Już małe dzieci wiedzą, że zieloną farbę dostaje się, mieszając żółtą z niebieską

,
Ale mieszając światło żółte z niebieskim, uzyskuje się róż.
To proste, ale dlaczego tak jest...
JERZY KARPIUK

Ś

WIAT mieni się od barw. Przyroda, zarówno oży­
wiona, jak i nieożywiona, nie tylko sama jest źró­
dłem niewyczerpalnej mnogości odcieni, ale poprzez
kontrasty, cienie, załamania, rozproszenia i reflek­
sy stwarza światłu możliwość odgrywania niezliczonych
efektów, tworzących nieraz fascynujące spektakle, takie
jak tęcza czy polarna zorza.
Mimo że odpowiednie ubarwienie czy możliwość
przystosowywania barwy do otoczenia nie jest warun­
kiem naszego przeżycia, potrzeba wrażeń barwnych i wi­
dzenia świata w kolorach należy do najbardziej podsta­
wowych instynktów człowieka, który od zamierzchłych
czasów z pasją ubarwia siebie, swoje otoczenie oraz bliż­
szy i dalszy świat.
Rysunki naskalne w jaskiniach Altamiry i Lascaux do­
kumentują nie tylko potrzeby artystyczne naszych przod­
ków sprzed 15 tys. lat, lecz także umiejętność pozyskiwa­
nia i wykorzystania (jakże trwałych) pigmentów barwnych.
Wiemy, że barwienie tkanin było umiejętnością opanowa­
ną i praktykowaną w Europie już w epoce brązu, niewyklu­
czone więc, że znacznie pod tym względem wyprzedziliśmy
Azję, bo pierwsze zachowane do naszych czasów zapisy
informujące o stosowaniu barwników do tkanin w Chi­
nach wskazują na 2600 rok p.n.e. Przez stulecia wyszu­
kane barwy tekstyliów służyły podkreśleniu pozycji spo­
łecznej, a umiejętność ich tworzenia zapewniała pomyśl­
ność i wysoką rangę barwierstwu - jednej z podstawowych
dziedzin rzemiosła, a później przemysłu.
Burzliwy rozwój chemii organicznej w drugiej połowie
XIX wieku był możliwy nie tylko dzięki odkryciom i postę­

powi w dziedzinie barwników syntetycznych, ale przede
wszystkim - dzięki ogromnemu na nie zapotrzebowaniu.
Wiele z nich, podobnie jak pierwszy syntetyczny barwnik
- moweina - dało światu także nowe, nieznane wcześniej
barwy. Ciekawe, że temu człowieczemu pożądaniu kolo­
rów i - trzeba przyznać - dobrze rozwiniętej umiejętno­
ści jego zaspokajania, aż do czasów nowożytnych nie to­
warzyszyło zrozumienie podstawowych aspektów poję­
cia barwy, w tym zwłaszcza rozróżnienie między barwą
światła a barwą oświetlanych przedmiotów. U podstaw
tego rozróżnienia leży koncepcja mieszania barw - ich
syntezy i redukcji.

Analiza
Przekonanie, że kolory, podobnie jak związki chemicz­
ne, składają się z pewnych podstawowych elementów,
sięga antyku. Starożytni Grecy uważali, że kolor jest
wewnętrzną cechą ciał, wymagającą światła jedynie
do aktywacji, podobnie jak prąd elektryczny aktywu­
je świecenie żarówki. Ten datujący się od Arystotele­
sa i utrzymujący przez Średniowiecze i Renesans po­
gląd na barwę łączył się także z rozróżnieniem kolorów
pozornych i rzeczywistych. Za pozorne uznawano te,
których istnienie zależało od pozycji obserwatora, na­
tomiast barwy rzeczywiste były przynależne rzeczom.
W takim ujęciu tęcza stanowiła klasyczny przykładem
barwy pozornej (!), ponieważ każdy jej kolor dochodzi
do naszego oka z nieco innej części łuku. Zależność barw
od pozycji obserwatora nie jest szczególnie ewidentna,
kiedy patrzymy na rozpostartą nad horyzontem tęczę

a nie z oświetlanym obiek­ tem. żółta. czer­ wona i czarna. Takie same barwy obserwu­ jemy właśnie w tęczy. że odpowiadające różnym barwom promienie uzyska­ ne po przejściu światła słonecznego przez pryzmat nie są następnie rozszczepiane (przez kolejny pryzmat) i nazwał te nieredukowalne. że kilkadziesiąt lat później to rozplecenie doprowadzi do powstania spektroskopii. niebieska. Newton. która okaże się klu­ czem do znacznej części naszej współczesnej wiedzy . zrów­ nywał barwę ze światłem. Odcinając się od tej średniowiecznej tradycji optyki. że pozornie bezbarw­ ne światło zawiera w sobie całą gamę barw. Zastrzegając. dla których dotąd mamy nazwy. włoski lekarz Guido Antonio Scarmiglioni dał początek współczesnemu wyróż­ nieniu trzech barw podstawowych. „Atomizacja” barw w tęczy Newtona odbiła się sze­ rokim echem wśród zawiedzionych takim ujęciem ar­ tystów i myślicieli doby romantyzmu. postulując na po­ czątku XVII wieku. Pogląd ten upowszechnił w 1664 roku Rober Boyle. Ten pogląd uzasadniały doświadczenia z rozsz­ czepianiem światła. kiedy Isaac Newton przy­ wrócił barwom tęczy realny byt i stworzył podstawy no­ woczesnego myślenia o świetle i barwie. Newton wyróżnił siedem barw. francuski filozof i matematyk Rene Descartes. monochromatyczne barwy czystymi albo prostymi. że same promienie nie są barwne. ale staje się oczy­ wista. W uzyskanym widmie. ale w zgodzie z duchem epoki. odbiera światu poetykę i przyrodzoną tajemniczość. a też i o wie­ le więcej. Newton odkrył. że z tych pięciu zdolny malarz może stworzyć kolor taki. że jest pięć barw. Prze­ łom nastąpił dekadę później. Dążąc do poznania natury światła. jaki mu się tylko spodoba. angielski uczony powszechnie uznawany za twórcę nowoczesnego pojęcia pierwiastka chemicz­ nego. stwierdzając. angielski poeta John Keats za­ rzucił Newtonowi. wskazujące.w deszczu. że rozplatając tęczę. W odruchu kon­ testacji „szkiełka i oka”. kiedy w słoneczny dzień oglądamy dużo bardziej ulotny (ale i znacznie bliższy) łuk tęczy tworzącej się w strudze kropli fontanny. Nie przeczuwając. całkowi­ cie arbitralnie. podob­ nie jak nieco wcześniej twórca podstaw teorii tęczy. z których można zestawić wszystkie inne: biała. w nawiązaniu do harmo­ nii proporcji siedmiu tonów muzycznej oktawy. aniżeli te.

to jednak odcisnęła ona silne piętno na mala­ rzach. obrazy z projektorów (czarno-czerwony. Pigmenty nie są źródłem światła. Johann Wolfgang Goethe. budując m. żółtej i niebieskiej ma kolor czarny (w przy­ bliżeniu).in. ale działają na promieniowanie.przedmiot barwny ujmuje z wid­ ma światła białego promieniowanie. swoiste opus magnum. że biel jest efektem po­ łączenia wszystkich barw obecnych w widmie (barw tę­ czy!). Goethe uważał (w duchu epistemologii Kanta). Green . że trzy barwy światła: czerwona. gdzie oba absorbują słabo . mieszanina pigmen­ tu czerwonego z żółtym odbija promieniowanie tyl­ ko z tego wąskiego zakresu. Maxwell wyjaśnił. Rzeczy­ wiście. jak i późniejszych. Swoje teoretyczne rozważania Maxwell poparł eks­ perymentami. Mieszając promieniowanie świetlne o różnych długościach fali. Blue . Mieszanina farby czerwonej. Skubanie tęczy Barwa pigmentu lub farby jest barwą światła odbite­ go od powierzchni .zielony. raz z czerwonym. które absorbuje. „Bright Earth". wykazu­ jąc. niebie­ skie i sporo zielonych.kolor to nie tylko światło i oświetlany obiekt. Synteza Jądra różnicy w sporze o barwę między Newtonem a Goethem i jego zwolennikami należy. na czym polega fenomen addytywnej syntezy barw. przyrząd umożliwiający syntezę całej gamy barw poprzez mechaniczne miesza­ nie barw podstawowych RGB w różnych proporcjach. która staje się jaśniejsza. co mieszanie pigmentów czy farb. mieszanie różnych barw światła daje inny efekt niż mieszanie farb (lub pigmentów) o tych samych kolo­ rach: po zmieszaniu farby żółtej z niebieską dostajemy farbę zieloną.1 czerwony pigment „wyskubuje” z oświetlającej go bieli promienie niebie­ skie i zielone oraz sporą część żółtych. Pod kierunkiem Maxwella angielski fotograf. dając początek i podstawy psychologii barw. niemiecki poeta i myśliciel. wynikiem oddziaływania światła z ciem­ nością. Po wywołaniu te trzy czarno-białe zdjęcia zo­ stały wyświetlone na ekranie trzema różnymi projekto­ rami wyposażonymi odpowiednio w czerwony. Nie mogąc sobie wyobrazić. przypuścił gwałtowny atak na opty­ kę Newtona. Ta część jego „Farbenlehre” weszła na trwałe do nauki i teorii sztuki. zwiększamy liczbę fotonów w wiązce. wystarczą do wytworzenia światła o niemal dowolnej barwie. Maxwell nie tylko zrozumiał.czer­ wony. że światło jest niepodzielną jednością. które je oświetla. Goethe miał natomiast niewątpliwie rację. Po nałożeniu na siebie. ogól­ nie ujmując. zarówno współczesnych niemieckiemu poecie. Dziesięć lat przed odkryciem. upatrywać w odmiennym. Mimo że w warstwie fizykalnej teorię Goethego szybko odrzucono (nie potrafiła np. Thomas Sutton. Bali. Ze względu na zubażanie światła o nowe pochłaniane 1 P. Stąd też taką syntezę barwy nazywamy a d d y t y w n y m mieszaniem barw. Tak więc. i taką też ma barwę. w 1861 roku wykonał trzykrotnie zdję­ cie wstążki tartanu (rodzaj szkockiej tkaniny w kratę) na czarno-białej błonie. natomiast zmieszanie niebieskiego i żół­ tego światła daje światło różowe. Penguin. Zawsze. które razem wytwarzają na siatkówce wrażenie bar­ wy odpowiadającej syntezie barw składowych. ale także potrafił go genial­ nie wykorzystać do wykonania pierwszej w dziejach fo­ tografii barwnej. . czarno-zielony i czarno-niebieski) utworzyły pełnobarwny obraz. Zagadnienie mieszania barw rozwikłał w 1855 ro­ ku 24-letni wówczas James Clerk Maxwell. że mieszanie barw światła nie jest tym samym. dowodząc słuszności zasady addytywnego dodawania barw. formułując własną teorię barw. które pod koniec życia uznał za dzieło istotniejsze niż jego spuścizna poetycka. podczas gdy od czasów Newtona wiadomo. a następnie z zielonym i potem z niebieskim filtrem na obiektywie aparatu. wynalazca lustrzanki jedno­ obiektywowej. odbijając tylko czerwone. zielony oraz niebieski filtr zastosowany do wykonania danego zdjęcia. 2001. pozostawiając oku odbite promieniowanie niepochło­ nięte. wyjaśnić zjawiska tęczy). zielona i niebie­ ska (oznaczone angielskim skrótem RGB: Red .niebieski). że gama barw tęczy łączy się w biel. dodajemy do siebie składniki barwy. a właściwie roz­ bieżnym ujęciu zagadnienia mieszania barw. a barwy.w pomarańczowej części widma. Pigment żółty wyciąga czerwone. zwracając uwagę na trzeci fundamentalny aspekt pojęcia barwy . przynajmniej po części. Jak pisze Philip Bali w pięknie opowiedzianej historii artystycznych za­ stosowań pigmentów i barwników. ale także efekt naszego postrzegania. że światło jest falą elek­ tromagnetyczną.o Wszechświecie. kiedy dodajemy promieniowanie do mieszaniny świa­ tła.

