Widzenie barw

Wykład 5.
Widzenie barw to wrażenie psychiczne powstające w mózgu człowieka. Następuje dzięki komórkom światłoczułym znajdującym się w siatkówce oka. !roces widzenia barwnego rozpoczyna się gdy oko odbiera promieniowanie e"ektromagnetyczne z zakresu światła a dokładniej z widzia"nej części #a" świet"nych. $łówny wpływ na to wrażenie ma skład widmowy %widmo & obraz promieniowania rozłożonego na poszczegó"ne częstot"iwości długości #a" "ub energie' promieniowania świet"nego w drugiej ko"ejności i"oś( energii świet"nej jednak udział w odbiorze danej barwy ma również obecnoś( innych barw w po"u widzenia obserwatora oraz jego cechy osobnicze a także wiedza w posługiwaniu się zmysłem wzroku. Dlaczego niebo jest niebieskie? )o"or nieba i znajdujących się na nim chmur za"eży od ki"ku zjawisk optycznych. Najważniejszymi z nich jest rozpraszanie światła widzia"nego przez mo"ekuły powietrza znajdujące się w powietrzu krope"ki wody kryształki "odu oraz pyły zawieszone w powietrzu. *zyste niebo widoczne jest jako rozproszone przez powietrze promieniowanie słoneczne. $dyby światło słoneczne nie było rozpraszane przez atmos#erę to niebo byłoby czarne i w dzie+ widoczne byłyby gwiazdy.
Fale elektromagnetyczne
gamma promienie X nadf io let po dczerwień radaro we f ale telewizyjne i radiowe

,-&,.

,-&,/

,- &,-

,-&1

,- &0

,- &.

,-&/

,

,-/

,- .

długość fali (m)

światło

długość fali (nm)

Doświadczenie Izaaka ewtona (!"#$)

%oz&zczepianie światła dziennego w naturze

Wymień kolory tęczy/widma światła dziennego • • • • • • • 21- & .20 nm fiolet .20 & .33 nm niebieski .33 & .43 nm błękitny .43 & 300 nm zielony 300 & 314 nm żółty 314 & 0/5 nm pomarańczowy 0/5 & 51- nm czerwony

Dlaczego widzimy kolory? • 2 rodzaje czopków na siatkówce • obiekty odbijają okreś"one długości #a" Dlaczego niektóre obiekty widzimy jako białe? Czarne? Czy czerwone obiekty odbijają krótkie czy dł gie !ale?

metoda neoimpresjonistyczna< =eurat stworzył ma"arstwo intelekt alne.daleko od &ie(ie na &pektrum . !izjologii i -syc&ologii widzenia.eoimpre&jonizm 'eorges()ierre *e rat+ . analizy światła i kolor . -od-orządkowane -ewnym reg łom i zasadom. systematyzowane. nie wydaje &i/ mie&zanin0 dw*c. /astą-ił liryczną im-rowizację im-resjonizm .4elewizor . wy(*r ar(itralny . magenta czerwony magenta )*łty (iały nie(ie&ki cyjan zielony cyjan 'ddytywnie mie&zamy światła1 a nie far(y czerwony . . pozo&tałyc."oło barwne 6ak przedstawi( atrybuty ko"oru7 • miejsce na obwodzie oznacza barwę spektra"ną i de#iniuje je długoś( #a"i świet"nej Czym jeszcze ró#nią się kolory? • nasycenie 8 jak bardzo czysta jest barwa a w jakim stopniu jest mieszaniną barw • W ko"e barwnym koduje się to odległo ci! od obwodu %na obwodzie najbardziej nasycone spektra"ne barwy' $tryb ty kolor • barwa9 długoś( #a"i jaka dominuje • jasno " ko"oru • nasycenie 8 i"e innych długości #a"i wchodzi w skład barwy %le człowiek odró#nia kolorów? • / m"n a w optyma"nych warunkach oświet"enia 1 m"n #erman $on #elm%oltz %.2y&tem %3+ magenta 5661 $1 566 cyjan $1 5661 566 5661 5661 $ magenta )*łty (iały nie(ie&ki cyjan zielony . ścisłą metodą b dowania obraz z wykorzystaniem na kowyc& zdobyczy o-tyki.13-' • :ieszając trzy barwy podstawowe można uzyska( ko"or światła monochromatycznego %monoc&romatyczny 8 jednoko"orowy' $ddytywne mieszanie barw 'ddytywne mie&zanie (arw +arwy pod&tawowe.)adna z nic.

