You are on page 1of 3

mgr Grażyna Grobelska

nauczycielka j. polskiego
w Szkole Podstawowej nr 14
w Szczecinie

„Tak

uczę

poezji”

Tytuł moich rozważań nawiązuje do znanej książki Stanisława
Bortnowskiego „ Jak uczyć poezji ? ” 1. Zagadnienie to jest wiecznie żywe i co
rusz odżywają w kręgu nauczycieli polonistów dyskusje jak na ograniczonej
czasowo jednostce lekcyjnej, często w nazbyt licznych klasach stworzyć
nastrój, klimat mówienia o liryce. Jeżeli „ wiersze powinno się pisać tylko w
stanie natchnienia ” 2, to i praca z poezją winna mieć coś z atmosfery sacrum,
niecodziennego spotkania, podróży w świat wyobraźni, twórczego myślenia,
artystycznego działania. Cytowany już S. Bortnowski puentuje to krótko:
„Trochę logiki, dużo wariactwa, najwięcej improwizacji ” 3. Spotkania na lekcji
z poezją powinny być doskonałą, wręcz wyjątkową okazją, by rozwijać twórczą,
aktywną postawę ucznia. Zgadzam się ze stwierdzeniem Bożeny Chrząstowskiej
„ ... nie jest ważny wynik. Ważny jest sam proces poznawania tekstu. Powinien
on dziecko zaciekawić i otworzyć na poezję ” 4. Spotkanie (lekcja) z poezją nie
powinno polegać na tym, aby efektem końcowym było „dosłowne zrozumienie
” wiersza, przełożenie go na tzw. język semantycznie jasny (często określa się
taką pracę nad utworem lirycznym jako tłumaczenie „ z polskiego na nasze ”).
Należy uświadamiać młodym odbiorcom, że w poezji nie wszystko da się do
końca zrozumieć, zmierzyć, zwerbalizować. Przyjęłam więc zasadę, że nasze
spotkania z poezją będą wędrówką w nieznane, przygodą, której celem będzie
poszukiwanie głębi, czaru, magii, sensu i siły słowa .
Następną zasadą jest wyzwalanie u większości uczniów twórczego
wysiłku, czyli „ zelektryzować poezją ”5.

1.
2.
3.
4.
5.

S. Bortnowski, Jak uczyć poezji ?, Warszawa 1992.
Tamże, s. 7.
Tamże, s. 7.
B. Chrząstowska, Pojąć metaforę ... „ Polonistyka ”1983 nr 4,s. 267
S. Bortnowski, Jak uczyć poezji ?, s. 15.

1

s. wtajemniczanie młodego odbiorcy w strukturę dzieła literackiego. odświeżyć. może przewieszony płaszcz na poręczy krzesła lub powieszony na wieszaku. Oczywiście nie możemy odejść od założeń strukturalizmu. 26. wypowiedziane słowo. Metafora znaczenie słownikowe wyrazu 6. wartość semantyczna metafory Tamże. ponieważ: „ I uczniowie i nauczyciele jesteśmy także zwykłymi czytelnikami i mamy prawo czytać dla siebie i pytać dla siebie ” 7. s. 7. s. a następnie organizując pracę w grupach szukać na nie odpowiedzi. że jedną z bardzo ważnych metod jest nauczanie przez przeżywanie. Zadaniem nauczycieli języka polskiego jest wprowadzanie. Doskonałą metodą objaśniającą mechanizm powstawania metafory jest tzw. Warszawa 1998. temat wypowiedzi. Niech to będzie chwila niezwykła. Aby uczniowie mogli przeżyć na swój sposób pierwsze zetknięcie z określonym tekstem lirycznym.Takie cele przyświecają na pewno wielu polonistom. otwarty tomik wierszy. Uczniowie chętnie podejmują więc na kolejnych 2 . Może to być recytacja z muzyką w tle. Jabłoński. obok portret. Ciekawi wówczas wygląd. Wszystko zależy od tematyki utworu . może kartka papieru na stoliku i odłożone pióro tak jakby poeta przed chwilą wyszedł. zapalona na świeczniku świeczka. Jest to spowodowane tym. Następny krok to oczywiście praca z tekstem i tu powtórzę za swoim mistrzem : „ Na lekcji języka polskiego ma przede wszystkim pytać uczeń! ” 6. Liryka XX wieku w szkole podstawowej. że wyrazy użyte w przenośni ulegają przekształceniom znaczeniowym. Nie bójmy się sztuki teatru na lekcjach poezji. szarady. M. tak jak poznaje się kogoś pierwszy raz w życiu. Pytanie tylko jak to zrobić? Długoletnia praktyka i ciągłe poszukiwania przekonały mnie. odczuł całe bogactwo utworu literackiego. Tak niewiele potrzeba. bo jeszcze tu wróci. aby odkrył. Najczęściej prezentację ograniczamy do własnej prezentacji lub wysłuchania gotowego nagrania z płyty. 8. aby nastrój spotkania z wierszem spotęgować. Należy więc stwarzać takie sytuacje. Tamże. 19. Najczęściej barierą w odbiorze poezji dla uczniów. Rozszyfrowywanie tajemnicy metafory można porównać do rozwiązywania łamigłówki. a w szczególności dla ucznia szkoły podstawowej jest pojęcie metafory. „ trójkąt metaforyczny ” 8. 33 R. obmyślamy ciekawy sposób jego prezentacji. Na przykład: Jakie pytania nasunęły ci się po lekturze wiersza? Możemy spisać je na tablicy. zagadki. Może go również zastąpić forma współczesnego happeningu. aby to uczeń stawiał pytania dotyczące percepcji tekstu.

że w większości znamy te utwory. Warszawa 1992.. bawią się nimi na wzór żonglera. J.. „ Skoro ekspresja jest wartością. analizy i interpretacji. My nauczyciele towarzyszymy im w tych działaniach. ”. układają wiersze w spektakle teatralne.. poetyckich przeżyć. określają ich barwy i dźwięk. ” oraz ze scenariuszy lekcji poświęconych wybranym utworom lirycznym. Najczęściej pozytywnych. W. przekładu intersemiotycznego . Tuwim. akceptacji. Wywołują w nas. Stwarzajmy więc sytuacje. szereg skojarzeń. religii. Jak uczyć poezji ?. Ze swego doświadczenia wiem. Poznawaliśmy bowiem tę poezję w sprzyjającej atmosferze – bezpieczeństwa. starszych i młodszych.. Metodom tym towarzyszy jednak często zastosowanie dramy. http://www. Chotomska. Rzeczą znamienną jest to. Dzięki temu tradycją szkoły..”. Niech oglądają słowa.. recytują.hg. Pojawił się J. Konopnicka. Na nas nauczycielach – polonistach ciąży obowiązek przeciwdziałania takiemu zjawisku. typowego opisu... duchowego rodzinnego ciepła . Oczywiście pracując nad utworem poetyckim nie rezygnuję zupełnie z klasycznej heurezy. 157. Wszyscy razem weszliśmy do „ Królestwa sztuki ”. Do wspólnych przedsięwzięć poetyckich zaczęłam zapraszać innych nauczycieli – sztuki. lecz odwrotnie – należy ją wyzwalać u siebie i u swoich wychowanków ” 9. J. Zobaczyli inne oblicze swoich nauczycieli. Ich recytacjom wybranych utworów ks. Zachęcam Państwa do skorzystania z publikacji scenariuszy spotkań poetyckich: „ To lubię . Doskonałą formą połączenia wszystkich form stały się organizowane przeze mnie i moich uczniów spotkania z poezją.”. czego nie da się wypowiedzieć słowami. 3 . M. nie trzeba i nie można jej się wstydzić.. w której pracuję. Bortnowski. Poezja wyzwoliła to.lekcjach zadania związane z tworzeniem własnych metafor. która hamuje nasze spontaniczne reakcje. są wydawane zbiory twórczości uczniowskiej . Kolejnym etapem wtajemniczenia mogą być próby własnej twórczości poetyckiej z uwzględnieniem metafor.. Scenariusz tego spotkania opublikowałam w formie scenariusza wieczornicy zatytułowanego „To lubię. Ku zdziwieniu wielu uczniów chętnie podejmuje takie próby. Pierwsze spotkanie bazowało na tekstach znanych z dzieciństwa. że i w nas samych tkwi blokada. ”. świetlicy szkolnej. wzruszenie. Brzechwa... Okres nauki szkolnej to niestety najczęściej powolne zamieranie tych niezwykłych.polonista. zdziwienie. „ Wielkiego poety nie można przeczytać raz na zawsze . co było skrzętnie ukrywane. „ Spieszmy się kochać ludzi . w których to poezja będzie źródłem uczniowskiej ekspresji. Kulmowa. oddają mimiką i gestem to. s. inscenizują. śpiewają.. zachwyt.pl 9. S. towarzyszyła ciekawość. Jana Twardowskiego podczas wieczornicy pod tytułem „ Spieszmy się kochać ludzi.