Widzenie barw

Wykład 5.
Widzenie barw to wrażenie psychiczne powstające w mózgu człowieka. Następuje dzięki komórkom światłoczułym znajdującym się w siatkówce oka. !roces widzenia barwnego rozpoczyna się gdy oko odbiera promieniowanie e"ektromagnetyczne z zakresu światła a dokładniej z widzia"nej części #a" świet"nych. $łówny wpływ na to wrażenie ma skład widmowy %widmo & obraz promieniowania rozłożonego na poszczegó"ne częstot"iwości długości #a" "ub energie' promieniowania świet"nego w drugiej ko"ejności i"oś( energii świet"nej jednak udział w odbiorze danej barwy ma również obecnoś( innych barw w po"u widzenia obserwatora oraz jego cechy osobnicze a także wiedza w posługiwaniu się zmysłem wzroku. Dlaczego niebo jest niebieskie? )o"or nieba i znajdujących się na nim chmur za"eży od ki"ku zjawisk optycznych. Najważniejszymi z nich jest rozpraszanie światła widzia"nego przez mo"ekuły powietrza znajdujące się w powietrzu krope"ki wody kryształki "odu oraz pyły zawieszone w powietrzu. *zyste niebo widoczne jest jako rozproszone przez powietrze promieniowanie słoneczne. $dyby światło słoneczne nie było rozpraszane przez atmos#erę to niebo byłoby czarne i w dzie+ widoczne byłyby gwiazdy.
Fale elektromagnetyczne
gamma promienie X nadf io let po dczerwień radaro we f ale telewizyjne i radiowe

,-&,.

,-&,/

,- &,-

,-&1

,- &0

,- &.

,-&/

,

,-/

,- .

długość fali (m)

światło

długość fali (nm)

Doświadczenie Izaaka ewtona (!"#$)

%oz&zczepianie światła dziennego w naturze

Wymień kolory tęczy/widma światła dziennego • • • • • • • 21- & .20 nm fiolet .20 & .33 nm niebieski .33 & .43 nm błękitny .43 & 300 nm zielony 300 & 314 nm żółty 314 & 0/5 nm pomarańczowy 0/5 & 51- nm czerwony

Dlaczego widzimy kolory? • 2 rodzaje czopków na siatkówce • obiekty odbijają okreś"one długości #a" Dlaczego niektóre obiekty widzimy jako białe? Czarne? Czy czerwone obiekty odbijają krótkie czy dł gie !ale?

daleko od &ie(ie na &pektrum .)adna z nic. nie wydaje &i/ mie&zanin0 dw*c.13-' • :ieszając trzy barwy podstawowe można uzyska( ko"or światła monochromatycznego %monoc&romatyczny 8 jednoko"orowy' $ddytywne mieszanie barw 'ddytywne mie&zanie (arw +arwy pod&tawowe. !izjologii i -syc&ologii widzenia.4elewizor . magenta czerwony magenta )*łty (iały nie(ie&ki cyjan zielony cyjan 'ddytywnie mie&zamy światła1 a nie far(y czerwony . wy(*r ar(itralny . systematyzowane.metoda neoimpresjonistyczna< =eurat stworzył ma"arstwo intelekt alne. analizy światła i kolor . pozo&tałyc. /astą-ił liryczną im-rowizację im-resjonizm .eoimpre&jonizm 'eorges()ierre *e rat+ ."oło barwne 6ak przedstawi( atrybuty ko"oru7 • miejsce na obwodzie oznacza barwę spektra"ną i de#iniuje je długoś( #a"i świet"nej Czym jeszcze ró#nią się kolory? • nasycenie 8 jak bardzo czysta jest barwa a w jakim stopniu jest mieszaniną barw • W ko"e barwnym koduje się to odległo ci! od obwodu %na obwodzie najbardziej nasycone spektra"ne barwy' $tryb ty kolor • barwa9 długoś( #a"i jaka dominuje • jasno " ko"oru • nasycenie 8 i"e innych długości #a"i wchodzi w skład barwy %le człowiek odró#nia kolorów? • / m"n a w optyma"nych warunkach oświet"enia 1 m"n #erman $on #elm%oltz %.2y&tem %3+ magenta 5661 $1 566 cyjan $1 5661 566 5661 5661 $ magenta )*łty (iały nie(ie&ki cyjan zielony . . -od-orządkowane -ewnym reg łom i zasadom. ścisłą metodą b dowania obraz z wykorzystaniem na kowyc& zdobyczy o-tyki.