nm • czopki niebieskie9 ( najbardziej wraż"iwe na .-B wszystkich czopków • W p"amce żółtej nie ma czopków = %niebieskich' =kutek9 a./.'ddytywne czerwony magenta 2u(trakcyjne )*łty (iały nie(ie&ki cyjan zielony * btrakcyjne mieszanie barw • magenta9 addytywnie9 mieszanina czerwonego i niebieskiego światła? • magenta odbija krótkie i długie #a"e pochłania średnie • żółty9 addytywnie 8 mieszanina zie"onego i czerwonego? odbija średnie i długie #a"e pochłania krótkie 2rójc&romatyczna teoria widzenia barw+ 3erman 4on 3elm&oltz • *zy to moż"iwe by za każdą odróżnianą przez nas barwę odpowiadał inny rodzaj czopka7 • =koro każdy ko"or da się uzyska( mieszając trzy podstawowe to zapewne mamy trzy rodzaje czopków. nm • czopki zie"one9 ' najbardziej wraż"iwe na 32.zie"one< na żółto&zie"one • *zopki .niebieskie< na wpadający w #io"et niebieski Czo-ki S 6niebieskie7 • *zopki = stanowią za"edwie 3&.nm 5eakcje czo-ków • *zopki . Niebieskie przedmioty mogą się wydawa( nieostre . 2rzy rodzaje czo-ków • czopki czerwone9 & najbardziej wraż"iwe na 30.+rakuje jakiegoś koloru7 1ieszanie barw • addytywne %od add czy"i dodawa(' dotyczy światła dodajemy ko"ejne długości #a"i jaka dociera do oka • subtrakcyjne %od s btract czy"i odejmowa(' dotyczy #arb? każda ko"ejna #arba w mieszaninie pochłania pewne długości #a" i coraz mniej dociera do oka * btrakcyjne mieszanie barw • @arba czerwona pochłania długie czy krótkie #a"e7 A jakie odbija7 • 6akie #a"e odbija a jakie pochłania barwnik w trawie7 • 6akie długości #a" będą odbijane jeś"i zmieszamy czerwoną i zie"oną #arbę7 • 6akie #a"e będą odbijane gdy zmieszamy trzy #arby w barwach podstawowych7 $ddytywne i s btrakcyjne mieszenia barw 'ddytywne i &u(trakcyjne mie&zenia (arw . drobne niebieskie e"ementy w punkcie #iksacji są niewidoczne b.0arwy -ozas-ektralne >rakuje jakiegoś ko"oru7 +arwy poza&pektralne . gdy odda"amy się od punktu #iksacji wraż"iwoś( na niebieski wzrasta a potem spada c.czerwone< są najwraż"iwsze na światło pomara+czowe • *zopki .

czerwonego<? czy mogą odróżnia( ko"ory w codziennym życiu7 6ohn Ea"ton chemik kwakr FGCCC w.9.? jak widzą osoby z monochromatyzmem czopkowym7 & podobnie do monochromatów pręcikowych' c.barw w tęczy %dichromaci 3&0 przeciętni 5&1' 2eoria o-ozycji barwnej • Kwa"d Lerring %zm.' trzeci? brak czopka . • Właściwie każdy widzi ko"ory trochę inaczej niż norma"nie ?' • C nie ma metody by przekona( się jak inny to widzi. a u innych . typy czopków %= H : i H:' • Widzą .9.4..tys. opisany dopiero w .czyste< czy"i nie są mieszaniną innych barw %tak jak np.9. • 6ak myś"icie jakie7 a. . *ic%romatyzm %brak czopka '? deuteranopia9 de tera oznacza po grecku drugi? brak czopka .? deuteranopia9 ty"ko / %nne anomalie widzenia barw • Drichromata anoma"ny9 widzi barwy dzięki mieszaniu trzech rodzajów świateł a"e w innych proporcjach • !rzy protoanoma"ii więcej czerwonego a przy deuteroanoma"ii więcej zie"onego 8ak częste są zab rzenia widzenia barw? Dlaczego kobiet rzadziej ni# mę#czyzn? +eny a kolory • Większoś( ssaków ma czopki = oraz H wraż"iwe na światło pomiędzy "udzką wraż"iwością czopków H i : • $eny kodujące czopki H i : "eżą b"isko siebie na chromosomie F • $eny kodujące czopek = są na chromosomie autosoma"nym. )ół(dic&romata ci -owie • Hewe oko9 dwa typy czopków? prawe oko 2 typy czopków • *ałe widmo od czerwonego do zie"onego 5-. *ic%romatyzm %brak czopka (? tritanopia tritan %grec.43. 'onoc%romatyzm czopkowy %#unkcjonuje ty"ko jeden rodzaj czopka? opisano wyłącznie przypadek z #unkcjonującym czopkiem =? rzadko9 .tys.zie"onego<? trudnoś( w odróżnieniu zie"onego od pewnych kombinacji czerwonego i niebieskiego? najczęstsza posta( dichromatyzmu e. /ab rzenia widzenia barwnego • Deoria trójchromatyczna przewidywała 3 typów zaburze+ widzenia barwnego. 'onoc%romatyzm pręcikowy %całkowity brak czopków? jak wizą osoby z monochromatyzmem pręcikowym7' b.do 3-/ nm wydawało się żółte %35.r.nm' a od zie"onego do #io"etowego niebieskie.5' • A9 dichromaci nie widzą "iczby • >9 protanopia9 ty"ko .1' • 6akie ko"ory są subiektywnie odczuwane jako .. *saki to na ogół dic&romaci z de terano-ią • Widzą w tęczy 3&0 barw 2ablice %s&i&ary %=hinobu Cshihara? .5ozmieszczenie czo-ków • $łównie w p"amce żółtej • *zopki zie"one mają najmniejszy zasięg terytoria"ny %. *ic%romatyzm %brak czopka &? protanopia9 -rota oznacza po grecku pierwszy? brak czopka .niebieskiego<? nie odróżnia żółtego od niebieskiego? bardzo rzadki ..4.9 . pomara+czowy'7 .stopni od p"amki żółtej zanikają' • )o"ory znikają w ko"ejności9 zielony) czerwony) żółty i niebieski • Na obrzeżach siatkówki jesteśmy ś"epi na ko"ory Różnice indywidualne • *zopki & i ' u niektórych pozostają w proporcji .-.' d. Ibszar graniczny zie"ono&niebieski zdawał się szary. =kutek7 • Jaburzenie bardzo rzadkie? tak samo częste u kobiet i mężczyzn 2etrac&romaci? • :utacja w genach chromosomu może da( czopki H: • =ynowie takich kobiet mogą by( dichromatami • Ine same mają .

"olor w mózg • komórki ciał ko"ankowatych bocznych i . grupy • E"aczego istnieją ko"ory opozycyjne7 • )o"ory zorganizowane są w pary9 a. prze&ył najmniej&zej licz(y informacji1 mniej zakł*ceń. barwy zie"onej i czerwonej "ub niebieskiej i żółtej7 • Hudzie opisują barwy jako mieszaninę . odpowiadają opozycyjnie na barwy • ko"or przetwarzany jest w korze G. =tworzył na tej podstawie teorię widzenia barw nazwaną :5etine. >arwne obrazy uzyskiwane w doświadczeniach 9anda powstały dzięki dobraniu odpowiednich różnic energii promieniowania przechodzącego przez sąsiadujące ze sobą powierzchnie biało czarnych przezroczy *tałoś= barwy ( barwa obiektu pozostaje taka sama nawet wówczas gdy długoś( #a" świet"nych odbijanych od oka zmienia się z powodu zmian oświet"enia 5e!lektancja 8 współczynnik odbicia światła *tałoś= jasności & #izyczna jasnoś( obiektu pozostaje taka sama nawet wówczas gdy i"oś( światła którą odbija on od oka zmienia się & z powodu cienia .k"eksy< komórek w korze G.E"aczego żółty nie jest barwą podstawową7 E"aczego nie istnieją barwy które są subiektywnie mieszaniną np. !rzyczyną powstałego wrażenia barwy jest różnica energii promieniowania obydwu impu"sów. miesięczne niemow"ęta dzie"ą barwy na . biały&czarny • Eana komórka pobudzana jest przez czerwony a hamowana przez zie"ony. %płat skroniowy' • Mszkodzenie9 achromatopsja? utrata moż"iwości rozróżniania a nawet pamięci o ko"orach • • 8t*ra z teorii widzenia (arw je&t &łu&zna7 =tadium procesów opozycyjnych kom*rki zwojowe1 kom*rki w korze 9! =tadium trójchromatyczne czopki1 addytywne mie&zanie (arw :(a &po&o(y kodowania (arw wykorzy&tuje telewizja. Cnna odwrotnie. Doświadczenia 9anda & eksperymenty uzyskiwania wie"obarwnych obrazów z odpowiednio nakładanych na siebie dwu biało czarnych przezroczy wykonanych równocześnie jedno przez #i"tr czerwony a drugie przez zie"ony. ko"orów? nawet .< 8 kora mózgowa' tej teorii do mózgu dochodzą impu"sy wywołane w czopkowych #otoreceptorach siatkówki przez promieniowanie o różnej energii odbite zarówno od obserwowanej części powierzchni jak i od otoczenia tej części.< %od łaci+skich słów :5etina< 8 siatkówka i :Corte. żółty&niebieski c. czerwony&zie"ony b.