You are on page 1of 68

Nie mamy

df}|qdp| Poligon
xondq Widmo
urshp
czarnej listyvwurqdÊÏ
wu}hflhwds w kurorcievwurqdÌÐ
strona 14zflŒ¸g|pl recesjivwurqdÎÒ
zdqd
strona 22 strona37
zw zw zw Ý . sp ro o l vs nk da ñ - }z eb u r ro m j qn da Ý . sp o l
T 
 G 
Y  D 
O  K
N I

NR 11 (634) 15 marca 2009 hqdÌ} õzw|pÐĖö


ÊËõÏÌÎöËËpdufdËÓÓÒ Cena 3 zł (w tym 7% VAT) INDEKS 337 374 ISSN 0867-4523
 ÌÌÐÌÐÍ ÓÑÏÐñÍÎËÌ

Dyskretny
upld
powiew
snobizmu
ex}g|jdq¥z vwurqdËË
strona 8
J A S N O W I Z O R

FOT. JAROSŁAW WIŚNIEWSKI


WĘDRZYN, 2009 ROK

I D E O L O
MAREK
A jeśli będzie NATO… SARJUSZ-WOLSKI
To bzu mi przynieś kiść. I tylko mnie
nie całuj i nie broń, nie broń iść.

B
yłem głęboko ukontentowany, obser- oburzenie było zasilane funduszami Wydziału formułowało cele strategiczne, których realizacja
wując demokratyczne protesty przeciw Zagranicznego Kominternu, czy jak tam KGB miała doprowadzić do odzyskania niepodległości
militaryzacji Uniwersytetu Warszaw- natenczas ów interes nazywało. przez Polskę. Program zakładał uniezależnienie
skiego przez Bogdana Klicha i jego zbrojnych Atoli protest wszelki jest zwycięstwem demo- się od ZSRR, wyjście z Układu Warszawskiego,
komilitonów. Kolejne polskie powstanie zanoto- kracji. A jeśli nadobowiązkowo kosztuje więcej wprowadzenie ustroju demokratycznego i swo-
wało wiktorię. Wystarczyły dwa dni, by pacyfi- niż tekturowe atrapy czołgów? Słodko pamiętać, bód obywatelskich oraz popieranie dążeń niepod-
ści mogli ogłosić zwycięstwo. Duma moja tym że byli wśród nas pacyfiści, którym nikt nie ległościowych Ukrainy, Białorusi i Litwy.
większa, że sam jestem pacyfistą. Może odrobi- sponsorował transparentów z hasłem (łozun- „Największym naszym problemem była od-
nę specyficznym. Doświadczam wrodzonej sła- giem) „Wojna o pokój”, a którzy, posiadając powiedź na pytanie, co zrobić z Niemcami. Byli-
bości do munduru, lecz od czasu, kiedy uzyska- umysły prawdziwe, godzili się również na tychże śmy okrążeni. Na wschód i na zachód od na-
łem pierwsze pozwolenie na broń kapiszonową, produktów konsekwencje. Zdzisław Najder, szych granic mieliśmy sowieckiego okupanta.
nigdy nie skierowałem lufy w stronę życia. Sku- Henryk Dembiński, Wojciech Karpiński, Znaleźliśmy wówczas, 31 lat temu, formułę,
tecznie wyperswadował mi to Ojciec, dotkliwie Andrzej Kijowski, Jan Olszewski, Józef z której do dziś jestem dumny: «Nie ma zjedno-
doświadczony bitwą pod Tomaszowem Lubel- Rybicki, Jan Józef Szczepański, Jan Zarański. czonych Niemiec bez niepodległej Polski i nie
skim i jej rozległymi konsekwencjami (zginął A także: Władysław Bartoszewski, Aleksander ma niepodległej Polski bez zjednoczonych Nie-
w niej rotmistrz Aleksander Sarjusz-Wolski, Gieysztor, Gustaw Herling-Grudziński, miec». Wywołało to wówczas swoiste trzęsienie
dowódca szwadronu 1 Pułku Strzelców Kon- Józefa Hennelowa, Jerzy Holzer, Leszek ziemi. Byliśmy krytykowani przez oficjalną pra-
nych, mój dziadek). Kołakowski, Marcin Król, Wiktor Kulerski, sę PRL, ale także przez dużą część emigracji
Czym zatem może różnić się pacyfizm od pa- Stanisław Lem, Jan Józef Lipski, Jerzy oraz opozycji demokratycznej w Polsce. Po la-
cyfizmu? Poza światopoglądem – głupotą, ko- Lerski, Tadeusz Mazowiecki, Andrzej tach okazało się, że kluczem do naszego człon-
niunkturalizmem lub wreszcie zdradą. Istotna Micewski, Wojciech Roszkowski, Wojciech kostwa w sojuszu północnoatlantyckim było
jest zaiste wyłącznie przyczyna ostatnia. Lata Włodarczyk, Roman Zimand. Polskie Porozu- uprzednie rozwiązanie kwestii niemieckiej”.
siedemdziesiąte XX wieku. Amerykanie lokują mienie Niepodległościowe powstało na przeło- Cytat powyższy możemy podpisać na różne
w Europie rakiety średniego zasięgu Pershing mie lat 1975–1976, a więc jednocześnie z falą sposoby: Exul, Bogusław Grodzicki, Marian
i Cruise. „Decyzja NATO o rozmieszczeniu protestu wobec zmian wprowadzonych 10 lutego Kowalski, Bronisław Lasocki, Socjusz. Kto się
w RFN rakiet wywołała gwałtowne protesty spo- 1976 roku do konstytucji PRL. Przemycony za kryje za tymi pseudonimami? Dla pierwszego
łeczeństwa niemieckiego. Protestowało 700 ty- granicę Program PPN ukazał się w londyńskim internauty, który wyśle email do Radia Wolna
sięcy osób”. To cytat z „Trybuny Ludu”. Do dziś „Tygodniku Polskim” 3 maja 1976 roku. W kraju Europa z siedzibą w Monachium, czeka nagro-
wloką się spory, na ile owo święte niemieckie był rozpowszechniany jako druk podziemny. PPN da. Polityczna atrapa granatu. 

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 3


K R Ó T K A S E R I A

ARMIA 45 | KRZYSZTOF
GŁOWACKI
8 | ARTUR GOŁAWSKI Koniec tandemokracji
Cena młodego emeryta 48 | PAWEŁ HENSKI
14 | MIECZYSŁAW GOCUŁ Lampart wagi ciężkiej
Prymat jakości 50 | KRZYSZTOF
16 | MAŁGORZATA WILEWSKI
SCHWARZGRUBER, Wabik na snajperów
PIOTR BERNABIUK
TADEUSZ WRÓBEL 54 | ROMAN KUŹNIAR
Zaczynamy trzeci etap Sojusz prowincjonalny?
17 500 22 | Armia buzdyganów 49 | KRZYSZTOF
problemów 32
28 | KRZYSZTOF
WILEWSKI
WILEWSKI
UFO nad Afganistanem
WOJSKA OPERACYJNE ZAPOMNIAŁY
Radar na wszystko 50 | ROBERT CZULDA
już niemal o Iraku, logistycy zaś nadal
intensywnie żyją problemem zakończonej misji. 30 | TADEUSZ WRÓBEL Koń roboczy
Szukając dobrych wzorów 54 | ROMAN KUŹNIAR
32 | PIOTR BERNABIUK Pełne ręce roboty
17 500 problemów
36 | BOGUSŁAW PACEK HORYZONTY
Emocje z wężykiem
55 | TOMASZ GOS
BEZPIECZEŃSTWO Życie w powietrzu
58 | ZDZISŁAW NAJDER
37 | JERZY Barbarzyńcy
JERZY ŁUKASZEWSKI ŁUKASZEWSKI 59 | MAŁGORZATA
Wulkan wciąż dymi SCHWARZGRUBER
Wulkan 42 | ANDRZEJ JONAS Tropem Iwana
wciąż dymi 37 Kawałek tortu
44 | MARCIN
62 |PIOTR BERNABIUK
Ekstremalny rajd
OBECNIE ŚWIAT ISLAMU jest w ruchu,
aby nie powiedzieć w stanie wrzenia, i podlega KACZMARSKI 66 | ANDRZEJ FĄFARA
głębokim mutacjom. Irańskie złudzenie Biatlon po cywilnemu

tel.: +4822 684 02 27, CA MON 840 227; WSPÓŁPRACOWNICY


Aneta Wiśniewska, +4822 684 52 13, Norbert Bączyk, Andrzej Jonas, ZDJĘCIE
CA MON 845 213; Robert Czulda, Marek Orzechowski, NA OKŁADCE
DYREKTOR REDAKCJI WOJSKOWEJ polska-zbrojna@redakcjawojskowa.pl Andrzej Fąfara, Bogusław Pacek, Marek Jarosław
REDAKTOR NACZELNY Przybylik, Krzysztof Głowacki, Paweł Henski, Wiśniewski
Marek Sarjusz-Wolski, PUBLICYŚCI Mariusz Jędrzejko, Marcin Kaczmarski,
tel.: +4822 684 53 65, 684 56 85, WARSZAWA: Piotr Bernabiuk, Anna Włodzimierz Kaleta, Roman Kuźniar,
faks: 684 55 03; CA MON 845 365, Dąbrowska, Paulina Glińska, Marek Pielach Damian Markowski
845 685, faks: 845 503; Łukasz Puchalski, Roman Przeciszewski,
sekretariat@redakcjawojskowa.pl Małgorzata Schwarzgruber, DZIAŁ GRAFICZNY Redaktor
Al. Jerozolimskie 97, 00-909 Warszawa Aaron Welman, Tadeusz Wróbel, tel.: +4822 684 51 70, CA MON 845 170; wydania
tel.: +4822 684 52 44, CA MON 845 244; , Marcin Dmowski (kierownik), ANETA
ZASTĘPCA DYREKTORA tel.: +4822 684 52 29, CA MON 845 229; Monika Klekociuk, Paweł Kępka, WIŚNIEWSKA
REDAKCJI WOJSKOWEJ BYDGOSZCZ: Krzysztof Wilewski, Andrzej Witkowski
SEKRETARZ REDAKCJI „POLSKI ZBROJNEJ” tel. +4852 378 25 90, CA MON 415 200; PRENUMERATA: RUCH SA, KOLPORTER SA,
Wojciech Kiss-Orski, GDYNIA: Tomasz Gos, tel.: +4858 626 24 OPRACOWANIE STYLISTYCZNE Garmond PRESS, GLM.
tel.: +4822 684 02 22, CA MON 840 222; 13, CA MON 262 413; tel.: +4822 684 03 55, CA MON 840 355; Informacja: +4822 684 04 00
wko@redakcjawojskowa.pl KRAKÓW: Magdalena Kowalska-Sendek, Renata Gromska (kierownik),
Jacek Szustakowski, Małgorzata Mielcarz, Aleksandra Ogłoza, KOLPORTAŻ I REKLAMACJE
ZASTĘPCA DYREKTORA tel.: +4812 455 17 80, CA MON 131 780; Joanna Rochowicz Bellona SA +4822 457 04 37,
REDAKCJI WOJSKOWEJ POZNAŃ: Piotr Laskowski, CA MON 572 446, 6879 041, CA MON 879 041
ppłk Lech Mleczko mjr Tomasz Szulejko, BIURO REKLAMY I MARKETINGU
„Kwartalnik Bellona”, przeglądy rodzajów sił tel.: +4861 857 52 40, CA MON 572 240; Adam Niemczak (kierownik), DRUK
zbrojnych, lech.mleczko@redakcjawojskowa.pl, WROCŁAW: Bogusław Politowski, Anita Kwaterowska (tłumacz), Interak Drukarnia Sp z o.o., Czarnków
tel.: +4822 684 56 85; tel.: +4871 765 38 53, CA MON 653 853; Małgorzata Szustkowska, Numer zamknięto: 16.03.2009 r.
tel. +4822 684 53 87, 684 51 80,
REDAKTORZY PROWADZĄCY FOTOREPORTER 684 55 03,
ppłk Artur Goławski, tel.: +4822 684 52 30, Jarosław Wiśniewski, faks: +4822 CA MON 845 387;
CA MON 845 230; Katarzyna Pietraszek, tel.: +4822 684 52 29, CA MON 845 229; reklama@redakcjawojskowa.pl
Treść zamieszczanych materiałów nie zawsze odzwierciedla stanowisko redakcji. Tekstów niezamówionych redakcja nie zwraca. Zastrzega sobie prawo do skrótów.

4 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


M E L D U N E K
F L E S Z
W O J S K A L Ą D O W E

Warsztaty
TORUŃ. „Mapa, zwierciadło,
przyczyny i skutki” to temat
warsztatów zorganizowanych
przez personel 6 Samodzielne-
go Oddziału Geograficznego. Ze-
brani w auli Wydziału Biologii
i Nauki o Ziemi Uniwersytetu
Mikołaja Kopernika pracownicy
uczelni, elewi ze Szkoły Podoficer-
skiej Wojsk Lądowych oraz stu-
denci mieli okazję poznać tajniki
powstawania mapy.

Sojusz pomoże?

FOT. MON
Wizyta
PONAD POŁOWA RESPONDENTÓW (59 procent) uważa, że NATO udzieli nam pomocy militarnej w razie WROCŁAW. Z ofertą edukacyj-
zagrożenia – wynika z sondażu TNS OBOP. Według co trzeciego ankietowanego (32 procent) nie możemy li- ną oraz bazą dydaktyczną Wyższej
czyć na taką reakcję sojuszu. Natomiast 9 procent pytanych nie ma zdania w tej sprawie.  Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych
zapoznali się uczniowie z Zespołu

Dekada w NATO Dekadę Polski w NATO uczczo-


no także 12 marca uroczystą odpra-
wą wart przed Grobem Nieznanego
Szkół Ponadgimnazjalnych numer 3
w Bełchatowie. Major Andrzej
Kleszcz z Wydziału Wychowawcze-
Debaty o przyszłości, konferencje naukowe, wręczanie Żołnierza. Tego samego dnia mini- go WSOWL omówił zasady rekruta-
odznaczeń – tak obchodzono 10. rocznicę wstąpienia ster Klich złożył kwiaty na war- cji obowiązujące maturzystów. Go-
Polski do sojuszu. szawskich Powązkach na grobach ście dostali materiały informacyj-
Jana Nowaka-Jeziorańskiego ne o szkole oraz foldery promocyj-

U względniając nowe zagroże- minister obrony Bogdan Klich. i Bronisława Geremka – Polaków,
nia, NATO musi zachować Określił bilans członkostwa Polski którzy w sposób szczególny uczest-
charakter obronny i nie próbować w NATO jako jednoznacznie pozy- niczyli w procesie przyjęcia Polski
ne o Wojsku Polskim.

F L E S Z

M A R Y N A R K A W O J E N N A
wyręczać innych organizacji mię- tywny. Szef MON ujawnił, że Pol- do NATO. Natomiast 13 marca pre-
dzynarodowych – taka opinia po- ska na jubileuszowym szczycie zydent Lech Kaczyński odznaczył
wtarzała się w wypowiedziach NATO będzie opowiadać się za Jaapa de Hoop Scheffera Krzy- Konferencja
uczestników dwudniowego Forum wprowadzeniem w życie sześciu żem Wielkim Orderu Zasługi Rze- GDYNIA. W przededniu dziesią-
Transatlantyckiego, jednego zasad, dążyć do tego, aby obron- czypospolitej – najwyższym pol- tej rocznicy wstąpienia Polski do
z głównych punktów obchodów ny charakter sojuszu nie skim odznaczeniem przy- NATO, 10 marca, rozpoczęła się
10. rocznicy wstąpienia Polski do został rozmyty przez Przystąpienie znawanym cudzoziem- w Gdyni 31 Konferencja MUG
sojuszu północnoatlantyckiego. wyznaczanie mu in- Polski do NATO da- com. Prezydent wręczył (Multinational User Group) grupy
Premier Donald Tusk podkreślił nych, nieuzasadnio- ło jej miejsce przy sto- także Krzyż Koman- użytkowników sojuszniczego syste-
le sojuszników i osta-
podczas debaty, że kluczową war- nych obszarów działal- teczne gwarancje dorski Orderu Odro- mu dowodzenia MCCIS (Maritime
tością dla sojuszu jest solidarność, ności. Postaramy się też bezpieczeństwa. dzenia Polski Andrze- Command Control and Informa-
a jego kwintesencją artykuł V trak- dbać o rozwijanie jego jowi Towpikowi
Towpikowi, pierw- tion System). Uczestniczyli w niej
tatu waszyngtońskiego, stanowiący zdolności wojskowych. Bę- szemu ambasadorowi Pol- przedstawiciele grupy MUG z do-
o wspólnej obronie w razie ataku dziemy także podkreślać potrze- ski przy NATO, obecnie ambasa- wództw morskich sił sojuszu: Bel-
na jednego z sojuszników. Gosz- bę współpracy z partnerami soju- dorowi naszego kraju przy ONZ. gii, Danii, Francji, Holandii, Nie-
czący w Polsce sekretarz generalny szu (zdaniem ministra trzeba zrewi- Uroczystości rocznicowe odbywały miec, Norwegii i Polski.
NATO Jaap de Hoop Scheffer po- dować zasady współpracy z Rosją, się także w innych miastach.
wiedział natomiast, że przystąpie- a zacieśnić relacje z Ukrainą). Po- W Akademii Marynarki Wojennej
nie Polski do NATO dało jej miej- nadto celem NATO ma być mini- w Gdyni 9 marca zorganizowano Rocznica
sce przy stole sojuszników i osta- malizacja zagrożeń, szczególnie konferencję naukową „10 lat Polski ŚWINOUJŚCIE. Osiemnastą
teczne gwarancje bezpieczeństwa. tych asymetrycznych. Minister w NATO”. Jak mówił podczas jej rocznicę pierwszego podniesienia
Do najważniejszych wyzwań stoją- wskazywał również, że powinna otwarcia były prezydent RP bandery na ORP „Poznań” obcho-
cych przed sojuszem zaliczył misję zostać wzmocniona współpraca Aleksander Kwaśniewski: „Nie dzono 6 marca w Porcie Wojen-
w Afganistanie i stosunki z Rosją transatlantycka oraz że sojusz musi ma dziś niczego, czym można by nym. Dowódca okrętu kapitan ma-
oraz zapewnił, że drzwi do NATO kontynuować działania także poza zastąpić NATO i jego gwarancje rynarki Marek Szwarc przywitał za-
pozostają otwarte. Przypomniał, że granicami państw członkowskich. bezpieczeństwa”. (ANN, MP)  proszonych na zbiórkę gości, wśród
na zbliżającym się szczycie Debacie towarzyszyło wzniesio- których byli między innymi: matka
w Strasburgu i Kehl zostaną przyję- ne na dziedzińcu Uniwersytetu chrzestna okrętu Maria Łbik i do-
O problemach sojuszu
te Albania i Chorwacja. Warszawskiego miasteczko NATO, północnoatlantyckiego czytaj wódca 2 Dywizjonu Okrętów Trans-
O polityce otwartych drzwi dla gdzie prezentowali się przedstawi- w wywiadzie z Aleksandrem portowo-Minowych komandor po-
nowych kandydatów mówił także ciele państw sojuszu. Kwaśniewskim na stronie 16. rucznik Krzysztof Zdonek. 

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 5


M E L D U N E K

Łatwiejsze badania WĘDRZYN

Bagram V
Obecne uregulowania prawne nie uwzględniają potrzeb
związanych z przeciwdziałaniem użyciu podczas służby PONAD TYSIĄC
ŻOŁNIERZY ćwiczyło od
alkoholu i narkotyków. 3 do 12 marca na terenie

P rojekt rozporządzenia mini-


stra obrony narodowej w spra-
wie przeprowadzania badań żoł-
cyficznych warunków sił zbroj-
nych ani potrzeb związanych
z przeciwdziałaniem użyciu pod-
Ośrodka Szkolenia Poligo-
nowego Wojsk Lądowych
w Wędrzynie. Był to ostat-
nierzy na zawartość w ich organi- czas służby nie tylko alkoholu, ni etap ponadpółrocznego
zmach alkoholu, środków odurza- ale też narkotyków. Dlatego pro- intensywnego szkolenia.
jących, substancji psychotropo- jektowane zmiany mają umożli- Podczas ćwiczeń, którymi
wych lub środków zastępczych wić dokonywanie badań zarówno kierował generał dywizji
trafił 9 marca do uzgodnień mię- na zawartość alkoholu, jak i obec- Edward Gruszka, dowód-
dzyresortowych. Teraz obowiązu- ność środka odurzającego czy ca 2 Korpusu Zmechani-
je rozporządzenie ministra zdro- substancji psychotropowej. zowanego, komisja certy-
wia i opieki społecznej z 6 maja W projekcie znacznie posze- fikująca sprawdziła przy-
1983 roku w sprawie warunków rzono katalog przypadków, w któ- gotowania V zmiany na-
i sposobu dokonywania badań na rych badania takie będą mogły szego kontyngentu przed
zawartość alkoholu w organizmie. być inicjowane. Chodzi między jego wyjazdem do Afgani-
Uregulowania pozwalają na prze- innymi o to, aby nie dopuścić do stanu. Oglądający prezen-
prowadzanie takich badań jedynie wykonywania obowiązków służ- tację wyszkolenia żołnie-
w sytuacji podejrzenia o popeł- bowych w razie uzasadnionego rzy Bogdan Klich, szef re-
nienie przestępstwa lub wykro- podejrzenia, że żołnierz znajduje sortu obrony, podkreślił,
czenia, a decyzje podejmować się pod wpływem alkoholu lub że ta zmiana będzie spe-
może wyłącznie Żandarmeria środka odurzającego, a także cyficzna. Polskich żołnie-
Wojskowa. Badanie uzasadnia o sytuacje zagrażające życiu lub rzy czekają nowe zadania
osadzenie nietrzeźwego żołnierza zdrowiu żołnierza albo innych – związane ze zbliżający-
w izbie zatrzymań. Obecne ure- osób, oraz przypadki, w których mi się wyborami w Afgani-
gulowania nie uwzględniają spe- dzięki badaniom będzie można stanie oraz przejęciem
zapobiec przestępstwu, wykro- rotacyjnej odpowiedzialno-
czeniu lub przewinieniu dyscypli- ści za lotnisko międzyna-
narnemu. rodowe w Kabulu. (ANN) 
Zgodnie z projektem rozporzą-
dzenia badaniom na zawartość PODZIĘKOWANIA
w organizmie alkoholu lub narko-
tyków mogą być poddani wyłącz-
nie żołnierze w czynnej służbie
P ragnę przesłać serdeczne po-
dziękowanie za wszystkie życz-
liwe słowa i gratulacje, jakie otrzy-
wszystkich moich podwładnych,
żołnierzy i pracowników wojska,
którym dziękuję za dotychczaso-
FOT. BOGUSŁAW POLITOWSKI

odbywający: zasadniczą służbę małem z okazji ponownego wyzna- wy wysiłek i dobrą służbę.
wojskową, służbę nadterminową, czenia na stanowisko szefa Sztabu Dziękując za życzenia, liczę na
służbę okresową, przeszkolenie Generalnego Wojska Polskiego. dalsze wsparcie i zaangażowanie
lub ćwiczenia wojskowe oraz peł- Decyzję zwierzchnika SZRP trak- w naszej wspólnej służbie dla do-
niący służbę wojskową w razie tuję jako zaszczyt i honor, ale tak- bra Ojczyzny i Sił Zbrojnych RP. 
ogłoszenia mobilizacji i w czasie że ogromy kredyt zaufania – nie
wojny. (PG)  tylko do mojej osoby i sposobu wy- generał Franciszek Gągor,
pełniania przeze mnie obowiąz- szef Sztabu Generalnego
ków szefa SGWP, ale także do Wojska Polskiego
Kępa tanieje
A gencja Mienia Wojskowego
po raz drugi wystawia do
przetargu ponaddwunastohekta-
rową część Kępy Mieszczańskiej
kupnem mogą wpłacać wadium
(ponad 35 milionów złotych)
do końca kwietnia.
Atutem Kępy jest nie tylko jej
Liczba
tygodnia 5651
we Wrocławiu. Łączna cena wy-
woławcza trzech licytowanych
działek została obniżona o 10 pro-
atrakcyjna lokalizacja, ale także
możliwości inwestycyjne. Wysta-
wione na przetarg działki wyposa-
T yle wyniesie w tym roku
średnie uposażenie z dodat-
kami (brutto) żołnierzy zawodo-
w 2009 roku na działalność Wojsk
Specjalnych wydzielono 286 mi-
lionów złotych, z czego na uposa-
cent i wynosi teraz 353,1 miliona żone są we wszystkie (z wyjątkiem wych w formacjach Wojsk Spe- żenia oraz pozostałe należności
złotych. Cena spadła, bo w po- gazu) media i mają dobre połącze- cjalnych. Nie wliczono do niego pieniężne kadry – 138,5 miliona.
przednim przetargu nie znalazł się nie komunikacyjne z resztą miasta. dodatkowego uposażenia roczne- Fundusz uposażeń obejmuje pod-
kupiec. Nadal jednak wyspa na Można więc na nich wybudować go („trzynastki”) ani środków wyższenie wskaźnika wielokrot-
Odrze to najdroższa nieruchomość między innymi bloki mieszkalne, przeznaczanych na nagrody, od- ności kwoty bazowej uposażeń
AMW w Polsce. Przetarg odbę- obiekty gastronomiczne i rozryw- prawy, ekwiwalenty urlopowe z 2,48 do 2,60, a także waloryza-
dzie się 7 maja. Zainteresowani kowe. (ANN)  i zapomogi. W budżecie MON cję uposażeń o 2 procent. (AG) 

6 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


F L E S Z
S I Ł Y P O W I E T R Z N E

System AWACS
WARSZAWA. 10 marca na te-
renie lotniska wojskowego 1 Bazy
Lotniczej odbyła się prezentacja
samolotu wczesnego ostrzegania
i kontroli przestrzeni powietrznej
E-3A systemu AWACS. Szef szta-
bu, zastępca dowódcy Sił Po-
wietrznych generał dywizji
Krzysztof Załęski przedstawił naj-
ważniejsze informacje dotyczące
udziału Sił Powietrznych w progra-
mie NAPMO, ćwiczeń „FRUIT FLY”
oraz udziału samolotów AWACS
w obsłudze ważnych wydarzeń
w Polsce i na świecie. Dziennika-
rze mieli możliwość wejścia na
pokład E-3A, gdzie dowódca
Centrum Operacji Powietrznych
generał brygady Zbigniew
Galec przedstawił możliwości
samolotu oraz omówił pracę jego
załogi. 

F L E S Z

FOT. JAROSŁAW WIŚNIEWSKI


Ż A N D A R M E R I A W O J S K O W A

Wyróżnienie
RZESZÓW. Komendant pla-
cówki Żandarmerii Wojskowej
wraz z zastępcą uczestniczyli
w spotkaniu podsumowującym

Dwie wersje
działania na rzecz bezpieczeń-
stwa ruchu drogowego na Pod-
karpaciu. Spotkanie zostało zor-

P rzed Wojskowym Sądem


Okręgowym w Warszawie
żołnierze oskarżeni o zabicie
Niektórzy wygłosili jedynie krót-
kie oświadczenia, a sąd odczytał
ich zeznania złożone w śledztwie.
ganizowane przez Zarząd Okrę-
gowy Polskiego Związku Motoro-
wego, Wojewódzki Ośrodek
afgańskich cywilów w wiosce Żołnierze tłumaczyli, że nie chcie- Ruchu Drogowego oraz Komen-
Nangar Khel zakończyli składa- li wykonać wydanego przez dę Wojewódzką Policji. 
nie wyjaśnień (10–12 marca). Ob- Olgierda C. domniemanego roz-
szerną relację złożył jednak tylko kazu ostrzelania wioski, tylko ce- F L E S Z
L O G I S T Y K A
Specodznaka kapitan Olgierd C., oskarżony lowali w punkt obserwacyjny tali-
o wydanie rozkazu ostrzału wio- bów na wzgórzu. Z powodu wady
Miesiąc logistyki
Ż ołnierze Wojsk Specjalnych
mają własny wzór orła i swoją
flagę – zdecydowali 5 marca posło-
ski. Kapitan C. zaprzeczył, że po-
lecił ostrzelać zabudowania cywil-
nych. Zapewnił też, że nie wpły-
moździerza jeden z pocisków
spadł jednak na zabudowania.
Z wyjaśnień żołnierzy wynika,
BYDGOSZCZ, OPOLE. W jed-
nostkach podległych Inspektorato-
wie, nowelizując ustawę o znakach wał na swoich podwładnych, aby że Olgierd C. miał nakłaniać ich wi Wsparcia Sił Zbrojnych odbyły
sił zbrojnych. U żołnierzy sił spe- na potrzeby dowództwa podawali do stworzenia fikcyjnej historii się uroczystości inaugurujące Mie-
cjalnych inny będzie kolor tak zwa- odbiegające od rzeczywistych po- o zbrojnej odpowiedzi na ogień siąc Logistyki. W 1 Pomorskiej Bry-
nej tarczy amazonek, na której sie- wody ostrzału wioski. W notatce talibów. gadzie Logistycznej przeprowadzo-
dzi wojskowy orzeł – nie srebrny o zdarzeniu, jaką na polecenie Sąd uchylił zawieszenie w czyn- no wykłady na temat przyszłej roli
lub biały, ale czarny. Nowela usta- przełożonych sporządził następne- nościach służbowych wobec star- pododdziałów w strukturach sił
nawia też flagę „specjalsów” z uwi- go dnia po tragedii, zawarł infor- szych szeregowych Damiana L., zbrojnych. W Opolu żołnierze
docznionym na niej orłem tego ro- macje uzyskane od żołnierzy, któ- Jacka J. i Roberta B., utrzymał 10 Brygady Logistycznej zaplano-
dzaju wojsk. Autorzy noweli szacu- rzy kierowali ogniem. Wskazywa- jednak wobec nich zakaz opuszcza- wali na marzec prezentacje najlep-
ją, że jej wprowadzenie wiąże się ły one, że ostrzał był reakcją na nia kraju. Zawieszenie w czynno- szych i najnowszych rozwiązań do-
z wydatkiem około 50 tysięcy zło- ogień talibów. Odmienną wersję ściach służbowych zostało utrzy- tyczących zagadnień obsługowo-
tych – na tyle obliczono koszt wy- przedstawili podczas śledztwa inni mane wobec podporucznika Łuka- -remontowych, zaopatrywania,
produkowania orzełków na czapki oskarżeni. Odmówili jednak zło- sza B., chorążego Andrzeja O. ewakuacji sprzętu oraz ochrony
i flag dla jednostek. (AD)  żenia wyjaśnień na rozprawie. i plutonowego Tomasza B. (AD)  środowiska. (PG) 

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 7


P E R Y S K O P

BOGUSŁAW POLITOWSKI
relacjonuje
codzienne
funkcjonowanie
wojska

Ruch na szach
W 2011 roku dowództwa okręgów
przestaną istnieć. Czy żołnierze i pracownicy
wojska powinni bać się tych zmian?
FOT. KAROLINA PRYMLEWICZ

8 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


ARMIA ARMIA
ARMIA Redaktor działu ARTUR GOŁAWSKI

M
chownicy
inistra obrony Bogdana
Klicha od pomysłu prze-
prowadzki Dowództwa
Wojsk Lądowych nie od-
stręczyła nawet redukcja
budżetu obronnego. Choć między jesienią
2008 roku, gdy pojawiły się pierwsze pogłoski
o planie redyskolacji kadry ze stołecznej Cyta-
deli do Wrocławia, a przygotowaniem kolej-
nej, uwzględniającej nowe, pesymistyczne
prognozy finansowe wersji „Programu moder-
nizacji i restrukturyzacji Sił Zbrojnych RP na
lata 2008–2018”, mogło się wydawać, że pro-
jekt spali na panewce. Szef Sztabu Generalne-
go Wojska Polskiego generał Franciszek Gą-
gor, formalny autor programu, nie ma już złu-
dzeń: „W 2011 roku Dowództwo Wojsk Lądo-
wych znajdzie się we Wrocławiu”.
Minister Klich, lansując koncepcję prze-
prowadzek kwatery lądowców do Wrocławia,
a lotników do Poznania, odwoływał się do
zmian, jakich w dyslokacji głównych do-
wództw dokonali Finowie. „System dowo-
dzenia naszymi siłami zbrojnymi potrzebuje
decentralizacji. Jako kraj brzegowy NATO
i Unii Europejskiej powinniśmy często spo-
glądać na doświadczenia Finów, którzy roz-
mieścili strategiczne dowództwa po całym
kraju. U nas też nic nie stoi na przeszkodzie,
by zostały one wyprowadzone z Warszawy.
Ich działalność będzie integrowana w stolicy

C O M M E N T
ALEKSANDER
SZCZYGŁO, szef
Biura Bezpieczeństwa
Narodowego:

K oncepcja likwidacji dowództw okręgów


wojskowych oraz przeniesienia Dowódz-
twa Wojsk Lądowych jest zupełnie nowa. Ta-
kich planów nie było, gdy ja pełniłem urząd
ministra obrony. Teraz, w dobie cięć budżeto-
wych, pomysł ten może nie mieć szans na re-
alizację. Jeśli jednak takie przeniesienie na-
stąpi, to moim zdaniem z punktu widzenia
operacyjnego nie będzie ono miało żadnego
znaczenia. Jeżeli brać pod uwagę doświad-
czenia innych dowództw, które znajdują się
poza Warszawą, to ludzie tam zatrudnieni
i tak połowę tygodnia spędzają na dojazdach,
konferencjach i odprawach w stolicy. Byłoby
więc chyba lepiej, aby pieniądze, które trzeba
będzie wydać na delegacje, przejazdy i pali-
wo, wykorzystać na codzienne funkcjono-
wanie w służbie.

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 9


P E R Y S K O P

C O M M E N T
Pułkownik WALDEMAR
BARTŁOMIEJCZAK,
szef Oddziału Zasobów
Osobowych dowództwa ŚOW:

D o pracy w dowództwie przyszedłem


1 października 2008 roku wprost
z DWL. Znając jedno i drugie dowództwo,
zapewniam, że taka dyslokacja byłaby
olbrzymią szansą dla Wrocławia, a koledzy
z Warszawy mieliby tu dobre warunki pracy.
Jeśli zmiany dyslokacyjne nastąpią, to
przedstawicieli wielu służb czeka dużo za-
dań. Decyzje muszą więc zapadać ze spo-
rym wyprzedzeniem. Sądzę, że zapowiada-
ne zmiany nie muszą skutkować zwolnie-
niem z pracy wielu ludzi.

C O M M E N T

Pułkownik PIOTR FILEWSKI,


szef Rejonowego Zarządu Infrastruktury:

P racowałem długo w Warszawie i dosko-


nale znam specyfikę, strukturę i potrze-
by Dowództwa Wojsk Lądowych. Abyśmy
jednak zaczęli przygotowywać nową siedzi-
bę dla DWL, sprawa musi wejść w fazę pro-
jektową. Z grupą organizacyjną należy okre-
ślić, kto będzie pracował w budynkach po
sztabie okręgu, w jakim miejscu, jakie trze-
ba przygotować strefy bezpieczeństwa i jakie
systemy w nich zamontować. Najpierw mu-
szą więc powstać dokumenty, a dopiero póź-
niej zaczną się prace o charakterze remonto-
wo-budowlanym. Gdy dostaniemy plany, bę-
dziemy potrzebować ponad roku na to, aby
wykonać inwestycje. Nie dotyczy to zresztą
tylko samego sztabu, ale także miejsca sta-
cjonowania batalionu dowodzenia. Szczegó-
ły tego przedsięwzięcia nie są jednak jesz-
cze uzgodnione ani zaplanowane.

pod auspicjami Kolegium Dowódców Sił Specjalnych, Centrum Szkolenia Sił i pracownicy nie wypowiadali się na
Zbrojnych”, przekonywał 16 stycznia podczas W TRAKCIE Połączonych NATO oraz 1 Brygada ten temat publicznie.
ZMIAN
konferencji w Akademii Obrony Narodowej. dyslokacyjnych
Logistyczna. Czy słusznie? Zazwyczaj o projek-
Jak usłyszeliśmy w Zarządzie Planowania i modernizacyj- Okres boomu minął. Dowództwo tach dyskutuje się i prowadzi konsul-
Rzeczowego – P8 SGWP, zmiana siedziby nych najważniejsi Wojsk Specjalnych wyniosło się tacje. Mówienie o planowanych zmia-
dowództw wymaga małych środków i okroje- powinni być przez Warszawę do Krakowa, a teraz nach, wyrażanie niezadowolenia lub
ludzie.
nie budżetu armii nie nastręczy w tym likwidacja grozi dowództwu okręgu. poparcia, przytaczanie konkretnych
względzie większych problemów. Pieniądze I choć rozformowanie go ściśle wiąże argumentów za i przeciw w pewnych
się znajdą. się ze wzmocnieniem roli IW SZ okolicznościach mają sens. Można na
(zwiększeniem w nim liczby stano- nie przystać, żeby rozproszyć obawy
TU PRZYBYWAŁO wisk), to i tak część personelu do- ludzi, tłumacząc, że przewidziano li-
Kilka lat temu Bydgoszcz przeżywała re- wództwa POW obawia się utraty pra- kwidacje dowództw okręgów, ale przy
nesans. Gdy inne garnizony znikały z mapy cy. Dlatego w środowisku wojsko- sformowaniu czterech regionalnych
lub topniały w oczach, w tym mieście do ist- wym Bydgoszczy zapanowały nie- baz logistycznych i kilku nowych jed-
niejącego od dawna dowództwa Pomorskiego pewność i wyczekiwanie. Aby nie nostek. Nie można wykluczyć, że któ-
Okręgu Wojskowego dołączyły Inspektorat podgrzewać atmosfery, dowództwo raś z nich nie powstanie w Bydgosz-
Wsparcia Sił Zbrojnych, Dowództwo Wojsk okręgu zasugerowało, by żołnierze czy, dając nowe miejsca pracy.

10 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


A R M I A

Infrastruktura
K ompleks obiektów szta-
bowych położony we
Wrocławiu pomiędzy ulicami:
kwadratowych na osobę,
można ustawić 1054 stano-
wiska pracy. W sąsiednim
Sztabową, Gajowicką, Pretfi- budynku, gdzie dziś urzęduje
cza i Łączności zajmuje Wojskowa Komenda Uzupeł-
3,04 hektara. Budynki mają nień Wrocław-1, powierzch-
16 952 metry kwadratowe nia użytkowa wynosi 2460
powierzchni użytkowej oraz metrów kwadratowych, a biu-
12 650 metrów kwadrato- rowa 2087 metrów. W 87
wych powierzchni biurowej. pomieszczeniach można
W 441 pomieszczeniach, stworzyć 174 stanowiska
przy normie 12 metrów pracy. 

Inżynieryjnych. Całkiem niedawno rozfor-


mowano 3 Korpus Obrony Powietrznej, a do
Oleśnicy przeniesiono jednostki i instytucje
z Kępy Mieszczańskiej. Starzy wiarusi
z łezką w oku patrzyli na tę degrengoladę.
Ostanie dwa lata przyniosły w stolicy
Dolnego Śląska powiew optymizmu. Naj-
pierw skończyły się czasy niepewności Wyż-
ZMIANA
SIEDZIBY szej Szkoły Oficerskiej Wojsk Lądowych i po-
DOWÓDZTW wstała Szkoła Podoficerska Wojsk Lądowych.
wymaga małych Ostatnio uroczyście otwarto Centrum Szkole-
środków nia Wojsk Inżynieryjnych i Chemicznych.
i okrojenie
budżetu armii A we wspomnianym projekcie programu dzie-
nie nastręczy sięcioletniego minister Klich przekazał wro-
w tym względzie cławianom dwie wiadomości, złą i dobrą. Zła
większych dotyczyła tego, że likwidacji ulegnie dowódz-
problemów.
two Śląskiego Okręgu Wojskowego. Dobra na-
tomiast była taka, że w jego miejsce zostanie
przeniesione Dowództwo Wojsk Lądowych.
Ludzie zatrudnieni obecnie w dowództwie
ŚOW zdają sobie sprawę, że mogą utracić
miejsca pracy. Wierzą jednak, że natychmiast
znajdą zatrudnienie w nowym i znacznie licz-
niejszym Dowództwie Wojsk Lądowych.
FOT. BOGUSŁAW POLITOWSKI

Joanna Tabor-Czuba jest zatrudniona


w wojsku od 30 lat. Nie ma zamiaru odcho-
dzić na wcześniejszą emeryturę. Obecnie pra-
cuje w pionie ochrony informacji niejawnych
jako starszy inspektor sekcji ochrony fizycz-
nej. „Jestem przekonana, że po przeprowadz-
ce tutaj Dowództwa Wojsk Lądowych specja-
liści tacy jak ja nadal będą potrzebni. Dosko-
Kierownik bydgoskiego Ośrodka Aktywi- o planach likwidacji okręgów. Zdecydowa- nale znam ludzi, całą strukturę sztabu,
zacji Zawodowej Piotr Lemanowicz twierdzi, nie więcej mamy sygnałów od tych, których wszystkie obiekty i system zapewnienia
że OAZ, zajmujący się pomocą zwalnianym niepokoją pogłoski o zmianach w uprawnie- ochrony”, mówi. „Nie sądzę, by ktoś chciał
żołnierzom zawodowym, nie dostał dotąd wy- niach emerytalnych. Te osoby poważnie za- się pozbywać doświadczonego pracownika
tycznych, aby przygotował się na falę zwolnień stanawiają się nad opuszczeniem armii”, ko- mającego poświadczenia bezpieczeństwa,
po likwidacji sztabu POW. W jego otoczeniu mentuje kierownik Lemanowicz. wszelkie kursy, by przyjąć do pracy kogoś
wszyscy powtarzają, że to na razie tylko de- zupełnie nowego. Już współpracowałam
klaracje. Mimo to do ośrodka docierają sy- TU UBYWAŁO z oficerami z Cytadeli i dobrze nam się ukła-
gnały od zaniepokojonej kadry. Wrocław, od zawsze pełen wojska, dało. Dlatego z optymizmem patrzę w przy-
„Bywało tak w wojsku, że rozwiązując ja- w ostatnich latach znacznie w tym wzglę- szłość i mam nadzieję, że na zmianach wię-
kąś strukturę, najpierw obiecywano żołnie- dzie podupadł. Z mapy miasta zniknęły cej zyskam, niż stracę”.
rzom dalszą służbę, a później nie dotrzymy- kompleks koszarowy przy ulicy Karkono- Podobne opinie wyrażają nie tylko pra-
wano słowa. Musieli więc zdejmować mun- skiej, batalion radiotechniczny z ulicy Przy- cownicy wojska, lecz także żołnierze służą-
dur. Kadra pamięta doświadczenia starszych jaźni, plac ćwiczeń na Partynicach, wojsko- cy w dowództwie ŚOW. Wszyscy mają na-
kolegów i nie chce przeżywać podobnych we magazyny na Klecinie, batalion inżynie- dzieję, że przygotowane w Sztabie General-
rozczarowań. Trudno mi dokładnie powie- ryjno-budowlany z Sołtysowic. Zlikwidowa- nym WP i centrali MON projekty nie są na-
dzieć, ile osób zaniepokoiły informacje no także Wyższą Szkołę Oficerską Wojsk stawione na pozbycie się ludzi, lecz na reor-

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 11


P E R Y S K O P
kasyno z dużą salą konsumpcyjną i kawiaren-
ką, jak również Klub Śląskiego Okręgu Woj-
skowego z nową salą widowiskową oraz kilko-
ma salami szkoleniowymi różnej wielkości.
Aby oficerowie z DWL mogli zacząć pracę
we Wrocławiu, wystarczą odnowienie po-
mieszczeń i uzupełnienie sprzętu biuro-
Ostatnio
wego. Zapewne konieczna okaże się
we Wrocławiu
uroczyście otwarto rozbudowa systemu łączności
Centrum Szkolenia i informatyki. Zmiany zajdą także
Wojsk Inżynieryjnych w batalionach dowodzenia: drugim
i Chemicznych.
z Wrocławia i trzecim z Warszawy, za-
pewniającym dotąd sztabom należyte
funkcjonowanie.

BEZ OBAW
W trakcie zmian dyslokacyjnych i moder-
nizacyjnych najważniejsi powinni być lu-
FOT. MON

dzie. Oczywiste jest, że z Warszawy do


Wrocławia wielu nie zechce przejść. Mądra

Co z tego wynika? polityka kadrowa, wcześniejsze gry decyzyj-


ne i rozmowy mogą jednak sprawić, że każdy
żołnierz znajdzie miejsce na właściwym
Znaczna część kadry oraz pracowników wojska dowództwa ŚOW może znaleźć stanowisku.
zatrudnienie w przeniesionym do Wrocławia Dowództwie Wojsk Lądowych. Szef Oddziału Zasobów Osobowych

L ikwidacja dowództw ŚOW


i POW oraz dyslokacja in-
nych dowództw nie powinna
wojskowymi, których ma być
mniej i mają pełnić rolę rejo-
nowych. Likwidacji ulegnie
wództwa ŚOW może znaleźć
zatrudnienie w przeniesio-
nym do Wrocławia Dowódz-
dowództwa ŚOW pułkownik Waldemar
Bartłomiejczak nie ukrywa, że chociaż nie
ma jeszcze żadnych rozkazów, przedwstępne
wywołać istotnych skutków także około 40 wojskowych twie Wojsk Lądowych. analizy kadrowe są prowadzone. Specjaliści
w tak zwanym terenie. Jed- komend uzupełnień. Przed dylematami służbowo- od obsady etatowej muszą wiedzieć, którzy
nostki podległe dowództwom Ze wstępnych szacunków -rodzinnymi stanie jednak oficerowie z Warszawy są skłonni przejść do
okręgów zmienią jedynie kadrowców wynika, że wielu żołnierzy i pracowni- Wrocławia i których z dowództwa ŚOW moż-
podporządkowanie. Gorzej znaczna część kadry oraz ków dowództw POW oraz na będzie zatrudnić w Dowództwie Wojsk
z wojewódzkimi sztabami pracowników wojska do- Wojsk Lądowych.  Lądowych. To samo dotyczy pracowników
wojska, z tym że w tym przypadku z góry
ganizację instytucjonalną. Ufają więc, że skowej. Minister zapowiedział powstanie czte- wiadomo, że z Warszawy przeniesie się ich
nowe wrocławskie dowództwo będzie na ty- rech regionalnych sztabów wojskowych oraz bardzo niewielu.
le pojemne, że wchłonie wszystkich chcą- utrzymanie około 80 wojskowych komend uzu- „Mówimy w tej chwili o projekcie. Wiado-
cych nadal pracować lub służyć. pełnień. Padają jednak pytania, kto po likwida- mo jednak, że gdy decyzje zapadną, do-
cji dowództw okręgów będzie nimi kierował? wództw tej rangi nie zlikwiduje się i nie prze-
WOJSKOWY WROCŁAW Czy będzie to IW SZ, czy zupełnie nowa ko- niesie z dnia na dzień”, przekonuje pułkow-
Minister Klich powiedział, że po likwidacji mórka, która dopiero powstanie, na przykład nik. „Musi najpierw powstać grupa organiza-
dowództwa ŚOW „wszystkim nam powinno w Sztabie Generalnym WP? Czy bataliony ra- cyjna do koordynacji przedsięwzięcia, trzeba
zależeć na utrzymaniu wojskowego charakteru townictwa inżynieryjnego przejmie w podpo- opracować szczegółowe harmonogramy i wy-
Wrocławia”. Słowa te potwierdził przebywają- rządkowanie DWL, czy pozostaną w struktu- konać olbrzymią pracę planistyczną. Ważne
cy niedawno w tym mieście generał Gągor. rach logistyki i będą zarządzane przez inspek- jest, by likwidacja ŚOW zazębiała się z prze-
Ich zapewnienia z zadowoleniem przyjęli wło- torat? Pytania dotyczą też tego, czy przenie- nosinami Dowództwa Wojsk Lądowych. Jeśli
darze Wrocławia oraz całe wojskowe środowi- sione większe dowództwo pomieści się w bu- byłoby inaczej, odbyłoby się to ze szkodą dla
sko Dolnego Śląska. Zatem gdy projekty za- dynkach po mniejszym sztabie okręgu. ludzi. Pamiętajmy, że mimo przeprowadzki
mienią się w dokumenty wykonawcze, entu- Nie ma potrzeby martwić się o pojemność ciągłość dowodzenia wojskami musi zostać
zjazm powinien być jeszcze większy. Biorąc nowej siedziby. Do 1990 roku stacjonujące zachowana”.
po uwagę prestiż, jaki spłynie na miasto i pew- w tych obiektach dowództwo okręgu kierowa- Do dyskusji na te bardzo istotne dla części
ne korzyści gospodarcze, niewykluczone, że ło wojskami prawie tak licznymi jak obecnie środowiska żołnierskiego tematy zaprosili-
dowódca Wojsk Lądowych w nowej siedzibie cała nasza armia. Dowodziło: trzema dywizja- śmy także Sztab Generalny WP, Dowództwo
będzie witany chlebem i solą. mi pancernymi, dwiema dywizjami zmechani- Wojsk Lądowych, Inspektorat Wsparcia SZ
Na razie do euforii jednak daleko. Komen- zowanymi, czterema brygadami artylerii, oraz dowództwa okręgów. Niestety, instytu-
danci i dowódcy bardziej zastanawiają się nad dwiema brygadami saperów, siedmioma puł- cje te nabrały wody w usta. IW SZ zignoro-
nowym systemem dowodzenia i kierowania kami, a także kilkoma samodzielnymi batalio- wał naszą prośbę o komentarz. Ze sztabu ge-
wojskowymi instytucjami, niż zajmują szuka- nami i kompaniami oraz całą wojskową admi- neralnego, który długo pracował nad koncep-
niem stanowisk. O ile bowiem odpowiedzial- nistracją w terenie. Z racji położenia geogra- cją zmian ujętych w projekcie, oraz z DWL
ność za zarządzanie logistyką przejmie po ficznego ŚOW był najważniejszym ogni- otrzymaliśmy pocztą elektroniczną tylko la-
okręgach Inspektorat Wsparcia SZ, i tu sprawa wem ówczesnych sił zbrojnych, więc jego koniczne informacje, że projekty ogłoszone
jest jasna, o tyle nie ma pewności co do przy- kwatera powinna pomieścić personel DWL. przez szefa resortu, ale niezatwierdzone, nie
szłości organów terenowej administracji woj- Do kompleksu dowództwa przylega ponadto będą komentowane. 

12 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


G E N E R A L N Y P U N K T W I D Z E N I A
połączonych sił zadaniowych. Wyposażo-
ne w mobilne elementy kierowania środka-
mi walki, SP będą zdolne zabezpieczać
działania żołnierzy w kraju i poza jego
granicami. Wojska obrony powietrznej
zmienią charakter na zadaniowy, będą po-
trafiły tworzyć samodzielne zgrupowania
ogniowe stosownie do przewidywanego
zagrożenia.
Strukturę Marynarki Wojennej chcemy
dostosować do przewidywanych zadań.
Bierzemy również pod uwagę już posiada-
ne, ale też pozyskiwane uzbrojenie i sprzęt.
Ma to zwiększyć możliwości MW jeśli
chodzi o prowadzenie działań na wodach
terytorialnych i z dala od granic Polski.

FOT. BOGUSŁAW POLITOWSKI


EWOLUCJA I INTEGRACJA
W przypadku Wojsk Specjalnych celem
zmian jest zwiększanie zdolności do prowa-
dzenia operacji specjalnych w różnych wa-
runkach geograficznych i klimatycznych,
przy wykorzystaniu nowoczesnej techniki.
MIECZYSŁAW GOCUŁ Przeobrażenia w Inspektoracie Wsparcia Sił
Zbrojnych mają pomóc w dostosowaniu te-

Prymat jakości go komponentu do potrzeb wspieranych


wojsk. Planowana struktura IWSZ zapewni
utrzymanie niezbędnego potencjału logi-
stycznego, koordynację transportu strate-
gicznego, a także poprawę efektywności
Zaproponowane kierunki zmian są wyrazem gromadzenia, dystrybucji i odtwarzania za-
kompromisu między potrzebami pasów środków zaopatrzenia.
Reforma Dowództwa Garnizonu Warsza-
a możliwościami sił zbrojnych. wa obejmuje integrację jednostek dowodze-

D
nia i łączności pod egidą Brygady Wspar-
okumentem definiują- dach finansowych wojsko powinno cia Dowodzenia, co zapewni efektywne za-
cym najbliższą przy- lepiej wykonywać powierzone mu bezpieczenie strategicznych stanowisk kie-
szłość naszej armii jest zadania. rowania obroną kraju. Żandarmerii Woj-
„Program rozwoju Sił Istotą planowanych zmian w sys- ISTOTĄ skowej chcemy zapewnić wysoką mobil-
Zbrojnych RP w latach 2009– temie dowodzenia Siłami Zbrojny- PLANOWANYCH ność i zdolność do prowadzenia działań
ZMIAN
–2018”. Przewidziane w nim przed- mi RP jest spłaszczenie struktury prewencyjnych, dochodzeniowo-śledczych
w systemie
sięwzięcia sprowadzają się do kon- kierowania i dowodzenia, z uwzględ- dowodzenia oraz wsparcia jednostek wojskowych w Pol-
tynuowania profesjonalizacji oraz nieniem zasady jedności kierowania siłami zbrojnymi sce i poza jej terytorium.
rozwoju zdolności do prowadzenia i wykorzystania specjalizacji do- jest spłaszczenie Zmiany w Inspektoracie Wojskowej
struktury
pełnego spektrum operacji w kraju wódców (szefów) odpowiedzialnych kierowania
Służby Zdrowia mają poprawić jakość
i za granicą, zarówno w układzie na- za poszczególne systemy. i dowodzenia. opieki medycznej, rozwinąć zdolności do
rodowym, jak i wielonarodowym. Transformację Wojsk Lądowych ewakuacji, a także usprawnić system na-
ukierunkowujemy na dostosowanie boru i szkolenia wojskowych kadr me-
SPŁASZCZENIE ich wielkości oraz struktury do dycznych.
STRUKTURY przewidywanych zadań i uzbroje- Tak oto na naszych oczach prymat jako-
Zmiany organizacyjno-dysloka- nia. Planujemy konsolidację jedno- ści nad ilością będzie stawał się faktem. 
cyjne w wojsku dyktowane są i bę- stek ogólnowojskowych w trzy dy-
dą koniecznością przemyślanego wizje, w których funkcjonowały
wydawania budżetowych pienię- będą także formacje dowodzenia WIZYTÓWKA
dzy. Zakładamy łączenie jednostek i logistyczne. Jednostki rodzajów
o identycznej strukturze i bliźnia- wojsk podporządkowane zostaną Generał brygady
czym wyposażeniu w celu uspraw- dowódcy Wojsk Lądowych, który MIECZYSŁAW GOCUŁ
jest szefem Zarządu Plano-
nienia szkolenia żołnierzy i racjo- będzie je wydzielał do użycia sto-
wania Strategicznego.
nalnego gospodarowania posiada- sownie do potrzeb. Służbę w Sztabie Generalnym WP rozpoczął
nymi zasobami. Integrowane będą Zmiany w Siłach Powietrznych w styczniu 2007 roku na stanowisku za-
także oddziały i pododdziały o po- mają poprawić ich zdolności do stępcy szefa Zarządu Planowania Operacyj-
dobnym składzie, co ma umożliwić wykonywania misji bojowych oraz nego – P3, a następnie szefa Zarządu Ana-
osiągnięcie efektu synergii. Ozna- do wsparcia i transportu lotniczego liz Wywiadowczych i Rozpoznawczych – P2.
cza to, że przy tych samych nakła- narodowych i wielonarodowych

14 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


N A C E L O W N I K U

Zaczynamy
trzeci etap
16 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009
A R M I A

Z ALEKSANDREM KWAŚNIEWSKIM
o problemach sojuszu
północnoatlantyckiego i nie tylko
rozmawiają MAŁGORZATA
SCHWARZGRUBER i TADEUSZ WRÓBEL
POLSKA ZBROJNA: W którym momencie tycznej potwierdzało, że za przystąpieniem do
nabrał Pan pewności, że Polska i inne kraje NATO opowiada się większość polskiego spo-
środkowoeuropejskie zostaną przyjęte do so- łeczeństwa. Konsensus polityczny był niezwy-
juszu północnoatlantyckiego? kle ważny. Zresztą większość sukcesów poli-
ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI: Chwila, tycznych Polski na arenie międzynarodowej po
gdy w to uwierzyłem, była bardzo symbolicz- 1989 roku ściśle wiąże się z tym, co nazywamy
na – w lipcu 1997 roku podczas szczytu polityką ponadpartyjną.
w Madrycie. Spotkanie odbywało się na tere-
nie centrum wystawienniczo-konferencyjnego POLSKA ZBROJNA: Przed dziesięciu laty
koło lotniska. Początkowo jako kandydaci nie członkostwo w NATO cieszyło się poparciem
zostaliśmy zaproszeni na obrady. Gdy tam większości Polaków (ponad 80 procent). Dziś
wchodziłem, zupełnie przypadkowo spotkałem jest ono o wiele mniejsze – w 2007 roku wy-
Javiera Solanę, który wykrzyknął: „Hombre, niosło 47 procent. Może to wynik tego, że
jesteście w NATO”. zmienił się sam sojusz, a może ludzie zrozu-
mieli, iż z przynależnością łączą się też trud-
POLSKA ZBROJNA: Jakie największe oba- ne obowiązki?
wy miało NATO wobec przyszłych członków ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI: Myślę,
i kto najgłośniej je artykułował? że to, co jest bardzo oczekiwane, po uzyskaniu
ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI: Naj- – powszednieje. Członkowsko w NATO zwią-
większe obawy wynikały z tego, że była to de- zane jest z kosztami finansowymi i udziałem
cyzja historyczna i trzeba było ją podjąć. Po- w bardzo ryzykownych misjach. Niektóre z nich
czątkowo mówiło się o czterech kandydatach: przyniosły ofiary wśród naszych żołnierzy. Sam
Polsce, Czechach, Węgrach i Słowacji. Ten pamiętam, jak przyszło mi żegnać w Szczecinie
ostatni kraj z powodu sytuacji wewnątrzpoli- pierwszego polskiego żołnierza poległego w Ira-
tycznej odpadł. Najważniejszym problemem ku. To było dramatyczne i z pewnością nie
był ostry sprzeciw Rosji, i to bardzo czytelnie zwiększyło poparcia dla misji. Kolejna kwestia
motywowany. Podczas rozmów o zjednoczeniu to wzrost poczucia bezpieczeństwa. Od 1999 ro-
Niemiec przywódcy Stanów Zjednoczonych, ku Polska nigdy nie znalazła się w sytuacji bez-
Francji i Wielkiej Brytanii złożyli Michaiłowi pośredniego zagrożenia. Owe poczucie bezpie-
Gorbaczowowi deklarację, że nie nastąpi roz- czeństwa związane z przynależnością do
szerzenie sojuszu północnoatlantyckiego na NATO, jak też do Unii Europejskiej, miało rów-
wschód. Pamiętam własne rozmowy z oficjela- nież wpływ na naszą wewnętrzną scenę poli-
mi rosyjskimi, w tym prezydentem Borysem tyczną i zgodę na eksperyment zwany IV RP.
Jelcynem, podczas wizyty w Moskwie w 1996
roku. Wtedy na kremlowskich salonach słysza- POLSKA ZBROJNA: Sześćdziesięciolecie
łem, że to błąd i nie wolno wstępować nam do NATO to też okazja do wytyczenia ponownie
NATO. Skoro ten sprzeciw był tak jednoznacz- granic bezpieczeństwa i sformułowania na no-
nie wyrażany wobec nas, to łatwo sobie wyobra- wo artykułu V traktatu waszyngtońskiego.
zić, jak ostro był artykułowany wobec USA. Czym dziś powinien być ten artykuł?
ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI: W prze-
POLSKA ZBROJNA: Wspomniał Pan, że konaniu Polaków, i moim zdaniem, gdyby na-
Słowacja wypadła z pierwszej grupy kandyda- stąpił atak na Polskę, to kraje natowskie powin-
tów z powodów wewnątrzpolitycznych. W ja- ny nam przyjść z pomocą. Kwestia nowej defi-
kim stopniu wejście do sojuszu ułatwił Polsce nicji artykułu V będzie jednym z kluczowych
rzadki u nas konsensus w tej sprawie pomię- tematów najbliższego szczytu NATO. Do tej
FOT. JAROSŁAW WIŚNIEWSKI

dzy najważniejszymi siłami politycznymi? pory został on wykorzystany tylko raz, po ata-
ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI: Niezwy- kach terrorystycznych 11 września 2001 roku
kle ważne dla ostatecznego sukcesu było prze- na Stany Zjednoczone. Jak interpretować arty-
konanie do idei członkostwa w sojuszu partii kuł V w nowej rzeczywistości – to niezwykle
koalicji, która doszła do władzy w 1993 roku. ciekawe pytanie. Nie sposób nie zauważyć, że
Poparcie dla niego Sojuszu Lewicy Demokra- zmienił on swoje znaczenie wraz z końcem

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 17


N A C E L O W N I K U
zimnej wojny. Był rozumiany jednoznacznie, JEDYNĄ SZANSĄ
dla NATO jest wzmocnienie
gdy mieliśmy do czynienia z klasycznym kon- współpracy z Unią Europejską.
fliktem między państwami. Dziś mówimy
o terroryzmie, zorganizowanej przestępczości
czy nawet zmianach klimatycznych. W strategii
NATO niezwykle ważne będą interpretacja ar-
tykułu V, a także kwestie działań prewencyj-
nych i operacje poza obszarem sojuszu.

POLSKA ZBROJNA: Wspomniał Pan o po-


lityczno-militarnych konsekwencjach zmian
klimatycznych. Dlaczego nie udało się w Pol-
sce przeprowadzić dotąd strategicznego
przeglądu obronnego, ponadresortowego,
który określiłby potencjalne zagrożenia po-
zamilitarne?
ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI: Myślę,
że wynika to z momentu, w którym się znajdu-
jemy. Dopiero niedawno skończyły się czasy,
gdy głównym celem była walka o członkostwo
w NATO. Z drugiej strony można by powie-
dzieć, że rozumiemy poczucie bezpieczeństwa
w sposób bardzo statyczny. Jak dotąd, dzięki
Bogu, Polska nie stanęła w obliczu zagrożenia
atakami terrorystycznymi, bo to wymuszałoby
zmianę doktryny bezpieczeństwa, ale wydaje
mi się to nieuchronne. Obecność w NATO wy-
musi szersze spojrzenie na sprawy bezpieczeń-
stwa, które nie będzie ograniczało się tylko do
zagrożeń natury militarnej. Równie groźne mo-
gą być zmiany klimatyczne wywołujące migra-
cje ludności. który nie wiadomo, jak długo będzie matycznych, ale musi być przygoto-
trwał? Miejmy nadzieję, że jak najkró- wane na ich skutki. Zagrożenia cyber-
POLSKA ZBROJNA: Czy brak takiego do- cej. Nie podejmę się wskazać, ilu netyczne to bardzo poważny problem,
kumentu jak strategiczny przegląd obronny powinniśmy mieć żołnierzy, ale uwa- choć nie powinien być tylko sprawą
jest efektem niechęci polskich instytucji pań- żam, że należy tu wyjść od celów. Mu- NATO. Jednak z tego, co mówił
stwowych do współpracy między sobą? simy określić poziom sił zbrojnych, Scheffer w Krakowie, testem zasadni-
ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI: Nie po uwzględniając nasze potrzeby we- czym dla sojuszu jest walka z terrory-
to uchodzimy za największych indywidualistów wnętrzne i zobowiązania międzynaro- zmem i misja w Afganistanie. Sukces
na świecie, by naraz pojawiła się skłonność do dowe, oraz szukać na to środków. w tym państwie wzmocni sojusz, a po-
współdziałania, co widać w codziennych rela- Wiem, że dziś sytuacja rządu jest bar- rażka może oznaczać nawet jego ko-
cjach między najważniejszymi organami pań- TERRORYZM dzo trudna, co wymaga zastanowienia niec. Wypowiedź sekretarza general-
ma fundamenty
stwa. Jako prezydent starałem się, by Biuro polityczne,
się nad poziomem wydatków na obro- nego NATO rozumiem w ten sposób,
Bezpieczeństwa Narodowego nie było ośrod- ekonomiczne, nę i liczebnością armii. Dlatego ocze- że powinniśmy uświadamiać sobie ro-
kiem konfliktującym, ale próbującym zbudo- religijne i jest kiwałbym poważnej debaty publicznej dzaj i poziom zagrożeń, a działać tam,
wać strategię. Skoro mówimy, że w świecie glo- rozprzestrzeniony w tej sprawie. gdzie możemy być skuteczni. Omni-
geograficznie.
balnym nikt pojedynczo, nawet Stany Zjedno- Żyjemy w epoce
potencja NATO nie jest żadną koncep-
czone, nie jest w stanie rozwiązać problemów zmodyfikowa- POLSKA ZBROJNA: Jak ocenia cją, bo spowodowałaby tylko niemoc
swego bezpieczeństwa, to tym bardziej nie zro- nych wrogów. Pan przedstawioną w Krakowie i rozczarowanie.
bi tego jeden resort. Konieczność współpracy przez odchodzącego sekretarza ge-
jest oczywista, a że w Polsce dzieje się tak, neralnego NATO nową koncepcję POLSKA ZBROJNA: Jaka jest
a nie inaczej, składam to na karb naszych nie- strategiczną sojuszu? Wśród wy- obecna kondycja NATO? Według
pokornych charakterów. zwań wymienił topnienie lodów na jednej z opinii, sojusz nie zdołał cią-
Arktyce i ataki cybernetyczne. Czy gle zdefiniować swej roli po zakoń-
POLSKA ZBROJNA: Jakiej wielkości po- NATO nie rozdrobni się, zajmując czeniu zimnej wojny.
winny być nasze siły zbrojne? Czy można wszystkim? ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI:
wskazać złoty środek, żeby pogodzić liczeb- ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI: Uważam, że NATO rozpoczyna trzeci
ność armii z poziomem jej nowoczesności? NATO nie może zająć się wszystkim. etap rozwoju. Pierwszy obejmował
ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI: Gdy sły- Jaap de Hoop Scheffer stara się po- okres od powstania sojuszu do zakoń-
szę bezrefleksyjnie wymieniane liczby 80, 120 kazać istotne zagrożenia. Organizacja czenia zimnej wojny. Przy czym dla
czy 150 tysięcy żołnierzy, przypomina mi to to- o charakterze polityczno-militarnym jednych tą datą jest obalenie muru ber-
tolotek. Zastanawiam się, że co prawda zdecy- musi je znać. W moim przekonaniu, lińskiego w 1989 roku, a dla innych
dowaliśmy się na armię zawodową, ale czy stać NATO byłoby zbyt ambitne, gdyby sta- dopiero rozpad Związku Radzieckiego
nas na nią w dobie kryzysu ekonomicznego, rało się rozwiązać problem zmian kli- dwa lata później. Etap ten zakończył

18 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


A R M I A

pedycyjnego, skierowaną na walkę z terrory- zerwy dewizowe Stanów Zjednoczonych. Zain-


zmem i służącą obronie globalnych intere- teresowanie Amerykanów tym kierunkiem wy-
sów USA. Europa patrzy na NATO bardziej daje się zupełnie naturalne. Z drugiej strony
jak na instrument obrony niż zaprowadza- Stany są miejscem, które historycznie i kulturo-
nia porządku w różnych częściach świata. wo jest związane z Europą, mimo że kraj ten
Która koncepcja przeważy? także się zmienia, staje coraz bardziej latynoski
ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI: Wiążę i hiszpańskojęzyczny. Myślę, że jeśli Ameryka-
duże nadzieje z Obamą. Jeszcze zanim został nie chcą szukać w świecie prawdziwych i wier-
prezydentem USA, podczas wizyty w Berlinie nych sojuszników, Europa jest bardziej natural-
mówił o konieczności współpracy z Europą. nym partnerem. Uważam, że w relacjach ame-
Uważam, że to słuszny kierunek. Czy Europa rykańsko-europejskich wielkie znaczenie będą
odpowie na tę propozycję? Pół roku temu odpo- miały dwa wydarzenia. Szczyt NATO – spo-
wiedziałbym, że tak. Dziś mam więcej obaw. sób, w jaki Amerykanie będą chcieli zachęcić
Europejczyków do działania, i odpowiedź euro-
POLSKA ZBROJNA: Z czego one wyni- pejska oraz szczyt G-20, który oznacza, że
kają? Amerykanie są gotowi przywrócić zaufanie do
ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI: Kryzys przywództwa amerykańskiego w dziedzinie fi-
finansowy może doprowadzić do zwiększenia
myślenia narodowego, czyli do renacjonalizacji

OMNIPOTENCJA NATO NIE JEST ŻADNĄ


KONCEPCJĄ, BO SPOWODOWAŁABY TYLKO
NIEMOC I ROZCZAROWANIE
polityki europejskiej. Taka zmiana nie byłaby
korzystna. Chyba że kryzys okaże się tak głębo-
ki, że wszyscy, poczynając od Pragi, poprzez nansów i ekonomii. To będą dwa poważne testy.
Warszawę, a kończąc na Dublinie – wymie- Zobaczymy, czy nowa administracja USA je
FOT. NATO

niam te kraje nie bez powodu, bo one mają cią- zda. Czy Europa odpowie umiejętnie na pozy-
gle wątpliwości dotyczące traktatu lizbońskie- tywne zachęty ze strony Stanów Zjednoczo-
go – zrozumiemy, iż sytuacja jest na tyle złożo- nych – też zobaczymy. Nie wiemy jeszcze, jak
się sukcesem, bo NATO wypełniło swe zadanie na i poważna, że trzeba działać wspólnie, czyli przebiegną te wydarzenia, ale stawiam prostą
obrony świata zachodniego przed komuni- znów zwycięży myślenie globalne. Jednak gdy tezę, że gdy opadnie kurz, okaże się, że jeste-
zmem. Drugi etap, trwający już niemal 20 lat, słyszałem mojego następcę mówiącego, że śmy bliżej siebie niż nam się zdaje.
to rozszerzanie wpływów i krzewienie wartości Niemcy mają euro i gorsze wskaźniki od nas, to
demokratycznych, praw człowieka, zasad cy- myślę, że to dobry argument, ale właściwie na POLSKA ZBROJNA: Jak dalece kryzys
wilnej kontroli nad armią. Tym samym jest to co? Czy gdyby dziś w Niemczech była marka, ekonomiczny przemebluje światową scenę
sojusz nie tylko militarny, ale też pewnych war- wskaźniki byłyby lepsze? Uważam, że jedyną polityczną? Czy USA nadal pozostaną jedy-
tości. Dziś NATO musi szukać odpowiedzi na dobrą szansą dla NATO jest wzmocnienie nym supermocarstwem? Czy udźwigną tę
nowe zagrożenia, które nie były znane wcze- współpracy z UE i tego bym oczekiwał od Eu- rolę ekonomicznie, bo dziś mówi się, że sie-
śniej, jak na przykład terroryzm. Oczekuję, że ropy. A czego bym się obawiał? Aby Amery- dzą w kieszeni u Chińczyków?
na najbliższym szczycie rozpocznie się budo- kanie, zniechęceni trudnościami współpracy ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI: A Chiń-
wanie strategii sojuszu w warunkach odejścia z Europą, nie przyjęli jako wiążącej tezy, że czycy siedzą na rynku amerykańskim, żyją
od świata unilateralnego, z dominującą pozycją w XX wieku świat był związany z centrum z eksportu, a ten trzeba gdzieś lokować. Gdy
USA. Na pytanie, jak zbudować ten nowy ład, atlantyckim, a w XXI – z Pacyfikiem. Oznacza- rynek amerykański przestanie kupować chiń-
mam dwie odpowiedzi. Pierwsza to wzmocnić łoby to inny rodzaj strategii. skie produkty, Pekin będzie miał kłopot. Już go
relacje między NATO a Unią Europejską, ma – 25 milionów ludzi straciło pracę, bo zmniej-
zwiększając rolę czynnika europejskiego w or- POLSKA ZBROJNA: Jak trwałe są więzi szył się popyt na chińskie towary. Chińczycy ma-
ganizacji. Druga – zmienić relacje z Rosją, by transatlantyckie? Z jednej strony wśród czę- ją ciągle rezerwę uruchomienia rynku wewnętrz-
nie była to ciągle współpraca byłych przeciwni- ści Europejczyków panuje moda na anty- nego, ale to oznacza wzrost płac, zmniejszenie
ków, ale wzajemnie przewidywalnych partne- amerykanizm, z drugiej – Stany Zjednoczo- możliwości eksportowych i konkurencyjności te-
rów. Spotykam się oczywiście z opiniami, że po ne wydają się coraz bardziej zaabsorbowane go państwa. Zwiększenie popytu wewnętrznego
zakończeniu zimnej wojny nie ma miejsca dla Azją. To właśnie tam pojechała z pierwszą oznaczałoby prawdopodobnie rewolucję spo-
NATO. Rosjanie lubują się w podnoszeniu ar- wizytą sekretarz stanu. Kto komu jest bar- łeczną. Inaczej produkuje się za kilka dolarów
gumentu, że po co sojusz, skoro zniknął ZSRR, dziej potrzebny? w kraju o obecnym systemie politycznym, a ina-
i proponują jakieś nowe rozwiązania. Ja nato- ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI: Hilary czej, gdyby był to normalny rynek, gdzie ludzie
miast uważam, że jak dotąd nie mamy nic lep- Clinton pojechała do Azji, gdyż Obama ma się bogacą. Ale to temat na inny wywiad. Wraca-
szego w zamian. udać się z pierwszą wizytą, poza Kanadą, do jąc do pytania, uważam, że Amerykanie nie stra-
Europy. Przyjedzie w kwietniu na szczyt cą swojej pozycji. Jest ona wciąż bardzo silna.
POLSKA ZBROJNA: Niewątpliwie zauwa- NATO i do Londynu na szczyt G-20. To takty- Muszą ją nieco ograniczyć, bo wyczerpuje się
żalne są różnice między USA a Europą w po- ka polityczna. Dla Amerykanów strefa Pacyfi- czas amerykańskiego unilateralizmu. Nie stanie
strzeganiu interesów bezpieczeństwa. Stany ku jest ważna i nie ma się co obrażać. Rośnie jej się to z dnia na dzień i nie będzie tak, jak niektó-
Zjednoczone chcą widzieć sojusz jako orga- znaczenie wraz ze wzrostem roli Chin, tym bar- rzy wieszczą, że jutro Amerykanie przestaną
nizację, która podejmuje operację typu eks- dziej że w tym kraju znajdują się największe re- rozdawać karty. Za dużo mamy ważnych cen-

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 19


N A C E L O W N I K U

FOT. JAROSŁAW WIŚNIEWSKI (2)


GDYBYM MIAŁ SNUĆ DALEKOSIĘŻNE ROZWAŻANIA, powiedziałbym, że USA zachowają swoją istotną rolę, ale już nie wrócą do unilateralnej, którą odgrywały
przez ostatnie 20 lat.
trów cywilizacyjnych aspirujących do takiej ro- ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI: Jesteśmy mujemy budowę tarczy, Rosjanie obiecują roz-
li, aby USA mogło utrzymać pozycję unilateral- obciążeni historią i wiedzą. Dlatego mają sens mowy z Iranem, a Iran w tym czasie wyprodu-
ną. Nie wolno się także gniewać na Ameryka- nasze wątpliwości i uwrażliwienie. Nie wsty- kuje nowe rakiety. Musimy pamiętać, że Rosja
nów, że tak robią. W takiej sytuacji znaleźli się dziłbym się tego. Jako kraj natowski powinni- jest pożądanym partnerem.
niejako niespodziewanie – kto by się spodziewał, śmy natomiast zrozumieć, że sojusz musi roz-
że trzech panów w Puszczy mawiać z Rosją. Bez jej po- POLSKA ZBROJNA: Czy będzie Pan czar-
Białowieskiej – Jelcyn,
Szuszkiewicz i Krawczuk
Z Rosjanami mocy nie poradzimy sobie
w Afganistanie – jeśli przez
nym koniem w wyborach nowego sekretarza
generalnego NATO?
– rozwiąże Związek Ra- trzeba aktywnie jej terytorium nie będzie szło ALEKSANDER KWAŚNIEWSKI: Nie są-
dziecki. Z dwóch mocarstw zaopatrzenie dla żołnierzy dzę. Uważam jednak, że dobrze byłoby, aby tę
zostało jedno. USA pozosta- rozmawiać koalicji. Rosja jest także nie- funkcję mógł objąć Polak, dlatego popieram kan-
ły w roli jednego mocarstwa
przez dwadzieścia lat. Dziś
i twardo żądać zbędnym partnerem w obli-
czu globalnych zagrożeń, ta-
dydaturę ministra Sikorskiego. Obawiam się
jednak, że to nie jest jeszcze to rozdanie. 
to się kończy – bo jest UE,
Chiny, Indie, Japonia, Bra-
zasady kich jak terroryzm, narkoty-
ki, zorganizowana przestęp-
zylia. Świat się zmienia. wzajemności czość, proliferacja broni, WIZYTÓWKA
Gdybym miał snuć daleko- kontrola zbrojeń. Od NATO,
siężne rozważania, powiedziałbym, że USA za- a szczególnie od USA, oczekiwałbym, aby roz-
chowają swoją istotną rolę, ale już nie wrócą do mowy z Rosją były prowadzone aktywnie, bez ALEKSANDER
unilateralnej, którą pełniły przez ostatnie dwa- naiwności – bez stwierdzeń w stylu: „spojrza- KWAŚNIEWSKI
dzieścia lat. Zobaczymy, jak ta zmiana przełoży łem mu głęboko w oczy i zobaczyłem uczci- W latach 1995–2005 był
się na bezpośrednią politykę, kwestie militarne, wego człowieka” – ale jednocześnie, co jest prezydentem RP. Wybitny działacz polityczny
ekonomię. Amerykanów nie wolno spisywać najważniejsze w kontaktach z Rosją, na zasa- i dziennikarz – redaktor naczelny tygodnika
na straty, trzeba widzieć zmiany, doceniać, ale dzie precyzyjnie określonej wzajemności. studenckiego „ITD” i dziennika „Sztandar Mło-
nie przeceniać. Uważam, że można i należy z Rosją rozma- dych”, działacz PZPR (1977–1990) i SdRP
wiać, choćby w sprawie nuklearnego progra- (1990–1995), minister w rządach Józefa
POLSKA ZBROJNA: Jak sojusz powinien mu Iranu, ale Moskwa musi się angażować. Messnera i Mieczysława Rakowskiego,
na nowo ułożyć stosunki z Rosją? Sekretarz Nie może być tak, że tylko my składamy de- poseł na sejm (1991–1995). W 2006 roku
generalny NATO podczas spotkania mini- klaracje, czy wręcz rezygnujemy z niektórych został gościnnym profesorem w Edmund
strów obrony w Krakowie mówił, że z Rosją rozwiązań. Amerykański sekretarz obrony A. Walsh School of Foreign Service, gdzie pro-
trzeba prowadzić dialog, i przypomniał, że Robert Gates powiedział, że jeżeli Rosjanie wadzi wykłady na temat demokratyzacji Eu-
rozmowy toczyły się także ze Związkiem Ra- zaangażują się w zatrzymanie programu nu- ropy Wschodniej, współczesnej polityki eu-
dzieckim. U nas niektórzy ludzie uważają, że klearnego i rakietowego Iranu, to tarcza nie ropejskiej i stosunków europejsko-amery-
takie rozmowy to oznaka słabości. będzie potrzebna. Nie może być tak, że my ha- kańskich.

20 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


A R M I A

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 21


J U B I L E U S Z

Armia
Buzdyganów
Ktoś powiedział, że Buzdygany
są polskimi wojskowymi
Oscarami. I miał rację.
ak podała jedna z encyklopedii
„czasopismo «Polska Zbrojna» od
roku 1992 przyznaje raz w roku na-
grodę Buzdygany wyróżniającym
się osobom związanym z obronno-
ścią – oficerom, politykom, dziennikarzom
i przemysłowcom, wszystkim tym, którzy
twórczo zmieniają otaczającą ich rzeczywi-
stość, przyczyniając się do rozwoju Wojska
Polskiego i wzrostu obronności”.
Ktoś powiedział, że Buzdygany są polskimi
wojskowymi Oscarami. Miał rację. Żadne bo-
wiem dotychczasowe wyróżnienia w Wojsku
Polskim nie wzbudzały takich emocji, mobili-
zacji zainteresowanych i Poczty Polskiej, zaan-
gażowania w typowaniu kandydatów, a na
końcu wzruszeń i radości podczas dorocznych
gali. To już piętnasta edycja tej pięknej i wy-
jątkowej nagrody.
Gdy przed piętnastu laty ogłaszaliśmy naro-
dziny nagrody, którą wymyślił ówczesny szef
miesięcznika „Żołnierz Polski” a później tygo-
dnika „Polska Zbrojna”, redaktor Ireneusz
Czyżewski, trudno było przypuszczać, że wy-
borom kandydatów, a potem obradom kapitu-
ły towarzyszyć będzie tak wiele emocji, a cza-
sem nawet nieformalnych prób podkreślania
niektórych zasług. Przed laty nie brakowało
też wątpliwości, czy przyznawana w trybie
pozasłużbowym nagroda zadomowi się i zy-
ska to, co w takich przypadkach jest najważ-
niejsze: prestiż, niezależność i obiektywne słowem ludzi przebojowych, o niesza- każdy ze zgłoszonych zasługiwał na
kryteria oceny. Armia ma przecież swoje re- blonowych – pomysłach i życiorysach, wyróżnienie. Ale, niestety Buzdyga-
guły i hierarchie zależności. którzy twórczo zmieniają i kształtują nów było tylko dziewięć!
Dziś o tym, że obawy te mogą być tylko otaczającą ich rzeczywistość, przyczy- Kapituła ostatecznie uhonorowała
wspomnieniami, najlepiej świadczą później- niając się do rozwoju Wojska Polskie- jedenaście osób, po raz pierwszy przy-
sze losy zdecydowanej większości z ponad go. Wyszliśmy i nadal wychodzimy znając aż trzy wyróżnienia „Oficer Ro-
setki laureatów. Jakoś tak się składało, że z założenia, że Buzdygany nie są na- ku”, i to jednogłośnie. Innego wyjścia
każdy z nich, osiągał najwyższe szczeble ka- grodą za całokształt, ale laureaci dosta- nie było, w przeciwnym razie każdy
riery: żołnierz – awanse na naramiennikach, ją ją za to, co zrobili, robią i na pewno z jej członków miałby moralnego kaca.
z generalskimi włącznie, uczony – tytuły pro- jeszcze zrobią dla armii. Co roku dołą- Wyłom, ale konieczny. Oby takich
fesorskie. cza do nich kolejna grupa. więcej w przyszłości.
Repliki XVI-wiecznej broni trafiły do dosko- Tym razem kapituła też nie miała ła- Oto oni! Tegoroczni laureaci na-
nałych oficerów i podoficerów, znanych polity- twego zadania, bo lista zgłoszonych grody „Polski Zbrojnej”! Ci ludzie
ków, wybitnych dziennikarzy, rzutkich przemy- kandydatów była najdłuższa od wielu kształtują nowy wizerunek Wojska
słowców, sympatyków i miłośników wojska, lat. Zażarte dyskusje trwały długo, bo Polskiego. 

22 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


A R M I A

ŻOŁNIERZ ROKU Kapitan dowodził doskonale. „Podwładni


ufali mu. Jest dowódcą, który planując, pyta
ludzi o zdanie. Nie udaje, że wszystko wie naj-
Kapitan lepiej. Jednak w boju był zawsze zdecydowany
GRZEGORZ KALICIAK i szybki w podejmowaniu decyzji. Potrafił
Szef sztabu batalionu przewidywać zagrożenia. Jego odwaga, umie-
dowodzenia 17 Wielkopolskiej Brygady jętności oraz charyzma sprawiły, że mimo tylu
Zmechanizowanej – za odwagę, kompeten- potyczek kapitan przywiózł nas wszystkich do
cje dowódcze, które sprawiły, że podczas domu całych i zdrowych”, mówi chorąży
zaciętych walk w irackiej Karbali nie zginął Andrzej Woltman, który podczas walk jako
żaden Polak.
dowódca wozu dowodzenia zapewniał kapita-
nowi łączność.
Spokój w ogniu Podczas powstania sadrystów polscy żołnie-
rze toczyli boje najkrwawsze od zakończenia

W boju czasu się nie liczy. Gdyby jednak


ktoś prowadził statystyki, ile godzin
polscy żołnierze spędzili w walce, kapitan
II wojny światowej. Gdy wrócili do kraju,
szybko o nich zapomniano. Jako pierwsi od-
słoniliśmy tajemnice ich zmagań. Gdy pierw-
Grzegorz Kaliciak byłby rekordzistą. Wal- szy raz poprosiliśmy go o rozmowę o służbie
czył w Karbali podczas II zmiany Polskiego w Iraku, kapitan mówił niewiele i niechętnie.
Kontyngentu w Iraku wiosną 2004 roku. Kiedy Minimalizował swój udział, podkreślając, że
wybuchło powstanie bojowników As-Sadra, dowodził wspaniałymi żołnierzami, którzy by-
a on jako dowódca kompanii rozpoznawczej li gotowi wtedy wykonać każde zadanie.
2 Grupy Bojowej miał ochraniać miejscowy Obecny przełożony kapitana, dowódca
ratusz. Tylko jednej nocy, gdy polscy i buł- 1 batalionu zmotoryzowanego 17 Brygady
garscy żołnierze odpierali zaciekłe ataki, zgi- Zmechanizowanej major Tomasz Biedziak,
nęło około stu rebeliantów. A takich nocy by- również uczestnik wydarzeń w Karbali, o swo-
ło wiele. Później były walki uliczne, wypie- im zastępcy wyraża się z szacunkiem i uzna-
ranie sadrystów z terenu miasta. Staczali za- niem: „Doskonały oficer, dowódca, który cie-
cięte boje przy meczetach i innych miejscach szy się niepodważalnym autorytetem. Zasłu-
w Karbali. żył na tak prestiżową nagrodę”. (BP) 

OFICER ROKU mnie. Czekał z kwiatami dla żony i z kluczy-


kami do zastępczego samochodu”, jeden
FOT. JAROSŁAW WIŚNIEWSKI/MARCIN DMOWSKI

z oficerów dowodzi, że na Piątku nie można


Pułkownik się zawieść.
ZBIGNIEW PIĄTEK W styczniu 2007 roku jedna ze śląskich
Szef Wojewódzkiego gazet informowała, że „Zbigniew Piątek po
Sztabu Wojskowego w Katowicach, czterech latach spędzonych w stolicy wraca
za wyjątkowe umiejętności dowódcze, do nas. Ostatnio był szefem Sekretariatu Do-
dzięki czemu nie sposób zliczyć w Polsce wódcy Sił Powietrznych w Warszawie. Jest
ludzi, którym pomagał, pomaga i jeszcze pułkownikiem Wojska Polskiego, generałem
pomoże.
górnictwa, a w dorobku ma nawet Order
Uśmiechu. Podczas ostatniej pielgrzymki Be-
Piątek już taki jest nedykta XVI do Polski wręczył papieżowi
prezenty w imieniu polskiego wojska. Teraz
Oznaka władzy P iątek? Urodził się, by zwyciężać. Do-
wodził 72 Dywizjonem Rakietowym Obro-
zostanie szefem Wojewódzkiego Sztabu Woj-
skowego w Katowicach i na pewno niejedno
Broń obuchowa to najstarszy ny Powietrznej i pokazał klasę. Otrzymał wtedy jeszcze pokaże”.
rodzaj broni używanej przez najwyższą w historii ocenę po Inspekcji Sił I pokazał. „Przecież to Piątek, on inaczej
Zbrojnych. Później został wojskowym komen- nie potrafi”, tłumaczy się jego fenomen. Wszę-
człowieka. dantem uzupełnień w Tychach i znowu jego dzie go pełno, wszędzie o nim słychać. Wy-

B uzdygan, broń obuchowa pochodzenia


wschodniego, metalowa głowica osadzo-
na na trzonku. Głowica zbudowana była
WKU była najlepsza w Śląskim Okręgu Wojsko-
wym”, wspominają w bytomskiej 1 Brygadzie
Rakietowej Obrony Powietrznej.
chodził i wychodzi przed szereg, sypie pomy-
słami, nie może usiedzieć na miejscu. Nie ma
dla niego spraw nie do załatwienia, a w 36 po-
z piór promieniście rozchodzących się od „Zbyszek Piątek? To człowiek, jakich mało. wiatach i 166 gminach, znajdujących się na te-
drzewca. Buzdyganów używano w Europie od Na Śląsku miałem wypadek drogowy, samo- renie WSzW, drzwi wszystkich gabinetów są
X do XV wieku, zarówno przez piechotę, jak chód nadawał się do kasacji. Bagażnik pełny, przed nim otwarte. W 2008 roku kierowany
i jazdę. W Polsce od XVI do XVIII wieku stano- obok płacząca żona. Co robić? Przypomniałem przez niego sztab został uznany za najlepszy
wiły oznakę władzy oficerskiej rotmistrzów, sobie, że w Tychach służy Piątek. Dzwonię do w kraju, a Bogdan Klich wpisał pułkownika
pułkowników, poruczników i chorążych.  niego i słyszę: bierz lawetę i przyjeżdżaj do do Księgi Honorowej MON. (PR) 

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 23


J U B I L E U S Z
w znacznej mierze nadał konwentowi znacze- kilkunastu reprezentacji innych narodowości.
OFICER ROKU nie, dzięki czemu instytucja przestała być anoni- Debiutując w imprezie, wygrał jedną konku-
mowa i jest rozpoznawana poza armią – choćby rencję, w innej zajął drugie miejsce.
Pułkownik lekarz w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich i parla- Najbardziej spektakularne zwycięstwo cho-
ROBERT SALAMON mencie. Podczas prac w sejmowej komisji obro- rąży odniósł dwa lata później. Podczas służby
Komendant 2 Szpitala ny nad nowelizacją przepisów pragmatycznych, w VIII zmianie kontyngentu w Iraku poważ-
Operacji Pokojowych – za dyscyplinarnych czy mieszkaniowych, gdy poja- nie raniły go odłamki granatu moździerzowe-
wyjątkową postawę podczas misji w Iraku, wiały się wątpliwości co do istoty przepisów pro- go wystrzelonego na bazę. Po długim leczeniu
spektakularne akcje humanitarne i me- ponowanych przez przedstawicieli MON lub po- szpitalnym i żmudnej rehabilitacji stanął jed-
dyczny profesjonalizm. słów, przewodniczący Janusz Zemke zawsze nak na nogi. Ponownie włożył mundur, wrócił
pytał o opinię obecnych na sali dziekanów: „Co do brygady i czołgów.
Lekarz z pasją na to konwent?”. Uwagi zgłaszane przez puł-
kownika Anatola Tichoniuka lub jego kolegów
Gdy w grudniu 2008 roku w 11 Lubuskiej
Dywizji Kawalerii Pancernej rozstrzygano ple-

K oledzy mówią, że jest przykładem mak-


symalnego zaangażowania w pracę. On
sam uważa, że jednym z jego największych
wiele razy doprowadzały do skorygowania pro-
pozycji resortu na korzyść żołnierzy.
Pułkownik Tichoniuk z przekonania i z racji
biscyt na oficera, podoficera i szeregowego
roku, chorąży stanął w szranki z dziesięcioma
innymi podoficerami. Znów wygrał: otrzymał
sukcesów jest to, że pobyty w Iraku nie odbiły funkcji był krytykiem pragmatyki w brzmieniu tytuł, nagrodę i uznanie. Jak mówi jego kolega
się negatywnie na rodzinie. z 2003 roku. I konsekwentnie ją „humanizo- chorąży Krzysztof Sieradzki, niewielu jest
Z życiorysu pułkownika lekarza Roberta wał”. Teraz zabiega o utrzymanie odrębnych tak dobrych kolegów i dowódców jak Marcin,
Salamona, komendanta 2 Szpitala Operacji Po- wojskowych przepisów emerytalnych. „Nie ma na których zawsze można liczyć. Dowódca
kojowych z Wrocławia, wynika, że wojsko to spraw społecznych, które by go nie interesowa- 10 Brygady Kawalerii Pancernej ze Święto-
dla niego coś więcej niż praca. Od 2004 roku ły. Cechuje go wyjątkowa spostrzegawczość po- szowa generał brygady Andrzej Reudowicz
dowodzi 2 SzOP i w tym czasie trzykrotnie był lityczna. Nadawałby się na dyplomatę. Nie za- uważa chorążego za doskonałego pancernia-
na misji w Iraku – podczas II zmiany dowodził ognia sporów, potrafi osiągać kompromis”, tak ka, potrafiącego przekazywać wiedzę innym
Grupą Zabezpieczenia Medycznego w bazie kolegę widzi pułkownik Marian Babuśka, żołnierzom.
Lima, w V zmianie szefował służbie zdrowia dziekan Korpusu Oficerów MON. Chorąży jest pomocnikiem dowódcy pluto-
całej wielonarodowej dywizji, a w zmianie VIII Jako absolwent szkoły inżynieryjnej służył nu w batalionie czołgów i często spotkać go
kierował Grupą Zabezpieczenia Medycznego. w takich saperskich garnizonach jak Brzeg, Ko- można w ośrodku szkolenia Leopardów, gdzie
Komendant bydgoskiego 1 SzOP pułkow- strzyn, Głogów. Zdolności dyplomatyczne po- dzieli się doświadczeniem z młodszymi czoł-
nik lekarz Wojciech Wójcicki pułkownika siadł, szefując Sekretariatowi Dowódcy Śląskie- gistami. Jak mówi generał Trelka, i w tej dzie-
Salamona zna od dziesięciu lat. Spotkali się go Okręgu Wojskowego, choć miał konkurencyj- dzinie jest mistrzem. (BP) 
podczas ćwiczeń wielonarodowego korpusu, ną propozycję służby w Północnej Grupie
w którym Salamon był medycznym doradcą CIMIC w Budel. Teraz u polityków zawsze stara
strony polskiej. Od tego czasu ceni go za zaan- się dostrzec zalety; uwypukla w nich to, co mogą NAJLEPSZY ŻOŁNIERZ
gażowanie, profesjonalizm i wiedzę: „Należy zrobić dobrego dla sił zbrojnych. Stara się pomóc WOJSK LĄDOWYCH
on do wąskiego grona lekarzy, którzy znają się w każdej sprawie, jaka zostanie mu powierzona.
na problematyce zabezpieczenia medycznego „Działa jak jednoosobowy departament kadr”, Starszy szeregowy
wojsk nie tylko w systemie narodowym, ale ocenia pułkownik Babuśka. (AG)  zawodowy EMIL URAN
i międzynarodowym”, wyjaśnia. Szefujący In- Żołnierz 18 Bielskiego Ba-
spektoratowi Wojskowej Służby Zdrowia ge- talionu Desantowo-Szturmowego – za de-
nerał brygady Andrzej Wiśniewski podkre- PODOFICER ROKU terminację i chęć powrotu do czynnej służ-
śla, że pułkownik Salamon był wielokrotnie by, mimo ciężkich urazów, jakich doznał
wyróżniany przez ministra obrony narodowej, Młodszy chorąży podczas misji w III zmianie PKW Afganistan.
dowódców kontyngentów oraz dowódcę ame- MARCIN TRELKA
rykańskiego Task Force Bandits. (WIL)  Specjalista w sekcji obsłu-
gi symulatorów Ośrodka Druga szansa
D
Szkolenia „Leopard” w 10 Brygadzie Kawa- la starszego szeregowego Emila Urana,
OFICER ROKU lerii Pancernej w Świętoszowie – za męstwo żołnierza 18 Bielskiego Batalionu Desan-
i wzorową postawę żołnierską w VIII zmianie towo-Szturmowego, 20 sierpnia 2008 roku po-
PKW Irak i najwyższą klasę wyszkolenia na
Pułkownik zostanie dniem szczególnym. Kiedy pod jego
czołgu Leopard poświadczoną podczas zawo-
ANATOL TICHONIUK pojazdem w połowie trasy między Ghazni a Sza-
dów ogniowych w Szwajcarii.
Przewodniczący Konwentu raną wybuchła mina, jechał w konwoju jako
Dziekanów Korpusu Ofice- strzelec karabinu maszynowego. Trzech żołnie-
rów WP – za wyjątkową skrupulatność
w zabieganiu o to, by nowelizowane lub no- Mistrz nad mistrzami rzy poległo na miejscu, on uszedł z życiem. Po
eksplozji z miejsca zdarzenia w stanie krytycz-

O
we ustawy dotyczące obronności uwzględ- młodszym chorążym Marcinie Trelce nym przetransportowano go śmigłowcem do
niały interesy żołnierzy.
napisano kiedyś, że ma wrodzone pre- szpitala w bazie Bagram, gdzie przeszedł pierw-
dyspozycje do zwyciężania. Najpierw zwycię- sze operacje. Dziś nic z tych wydarzeń nie pa-
Twarz konwentu żył, realizując marzenie, by zostać żołnierzem,
czołgistą i dowódcą. Później, w 2005 roku, po-
mięta, bo świadomość odzyskał trzy tygodnie
później w szpitalu w Ramstein w Niemczech.

O d ponad czterech lat szefuje Konwentowi


Dziekanów Korpusu Oficerów WP, spra-
wując tę funkcję jako pierwszy żołnierz etato-
jechał na międzynarodowe zawody pancernia-
ków Swiss Tank Challenge. Nie przeląkł się
załóg z Niemiec, producenta Leopardów, bar-
Szeregowy Uran zakończył rehabilitację.
Czeka teraz na chwilę, kiedy ponownie będzie
mógł włożyć mundur i wrócić do spadochronia-
wo, a nie jak poprzednicy – społecznie. To on dziej doświadczonych czołgistów z Austrii ani rzy. Wojsko, jak mówi, to nie tylko jego praca,

24 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


A R M I A

ale i pasja. Dlatego deklaruje gotowość powrotu


do służby. Żartuje nawet, że może uda mu się za- Wilk morski wym „Naval Forces”. Jury konkursu fotogra-
ficznego marynarki Stanów Zjednoczonych
łapać na V zmianę kontyngentu do Afganistanu.
Zasadniczą służbę wojskową zaczął w Stargar-
dzie Szczecińskim w 2004 roku. Dwa lata póź-
P iotr Nieć przygodę z Marynarką Wojenną
zaczął blisko 20 lat temu, zdając na studia
w Akademii Marynarki Wojennej w Gdyni na
wyróżniło jego fotogram „Start rakiety”.
W biurze prasowym MW jest niekwestiono-
wanym autorytetem, bo we flocie zna wszyst-
niej już był żołnierzem zawodowym w bielskim Wydział Nawigacji i Uzbrojenia Okrętowego. ko i wszystkich. Ma też duże poczucie humo-
batalionie. Decyzję o wstąpieniu do wojska do- Po ukończeniu drugiego roku nauki trafił do ru. Jedno z jego ulubionych powiedzeń (kiedy
brze przemyślał i wcale jej nie żałuje. „A mój amerykańskiej akademii, United States Naval jest zadowolony ze swoich zdjęć) brzmi: „co
wypadek... Widocznie tak musiało być, pogo- Academy w Annapolis. Po powrocie do kraju klatka to okładka”. (TG) 
dziłem się z tym. Dostałem od losu drugą szan- dokształcał się w AMW, by po studiach objąć
sę, bo mam jeszcze wiele w życiu do zrobie- stanowisko oficera w dziale broni podwodnej
nia”, mówi Emil Uran. (MKS)  na okręcie podwodnym ORP „Wilk”. Następ- PRZYJACIEL WOJSKA
nie włączono go do załogi odpowiedzialnej za
transfer ze Stanów Zjednoczonych do Polski JADWIGA
NAJLEPSZY ŻOŁNIERZ fregaty ORP „Gen. K. Pułaski”. Był później ZAKRZEWSKA
SIŁ POWIETRZNYCH dowódcą pionu operacyjnego na tej fregacie. Wiceprzewodnicząca sejmo-
Pierwsze stanowisko na lądzie otrzymał wej Komisji Obrony Narodo-
Podpułkownik pilot w 2004 roku. Został wówczas starszym ofice- wej – za pasję i energię poświęconą proble-
ROBERT KOZAK rem operacyjnym w Dywizjonie Okrętów Zwal- mom wojska, dzięki którym sprawy obronno-
Dowódca 1 Eskadry czania Okrętów Podwodnych. W tym czasie ści nie schodzą w sejmie na dalszy plan.
Lotnictwa Taktycznego w Mińsku Mazo- ukończył w akademii podyplomowe studia za-
wieckim – za mistrzowski poziom lotniczych
i dowódczych umiejętności, o których w pol-
rządzania i dowodzenia siłami morskimi. Po
dwóch latach służby w sztabie wrócił na pokład W cieniu armii
M
skich Siłach Powietrznych krążą legendy. – został zastępcą dowódcy okrętu ORP „Gen. ówią o niej „generał w spódnicy”, choć
T. Kościuszko”. W lipcu 2007 roku objął komen- Jadwiga Zakrzewska nie tylko nie słu-
Pilot akrobata dę nad ORP „Gen. K. Pułaski” i awansował na
komandora porucznika. W zeszłym roku dowo-
żyła w wojsku, ale nawet nie pochodzi z woj-

P odpułkownik pilot Robert Kozak skończy


w tym roku 41 lat. Od 2007 roku dowodzi
1 eskadrą lotnictwa taktycznego w Mińsku
dził Polskim Kontyngentem Wojskowym „Puła-
ski” w natowskim zespole operującym na Morzu
Śródziemnym – SNMG-1 (Standing NATO
Mazowieckim. Wcześniej dowodził 41 eska- Maritime Group One). (TG) 
drą w Malborku. Generał brygady pilot
Włodzimierz Usarek, były dowódca mińskiej
jednostki, obecnie dowódca 2 Skrzydła Lot- PODOFICER ROKU
nictwa Taktycznego, wspomina go w samych
superlatywach. „Jest jednym z najlepszych pi- MARIAN
lotów Sił Powietrznych, jacy kiedykolwiek la- KLUCZYŃSKI
tali na MiG-29. Loty pokazowe w jego wyko- Dziennikarz, fotoreporter,
naniu zapierają dech w piersiach”. „Wspaniały specjalizujący się w tema-
lotnik i kolega, jeden z moich najlepszych do- tyce Marynarki Wojennej – za rzetelność
wódców eskadr”, komplementuje podwładnego i sumienność w dokumentowaniu wyda-
dowódca 1 Skrzydła Lotnictwa Taktycznego ge- rzeń floty, godne służby najwierniejszego
i oddanego żołnierza.
nerał brygady pilot Stefan Rutkowski. Podpuł-
kownik Kozak na „dwudziestych dziewiątych”
lata od początku zawodowej kariery, teraz prze-
kazując umiejętności podkomendnym. Co klatka to okładka
Na różnych typach statków powietrznych
wylatał w sumie 1730 godzin. Jest wyszkolony
do lotów w każdych warunkach. Dzięki mi-
J eśli widziałeś świetne zdjęcia z okrętów
Marynarki Wojennej, to prawdopodobnie
zrobił je Marian Kluczyński. Ma 62 lata. Po-
strzowskiemu opanowaniu udało mu się w 2000 chodzi z podkrakowskich Młodziejowic. Od
roku wylądować uszkodzonym MiG-29, ratując ponad ćwierć wieku na celowniku jego obiek-
maszynę od zniszczenia. (LAS)  tywu znajdują się wszystkie ważne wydarze-
nia i przedsięwzięcia Marynarki Wojennej. Na
15 tysięcy fotografii opublikowanych na ofi-
NAJLEPSZY ŻOŁNIERZ cjalnej stronie internetowej Marynarki Wojen-
MARYNARKI WOJENNEJ nej 90 procent jest jego autorstwa.
Trudno powiedzieć, ile fotografii zrobił
Komandor porucznik podczas pracy, ale liczba ta z pewnością jest
PIOTR NIEĆ sześciocyfrowa. Wiele zdjęć Mariana
Dowódca okrętu ORP „Ge- Kluczyńskiego trafiło do wydawnictw pol-
nerał Kazimierz Pułaski” – za wszechstron- skich i zagranicznych (Japonia, Włochy, Bel-
ność w rzemiośle marynarskim, która spra- gia, Wielka Brytania, Francja, USA, Niemcy).
wia, że określenie „wilk morski” wobec nie- Korzystał z nich jeden z najbardziej prestiżo-
go trzeba by zdefiniować na nowo. wych magazynów morskich o zasięgu świato-

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 25


J U B I L E U S Z
skowej rodziny. Dorastała za to w sąsiedztwie wadą jest łatwowierność, a zaletą – umiejętność było potrzebą chwili, nie fajerwerkiem. Przede
armii, w cieniu Twierdzy Modlin. Na począt- radzenia sobie w trudnych sytuacjach życio- wszystkim generał zmienił formację mental-
ku lat dziewięćdziesiątych została burmi- wych. Poseł Smirnow tak ją charakteryzuje: nie, wyciągnął ludzi z piechocińskiego błota
strzem Nowego Dworu Mazowieckiego i pod- „Towarzyska, sympatyczna, lubiana, wyjątko- i poprowadził do wojskowych elit.
czas zimy załatwiła potrzebne wojskowym wo energiczna w działaniu”. (AD)  Niektóre posunięcia generała wręcz szoko-
piaskarki. Tak zaczęły się jej związki z siłami wały, burzyły podstawy dotychczasowego po-
zbrojnymi. Od kiedy w 1997 roku została po raz rządku wojskowego. Za utworzeniem w 17 BZ
pierwszy posłanką (mandaty do parlamentu zdo- NAGRODA SPECJALNA Taktycznego Centrum Operacyjnego, kierują-
była też w 2005 i 2007 roku), pracuje w Komisji cego procesem szkolenia na wzór sztabu dzia-
Obrony Narodowej jako jej wiceprzewodnicząca Generał brygady łającego w warunkach bojowych, poszły zmia-
– zajmuje się tam głównie sprawami społeczno- MIROSŁAW RÓŻAŃSKI ny w prowadzeniu zajęć. Nie dość, że „zme-
-wychowawczymi w armii. „Skończyła nawet Zastępca szefa Zarządu Pla- chole” z 1 Batalionu Piechoty Zmotoryzowa-
studia na Akademii Obrony Narodowej”, mówi nowania Strategicznego nej dostawali skrzydeł, szkoleni jako taktyczny
Andrzej Smirnow, kolega z Klubu Parlamen- Sztabu Generalnego Wojska Polskiego – za desant śmigłowcowy, to na zajęcia wyruszali
tarnego Platformy Obywatelskiej i członek sej- innowacyjne metody w szkoleniu żołnierzy, we wtorek o północy, jak do boju. Nieprze-
mowej komisji obrony. upór w tworzeniu szkoły snajperów w Między- rwane ćwiczenia trwały do północy w czwar-
rzeczu, przez co wielu znalazło się na gene-
Najbliżej spraw wojska była w rządzie pre- tek. Przeciwnikom tego pomysłu najtrudniej
ralskiej muszce.
miera Jerzego Buzka. Została wtedy podse- było zrozumieć, że w ten sposób żołnierze
kretarzem stanu do spraw społeczno-wycho- kończyli tydzień pracy.
wawczych w resorcie obrony. Skupiła się na Uskrzydlenie Generał Różański raził niektórych stylem
inicjatywach związanych ze szkoleniem obron-
nym młodzieży i umożliwieniu kobietom stu- piechocińców bycia, zawsze blisko podwładnych, na poligo-
nie spał w obozowisku, jadał w stołówce, poza
diowania na wojskowych uczelniach. Teraz pa-
ni poseł jest przewodniczącą Delegacji Sejmu
i Senatu RP do Zgromadzenia Parlamentarnego
G enerał brygady Mirosław Różański,
obecnie zastępca szefa Zarządu Planowa-
nia Strategicznego Sztabu Generalnego WP,
rejonem bazy zawsze ubrany i wyposażony
full combat, tak jak wszyscy żołnierze. Podob-
nie było w Iraku. Pytany, czy potrzebnie pchał
NATO. „To jest forum, gdzie światowym poli- przez sześć lat dowodził 17 Wielkopolską Bry- się tam na pierwszą linię, odpowiada: „Uwa-
tykom można pokazać Polskę z dobrej strony, gadą Zmechanizowaną. Jego zasługi dla jed- żałem, że muszę się pojawiać w newralgicz-
a nam zależy, abyśmy byli słyszalni za granicą nostki daleko wykraczają poza nagłośnione nych punktach, w trudnych momentach, by
w sprawach bezpieczeństwa” tłumaczyła w wy- w mediach utworzenie „szkoły snajperów”. wokół ryzykownych zadań tworzyć atmosferę
wiadzie dla gazety „Pogłos”. Jadwiga Szkolenie sekcji strzelców wyborowych po normalności. Żołnierzy bowiem często przy-
Zakrzewska mówi o sobie, że jej największą doświadczeniach zebranych w misji irackiej tłacza osamotnienie”. (PB) 

26 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


A R M I A

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 27


U Z B R O J E N I E

75 lat badań
Radar Liwiec może stać się hitem
eksportowym naszego przemysłu
zbrojeniowego.

N ajnowszym produktem Przemysłowego


Instytutu Telekomunikacji jest radar roz-
poznania artyleryjskiego Liwiec. Instytut w tym
roku obchodzi 75-lecie istnienia. Prowadzi pra-
ce naukowo-badawcze nad systemami dowo-
dzenia i kierowania, radioelektronicznymi sys-
temami rozpoznania i sprzętem radiolokacyj-
nym. Od marca 2008 roku jest państwową jed-
noosobową spółką akcyjną ze statusem cen-
trum badawczo-rozwojowego. Poza centralą
w Warszawie ma trzy filie – w Gdańsku, w poło-
żonej niedaleko stolicy Kobyłce i we Wrocławiu.
Inżynierowie z PIT-u skonstruowali urządzenia,
na których pracują podległe Centrum Operacji
Powietrznych cztery ośrodki dowodzenia i na-
prowadzania kontrolujące polską przestrzeń
powietrzną. To oni również opracowali więk-
szość używanych przez naszą armię trójwspół-
FOT. MON

rzędnych radarów dalekiego zasięgu.

KRZYSZTOF WILEWSKI

Radar na wszystko
Na pierwszy rzut oka Liwiec niczym się nie wyróżnia.
Dopiero gdy zaczyna pracę, jest na co popatrzeć.

W
patrujący się ze sku- podpory, a ukryta do tej pory antena wania ogniem Topaz. Po podjęciu decyzji
pieniem w monitor rozkłada się i po paru minutach jest LIWIEC zasługuje o ogniowej odpowiedzi urządzenie zadba
komputera chorąży gotowa do działania. na to, by go o to, by była ona jak najskuteczniejsza. Inży-
docenić.
oderwał wzrok i za- Jednak pełnię walorów radioloka- Może nier komentuje: „Śledząc własne pociski
niepokojony zwrócił się do siedzące- cyjnego zestawu rozpoznania artyle- obserwować i określając precyzyjnie współrzędne ich
go obok kolegi: „Widzisz to?”, wska- ryjskiego poznamy dzięki wizycie obiekty upadku, radar wypracowuje dane, które mogą
zał głową migoczący ekran. „Nie w kabinie operatorów. Na ekranach powietrzne: posłużyć do naniesienia poprawek”.
bezzałogowe,
wiem, co to, ale zbliża się do mia- dwóch komputerów obsługa radaru samoloty Liwiec był intensywnie testowany przez
sta”, odpowiedział operator. Nie miał obserwuje aktywność ogniową nie- i śmigłowce. prawie trzy lata. Choć inżynierowie z PIT nie
czasu zastanawiać się, czym jest ob- przyjaciela w promieniu 40 kilome- ujawniają na ten temat zbyt wielu szczegółów,
serwowany obiekt, bo komputer po- trów. „Radar w krótkim czasie po przyznają, że starali się podczas testów jak
informował go o czymś ważniej- wystrzale automatycznie wykrywa najwyżej umieścić poprzeczkę. Wyniki okaza-
szym. „Dwa, trzy, moment, cztery i śledzi trajektorię lotu pocisków arty- ły się więcej niż zadowalające. Radar, który
moździerze wystrzeliły w stronę na- leryjskich różnych typów i kalibrów, zbudowano w rekordowo krótkim czasie, oka-
szej bazy. Ich pozycja to 34UCD automatycznie je rozpoznaje i klasyfi- zał się dokładniejszy niż oczekiwano w czasie
4042267180, wysokość 50”, zamel- kuje. Zebrane dane pomiarowe wyko- projektowania. „Rzuciliśmy wyzwanie dużym,
dował. Chorąży kiwnął głową i po- rzystuje do identyfikacji i określenia zachodnim koncernom zbrojeniowym, choć
wiedział: „Nasi już wprowadzają położenia pojedynczych i grupowych nasz instytut dysponuje ułamkiem środków, ja-
współrzędne, za chwilę położą na stanowisk ogniowych przeciwnika kie może wydać na badania na przykład pro-
nich ogień”. oraz współrzędnych upadku poci- dukujący Arthura Saab Microwave”, nie krył
sku”, wyjaśnia inżynier Tomasz zadowolenia jeden ze specjalistów instytutu
WYKRYWA I POPRAWIA Rutkowski z Przemysłowego Insty- podczas testów na poligonie pod Toruniem.
Na pierwszy rzut oka Liwiec ni- tutu Telekomunikacji, szef zespołu Więcej szczegółów na temat sprawdzia-
czym się nie wyróżnia. To jakby specjalistów, którzy skonstruowali nów, jakim poddawany był produkt PIT-u,
wielkie metalowe skrzynie na pod- Liwca. Dodaje, że zdobyte przez ra- zdradzają żołnierze z 5 Pułku Artylerii w Su-
woziu Jelcza. Z boku pojazdu wysu- dar informacje przekazywane są do lechowie, którzy szkolą się w obsłudze rada-
wają się stabilizujące konstrukcję zautomatyzowanego systemu kiero- ru. Dowodzący załogą chorąży Rafał Gem-

28 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


A R M I A

Konkurenci
AN/TPQ-36 – produko- RADAR
wany przez ThalesRay- ROZPOZNANIA
theonSystems. Zasięg ARTYLERYJSKIEGO
– 25 kilometrów, efek- ARTHUR – producent
tywny zasięg rozpozna- Saab Microwave.
nia: artylerii – 18 kilome- Zasięg – 40 kilome-
FOT. ARMY RECOGNITION

trów, rakiet – 24 kilome- trów. Rodzaj pasma


try. Rodzaj pasma do – C. Liczba wyszukiwa-

FOT. PRIMEPORTAL
wyszukiwania celów – X. nych celów i stanowisk
Liczba lokalizowanych ogniowych nieprzyjacie-
naraz stanowisk ognio- la – 100 przez
wych – 10. 1 minutę.

COUNTER BATTERY AN/TPQ-37 – produko-


RADAR COBRA wany przez przez Thale-
– produkowany przez sRaytheonSystems. Za-
konsorcjum EuroArt. sięg – 50 kilometrów,
Zasięg – 40 kilome- efektywny zasięg wykry-
trów. Rodzaj pasma wania: artylerii – 30 kilo-
– C. Liczba wyszukiwa- metrów, rakiet – 50 kilo-
nych celów i stanowisk metrów. Rodzaj pasma
ogniowych nieprzyjacie- – S. Liczba lokalizowa-
FOT. EUROART

FOT. US ARMY
la – 240 przez nych stanowisk nieprzy-
2 minuty. jaciela – 10.

bara jest pod wrażeniem możliwości urzą- rozpoznania artyleryjskiego: AN/TPQ-36, Microwave ma tam 8 stopni, Liwiec ponad
dzenia: „To najlepszy sprzęt do radiolokacji, AM/TPQ-37, Cobra i Arthur. Najbardziej 20. Oznacza to, że Arthur musi obracać ante-
z jakim miałem do czynienia. Braliśmy udział znane, bo używane przez amerykańską armię ną w górę i w dół, by zobaczyć to, co Liwiec
w ćwiczeniach pododdziałów artyleryjskich od prawie dwudziestu lat, są dwa pierwsze widzi bez poruszania. Są też inne, mniej tech-
na poligonach w całym kraju i wszędzie, z tej czwórki. Dla Liwca jednak nie są konku- niczne różnice przemawiające na korzyść
w ciągu kilku sekund po wystrzale, za jego rencją, bo pierwszy jest zoptymalizowany polskiego produktu. Liwiec oferuje obsłudze
pomocą wykrywaliśmy stanowiska ogniowe pod kątem obserwacji moździerzy, a drugi bardziej komfortowe warunki pracy. Kabina
BM-21, Goździków, Dan czy moździerzy”. – artylerii lufowej i rakietowej. Produkt PIT-u jest klimatyzowana, przestronniejsza i o wie-
Zarówno Gembara, jak i drugi operator, łączy skutecznie funkcje obu tych radarów. le lepiej wyciszona niż ta w Arthurze.
młodszy chorąży Grzegorz Góźdź, nie po- Biorąc pod uwagę technologię, z jakiej ko- Radaru z PIT-u nie można sprawiedliwie
trafili jednoznacznie odpowiedzieć, który rzysta w namierzaniu stanowisk ogniowych porównać z Cobrą, która dysponuje teore-
z wymienionych środków ogniowych Liwiec czy lecących pocisków, Liwiec może być po- tycznie bardzo podobnymi możliwościami
obserwuje najlepiej (najdokładniej analizując równywany do Cobry produkowanej przez jak polskie urządzenie, ale przez kilka lat nie
lot wystrzelonych z nich pocisków). konsorcjum EuroArt (założone przez Amery- była modernizowana. Prace nad unowocze-
kanów, Brytyjczyków, Niemców i Francu- śnieniem ruszyły dopiero dwa lata temu. Nie
INNI GRACZE zów) oraz wytwarzanego przez Szwedów Ar- znając ich efektów, możemy tylko odnoto-
Tak żołnierze, jak inżynierowie uważają, thura. Wypada na ich tle bardzo dobrze. Od wać, że firma EuroArt pochwaliła się pod ko-
że próby poligonowe udowodniły, iż Liwiec zbierającego świetne recenzje na świecie Ar- niec lutego 2009 roku kontraktem na dostawę
może stawić czoło innym tego typu konstruk- thura jest zdecydowanie lepszy pod wzglę- ulepszonych radarów do Zjednoczonych Emi-
cjom. Na świecie są cztery liczące się radary dem kąta pokrycia w elewacji. Produkt Saab ratów Arabskich.
Liwiec zasługuje na to, by go docenić. Nie
Liwiec zakontraktowany tylko wykrywa stanowiska ogniowe i śledzi
lot pocisków artyleryjskich, moździerzowych
Stacje błyskawicznie lokalizujące przeciwnika ostrzeliwującego bazę czy rakietowych, ale dzięki antenie zapew-
niającej szeroki kąt pokrycia przestrzeni
z moździerzy na pewno przydałyby się żołnierzom na zagranicznych misjach. w azymucie i elewacji jest w stanie obserwo-

N a mocy zawartej w maju


2007 roku umowy Prze-
mysłowy Instytut Telekomuni-
ru) miały zostać umieszczone
na podwoziu opancerzonego
jelcza oraz wyposażone
48 milionów złotych. Depar-
tament Polityki Zbrojeniowej
MON wytargował z tej ceny
wać obiekty powietrzne: bezzałogowe, samo-
loty i śmigłowce. Radar przeszedł już żmud-
ną drogę sprawdzianów i jest w trakcie certy-
kacji zobowiązał się dostar- w układ nawigacji zapewnia- 4 miliony złotych, godząc się fikacji – w połowie marca na poligonie pod
czyć wojsku do 12 grudnia jący pomiar kierunku północy na płacenie instytutowi poło- Toruniem odbędzie się jeden z ostatnich te-
2009 roku partię próbną dostosowany do wymagań wy należności w formie przed- stów dokładności pomiaru toru lotu pocisków
trzech radiolokacyjnych zesta- systemu, a także zmodyfiko- płat – 1,5 miliona w 2007 ro- artyleryjskich i rakietowych. Nasze wojsko
wów rozpoznania artyleryj- wane oprogramowanie uła- ku, 10 milionów w 2008 oraz miało w tym roku otrzymać trzy takie zesta-
skiego Liwiec: dwóch nowych twiające współpracę Liwca 10 milionów w 2009 roku. wy, ale to były plany, zanim do budżetu resor-
oraz jednego zbudowanego z systemem kierowania Resztę, ponad 22 miliony, PIT tu obrony dotarł światowy kryzys. Miejmy na-
na bazie prototypu. Radary ogniem artylerii Topaz. Koszt dostanie po zakończeniu dzieję, że Liwiec będzie ostatnią pozycją na li-
(w odróżnieniu od pierwowzo- trzech radarów określono na prac. (KW)  ście oszczędności. 

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 29


L O G I S T Y K A
POLSKA ZBROJNA: Jak będzie wygląda-
ła polska logistyka za kilka lat?
KRZYSZTOF SZYMAŃSKI: Przyszłość
logistyki została zawarta w planie jej rozwo-
ju na lata 2009–2018. Na jej struktury sta-
cjonarne wpływ będzie miała likwidacja
okręgów wojskowych. Reforma zmierza też
w kierunku uporządkowania logistyki polo-
wej. Konieczna jest optymalizacja całego
systemu zabezpieczenia.

POLSKA ZBROJNA: Co kryje się pod


pojęciem optymalizacji?
KRZYSZTOF SZYMAŃSKI: Posiadanie
struktur dostosowanych do organizacji sił
zbrojnych, które są potrzebne i zdolne do
wypełniania zadań. Logistyka nie istnieje
sama dla siebie. Pełni funkcje służebne.
Zmieniając ją, staramy się łączyć nasze do-
świadczenia z tym, co dzieje się w krajach
uznawanych za wiodące w tej dziedzinie.

POLSKA ZBROJNĄ: Wojskowe oddziały


gospodarcze wykazują wiele podobieństw
z francuską koncepcją baz obronnych,
które integrują logistykę i administrację
dla wszystkich jednostek stacjonujących
na danym obszarze.
KRZYSZTOF SZYMAŃSKI: Gdy w 2006
roku służyłem w Mons, przedstawiłem kon-
cepcję naszych WOG-ów francuskiemu ko-
ledze. Chwalił ją. Podobne rozwiązanie za-
stosowano też za Odrą. Wynika to z dążenia,

Szukając dobrych wzorów KRZYSZTOF SZYMAŃSKI: Nie chciał-


Z generałem brygady bym oceniać logistyki naszych sojuszników.
KRZYSZTOFEM SZYMAŃSKIM Mając na względzie to, że nie wszystkie roz-
wiązania da się u nas wprowadzić, duże wra-
o logistyce rozmawia TADEUSZ WRÓBEL żenie zrobił na mnie model brytyjski. Pomi-
jam amerykański, bo to jest zupełnie inna ska-
aby dowódca na przykład brygady pancernej padku większych garnizonów być może po- la. Brytyjczycy mają świetne pomysły i są bar-
nie musiał zajmować się bieżącą administra- wstaną nawet dwa. dzo pragmatyczni. Zajmują wiele stanowisk
cją i takimi sprawami jak naprawa dziurawe- w strukturach natowskich w pionie logistyki.
go dachu. Zaś na czas wojny oddział ma za- POLSKA ZBROJNA: Francuzi określili Mają też ogromne doświadczenie, szczególnie
jąć się opustoszałymi koszarami. Nadal je- zasięg terytorialny takiego oddziału na w logistyce ekspedycyjnej.
steśmy w fazie eksperymentu i być może 30 kilometrów, a my?
docelowo niezbyt trafna nazwa „wojskowy KRZYSZTOF SZYMAŃSKI: Przyjmuje- POLSKA ZBROJNA: A konkretnie?
oddział gospodarczy” zostanie zmieniona na my podobną odległość. KRZYSZTOF SZYMAŃSKI: Swego czasu
„oddział zabezpieczenia”. stworzyli brygady logistyczne. My podpa-
POLSKA ZBROJNA: W wielu krajach trzyliśmy to rozwiązanie i poszliśmy podob-
POLSKA ZBROJNA: Czy po likwidacji istnieje silna i już zakorzeniona tendencja ną drogą. Patrząc z perspektywy lat, gdyby-
okręgów wojskowych w strukturach logi- do korzystania w logistyce stacjonarnej śmy nie mieli tych dwóch brygad, nie pora-
styki stacjonarnej będzie element pośred- z usług firm cywilnych. Czy słusznie? dzilibyśmy sobie z zabezpieczeniem potrzeb
ni między WOG-ami a Inspektoratem KRZYSZTOF SZYMAŃSKI: Opinie co naszych kontyngentów na misjach w Afgani-
Wsparcia SZ? do efektów tego modelu są zróżnicowane. stanie czy wcześniej w Iraku.
KRZYSZTOF SZYMAŃSKI: Planowane Brytyjczycy najczęściej je sobie chwalą, ale
jest utworzenie czterech rejonów logistycz- inni wykazują mniej optymizmu. POLSKA ZBROJNA: Brytyjczycy przy-
nyc podzielonych na garnizony. W każdym kładają równie dużą wagę do zabezpiecze-
z nich będzie jeden wojskowy oddział gospo- POLSKA ZBROJNA: Który z modeli za- nia logistycznego na szczeblach niższych
darczy lub oddział zabezpieczenia. W przy- granicznych mógłby być dobrym wzorcem? od brygady.

30 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


A R M I A

logistyczne misji w Czadzie, w tym stwo- słynna pasta do zębów dla kontyngentu
rzenie w szczerym polu bazy dla pół tysiąca afgańskiego.
ludzi. KRZYSZTOF SZYMAŃSKI: Nie tylko my
mamy takie kłopoty. Podobne mieli Brytyj-
POLSKA ZBROJNA: Interesujący jest też czycy, którzy postanowili z tego powodu
brytyjski system nieplanowanych zakupów stworzyć Defense Equipment and Support,
na potrzeby misji. Pierwsza i najważniej- która połączyła Defence Logistics Organisa-
sza różnica w stosunku do naszej pilnej po- tion i Defence Procurement Agency, czyli lo-
trzeby operacyjnej – są one finansowane ze gistykę i zakupy, w jedną instytucję.
środków spoza resortu
obrony.
KRZYSZTOF SZYMAŃ- Jakość musi POLSKA ZBROJNA:
Czyżby u nas też należało
SKI: Równie ważna jest sa-
ma ścieżka decyzyjna. Postu-
kosztować. połączyć Agencję Uzbroje-
nia z Inspektoratem
laty o potrzebach napływają Na ludziach Wsparcia?
z kontyngentów, a nie rodzą KRZYSZTOF SZYMAŃ-
się w biurach. Następnie są nie można SKI: Nie chciałbym wypo-
analizowane na najwyższym
szczeblu decydentów w re-
oszczędzać, wiadać się w tej sprawie,
gdyż leży to poza moimi
sorcie. Jeśli uznają oni, że szczególnie tych kompetencjami. Niemniej
dany sprzęt trzeba kupić, mi- jednak pamiętajmy, że Bry-
nister obrony stawia sprawę na misjach tyjczycy są bardzo pragma-
na posiedzeniu rządu. Jeżeli tyczni i jeśli zdecydowali się
postulat zyska akceptację, przechodzi do mi- na takie rozwiązanie, to uważają, że przynie-
nisterstwa finansów, które uruchamia środki sie pozytywne skutki. Dlatego sądzę, że po-
na ten cel. Przy czym spoza budżetu resortu winniśmy obserwować, jak funkcjonuje nowy
obrony jest finansowany nie tylko sam zakup model brytyjskiej logistyki, i wyciągnąć z te-
FOT. JAROSŁAW WIŚNIEWSKI

sprzętu, ale też jego użytkowanie przez czte- go wnioski.


ry lata. Po tym czasie zapada decyzja, czy
należy go zachować, czy też sprzedać po za- POLSKA ZBROJNA: Wszyscy zatem się
kończeniu misji. Brytyjczycy uważają, że wzajemnie podglądają i kopiują pomysły.
trzymanie zbędnego sprzętu jest bezsensow- KRZYSZTOF SZYMAŃSKI: To nie
ne i kosztowne. grzech. Podpatrywanie rozwiązań zagranicz-
nych zwykle ułatwia stworzenie własnych.
KRZYSZTOF SZYMAŃSKI: Plan rozwo- POLSKA ZBROJNA: U nas zdarzają Nie ma sensu wyważać otwartych drzwi. Jed-
ju sił zbrojnych zakłada, że w dywizjach po- się nietrafione zakupy. Czy są to błędy nak podkreślam, obcych pomysłów zwykle
wstaną pułki logistyczne, w brygadach bata- przy opracowaniu specyfikacji, czy też nie da się w prosty sposób skopiować, ale
liony, a w batalionach kompanie. To znaczą- przymykanie oka podczas odbioru jako- mogą one stanowić pożywkę intelektualną,
co zwiększy samodzielność operacyjną tych ściowego? punkt wyjścia do stworzenia lepszych wła-
jednostek. Zachowamy też istniejące brygady KRZYSZTOF SZYMAŃSKI: Zakupy to snych rozwiązań. Z drugiej strony logistyka
logistyczne, których jednym z zadań pozosta- nie moja domena, ale myślę, że podstawowa staje się ponadnarodowa, a to oznacza, że
nie zabezpieczenie naszych kontyngentów na kwestia to wiarygodność osób, które przy- nasz system musi być przygotowany do
misjach. gotowują wymagania, a także ludzi, którzy współdziałania z innymi. Jednak najważniej-
je spełniają oraz sprawdzają. sze jest to, że bez sprawnej logistyki nie ma
POLSKA ZBROJNA: Czy nasz Inspekto- sprawnych sił zbrojnych. Już przed dwustu
rat Wsparcia był wzorowany na brytyj- POLSKA ZBROJNA: Wielu dostawców laty cesarz Napoleon Bonaparte powiedział,
skiej Defence Logistic Organization? twierdzi, że wojsko nie powinno mieć złu- że armia maszeruje na brzuchu. 
KRZYSZTOF SZYMAŃSKI: Tworząc go, dzeń co do jakości otrzymywanych wyro-
przyglądaliśmy się rozwiązaniom brytyjskim bów, skoro podstawowym kryterium,
i niemieckim oraz nieco je zmodyfikowali- decydującym o wygranej w przetargu, WIZYTÓWKA
śmy. Uważam za dobry pomysł, że struktura jest cena.
Inspektoratu Wsparcia Sił Zbrojnych opiera KRZYSZTOF SZYMAŃSKI: Mamy świa-
się na szefostwach. Jasno też określono domość tego i odchodzimy coraz częściej od Generał brygady
funkcje gestora i centralnego organu logi- preferencji dla ceny. Jakość musi kosztować. KRZYSZTOF SZYMAŃSKI
stycznego. Udało się nam przekonać przeło- Na ludziach nie można oszczędzać, szcze- Od 2007 roku jest szefem
żonych, że tym ostatnim powinien być wła- gólnie tych na misjach. Wśród logistyków Zarządu Logistyki P–4 w Sztabie General-
śnie inspektorat. panuje przekonanie, że służącemu w nich nym Wojska Polskiego. Wcześniej zajmował
W mojej ocenie powstała dobra struktura, żołnierzowi trzeba dać to, co chce, a nawet podobne stanowisko w Naczelnym Do-
a potwierdzeniem tego są wyniki ubiegło- więcej. wództwie Sił Sojuszniczych w Europie. Jest
absolwentem licznych kursów zagranicz-
rocznych kontroli, jak również sprawne za-
nych, w tym dla generałów i oficerów flago-
kończenie misji w Iraku. To, że niewiele POLSKA ZBROJNA: Jednak pozostaje
wych w Akademii Obrony NATO w Rzymie.
o tym mówiono, oznacza, że system zadzia- problem jakości rzeczy, które trafiają do Prywatnie interesuje się historią wojskowo-
łał i nie było niespodzianek. Kolejnym te- żołnierzy. Tu nie chodzi o sztandarowe ści, szczególnie epoką napoleońską.
stem dla inspektoratu było przygotowanie kontrakty, tylko o takie drobiazgi jak

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 31


L O G I S T Y K A

PIOTR BERNABIUK

17 500 problemów
Wojska operacyjne zapomniały już niemal o Iraku, logistycy zaś nadal
intensywnie żyją problemem zakończonej misji, nie ukrywając niepokoju.

M
isja iracka, pierwsza tak kosz- w ludziach, ale także pełen emocji. W ciągu ciem zaplanowanym na kilka kolejnych lat, wy-
towna dla Sił Zbrojnych RP, pięciu lat z Iraku do Polski wróciło łącznie magającym wielkiego wysiłku i znacznych pie-
a jednocześnie tak tragiczna 17,5 tysiąca sztuk różnorodnego sprzętu woj- niędzy. Obawy budzi jednak czarodziejska moc
widziana dotąd była głównie skowego, co dla służb technicznych Inspektora- coraz częściej padającego słowa „kryzys”. Jeże-
przez pryzmat żołnierzy z pierwszej linii zdo- tu Wsparcia Sił Zbrojnych oznacza 17,5 tysiąca li bowiem zabraknie środków na remonty, po-
bywających wojenne doświadczenia i często- problemów do rozwiązania. Proces przywraca- niesiemy niepowetowane straty.
kroć płacących za nie własną krwią. nia zdolności bojowej wszelkim urządzeniom,
Dziś, poza specjalistami, mało kto zdaje so- od wozów bojowych po sprzęt „masowy” TRZEBA ODDAĆ
bie sprawę z tego, że właśnie rozgrywa się – broń strzelecką, maski przeciwgazowe czy Nieprawdziwe jest twierdzenie, że z Iraku
ostatni akt tej operacji, wprawdzie bez ofiar pojedyncze sztuki amunicji, jest przedsięwzię- zabraliśmy do Polski szmelc. Komisje z Inspek-

32 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


A R M I A

WOJSKA OPERACYJNE
zapomniały już niemal o Iraku,
logistycy zaś nadal intensywnie
żyją problemem zakończonej misji,
nie ukrywając niepokoju.

FOT. ZBIGNIEW FABISZEWSKI

toratu Wsparcia przez kilka miesięcy prowadzić badania przywracające cer- ciężarówek, do których nie mogliśmy zapewnić
prowadziły skrupulatne przeglądy, tyfikat dopuszczający je do transportu SKUTKI serwisu eksploatacyjnego”.
wybierając wszystko, czego nie opła- morskiego. zużycia sprzętu, Na misję wysyłano sprzęt nowy, co najwy-
oddziaływania
cało się transportować i remontować. Nie wszystko, z czego zrezygnowali, klimatu, żej dwuletni, z zapewnionym pięcioletnim re-
Ze złomem też był kłopot, bo całą miało trafić na szrot, jednak unikanie a następnie sursem użytkowania i bezpieczeństwa. Spora-
masę żelastwa, po pozbawieniu cech marnotrawstwa, zdaniem pułkownika proces dycznie trafiały tam starsze egzemplarze.
bojowych i użytkowych, wywożono Zdzisława Domagały, szefa Służb niszczenia Wszystko co najlepsze... wyciągano z brygad
podczas podróży
na wskazane przez Irakijczyków, od- Technicznych Inspektoratu Wsparcia, morskiej, okazały i batalionów”.
ległe o sto, a nawet o trzysta kilome- wcale nie było proste: „Skierowaliśmy się zaskakujące. Pułkownik Jerzy Jastrzębski, szef Służb
trów składowiska. W bazach żołnie- zapytanie do Irakijczyków, czy są zain- Materiałowych Inspektoratu Wsparcia, nie
rze musieli zostawić po sobie porzą- teresowani przejęciem sprzętu ogólne- ukrywa kłopotów wynikających z takich poży-
dek. Spory kłopot sprawiły również go przeznaczenia, między innymi kwa- czek: „W Iraku przed powrotem liczenie było
kontenery, które należało sztuka po terunkowego oraz niektórych pojaz- proste: jeśli koszty remontu i transportu będą
sztuce wyremontować, następnie prze- dów. Trudno się dziwić, że nie chcieli odpowiednio niższe od zakupu nowego pojaz-

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 33


L O G I S T Y K A

C O M M E N T
Pułkownik
JERZY JASTRZĘBSKI,
szef Służb Materiałowych
Inspektoratu Wsparcia:

D owódcy coraz głośniej upominają się


o wypożyczony do Iraku sprzęt. Oczywi-
ście, wyremontowany natychmiast wraca
REMONTY
I ODTWARZANIE
SPRZĘTU,
który powrócił,
tam, skąd go wzięliśmy. Chyba że braki to wielkie
uzupełniono wcześniej, sprzęt został wyco- i rozległe
fany z etatu lub nie ma już jednostki, z któ- przedsięwzięcie
rej pochodzi. angażujące
wojskowe,
okręgowe
i rejonowe
warsztaty
techniczne,
ponadto cywilne
przedsiębior-
stwa, krajowe
i zagraniczne.
FOT. ARCH. 5 RWT (2)

du, to zabieramy. Teraz wszystko, co przywieź- na ten cel nie zabraknie pieniędzy: „Jeśli na wpływem różnic temperatur plastiki. Natura
liśmy, musi jak najszybciej wrócić do szyku, bo przeszkodzie nie stanie brak środków, logistycy zadziałała destrukcyjnie, rozhermetyzowała
naruszona jest zdolność bojowa jednostek, w ciągu dwóch lat oddadzą jednostkom gotowe podzespoły, pozbawiła ochrony blachy. Tego
z których sprzęt pożyczyliśmy. Jeśli z brygady do eksploatacji urządzenia i tym samym zakoń- nie sposób było uniknąć”.
zabraliśmy dwie cysterny, bo akurat były naj- czą operację iracką”. W powrotnej drodze, podczas blisko mie-
nowsze, zostawiliśmy tam dziurę. Jeśli nie zała- sięcznego rejsu przez Kanał Sueski, Morze
tano jej bieżącymi zakupami, to właściciele NISZCZĄCA SIŁA Śródziemne i dalej do kraju, do sprzętu zapeł-
czekają, aż ich mienie wróci z misji i po odtwo- Dodatkowym problemem remontowym jest niającego ładownie oraz pokłady statków dosta-
rzeniu właściwości użytkowych zostanie zwró- stan sprzętu, który podróżował morzem. Puł- wała się słona woda, często wspomagana wia-
cone. Musimy więc mieć pieniądze na remonty. kownik Domagała uważa, że dziś już nie pora trem. I wdała się korozja. Jedynie szczelnie za-
A tych nigdy nie starczało”. na gdybanie. Wielu niespodzianek nie dało się pakowane śmigłowce przetrwały podróż bez
Pułkownik Domagała także rozumie niecier- przewidzieć. Ważne, jeśli wyciąga się z nich uszczerbku. Trudno sobie jednak wyobrazić fo-
pliwość właścicieli sprzętu wypożyczonego na wnioski: „Szykując w 2003 roku kontyngent, liowanie setek ciężarówek, sanitarek, wozów
misję iracką. Zapewnia jednak, że zarówno je- doskonale wiedzieliśmy, że w Iraku jest pusty- łączności i pojazdów bojowych.
go żołnierze i pracownicy, jak i kontrahenci nia, czyli jest pył i bardzo wysokie temperatu- Spowodowane tymi zniszczeniami proble-
wojska robią, co mogą w tej walce z czasem. ry. Rzeczywistość przerosła jednakże naszą my, których nikt nie przewidywał, przeniosły
Z ogromnej liczby pojazdów i urządzeń, które wyobraźnię. Wysłaliśmy najlepsze pojazdy, się do kraju. W stosunku do ustalonych har-
w 2007 i 2008 roku wróciły do kraju, wyre- jakimi dysponowała armia, i dopłynęły do ce- monogramów proces usprawniania sprzętu
montować trzeba jeszcze ponad dwa tysiące eg- lu w zupełnie dobrym stanie. Następnie w jednostkach obsługowo-remontowych
zemplarzy. Właśnie są sprawdzane i opisywane w trakcie misji, szczególnie podczas pustyn- strasznie się ślimaczył. Podczas wizji lokalnej,
te, które dotarły do Polski w listopadzie i grud- nych konwojów, zostały poddane wielomie- którą przeprowadził pułkownik Domagała,
niu 2008 roku. Wkrótce zostaną zamówione sięcznej obróbce termicznej połączonej okazało się, że w niektórych sytuacjach dzie-
u kooperantów części do ich naprawy. Podobnie z „piaskowaniem”. Wyszlifowane blachy, sięć godzin pracy przewidywanych na obsługę
jak Jastrzębski, szef techniki niepokoi się, czy zwietrzałe i kruszące się gumy, pękające pod wydłużało się do stu: „Korozja poszła tak głę-

34 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


A R M I A

C O M M E N T
Pułkownik
ZDZISŁAW DOMAGAŁA,
szefa Służb Technicznych
Inspektoratu Wsparcia:

C zas zaczyna być nieubłaganym przeciw-


nikiem, bowiem w skorodowanych me-
chanizmach nieprzerwanie zachodzą pro-
cesy chemiczne. Hibernacja remontowa
może spowodować, że po dwóch latach re-
monty okażą się nieopłacalne.

która zostanie zużyta na strzelnicach i pasach


taktycznych. Bo chodzi o to, żeby się żołnie-
rzom podczas szkolenia nic nie stało”.
Niezwykle istotne są rozmiary tego zjawiska.
W Iraku rozhermetyzowano kilka milionów
sztuk amunicji strzeleckiej. Były to zasoby
przygotowane do użycia i składowane w miej-
scowych warunkach klimatycznych, w kontene-
rach, które w upalne dni przypominały piece
hutnicze. Żeby coś z tym fantem zrobić, insty-
tuty uprawnione do wykonywania badań dia-
gnostycznych środków bojowych opracowały
metodę porównawczą. Sprawdzają, czy przy-
wiezione z Iraku środki bojowe mają takie sa-
me walory jak te składowane w kraju. To jest
zupełnie nowe zjawisko.
Obecnie są sprawdzane i przyjmowane ko-
misyjnie w składach materiałowych na terenie
Śląskiego Okręgu Wojskowego zestawy części
zamiennych i podzespoły składowane podczas
FOT. ZBIGNIEW FABISZEWSKI

misji w kilkudziesięciu magazynach kontene-


rowych. Również w tym przypadku wysoka
WSZYSTKO, CO ZOSTAŁO PRZYWIEZIONE temperatura poczyniła spore szkody. W irac-
Z IRAKU, musi jak najszybciej wrócić do kim klimacie szybciej zużyły się elementy do
szyku, bo naruszona jest zdolność bojowa
jednostek, z których sprzęt pożyczono. sprzętu radiolokacyjnego, przeciwchemiczne-
go i optycznego. Logistycy, nie zwlekając, wy-
ciągają z tej nauki wnioski i w PKW Czad
boko, że wszystko trzeba było zdemontować, materiałów wybuchowych mogła utracić za- wstępnie są już wprowadzane nowe technolo-
poddać piaskowaniu, następnie zabezpieczyć, równo wartości bojowe, jak i walory bezpie- gie przechowywania amunicji. W magazyno-
wymienić przewody elektryczne, instalacji hy- czeństwa. Przy ocenie bezpieczeństwa i nieza- wych kontenerach instaluje się wentylatory
draulicznej, pneumatycznej. Nagle, mimo wodności działania niezwykle ważne będą więc i układy chłodzenia.
krótkiego, dwu- lub trzyletniego użytkowania, wnioski z badań laboratoryjnych. W takich sa- Wojska operacyjne zapomniały już niemal
zamiast przewidywanej normami obsługi na- mych warunkach przechowywana jest dziś bo- o Iraku, logistycy zaś nadal intensywnie żyją
leżało przeprowadzić remont zakładowy! wiem amunicja w Czadzie. Już wiadomo, że problemem zakończonej misji, nie ukrywając
Skutki zużycia, oddziaływania klimatu, a na- amunicję specjalistyczną trzeba będzie trzymać niepokoju. Remonty i odtwarzanie sprzętu,
stępnie proces niszczenia podczas podróży w kontenerach chłodniczych. który powrócił, to wielkie i rozległe przedsię-
morskiej, okazały się zaskakujące”. Amunicję artyleryjską i moździerzową prze- wzięcie angażujące zarówno wojskowe, okrę-
wieziono do 7 Rejonowej Bazy Materiałowej gowe oraz rejonowe warsztaty techniczne, jak
MILIONY POCISKÓW w Stawach, gdzie czeka w kolejce na rozpoczę- i cywilne przedsiębiorstwa, krajowe oraz za-
Problemem, z którym długo jeszcze będzie te już przeglądy. Z uwagi na brak pieniędzy po- graniczne. Elementy radiostacji Harrisa są wy-
się borykać Szefostwo Środków Bojowych In- trwają one jednak bardzo długo. Pułkownik syłane do USA, do producenta, inne urządzenia
spektoratu Wsparcia, jest także 176 ton środ- Jastrzębski twierdzi, że „każdego roku powin- między innymi do Francji i do Niemiec. Mimo
ków bojowych, które wróciły z Iraku. Specjali- niśmy przeznaczyć około 20–22 milionów zło- wysiłków luki sprzętowe mogą mieć daleko idą-
ści muszą z wielką uwagą przyjrzeć się amuni- tych na badanie środków bojowych, na ocenę ce konsekwencje. Bez wystarczających środ-
cji różnego rodzaju i kalibru, technologicznie ich bezpieczeństwa i niezawodności działania. ków finansowych będzie rósł „nawis remonto-
przystosowanej do użycia w warunkach od mi- Dostajemy mniej więcej połowę tej kwoty. Te- wy”. Jeśli, przykładowo, nie wyremontujemy
nus do plus pięćdziesięciu stopni Celsjusza. raz jednakże z tych pieniędzy powinniśmy sfi- na czas kontenerów chłodniczych, jedynym
Kontenerowe magazyny wietrzono wprawdzie nansować również badania amunicji, która wró- rozwiązaniem będzie kupienie nowych. Musi-
i zacieniano, ale temperatura mimo to docho- ciła z Iraku. A z prostego rachunku wynika, że my wyposażyć w nie grupy bojowe Unii Euro-
dziła do 90 stopni. Nikt dziś nie wie, jakie efek- środków wystarczy jedynie na obsługę amunicji pejskiej, gdyż takie są wymagania i umowy
ty wywołała iracka obróbka termalna. Część niezbędnej do limitu szkoleniowego, czyli tej, międzynarodowe. 

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 35


W samo sedno
F E L I E T O N
BOGUSŁAW
PACEK
zastępca
dowódcy Żołnierz nawet przez chwilę nie powinien
operacji EUFOR myśleć, że jego awans zależy
w Czadzie
od jakiejkolwiek dyspozycyjności.

Emocje z wężykami
Z
bliża się majowe święto, albo się nią chwalić. Awans, szczegól- A kwestia nominacji generalskich byłaby do-
a więc takze termin no- nie na pierwszy stopień generalski, po- brym początkiem.
minacji generalskich winien zależeć wyłącznie od dotych- Przykładem jest Francja, gdzie istnieje spe-
oraz admiralskich. Jak czasowych osiągnięć, przejawianych cjalna komisja, złożona z generałów różnych
zawsze rozgorzeją dys- zdolności oraz predyspozycji, no formacji, która weryfikuje ostateczną listę puł-
kusje, będą oczekiwania. Znowu poja- i oczywiście potrzeb kadrowych. Ma- kowników – kandydatów na generałów i przed-
wią się pytania o szanse tych, którzy my przecież opracowane kryteria, ja- stawia ją szefowi sztabu generalnego pełniącemu
skończyli wschodnie akademie, i tych, kie powinno się spełniać przy miano- funkcję szefa obrony. Wcześniej selekcja kandy-
którzy nie są w łaskach decydentów. waniu i wyznaczaniu na stanowiska. datów jest przeprowadzana w specjalnym proce-
Od wielu lat czas nominacji general- Na generalskie też. Jeżeli ktoś je speł- sie. Na pierwszej liście znajdują się wszyscy puł-
skich budzi emocje, bardziej kojarzące nia, powinien być awansowany, a jeże- kownicy spełniający wymogi. Lista ta przecho-
się z polityką, niż z rzetelnym wojsko- li nie, należy mu powiedzieć, co jest dzi kolejne etapy, gdzie liczba kandydatów po-
wym rzemiosłem. Od oficerów ocze- tego powodem. A tak mamy sytuację, woli się zmniejsza, aż po ostateczny wariant. Na
kuje się apolityczności. To oczywiste. w której jedni wyznaczają na stanowi- kolejnych etapach wojskowi przełożeni wybiera-
Jednak czy jest tak naprawdę? ska, a inni, którzy decydują o awansie, ją najlepszych z najlepszych. Ani prezydent, ani
Jak to możliwe, że ktoś jest wystar- korzystając ze swoich uprawnień, cza- nawet minister obrony nie uczestniczą w żadnym
czająco dobry do wykonywania zadań sami mają inne zdanie. Budzi to niedo- etapie tej selekcji. Praktycznie też nie zdarza się,
na etacie generała (ba, czasami nawet mówienia i żal tych, którzy przepadli by interweniowali w ustalaniu ostatecznej listy.
podziwiany), ale nie jest wystarczająco gdzieś w rankingach. I nie ma co się Kryteria, jakim muszą odpowiadać kandydaci,
dobry, by nosić generalski mundur? Ma dziwić. Skoro już zostali wyznaczeni są powszechnie znane i obowiązujące przez lata,
generalskie stanowisko, a jest pułkow- na odpowiednie etaty, to zrozumiałe, a więc przebieg służby, praktyka na określonych
nikiem. To tak jakby proboszczowi po- że czekają na awans. stanowiskach, skończone szkoły, udział w opera-
wierzyć diecezję, z której prowadze- Żołnierz służy ojczyźnie, państwu. cjach zagranicznych i tym podobne. Teraz doszła
niem z powodzeniem sobie radzi, nie Nawet przez chwilę nie powinien my- też znajomość angielskiego. Wojskowego
dając mu szans na wdzianie biskupich śleć, że jego awans zależy od jakiej- szczęścia dużo lepiej szukać na ćwiczeniach
szat. Ktoś inny zajmuje jako generał kolwiek dyspozycyjno- i w sztabach niż na salonach. 
brygady wyższy etat generała dywizji, ści. Stąd już bliska dro-
wciąż oczekując na awans. Jak już kie- ga do upolitycznienia
ruje archidiecezją to chyba może też wojska. Sprawy obron-
być arcybiskupem. ności jako jedne z naj-
Rozumiem, że na mianowanie na świętszych w kraju
najwyższe stanowiska i stopnie gene- powinny stać ponad
ralskie szefa Sztabu Generalnego i do- podziałami poli-
wódców rodzajów wojsk politycy mu- tycznymi.
szą mieć bezpośrednie przełożenie.
W tym zawiera się element cywilnej
kontroli nad armią. Ale nie rozumiem,
dlaczego pułkownicy oczekujący na
lampasy muszą przeżywać emocje
związane z grą w tenisa z określonym
VIP-em, martwić się, czy w ostatniej
FOT. WWW.SXC.HU

chwili zdążą na nominację do War-


szawy, ukrywać jakąś znajomość

36 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


BEZPIECZEŃSTWO
BEZPIECZEŃSTWO
BEZPIECZEŃSTWO
BEZPIECZEŃSTWO
JERZY ŁUKASZEWSKI
Redaktor działu TADEUSZ WRÓBEL

specjalizuje się
w tematyce międzynarodowej
i europejskiej

Wulkan
wciąż dymi
Obecnie świat islamu jest w ruchu,
FOT. JUSTIN MCINTOSH

aby nie powiedzieć w stanie wrzenia,


i podlega głębokim mutacjom.
POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 37
B L I S K I W S C H Ó D
OBRONA ARABÓW PALESTYŃSKICH
jest hasłem które popycha fanatyków
do aktów terroru nie tylko w Izraelu.

Wulkan wciąż dymi


P
rzez prawie tysiąc lat Europa Na tym tle i na tle rozwoju innych wania nowych horyzontów, dążenia do zmiany
promieniowała siłą i dynami- zespołów cywilizacyjnych Europa przesunęły się na inne kontynenty. Dotyczy to
zmem. Podstawowym czyn- sprawia dziś wrażenie stagnacji i schył- między innymi świata cywilizacji islamskiej,
nikiem jej rozwoju i ekspan- ku. To prawda – udało się jej położyć rozciągającego się od Maroka do Indonezji i li-
sji była prężność demograficzna. Co- kres samobójczym wojnom domowym czącego przeszło miliard trzysta milionów ist-
kolwiek myśli się dzisiaj o wyprawach i dokonać postępów na drodze zjedno- nień ludzkich.
SUNNITÓW,
krzyżowych, były one niebywałą eks- czenia. To prawda – jeszcze panuje SZYITÓW Świat ten miał w przeszłości długi okres eks-
plozją energii. Potem, począwszy od w niej względny dobrobyt. Ale jej bi- I ALAWITÓW pansji, świetności, sprawności organizacyjnej
XV wieku, przyszła epoka odkryć lans demograficzny jest dramatycznie dzielą koncepcje i gospodarczej, podziwu godnych osiągnięć na-
i stopniowe ustanowienie hegemonii ujemny i z matematyczną ścisłością teologiczne, ukowych i artystycznych. Parę wieków temu za-
filozoficzne,
Europy nad całym prawie światem. Na- – tak jak to było zawsze i wszędzie społeczne oraz padł jednak w letarg i zacofanie na wszystkich
rody cywilizacji europejskiej – Hiszpa- – kreśli czarny scenariusz jej przyszło- wieki zażartych polach. Zachód przyzwyczaił się do powielane-
nie, Portugalczycy, Francuzi, Anglicy, ści. Poza tym wydaje się niezdolna do sporów go przez literaturę oraz ikonografię obrazu nędzy
Holendrzy – wycisnęły głębokie, nie- prowadzenia niezależnej, oryginalnej i krwawych i barbarzyństwa w krajach islamskich, podobnie
konfliktów.
usuwalne ślady swej obecności na i śmiałej polityki zagranicznej. jak do sylwetki muzułmanina zgiętego w służal-
wszystkich kontynentach. Miliardy lu- czym geście przed Europejczykiem – wojsko-
dzi poza Europą mówią dziś językami POWRÓT ISLAMU wym czy cywilnym, urzędnikiem kolonialnym,
europejskimi. Miliardy przyswoiły so- Tendencje i rytmy rozwoju ludzkości przedsiębiorcą bądź turystą.
bie wierzenia, idee, wzorce kulturowe sprawiły, że wielkie ogniska idei (jak- Zmiana zaczęła się rysować w XX wieku, po-
i organizacyjne pochodzące ze Starego kolwiek byśmy je oceniali z perspekty- cząwszy od I wojny światowej. Jej zapowiedzią
Świata. wy europejskiej) i aktywności, poszuki- był zbrojny ruch Arabów bliskowschodnich na

38 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


B E Z P I E C Z E Ń S T W O

różnice społeczne, wciąż są widoczne rozległe w ten sposób bezpieczeństwo Izraela. W rzeczy-
wyspy nędzy i zacofania, ale postęp gospodarczy wistości polityka ta zespoliła kraje islamu w nie-
pozwala już na powolną resorpcję najbardziej ra- nawiści do Ameryki, do drepczącej za nią Euro-
żących z tych zjawisk. py i do Izraela. Dodała nowej siły muzułmań-
Świat islamu nie był i nie jest monolitem. skim ugrupowaniom ekstremistycznym i funda-
Między należącymi doń krajami istnieją znaczne mentalistycznym, spotęgowała zbrojny i poli-
różnice. Niektóre z nich, jak emiraty arabskie tyczny opór wobec planów i działań Zachodu.
eksportujące ropę, należą do najbogatszych na Prasa, radio i telewizja informują o tym codzien-
świecie. Inne, jak Bangladesz czy Mauretania, nie. Perspektywa pokojowego współżycia
sytuują się między najbiedniejszymi. Ale różnice i współpracy między wielkimi zespołami cywili-
w zamożności i rozwoju są stosunkowo świeżej zacyjnymi została niestety odsunięta na nieokre-
daty i wydają się mniej istotne niż te, które istnie- śloną przyszłość.
ją od wieków: religijne, kulturowe, etniczne. Słyszy się czasami, że niektóre kraje islamu są
Sunnitów, szyitów i alawitów dzielą koncepcje „umiarkowane” i nie zostały ogarnięte falą eks-
teologiczne, filozoficzne i społeczne oraz wieki
zażartych sporów i krwawych konfliktów. Do te-

IZRAEL NIGDY NIE BYŁ TAK IZOLOWANY


I OTOCZONY TAKĄ NIENAWIŚCIĄ
JAK OBECNIE
go dochodzi odwieczne przeciwieństwo między
kręgiem kultury arabskiej a kręgiem kultury per-
skiej, podobnie jak między nimi oboma a wywo- tremizmu. W rzeczywistości słuszniej byłoby
dzącym się z Azji Środkowej kręgiem kultury mówić o „umiarkowanych” rządach. Istnieją one
tureckiej. na przykład w Kairze i w Rabacie, ale nie repre-
zentują nastrojów ludności. Według ankiety prze-
JEDNOLITY FRONT ISLAMU prowadzonej w 2007 roku przez World Public
W ostatnich latach obserwujemy jednak inte- Opinion Institute, 91 procent badanych Egipcjan
resujące i brzemienne w skutki zjawisko: różni- i 69 procent Marokańczyków wyraziło zdecydo-
ce, napięcia i konflikty schodzą na drugi plan, wane poparcie dla ataków na wojska amerykań-
ustępując miejsca coraz bardziej realnej i coraz skie w Iraku. Dodajmy, że wszędzie tam, gdzie
bardziej widocznej solidarności państw oraz na- istnieją wolne bądź częściowo wolne wybory
rodów islamu. Zwrot ten dokonał się pod wpły- parlamentarne albo prezydenckie, coraz większe
wem polityki USA na Bliskim Wschodzie i poli- sukcesy odnoszą obecnie ugrupowania i osobi-
tyki Izraela w Palestynie. Tak długo, jak świat is- stości reprezentujące filozofię i ambicje politycz-
lamu był wewnętrznie rozdarty przez spory reli- ne islamu (Egipt, Turcja, Iran, Kuwejt).
FOT. ISRAELI PROJECT

gijne, narodowościowe i polityczne, trudno było


mówić o zapowiadanym przez Huntingtona JAK ODWRÓCIĆ
zderzeniu cywilizacji. Dziś stało się ono faktem. BIEG WYDARZEŃ?
Neokonserwatyści z Waszyngtonu zbierają ziar- Aby zahamować i ewentualnie odwrócić ten
no, które posiali. Ich ignorancja i zaślepienie, ich nurt, aby zmniejszyć napięcie, aby w krajach
wiara w siłę i wojnę jako instrument polityki muzułmańskich środowiska niechętne funda-
rzecz niepodległości i zjednoczenia, a nieco póź- wprawiają w zdumienie i wywołują niepokój. mentalistom i terrorystom (a takie niewątpliwie
niej polityczna i obyczajowa rewolucja w Turcji. Kiedy o nich słyszę albo czytam, to przycho- istnieją) mogły stopniowo odzyskać, czy uzy-
Hegemonia europejska zaczęła się kruszyć mię- dzi mi na myśl słynna debata między kardyna- skać, wpływ na opinię publiczną i ewolucję po-
dzy wojnami światowymi, a po drugiej defini- łem Ratzingerem a Jürgenem Habermasem, lityczną, byłoby niezbędne, żeby Waszyngton
tywnie zanikła. Obecnie świat islamu jest w ru- która wpisze się pewnie na trwałe w historię inte- zerwał w sposób zdecydowany z polityką admi-
chu, aby nie powiedzieć w stanie wrzenia, i pod- lektualną przełomu stuleci. Na zakończenie tej nistracji Busha na Bliskim Wschodzie. Byłoby
lega głębokim mutacjom. Genezą tego zjawiska wymiany myśli przyszły papież podkreślił, że konieczne, żeby wyraźnie postawił na utworze-
jest przede wszystkim – podobnie jak to było „nie ma takiej racjonalnej, etycznej czy też reli- nie zdolnego do życia państwa palestyńskiego
dawniej w Europie – fenomenalnie szybki przy- gijnej formuły świata, na którą wszyscy gotowi w granicach z 1967 roku i wymógł na Izraelu
rost naturalny. Ludność głównych państw islam- byliby przystać i która mogłaby stać się wspólną istotne ustępstwa. Obrona Arabów palestyń-
skich – Egiptu, Turcji, Iranu, Pakistanu, Indone- wartością. A w każdym razie dziś taka formuła skich jest bowiem hasłem, które jednoczy dziś
zji wzrosła trzykrotnie albo czterokrotnie od za- jest nieosiągalna. Dlatego też tak zwany świato- świat islamu, żywi jego odłamy najbardziej fa-
kończenia II wojny światowej. wy etos pozostaje abstrakcją”. W ten sposób natyczne i popycha je do aktów terroru nie tyl-
Państwa te są dziś dumne ze swej przeszłości przemówiła mądrość doświadczonego i światłe- ko w Izraelu, ale również w Nowym Jorku,
i kultury, żywią wielkie ambicje, rozwijają się go człowieka oraz mądrość instytucji, którą re- Londynie i Madrycie.
w szybkim tempie, odrzucają zależność od jed- prezentował. Obama deklaruje, że pragnie zmiany również
nego czy drugiego supermocarstwa. Niektóre Neokonserwatyści jednak, i prezydent Bush, w polityce zagranicznej. Pierwszą rozmowę tele-
z nich mają już broń atomową, inne dysponują który uległ ich wpływom, byli przekonani, że foniczną jako prezydent odbył z Mahmudem
rakietami zdolnymi wysyłać stacje satelitarne formuła demokracji amerykańskiej jest uniwer- Abbasem, prezydentem Autonomii Palestyń-
w przestrzeń kosmiczną. Oczywiście w pań- salna, że drogą interwencji zbrojnej uda się ją za- skiej. Jego deklaracje na temat Bliskiego
stwach tych wciąż istnieją ogromne i krzyczące prowadzić w krajach muzułmańskich i zapewnić Wschodu pozostają jednak niejasne i skłaniają

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 39


B L I S K I W S C H Ó D
BETONOWY MUR
– symbol podziału między
światem arabskim a Izraelem

KOLONIZACJA
stanowi główną
przeszkodę
do utworzenia
autentycznego
państwa
palestyńskiego,
a więc do
stopniowego
uspokojenia
Bliskiego
Wschodu.
FOT. JUSTIN MCINTOSH

do ostrożnej oceny. Co się zaś tyczy nowej admi- 16 sierpnia 2007 roku amerykański podsekretarz w swoim raporcie, że tereny objęte kolonizacją
nistracji, to – jak wynika z doniesień prasowych stanu Nicholas Burns podpisał z rządem Izraela żydowską, zajmowane przez wojsko izraelskie
i komentarzy specjalistów – obejmuje ona wiele umowę, która przewiduje, że w ciągu dziesięciu i odcięte od Autonomii przez „mur bezpieczeń-
wpływowych osobistości oddanych sprawie Izra- lat USA przeznaczą 30 miliardów dolarów na stwa”, nie pozostawiają dziś Arabom palestyń-
ela, tak jak tę sprawę rozumieją dzisiaj przywód- rozbudowę i modernizację sił zbrojnych tego skim więcej niż 60 procent terytorium, które za-
cy tego państwa oraz liczące się ugrupowania państwa. chowali po wojnie w 1967 roku. Warto może
polityczne, a zwłaszcza te, które odniosły spekta- przypomnieć, że rezolucja Narodów Zjedno-
kularne sukcesy w ostatnich wyborach parla- WYBUCH NIEUNIKNIONY? czonych z 22 listopada 1947 roku o podziale
mentarnych. Kolonizacja stanowi główną przeszkodę do Palestyny między Arabów i Żydów przyznawa-
Przeważająca część społeczeństwa izraelskie- utworzenia autentycznego państwa palestyńskie- ła tym pierwszym 48 procent powierzchni tego
go opowiada się obecnie za polityką jeszcze go, a więc do stopniowego uspokojenia Bliskie- kraju (strona arabska odrzuciła wówczas tę re-
„twardszą” niż ta, którą w pierwszych tygo- go Wschodu. Postępuje ona bez przerwy, a spo- zolucję, oceniając ją jako niesprawiedliwą).
dniach tego roku zademonstrował w Gazie ustę- łeczność żydowska w Stanach Zjednoczonych Wojny z lat 1947–1948 i 1967 pozostawiły im
pujący rząd Ehuda Olmerta. I nie wydaje się, wciąż organizuje zbiórki na tworzenie coraz to 22 procent, a wojskowa okupacja izraelska
aby była skłonna zaakceptować likwidację kolo- nowych osiedli. Władze izraelskie kontynuują oraz kolonizacja praktycznie zredukowały ją
nii izraelskich na tak zwanym Zachodnim Brze- zajmowanie terenów palestyńskich pod kolonie, do 15 procent. Raport precyzował również, że
gu. Stanowisko to jest w wielkiej mierze reakcją uzasadniając tę akcję „wymogami bezpieczeń- liczba kolonistów żydowskich w (dawniej
na zamachy terrorystyczne Hamasu, a szczegól- stwa”. W roku 2008 liczba nowych budynków arabskiej) Jerozolimie wschodniej i w osiedlach
nie na ostrzał osiedli izraelskich z terytorium Ga- oddanych do użytku w koloniach wzrosła rozproszonych na całym (teoretycznie palestyń-
zy. Wypływa ono również z przekonania o miaż- o 57 procent w stosunku do roku poprzedniego. skim) Zachodnim Brzegu dochodziła do 450
dżącej przewadze militarnej Izraela i niezachwia- W czerwcu 2007 roku OCHA, Urząd Koor- tysięcy. Dzisiaj, jak informują inne źródła, sięga
nym poparciu Ameryki. Przypomnijmy, że dynacji Pomocy Humanitarnej ONZ, stwierdził 480 tysięcy.

40 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


B E Z P I E C Z E Ń S T W O

jalności sojuszników z odległych kontynentów.


Tymczasem w najbliższym otoczeniu Izrael nig-
dy nie był tak izolowany i otoczony taką niena-
wiścią jak obecnie. Przez dziesiątki lat „laicka”
Turcja była jego sojusznikiem w świecie islamu.
Ale i to się skończyło. Wystarczy wspomnieć, że
6 lutego 2009 roku prokurator generalny Ankary
rozpoczął dochodzenie mające ustalić, czy nie-
dawna interwencja militarna Izraela w Gazie
może być uznana za przypadek „ludobójstwa,
tortur i zbrodni przeciwko ludzkości”.

POKÓJ PRZEZ KOMPROMIS


W Izraelu nie brak głosów, które ostrzegają
przed niebezpieczeństwem całkowitej izolacji
na Bliskim Wschodzie, wskazują na obosieczny
charakter polityki siły, nawołują do zaprzesta-
nia kolonizacji, do kompromisu i do utworzenia
państwa palestyńskiego. Dzisiejsza sytuacja
– żywotność Hamasu, polityczne i psycholo-
giczne skutki bombardowania Gazy, sukcesy
nacjonalistów w wyborach izraelskich – nie na-
straja do optymizmu. Stawka jest jednak tak

FOT. IDF
wielka, że nikt nie powinien pozostać bierny
wobec tego, co dzieje się na Bliskim Wscho-
dzie i chować się za plecami innych. Być może
Stany Zjednoczone istotnie zmienią swą polity-
kę w tym regionie i zaczną energicznie działać
na rzecz uspokojenia i kompromisu. Jednak na-
szego głosu też nie powinno zabraknąć.
Polska nie jest pierwszoplanowym graczem
na Bliskim Wschodzie. Ale wiadomo, że nie ma
tam dla niej ważniejszego interesu niż pokój.
FOT. MEDICINS SANS FRONTIERES

Dlatego jej głos może być wiarygodny. Polska


pragnie, aby Izrael mógł się rozwijać i cieszyć
FOT. HUMANITARIAN RELIEF

bezpieczeństwem. Chce mieć z nim dobre sto-


sunki, podobnie jak z popierającą go światową
społecznością żydowską. Z drugiej strony Polska
cieszyła się sympatią w świecie islamu i powin-
na uczynić wszystko, aby ostatecznie nie stracić
tego cennego atutu. Mimo bolesnych doświad-
czeń w Afganistanie i w Pakistanie powinna mó-
Czytelnicy gazet i widzowie telewizji pamię- ła schronienia w Jordanii, Libanie, Syrii albo wić głośno, że z cierpliwą życzliwością patrzy na
tają, na jaki opór natrafiła ewakuacja siedmiu Egipcie. Ale ci, którzy zostali, nie chcą albo nie przebudzenie tego świata i oczekuje jego powro-
czy ośmiu tysięcy kolonistów z Gazy i jakich mogą iść na wygnanie. Doprowadzeni do rozpa- tu do dawnej wielkości – materialnej i duchowej.
środków trzeba było użyć, aby tego dokonać. Po czy i podburzani przez propagandę Hamasu, za- A równocześnie powinna usilnie zachęcać jedną
tym doświadczeniu „repatriacja” prawie pół mi- ślepieni nienawiścią i mający coraz mniej do i drugą stronę do umiaru i dialogu, do zerwania z
liona kolonistów, a nawet ich części – na przy- stracenia, organizują zamachy albo ostrzeliwują błędnym kołem ataku i odwetu, do odrzucenia
kład z tak zwanych dzikich osiedli (dzisiaj około terytorium Izraela z Gazy, bez względu na straty samobójczej polityki siły i terroru. Gdyby nawo-
stu) – wydaje się niezmiernie trudna do wykona- po własnej stronie, jakie przynosi odwet prze- ływanie do rozsądku miało pozostać bez echa,
nia. Natrafiłaby ona na fanatyczną reakcję sa- ciwnika. Ich przywódcy wierzą prawdopodob- byłoby to tragedią dla narodów Bliskiego Wscho-
mych kolonistów – wśród których przeważają nie, że w miarę wzrostu napięcia i liczby ofiar ro- du, dla Europy i dla świata. 
ideowi syjoniści oraz ortodoksi religijni, głęboko śnie poparcie dla nich – w regionie i poza nim.
przeświadczeni o swej słuszności i prawie do zie- Rządy Izraela deklarują, że nie przystąpią do WIZYTÓWKA
mi proroków – a także na opór większości opinii dyskusji na temat utworzenia państwa palestyń-
publicznej i reprezentujących ją partii. Jeżeli rze- skiego tak długo, jak będzie trwał terror. Ale,
czywiście nie uda się zlikwidować kolonii, albo świadomie czy nieświadomie, prowadzą polity- JERZY
przynajmniej znacznej ich części, co więcej – je- kę, która podsyca terror. Czyżby sądziły, że za- ŁUKASZEWSKI
żeli kolonizacja będzie kontynuowana, to wul- machy i ataki na Izrael odstręczą Amerykę od Jest autorem książek
kan Bliskiego Wschodu stanie się realnym za- zmiany polityki na Bliskim Wschodzie? Że zmo- i opracowań monograficznych na tematy
grożeniem dla pokoju nie tylko w tamtym regio- bilizują cały cywilizowany świat w obronie ich historyczne, międzynarodowe i europej-
nie, ale również poza nim. kraju? Taka polityka byłaby jednak krótko- skie. W latach 1972–1990 był rektorem
Większość Arabów palestyńskich została wzroczna i zawodna. Nie można budować przy- Kolegium Europy w Brugii, a w latach
1990–1996 ambasadorem RP we Francji.
zmuszona do opuszczenia swych siedzib. Szuka- szłości na hipotezie wiecznej i niewzruszonej lo-

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 41


M i g a w k i z e ś w i a ta
F E L I E T O N

ANDRZEJ
JONAS
redaktor naczelny Kto zastanawia się nad dylematami wolności,
„The Warsaw Voice”
gdy opuszcza więzienie?

Kawałek tortu

S
ą obrazy, które zapadają sorowie, studenci i oficjele. Czy jed- Dziesięć lat później, oceniając to, co dało
w pamięć jako znaki cza- nak wszyscy tak samo widzieli człon- nam NATO, chętnie mówimy właśnie o odzy-
su. Mają je pod powieka- kostwo w sojuszu? skanym poczuciu bezpieczeństwa, o moderni-
mi pokolenia czasów Gdy dziesięć lat temu cudownym zacji armii i jej kompletnie nowych zdolnoś-
przełomu, inni znają je ze zrządzeniem losu znaleźliśmy się pod ciach bojowych, ale niewiele o zmianie świado-
zdjęć, nauki historii. Ilekroć mówi- parasolem NATO, widzieliśmy to oczy- mości. Być może dlatego, że tę nową świado-
my o końcu epoki stalinizmu, poja- wiście jako prezent – nie kawałek tortu, mość, świadomość długoletniego członka soju-
wia się warszawski plac Defilad lecz nawet cały. Któżby myślał o wiel- szu, traktujemy jako coś normalnego i natural-
w październiku 1956 roku wypełnio- kim obowiązku, gdy wchodzi w strefę nego. Być może dlatego, że czujemy ciężar od-
ny półmilionowym tłumem. Gdy bezpieczeństwa? Kto zastanawia się powiedzialności. Nie wykluczam też jednak, że
wspominamy początek końca PRL, nad dylematami wolności, gdy opusz- nie wszyscy i nie w pełni zdajemy sobie z tej
widzimy Lecha Wałęsę na ramio- cza więzienie? odpowiedzialności sprawę.
nach stoczniowców, a zaraz potem Norwidowską fra-
Tadeusza Mazowieckiego w sejmie zą, że „Polska to
z palcami obu dłoni uformowa- wielki Polaków obo-
nymi w litery V. Bronisław wiązek”, bez trudu daje
Geremek ściskający się objąć i NATO. Takim
dziesięć lat temu Made- obowiązkiem jest udział w woj-
leine Albright w małym skowych operacjach – wysiłek wielki
amerykańskim mieście i czasem dramatyczny, ale przecież nieje-
Independence to symbol dyny, i nie jestem pewien, czy najważniej-
odzyskania przez Polskę szy. Zadaniem, z pewnością nie mniej waż-
poczucia bezpieczeństwa nym, jest stworzenie nowego NATO, gdyż
– wejście do sojuszu pół- stare, do którego wstępowaliśmy, musi się
nocnoatlantyckiego. zmodernizować w znacznie większym
Kilka dni temu Made- stopniu niż polska armia.
leine Albright, wówczas Gdy przez sojusz przetacza się debata
sekretarz stanu USA, o nowym sekretarzu generalnym, bierzemy
a dziś jeden z doradców w niej udział, mając przed oczami polskie-
obecnej sekretarz stanu go kandydata. Dumę, prestiż i wymierne
Hillary Clinton, powie- pożytki wiążące się z objęciem tego stano-
działa w Warszawie, że wiska przez Polaka. Ten smakowity kawa-
wstąpienie do NATO to nie łek tortu, o którym mówiła Madeleine
otrzymanie kawałka tortu, Albright. Obawiam się, że naszej uwadze
lecz wzięcie na siebie wiel- umyka istota sprawy, czyli wielka odpo-
kiego obowiązku. Rzecz wiedzialność za stworzenie sojuszu zdolne-
działa się w pięknym wnę- go wywiązać się z zadań współczesnych
trzu starej biblioteki Uniwersy- i przyszłych w nie mniejszym stopniu
tetu Warszawskiego, amerykań- niż NATO stawiające czoło wyzwaniom
ską profesor otaczali polscy profe- w przeszłości. 

42 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


LANGUSTA
wyrzutnia rakietowa WR-40

DEFENDER
2007

HUTA STALOWA WOLA S.A.


Centrum Produkcji Wojskowej
ul. Kwiatkowskiego 1, 37-450 Stalowa Wola
tel.: 015 813 73 40, fax. 015 813 49 84
e-mail: cpw@hsw.pl www.hsw.pl

155 mm samobieżna haubica


KRAB

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 43


B L I S K I W S C H Ó D

Na Wsch dzie  bez zmian?


ambicje irańskie uzyskania przywództwa w re-
gionie stopniowo rosną i można oczekiwać, że
obserwowane samoograniczanie się na obszarze
WNP nie będzie trwało bez końca.
Z takiej perspektywy jest oczywiste, że w in-
teresie Rosji leży przedłużanie obecnego kry-
zysu wokół irańskiego programu nuklear-
Rosatom
buduje elektrownię nego, a przy tym unikanie rozwiązania
jądrową w Bushehr, w jedną bądź drugą stronę.
licząc na kolejne Moskwa nie jest zainteresowana
zamówienia ze uzyskaniem przez Iran broni jądrowej
strony Teheranu.
(mimo że jest gotowa pogodzić się z ta-
ką ostatecznością). Również potencjalny
konflikt zbrojny (nawet w ograniczonej for-
mie, wywołany na przykład nalotami izraelski-
mi na irańskie instalacje) w pobliżu granic Fe-
deracji Rosyjskiej stanowiłby wyzwanie dla sta-

FOT. PARLIRAN
bilizacji jej najbliższego otoczenia. Jednocze-
śnie Rosja nie chce wyjścia Iranu z izolacji mię-
dzynarodowej i osłabienia napięć między Tehe-
ranem a Waszyngtonem, ponieważ tylko w ten
MARCIN KACZMARSKI sposób trzyma na dystans potencjalnie groźnego

Irańskie złudzenie
konkurenta energetycznego i podnosi swoje
znaczenie dla państw zachodnich, w tym USA.
Można zatem oczekiwać, że Rosja zamierza
dalej prowadzić subtelną grę wokół Iranu. Już
Głównym celem Rosji wobec Iranu będzie uznała, że nie ma konieczności dalszego za-
ostrzania sankcji ONZ wobec tego kraju i za-
przedłużanie obecnego kryzysu. pewne będzie próbowała rozmywać ewentualne

O
rezolucje zgłaszane przez państwa zachodnie.
dkąd w Stanach Zjednoczonych za- sty przed planowanym na drugą połowę roku Jednocześnie pokazała, jakie ustępstwa uznaje
częto mówić o chęci ułożenia na uruchomieniem), licząc na kolejne zamówienia za dopuszczalne – agencja Interfax poinformo-
nowo stosunków z Rosją, jako jed- ze strony Teheranu. Iran pozostaje też nabywcą wała, że Rosja zawiesiła dostawy systemów
ną z głównych przyczyn takiego rosyjskiego uzbrojenia (ostatnią zrealizowaną przeciwlotniczych S-300 do Iranu (na które kon-
podejścia przedstawiano konieczność współpra- transakcją była dostawa systemów przeciwlotni- trakt ponoć już jest podpisany).
cy z Moskwą w rozwiązaniu irańskiego kryzysu czych Tor-M1). Kolejną wspólną inicjatywą ro- Do jakiego stopnia jednak działania podejmo-
nuklearnego. Nie przypadkiem w przeciekach syjsko-irańską są próby stworzenia kartelu wane przez Rosję mogłyby skłonić reżim ajatol-
prasowych i wypowiedziach oficjalnych poja- w sferze handlu gazem (tak zwany gazowy lahów do rezygnacji z dążeń do uzyskania broni
wiały się sugestie porozumienia – „rezygnacja OPEC), który ma znaczenie przede wszystkim nuklearnej? Czy ewentualne nowe sankcje mogą
(Waszyngtonu) z tarczy przeciwrakietowej propagandowe, jednak jest wykorzystywany coś zmienić, skoro Iran właściwie od rewolucji
w Europie Środkowej w zamian za zwiększenie przez obie strony do „straszenia” Zachodu. islamskiej jest im poddany? Podobnie należy
presji (Moskwy) na Iran”. Pojawiają się Jednocześnie w perspektywie długofalowej wątpić w skuteczność nacisku przez zawiesze-
w związku z tym dwie wątpliwości: czy Rosja Iran jest potencjalnym rywalem w dwóch klu- nie dostaw broni bądź odkładanie otwarcia elek-
zechce pomóc w sprawie Iranu oraz czy ma ta- czowych sferach polityki rosyjskiej: energetyce trowni w Bushehr. Tym bardziej że Rosja nie
kie możliwości. i na obszarze WNP. Teheran ma drugie po Rosji jest jedynym partnerem Teheranu – w wielu
Znaczenia Iranu dla Rosji nie sposób jedno- zasoby gazu (około 15 procent światowych re- kwestiach jej wsparcie może zostać zastąpione
znacznie ocenić. Niewątpliwie współpraca z Te- zerw). Obecnie nie jest w stanie eksportować przez Chiny. 
heranem przynosi jej wymierne korzyści. Reżim własnego surowca z przyczyn technicznych (du-
ajatollahów wspiera działania Moskwy na ob- ży popyt wewnętrzny, brak infrastruktury) oraz WIZYTÓWKA
szarze Kaukazu i Azji Centralnej (najbardziej politycznych (sankcje nakładane przez Wa-
oczywistym przykładem był udział w zakończe- szyngton skutecznie zniechęcają zachodnie fir- MARCIN
niu wojny domowej w Tadżykistanie) oraz po- my do inwestowania w irańskie zasoby natural- KACZMARSKI
wstrzymuje się od torpedowania rosyjskich ne). Gdyby jednak doszło do przełamania izola- Analityk Ośrodka Studiów
wpływów w regionie. Oba państwa mają też po- cji Teheranu i „pojednania” ze Stanami Zjedno- Wschodnich, pracuje
dobne podejście do kwestii podziału Morza Ka- czonymi, wówczas Iran (w perspektywie kilku również w Instytucie Stosunków Międzynaro-
spijskiego. Rosatom buduje elektrownię jądrową lat) stałby się głównym alternatywnym wobec dowych Uniwersytetu Warszawskiego, autor
w Bushehr (właśnie rozpoczęły się ostatnie te- Rosji źródłem dostaw gazu do Europy. Ponadto książki „Rosja na rozdrożu”.

44 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


B E Z P I E C Z E Ń S T W O

KRZYSZTOF GŁOWACKI

Koniec tandemokracji
Prezydent Dmitrij Miedwiediew wyraźnie się emancypuje, a premier
Władimir Putin schodzi na drugi plan. Co z tego wyniknie?

W
łodarz Kremla właśnie odbył za początek jego emancypacji i próbę skiego zastąpił minister rolnictwa
gospodarskie tournée po rosyj- uniezależnienia się od wpływów Aleksiej Gordiejew.
skim Dalekim Wschodzie, Władimira Putina. Tym bardziej, że
gdzie uroczyście otwierał PR-owskim zabiegom towarzyszą tak- DRUGIE DNO
pierwszy zakład skraplania gazu na Sachalinie. że inne posunięcia. „Decyzje kadrowe prezydenta nale-
Obiecywał, że kryzys nie będzie aż tak ciężki, Ostatnio prezydent wytknął rządo- ży rozpatrywać jako chęć poprawienia
a państwo dopłaci do biletów lotniczych studen- wi, że zbyt rzadko spotyka się z gu- jakości państwowego zarządzania.
tom i emerytom. Prezydent rozmawiał z roda- bernatorami regionów. „Szefowie re- W warunkach kryzysu finansowo-go-
kami, pocieszał, odpowiadał na pytania i rozda- gionów powinni rozumieć, jakimi spodarczego trzeba na nie spojrzeć
wał autografy. A urzędników krytykował. W Ir- motywami kieruje się rząd przy po- z nowego punktu widzenia”, wyjaś-
kucku na wyjazdowym posiedzeniu Rady Pań- dejmowaniu poszczególnych decyzji, niał zastępca szefa prezydenckiej ad-
stwowej zajmującej się wsparciem dla sektora a rząd winien słyszeć, o czym mówią ministracji Władisław Surkow. We-
gospodarki Miedwiediew po raz kolejny wypo- gubernatorzy”. Podkreślił, że sku- dług jego słów w czasach ekonomicz-
minał im opieszałość, niedopuszczalną w cza- teczność wykonywania działań anty- nej prosperity wiele błędów na wszyst-
sach kryzysu. Narzekał, że kredyty są dla przed- kryzysowych pozostawia wiele do kich poziomach władzy łagodziły
siębiorstw niedostępne, a system państwowych życzenia i ostrzegł, że „kryzys jest właśnie pozytywne tendencje w go-
gwarancji jeszcze nie wszedł w życie. „To nie najlepszym momentem do pozbycia spodarce. „W momencie, kiedy pro-
jest problem makroekonomii, to nie konse- się nieskutecznych menedżerów”. dukcja zaczęła gwałtownie spadać,
kwencja trudności w światowym systemie fi- Rzeczywiście, taryfy ulgowej dla nie- a socjalna sytuacja pogarsza się, te
nansowym. To nasza niezdolność do szybkiej efektywnych urzędników Dmitrij wady zaczęły być widoczne i wyma-
i efektywnej pracy”. DMITRIJ Miedwiediew nie zastosował. Pracę gają decyzji operacyjnych”.
MIEDWIEDIEW stracili liderzy obwodów pskowskie- Analitycy widzą w całej sprawie
przybrał ostatnio
DOBRY CAR pozę dobrego ca- go – Michaił Kuzniecow, i orłow- jednak drugie dno. „To nie przypa-
Dmitrij Miedwiediew przybrał ostatnio po- ra, który troszczy skiego – Jegor Strojew, a także dek, ale zamierzona sekwencja dzia-
zę dobrego cara, który troszczy się o swoich się o swoich pod- Walerij Potapienko z Niemieckiego łań Kremla. Prezydent pokazuje, że
poddanych i ruga nieefektywnych, popełniają- danych i ruga Okręgu Autonomicznego. Prezydent nie tylko krytykuje, ale samodzielnie
nieefektywnych,
cych błędy urzędników. Media dopatrują się popełniających zaproponował też, by dotychczaso- podejmuje decyzje. To przejaw
w tych działaniach głębszego sensu, uznając je błędy urzędników wego gubernatora obwodu worone- emancypacji Miedwiediewa”, mówi

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 45


R O S J A

Czas prezydenta
R edaktorzy programów informacyjnych do tej
pory z aptekarską dokładnością dzielili czas
antenowy między prezydenta i premiera. Ostat-
nio to się zmieniło na korzyść Miedwiediewa.
Co prawda jego telewizyjny debiut wypadł nieco
sztywno, ale od czego są specjaliści od wizerun-
ku? Kreml wie, że trening czyni mistrza. Dlatego
pracuje już nad następnymi telewizyjnymi wy-
wiadami Miedwiediewa, dzięki którym głowa
WŁODARZ KREMLA właśnie odbył gospodarskie tournée po kraju. państwa ma się zbliżyć do obywateli. 

politolog Michaił Winogradow. Trudno się „Trzeba przyspieszyć. Wiele spraw ciągnie się Mer Moskwy szczególnie ostro skrytykował
z tym nie zgodzić, zwłaszcza, że Miedwiediew niewybaczalnie długo. Wymieniamy się kore- politykę umieszczania zysków z eksportu ropy
nie tylko zdymisjonował niewygodnych gu- spondencją, wysyłamy faksy, konsultujemy się idących w miliardy dolarów w rezerwowym
bernatorów, a na ich miejsce postawił swoich zbyt długo. Stworzyliśmy struktury koordyna- funduszu stabilizacyjnym, za czym opowiadał
ludzi. Zdecydował się także na kolejny krok. cyjne, proszę więc o kontrolowanie sytuacji”, się minister finansów Aleksiej Kudrin. „Te
Otóż Kreml ogłosił listę stu osób zapisanych stwierdził włodarz Kremla, mając na myśli spe- pieniądze nie przyczyniły się do rozwoju naszej
do prezydenckiej „rezerwy kadrowej”. Mają to cjalną komisję rządową do walki z kryzysem. gospodarki”, powiedział Łużkow. „Mieliśmy
być ludzie cieszący się szczególnym zaufa- Potem było już coraz gorzej. Zawoalowana zero inwestycji w projekty infrastrukturalne, ze-
niem Miedwiediewa i na jego polecenie goto- i delikatna krytyka zaczęła przybierać na sile. ro lub w najlepszym razie niewiele dla realnej
wi zastąpić każdego urzędnika aparatu pań- Ostatnim aktem „werbalnej wojny” była surowa gospodarki. To są przyczyny, które tłumaczą
stwowego zwolnionego za nieudolność czy ocena antykryzysowej strategii rządu Putina nasz kryzys”.
przewinienia. Wkrótce „rezerwa” zwiększy wystawiona przez ekspertów prezydenckiego
się do ponad tysiąca osób. „Czystka Instytutu Rozwoju Współczesnego. Według STATUS QUO
w regionach” była na tyle zaskakującym posu- nich, premier i jego ludzie nie rozumieją, jak Zdaniem Walerego Fiodorowa, szefa
nięciem Kremla, że nikt nawet głęboki i groźny jest kry- współpracującego z Kremlem Wszechrosyj-
nie przypomniał publicznie, iż zys, ani nie potrafią mu skiego Ośrodka Badania Opinii Publicznej
Putin w ostatnich dniach swo- Miedwiediew coraz przeciwdziałać. i jednego ze strategów partii Jedna Rosja, tan-
jej prezydentury, tuż przed wyraźniej staje się Putin do dymisji! Pod demokracja długo istnieć nie będzie. „Ludzie
przeprowadzką z Kremla do takim hasłem, które jesz- Miedwiediewa, wśród których jest sporo mło-
gmachu rządu przy Krasno-
pierwszą postacią cze niedawno wydawało dych ambitnych liberałów, nie mogą się do-
presnienskiej Nabiereżnej, for- państwowych kanałów się niedopuszczalnym czekać, kiedy przyjdzie ich czas i zwolnią się
malnie podporządkował gospo- telewizyjnych bluźnierstwem, legalnie dla nich miejsca zajęte przez ludzi Putina”,
darzy regionów premierowi, demonstrowało w centrum uważa Fiodorow. „Dlatego krytykują premie-
czyli samemu sobie. Moskwy czterystu zwolen- ra. Ale ważniejsze jest to, że nasz aparat pań-
ników Ruchu Solidarność. Milicja wokół sta- stwowy, co wyraźnie już widać, nie trawi dwu-
ROZDŹWIĘK W TANDEMIE cji metro Czyste Prudy, gdzie wiecowali opo- władzy. Urzędnicy nie mogą długo znosić nie-
Na spotkaniu z rosyjskim rządem, podsu- zycjoniści, była. I nawet trochę biła, ale nie pewności, komu się podporządkować. Rosja
mowującym wyniki 2008 roku Dmitrij tych, co zwykle. Oberwało… kilku aktywi- jest tak skonstruowana, że centrum może być
Miedwiediew podkreślił, że w warunkach stów Młodej Rosji. u nas tylko jedno. Putin, jak myślę, mniej wię-
„globalnych wyzwań” konieczne jest utrzy- Zdaniem analityków, to prognostyk zacho- cej za rok przestanie być premierem”.
manie w Rosji „jedności władzy” – dobrej dzących zmian – wcześniej nikt nie podnosił rę- Innego zdania jest socjolog Jewgienij
współpracy ośrodka prezydenckiego z rządem ki na putinowską młodzieżówkę. Decyzje Gontmacher. Przestrzega, że przed prezy-
i parlamentem – niezależnie od „różnic zdań Miedwiediewa ujawniły słabość premiera i tym dentem jeszcze długa droga. „Rosja ma swoją
w pewnych sprawach”. Wówczas wzmianka samym zachęciły „doły” do kontrataku. Jurij specyfikę, jest niespieszna. Proszę sobie przy-
o różnicach zdań z rządem pojawiła się w us- Łużkow nie tylko zezwolił na demonstrację So- pomnieć Chruszczowa, który z tajnym wy-
tach Miedwiediewa po raz pierwszy. lidarności, ale także zarzucił rządowi rosyjskie- kładem krytykującym Stalina wystąpił dopie-
Kolejny zgrzyt miał miejsce, kiedy na spot- mu, że swą polityką pogłębia kryzys gospodar- ro trzy lata po jego śmierci. To jest Bizan-
kaniu z ministrami i przedsiębiorcami w zakła- czy. „Polityka monetarna naszych władz jest cjum. Nie jest możliwe, by Miedwiediew do-
dach budowy silników Salut prezydent Rosji jednym z głównych powodów, dla których prze- konał tak nagłego zwrotu i rzucił się na
powiedział, że wypełnianie programu antykry- żywamy obecnie poważne trudności w funkcjo- Putina zaledwie dziewięć miesięcy od objęcia
zysowego idzie wolniej niż planowano i wol- nowaniu realnej gospodarki”, oznajmił Łużkow funkcji prezydenta”, przekonuje Gontmacher
niej, niż wymaga tego sytuacja gospodarcza. w wywiadzie dla „Kommiersanta”. w jednym z wywiadów. 

46 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 47
M I L I T A R I A

Bojowe wozy
piechoty typu
Namer ważą 40 ton.
Są to najcięższe

IDF SURPLUS ONLINE STORE/WWW.ISRAELI-WEAPONS


tego typu pojazdy
na świecie.

PAWEŁ HENSKI

Lampart wagi ciężkiej


Podczas ostatnich walk w Strefie Gazy Izrael pierwszy raz użył nowych
bojowych wozów piechoty typu Namer.

N
amer (po hebrajsku lam- choty Nagmashot/Nagmahon i Nakpa- czołgów Merkava. W 2007 roku zaprezentowa-
part) jest ciężkim bojo- don oraz występujący w kilku wer- no prototyp pojazdu Namer zbudowany na
wym wozem piechoty, do sjach pojazd inżynieryjny Puma. Naj- podwoziu Mk I. Chociaż byłoby to tańsze roz-
którego budowy wykorzy- większym ich minusem jest umiesz- wiązanie, zrezygnowano jednak z niego, opra-
stano podwozie podstawowego czoł- czenie silnika z tyłu. Dlatego żołnierze cowując ostateczną wersję wozu bojowego na
gu izraelskiego typu Merkava. Plany wsiadają do nich i wysiadają przez bazie najnowszego izraelskiego czołgu Merka-
przebudowania starych czołgów Mk I włazy w górnej płycie pancerza. Jest to va Mk IV.
i Mk II na bojowe wozy piechoty poja- rozwiązanie nie tylko mało wygodne, Namer ma takie samo nowoczesne podwozie
wiły się jeszcze pod koniec lat dzie- ale także niebezpieczne, ponieważ jak Mk IV oraz identyczne wzmocnione gąsie-
więćdziesiątych ubiegłego wieku. Izra- w strefie walki stanowią oni łatwy cel nice, zaprojektowane specjalnie do pokonywa-
el wycofywał wówczas z jednostek dla przeciwnika. nia twardych skał bazaltowych występujących
wysłużone czołgi Merkava Mk I. Gdy Dlatego armia izraelska opracowała w Libanie i na Wzgórzach Golan. Wóz wypo-
DOŚWIADCZENIA
okazało się, że nie będzie można za- wersję wozu Nakpadon, nazwaną Pi- IZRAELSKIE sażono w 1200-konny silnik Diesela Teledyne
mienić starych dział kalibru 105 mili- lon, w której opancerzone drzwi wykazały, Continental AVDS-1790-9AR montowany
metrów w Merkavach Mk II na nowo- umieszczono z przodu kadłuba, co po- że największą w czołgach Merkava Mk III. Znajduje się on
cześniejsze kalibru 120 milimetrów, te zwoliło na łatwy dostęp do wnętrza ochronę oraz nie z przodu, tylko z tyłu pojazdu, za przedzia-
najlepsze
też zaczęto wycofywać. Tym samym pojazdu. Zbudowano jednak tylko kil- własności łem pasażerskim. W przedniej części maszyny
Izrael miał do dyspozycji ponad ka wozów tego typu. Armia jest z nich trakcyjne mają umieszczono płaskie zbiorniki paliwa oraz
300 starych wozów. bardzo zadowolona, ponieważ spraw- wozy bojowe system przeniesienia napędu na przednie koła.
Sam pomysł nie był nowy. W 1988 dziły się w walkach miejskich w Judei, budowane Jest tam również sporo wolnej przestrzeni (po-
na bazie
roku Izrael zaczął przebudowywać na Samarii i w Strefie Gazy. czołgów. dobnie jak w konstrukcji wieży czołgu Merka-
bojowe wozy piechoty arabskie czołgi Doświadczenia izraelskie wykazały, va). Gdy pocisk przebije pancerz czołowy,
T-54/T-55 oraz swoje stare jednostki że największą ochronę oraz najlepsze wpadnie w tak zwaną martwą strefę, nie bę-
typu Centurion. Usuwano z nich wie- własności trakcyjne mają wozy bojowe dzie w stanie zagrozić przedziałowi pasażer-
że, zazwyczaj montowano nowocze- budowane właśnie na bazie czołgów. skiemu ani uszkodzić silnika.
śniejsze silniki i skrzynie biegów oraz W 2004 roku, podczas operacji „Rain- Pancerz Namera ma takie same własności jak
aranżowano przedział bojowy do trans- bow” w Rafah w Strefie Gazy, okazało ten w czołgach Mk IV i daje podobne zabezpie-
portu żołnierzy. Pojazdy dostawały do- się, że gąsienicowe transportery opan- czenie. Boczny jest ustawiony pod kątem, a sys-
datkowe opancerzenie, różnorodne cerzone typu M113 nie przystają do tem trakcyjny chronią grube pancerne fartuchy.
wyposażenie oraz lekkie uzbrojenie. współczesnego pola walki. Przerobio- Z kolei pancerz denny jest identyczny jak w Mer-
Na bazie T-54/T-55 powstał bojowy ne bojowe wozy piechoty też nie były kavie, czyli w kształcie litery V.
wóz piechoty nazwany Achzarit, a wy- rozwiązaniem docelowym. Postano- W przedziale pasażerskim, z przodu, znajdują
korzystując Centuriony, stworzono ca- wiono wówczas opracować prawie od się stanowiska kierowcy (najbardziej wysunięte
łą rodzinę pojazdów: bojowe wozy pie- podstaw nowy pojazd na podwoziu do przodu) i dowódcy. Za nimi – osiem tak zwa-

48 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


B E Z P I E C Z E Ń S T W O

nych pływających siedzisk dla żołnierzy (po


cztery na burcie), pomiędzy którymi w łatwy M i l i t a r i a
sposób można rozłożyć nosze, będące stałym
wyposażeniem każdego pojazdu. Z tyłu umiesz-
czono drzwi wejściowe, które po otwarciu two-
rzą rampę. Znajduje się w nich opancerzone
okienko i otwór, przez który można prowadzić
ostrzał z broni ręcznej. W przedziale pasażer-
skim jest nawet miejsce na zamontowanie małej
przenośnej toalety. Pojazdy odporne są na skutki
ataków bronią ABC.
Namer ma elektrooptyczny system obserwacji
okrężnej oparty na czterech zdalnie sterowanych
kamerach oraz dużych pancernych wizjerach.
Jest wyposażony w nowy system zarządzania
polem walki i łączności z piechotą (BMS/I)
firmy Elbit oraz uzbrojony w zdalnie sterowa-
ne stanowiska ogniowe typu Mini-Samson fir-
my Rafael. Zamontowano na nich ciężki kara-

FOT. ARMY.CZ
CZECHY
bin maszynowy kalibru 12,7 milimetra M2HB
oraz karabin maszynowy kalibru 7,62 milime-
tra M246. Możliwe jest zainstalowanie auto-
Zgoda na Pandura
matycznego wyrzutnika granatów kalibru PO MIESIĄCACH RENEGOCJACJI RZĄD CZESKI zdecydował się na zakup 107 austriackich transpor-
40 milimetrów typu M19. W górnej płycie terów opancerzonych Pandur, II o czym poinformował media premier Mirek Topolanek. Na zakup po-
pancernej zamontowano obsługiwany z wnę- jazdów trzeba będzie wydać około 14,4 miliarda koron. Offset stanowić ma 153 procent wartości
trza pojazdu moździerz, prawdopodobnie kali- kontraktu. Pierwotne plany zakładały, że Czesi zakupią od 199 do 234 transporterów. (ted) 
bru 80 milimetrów.
Izrael planuje zbudować całą rodzinę wozów INDIE USA

Ostatni lot
bojowych opartych na konstrukcji Namera: inży-
nieryjny (ARV) zdolny do holowania zepsutych Miliardy
lub uszkodzonych czołgów, sanitarny (MEDE-
VAC), który zastąpiłby w tej roli wysłużone Samoloty MiG-23BN indyjskich sił
za czołgi
M113, oraz wsparcia ogniowego. Ten ostatni ma
zostać wyposażony w automatyczne działko ka- powietrznych przeszły na emeryturę.
libru 30 milimetrów, a także system kierowanych
pocisków przeciwpancernych typu Spike. N a lotnisku Halwara od-
była się 6 marca uro-
powietrznych 24 stycznia
1981 roku, a jako pierwsza

FOT. T.WRÓBEL
W przyszłości Namer będzie też prawdopo- czystość pożegnania samo- dostała je 10 Eskadra.
dobnie wyposażony w system aktywnej obrony lotu MiG-23BN, który po Dwa lata wcześniej rząd in-
okrężnej przed nadlatującymi pociskami i ra- 28 latach zakończył służbę dyjski postanowił kupić
kietami (APS). Pod uwagę jest brany system w indyjskim lotnictwie woj- 95 samolotów, które były Forecast International Weapons
Trophy produkowany Rafaela albo Iron Fist skowym. Ostatnią jednost- montowane w kraju. W cza- Group opublikowała raport o ryn-
firmy IMI. System Rafaela jest wstępnie testo- ką, która na nich latała, sie prawie trzech dekad służ- ku czołgowym w najbliższym
wany na czołgach Merkava Mk IV. Składa się była 221 Eskadra. Została by samoloty MiG-23BN dziesięcioleciu. Jej eksperci oce-
z radaru oraz modułów wystrzeliwujących wyekwipowana w samoloty uczestniczyły w konfliktach nili, że do 2018 roku na świecie
w kierunku nadlatującej rakiety coś w rodzaju ze zmienną geometrią z Pakistanem. Po raz pierw- zostanie zakupionych 6500 no-
chmury stalowych kulek. O ile użycie systemu skrzydeł w lutym 1982 szy wzięły udział w akcji wych czołgów za 26,76 miliarda
APS na czołgach może wydawać się słuszne, roku. bojowej w kwietniu 1984 dolarów. Jednocześnie będą mo-
o tyle zamontowanie ich na transporterach pie- Formalnie MiG-23BN wszedł roku w rejonie lodowca dernizowane już istniejące pojaz-
choty budzi duże kontrowersje ze względu na do służby w indyjskich siłach Siachen. (w)  dy. Amerykanie przeznaczyli
możliwość zabicia i poranienia ludzi znajdują- w ubiegłym roku 1,46 miliarda
cych się w pobliżu pojazdu. dolarów na program moderniza-
Namer po raz pierwszy został pokazany pu- cyjny M1 Abrams. Kwota ta stano-
blicznie 15 września 2008 roku na wystawie wi 46 procent funduszy wydanych
w Rishon LeZion. Od sierpnia 2008 roku w wo- w tym czasie na nowe czołgi. Lide-
zy te zaczęto wyposażać Brygadę Golani, która rem w ich produkcji są Chiny ze
użyła ich podczas ostatnich walk w Gazie, mię- 116 wozami Typ 98. To chińskie
dzy innymi jako wysunięte, mobilne stanowiska czołgi wraz z pakistańskim
dowodzenia. Al-Khalid (na zdjęciu) i rosyjskim
Armia izraelska jest z nich bardzo zadowolo- T-90 będą stanowić ponad 60 pro-
na. Kilkadziesiąt bojowych wozów piechoty już cent pojazdów wyprodukowanych
służy w jej jednostkach. Dużym atutem jest ich w najbliższych latach. Ponieważ są
FOT. PAUL DUNN

kompatybilność z czołgami Merkava, a także tańsze od konstrukcji zachodnich,


stosunkowo niska cena, która wynosi około ich udział w rynku wyniesie około
1,5 miliona dolarów za sztukę.  52 procent. (ww) 

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 49


M I L I T A R I A
ARMIA IZRAELSKA,
która wiele lat
wprawia się w walkach
w mieście, doskonale
wie, jak cenni są
strzelcy wyborowi.

KRZYSZTOF WILEWSKI

Wabik na snajperów

FOT. IDF
Izraelska armia ciągle doskonali metody walki ze snajperami przeciwnika. izraelskich nie skomentował newsa Reutera, nie
Podczas interwencji w Gazie testowała manekiny udające żołnierzy. wiadomo też, co się stało ze znalezionym mane-

C
kinem.
iężarówka wojskowa stała na pobo- Tactical Rifle) kalibru 8,6 milimetra, która ofi- Nie oznacza to, że doniesienie o humanoidal-
czu drogi już kilkanaście minut. Za- cjalnie pierwsze testy bojowe zdała właśnie pod- nym robocie należy włożyć między bajki. Ame-
miast warkotu silnika było słychać czas styczniowych walk. rykanie na ulicach irackiego Ramandi przekona-
coraz słabiej pracujący rozrusznik. Wiadomości o zmianach w strukturze izrael- li się, że ubrane sklepowe kukły, które rozstawia-
Zdenerwowany kierowca wysiadł i zniknął za ro- skich batalionów piechoty i nowinach technicz- no w różnych punktach miasta, z daleka przypo-
giem. Osiedle w pobliżu Strefy Gazy zdecydo- nych nie byłyby jednak tak interesujące, gdyby minają ludzi, a gdy dano im broń i położono na
wanie nie było dobrym miejscem na awarię. Sie- nie to, że w tym samym czasie w mediach poja- dachu, idealnie udawały snajperów, prowokując
dzący na miejscu dla pasażera żołnierz impono- wiła się informacja o tym, że żołnierze z gwiaz- do działania amerykańskich strzelców.
wał spokojem, paląc powoli papierosa. Nagle ci- dą Dawida na mundurach podczas interwencji Izraelska armia, która dzień w dzień staje
szę rozdarł pojedynczy strzał. Ukryty w pobli- w Gazie sprawdzali nie tylko nowe karabiny. Ich z Palestyńczykami do ulicznej wojny, na pewno
skim domu palestyński snajper wykorzystał kolejnym orężem w walce z palestyńskimi strzel- śledziła te informacje. Dlaczego więc Izraelczy-
uchyloną w samochodzie pancerną szybę i trafił cami były humanoidalne roboty. cy nie mieliby wpaść na pomysł wykorzystania
palacza w głowę. Gdy strzelec spojrzał przez lu- manekinów do walki? Prawdopodobnie poszli
netę, żeby potwierdzić śmiertelny strzał, zdumio- TAJEMNICZY MANEKIN dalej i uznali, że trzeba je nafaszerować elektro-
ny zobaczył, że „cel” jak gdyby nigdy nic znów 20 stycznia agencja Reutera poinformowała, niką, tak by jeszcze lepiej udawały ludzi i prowo-
się zaciąga. Nie dowiedział się, jak to było moż- że Palestyńczycy ze Strefy Gazy znaleźli na pla- kowały strzelców przeciwnika.
liwe. Naciskając spust, zdradził pozycję izrael- ży dziwnie wyglądającego manekina, a konkret- Nawet w domysłach należy zachować zdrowy
skiemu strzelcowi wyborowemu. nie jego górną część. Choć depesza była nad wy- rozsądek. Izraelska armia nie dysponuje robota-
raz lakoniczna, to i tak musiała wzbudzić zainte- mi, które z bliska moglibyśmy pomylić z czło-
LABIRYNT ŚMIERCI resowanie służb specjalnych z całego świata. wiekiem. Na pewno jednak jest w stanie stwo-
Teren zurbanizowany to dla żołnierzy labirynt Manekin nie tylko był ubrany w mundur armii rzyć humanoida, który z daleka, szczególnie gdy
śmierci. Poruszanie się ulicami, gdzie snajper izraelskiej, ale w jego wnętrzu roiło się od ukła- nie będzie się gwałtownie ruszał, paląc papierosa
może czaić się w każdym oknie, przypomina ro- dów scalonych, co w konsekwencji przywoływa- czy drzemiąc w samochodzie, będzie wyglądał
syjską ruletkę. Armia izraelska, która od prawie ło tylko jedno skojarzenie – że jest to coś na jak homo sapiens. Ograniczenie ruchu do pod-
sześćdziesięciu lat wprawia się w walkach kształt humanoidalnego robota. stawowych czynności plus odpowiednie masko-
w mieście, doskonale wie, jak cenni i niebez- Reporter Reutera poprosił o komentarz cenio- wanie sprawi zaś, że wrogi snajper może się na-
pieczni są strzelcy wyborowi. Po zakończeniu nego specjalistę od tematyki armii izraelskiej, brać i strzelić. Jak się to skończy, wiadomo.
ostatnich starć w Gazie jej przedstawiciele poin- byłego komandosa Itaya Gila. Ten uznał, że naj- Sama likwidacja strzelca to jednak nie wszyst-
formowali, że zwiększy się liczba snajperów prawdopodobniej był to wabik na palestyńskich ko. Kluczowy może być tu efekt psychologicz-
w brygadach piechoty (dwie drużyny na pozio- snajperów, którzy myśleli, że robot jest nieostroż- ny. Gdy jeden, drugi, trzeci kolega po fachu
mie batalionu zostaną zastąpione przez plutony), nym żołnierzem, więc otwierali ogień, zdradza- zginie, palestyńscy snajperzy zastanowią się
a strzelcy mają dostać skuteczniejszą broń jąc tym samym swoją pozycję strzelcom wybo- dwa razy, gdy sami będą mieli okazję do „łatwe-
– H-S Precision Pro-Series 2000 HTR (Heavy rowym żydowskiej armii. Nikt z wojskowych go” strzału. 

50 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 51
B E Z G R A N I C

FOT. DARIUSZ KUDLEWSKI


CZAD

Pod błękitną flagą


15 MARCA PODCZAS UROCZYSTOŚCI W ABECHE unijne siły EUFOR przekazały Organizacji Narodów Zjednoczonych dowództwo misji pokojowej w Cza-
dzie i Republice Środkowoafrykańskiej. Na maszt wciągnięto błękitną flagę, a żołnierze symbolicznie zmienili nakrycia głowy na błękitne berety. Nowy
mandat przewiduje, że misja INURCAT ma liczyć do 5200 żołnierzy w zwartych pododdziałach, 25 obserwatorów wojskowych i 300 policjantów. Przej-
ściowo przez kilka miesięcy, zanim przybędą kontyngenty wojskowe z Nepalu i państw afrykańskich, we wschodnim Czadzie i Republice Środkowoafry-
kańskiej pozostanie około dwóch tysięcy żołnierzy z Europy, w tym około 300 Polaków. (T) 

Pesymistyczne wizje Konieczna zmiana


W ubiegłym roku afgańscy rebelianci umocnili USA. Długotrwałe wojny w Iraku wojnie, takiej jak w Afganistanie
i Afganistanie postawiły pod zna- czy w Iraku”, uważa Thomas
i rozszerzyli swe wpływy. kiem zapytania jedno z podstawo- Donnelly, ekspert od polityki
AFGANISTAN. Niemal co ty- Również 10 marca składający wych założeń amerykańskiej stra- obronnej z American Enterprise
dzień pojawiają się bardzo pesy- wyjaśnienia przed senacką Komi- tegii militarnej zakładającej dwie Institute. Według niego, admini-
mistyczne informacje z Afganista- sją Sił Zbrojnych koordynator wojny jednocześnie. Niedawno stracja prezydenta Baracka
nu. „Nie wygrywamy teraz wojny, służb specjalnych Dennis Blair sekretarz obrony Robert Gates Obamy będzie skłaniać się w kie-
ale daleko do tego, aby ją prze- i szef Agencji Wywiadu Wojsko- powiedział, że Departament Obro- runku strategii „multiwojny, mul-
grać”, oświadczył wiceprezy- wego generał porucznik ny zamierza zmienić ją, gdyż nie tioperacji i multifrontu”. „Musimy
dent USA Joe Biden,, który Michael Maples potwier- ma ona żadnego sensu w XXI robić wiele rzeczy jednocześnie,
jako kolejny amerykań- Krytycznie dzili, że w Afganistanie wieku. „Zabezpieczenie się przed jeśli naszym nadrzędnym celem
oceniono system
ski polityk wezwał szkolenia armii afgań- nastąpił regres w sferze rosnącą potęgą Chin wymaga uży- jest pozostanie gwarantem mię-
10 marca sojuszników skiej i potępiono ko- bezpieczeństwa. Pierw- cia zupełnie innych środków siło- dzynarodowego bezpieczeństwa”,
z NATO, żeby pomogli rupcję w struktu- szy z nich stwierdził, wych niż walka w nieregularnej stwierdził Donnelly. (TED) 
Waszyngtonowi stawić rach władzy. że w 2008 roku talibo-
czoło pogarszającej się sy-
tuacji w sferze bezpieczeństwa
wie pojawili się „na do-
tychczas spokojnych obszarach Uziemione MiG-i
w tym kraju. Powiedział, że stano- na zachód od Kabulu i wokół ROSJA. Rzecznik rosyjskiego Trwają badania pozostałych sa-
wi ona zagrożenie dla wszystkich miasta”. Pogorszenie sytuacji po- lotnictwa wojskowego pułkownik molotów. Tym samym potwierdzi-
państw Zachodu. Biden podkre- twierdziły dane przedstawione Władimir Drik poinformował ły się lutowe doniesienia dzienni-
ślił, że „musimy patrzeć na Afga- przez generała Maplesa. W ubie- 13 marca, że około 90 z 291 my- ka „Kommiersant” o złym stanie
nistan i Pakistan łącznie, ponieważ głym roku liczba ataków wzrosła śliwców MiG-29 po kontroli uzna- technicznym części MiG-ów. Ga-
powodzenie w jednym wymaga o 55 procent w porównaniu z ro- no za zbyt mało bezpieczne, aby zeta podawała, że niesprawna jest
postępów w drugim”. Wspomniał kiem 2007. Było więcej zama- latały, i postanowiono wysłać je jedna trzecia myśliwców MiG-29,
też o możliwości rozmów z nie- chów samobójczych i ostrzałów do remontu. Dodał, że ponad sto a w aż 70 procentach są to proble-
którymi rebeliantami. z broni lekkiej. (WR)  innych dopuszczono do lotów. my z korozją. (W) 

52 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


B E Z P I E C Z E Ń S T W O

Głos armii R Y K O S Z E T E M

PAKISTAN. Przywódca opo-


zycji, były premier, a teraz lider Niedobór
Ligi Muzułmańskiej Nawaz śmigłowców
Sharif odwołał zaplanowany na
16 marca marsz na Islamabad. UNIA EUROPEJSKA–NATO
Zdecydował się na to, gdy rząd Jedną z kwestii poruszonych pod-
premiera Yousafa Razy czas nieformalnego spotkania mi-
Gillaniego zgodził się spełnić nistrów obrony państw Unii Euro-
jeden z postulatów swych opo- pejskiej w Czechach był niedosta-
nentów politycznych – przywró- tek śmigłowców. Wysoki przedsta-
cić na stanowiska przewodni- wiciel UE do spraw wspólnej polity-
czącego Sądu Najwyższego Pa- ki zagranicznej i bezpieczeństwa

FOT. PIOTR BUTOWSKI


kistanu Iftikhara Chaudry’ego Javier Solana przyznał, że ich do-
i innych sędziów, których stępność jest być może najważ-
w końcu 2007 roku zdymisjo- niejszym czynnikiem zapewniają-
nował poprzedni prezydent
Pervez Musharraf.
Bombowa wiadomość cym szybką akcję bojową Unii.
Przypomniał, że Europejska Agen-
Nie bez znaczenia był głos Moskwa snuje plany rozmieszczenia bombowców cja Obrony (EDA) pracuje nad kil-
wojska. Dowódca Wojsk Lądo- koma projektami. Gospodyni dwu-
wych generał Ashfaq Kayani
strategicznych w pobliżu granic USA. dniowego spotkania, czeska wice-
przekonywał prezydenta Asifa ROSJA. Ponownie pojawiły się lub pięć lotnisk z odpowiednio premier i minister obrony Vlasta
Alego Zardariego oraz premie- informacje o możliwości roz- długimi pasami startowymi. Parkanova, jest przekonana, że
ra do większej elastyczności, aby mieszczenia rosyjskich bombow- W lipcu ubiegłego roku dzien- sprawa śmigłowców należy do
przystali na żądania prawników ców strategicznych na półkuli za- nik „Izwiestija” podał, że w re- priorytetów europejskiej polityki
i lidera opozycji. Sharif doma- chodniej. Agencja Interfax powo- wanżu za budowę elementów tar- obronnej. Widzi też potrzebę bliż-
gał się zakończenia rządów gu- łała się na szefa sztabu lotnictwa czy antyrakietowej w Polsce szej współpracy między Unią
bernatorskich w Pendżabie i od- dalekiego zasięgu generała i Czechach Rosja może rozmie- a NATO. (WR)
dania władzy jego partii. Pojawi- Anatolija Żicharjewa, który wy- ścić w wymienionych przez
ły się opinie, że generał Kayani mienił dwa kraje: Kubę i Wene- Żicharjewa państwach swe bom-
postawił politykom cywilnym ul- zuelę. Jego zdaniem, dla bom- bowce strategiczne. Dowódca Sił
timatum w porozumieniu z USA bowców odpowiednie jest lotni- Powietrznych USA generał Norton

FOT. K. PLAŻUK
i Wielką Brytanią. (WRT)  sko w wenezuelskiej bazie mor- Schwartz ostrzegł wówczas, że
skiej na wyspie Ochila, ponieważ byłoby to przekroczenie „czerwo-
po niewielkich zmianach samolo- nej linii”. W 1962 roku próba
Bez złudzeń ty będą mogły tam operować
z pełnym obciążeniem. Równie
umieszczenia rosyjskich rakiet
balistycznych na Kubie spowodo-
IRAN–USA. Koordynator ame-
rykańskich służb specjalnych
atrakcyjna jest Kuba – stary so-
jusznik Kremla – która ma cztery
wała, że świat znalazł się na kra-
wędzi wojny nuklearnej. (W)  Ostrzeżenia
Dennis Blair uważa, że bardzo JAPONIA–KOREA PÓŁNOCNA
trudno będzie środkami dyplo- Przedstawiciele japońskich władz
matycznymi skłonić Teheran, by
zrezygnował ze zdobycia broni
Druga misja ostrzegli, że mogą zestrzelić pół-
nocnokoreańską rakietę, jeśli prze-
atomowej. Występując przed Zapowiedziana podczas spotkania ministrów obrony NATO leci ona nad ich krajem. Japończy-
Komisją Sił Zbrojnych Senatu, w Krakowie operacja przeciwko somalijskim piratom cy zwracają uwagę, że test będzie
stwierdził, że przyczyną tego złamaniem rezolucji Narodów Zjed-
jest „związek, jaki wielu człon- rozpocznie się 23 marca. noczonych z 2006 roku zakazują-
ków irańskiego kierownictwa NATO. Rada Północnoatlantyc- mi w zespole znajdą się jednost- cej temu krajowi wszelkich prób ra-
widzi między bronią nuklearną ka podjęła w ubiegłym tygodniu ki z Hiszpanii, Holandii, Kana- kiet balistycznych. Wcześniej Ko-
a kluczowymi celami Iranu decyzję w sprawie drugiej misji dy, Portugalii i USA. Dowódcą rea Północna ostrzegła, że jakie-
w kwestii bezpieczeństwa i po- NATO mającej na celu walkę zgrupowania będzie portugalski kolwiek działania podjęte w celu
lityki zagranicznej oraz znaczny z piratami u wybrzeży somalij- kontradmirał José Pereira da zestrzelenia jej „satelity” będą
wysiłek włożony w prace nad skich. Operacja pod kryptoni- Cunha. Całą operacją dowodzić oznaczały wojnę i postawią siły
produkcją tej broni co najmniej mem „Allied Protector” rozpocz- ma z kwatery głównej w North- zbrojne w stan gotowości.
od końca lat osiemdziesiątych nie się 23 marca i potrwa prawie wood brytyjski admirał Mark Władze w Phenianie utrzymują,
do 2003 roku”. Blair powie- miesiąc. Na Ocean Indyjski zo- Stanhope, który w lipcu stanie że chcą wprowadzić na orbitę
dział, że na razie Iran nie posia- stanie wysłany zespół siedmiu na czele Royal Navy. satelitę telekomunikacyjnego,
da tej broni, gdyż ma trudności okrętów wojennych. Dwa z nich, Okręty NATO mają składać ale inne państwa podejrzewają,
z wyprodukowaniem lub zdoby- fregata i okręt zaopatrzeniowy, kurtuazyjne wizyty w zagranicz- że będzie to test pocisku bali-
ciem za granicą materiałów roz- będą z Niemiec, które – jak po- nych portach. Odwiedzą Karachi, stycznego dalekiego zasięgu.
szczepialnych do jej produkcji. dała agencja DPA – ze względów Perth oraz Singapur. W planach Według południowokoreańskiej
Jednak może je już mieć w przy- prawnych mają operować pod są też manewry z flotami Austra- agencji Yonhap nastąpi on 4–8
szłym roku. (W)  flagą Unii Europejskiej. Poza ni- lii i Pakistanu. (TED)  kwietnia. (W) 

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 53


Powiększenie
F E L I E T O N

ROMAN
KUŹNIAR
szef Zakładu Studiów
Strategicznych
w Instytucie Stosunków Nie możemy trwonić swojej wiarygodności w misjach,
Międzynarodowych UW które nie dotyczą bezpośrednio naszego bezpieczeństwa.

Sojusz prowincjonalny?
W
dyskusjach towa- to w przemożnym stopniu pod presją organizacji ma swoje granice. Czymś znacznie
rzyszących konfe- Stanów Zjednoczonych George’a W. gorszym był brak zdolności NATO do zareago-
rencji ministrów Busha, które chciały uczynić sojusz wania na wojnę na Kaukazie w sierpniu ubie-
obrony NATO instrumentem swej globalnej strategii; głego roku. Okazało się przy tym, że ambicja
w Krakowie wró- jeśli nie cały sojusz, to przynajmniej globalna stoi w sprzeczności z możliwością
ciła idea „sojuszu globalnego”. Po raz jego zdolności wojskowe (koncepcja kształtowania bezpieczeństwa w bezpośrednim
pierwszy pojawiła się w końcu lat dzie- NATO jako „skrzynki z narzędziami” otoczeniu sojuszu. Prowadząc operację w Afga-
więćdziesiątych w związku z transfor- – tool box). Kulminacyjnym punktem nistanie, NATO uzależniło się od pomocy Ro-
macją NATO, której częścią były za- był iście imperialny, największy w hi- sji i dlatego nie mogło przyjść ze znaczącą po-
równo rozszerzenie sojuszu na wschód, storii szczyt NATO w kwietniu ubie- mocą Gruzji, której w Bukareszcie obiecywało
jak i operacje reagowania kryzysowe- głego roku w Bukareszcie. Sojusz zda- członkostwo.
go prowadzone na Bałkanach. Opty- wał się zastępować ONZ, a swymi mi- Dla interesów bezpieczeństwa państw człon-
mizm strategiczny Stanów Zjednoczo- sjami i porozumieniami oplatać cały kowskich, a zwłaszcza dla Polski, ważniejszy jest
nych i niektórych innych państw był glob. Takie były wizja i oczekiwania sojusz wiarygodny niż globalny. Nie możemy
tak wielki, że zaczęto mówić o „soju- wielu polityków i komentatorów. Przy- trwonić wiarygodności w misjach, które nie do-
szu globalnym”, czyli takim, który pominało to znany skądinąd „koloro- tyczą bezpośrednio naszego bezpieczeństwa.
może wszystko w dowolnym miejscu wy zawrót głowy”. Polska przez dłuż- Z doświadczeń ostatniego roku wynika impera-
świata. Bardziej konkretnie, chodziło szy czas wtórowała Amerykanom tyw strategicznej powściągliwości. Potrzebny
o zdolność do prowadzenia operacji w tym popychaniu NATO ku globalnej jest większy realizm. Sojusz nie musi wykazy-
ekspedycyjnych w różnych częściach misji. W Warszawie zorientowano się wać strategicznego ADHD, czyli nadpobudliwo-
świata, niekoniecznie za zgodą Rady jednak w końcu, że dając priorytet mi- ści, aby budzić respekt świata zewnętrznego. Dla
Bezpieczeństwa ONZ. Tego rodzaju sjom globalnym, sojusz może zanie- jego wiarygodności ważniejsza jest „siła spoko-
mandat chciano nawet wpisać do przy- dbywać podstawową funkcję wynika- ju” w strefie euroatlantyckiej niż poszukiwanie
jętej w 1999 roku koncepcji strategicz- jącą z artykułu V traktatu waszyngtoń- smoków w odległych zakątkach świata. 
nej NATO. Szczęśliwie skończyło się skiego, czyli wspólną obronę.
na formule mówiącej o tym, że w po- Powietrze z balonu „globalnego so-
dejściu do bezpieczeństwa sojusz bę- juszu” zaczęło uchodzić niczym ze
dzie uwzględniał „globalny kontekst”. spekulacyjnej megabańki znanej ze
Jednak już z chwilą pojawienia się świata finansów w ubiegłym roku. Dla
NATO w Afganistanie w 2003 roku natowskiej misji ISAF w Afganistanie
oraz nawiązywania ograniczonej rok 2008 okazał się najgorszy: najwię-
współpracy z niektórymi krajami Azji cej ofiar po stronie międzynarodowej
Wschodniej i Australii sny o globalnej
potędze powróciły z całą mocą.
koalicji i po stronie ludności cywilnej.
Jednocześnie sojusz nie był w stanie
POLSKA WTÓROWAŁA
Nie ograniczało się to do retoryki. znacząco zwiększyć swych sił w Afga- AMERYKANOM W POPYCHANIU
Wyrażało się w nacisku na taką trans-
formację sojuszniczych sił zbrojnych,
nistanie. Okazało się, że
potencjał NATO KU GLOBALNEJ MISJI
która dawała priorytet siłom szybkiego
reagowania, aby mogły być przerzu-
cane w niemal dowolny
punkt świata.
Odbywało się

54 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


HORYZONTY
HORYZONTY
HORYZONTY HORYZONTY TOMASZ GOS
zajmuje się
Redaktor działu ANNA DĄBROWSKA

Marynarką
Wojenną

FOT. ARCH. RODZINY ANDRYCHOWSKICH


Życie
w powietrzu
To opowieść o lataniu za czasów Stalina, o tworzeniu pierwszego
w Polsce pułku śmigłowców i o powstaniu Brygady Lotnictwa
Marynarki Wojennej. Czyli o rodzinie Andrychowskich.

W
sumie spędzili w po- sie pojechał na okresowe badania lekar- Można przynajmniej zwiedzić świat. Więc
wietrzu prawie czter- skie. W ich trakcie wykryto jakąś wadę. zwolnił się z wojska i został nawigatorem
naście tysięcy godzin. Nie pozwolono mu wrócić za stery. w Polskich Liniach Lotniczych LOT. Latał
Najmłodszy z nich, Mógł być tylko nawigatorem. Wydało najpierw Ił-18, potem Tu-154. „W cywilu
Jarosław, miał zakończyć karierę mu się to dziwne. Kiedy kilka lat wcze- zrobiłem ponownie badanie. Nie wykryto ni-
wojskową w Polsce Ludowej. Zaczął śniej robił takie badania, niczego nie- czego, co dyskwalifikowałoby mnie jako pilo-
rozstawać się z wojskiem stopniowo, pokojącego nie wykryto. ta. Czyżby więc dali mi do wiwatu za wyjazd
UWAŻNIEJ
od 1981 roku, by później znów wło- Wrócił do szkoły w Dęblinie, by ojca?”, zastanawia się komandor Jarosław
należy słuchać
żyć mundur. uzupełnić kwalifikacje nawigator- człowieka, który Andrychowski.
Właśnie w roku festiwalu „Solidar- skie. Zaczął latać jako nawigator na mówi cicho, niż
ności” jego ojciec Henryk postano- An-26, ale ta praca mu nie odpowia- takiego, który SZWAJCARSKA SZWAGIERKA
krzyczy. Ten
wił odwiedzić brata w Szwajcarii. Kie- dała. Doszedł do wniosku, że jeśli pierwszy ma
Na krótko przed wyjazdem pułkownika pi-
dy znalazł się na miejscu, uznał, że zo- ma już być nawigatorem, to w lotnic- zazwyczaj więcej lota Henryka Andrychowskiego do Szwajca-
stanie tam dłużej. Jarosław w tym cza- twie cywilnym, a nie wojskowym. do powiedzenia. rii Telewizja Polska nakręciła film o rodzinie

POLSKA
POLSKAZBROJNA
ZBROJNANR
NR12
12||22
22MARCA
MARCA 2009 55
P O W R Ó T D O P R Z E S Z Ł O Ś C I

JAROSŁAW ANDRYCHOWSKI
ma na koncie ponad 5500
godzin w powietrzu.
Gdyby przeliczyć to na dni,
zebrałoby się ich 230.

ZOFIA ANDRYCHOWSKA
rozstała się z wojskiem
w 1979 roku, wylatała
5140 godzin.

Andrychowskich pod tytułem „Ich A był to 1949 rok!”, opowiada Jaro- wiskiem lotniczym. W sierpniu 1951 roku
troje”. Obraz przedstawia szczęśliwą sław Andrychowski. „Wyobraźcie LOTNICY został aresztowany komendant dęblińskiej
familię, żyjącą w przyjaznym obywa- sobie, co znaczyła wówczas wizyta WOJSKOWI szkoły pułkownik pilot Szczepan Ścibor.
w wielu
telom socjalistycznym państwie, która kobiety mówiącej tylko po niemiecku przypadkach
Bezpodstawnie oskarżono go o szpiegostwo.
bez przeszkód realizuje plany związa- w jednostce wojskowej”. powinni się uczyć Po brutalnym śledztwie został skazany na ka-
ne z lotnictwem. Dokument nie wspo- Henryk musiał zakończyć karierę od cywilnych. rę śmierci. Prezydent Bolesław Bierut nie
mina jednak o tym, dlaczego pułkow- pilota myśliwskiego. W 24 godziny skorzystał z prawa łaski. „Pamiętam takie
nik przestał latać na myśliwcach. przeniesiono go do Oficerskiej Szko- zdarzenie sprzed aresztowania: komendant
Służbę wojskową zaczął w 2 Pułku ły Lotniczej w Dęblinie, gdzie został podszedł do mnie i powiedział, że bezpieka
Lotnictwa Myśliwskiego w Krako- instruktorem. W tym samym roku wie o moim bracie, który służył w Armii
wie. Potem pułk został przeniesiony do szkoły dęblińskiej trafiła Zofia Krajowej”, opowiada Zofia Andrychowska.
do Babich Dołów na Oksywiu. Tam Dziewiszek, przyszła żona Henryka. Był to zły okres dla żołnierzy o „nieprawi-
oficer latał na myśliwcu Jak-9P. Zo- Była podchorążym szkolącym się na dłowej” przeszłości politycznej. Jedna
stał jednak odsunięty od tego typu pilota, a on oficerem-instruktorem. z pierwszych w Polsce kobiet pilotów może
odrzutowców następnego dnia po Gdyby więc nie karne zesłanie do Dę- więc mówić o szczęściu. Udało się jej
tym, kiedy... odwiedziła go szwa- blina, to być może rodzice Jarosława w czasach stalinowskiego reżimu zostać pi-
gierka. Jego brat mieszkał bowiem nigdy by się nie poznali. lotem, mimo że cała rodzina w czasie wojny
w Szwajcarii, gdzie się ożenił. Po była związana z AK. Poza tym wtedy nie-
wojnie wysłał do Polski żonę, Szwaj- STRACH PRZED WOJNĄ wiele było kobiet pilotów.
carkę. Miała się zorientować, czy Instruktor i pani podchorąży znali „W czasie wojny powiedziałam sobie, że
można wrócić do ojczyzny. „Odnala- się już dwa lata, gdy wydarzyło się nigdy nie będę na tyłach. A w okresie zimnej
zła mojego ojca na Babich Dołach. coś, co wstrząsnęło polskim środo- wojny nie było wiadomo, czy pokój uda się

56 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


H O R Y Z O N T Y

HENRYK
ANDRYCHOWSKI
latał na myśliwcu
Jak-9P. Został
jednak odsunięty
od tego typu
odrzutowców
po tym, kiedy...
odwiedziła go
szwagierka.

nie poradzi sobie za sterami szybkiej maszyny. mogliby w niej służyć. Jak mówi Jarosław
„A ja myślę, że dałabym radę”, mówi pani puł- Andrychowski, komandor robił to na zasadzie
kownik. Ostatecznie została instruktorką. „parszywej dwunastki”. To znaczy ściągał lu-
Na lotniskach polowych w tamtych latach dzi, którzy odeszli z wojska z różnych przy-
prowadzono bardzo intensywne szkolenia. czyn (przeważnie politycznych), a którzy mie-
Grupy podchorążych-lotników liczyły po li doświadczenie w lataniu. Podczas tworzenia
osiem–dziewięć osób. Dzisiaj są co najwyżej brygady powstawało dużo nowych inicjatyw.
dwuosobowe. Henryk i Zofia Andrychowscy „Jakby ktoś drożdży dosypał”, wspomina ko-
wykonywali często w ciągu jednej zmiany do mandor Andrychowski. „Zaczęły się kontak-
20 lotów na akrobację, czyli tak zwanych stref. ty z lotnictwem morskim Niemiec, wizyty i re-
Każdy wylot trwał około 20–30 minut i był wizyty. Latałem z admirałem Łukasikiem do
ogromnym obciążeniem dla organizmu. „Żar- Londynu, do Paryża, do Turcji”.
towałem kiedyś, że kiedy mama była w ciąży Komandor Jarosław Andrychowski mówi,
FOT. ARCH. RODZINY ANDRYCHOWSKICH

(a nie wiedziała jeszcze o tym) i latała jako in- że praktyka, jaką zdobył w cywilnych liniach,
struktor, to doszło do uszkodzenia płodu i już przydaje się w lotnictwie morskim. „Najważ-
się tylko do lotnictwa nadawałem”, śmieje się niejszym wnioskiem, jaki można wyciągnąć
Jarosław Andrychowski. z latania w polskich liniach lotniczych, jest to,
W 1963 roku Andrychowscy rozstali się ze że uważniej należy słuchać człowieka, który
szkołą. Zaczęli tworzyć pierwszy w Polsce mówi cicho, niż takiego, który krzyczy. Ten
pułk lotnictwa śmigłowcowego w Inowrocła- pierwszy ma zazwyczaj więcej do powiedze-
wiu. Pojawiły się tam wiropłaty SM-1 i SM-2. nia”, wyjaśnia. Dodaje, że głównym organem
W 1971 roku sprowadzono do Polski Mi-8. sterowania samolotem jest głowa. Dowodzący
Nowa praca wymagała częstych zmian miej- samolotem nie musi dotykać sterów. Może je-
sca zamieszkania. Jarosław Andrychowski dynie wydawać polecenia. Musi jednak umieć
długo utrzymać. Dlatego postanowiłam zwią- towarzyszył rodzicom we wszystkich przepro- przewidzieć, co się wydarzy w powietrzu.
zać się z armią i zostać pilotem”, mówi 78-let- wadzkach. Chodził do trzech różnych podsta- Zdaniem komandora: „Lotnicy wojskowi
nia dziś pułkownik pilot w stanie spoczynku. wówek i trzech ogólniaków. „Pamiętam, że w wielu przypadkach powinni się uczyć od
lotnisko w Łęczycy było blisko osiedla woj- cywilnych”.
KRZYCZĄC DO UCHA skowego”, opowiada. „Rodziny, które tam Jarosław Andrychowski w filmie „Ich tro-
Pierwszymi samolotami, na których latała, mieszkały, znały planowe tabele lotów chyba je”, sprzed prawie trzydziestu lat, powiedział:
były radzieckie UT-2. Nie miały radia. Uczeń lepiej niż piloci. Hałas Mi-8 usypiał wieczo- „Gdybym zaczął się nudzić to byłby koniec
miał więc na głowie coś na wzór hełmofonu, rem wszystkich na osiedlu. Najgorzej kiedy mojej pracy w tym zawodzie. Chciałbym latać
do którego z jednej strony przy uchu był maszyny przestawały hałasować nie o tej go- na samolotach wielkich, ciężkich i szybkich.
przytwierdzony gumowy wąż. Siedzący z ty- dzinie, o której miały planowo skończyć loty. I oczywiście latać daleko. Mój zawód tworzy
łu instruktor polecenia wykrzykiwał do dru- Od razu zapalały się światła i wszyscy ner- marzenia i mam nadzieję, że kiedyś je
giego końca tego węża. Nie miało się żadne- wowo wyglądali przez okna”. zrealizuję”.
go kontaktu z ekipą naziemną. W powietrzu Henryk Andrychowski spędził w powie-
było się zdanym zwyłącznie na siebie. PARSZYWA DWUNASTKA trzu blisko 3250 godzin. Przeszedł do cywila
Z pobytu w dęblińskiej szkole Zofii Na początku lat dziewięćdziesiątych LOT w 1974 roku. Zmarł siedemnaście lat później.
Andrychowskiej utkwił w pamięci pierwszy wyzbywał się starych Ił-18 i Tu-154. Nowsze, Zofia Andrychowska rozstała się z wojskiem
skok ze spadochronem. „Jeden z kolegów za- zachodnie Boeingi były lepiej wyposażone w 1979 roku, wylatała 5140 godzin. Mieszka
wahał się i nie chciał skoczyć. Instruktor po- i nie potrzebowały już na pokładzie nawiga- w Koleczkowie koło Gdyni. Jarosław
mógł mu opuścić samolot. Ja bardzo szybko tora. A na Wybrzeżu zaczynała się tworzyć Andrychowski jest dowódcą 30 Eskadry Lot-
wyskoczyłam. Nie chciałam tej pomocy”. Brygada Lotnictwa Marynarki Wojennej. niczej w Siemirowicach, ma na koncie ponad
Marzyła o lataniu na myśliwcach. Przeło- Ówczesny komandor Zbigniew Smolarek 5500 godzin w powietrzu. Gdyby przeliczyć
żeni odmówili jej jednak. Uważali, że kobieta (obecnie kontradmirał) zbierał ludzi, którzy to na dni, zebrałoby się ich 230. 

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 57


Rycerskie sprawy
F E L I E T O N (12)
ZDZISŁAW NAJDER

Szacunek dla nienaruszalnej litery prawa jest istotnym


składnikiem naszej spuścizny etycznej.

Barbarzyńcy
D
wa tysiące lat temu cywilizacja rium. Wywoływali więc zaintereso- była zwarta: dla niego walczono, jego
europejska równała się rzym- wanie, a nawet budzili podziw. chroniono, a on sam miał obowiązek
skiej. W dziejach etosu rycer- Wielki historyk rzymski Tacyt wykazywać, że jest najlepszy.
skiego Rzym to nie tylko Patria (55–120) poświęcił im osobną rozpra- Dzięki Tacytowi Germanie prze-
(ojczyzna) i legion, ale przede wę, w której zestawiał surowość oby- szli do historii jako lud odważny i so-
wszystkim tradycja pisanego prawa, która trwa czajów germańskich z rozwiązłością lidarny w boju. Rolą kobiet było za-
do dziś w całej Europie – poza Wielką Bryta- zepsutych dostatkiem Rzymian. grzewanie do walki. I rzeczywiście,
nią, gdzie przeważa nieskodyfikowane „prawo Chwalił wytrwałość Germanów, ich Germanie przyczynili się do upadku
zwyczajowe” (common law). Szacunek dla waleczność i silne więzi. Lubowali się imperium rzymskiego, a poszczegól-
nienaruszalnej litery prawa jest istotnym skład- w wojowaniu. Bodźcem dla nich nie ne ich szczepy opanowały znaczny
nikiem naszej spuścizny etycznej. był zarobek, ale chęć współzawodnic- obszar w środku Europy: Skandyna-
Nie znaczy to jednak, by starożytni Rzymia- twa i zdobycia sławy. Drużyna wodza wię, Brytanię, kraje między Odrą
nie powszechnie prawa przestrzegali. Imperium a Renem. Również dzisiejsza francu-
istniało nie tylko dzięki prawu, ale z biegiem lat ska Burgundia zawdzięcza swą nazwę
coraz bardziej również dzięki przemocy. Podbi- germańskim Burgundom „śmierdzą-
jane ludy trzeba było utrzymać w uległości, cym smalcem” (według Tacyta sma-
a obywatele bogatego Rzymu woleli cieszyć się rowali nim włosy). I największy para-
życiem i wynajmować innych do służenia doks: przecież Francja wzięła swoją
w wojsku. Armia rzymska składała się w coraz nazwę od germańskich Franków
większym stopniu z najemników cudzoziem- – najsławniejszego plemienia, które
ców, którym zależało na żołdzie, a nie na obro- jednak bardzo szybko przejęło ję-
nie ojczyzny. Zamożne i stosunkowo spokojne zyk i obyczaje podbitych, łaciń-
ziemie imperium budziły rosnący apetyt miesz- skich już Gallów.
kających poza jego granicami ludów, które Można powiedzieć, że walecz-
zwano barbarzyńskimi. Nazwę tę usprawiedli- ni i ceniący własną cześć Franko-
wiało właściwie tylko to, że nie znali pisma. wie przyczynili się do odrodzenia
Ich kultury Rzymianom i bizantyjskim Gre- w tradycji europejskiej cnoty wo-
kom wydawały się prymitywne. Naprawdę jowników Homera. Upowszech-
jednak były bardzo bogate. nili ideały, o których pisali Grecy
Dla Rzymian najważniejszymi barbarzyń- przed tysiącem lat. 
cami byli Germanie. Bronili się przed rzym-
skimi najazdami; na początku naszej ery
w Lesie Teutoburskim całkowicie zniszczyli
trzy rzymskie legiony i nie pozwolili najeźdź- Imperium
com opanować ziem na wschód od Renu. Póź- Rzymskie istniało
niej coraz mocniej naciskali na granice Impe-
nie tylko dzięki prawu,
WIZYTÓWKA
ale z biegiem lat coraz
bardziej również dzięki
Profesor ZDZISŁAW NAJDER
W 1976 roku założył podziemne Polskie przemocy
Porozumienie Niepodległościowe. W latach
1982–1987 był dyrektorem Rozgłośni
Polskiej Radia Wolna Europa. Skazany
w 1983 roku zaocznie na śmierć przez
Sąd Wojskowy w Warszawie. W 1991 roku
założył Klub Atlantycki, postulujący wejście Pol-
ski do NATO, i został jego pierwszym prezesem.

58 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


H O R Y Z O N T Y

FOT. CLEVELAND.COM
MAŁGORZATA SCHWARZGRUBER dził się 3 kwietnia 1920 roku w ukraińskiej miej-

Tropem Iwana
scowości Dubowije Makarensy. Pracował jako
traktorzysta, kierowca ciężarówki i przy monta-
żu samochodów w ukraińskim kołchozie. Jako
czerwonoarmista dostał się w 1942 roku do nie-
mieckiej niewoli. „Za bochenek chleba oddał-
bym duszę”, powiedział później przed sądem.
Jeśli John Demjaniuk stanie przed sądem w Niemczech, Miliony radzieckich jeńców wojennych zmarło
będzie to prawdopodobnie ostatni wielki proces o nazistowskie w niemieckich obozach. Demjaniuk przeżył.
Jak wynika z ustaleń w Ludwigsburgu, w la-

P
zbrodnie popełnione w czasie II wojny światowej. tach 1942–1945 należał do kilkutysięcznej gru-
rokurator Karl Schrimm, szef uczestniczył w mordach. Śledczy z Ludwigsbur- py Bałtów, Ukraińców, Niemców zawołżań-
Głównego Urzędu Ścigania ga zebrali nazwiska 29 tysięcy osób deportowa- skich, którzy wykonywali czarną robotę dla na-
Zbrodni Nazistowskich w Lu- nych z obozu przejściowego w Westerbork zistów na podbitych obszarach na Wschodzie,
dwigsburgu, który zajmuje się w Holandii do Sobiboru i zamordowanych częściowo dobrowolnie, często jednak także pod
tropieniem zbrodniarzy nazi- w okresie, gdy Demjaniuk był tam strażnikiem przymusem. Ludzie ci, zwani najemnikami
stowskich od 1958 roku, twierdzi, że „liczy się (od 27 marca do września 1943 roku). W aktach śmierci, brali udział w masowych rozstrzeliwa-
każdy miesiąc”. Teraz zakończył postępowanie są też informacje o transportach dziecięcych. niach i pomagali w likwidowaniu gett żydow-
i przesłał do prokuratury w Monachium liczący Kluczowym dowodem w sprawie jest legity- skich. W obozach zagłady pędzili ludzi do ko-
140 stron raport końcowy. Czeka, aż prokurato- macja służbowa potwierdzająca służbę mór gazowych.
rzy przygotują akt oskarżenia przeciwko Demjaniuka w SS. Jej autentyczność potwier-
Iwanowi Demjaniukowi. Zarzuca mu się udział dzili eksperci w USA. Niemcy przeprowadzili W BASENIE Z REKINAMI?
w zamordowaniu 29 tysięcy europejskich Ży- powtórną analizę, gdyż w 1987 roku funkcjona- Na początku 1945 roku Demjaniuk wstąpił
dów, w tym około 1900 niemieckich, co jest riusz Federalnego Urzędu Kryminalnego za- do armii Własowa, formacji rosyjskich ochotni-
istotne dla ewentualnego postawienia go w stan kwestionował jej autentyczność, tłumacząc mię- ków, którzy walczyli po stronie Niemców prze-
oskarżenia w Niemczech. dzy innymi, że dokument nie ma daty wystawie- ciwko Rosjanom. Po wojnie trafił do obozu dla
Według śledczych był on członkiem komanda nia i widnieją na nim ręczne dopiski. uchodźców w Monachium. Tam poznał swą
SS, które zajmowało się łapaniem i ekstermina- Prokuratura w Monachium ma wystąpić przyszłą żonę Werę. Urodziła im się córka
cją Żydów w Generalnym Gubernatorstwie. Peł- o ekstradycję 88-letniego dziś Demjaniuka, Lydia. W 1952 roku wyemigrowali do Stanów
nił funkcję strażnika w obozach koncentracyj- który mieszka w stanie Ohio w USA. Zjednoczonych. Dawny wojskowy okręt trans-
nych na Majdanku, w Treblince, Sobiborze portowy „General Haan” przewiózł ich z Bremy
i Flossenburgu. W 1943 roku kierował transpor- ZBRODNIARZ NUMER DWA do Nowego Jorku. Zamieszkali w stanie Ohio,
tami Żydów do komór gazowych w Sobiborze Kim jest człowiek, który na liście żyjących gdzie Demjaniuk pracował jako robotnik w fa-
– i na tym wątku koncentruje się głównie docho- jeszcze zbrodniarzy wojennych zajmuje drugie bryce samochodów.
dzenie, gdyż Sobibór był wyłącznie obozem za- miejsce, tuż za lekarzem obozu koncentracyjne- Pod koniec lat siedemdziesiątych ubiegłego
głady. Każdy, kto pracował w nim jako strażnik, go Albertem Heimem? Iwan Demjaniuk uro- stulecia władze amerykańskie dostały sygnały,

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 59


P O W R Ó T D O P R Z E S Z Ł O Ś C I

IWANOWI
DEMJANIUKOWI
zarzuca się udział
w zamordowaniu
29 tysięcy europej-
skich Żydów, w tym
około 1900
niemieckich.

że John Demianiuk brał udział Demjaniuk, domniemany strażnik mentów dotyczących zbrodni popełnionych
w zbrodniach nazistów. Ocaleli z Ho- w hitlerowskich obozach koncentra- przez byłych strażników tegoż obozu. Jednak,
lokaustu Żydzi rozpoznali w nim cyjnych, może zostać deportowany na zdaniem pionu śledczego IPN, gromadzony
„Iwana Groźnego” – okrutnego straż- Ukrainę. Sędzia nie uznał argumenta- przez kilka lat materiał dowodowy nie dostar-
nika w obozie w Treblince, który ka- cji adwokata Johna Broadleya, który czył podstaw do wydania decyzji o przedstawie-
tował idących na śmierć. Amerykanie oświadczył, że jego klient po powrocie niu Demjaniukowi zarzutu udziału w dokony-
odebrali Demjaniukowi obywatel- do ojczyzny mógłby być poddany tor- waniu zabójstw. „Dlatego prowadzone postępo-
stwo i w 1986 roku przekazali go turom. Nazwał ewentualną deportację wanie zostało prawomocnie umorzone postano-
Izraelowi. Pięciu świadków, którzy „wrzuceniem do basenu z rekinami”. wieniem z 19 grudnia 2007 roku wobec braku
przeżyli Holokaust, zidentyfikowało Ukraina nie zdecydowała się jednak na Ścigające nazi- danych dostatecznie uzasadniających podejrze-
go na zdjęciu. W 1988 roku został przyjęcie swego dawnego obywatela, stowskich zbrod- nie popełnienia tego czynu przez Demjaniuka”,
skazany na śmierć, ale pięć lat później mimo że możliwość deportacji do- niarzy Centrum wyjaśnili śledczy.
Szymona
izraelski Sąd Najwyższy uniewinnił mniemanego zbrodniarza SS potwier- Wiesenthala za- Z uwagi na wątpliwości, czy Demjaniuk
go ze względu na uzasadnione wątpli- dził sąd najwyższy. rzuca Niemcom i mężczyzna zwany „Iwanem Groźnym”, który
wości. Uznał, że Demjaniuk był Demjaniuk nie przyznaje się do za- brak zaangażo- obsługiwał komory gazowe w obozie zagłady
strażnikiem w obozie, nie był jednak rzucanych mu zbrodni nazistowskich. wania w rozlicza- w Treblince, to jedna i ta sama osoba, wyłączo-
nie się z brunat-
pewien, czy był „Iwanem Groźnym”. Twierdzi, że służył w Armii Czerwonej ną przeszłością no materiał dowodowy dotyczący „Iwana Groź-
Podobno prawdziwy Iwan nazywał i dostał się do niewoli niemieckiej nego” i przekazano go do IPN w Warszawie.
się Marczenko i został zabity łopatą w 1942 roku. Warszawski instytut prowadzi śledztwo w spra-
w czasie buntu więźniów w Treblince wie zbrodni ludobójstwa popełnionej w obozie
w 1943 roku. Demjaniuk wrócił do POLSKI WĄTEK w Treblince.
domu jako wolny człowiek, samolo- Śledztwo przeciw Demjaniukowi
tem w biznes class na koszt państwa, prowadził też polski IPN. Wszczął je SPÓŹNIONA TEMIDA
co wywołało oburzenie ofiar wojen- w grudniu 2002 roku oddział lubelski Czy Demjaniuk stanie przed niemieckim są-
nych zbrodni oraz ich rodzin. instytutu. Po niespełna dwóch latach dem? „Der Spiegel” przypomniał, że ostatnia
Ponownie amerykańskie obywatel- trafiło do Łodzi. W toku śledztwa po- podobna rozprawa przeciwko nazistowskiemu
stwo odebrano mu w 2002 roku, kiedy twierdzono, że Demjaniuk trafił do zabójcy odbyła się w Niemczech kilkanaście lat
specjalne biuro śledcze w Minister- obozu szkoleniowego formacji SS temu. Oficer SS, Josef Schwammberger, zo-
stwie Sprawiedliwości USA ścigające w Trawnikach, z którego wywodzili stał oskarżony o zabójstwo 650 osób i skazany
zbrodniarzy wojennych zebrało dowo- się strażnicy zwani wachmanami, sta- na dożywocie. Zmarł w więzieniu w 2004 roku.
dy, że Demjaniuk był strażnikiem nowiący późniejszą obsługę obozów Największym problemem będzie zapewne zdol-
w innych obozach nazistowskich koncentracyjnych i obozów zagłady. ność kończącego wkrótce 89 lat podejrzanego
w Polsce i Niemczech. Ukrył to, kiedy Ustalono również, że po odbytym do brania udziału w rozprawach. „Ojciec nie jest
przyjechał na stałe do USA, otrzymu- szkoleniu Demjaniuk został skiero- w stanie bronić się w kolejnych procesach pro-
jąc dzięki temu obywatelstwo. Na mo- wany do pełnienia służby w obozie na wadzonych za granicą”, twierdzi John
cy prawa w USA rząd może odebrać Majdanku, w Sobiborze i obozie za- Demjaniuk junior.
amerykański paszport, jeżeli udowod- głady Treblinka II. Ścigające nazistowskich zbrodniarzy Cen-
ni, że został on przyznany cudzoziem- Przesłuchano między innymi byłych trum Szymona Wiesenthala zarzuca Niemcom
cowi na podstawie kłamliwie podanych wachmanów przeszkolonych w Traw- brak zaangażowania w rozliczanie się z brunat-
faktów z życiorysu. nikach i osoby zamieszkałe nieopodal ną przeszłością. Jeśli Demjaniuk nie doczeka
W 2005 roku sąd w Cleveland tego obozu szkoleniowego. Przeprowa- ekstradycji i procesu, będzie to kolejny przykład
w stanie Ohio orzekł, że John dzono w archiwach kwerendy doku- na potwierdzenie tych oskarżeń. 

60 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


H O R Y Z O N T Y

Panu ppłk. rez. Z głębokim smutkiem RODZINIE


Zbigniewowi przyjęliśmy wiadomość oraz NAJBLIŻSZYM
CZERWIŃSKIEMU o śmierci naszego kolegi wyrazy głębokiego współczucia
dyrektorowi Bellona SA płk. rez. Adama z powodu śmierci
wyrazy głębokiego żalu CHRUSZCZEWSKIEGO
i współczucia z powodu śmierci W tych ciężkich chwilach płk. rez. Adama
łączymy się w bólu CHRUSZCZEWSKIEGO
MAMY składają
składają Z NAJBLIŻSZĄ RODZINĄ. dowódca oraz kadra i pracownicy wojska
prezes zarządu i pracownicy Dowództwa Pomorskiego
Bellona SA. szef, kadra i pracownicy wojska Okręgu Wojskowego.
Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego
w Bydgoszczy.

Z głębokim żalem przyjęliśmy RODZINIE i NAJBLIŻSZYM


wiadomość, że 4 marca 2009 r. tragicznie zmarłego
odszedł na wieczny dyżur Panu gen. bryg. Gustawowi MAJOWI
nasz serdeczny Kolega wyrazy szczerego współczucia i żalu por. pil. Roberta WAGNERA
kapitan lekarz medycyny w smutnych chwilach po śmierci wyrazy głębokiego współczucia
Jakub MAJ SYNA i szczerego żalu
składają składają
RODZINIE i BLISKIM kadra zawodowa i pracownicy wojska dowództwo, żołnierze
wyrazy głębokiego współczucia Zarządu Organizacji i Uzupełnień – P1 i pracownicy wojska
składają Sztabu Generalnego WP. 49 Pułku Śmigłowców Bojowych
koledzy z 38 Kursu Wydziału Lekarskiego w Pruszczu Gdańskim.
Wojskowej Akademii Medycznej.
Cześć Jego pamięci!
Panu gen. bryg.
Stanisławowi RYBAKOWI Panu gen. broni
oraz Mieczysławowi STACHOWIAKOWI
Panu mjr. Arkadiuszowi BARTNIKOWI Jego RODZINIE wyrazy głębokiego współczucia i żalu
oraz jego NAJBLIŻSZYM wyrazy głębokiego współczucia z powodu śmierci
wyrazy głębokiego żalu i szczerego i szczerego żalu z powodu śmierci
współczucia z powodu śmierci BRATA
TEŚCIA OJCA składają
składają składają płk rez. Włodzimierz Hauzer,
szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego żołnierze i pracownicy wojska płk rez. Krzysztof Zieliński.
w Katowicach Departamentu Strategii
oraz wojskowy komendant uzupełnień i Planowania Obronnego
w Gliwicach. Ministerstwa Obrony Narodowej.
Pani mecenas
Joannie MAJ-MARJ AŃSKIEJ

Z głębokim żalem przyjęliśmy wiadomość o tragicznej śmierci najserdeczniejsze wyrazy szczerego


śp. por. pilota Roberta WAGNERA współczucia i głębokiego żalu
W imieniu całej społeczności 25 Brygady Kawalerii Powietrznej z powodu śmierci
z Tomaszowa Mazowieckiego kondolencje oraz wyrazy współczucia
BRATA
RODZINIE i KOLEGOM składają
tragicznie zmarłego dyrektor, kadra i pracownicy
składają Departamentu Prawnego
dowódca, piloci i żołnierze 25 Brygady Kawalerii Powietrznej. Ministerstwa Obrony Narodowej.

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 61


P R Z Y G O D A
PIOTR BERNABIUK

Ekstremalny rajd
Coraz liczniejszy udział żołnierzy w adventure racing nie
oznacza jeszcze, że wielkie ekstremalne rajdy staną się
wkrótce wojskową specjalnością.
FOT. PHOTO TEAM BWC 2009/EXMEDIO.PL (2)

B
ez przerwy, w dzień
i w nocy, samodzielnie
dobierając drogę na
czterystukilometrowej
Gdy duch opuszcza ciało kolejny punkt, ruszamy ku Klikuszo-
wej i Obidowej. Śniegu coraz więcej.
Następny punkt do zaliczenia ma-
trasie do zasypanych śniegiem Z dziennika majora Czesława Studenckiego my już w samych Gorcach, w schro-
punktów, uczestnicy rajdu Berg- nisku Stare Wierchy. Podjazd, gwał-
son Winter Challenge 2009 poko- CZWARTEK, GODZINA 10.00 CZWARTEK, GODZINA 22.00 townie przemienia się w okrutne
nywali trasy wiodące przez Gorce, W górach nasypało śniegu, Start! Rozpoczynamy pięciokilo- podejście, z pchaniem rowerów
Beskid Wyspowy, Beskid Sądecki zapowiada się prawdziwie zimo- metrową uwerturą, biegiem na w coraz głębszym śniegu.
i Pieniny pieszo, na rowerach gór- wy Bergson Winter Challenge. orientację po uzdrowiskowej Rabce
skich i nartach biegowych. Po dro- Z Tomkiem Bartkowiakiem two- i najbliższej okolicy. U nas nawiga- PIĄTEK, GODZINA 03.00
dze wykonywali zadania specjalne: rzymy „WOSzK Gronik Strong”, cją zajmuje się Tomek, międzynaro- Wreszcie jedziemy w dół, do Rab-
wspinaczkę, zjazdy na linach, prze- w drugim zespole „WOSZK Gro- dowej klasy zawodnik w biegach na ki. Przy szczycie Maciejowej rusza-
prawy przez linowe mosty oraz zi- nik” startują nasze młode wilki, orientację. Zwiedzanie uzdrowiska my „na krechę”, czyli prosto z pie-
mowy slalom górską rzeką na pon- Łukasz Karpiński i Marcin Kalita, zamykamy na dobrym, szesnastym ca na łeb wyratrakowaną trasą nar-
tonach. Stawka była wysoka, gdyż debiutanci w adventure race. miejscu i wskakujemy na rowery. ciarską. Na dole, w Rabce, gdy odbi-
ukończenie polskiej eliminacji Ostatnie dni w gorączce przedstar- Pod kołami asfalt, jednak trasa jam w stronę „przepaku” ulokowa-
w adventure racing (rajdach przy- towej, szykowanie sprzętu i żywno- przez Rabę Wyżną chwilami okrut- nego w szkole, słyszę krzyk Tomka.
gody), jednej z dziesięciu rozgry- ści, planowanie wyposażenia. nie staje dęba. Podbity na karcie Najgorsze jeszcze przed nami.

62 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


H O R Y Z O N T Y

Jedna z 4949 minut


Tylko „Team 360 stopni” reprezentował barwy naszego kraju.

W samo południe 12 lute-


go wystartowało z Rab-
ki na liczącą ponad czterysta
„Team 360 stopni”, nowa, ale
złożona z doświadczonych za-
wodników polska formacja,
nie sznurowadeł w bucie, rzut
oka na mapę.
Tylko „Team 360 stopni” repre-
kilometrów trasę „masters” ukończyła swoją pierwszą du- zentował barwy naszego kraju.
osiem czteroosobowych ze- żą imprezę w znakomitym Regulaminowym warunkiem
społów z Czech, Danii, Holan- stylu. Prowadzili na najtrud- startu jest „jedna osoba płci
dii i Polski. Po 82 godzinach niejszych odcinkach, otrzy- odmiennej” w teamie. W Pol-
i 28 minutach zmagań z dy- mali półgodzinny handicap sce tylko trzy zespoły reprezen-
stansem, zimowymi warun- za przecieranie szlaku w za- tujące światowy poziom mają
kami i własnymi słabościami sypanych śniegiem górach, w swoich składach zawodnicz-
zwyciężył zespół „OpavaNet/ na mecie zaś różnica między ki mogące sprostać wyzwa-
Tilak/K&K” z Republiki nimi a Czechami wyniosła niom morderczych tras „ma-
Czeskiej w składzie Zuzana 31 minut. Do zwycięstwa za- sters”. Dwie z pań nie mogły
Rohlederova, Marek Navratil, brakło im jednej minuty! wystartować. Na starcie stanę-
Tomas Peterek, Pavel Kurc, W tej morderczej dyscyplinie ła więc jedynie filigranowa
wyprzedzając o jedną minutę sportu konkurentów często i niezwykle ambitna Magda
polski „Team 360 stopni”, oddzielają godziny. Jedna mi- Łączak, która sama powiedzia-
w składzie Magda Łączak, nuta spośród 4949 spędzo- ła kiedyś o sobie: „Bo ja mam
Igor Błachut, Paweł Dybek nych na trasie to mgnienie oka charakter niewspółmiernie
i Ireneusz Waluga. – kilka łyków herbaty, zawiąza- duży do wzrostu”. 

Przedeptaną w śniegu ścieżką pliwość. I wreszcie jest schronisko! townych zmian tempa i posiłek lą- Dolną, dokładając do czorta do-
pchamy się z rowerami pod Luboń Herbatka, gorące jedzenie, wielkie duje w zaspie śnieżnej. Poszło tyle datkowych kilometrów. Tomek za-
Wielki, naprawdę wielką górę. rozleniwienie. Tylko każdy ruch boli kilokalorii! Tomek zwalnia. czyna podsypiać, co rusz zjeżdża-
W trakcie podejścia doświadczam niemiłosiernie i do tego jeszcze jąc na lewą stronę szosy. Pokrzy-
znanego już stanu, gdy duch opusz- przerażająca wieść, że kolejny punkt PIĄTEK, GODZINA 23.00 kuje sam na siebie, żeby całkiem
cza ciało. Nie ma bólu i zmęczenia, zawodnicy z czołówki osiągają „Przepak”. Do końca zostało jedy- nie zasnąć. Planowane 51 kilome-
jest tylko tępy marsz bez odrobiny w cztery godziny. Kilka zespołów po- nie 51 kilometrów na rowerach. trów urosło już do osiemdziesię-
emocji: przystanek, głębszy oddech, stanawia więc zakończyć wielką Wiemy już, że trasa jest absolutnie ciu. Na dwieście metrów przed na-
łyk płynu z camelbacka i naprzód... przygodę na Turbaczu. A twarde nieprzejezdna, więc Tomek opraco- dmuchanym balonem mety, wisi
pod górę, bez końca. chłopaki z Gronika? wuje pewniejszy wariant. Z począt- na linie dziesięć opon. Taki sobie
ku idzie jako tako, ale wkrótce wlo- żarcik, na dobre zakończenie raj-
PIĄTEK, GODZINA 09.00 PIĄTEK, GODZINA 18.00 kę się na końcu. Śnieg sypie nie- du. Wreszcie, po 33 godzinach i 40
Granią Gorców ponownie docho- Po zmroku docieramy do schroni- przerwanie. W zadymie, przy dużej minutach jesteśmy na mecie, „mło-
dzimy do schronisk na Maciejowej ska pod Turbaczem. Smak herba- prędkości, tylko ciemność widzę... de wilki” niemal razem z nami.
i na Starych Wierchach, stamtąd ty i szarlotki ponownie tłumią Sprawdzamy liczniki – trasa „spe-
ostro w dół do Koninek i na Turbacz. w nas ochotę do walki. Tomasz ru- SOBOTA, GODZINA 05.00 ed” ze 170 kilometrów rozciągnę-
Wiemy z Tomkiem, że na podejściu sza z kopyta w stronę wierzchołka Pod koniec wybieramy wariant ob- ła się do 215, zaś przewyższenia
należy uzbroić się w ogromną cier- Bukowiny Obidowskiej. Parę gwał- jazdowy przez Podobin i Mszanę wyniosły 5,5 tysiąca metrów. 

POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009 63


P R Z Y G O D A

W adventure
race sukcesy przy-
chodzą z wiekiem i do-
świadczeniem po przy-
gotowaniu organizmu
do długotrwałego
wysiłku.

FOT. PHOTO TEAM BWC 2009/EXMEDIO.PL (2)


Trzy godziny kary
Na liczącą 170 kilometrów trasę „speed” wyruszyły 52 teamy z ośmiu krajów.

D owolnie skompletowane pod


względem płci dwuosobowe
zespoły, złożone zarówno z szukają-
po morderczym trekkingu. Nie wyje-
chali na kończącą zawody trasę ro-
werową, gdyż po dobie i ośmiu go-
go Wojskowego Ośrodka Szkole-
niowo-Kondycyjnego. „WOSzK Gro-
nik Strong” w składzie major
mon”, którzy dwie setki przemknę-
li w niespełna dobę (23 godzin
i 20 minut). Nieco ponad dwie go-
cych dopiero swej szansy amato- dzinach zmagań doganiał ich... li- Czesław Studencki i kapitan dziny za nimi pojawili się Sławomir
rów, jak również wytrawnych zawod- mit czasu. O nadrabianiu minut Tomasz Bartkowiak ukończył zma- Łabuziński i Paweł Moszkowicz,
ników, którym nie udało się zebrać i kwadransów nie było mowy, bo- gania na znakomitym 14. miejscu, jednakże bez powodu do radości.
czwórki, pokonywały dystans, czę- wiem obliczone na 51 kilometrów tuż przed „młodymi wilkami”, po- Wyczerpany do cna Paweł nie był
sto brnąc w śniegu lub dokonując szlaki były zasypane śniegiem, zaś rucznikami Marcinem Kalitą już w stanie pokonać ostatniej
znacznie wydłużających dystans objazd wydłużał dystans do 80 kilo- i Łukaszem Karpińskim tworzący- przeszkody, czyli wiszących na li-
obejść. Dla 28 z nich przedsięwzię- metrów. Kapitan Sadłoń wystąpił mi zespół „WOSzK Gronik”. „Krót- nach opon. Przez trzygodzinną ka-
cie okazało się zbyt forsowne, w podwójnej roli: pełnił również obo- ki” dystans miał również swoich rę spadli na czwartą pozycję, za ro-
w tym dla „Polska Zbrojna” Salewa wiązki lekarza zawodów. bohaterów i przegranych. Bezkon- syjskim zespołem „Kant Deuter”
Team. Kapitan Narcyz Sadłoń Rewelacyjnie za to spisały się dwa kurencyjni okazali się Piotr Hercog i ukraińskim „OS-Direckt Adventure
i Tomasz Różak zakończyli walkę wojskowe zespoły z zakopiańskie- i Piotr Dymus ze „Speleo Salo- Team II”. 

wanych na wszystkich kontynentach, daje prze- Paweł Fąferek, do niedawna znakomity za- ganizm bardzo powoli się regeneruje. Wielu
pustkę do startu w mistrzostwach świata. wodnik, a dziś organizator licznych przedsię- zrobiło sobie krzywdę, porywając się na coś,
W adventure race na świecie ściga się wielu wzięć w tej dziedzinie, w tym Bergson Winter do czego nie byli przygotowani”.
znanych zawodników imprez wytrzymałościo- Challenge, liczy na rozwój rajdów wśród „mun- Bez większej szkody dla zdrowia, ale za to
wych, medalistów olimpijskich i mistrzów świa- durowych”. Mówi jednak bez ogródek: „Na ca- z sukcesem, wystartowali w tym roku w Berg-
ta w kolarstwie górskim, pływaniu, triathlonie łym świecie, również w czołówce rajdów, poja- son Winter Challenge na trasie „speed” in-
czy biegach długich. Sukcesy przychodzą tu bo- wiają się żołnierze jednostek elitarnych. Prze- struktorzy Wojskowego Ośrodka Szkolenio-
wiem z wiekiem i doświadczeniem, po przygoto- ciętni żołnierze nie powinni z marszu startować wo-Kondycyjnego w Zakopanem. Kapitan
waniu organizmu do długotrwałego wysiłku. w najdłuższych imprezach, bo to może zagrażać Tomasz Bartkowiak, szef sekcji szkolenia
Znakomicie przygotowani kondycyjnie, szybko ich zdrowiu. Zapraszam na wcale niełatwe trasy specjalistycznego na popularnym Groniku,
ucząc się nowych dyscyplin, „na starość” w tej «speed»”. a ponadto wielokrotny reprezentant Polski na
dziedzinie zaczynają odnosić sukcesy. Fąferek nie żartuje. Dzięki doświadczeniu mistrzostwach Europy i świata w biegach na
W Polsce dominują w tym sporcie zawodnicy zdaje sobie sprawę, jak ważne jest odpowiednie orientację, medalista mistrzostw Polski i mistrz
biegów na orientację, są wśród nich Grzegorz przygotowanie do startu i stopniowanie wysił- sił zbrojnych w tej dziedzinie, ostatnio pasję
Foremny, Paweł Moszkowicz i Mirosław ku: „O tych, którzy po kilku dobach wielkiego sportową skoncentrował właśnie na adventure
Szczurek, bardzo często obecni lub byli woj- wysiłku, docierają do celu, mówi się «sleep racing.
skowi. Żołnierze coraz częściej znajdują tu monsters»” – śpiące potwory. W otępieniu, nie W najbliższym czasie instruktorzy z Groni-
swoje miejsce, ponieważ człowiek odnoszący do końca kojarząc, co się wokół nich dzieje, po- ka, pracujący na co dzień z pilotami i koman-
sukcesy w tym morderczym sporcie, to zarów- ruszają się pokracznie, w bezwładzie. Mają dosami, zamierzają bowiem stworzyć zespół
no fizycznie, jak i charakterologicznie model przeciążone stawy, zakwaszone wszystkie mię- wojskowy, który zdobywane doświadczenia
doświadczonego komandosa. W adventure ra- śnie, bąble, odciski, skręcenia, stają się niewraż- będzie przekazywał żołnierzom przygotowują-
ce startują także żołnierze, policjanci z AT, za- liwi na ból. Wreszcie wpełzają na metę, piją pa- cym się do działania w warunkach ekstremal-
wodowi strażacy, ratownicy medyczni i gór- rę łyków szampana, ale nie potrafią wykrzesać nych. Projekt ten może być dla wielu dość za-
scy, czyli ludzie, którzy na co dzień przygoto- z siebie radości. A po zawodach nie da się od skakujący, ma sens, bowiem WOSzK jest
wani są do nietypowych działań w terenie razu wrócić do normalnego życia. Odbudowa- miejscem jakby stworzonym do realizacji ta-
w trudnych warunkach. nie tego, co się zużyło, trwa kilka tygodni. Or- kich ambitnych projektów. 

64 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009


Przegląd rodziny serwerów PRIMERGY
firmy Fujitsu Siemens Computers
Trochę historii konieczności wyłączania serwera – stanowi to uprosz- przy wdrożeniach FlexFrame i PAN (Processing
czenie samej obsługi serwerów, szczególnie w wypad- Area Network), platforma PRIMERGY BX600 do-
Firma Fujitsu Siemens Computers została powoła-
kach awarii. Stąd też niejednokrotnie w opiniach na- starcza najbardziej opty-
na w październiku 1999 roku przez firmy Siemens
szych Klientów spotykamy się z zaszczytnym określe- malnego kosztowo roz-
AG i Fujitsu Ltd. jako spółka konsolidująca oferowa-
niem dla linii serwerów PRIMERGY – NLYDT (Ne- wiązania dla konsolida-
ne przez swoich udziałowców produkty i usługi z dzie-
ver Let You Down Technology – technologia, która ni- cji środowisk serwerów
dziny IT. Doskonała rozpoznawalność obydwu part-
gdy Cię nie zawiedzie). fizycznych i wirtual-
nerów na europejskim i azjatycko-amerykańskim ryn-
nych. Eco blade system
ku IT stanowiła zarazem doskonały fundament do
stworzenia i zaoferowania nabywcom tej klasy pro-
Główna charakterystyka linii – PRIMERGY BX600S3
e) minimalizacja
duktów, pełnej oferty sprzętowej i usługowej – po- serwerów PRIMERGY serii RX/TX wpływu na środowisko
cząwszy od komputerów domowych, poprzez kom- Konstrukcje, zarówno prostych i ekonomicznych naturalne
putery biznesowe (stacjonarne i przenośne), aż do roz- kosztowo modeli serii Econel, jak i zaawansowanych Biorąc pod uwagę efektywność serwerów PRI-
wiązań klasy serwery architektury x86 i RISC, włą- technologicznie modeli PRIMERGY TX/RX, to MERGY na tle konkurentów, koszt energii elek-
czając w to rozwiązania klasy mainframe i SMP. przede wszystkim realizacja kilku głównych założeń trycznej może być zredukowany nawet o 40 procent
Od początku działalności firmy w Polsce – rów- stawianych przez Fujitsu Siemens Computers swo- – serwery PRIMERGY zużywają średnio ok. 20 pro-
nolegle z powstaniem Fujitsu Siemens Computers im systemom serwerowym: cent mniej energii niż rozwiązania konkurencyjne,
zostały powołane spółki przedstawicielskie w więk- głównie dzięki unikalnym rozwiązaniom konstruk-
szości krajów europejskich – jedną z prioryteto- a) innowacyjność i zgodność ze standardami cyjnym jak technologia optymalizacji chłodzenia
wych linii produktów były serwery platformy x86 dla technologii IT Cool-safe™ oraz dzięki dostępnej we wszystkich
o handlowej nazwie PRIMERGY. Strategia taka by- Najszersze portfolio produktów obejmujących za- modelach rodzinie procesorów serii Low Voltage.
ła oczywistą konsekwencją doświadczeń i dokonań, równo serwery, jak technologie i profesjonalne roz- Serwer PRIMERGY TX120S1 jest jednym z naj-
jakie posiadały w tej technologii obydwie firmy za- wiązania – między innymi: obsługa technologii VM- bardziej oszczędnych serwerów na świecie z unikal-
łożycielskie. Ware, XEN i MS HyperVisor w całej rodzinie serwe- nym efektem ergonomicznym zredukowanego po-
rów PRIMERGY, obsługa platform 1-96 CPU Quad- ziomu hałasu przy pełnej wydajności.
Dlaczego serwery PRIMERGY ? i HexaCore, rozwiązania automatyzacji przydziału za-
sobów wirtualnych i fizycznych przy jednoczesnej op- Podsumowanie
Serwery PRIMERGY to bogata w modele linia
tymalizacji obciążenia dzięki technologii PAN, wspar-
serwerów jedno- i wieloprocesorowych: do maksy- Skuteczna realizacja wymienionych wcześniej
cie dla najpopularniejszych systemów operacyjnych,
malnie 16 procesorów x86. Systemy te oferowane są założeń dla serwerów PRIMERGY została wielo-
doświadczenia z ponad tysiąca wdrożeń Dynamic Da-
w obudowach przeznaczonych do montażu w sza- krotnie potwierdzona zarówno przez ośrodki do-
ta Center w całej Europie.
fach przemysłowych standardu 19” oraz w standar- konujące obiektywnych testów wydajnościowych
dowych obudowach wolnostojących (również z do- b) niezawodność dla systemów serwerowych (www.spec.org, www.
stępnym opcjonalnie pakietem montażowym dla szaf Serwery PRIMERGY osiągają najwyższe wskaźni- tpc.org), jak i przez Partnerów i Klientów Fujitsu
przemysłowych). Specyficznymi konstrukcjami są ki niezawodności, dotychczas spotykane w rozwiąza- Siemens Computers. Serwery PRIMERGY dosko-
natomiast serwery kasetowe (tak zwane serwery bla- niach high-end i na platfor- nale sprawdzają się zarówno w zastosowaniach
de) serii PRIMERGY BX600 i PRIMERGY Blade- mach serwerów dedykowa- małych i średnich przedsiębiorstw, jak i w zaawan-
Frame, dedykowane do rozwiązań klasy Dynamic nych dla UNIX – obliczony sowanych strukturach teleinformatycznych typu
Infrastructure – są to zwarte i kompaktowe konstruk- dla modelu PRIMERGY centra danych, pełnią niejednokrotnie rolę central-
cje (szczególnie w przypadku serii BX), dostarcza- TX150S6 wskaźnik nieza- ną i krytyczną z punktu widzenia wagi obsługiwa-
jące moc obliczeniową dla centrów danych, rozbu- wodności: 99,992 % dostęp- nych aplikacji i usług w tych systemach – stąd też
dowanych struktur informatycznych, środowisk ności systemu w okresie sześ- serwery PRIMERGY doskonale wypełniają zada-
CRM/ERP/DB i innych środowisk przetwarzania, cioletniej eksploatacji, co nia powierzone w każdym segmencie odbiorców:
gdzie wymogiem jest możliwość uzyskania dyna- można przedstawić jako nie- firmy prywatne, korporacje i przemysł, sektor pub-
micznego przełączania zasobów, aplikacji czy usług planowany przestój w wyni- liczny i administracja państwowa. Bogata oferta
w trybie High-Availability. Realizacja tych zadań ku awarii na około 44 minut dodatkowych produktów serwisowych wraz z op-
na platformie PRIMERGY pozwala zminimalizo- w roku. PRIMERGY TX150S6 cjami kontraktów bezpośrednich daje pełne gwa-
wać nakłady na warstwę sprzętową i infrastrukturę w tower rancje bezpieczeństwa przetwarzania i profesjo-
c) wydajność
zewnętrzną (zasilanie, klimatyzacja, powierzchnia nalizmu Fujitsu Siemens Computers w obsłudze
Najlepsze wyniki testów wydajnościowych na
pod instalację). Potwierdzeniem możliwości uzyska- Klientów. Wdrożony i usprawniany system zapew-
rynku – serwery PRIMERGY przodują w testach
nia takiej elastyczności są dedykowane rozwiązania nienia jakości ISO9001 jest jednym z głównych
wydajnościowych odniesionych do kryterium po-
dla środowisk Oracle i SAP, nazywane „FlexFrame fundamentów ogromnego zaufania dla FSC ze
bieranej energii SPECpower (na przykład serwer
for Oracle” i „FlexFrame for SAP” – są to zaprojek- strony Partnerów i Klientów. Pozwala to bezpiecz-
PRIMERGY TX150S6) oraz w testach aplikacji
towane wspólnie z producentami tych środowisk nie i skutecznie realizować nawet najbardziej zło-
webowych SPECweb2005 (na przykład serwer
kompletne rozwiązania sprzętowo–programowe re- żone bądź innowacyjne projekty, często obejmu-
PRIMERGY RX600S4), wydajność i żywotność
alizowane na bazie serwerów FSC PRIMERGY jące specjalizowane usługi konsultingowe, serwi-
bez „efektu” cieplnego
z zachowaniem opcji skalowalności. sowe, a nawet finansowe.
jak CPU throttling, czoło-
Wszystkie obecne modele serii PRIMERGY TX we wyniki w testach ce-
i RX odznaczają się bardzo wysoką unifikacją rozwią- na/TPC-E (serwery PRI- Więcej informacji:
zań i technologii zabezpieczających nieustanną pracę MERGY RX300S4
warstwy sprzętowej oraz automatyczną odbudową za- http://www.fujitsu-siemens.com
i RX600S4 w dziesiątce
sobów w przypadku wystąpienia awarii. Większość http://www.fujitsu-siemens.com/products/standard_
najwydajniejszych serwe- Serwer
elementów krytycznych (między innymi pamięć ma- servers/index.html
rów tej kategorii). PRIMERGY RX600S4
sowa typu dysk twardy, moduły zasilania i chłodzenia,
moduły pamięci) każdego z modeli serwerów d) efektywność Fujitsu Siemens Computers Sp. z o.o.,
PRIMERGY wykonywana jest w postaci modułowej. Możliwość zredukowania kosztów eksploatacji ul. M. Flisa 4, 02-2247 Warszawa
Wymienione moduły są wykonywane w technologii i obsługi TCO (Total Cost of Ownership) o ponad Tel.: +48 22 5774762, Fax: +48 22 5774709,
hot-plug, czyli z możliwością instalacji/wymiany bez 60 procent – doskonałe wyniki w redukcji kosztów email: kontakt-pl@fujitsu-siemens.com
Strefa sportu
F E L I E T O N

ANDRZEJ
FĄFARA
dziennikarz
sportowy
Nasz medalista igrzysk olimpijskich i mistrzostw
świata Tomasz Sikora, choć strzela jak żołnierz
jednostki specjalnej, jest stuprocentowym cywilem.

Biatlon po cywilnemu
K
iedy ten numer „Pol- ków. W pierwszej połowie XX wieku wej wielce zasłużony Wojskowy Klub Sportowy
ski Zbrojnej” trafi do konkurencja nosiła nazwę „wojskowy Zakopane, który potem zmienił nazwę na
rąk Szanownych Czy- patrol narciarski” i otwierała każde zi- Legia. To właśnie z WKS-Legii wywodził się
telników, będzie już mowe igrzyska olimpijskie oraz mi- biatlonowy wicemistrz świata z 1967 roku
wiadomo, czy nasz strzostwa świata. Czteroosobowe zespo- Stanisław Szczepaniak. Z biegiem
dzielny biatlonista Tomasz Sikora ły (jeden oficer, jeden czasu jednak wojsko zaczęło oddawać
zdobył puchar świata, czy biatlonowe terytorium cywilom.
też musiał uznać Można by powiedzieć: bez walki.
wyższość najlep- Dziś spośród osiemnastu działają-
szego zawodnika cych w Polsce klubów biatlono-
w tej dyscyplinie, wych tylko jeden przyznaje się do
Olego Einara konotacji z armią (Biathlonowy
Bjoerndalena. Wie- Klub Sportowy „Wojsko Polskie
rząc w sukces repre- Kościelisko”). Cała reszta to or-
zentanta Polski, na ganizacje uczniowskie, miejskie,
wszelki wypadek do- międzyszkolne i akademickie.
dam, że z Norwegiem Nasz wspaniały medalista
nie wstyd przegrać, bo igrzysk olimpijskich i mi-
to jego rodacy wymyśli- strzostw świata (a kto wie, mo-
li tę interesującą rywali- że też zdobywca pucharu świa-
zację łączącą bieg nar- ta) Tomasz Sikora, choć strze-
ciarski ze strzelaniem. la jak żołnierz jednostki spe-
Informację o począt- cjalnej, jest stuprocentowym
kach biatlonu przyjąłem cywilem i wywodzi się z cy-
w młodości z niedowie- wilnego klubu Dynamit
rzaniem. Byłem święcie Chorzów. Nie wiem zresztą,
przekonany, że wszystkie czy w dzisiejszym wojsku
sporty świata zostały wy- jego nadzwyczajne sportowe
myślone w Związku Ra- umiejętności w ogóle by się przydały. Patrole na
dzieckim, a kapitaliści, wschodniej granicy poruszają się zimą specjal-
głównie Brytyjczycy, w wyniku nie- podoficer, dwóch szeregowców) rywa- nymi pojazdami i nie strzelają (całe szczęście)
cnych knowań przywłaszczyli sobie lizowały na trasie 25-kilometrowego do nielegalnych emigrantów. 
pomysłodawstwo piłki nożnej, boksu biegu narciarskiego, strzelając po dro-
oraz kilku innych dyscyplin. Mam dze do trzech baloników o średnicy WIZYTÓWKA
w swoim domowym archiwum wyci- 30 centymetrów z odległości 150 me-
nek z „Przeglądu Sportowego” z lat trów. Karabiny były potwornie ciężkie, ANDRZEJ FĄFARA
pięćdziesiątych zawierający kuriozalną a przecież każdy uczestnik biegu niósł Wybrał zawód dziennikarza sportowego,
informację o tenisie wieloosobowym, jeszcze plecak oraz ładownice. gdyż wydawał mu się najłatwiejszy.
którym od stuleci pasjonuje się lud pra- W zawodach startowali początkowo Po co zatem przez pięć lat studiował ekono-
FOT. WWW.SXC.HUI

cujący miast i wsi na Wschodzie. żołnierze, a dopiero później szkoleniem mię? Tę zagadkę próbuje rozwiązać do dziś.
Ale miało być o biatlonie. Pierwsze patroli zajęły się kluby działające poza Oprócz tego gra w tenisa i ogląda na żywo
wyścigi konne. Z komend wojskowych naj-
zawody odbyły się w 1767 roku z udzia- jednostkami wojskowymi. W Polsce
bardziej lubi „spocznij”.
łem kompanii norweskich pograniczni- pod Tatrami działał po II wojnie świato-

66 POLSKA ZBROJNA NR 12 | 22 MARCA 2009