'ddytywne czerwony magenta 2u(trakcyjne )*łty (iały nie(ie&ki cyjan zielony * btrakcyjne mieszanie barw • magenta9 addytywnie9 mieszanina czerwonego i niebieskiego światła? • magenta odbija krótkie i długie #a"e pochłania średnie • żółty9 addytywnie 8 mieszanina zie"onego i czerwonego? odbija średnie i długie #a"e pochłania krótkie 2rójc&romatyczna teoria widzenia barw+ 3erman 4on 3elm&oltz • *zy to moż"iwe by za każdą odróżnianą przez nas barwę odpowiadał inny rodzaj czopka7 • =koro każdy ko"or da się uzyska( mieszając trzy podstawowe to zapewne mamy trzy rodzaje czopków.nm 5eakcje czo-ków • *zopki .+rakuje jakiegoś koloru7 1ieszanie barw • addytywne %od add czy"i dodawa(' dotyczy światła dodajemy ko"ejne długości #a"i jaka dociera do oka • subtrakcyjne %od s btract czy"i odejmowa(' dotyczy #arb? każda ko"ejna #arba w mieszaninie pochłania pewne długości #a" i coraz mniej dociera do oka * btrakcyjne mieszanie barw • @arba czerwona pochłania długie czy krótkie #a"e7 A jakie odbija7 • 6akie #a"e odbija a jakie pochłania barwnik w trawie7 • 6akie długości #a" będą odbijane jeś"i zmieszamy czerwoną i zie"oną #arbę7 • 6akie #a"e będą odbijane gdy zmieszamy trzy #arby w barwach podstawowych7 $ddytywne i s btrakcyjne mieszenia barw 'ddytywne i &u(trakcyjne mie&zenia (arw . Niebieskie przedmioty mogą się wydawa( nieostre . gdy odda"amy się od punktu #iksacji wraż"iwoś( na niebieski wzrasta a potem spada c.0arwy -ozas-ektralne >rakuje jakiegoś ko"oru7 +arwy poza&pektralne . nm • czopki niebieskie9 ( najbardziej wraż"iwe na .zie"one< na żółto&zie"one • *zopki .-B wszystkich czopków • W p"amce żółtej nie ma czopków = %niebieskich' =kutek9 a. drobne niebieskie e"ementy w punkcie #iksacji są niewidoczne b. 2rzy rodzaje czo-ków • czopki czerwone9 & najbardziej wraż"iwe na 30.niebieskie< na wpadający w #io"et niebieski Czo-ki S 6niebieskie7 • *zopki = stanowią za"edwie 3&. nm • czopki zie"one9 ' najbardziej wraż"iwe na 32.czerwone< są najwraż"iwsze na światło pomara+czowe • *zopki ./.

? jak widzą osoby z monochromatyzmem czopkowym7 & podobnie do monochromatów pręcikowych' c.stopni od p"amki żółtej zanikają' • )o"ory znikają w ko"ejności9 zielony) czerwony) żółty i niebieski • Na obrzeżach siatkówki jesteśmy ś"epi na ko"ory Różnice indywidualne • *zopki & i ' u niektórych pozostają w proporcji .43.do 3-/ nm wydawało się żółte %35. opisany dopiero w . pomara+czowy'7 .4. *ic%romatyzm %brak czopka (? tritanopia tritan %grec. Ibszar graniczny zie"ono&niebieski zdawał się szary.zie"onego<? trudnoś( w odróżnieniu zie"onego od pewnych kombinacji czerwonego i niebieskiego? najczęstsza posta( dichromatyzmu e.? deuteranopia9 ty"ko / %nne anomalie widzenia barw • Drichromata anoma"ny9 widzi barwy dzięki mieszaniu trzech rodzajów świateł a"e w innych proporcjach • !rzy protoanoma"ii więcej czerwonego a przy deuteroanoma"ii więcej zie"onego 8ak częste są zab rzenia widzenia barw? Dlaczego kobiet rzadziej ni# mę#czyzn? +eny a kolory • Większoś( ssaków ma czopki = oraz H wraż"iwe na światło pomiędzy "udzką wraż"iwością czopków H i : • $eny kodujące czopki H i : "eżą b"isko siebie na chromosomie F • $eny kodujące czopek = są na chromosomie autosoma"nym.5ozmieszczenie czo-ków • $łównie w p"amce żółtej • *zopki zie"one mają najmniejszy zasięg terytoria"ny %. a u innych .5' • A9 dichromaci nie widzą "iczby • >9 protanopia9 ty"ko ..niebieskiego<? nie odróżnia żółtego od niebieskiego? bardzo rzadki .4. typy czopków %= H : i H:' • Widzą .nm' a od zie"onego do #io"etowego niebieskie.1' • 6akie ko"ory są subiektywnie odczuwane jako .9 .czerwonego<? czy mogą odróżnia( ko"ory w codziennym życiu7 6ohn Ea"ton chemik kwakr FGCCC w.' d. *ic%romatyzm %brak czopka &? protanopia9 -rota oznacza po grecku pierwszy? brak czopka . .tys.barw w tęczy %dichromaci 3&0 przeciętni 5&1' 2eoria o-ozycji barwnej • Kwa"d Lerring %zm.9.. 'onoc%romatyzm czopkowy %#unkcjonuje ty"ko jeden rodzaj czopka? opisano wyłącznie przypadek z #unkcjonującym czopkiem =? rzadko9 .. *ic%romatyzm %brak czopka '? deuteranopia9 de tera oznacza po grecku drugi? brak czopka . • 6ak myś"icie jakie7 a. • Właściwie każdy widzi ko"ory trochę inaczej niż norma"nie ?' • C nie ma metody by przekona( się jak inny to widzi. 'onoc%romatyzm pręcikowy %całkowity brak czopków? jak wizą osoby z monochromatyzmem pręcikowym7' b.9. *saki to na ogół dic&romaci z de terano-ią • Widzą w tęczy 3&0 barw 2ablice %s&i&ary %=hinobu Cshihara? .czyste< czy"i nie są mieszaniną innych barw %tak jak np. /ab rzenia widzenia barwnego • Deoria trójchromatyczna przewidywała 3 typów zaburze+ widzenia barwnego. =kutek7 • Jaburzenie bardzo rzadkie? tak samo częste u kobiet i mężczyzn 2etrac&romaci? • :utacja w genach chromosomu może da( czopki H: • =ynowie takich kobiet mogą by( dichromatami • Ine same mają .' trzeci? brak czopka .9.-.r. )ół(dic&romata ci -owie • Hewe oko9 dwa typy czopków? prawe oko 2 typy czopków • *ałe widmo od czerwonego do zie"onego 5-.tys.