aż do połowy XIX wieku nie było np. żółta ponieważ po i purpurowa. Mieszając barwy światła. to z pewno­ ścią nie z własną wyobraźnią! obszary widma tworzenie barwy poprzez mieszanie pig­ mentów nazywamy mieszaniem s u b t r a k t y w n y m lub subtraktywną syntezą barwy. Artyści musieli jed­ nak także szukać potrzebnych im barw.tak. się 2. poszerzamy jego skład widmowy i zwiększamy liczbę fotonów w wiązce. Barwy barwami wtórne: Rys. Rys.swiatlo. mieszając pig­ menty: przez przeważającą część historii malarstwa. czystych pigmentów pomarańczowych czy fioletowych. lub przez przepuszczanie światła przez filtry optyczne. W wyniku subtraktywnego mieszania dwóch barw dopełniających powstają barwy podstawowe. Pod­ stawą tych zastosowań jest optyczne współdziałanie barw pigmentów lub barwników z kolorem podłoża. wydaje się nam zazwyczaj. ponieważ do oka dociera mniej foto­ nów niepochłoniętych przez zabarwioną powierzchnię.pl . Rys. że mistrzowie pędzla nie potrafili sobie po­ radzić? Wielkie dzieła dawnego malarstwa dowodzą. Tintoretta czy Veronesego . 3. S u b t r a k t y w n a synteza (mieszanie) barw polega na odejmowaniu z docierającego do oka promieniowania różnych zakresów obszaru widzialnego. 1. które pod koniec XV wieku zaczę­ ły docierać do weneckich portów. Każde dodanie nowego pigmentu do mieszaniny przekłada się na uszczuplenie widma odbijanego świa­ tła o kolejne częstości promieniowania. W wyniku subtraktywnego mieszania dwóch barw podstawowych powstaje barwa czarna. dobrych. Ale czy to oznacza. 4. turkusowa. można uzyskać barwę białą. zmieszaniu nazywają z barwą trzecią (przeciwstawną) dają barwę białą. Dobierając odpowiednio barwy składowe. zazwyczaj przez pochłanianie przez powierzchnię. Rysunki zamieszczone w ramce pochodzą ze strony http://wmv. Żywe i czyste kolory uzyskuje się za pomocą pigmen­ tów o określonej barwie. że dodajemy barwę.były wzmocnione efektem wykorzystania nowych pigmentów. że jeśli już musieli pójść na kompromis. Rys. czyli drukarka i monitor Subtraktywna synteza barw jest nie tylko domeną malarzy. CMYK i RGB. Kiedy nakładamy żółtą farbę lub tusz na biały pa­ pier. zawsze jaśniejszą niż barwy składowe. Giorgionego. żółtą i purpurową. a nigdy . ale wykorzystuje się ją w niemal wszystkich praktycznych zastosowaniach barwy związanych z po­ krywaniem lub zdobieniem powierzchni albo prze­ kazywaniem informacji w postaci drukowanej. a subtraktywne mieszanie trzech barw podstawowych daje barwę czarną. W wyniku mieszania dwóch barw podstawowych otrzymujemy barwy wtórne: turkusową. dopełniającymi.stosując mieszani­ ny pigmentów. od której odbija się światło białe. ADDYTYWNE I SUBTRAKTYWNE MIESZANIE BARW Rozróżnia się dwa odmienne sposoby mieszania barw: mieszanie różnych barw światła i mieszanie pigmentów barwnych. a jej kolor bled­ nie i ciemnieje. Sukcesy weneckich kolorystów doby Renesansu .Tycjana. Addytywne mieszanie trzech podstawowych barw światła daje światło białe. przez co uzyskujemy nową barwę. Proces ten nazywamy a d d y t y w n y m mieszaniem lub syntezą barw.

purpurowa i żółta są barwami dopełniającymi dla trzech barw pod­ stawowych RGB i w połączeniu z kolorem czarnym. Krótko mówiąc. natomiast absorbuje światło niebieskie. ale nakładania warstwami i dlatego ko­ lorowy obraz wydrukowany w technice CMYK należy patrzeć jak na cztery warstwy kolorowej transparent­ nej folii. umożliwiając nie tylko efektywne przekazywanie informacji między genera­ cjami. zielo­ ną (C+Y) lub niebieską (C+M) albo (iv) barwą czarną.28 mm) będą­ ce najmniejszymi elementami obrazu wyświetlane­ go na ekranie. które dociera następnie do obserwatora w posta­ ci addytywnej mieszaniny tych barw jako żółte (ram­ ka 2 -rys. natomiast rolę kropek rastra . o boku 0. ale pozwalając na ich gromadzenie i zachowy­ wanie dorobku kulturalnego i naukowego kolejnych pokoleń. Farby CMYK są sub­ stancjami barwiącymi częściowo przepuszczającymi światło (oprócz barwy czarnej). kserokopiarkach itp. Rolę papieru przejmuje ekran wyświetlacza. Drukowanie farbami CMYK wykorzystuje technikę rastrową. gdyż biały papier odbija wszystkie barwy światła. (iii) jedną z trzech barw powstałych w wyniku nałożenia dwóch barw CMYK z różnych warstw: czerwoną (M+Y). purpurową i żółtą. tak piksele są atomami barwy. 5) i na wydrukowanym tą techniką zdję­ ciu widzimy bardzo dużo kolorów. 5. Barwy tworzące zestaw CMYK w zasadzie tylko przypominają te. jest coraz skuteczniej uzupełniany. łączy się je nie meto­ dą mieszania. Podobnie jak kropki na papierze. 2). które w języ­ . Subtraktywna synteza barw w poligrafii: fotografia Tymczasem w istocie jest odwrotnie. Podobnie tusz turkusowy absorbuje światło czerwone. do­ danym ze względów praktycznych na potrzeby poligra­ fii. stanowią zestaw czterech podstawowych barw farb drukarskich określany angielskim skrótem CMYK (Cyan Magenta Yellow blacK)2 i stosowany powszechnie w druku kolorowym (również w drukarkach kompu­ terowych. ale się nieco od nich różnią lub CMYK (z lewej). których addytywna synteza daje właśnie turkus. w syntezie subtraktywnej każda barwa pigmentu łub barwnika odejmuje ze światła bia­ łego swoją barwę dopełniającą (rys. jednak w odróżnieniu od mono­ barwnych kropek. barwę pikseli wytwarza się w procesie wydrukowana techniką CMYK i wraz z poszczególnymi warstwami barw 2 podstawowych CMY (z prawej) ku polskim nazywamy turkusową.Rys. polegającą na zestawianiu obra­ zu z siatki drobnych kropek. ta barwa już tam jest. Pomimo że wielobarwność druku CMYK jest zdumie­ wająca (rys. drobne kwadraciki (np. monito­ ra czy telewizora. więc patrząc na ry­ sunki (rys. a odbija zielone i niebieskie. 1 i 2 na stronie 23) bez trudu możemy się domyślić. z których każda jest albo (i) niezabarwiona (wtedy pozostaje biała) albo też za­ barwiona (ii) jedną barwą CMYK (w 100%). to tylko my nie możemy jej wyodrębnić.pik­ sele. 1). i dlatego w języku polskim przyjęły się nazwy cyjan i magenta. w ten sposób usuwając je ze światła białego.). Kolor purpurowy jest addytywnym zło­ żeniem czerwonego i niebieskiego. w istocie patrzymy tylko na siedem barw. Żółty tusz odbija tylko światło czerwone i zielo­ ne. który od 1452 roku intensywnie wspoma­ ga rozwój naszej cywilizacji. Trzy wspomniane barwy: turkusowa. a nawet zastępowany elektronicznymi środkami komunikacji. że purpurowy tusz absorbuje światło zielo­ ne. nie licząc białej! Druk.

co znakomicie poprawia żywość barw i kontrast wy­ świetlanego obrazu. zielonej i nie­ bieskiej (rys. w różnych proporcjach odtwarza daną barwę spektralną (tj. natomiast XYZ oznacza tzw. które umożliwiły scharakteryzowanie przeciętnej (tj. podziwiał kolorystykę dzieł Jana Vermeera. współrzędne trój chromatyczne opi­ sujące pobudzenie trzech rodzajów receptorów wzro­ kowych człowieka znajdujących się w czopkach siat­ kówki i odpowiadające z grubsza zawartości barwy czerwonej. Jeśli dysponującym ograniczoną paletą malarzom już wieki temu udawało się uzyskiwać niemal nieskończo­ ną mnogość odcieni z dużo skromniejszego niż obec­ nie zasobu pigmentów. że nasze oko jest słabym analizatorem barw. które są źródłem barwy czerwonej. natomiast w wyświe­ tlaczach OLED-owych same piksele emitują światło. Diagram chromatyczności CIE. W tych doświadczeniach dużą grupę normalnie widzących osób poproszono o wskazanie. dzięki swojej niezwykłości stwarzające nieokre­ ślony rodzaj barwnej nadrealności. każda z tych barw jest dokładnie skata­ logowana i powtarzalna. ale także dla zro­ zumienia złożonych psychologicznych aspektów po­ strzegania barw. a ta sama barwa może być wizualnie odtworzo­ na przez wiele różnych kombinacji barw: czerwonej. Przedstawianie barw w ten sposób nie uwzględnia jednak żadnych czynników związanych z widzeniem barwnym i dlatego w opisie barw znacznie częściej wykorzystuje się systemy oparte na odpowiedzi in­ dukowanej w oku przez światło o różnej długości fa­ li i natężeniu. to czyż może nas dziwić gama tysięcy barw oferowanych dzisiaj praktycznie w każ­ dym sklepie z farbami? Co ciekawe. zielonej i niebieskiej. Mimo że barwy są wrażeniami zmysłowymi powsta­ jącymi w umyśle.zazwyczaj barw RGB . potrzebnych do od­ tworzenia danej barwy. 7. W monitorach ciekłokrystalicznych światło to po­ chodzi z lamp podświetlających. Rys. czyli dziedzinie zajmującej się ilościowym opisem barw widzianych przez oko ludz­ kie. Wyni­ ki potwierdziły. zielonej i niebieskiej.w sa­ mym pikselu. monochromatyczną). Kolorymetria łączy w sobie fizykę koloru z ana­ lizą procesów neurobiologicznych w oczach i mózgu. Przestrzeń barw CIE XYZ wywodzi się z serii eks­ perymentów przeprowadzonych w końcu lat 20. Ilościowe ujmowanie barw umożliwia przede wszystkim ich reprezentacja fizyczna w postaci widm ab­ sorpcji i transmisji roztworów barwników. Historia sztuki odnotowuje wiele przykładów. którego uważał za najgenialniejszego artystę w historii. zielonej i niebieskiej. Każdy piksel składa się z trzech subpik­ seli. Sterując natężeniem światła emitowa­ nego przez poszczególne subpiksele. Powszechne uznanie zyskał stworzony w roku 1931 system przestrzeni barw CIE XYZ skon­ struowanej specjalnie z myślą o postrzeganiu barw przez oko ludzkie. uśrednionej po populacji) odpowiedzi ludzkiego oka na różne barwy. Doświadczenia te umożliwi­ ły ścisłe określenie właściwości oka w postrzeganiu Rys. Jak zmierzyć kolor? W sferze estetyki wielkim malarzom udawało się po­ konywać ograniczenia palety i wyczarowywać efekty barwne. nie­ zależnie i różnymi metodami przez Davida Wrighta i Johna Guilda. widm emisji źródeł światła czy widm odbicia światła od powierzchni. czerwonej. Tak dokładny opis jest możli­ wy dzięki kolorymetrii. . dzięki której prze­ kaz autora zyskiwał na sile i wyrazie. kiedy takie przełamy­ wanie chemicznych i optycznych ograniczeń osiągało wyżyny. Salvador Dali.addytywnej syntezy barw . 6. Piksele i subpiksele RGB tworzące ekran monitora ciekłokrystalicznego. 7). mistrz nad mistrze we włada­ niu barwą. ich ilościowy opis jest niezbędny nie tylko z uwagi na potrzeby badań naukowych oraz za­ stosowań barwników i pigmentów. jaka barwa uzyskana w wyniku addytyw­ nego mieszania trzech barw podstawowych. można dobierać wypadkową barwę i natężenie światła całego pikse­ la. CIE w tym skrócie jest francuską nazwą Międzynarodowej Komisji Oświetleniowej (Commission Internationale de l'Eclairage).

Dia­ gram chromatyczności CIE jest standardowo używa­ ny m.pomarańczowe. pełne przedstawienie postrzeganych barw wymaga trzech wymiarów. Czy po jego osią­ gnięciu będziemy patrzeć na świat pełniej? Nie zależy to od źródeł światła. czy też mieszaniny barwnika niebieskiego z żółtym. dzięki czemu światło odbite odbieramy jako czerwone. 500-540 nm .jako fioletowe i 600-700 nm .33).jako niebieskie. 0. bo one są jedynie środkiem umoż­ liwiającym rozświetlenie ciemności. i nie można stwierdzić. Obiekty zielone absorbują światło w dwóch obszarach widma: 400-450 nm i 580-700 nm.Z lewej: druk w systemie CMYK w zbliżeniu.333).czerwone. Przez tysiąclecia dotychczasowej historii cywi­ lizacji. które są czułe w różnych zakresach widma. że dopiero teraz wspięliśmy się do poziomu. czy zielony kolor jest efektem obecności jednego barwnika z dwoma pasmami absorpcji. 6). Z tego układu można bezpośrednio odczytać ułamkową zawar­ tość x (czerwona) i y (zielona) teoretycznych barw pod­ stawowych CIE w dowolnej barwie. przedstawiają­ ca barwy powstające w wyniku zmieszania czerwieni z błękitem. uzyskiwanych w rozszczepieniu światła białego) o największym nasyceniu. Człowiek kocha kolorowy świat i dobrze się w nim czuje. 630-700 nm .33. trójkąty barw. To. Jednym z nich jest poglą­ dowy diagram chromatyczności CIE. Ponieważ mamy w oku trzy rodzaje receptorów bar­ wy. mieszanin barw i ustalenie tzw. z. którego widzenie barw matematycznie opisują funkcje kolorymetryczne. Czerwony samochód absorbuje światło zielone z zakresu 490-550 nm. na którym możemy swobodnie kształto­ wać biel i barwę emiterów światła. I może dziwić. zależy tylko od nas. Szarość jest efektem absorpcji podobnej części promieniowania w całym zakresie widzialnym. Z prawej: matryca CCD aparatu fotograficznego. Ze względu na wykorzystywanie fluorescencji i fosfo­ rescencji związków organicznych. 550-600 nm . y).y). Centralnym punktem trójkąta jest teore­ tyczny punkt bieli (0. Przedmiot odbijający całe padające nań promieniowanie widzialne jest postrzegany jako biały. 450-500 nm .x .jako niebieskie. do oceny barwy (i bieli) źródeł światła. nadawanie barwy wiąże się z dodawaniem barwnika lub pigmentu do kolorowanego obiektu.eliminacji jednej lub więcej barw ze światła odbijanego poprzez jego pochłonięcie (czasem rozproszenie) przez dany obiekt. kiedy patrzymy na obiekt barwny oświetlony światłem białym. widma emisji OLE­ D-ów składają się z pasm emisji w różnych obszarach widma i ocena ich barwy wynikowej oraz jej zbliżenia do bieli ma kluczowe znaczenie dla zastosowań tych urządzeń. dr hab. Fizycznie. w którym wszystkie trzy barwy mają jednakowy udział (x = y = z = 0. natomiast optycznie efekt barwienia polega na odejmowaniu koloru .jest dla oka czarny. Popularnym dwuwymiarowym ujęciem przestrzeni barw są tzw. Jerzy Karpiuk asystent w Instytucie Chemii Fizycznej PAN w Warszawie . trójwymiarową przestrzeń barw da się sprowadzić do reprezentacji dwuwymiarowej. aby ubarwić oto­ czenie. co pozwala w przybliżonej anali­ zie barw abstrahować od jasności. Wszystkie możli­ we barwy (dla danego poziomu jasności) znajdują się w obszarze ograniczonym linią barw widmowych (mo­ nochromatycznych. ściśle powiązane z czułością poszczególnych rodzajów receptorów wzrokowych. jest dopełnieniem do jedności (z = 1 . oba kolory ma­ ją tę samą zawartość barw podstawowych. Na przykład. Podstawę trójkąta barw stanowi linia purpury. kolor biały jest kolorem jasnym. w tym także organicznych diod luminescencyjnych (OLED). przedstawiający barwy w układzie współrzędnych xy będących funkcja­ mi współrzędnych trójchromatycznych (rys.in. zrobił (i poznał!) ogromnie dużo. obserwatora standar­ dowego.jako pomarańczowe. czy w tym no­ wym świetle zobaczymy więcej. różnią się natomiast jasnością. 590-630 nm . nawet nie w pełni rozumiejąc podstawy zjawi­ ska.żółte. Inaczej jest. 540-590 nm .zielone. Dzięki możliwości rozdzielenia jasności i nasycenia barwy. Udział barwy nie­ bieskiej. jeśli natomiast dany przedmiot absorbuje całe padające nań światło . a szary uważa się za mniej jasną wersję bieli. BARWA I WIDMO ŚWIATŁA Emitowane przez źródło światła promieniowanie o długości fali w zakresie 400-450 nm widzimy jako światło fioletowe. inż. Podobnie przedmioty pochłaniające światło w zakresie 400-430 nm są postrzegane jako żółte. 430-490 nm . W ten sposób dowolną barwę charakteryzuje się za po­ mocą pary współrzędnych CIE (x.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful