarodowym” 49. Garlacz. jakie ja znam. 52 W. kierowanych przez zinstytucjonalizowane organizacje ziomkowskie. 278. 15.09. 53 ˛ sie ˛ z przytoczonymi przez prezydenta A... pisza ˙ sze liczby”. 146.A.. 1 P1 z powodu uchybienia przesłance zgodnos ´ ci nacjonalizacji z prawem ˛dzynarodowym 51”. Dwa miliony z nich. 77.2003 r. a jedynie wpisała sie ˛ w cia ˛g nie doprowadziła do ostatecznego rozstrzygnie ˛cych dokonywanych przez Niemco opinii dotycza ´ w pro ´ b odzyskania pozostawionej ˛ w tej kwestii były premier Leszek Miller: w Polsce własnos ´ ci. Jak jednak wskazuje ˛ to jedyne obecne w dyspucie naukowej dane: „całkowita liczba Niemco N. Hambura. „Studia Europejskie” nr 4͞2005. s. Sakson. „Gazeta Sa ´ 2004..

co do ˛ postulato faktycznych szans na realizacje ´ w podnoszonych przez stowarzyszenia ˛ grupa ˛ zainteresowana ˛ sa ˛ same stowarzyszenia i organizacje ziomkowskie 55). kto ´ re „zaskorupiałe w zacietrzewieniu i skoncentrowane na własnej krzywdzie sprzed ˛ w stanie zmierzyc ˛ ze wspo ˛ i podja ˛c 60 lat” 54 nie sa ´ sie ´ łczesnos ´ cia ´ dialogu i to ich ˛dzeni głos rozbrzmiewa zwykle najdonios ´ lej. powołuja ´ ra nota bene sama w sobie nawet w Niemczech jest uwaz ˙ ana za akt kontrowersyjny.] przed soba ˛du ˛danie ˛ ˛ rza polskiego z ˙a uznania wypedzen ´ za przestepstwo. Problem tkwi raczej w tym. kto swoje postulaty. kto wojnie. 56 ˛dzonych ze stron ojczystych z 5 sierpnia 1950 r. P. stworzenia moz ˙ liwos ´ ci ˛cia dawnych nieruchomos powrotu do Polski i przeje ´ ci. 55 54 . choc ´ z pewnos ´ cia ´ b. kto ´ ra ´ re popełnili. poprzez wstrzymanie procesu uwłaszczeniowego. kto ˛ prawicowa ´ ra za opłata ˛ ska. wyrazista ˛ i przede wszystkim liczna ˛ grupe ˛ społeczna ˛. Wolff-Powe ˛ci. a jak zauwaz gło ´ wne przesłanie stanowi wyrzeczenie sie ˙a ˛cy Bundestagu. Karta niemieckich wype 57 Bundestag za dniem pamie ˛ci o wype ˛dzonych. iz ˙ wype ˛ zwarta ˛. Organizacje te. ministerialnych). co najlepiej widac ´ było w przypadku inspirowanej i koordynowanej przez organizacje ziomkowskie akcji pisania listo ´ w. w celu usprawnienia ponow˛cia własnos ˛du nego przeje ´ ci (w przypadku listo ´ w skierowanych do władz samorza ˛g Wieczystych Sa ˛do terytorialnego. do kto rza ´ rego stosunkowo nietrudno dotrzec ´ z wybor˛cie w ofercie politycznej subtelnego poparcia dla ich czym przekazem poprzez uje ˛dan z ˙a ´ i to przy pełnej s ´ wiadomos ´ ci jedynie jego deklaratoryjnego charakteru (nie ˛dy nie miały s sposo ´ b bowiem przypuszczac ´ . nie mieli w z ˙ adnym razie ˛zki wype ˛dzonych „niosa ˛ [Karte ˛ – przyp. ale elementem akcji prowadzonej przez ˛ partie ˛ Bund für Gesamtdeutschland (BGD) z Duisburga. socjaldemokrata Wolfgang Thierse „Niemcy po wiceprzewodnicza ˛ wywołali. czyli niemieccy wype ´ to zwrotu ˛dz nieruchomos ´ ci (jes ´ li adresatami były osoby prywatne) ba ´ tez ˙ zabezpieczenia jej. 66. Druga ˛ ˛ ˛zek Wype ˛dzonych (Bund der wypedzonych. Ich działania skupiaja stronie propagandowej niz ˙ prawnej. Listy te nie były jedynie efektem własnej refleksji pozywaja ˛bokim kto ´ rzy w poczuciu doznanej krzywdy chcieli odzyskac ´ to. stanowia ˛ca ˛ dla tworza ˛dza ˛cych istotny elektorat. BdV) aktualnie pod przewodnictwem Eriki Steinbach oraz nalez ˙a ˛c do Ziomkostwa Prus Wschodnich Powiernictwo Pruskie. Polacy – Niemcy: kultura polityczna.2011. az ˙ eby kolejne rza ´ wiadomos ´ ci. domagali sie ˛ ba ˛dz kto ´ rych nadawcy. na czoło kto ´ rych wysuwa sie Zwia ˛ce Vertriebenen. kultura pamie A. prawa do zemsty i odwetu” i mimo z ˙ e zwia ˛ niczym monstrancje ˛” 57.Niemieckie roszczenia odszkodowawcze 65 ˛ nie brakuje i oso z powodu zwykłej ignorancji. co w ich głe przekonaniu do nich miałoby nalez ˙ ec ´ . Poznan ´ 2008. s. kto ´ rych wywłaszczenie ˛ sie ˛ jednak bardziej na strona polska miałaby uznac ´ za niebyłe. ˛c ˛du RFN do upowszechniania informacji na temat faktycznego stanu prawnego Na nieche ´ rza ˛tpliwie wpływ miała obawa władz w Berlinie przed ogłoszeniem ekspertyzy Barcza-Froweina niewa ˛dan przed skierowaniem z ˙a ´ odszkodowawczych przeciwko pan ´ stwu niemieckiemu. To na jej podstawie wysuwaja ˛ wobec M. podnosza ˛ sie ˛ na Karte ˛ Wype ˛dzonych 56. bowiem jej ˛ „zemsty i odwetu”. np. „Afront wobec wschodnich sa˛siado ´ w Niemiec”. i zbrodniach. ˛dzeni. Wydziało ´ w Ksia ´ w Rejonowych czy organo ´w ˛cych.02. informacja prasowa PAP z 10.

P. Go ´ ralski. BGD przyznał sie ˙ tylko w latach 1993-1998 r. Ponadto starszym osobom. z ˙e ˛ na działalnos uchwała jest reakcja ´c ´ Powiernictwa Pruskiego i Pani Eriki Steinbach. Zdolnos ´c ´ manipulowania nastrojami w Pol˛gowanie nastroju wrogos ˛ w celu sce poprzez pote ´ ci i niepewnos ´ ci wykorzystuja ˛dem RFN.66 Marzena Pomorska ˛pniała nawet gotowe formularze listu 58. A sejm zajmuje sie ˛c przy tym stanowisko rza ˛du wyraz uznac ´ działalnos ´c ´ Powiernictwa. partia stworzyła moz ˙ liwos ´c ´ przepisania ich byłych maja ´ w na „młodych ˛ w zachowaniu wiary w powro Niemco ´ w”. kto umacniania swojej pozycji przetargowej w relacjach z rza ´ ry mimo ˛dniania w swej własnej wizji polsko-niemieckich relacji zmuszony jest do uwzgle ˛ „fakto polityce zagranicznej stanowiska organizacji. za jaka ˛ trzeba polskiej stronie. lecz kwestia wype ´ dotyka ro ´ wniez ˙ problemu poczucia bezpieczen ´ stwa. Gdyby ˛ wype ˛dzonych jedynie przez pryzmat prawa. s. a ich ˛ ziomkowska ˛ uznac ˛”. Kampania niemiecka. ˛zanie. iz ˛ w Polsce maja ˛tek posiada wartos ro ´ wniez ˙ mieszkanke ˙ pozostawiony przez nia ´c ´ ok. 59 M. a w kto ´ rych ˛puje na zasadach ogo ˛dniania narodowos to roszczenie naste ´ lnych bez uwzgle ´ ci ˛c sie ˛ na niemiecki dziennik „Kieler Nachrichten” opisuje historie ˛ 75-letniej „Wprost” powołuja ˛ pocztowa ˛ otrzymała pismo mo ˛ce o koniecznos mieszkanki Turyngii. mimo ekspertyzy popartej autorytetem najwyz ˙˛z ˛cych deklaracji politycznych. iz ˙ ta oraz wiele innych kampanii organizowanych przez stowarzyszenia ziomkowskie ˛ charakter przede wszystkim wizerunkowy i słuz ˛ zbiciu kapitału w wewna ˛trzmaja ˙a niemieckich rozgrywkach politycznych. jego partia przekazała wype ˛tku. miliona ˛ te ˛ Polacy maja ˛ obowia ˛zek wysiedlonej zapłacic marek i kwote ´ . „Wprost” nr 34. To rozczarowuje” . dosadnie sprawe podsumowuja „Jestem całkowicie s ´ wiadomy tego. Pomijaja ˛c przypadki. przemawiaja ´ cia wych roszczen ´ odszkodowawczych. 58 . szef ˛ iz ˛dzonym ponad 40 tys. w kto az ˙ eby miał on wkro ´ tce znalez ´c ´ swoje rozwia ´ rych zabo ´ r niemieckiego mienia rzeczywis ´ cie został dokonany bezprawnie. 232. a na dodatek taktyka wyja ˛tkowo dla sa ˛siedzkich stosunko cia ´ w niekorzystna. ˛ sie ˛ do ich zaludnienia przez niemiecka ˛ młodziez a w przyszłos ´ ci przyczynia ˙ ”. Horst Zaborowski.. Czy jest to taktyka skuteczna? Z pewnos bezapelacyjnie owa ´ łtworza ´˛ tak. ˛ rezolucji z 10 wrzes czemu Markus dał wyraz po ogłoszeniu przez Polske ´ nia ˛ ˛c: 2004 r. Nie ulega wa ˛tpliwos (sic!) udoste ´ ci. Poinformował on nad wypełnieniem kto ´ rego czuwał wizytuja ˛ Turyngii. kto ´ re taktyka ´ w dokonanych” ˛ polityke ˛ wspo ˛. kto ´ rzy „pomoga ´ t na odwieczne ziemie niemieckie. z czego wie ˛kszos formularzy wniosko ´ w o zwrot maja ´c ´ została po ´z ´ niej wysłana do Polski. ˛ w Polsce dzieje.. bagatelizuja ˙ one 59 w przemo ´ wieniu kanclerza Schrödera w Warszawie. 1998. kto ´ ra najpierw droga ´ wia ´ ci „zabezpieczenia własnos ´ ci prywatnej”. Znaczenie ekspertyzy Barcz-Frowein. co sie ˙ de głupstwo po ˛ głupota ˛ po niemieckiej stronie. to nie rzeczywis ´ cie postrzegac ´ sprawe ˛dzen sposo ´ b nie przyznac ´ posłowi Bundestagu racji. propagande ´ za „głupote ˛cego za bezzasadnos ˛ masoMimo całego arsenału prawnego. My nie reagujemy na kaz Moz ˙ na zapytac ´ . a po wpłaceniu 10 marek – ro ´ wniez ˙ wielostronicowy formularz. ˛cy starsza ˛ pania ˛ przedstawiciel partii BGD. ufnos ´ ci obywateli w autorytet pan ´ stwa.. Cywin ´ ski.. szej klasy badaczy i wreszcie mimo jasnych i wia ˙a ˛z problem roszczen ´ odszkodowawczych jest wcia ˙z ˙ ywy i nie sposo ´ b przypuszczac ´. kto ´ re nie ˛ spadkobierco ˛tko posiadaja ´ w. ˛ przyszłos przekonania o sile dziejowej sprawiedliwos ´ ci oraz nadziei na spokojna ´c ´ i w tych sferach nie sposo ´ b działan ´ niemieckich organizacji zignorowac ´ .

s. w przeszłos ´ ci nie zostana rozwia po ´ ki polsko-niemieckie demony historii nie ˛ sie ˛ w szczerym dialogu płyna ˛cym z rzeczywistej che ˛ci pojednania.. showing the background of the conflict. pointing at existing solutions. A. The article also underscores the vast role of media campaigns and their influence on Polish and German decisions on the governmental level. sprzecznos ´ ci pomie ´ cia ´ w do przyznania sie ˛ własnych ofiar.. Polacy-Niemcy. Wolff-Powe . rozprosza ABSTRACT The article outlines the most important and characteristic aspects of the problem of claims taken out by German citizens. a z drugiej – braku dokonanych zbrodni ludobo ´ jstwa a mitologizacja ˛dz ˛z ˛cy asertywnej postawy strony polskiej. kto ´ rej interesy reprezentowali ba ´ to da ˙a ˛czaki” ba ˛dz ˛ci do kompromisu „godni poz ˙ ałowania naiwniacy” i „mie ´ to „nieugie wojownicy o interesy narodowe”. kto ´ rzy jednak nie byli w stanie wypracowac ´ z ˙ adnego konsensusu 60. emphasizing the political character of the problem and presenting the standpoints of both sides. jak i wszystkie inne problemy maja ˛ce swoja ˛ geneze ˛ kwestia roszczen ´ wype ˛ ˛zane. przypuszczac wnosza ´ moz ˙ na. iz ˙ wiele historycznych reperkusji.. z ˙ e zaro ´ wno ˛dzonych. stanowi raczej problem natury społecznej niz ´ li sa ˛tnos wyrazem – z jednej strony – braku umieje ´ ci stawienia czoła historii swojego ˛dzy nieumieje ˛tnos ˛ Niemco ˛ do narodu. wyra˛cych sie ˛ chociaz ˛tkowej wysiedlen z ˙ aja ˙ by w kwestii maja ´ co ´ w z byłych niemieckich ˛dowej.Niemieckie roszczenia odszkodowawcze 67 ˛cego pozew. 67. Prowadzi to do mało optymistycznego wniosku. 60 ˛ ska. Jest tereno ´ w wschodnich.

REKLAMA str 68 .