miesięczne niemow"ęta dzie"ą barwy na . odpowiadają opozycyjnie na barwy • ko"or przetwarzany jest w korze G. Cnna odwrotnie. barwy zie"onej i czerwonej "ub niebieskiej i żółtej7 • Hudzie opisują barwy jako mieszaninę . ko"orów? nawet . prze&ył najmniej&zej licz(y informacji1 mniej zakł*ceń. %płat skroniowy' • Mszkodzenie9 achromatopsja? utrata moż"iwości rozróżniania a nawet pamięci o ko"orach • • 8t*ra z teorii widzenia (arw je&t &łu&zna7 =tadium procesów opozycyjnych kom*rki zwojowe1 kom*rki w korze 9! =tadium trójchromatyczne czopki1 addytywne mie&zanie (arw :(a &po&o(y kodowania (arw wykorzy&tuje telewizja.E"aczego żółty nie jest barwą podstawową7 E"aczego nie istnieją barwy które są subiektywnie mieszaniną np.< 8 kora mózgowa' tej teorii do mózgu dochodzą impu"sy wywołane w czopkowych #otoreceptorach siatkówki przez promieniowanie o różnej energii odbite zarówno od obserwowanej części powierzchni jak i od otoczenia tej części. żółty&niebieski c. Doświadczenia 9anda & eksperymenty uzyskiwania wie"obarwnych obrazów z odpowiednio nakładanych na siebie dwu biało czarnych przezroczy wykonanych równocześnie jedno przez #i"tr czerwony a drugie przez zie"ony. "olor w mózg • komórki ciał ko"ankowatych bocznych i . czerwony&zie"ony b. >arwne obrazy uzyskiwane w doświadczeniach 9anda powstały dzięki dobraniu odpowiednich różnic energii promieniowania przechodzącego przez sąsiadujące ze sobą powierzchnie biało czarnych przezroczy *tałoś= barwy ( barwa obiektu pozostaje taka sama nawet wówczas gdy długoś( #a" świet"nych odbijanych od oka zmienia się z powodu zmian oświet"enia 5e!lektancja 8 współczynnik odbicia światła *tałoś= jasności & #izyczna jasnoś( obiektu pozostaje taka sama nawet wówczas gdy i"oś( światła którą odbija on od oka zmienia się & z powodu cienia . =tworzył na tej podstawie teorię widzenia barw nazwaną :5etine.k"eksy< komórek w korze G. biały&czarny • Eana komórka pobudzana jest przez czerwony a hamowana przez zie"ony. !rzyczyną powstałego wrażenia barwy jest różnica energii promieniowania obydwu impu"sów. grupy • E"aczego istnieją ko"ory opozycyjne7 • )o"ory zorganizowane są w pary9 a.< %od łaci+skich słów :5etina< 8 siatkówka i :Corte.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful