mgr Grażyna Grobelska

nauczycielka j. polskiego
w Szkole Podstawowej nr 14
w Szczecinie

„Tak

uczę

poezji”

Tytuł moich rozważań nawiązuje do znanej książki Stanisława
Bortnowskiego „ Jak uczyć poezji ? ” 1. Zagadnienie to jest wiecznie żywe i co
rusz odżywają w kręgu nauczycieli polonistów dyskusje jak na ograniczonej
czasowo jednostce lekcyjnej, często w nazbyt licznych klasach stworzyć
nastrój, klimat mówienia o liryce. Jeżeli „ wiersze powinno się pisać tylko w
stanie natchnienia ” 2, to i praca z poezją winna mieć coś z atmosfery sacrum,
niecodziennego spotkania, podróży w świat wyobraźni, twórczego myślenia,
artystycznego działania. Cytowany już S. Bortnowski puentuje to krótko:
„Trochę logiki, dużo wariactwa, najwięcej improwizacji ” 3. Spotkania na lekcji
z poezją powinny być doskonałą, wręcz wyjątkową okazją, by rozwijać twórczą,
aktywną postawę ucznia. Zgadzam się ze stwierdzeniem Bożeny Chrząstowskiej
„ ... nie jest ważny wynik. Ważny jest sam proces poznawania tekstu. Powinien
on dziecko zaciekawić i otworzyć na poezję ” 4. Spotkanie (lekcja) z poezją nie
powinno polegać na tym, aby efektem końcowym było „dosłowne zrozumienie
” wiersza, przełożenie go na tzw. język semantycznie jasny (często określa się
taką pracę nad utworem lirycznym jako tłumaczenie „ z polskiego na nasze ”).
Należy uświadamiać młodym odbiorcom, że w poezji nie wszystko da się do
końca zrozumieć, zmierzyć, zwerbalizować. Przyjęłam więc zasadę, że nasze
spotkania z poezją będą wędrówką w nieznane, przygodą, której celem będzie
poszukiwanie głębi, czaru, magii, sensu i siły słowa .
Następną zasadą jest wyzwalanie u większości uczniów twórczego
wysiłku, czyli „ zelektryzować poezją ”5.

1.
2.
3.
4.
5.

S. Bortnowski, Jak uczyć poezji ?, Warszawa 1992.
Tamże, s. 7.
Tamże, s. 7.
B. Chrząstowska, Pojąć metaforę ... „ Polonistyka ”1983 nr 4,s. 267
S. Bortnowski, Jak uczyć poezji ?, s. 15.

1

aby odkrył. s. Na przykład: Jakie pytania nasunęły ci się po lekturze wiersza? Możemy spisać je na tablicy. Tak niewiele potrzeba. zagadki. aby to uczeń stawiał pytania dotyczące percepcji tekstu. a następnie organizując pracę w grupach szukać na nie odpowiedzi. Uczniowie chętnie podejmują więc na kolejnych 2 . odświeżyć. otwarty tomik wierszy. Oczywiście nie możemy odejść od założeń strukturalizmu. Ciekawi wówczas wygląd. Jest to spowodowane tym. aby nastrój spotkania z wierszem spotęgować. tak jak poznaje się kogoś pierwszy raz w życiu. Może go również zastąpić forma współczesnego happeningu. wartość semantyczna metafory Tamże. Niech to będzie chwila niezwykła. Aby uczniowie mogli przeżyć na swój sposób pierwsze zetknięcie z określonym tekstem lirycznym. że wyrazy użyte w przenośni ulegają przekształceniom znaczeniowym. Wszystko zależy od tematyki utworu . a w szczególności dla ucznia szkoły podstawowej jest pojęcie metafory. Warszawa 1998. Następny krok to oczywiście praca z tekstem i tu powtórzę za swoim mistrzem : „ Na lekcji języka polskiego ma przede wszystkim pytać uczeń! ” 6. Nie bójmy się sztuki teatru na lekcjach poezji. Rozszyfrowywanie tajemnicy metafory można porównać do rozwiązywania łamigłówki. może przewieszony płaszcz na poręczy krzesła lub powieszony na wieszaku. 8. Może to być recytacja z muzyką w tle. wtajemniczanie młodego odbiorcy w strukturę dzieła literackiego. s. wypowiedziane słowo. s. odczuł całe bogactwo utworu literackiego. „ trójkąt metaforyczny ” 8. może kartka papieru na stoliku i odłożone pióro tak jakby poeta przed chwilą wyszedł. M. szarady. Najczęściej barierą w odbiorze poezji dla uczniów.Takie cele przyświecają na pewno wielu polonistom. Doskonałą metodą objaśniającą mechanizm powstawania metafory jest tzw. ponieważ: „ I uczniowie i nauczyciele jesteśmy także zwykłymi czytelnikami i mamy prawo czytać dla siebie i pytać dla siebie ” 7. Metafora znaczenie słownikowe wyrazu 6. temat wypowiedzi. 33 R. że jedną z bardzo ważnych metod jest nauczanie przez przeżywanie. Należy więc stwarzać takie sytuacje. 19. Jabłoński. 7. Tamże. Pytanie tylko jak to zrobić? Długoletnia praktyka i ciągłe poszukiwania przekonały mnie. zapalona na świeczniku świeczka. obok portret. bo jeszcze tu wróci. Zadaniem nauczycieli języka polskiego jest wprowadzanie. Liryka XX wieku w szkole podstawowej. 26. obmyślamy ciekawy sposób jego prezentacji. Najczęściej prezentację ograniczamy do własnej prezentacji lub wysłuchania gotowego nagrania z płyty.

Zachęcam Państwa do skorzystania z publikacji scenariuszy spotkań poetyckich: „ To lubię . Poznawaliśmy bowiem tę poezję w sprzyjającej atmosferze – bezpieczeństwa. 157. Jak uczyć poezji ?.. Wszyscy razem weszliśmy do „ Królestwa sztuki ”. religii. S. oddają mimiką i gestem to.. Tuwim. Jana Twardowskiego podczas wieczornicy pod tytułem „ Spieszmy się kochać ludzi. Poezja wyzwoliła to. http://www. Ich recytacjom wybranych utworów ks.lekcjach zadania związane z tworzeniem własnych metafor. lecz odwrotnie – należy ją wyzwalać u siebie i u swoich wychowanków ” 9. nie trzeba i nie można jej się wstydzić. czego nie da się wypowiedzieć słowami. Ze swego doświadczenia wiem. Warszawa 1992. Okres nauki szkolnej to niestety najczęściej powolne zamieranie tych niezwykłych.pl 9. Pierwsze spotkanie bazowało na tekstach znanych z dzieciństwa. Scenariusz tego spotkania opublikowałam w formie scenariusza wieczornicy zatytułowanego „To lubię. Wywołują w nas. Stwarzajmy więc sytuacje. J.. układają wiersze w spektakle teatralne. Ku zdziwieniu wielu uczniów chętnie podejmuje takie próby. recytują.polonista. W. analizy i interpretacji. zdziwienie.hg. przekładu intersemiotycznego . bawią się nimi na wzór żonglera. s. Do wspólnych przedsięwzięć poetyckich zaczęłam zapraszać innych nauczycieli – sztuki.. ” oraz ze scenariuszy lekcji poświęconych wybranym utworom lirycznym. określają ich barwy i dźwięk. szereg skojarzeń. Niech oglądają słowa. że i w nas samych tkwi blokada. Kulmowa.. co było skrzętnie ukrywane. „ Spieszmy się kochać ludzi . akceptacji. duchowego rodzinnego ciepła . „ Skoro ekspresja jest wartością. Brzechwa. Dzięki temu tradycją szkoły. są wydawane zbiory twórczości uczniowskiej . Na nas nauczycielach – polonistach ciąży obowiązek przeciwdziałania takiemu zjawisku. Zobaczyli inne oblicze swoich nauczycieli. zachwyt. ”. typowego opisu. że w większości znamy te utwory. towarzyszyła ciekawość. 3 . w której pracuję. Kolejnym etapem wtajemniczenia mogą być próby własnej twórczości poetyckiej z uwzględnieniem metafor. Pojawił się J. w których to poezja będzie źródłem uczniowskiej ekspresji. Rzeczą znamienną jest to. ”. Metodom tym towarzyszy jednak często zastosowanie dramy. Najczęściej pozytywnych.. Doskonałą formą połączenia wszystkich form stały się organizowane przeze mnie i moich uczniów spotkania z poezją.”.. M. poetyckich przeżyć. My nauczyciele towarzyszymy im w tych działaniach. Oczywiście pracując nad utworem poetyckim nie rezygnuję zupełnie z klasycznej heurezy.”.. Chotomska. Bortnowski. Konopnicka.. śpiewają... inscenizują.. starszych i młodszych. J.. wzruszenie. „ Wielkiego poety nie można przeczytać raz na zawsze . która hamuje nasze spontaniczne reakcje. świetlicy szkolnej.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful