You are on page 1of 4

Listy do redakcji

Listy do redakcji W ostatnim dniu listopada 2012 r. „Głos Wielkopolski” opublikował artykuł na temat ˛ w nim liczne nies Instytutu Zachodniego. Poniewaz ˙ znalazły sie ´ cisłos ´ ci i wiele nieprawdziwych stwierdzen ´ , postanowiłam skorygowac ´ przynajmniej niekto ´ re z nich. Ponadto cała ˛k – dotyczy bowiem rzetelnos sprawa ma jeszcze inny wydz ´ wie ´ ci dziennikarskiej. W IZ przepracowałam 35 lat, z tego 14 lat na stanowisku dyrektora. Włas ´ ciwie nigdy nie ˛ instytucja ˛ i dobrze orientuje ˛ sie ˛ w jej problemach. Poniewaz straciłam kontaktu z ta ˙ „Głos ˛ do redakcji „Przegla ˛du Wielkopolski” odmo ´ wił opublikowania mojego listu, zwracam sie ˛ zamieszczenia go w czasopis Zachodniego” z propozycja ´ mie instytutowym. „Głos Wielkopolski” był inicjatorem prestiz ˙ owej dla regionu Wielkopolski Nagrody Pracy Organicznej. Two ´ rcom Nagrody przys ´ wiecało nos ´ ne przesłanie pozytywisto ´ w poznan ´˛ w ich koronie była i pozostaje skich, kto ´ re wyznaczał kanon fundamentalnych wartos ´ ci. Perła ˛tpliwie spo odpowiedzialnos ´c ´ . Cechy tej zabrakło niewa ´ łce autorskiej Karoliny Koziolek ˛ 30 listopada na i Agatona Kozin ´ skiego, kto ´ rych tekst Czy to zmierzch instytutu? ukazał sie łamach tegoz ˙ pisma. Jego lektura skłania przede wszystkim do pytania, co było przewodnim ˛ prawde ˛ chcieli przekazac motywem autoro ´ w? Jaka ´ opinii publicznej naszego miasta? Anonimowy dostarczyciel kasandrycznych prognoz na temat Instytutu Zachodniego przekazał autorom tekstu s ´ wiadomie lub wskutek ignorancji kilka fałszywych informacji. ˙ ałowac ˛ wigoru. Pozwala kreowac Anonimowos ´c ´ dodaje z pewnos ´ cia ´ klimat podejrzliwos ´ ci. Z ´ ˛ z otwarta ˛ przyłbica ˛ z dorobkiem moz ˙ na, iz ˙ „nasze z ´ ro ´ dło z MSZ” nie potrafiło zmierzyc ´ sie Instytutu Zachodniego. Ubolewac ´ nalez ˙ y ro ´ wniez ˙, z ˙ e autorom tekstu zabrakło woli i wyobraz ´ ni, by zweryfikowac ´ uzyskane oceny. Tym samym przekroczone zostały podstawowe zasady Kodeksu Etyki Dziennikarzy:

˙ aden motyw, z ˛ podania fałszywych czy niespraw„Z ˙ adne naciski czy inspiracje nie usprawiedliwiaja ˛zuje szczego dzonych informacji (...). W sytuacjach konfliktowych obowia ´ lna starannos ´c ´ w dotarciu do z ´ ro ´ deł informacji wszystkich stron sporu”.
˛, z Gdyby K. Koziolek i A. Kozin ´ ski zadali sobie nieco trudu, przekonaliby sie ˙ e nie moz ˙ na ˛c logicznie uzasadnionym kryterium. PISM, stawiany poro ´ wnywac ´ instytucji, nie dysponuja ˛ca kro na wzo ´ r, to placo ´ wka analityczna z wysokim budz ˙ etem, przygotowuja ´ tkie prognozy i ekspertyzy, instytucja o całkowicie odmiennych funkcjach i zadaniach. Instytut Zachodni ˛ naukowa ˛, finansowana ˛ przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyz jest placo ´ wka ˙ szego. Oceniany jest za publikacje, projekty badawcze, awanse i konferencje naukowe. ˛dne informacje na temat struktury organizacyjnej, Anonimowy rozmo ´ wca przekazał błe budz ˙ etu i kondycji naukowej Instytutu. Przeprowadzony przez ministerstwo audyt, kto ´ rego przedmiotem była struktura organizacyjna, nie moz ˙e w z ˙ adnym razie orzekac ´ o wartos ´ ci

296

Listy do redakcji

intelektualnej IZ. Zamiast bezkrytycznie informowac ´ o „marazmie naukowym” i „chaosie ˛ raczej z opiniami oso organizacyjnym Instytutu” warto byłoby zapoznac ´ sie ´ b i instytucji ˛c z recenzjami ksia ˛z powołanych do tego celu; a wie ˙ ek wydanych przez Instytut, raportami z uzyskanych granto ´ w, ocenami zagranicznych partnero ´ w naukowych. Bogaty materiał ˛ z zawartos ˛ „Przegla ˛du Zachodniego”, jednego uzyskaliby autorzy poprzez zapoznanie sie ´ cia ˛cych sie ˛ na lis ˛cych czasopism naukowych z najstarszych i znajduja ´ cie najbardziej znacza w Polsce. ˛tej obecnie sytuacji mie ˛dzy MSZ a IZ? Odpowiedz Co lez ˙ y u podstaw napie ´ na to pytanie ˛ wymagałaby wielostronnych poszukiwan ´ . Jeszcze kilka lat temu nic nie wskazywało na te ˛ sytuacje ˛. Instytut Zachodni otrzymał w 2004 r. nagrode ˛ Ministra Spraw kłopotliwa ˛ Polski w s ˛pnym roku, ustalona ˛ traktatem Zagranicznych za promocje ´ wiecie oraz w naste ˛ Polsko Niemiecka ˛, fundowana ˛ przez oba: polskie i niemieckie miniz 1991 r., Nagrode sterstwa spraw zagranicznych za wybitne zasługi dla rozwoju stosunko ´ w polsko-niemieckich. Kiedy po przełomie 1990 r. wskutek pierwszych reform w resorcie nauki likwidowano towarzystwa naukowe, pierwszy minister spraw zagranicznych wolnej Polski, poznan ´ ski ˛c go pod kuratele ˛ naukowiec prof. Krzysztof Skubiszewski uratował Instytut Zachodni, biora ˛ re ˛ka ˛ MSZ w organizacji Forum Polsko-Niemieckiego, MSZ. Poznan ´ ska placo ´ wka była prawa ˛cznikowej. W klimacie z inicjowała prace Polsko-Niemieckiej Komisji Podre ˙ yczliwos ´ ci i poczuciu wspo ´ lnej misji przedstawiciele IZ i MSZ przygotowywali podstawy i realizowali ˛siedztwie i przyjaznej wspo ˛dzy RP i RFN. zalecenia traktatu o dobrym sa ´ łpracy mie ˛czyli prace ˛ naukowa ˛ z działalnos ˛ na rzecz praktyki politycznej. Pracownicy IZ zawsze ła ´ cia ˛ta jest z miastem od Recenzowana przez autoro ´ w tekstu placo ´ wka naukowa zros ´ nie ˛. Dla władz miasta, wojewo 1944 r. Była zawsze jego wizyto ´ wka ´ dztwa, lokalnej prasy i placo ´ wek kulturalnych była dobrem wspo ´ lnym. To do niej kierowali pierwsze kroki gos ´ cie ˛ włodarzy miasta pracownicy IZ wprowadzali nauczycieli, Poznania z zagranicy. Na pros ´ be ˛ regionu, dyskutowali na temat dziennikarzy, polityko ´ w z krajo ´ w zachodnich w historie ˛dzynarodowych i pozycji wchodza ˛cej na salony europejskie młodej trudnych relacji mie ˛ swymi gos polskiej demokracji. Instytut dzielił sie ´c ´ mi z „Głosem Wielkopolskim”; wybitni naukowcy i politycy uczestniczyli w „obiadach” „Głosu”, udzielali wywiado ´ w, prezentowali swe przemys ´ lenia poznaniakom. Problem Instytutu jest złoz ˙ ony. Jego nietypowy status stanowił w minionych niemal ˛dowym rozwia ˛zan 70 latach z ´ ro ´ dło rozlicznych kłopoto ´ w. Brak na szczeblu rza ´ strukturalnych ˛z ˛ doraz powodował, z ˙ e w przezwycie ˙ enie trudnos ´ ci angaz ˙ owały sie ´ nie wielkie autorytety nie ˛zi s tylko Poznania. Czas solidarnos ´ ci i wie ´ rodowiskowych nalez ˙ y juz ˙ jednak do przeszłos ´ ci. ˛zanie problemu Instytutu wymaga woli i wizji. Potrzebny jest „okra ˛gły sto Dzisiaj rozwia ´ ł”, ˛da ˛ przedstawiciele ministerstwa nauki, spraw zagranicznych i kierownictwa przy kto ´ rym zasia ˛dna jest ostroz ˛ zbyt Instytutu. Niezbe ˙ nos ´c ´ . Zasoby materialne i intelektualne tej placo ´ wki sa ˛ wielkie, by moz ˙ na je zmarnowac ´ . Unikatowa biblioteka i archiwa, z kto ´ rych korzystaja ˛ wartos badacze z całego s ´ wiata, dokumentacja prasowa gromadzona od 1945 r. stanowia ´c ´ ˛. ogo ´ lnopolska ˛ od autoro ˛ zmierzyc ˛ z tym trudnym tematem, bezkrytyczNie oczekuje ´ w, kto ´ rzy chca ´ sie ˛c jednak do mego wste ˛pnego pytania, musze ˛ odpowiedziec nos ´ ci. Powracaja ´, z ˙ e otrzymalis ´ my karykaturalny obraz placo ´ wki naukowej, portret oso ´ b o niskiej wartos ´ ci intelektualnej, ˛z pogra ˙ onej w chaosie organizacyjnym instytucji. Zabrakło podstawowej refleksji na temat ˛zania problemu. przyczyn trudnos ´ ci oraz z ˙ yczliwego namysłu nad moz ˙ liwos ´ ciami rozwia

Listy do redakcji

297

˛c autorzy przygotuja ˛ kolejny materiał do druku, warto by przypomnieli sobie Zanim wie ˛ zasade ˛ cytowanego wyz fundamentalna ˙ ej Kodeksu:
˛d. Podstawowym obowia ˛zkiem etycznym „Materiał dziennikarski nie moz ˙ e wprowadzac ´ odbiorcy w bła dziennikarza jest poszukiwanie i publikowanie prawdy”.

Anna Wolff-Powe ˛ska

˛du Zachodniego” Od redakcji „Przegla
˛ce sie ˛ do artykułu Kierownictwo IZ przygotowało wyjas ´ nienia i sprostowania odnosza ˛ tylko na stronie internetowej Czy to zmierzch instytutu?, jednakz ˙ e mogły one ukazac ´ sie ˛zku z czym czujemy sie ˛ w obowia ˛zku opublikowac Instytutu Zachodniego, w zwia ´ ich tres ´c ´: W opublikowanym 30 listopada br. na łamach ‘Polska Głos Wielkopolski’ artykule red. Karoliny Koziolek i Agatona Kozin ´ skiego Czy to zmierzch instytutu? zawarte zostały nieprawdziwe informacje: ˛c sie ˛ na rozmo ˛ z MSZ przytaczaja ˛ dane dotycza ˛ce 1. Autorzy artykułu powołuja ´ wce ˛ce z audytu przeprowadzonego przez Ministerstwo. Audyt publikacji Instytutu pochodza dotyczył gło ´ wnie kwestii organizacyjnych i obejmował okres 01.01.2008-30.06.2011. ˛s ˛cej wspo ˛ IZ z MSZ, w tym publikacji na rzecz Ministerstwa, audyt nie W cze ´ ci opisuja ´ łprace ˛zku z tym nie moz dotyczył 2011 r. i w zwia ˙ e byc ´ z ´ ro ´ dłem podanych informacji. ˛ liczbe ˛ 136 opublikowanych referato 2. Autorzy podaja ´ w jako wynik prac w 2011 r. ˛ nie na liczbe ˛, Po pierwsze, Instytut nie publikuje referato ´ w. Po drugie, nalez ˙ y zwracac ´ uwage ˛: a na charakter publikacji. Ws ´ ro ´ d efekto ´ w podejmowanych w Instytucie badan ´ dominuja monografie (7), artykuły w czasopismach (36), redakcje prac zbiorowych (12) oraz rozdziały prac zbiorowych (33). Ponadto pracownicy Instytutu wygłaszali referaty na konferen˛ na fakt, iz ˛ksza sie ˛ liczba publikacji o charakterze cjach (47). Nalez ˙ y zwro ´ cic ´ uwage ˙ zwie ˛dzynarodowym: opublikowano jeden artykuł w czasopis mie ´ mie z listy JCR, wydano dwie monografie zbiorowe w renomowanych zagranicznych wydawnictwach, zamieszczono ˛zyku angielskim lub niemieckim. 10 artykuło ´ w w monografiach wydanych w je ˛ czasopisma naukowego „Przegla ˛d Zachodni” oraz Instytut Zachodni jest wydawca ˛ wraz z Uniwersytetem w Poczdamie niemieckiego dwumiesie ˛cznika wspo ´ łwydawca ˛ takz „WeltTrends”. Na stronie internetowej Instytutu publikowane sa ˙ e „Biuletyny Instytutu ˛ 23 numery „Biuletynu”, w tym dwa wydania specjalne: Zachodniego”. W 2011 r. ukazały sie ˛cony 20. rocznicy podpisania traktatu mie ˛dzy Rzecza ˛pospolita ˛ Polska ˛ a Repubzeszyt pos ´ wie ˛ Federalna ˛ Niemiec o dobrym sa ˛siedztwie i przyjaznej wspo ˛ce lika ´ łpracy oraz zeszyty dotycza ˛ ro ˛zyku niemieckiej opinii publicznej. Wybrane „Biuletyny” ukazywały sie ´ wniez ˙ w je angielskim. ˛, iz 3. Nie jest prawda ˙ Instytut Zachodni otrzymał w 2011 r. 1,9 mln złotych z Minister˛ statutowa ˛ stwa Spraw Zagranicznych. Jako Instytut Badawczy IZ otrzymuje dotacje ˛da ˛cego w dyspozycji Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyz z budz ˙ etu nauki be ˙ szego. ˛ W 2011 r. jej wysokos ´c ´ wyniosła 1 880 023 zł, a MSZ jedynie raz wsparł działania IZ dotacja ˛ na organizacje ˛ konferencji „Drogi pojednania. 20 lat traktatu mie ˛dzy Rzecza ˛pospolita ˛ celowa ˛ a Republika ˛ Federalna ˛ Niemiec o dobrym sa ˛siedztwie i przyjaznej wspo Polska ´ łpracy”.

298

Listy do redakcji

4. MSZ otrzymuje zaro ´ wno zamawiane, jak i niezamawiane ekspertyzy, wykonane przez ˛, iz ˛ sie ˛ do rzeczywistos pracowniko ´ w Instytutu i nie jest prawda ˙ „nijak maja ´ ci”. Sytuacja mniejszos ´ ci serbołuz ˙ yckiej w RFN była przedmiotem badan ´ naukowych IZ w 2006 r. i nigdy ˛ca solidarnos nie powstała ekspertyza na ten temat. Ekspertyza dotycza ´ ci humanitarnej pt. „Kolejna Libia? Modelowa reakcja na konflikty. Wskazo ´ wki dla polskiej prezydencji” wykonana została na zamo ´ wienie MSZ. W latach 2009-2012 Instytut przekazywał MSZ ˛ce takich temato ˛zku Wype ˛dzonych na niemieckiej ekspertyzy dotycza ´ w, jak: pozycja Zwia scenie politycznej, rola Rosji w polityce Niemiec, polsko-niemieckie interesy i rozbiez ˙ nos ´ ci ˛tek mniejszos w UE, polityka zagraniczna koalicji CDU͞CSU-FDP, pozycja prawna i maja ´ ci polskiej w RFN, sytuacja Polako ´ w w Niemczech, polskie inwestycje w Niemczech, ˛d prezydenta RFN, relacje niemiecko-ukrain konsekwencje wyboru J. Gaucka na urza ´ skie, wizerunek Polski i Polako ´ w w Niemczech czy polityka polonijna. 5. Nie jest uprawnione poro ´ wnywanie Instytutu Zachodniego i Polskiego Instytutu Spraw ˛dzynarodowych. PISM działa na podstawie własnej ustawy, IZ na podstawie ustawy Mie ˛s ˛cej spraw o instytutach badawczych. PISM jest dotowany z cze ´ ci budz ˙ etu pan ´ stwa dotycza ˛ ok. 9 mln zł rocznie, natomiast IZ – z budz zagranicznych i członkostwa RP w UE kwota ˙ etu ˛ 1,9 mln zł w 2011 r., a 1,5 mln zł w 2012 r. Inne sa ˛ takz nauki kwota ˙ e cele obu instytucji: ˛ – co wynika PISM jest think tankiem, IZ prowadzi przede wszystkim działalnos ´c ´ naukowa ˛cych działalnos z zapiso ´ w ustaw reguluja ´c ´ obu instytucji. Instytut Zachodni powinien byc ´ ˛cymi działalnos ˛ – zaro poro ´ wnywany z podobnymi instytucjami prowadza ´c ´ naukowa ´ wno akademickimi, jak i pozaakademickimi.