„Ćwicz młodego według potrzeby drogi jego”

OBOWIĄZKI RODZICÓW

John Charles Ryle
1816-1900

Wydawnictwo:
Fundacja „Wrota Nadziei”
ul. Armii Ludowej 71B lok. 26
87-100 Toruń
2009

OBOWIĄZKI RODZICÓW

„Ćwicz młodego według potrzeby drogi jego; bo gdy się zstarzeje, nie od-
stąpi od niej.” Prz 22,6

Przypuszczam, że większość chrześcijan zna ten tekst. Prawdopodobnie
brzmi znajomo. Jest możliwe, że słyszeliście, czytaliście, czy też dyskutowa-
liście na jego temat wiele razy. Czyż tak rzeczywiście nie jest?
Ale, jakże mało treści z tego wersetu jest przestrzegane i szanowane! Na-
uka, którą niesie, mimo, że uznawana za obowiązek bardzo, rzadko jest wy-
pełniana. Czytelniku, czy nie mówię prawdy?
Nie można powiedzieć, że to jest nowy temat. Słowa są stare, a za nami
sześć tysięcy lat doświadczeń. Żyjemy w czasach bumu edukacyjnego. Słyszy-
my o powstawaniu coraz to nowych szkół. Mówi się nam o nowych systemach,
nowych książkach wszelkiego gatunku. A  mimo to, porażająca większość
dzieci nie jest nauczona, jak należy postępować, bo kiedy dorastają nie idą
przez życie z Bogiem.
Jak powinniśmy rozumieć taki stan rzeczy? Prawda jest taka, że boże
przykazanie nie jest przestrzegane; dlatego boża obietnica z naszego tekstu
nie jest wypełniona.
Czytelniku, te rzeczy mogą pobudzić Cię do wielkiego rachunku sumienia.
Wysłuchaj, więc głosu sługi bożego, na temat wychowywania dzieci. Uwierz
mi, ten temat powinien dotrzeć do każdego, doprowadzić go do zadania sobie
pytania: „Czy robię w tej materii to, co powinienem?”
Ta sprawa dotyczy prawie wszystkich. Mało kto nie ma z tym nic do czy-
nienia. Rodzice, opiekunki, nauczyciele, rodzice chrzestni, wujkowie, ciotki,
rodzeństwo – wszystkich to dotyka. Niewielu jest takich, jak mi się wyda-
je, którzy nie mają wpływu na jakichś rodziców, którzy nie udzielają porad
wychowawczych. Każdy odgrywa tu swoją rolę, pośrednio lub bezpośrednio
i chciałbym, aby wszyscy się wsłuchali w to, co mam do powiedzenia.

3

Matka nie może powiedzieć. na pewno wybiorą zło. zostawmy je samotnie. osądzaj za nie. jakbyś prowadził ślepego i schorowanego. co jest dobre w umyśle i ciele. Ono jeszcze nie wie. jak się powinny zachowywać. Niech je błogosławi Bóg Ojciec. że nie podołali nałożonym obowiązkom. Syn i Duch Święty. co matka może określić z pewnością: będzie miało złe i grzeszne serce.15). wy- chowujcie tak. dlatego. jeżeli wychowujecie dzieci po chrześcijańsku. że są oczywi- ste. ze dzieci się rodzą z naturą skierowaną ku złu. gdy chodzi o ich ciało i krew. Są mądrzy w sprawie życia brata. według własnych skłonności. Myśl za nie. To także zagadnienie. a  trudno u  siebie. popełnianych na co dzień w ich domach.15). Po pierwsze. Z ogromną łatwością znajdują błędy za granicą. nie możesz pozwolić. jak serca tych. mówi Salomon. Ale jest jedno. słabe. których wychowujemy. Pamiętajcie. bo może się oka- zać. Powinniście to rozważyć. Nie odrzucajcie ich. Widzą źdźbła w oczach innych członków rodziny. mądre czy głupie: może mieć wszystkie te cechy – wszystko nie jest bardzo ważne. „Dziecię swawolne zawstydza matkę swo- ją” (Prz 29. którego wszyscy się obawiają. Często ludzie sprowadzają swoje dzieci na drogę. Nie musisz spełniać jego upodobań i życzeń. aby samo sobie było przewodnikiem. a głupi. Jest dla nas czymś naturalnym. Bądźcie pewni. którą zauważywszy u  przyjaciół nazwaliby niebezpieczną. Tu. że wyciągniecie z nich wnioski. jeśli gdziekolwiek. Nasze serca są takie. że znajdziecie tu ciekawe porady. Ale nigdy nie pozwól mu kro- czyć własnymi ścieżkami. co wyrośnie z jej maleńkiego niemowlęcia – czy będzie wysokie. Bardzo łatwo nam zauważyć winy u  sąsiada. czy niskie. albo nie zawierają niczego nowego. a nie tak. że czynimy źle. „Głupstwo”. istnieje podejrzenie własnego sądu. Jeśli więc chcesz mądrze postępować z dzieckiem. jak one tego chcą. „przywiązane jest do serca młodego” (Prz 22. I. jeżeli prawidłowo wychowujecie swoje dzieci. i dlatego. traktuj je tak. a nie zauważają belki we własnym. jeśli pozwolisz im wybierasz. i spra- wi. ale są ślepi jak kury i nie dostrzegają fatalnych błędów. 4 . zatem przedstawić kilka porad dotyczących dobrego wy- chowywania dzieci. czy silne.1 Pozwólcie mi. a na pewno zarosną chwastami.

Niewielu jest takich. Jest coś takiego w  naszych umysłach. dobra wola w zrozumieniu dziecię- cych problemów. jak z delikatnym urządzeniem. co piło. a nie według jego upodobań. jak nie wie. aż z czasem w pełni ułoży. co będzie jadło. Ale pozwól tylko dostrzec w sobie ciepłe uczucia – powiedz. potrzebują delikatnego podlewania. Bądź konsekwentny. kiedy je karzesz.tak samo. II. jak bardzo ci zależy na szczęściu dziecka. ujeżdżane konie: jeździec obchodzi się z nimi delikatnie. Miłość powinna kierować twoim zachowaniem. co jest dobre dla duszy. i bardzo trudno jest potem odnaleźć do nich drzwi. cierpliwość. Jesteśmy jak młode. wyrozumiałość. Utwardza ich serca. Dziecięcy umysł jest bardzo podobny do naszego. Musimy postępować z nimi delikatnie. Ale o to trzeba zabiegać z uczuciem. Nie pozwól mu decydować. nawet pośród dorosłych. Grzeczność. czy jak się ubierze. którą najłatwiej poprowadzić dziecko – to są rozwiązania. często. z których musisz skorzystać. hojność. to tylko dla ich dobra. Spinamy się na samą myśl o  posłuszeństwie. abyś czytał dalej. aby nakar- mić ich duszę. dlatego potrzebują być trakto- wane z cierpliwością i rozwagą. gotowość udziału w radościach – to droga. czułością i cierpliwością. Przemoc i twardość tylko pogarszają sprawę. Wychowuj dziecko z wrażliwością. współczucie. 5 . Przez siłę czynimy więcej złego niż dobrego. a na pewno pozyskasz ich dusze. że bronimy się przed każdym przy- musem. ale niewiele za każdym razem. Dzieci są słabymi i wrażliwymi istotami. Pozwól to zauważyć. Nie mam na myśli przysłowiowego „rozpuszczania”. Surowość odsuwa ich od nas. że jak pelikan dałbyś własną krew. którymi łatwo kierować. Są jak młode rośliny. jeśli chcesz dotrzeć do jego serca. Silna wola jest pierwszą rzeczą. nie ma sensu. Wychowuj je według Pisma i prawa. Jeżeli nie możesz przystosować swego umysłu do tej pierwszej zasady chrześcijańskiego wychowania. żeby dobrze się czuło – nawet wtedy. która pojawia się w dziecięcym umyśle. ale dziecko musi wi- dzieć i wiedzieć. że je kochasz. I to musi być pierwszy krok do zapanowania nad nią.

bez tego nic nie może być zrobione. że dziecko się nas boi. jak Saul do Jonatana (1Sm 20. trochę tam”. Nic nie zastąpi dobroci i miłości. kiedy spływa na serce starego grzesznika – jak osłabia moc szatana – jak burzy góry. jak tracisz nad sobą kontrolę. III. jakich zmian do- konuje. przyczy- na. Musimy pamiętać. Naprawdę. A coś takiego pojawia się ze strachem. kiedy sprawiamy. że masz rację. Gniew i surowość może przerażać. Ojciec.” (Kol 3. Tak samo ty musisz określić obowiązki dzieci – rozkaz. ale nie w miłości i nie pozyska wielu dusz. Ich rozumienie jest jak wąskie naczynie: musimy nalewać do niego ino stopnio- wo. po kawałku. W słowach apostoła napisanych do Kolosan jest skarbnica prawdy: „Ojcowie! Nie pobudzajcie do gniewu dzieci waszych.21). ale systematycznie. wtedy twoja praca przyniesie efekty. Strach zamka. taka powinna być metoda. czym są dzieci i stosownie do tego je wychowywać. jaka jest w Jezusie dobitnie i z siłą. kara. wkrótce stracisz jego szacunek. co kruche – tworzy człowieka na nowo. co pocho- 6 . że bardzo wiele od ciebie zależy. Próbuj podtrzymywać uczucia dziecka. Kaznodzieja może mówić o prawdzie. Łaska jest najsilniejszą ze wszystkich zasad. Na- prawdę potrzeba dużo cierpliwości w wychowywaniu dzieci. Wszystko jest lepsze niż re- zerwa i ograniczenie kontaktów między rodzicami a dziećmi. że zachowa swój wpływ na jego umysł. zapełnia doliny – umacnia to. aby serca nie traciły. Także natura jest bardzo silna. Ich umysły są niczym bryły meta- lu. prowadzi do ukrycia i  kłamstwa. Jest czymś bardzo niebezpiecz- nym. Miłość jest wielkim sekretem udanego wychowywania. Nie możemy oczekiwać wszystkiego na raz. A jeśli będzie czę- sto widzieć. Jak mocno walczy ze wszystkim. Zauważ. który mówi do swego syna tak. groźba. nic nie jest niemożliwego dla łaski. trochę tu. ale nie przekona dziecka. – ale z uczuciem. Wychowuj swoje dzieci z przekonaniem. „Krok za krokiem. Nie zapominajmy o tej radzie. zasada za zasadą. Kamień do ostrzenia działa bardzo powoli.30) nie może oczekiwać. w przeciwnym razie większość się wyleje i zmarnuje. ale ciągłe uderzanie zaostrzy kosę. nie są przekuwane za jednym razem.

jak zawsze. z pewnością. co nam kazał Pan. Ale wiem też. smak. ze Bóg powiedział: „Ćwicz młodego według potrzeby drogi jego. A Szatan się cieszy. W ogromnej mierze zależymy od tych. abyś uczynił z nich dobrych ludzi. Ścieżka posłuszeństwa. a nie obcym.” A to wszystko jest tak urządzone przez miłosiernego Boga. Nie możesz się od tego uwolnić. Wysoko wykształcony Anglik. John Locke powiedział: „ Wszyscy ludzie.” On nigdy nie dał przykazania. Daje dzieciom umysł. Wiem także. czy błędy. kiedy dostrzega lenistwo. Ale prócz natury i śmierci. ale nic nie mają. Jeżeli bę- dziemy trwać w Jego woli. użyteczni lub nie. wszystko. czekać na łaskę i miło- sierdzie. Wczesne nawyki. Je- steśmy. aby wysłuchiwały twoich rad. Na początku życia daje im dys- pozycję. kiedy to widzi. dobrzy lub źli. którego człowiek nie byłby w stanie wypełnić. że nie możesz nawrócić swojego dziecka. Tacy rodzice mają żądanie w stosunku do swoich dzieci podobne do Balaama. co określa nasze przyszłe życie. jak wiele wyrośnie z ziarenek wła- śnie wtedy posianych. ale przestrzeganie tego. jak słudzy 7 . że ludzie rodzą się na nowo z woli Boga. Wiem. Od opieku- nek i matek uczymy się języka. na której znajdujemy jego błogosławieństwa. ze naszym obowiązkiem nie jest dyskutowanie. jak wiele za- wdzięczamy tym pierwszym wrażeniom. Po nich dzie- dziczymy kolor. aby ufały twoim słowom. w którą niektórzy wpadli – rodzice nic nie mogą zrobić dla swoich dzieci. żeby umarły śmiercią sprawiedliwych. Mamy postępować tak. Strzeż się obłudy. jacy są. Nasz charakter bierze się z tego. dzięki własnemu wykształceniu. jak glinę. bez wątpienia. bez wątpienia dziedziczymy ich sposób zachowania i myślenia. woleliby. (jeśli wolno mi tak powiedzieć). Krótko mówiąc: daje ci wielką szansę. On nam pomorze. z którymi się spotykamy. w dziewięćdziesięciu procentach są. którzy nas wychowują. Nasza natura.dzi z Królestwa Bożego – jak pokonuje każdy wysiłek w kierunku świętości – jak podtrzymuje w nas wojnę. są wszystkim w nas. aby żyły sprawiedliwie. a nie własnej. który można formułować. co im mówisz. co poznajemy w pierwszych latach. muszą je pozostawić samym sobie. Czas pokaże. nieskończoną aż do śmierci. ale nic nie robią. Wiem. jest bardzo silna. istnieje jeszcze silna edukacja. Bo ta okazja już się nie powtórzy. jacy jesteśmy dzięki treningowi. Uczymy się mówić bezwiednie. to ta. aby wierzyły w to. Pragną wiele.

ze jest wychowywane w szczególny sposób. Ale jeśli je ko- chasz. Ale co. która ma tylko jeden świat i nic ją nie cze- ka po śmierci. kiedy na rozkaz wypełnili zbiorniki wodą. czy to w szczęściu czy w smutku. a moda tego świata szybko przemija. Żadna rzecz nie jest równie ważna. myśl o ich duszach. na weselu. tak jakby ten świat był wszystkim. robić rzeczy. przeżyje to wszystko. dlatego. jak ich życie wieczne. oczywi- ście. Że tylko w jeden sposób można zbawić duszę. Ta myśl powinna być ważna dla ciebie. Bez wątpienia te maleństwa są bardzo dla ciebie cenne. bo to zwyczaje śmiertelnego świata. Rozpieszczanie. jakbyś wychowywał bestię. kiedy odkryje. we wszystkich przyjem- nościach. spełnianie wszelkich zachcianek. a nie dziecko. o co należy zabie- gać. że jego dusza jest naj- ważniejszą wartością. którzy wychowują swe dzieci dla nieba. Nie można wychowywać dzieci w określony sposób. To tak. Świat. dla Boga. a nie człowieka. Pozwalać dzie- ciom na czytanie określonych książek. Nic w twoich dzieciach nie powinno być równie ważne. co robić dla dzieci. tylko. IV. a nie dla ziemi. wszystko zależy od ciebie. To jest uciekanie od problemu. jeśli jest? Czas biegnie szybko. to rodzice. bo taki jest zwyczaj. niebo się rozedrze. że takie są zwyczaje kolegów. Ale duch. dlatego. góry znikną. które im organizujesz. 8 . nie zapominaj o  tym pytaniu: „Jak to się odbije na ich duszach?” Kochająca dusza jest wypełniona miłością. który żyje w tych małych istotach. którzy będą nazwani mądrymi. że wszyscy tak robią. Dziecko nie może być zawstydzone. jeśli przygotowuje swe dziecko do życia w niebie. Ci. Zwyczaje ziemskie nie mogą być dla niego celem. które przecież tak kochasz.w Kanie. który powinien być rozwiązywany od niemowlęctwa. a potem bez- piecznie czekać na przemienienie jej w wino. i tylko tu można zaznać szczęścia – to nie jest miłość. słońce prze- stanie świecić. planujesz. tylko. razem z całą swoją chwałą przeminie. jako przypomnienie. Z każdym krokiem myślisz o nich. Wychowuj swoje dziecko pamiętając o tym. Prawdziwy chrześcijanin nie może być niewolnikiem mody. ale okrucieństwo.

Uwierz mi. który nie kładzie nacisku na znajomość Biblii jest niebezpieczny i słaby. jego winie. Upewnij się. że dzieci będą czytać Biblie z czcią. kto dobrze zna Pismo rzadko będzie się wahał. których nożna dzięki temu uniknąć. że nie możesz zrobić nic więcej poza ustaleniem rytmu. Niektó- rzy uważają. i  wydaje mi się. Nie obawiaj się przedstawiania im żadnej doktryny. Każdy system nauczania.prawdziwe. Ale jeżeli kochasz swoje dzieci. Wiem.2). Psalmista pi- sze o nim: „Boś nade wszystko uwielbił imię twoje i wyroki twoje. którzy oddają kościołowi honor. Nikt. zamiast prawdą z Pisma. jak do codziennego pożywienia. że nauki chrześcijaństwa są niezrozumiałe dla dzieci. Wychowuj dzieci w znajomości Biblii. czeka na każdy błąd. cenne. obrzydliwości: zo- 9 . tylko sam Duch Święty może napełnić nasze serca uwielbieniem dla Słowa. ważniejsze. Są też tacy.” (Ps 138. że by dzieci kochały Biblię. bo diabeł jest tuż. pozwól. że sakramenty zbawiają i są przepustką do życia wiecznego. Dzieci rozumieją Biblię o wiele bardziej niż to sobie wyobrażamy. nie pójdzie za każdą nową nauką. ale niezliczone są grzechy. Gruntowna znajomość Pisma Świętego jest fundamentem jasnego patrze- nie na religię. żeby znały Biblię. Nie możesz sprawić. Upewnij się. . napisane przez Ducha Świętego. V. Niech inne książki zajmą drugie miejsce. że nie poznają Biblii ani za wcześnie. konsekwencjach. ani za dobrze. że będą ją czytać regularnie. Ten. że takie wychowanie doceni Bóg. Naucz je. aby prosta Biblia była wszystkim w kształtowaniu ich dusz. Upewnij się. albo zapełniają umysły dziecięce małymi opowiastkami. że przeczytają ją w całości. Ucz je szacunku do niej. czegoś niezbędnego dla zdrowia duszy. Ale możesz zmu- sić dziecko do poznania Biblii. Możesz być pewny. że On daje specjalne błogosławieństwo wszystkim. aby postrze- gały ją nie jako słowo człowieka. Mów im o grzechu. ale Boga. zdolne do dania nam mądrości do zbawienia przez wiarę w Jezusa Chrystusa. który jest należny Chrystusowi. Są tacy. Musisz być bardzo ostrożny. Nie obawiaj się. Nie przywiązuj szczególnej uwagi do znajomości katechizmu. którzy głoszą Jego słowo. którzy bardziej szanują katechizm niż Biblię. mocy.

powiedział Pan do Ananiasza. jak zmienia. a to był wystarczający dowód. „Albowiem oto się modli” (Dz 9. odna- wia. nawet dobre modlitwy. Jest jednym z pierw- szych dowodów na ponowne narodzenie człowieka. co mówią. a  nasza praca jest próżna do czasu aż upadniesz na kolana. całą Księgę. Modlitwa jest wielkim sekretem duchowego sukcesu. że on bardzo często rozmawia ze swym Panem. Wtedy mamy do czy- nienia z prywatną społecznością z Bogiem. Pro- si o wiele i otrzymuje wiele. nawet. jak się zachować. i w rzeczywistości myślą to. bo nie wiemy ile dziecko może przyswoić sobie z  długiej Ewangelii. jestem pewien. kiedy zaczęło się ich oddziele- nie od świata. tak przypuszczam. kiedy go wysyłał go do Saula. Modlitwa jest żywym oddechem prawdziwej religii. aby słowo się w nich roz- wijało. kto się tylko nazywa chrześcija- ninem może powtarzać modlitwy. Mówi Jezusowi wszystko.rientujesz się. „Na ten czas poczęto wzywać imienia Pańskiego” (Rdz 4. Modlitwa jest szczególnością wszystkich dzisiejszych chrześcijan. Daj im Biblię. I zawsze wie. Nasza służba nie przynosi owoców. wstawiennictwie: odkryjesz. wszystko się zatrzyma. Mów im o Panu Jezusie Chrystusie i jego dziele zbawienia – jego zadość- uczynieniu. jak trawa po deszczu. W krótkim czasie i zakresie. ale nic ponad to.26). trudno będzie utrzymać duszę przy życiu.2 Zapełniaj ich umysły Pismem Świętym. Pokaż mi wzrastającego chrześcijanina. 10 . że dzieci mogą podążać za tobą w tej prawdzie. odczuciach. One zauważają o  wiele więcej niż nam się zdaje. twoja dusza rośnie. strachu. że one są w stanie pojąć te rzeczy. jeżeli są bardzo małe. Ktoś.11). Pozwól. planach. że te sprawy nie są poza nimi. Modlitwa była znakiem ludzi Pana w dniu. ofierze. Do tego czasu nie mamy żadnej nadziei związanej z tobą. uświęca i oczyszcza: zauważysz. jeśli jest jej mało. idącego na przód. Ucz ich nawyku modlitwy. Mo- dlą się – mówią Bogu o swoich pragnieniach. On zaczął się modlić. Modlitwa jest momentem zwrotnym dla duszy człowieka. krzyżu. VI. Mów im o dziele Ducha Świętego w sercu człowieka. silnego.

A nie pomni na to. jaki Bóg w nas umieścił. jeżeli jest jakiś zwyczaj. uczyńcie wszystko. Długo zanim nauczy się czytać możesz nauczyć je klękać obok matki i powtarzać proste słowa modlitwy.17-19) 11 . jeśli kochacie swoje dzieci. którzy zdają sobie sprawę jak wiele od tego zależy. który powinieneś sam kontrolować. i  najpewniejszy środek na kłopoty. biednego. Ona jest w  zasięgu każdego – chorego. że to jest pierwszy religijny krok w życiu dziecka. że nie wzywają imienia Pańskiego. także. jeśli chodzi o spo- sób modlitwy. ślepego. aby opowiadać o stanie swej duszy. a żeby nie była próżna praca jego. Rodzice. Te pierwsze kroki są najważniejsze. jak masz język. niewykształconego – każdy może się modlić. jeśli nigdy nie słyszysz. to ręka dająca chwałę i pomagająca w potrzebie. jakich słów używać. starego. Uwierz mi. że dziecko będzie się modlić. przeto iż nie prosicie” (Jk 4. kiedy zostawisz je samo. kiedy dziecko zaczyna się modlić szybko. To klucz otwierający skarbnice obietnic. tak długo powinieneś się modlić. Modlitwa jest największym silnikiem. Pomoże za- spokoić każde pragnienie. aby to była wasza wina. co w waszej mocy. aby wyrobić w  nich nawyk modlitwy. który zasługuje na twoją szczególną uwagę. paralityka. Jesteś niewiele mądrzejszy od ptaka opisanego w Księdze Hioba: „Który niesie na ziemi jajka swoje. nieuważnie. Przypominajcie. nie obawia się. Te słowa: „Wszakże nie otrzymu- jecie. a w prochu ogrzewa je. Zatwardza je przeciw dzieciom swoim. To jest naj- lepsza broń. której Bóg kazał nam używać w każdej potrzebie. jeśli się okaże. to płacz. Niewielu jest takich. w nie- odpowiedni sposób. to najkrótsza droga. To srebrna trąbka. To jest moment. Zachęcajcie do wytrwałości. jak ko- chająca matka płaczu dziecka. Nie mogę chwalić matki. Pamiętaj. której człowiek może użyć idąc do Boga. niedołężnego. jest nim codzienna modlitwa. możesz winić tylko siebie. jakoby nie były jego. jak dziecko się modli.” (Hi 39. który On obiecał wysłuchiwać. której możemy używać w  trudnych chwilach. Modlitwa. Tak długo. ani nie ufaj.2). która nie zwraca uwagi na tak ważną część życia dziecka. Nie pozwólcie. Musisz uważać. będą strasznym potępieniem dla wielu w dzień Sądu. Na pewno. Pokażcie im jak zacząć. Nie zlecaj kontroli nad tym nianiom. Powiedzcie. że je noga zetrzeć. jeśli zanie- dbują. a zwierze polne zdeptać może.

którzy są nieobecni muszą oczekiwać. pastor. czego ich uczono. Jeżeli niczego nie uczysz swoich dzieci. a wy. im mocniej widzimy nadchodzący dzień. że jak długo są pod twoim dachem. naucz ich przynajmniej jak się modlić. a nawet jak matka wtedy wyglądała. poza tymi. aby ta wina ciążyła na tobie. taka jest reguła domu dla każdego zdrowego. W każdej parafii są chłopcy i dziewczęta. że apostoł Paweł cieszy się. Mów im. Modlitwa jest zwyczajem. Nie pozwól. aby oddawał honor w domu Pańskim aż do dnia 12 . że tracą błogosławieństwo. Często ci ludzie są w stanie powiedzieć gdzie klękali. Mów im o  obowiązku i  przywileju chodzenia do domu Boga. kiedy „nie opuszcza- my społecznego zgromadzenia naszego. Te wspomnienia są bardzo żywe. że taki jest boży plan na nawracanie.25). Mów im o tym. który będziemy najdłużej pamiętać. ale nawołujemy się wzajemnie do poruszania serc. VII. kiedy nikt. które chodzą na szkółkę niedzielną i muszą przyjść. z którymi się bawili – to wszystko mogło zostać wymazane z ich pamięci. który głosił. gdzie byli zabierani na nabożeństwa. i  wspólnej modlitwy. Ucz swoje dzieci pilności i regularności w publicznym oddawa- niu chwały. Kościół. wydaje się. tym mocniej. którzy chodzą do szkoły. aby przychodziły z wami do kościoła. jak ważne jest słuchanie kazań. przyjaciele. a młodzi chłopcy i dziewczęta się odwra- cają. Nie pozwól. Ale całkiem inaczej jest z pierwszymi modlitwami. poza tymi. a ci. jakby wszystko się działo wczoraj. uświęcenie i budowanie dusz. Daj im jasno do zrozumienia. Wielu mędrców pamięta. tam Pan Jezus jest obecny w szczególny sposób. Mów im. Ale równie smutne jest to. Nazywam to smutnym widokiem w kościele. zaklinam. jak ich matki uczyły ich modlitwy. Czytelniku. jeśli kochasz swoje dzieci. jak apostoł Tomasz. jako niektórzy obyczaj mają. Być może zapomnieli o czymś innym. oprócz starszych nie podchodzi do stołu Pańskiego. że nie widujemy dzieci w kościele.” (Hbr 10. aby dorastały w  zwyczaju wyszukiwania wymówek. że gdziekolwiek lud boży się zbiera. zgromadzenia. którzy jesteście ich rodzicami i przyjaciółmi powinni- ście zadbać. nie pozwól na zmarno- wanie czasu przeznaczonego na zasianie nawyku modlitwy.

z trzodami naszymi i z bydłem naszym pójdziemy. bo święto Panu obchodzić mamy. Dopilnuj. i zgubić ich uwagę. starzy i młodzi ramię w ramię – mężczyzna. Nie lu- bię. Kiedy Mojżesz staną przed faraonem (Wj 10.” (Dz 21. a klęknąwszy na kolana na brzegu modliliśmy się. zapamiętał. Nie chciałbym. przed niewiastami i  przed dziatkami. Sami apostołowie nie rozumieli wszystkiego.5) Samuel. nie ma lepszej gwarancji dobrego zachowania niż posadze- nie dzieci obok.” Kiedy Jozue czyta prawo (Joz 8. znajduje dzieci. których nie rozumieją. Chodzenie do kościoła jest jednym. po drodze często spotykają złe towarzystwo i przez to uczą się więcej złego w dniu Pańskim niż przez resztę tygodnia. mówił: „Z  dziećmi naszymi i  starcami naszymi pójdziemy. abyś wysłuchiwał takich tez. aby temu zapobiec.9). których trzeba się pozbywać przez lata. z  synami naszy- mi i z córkami naszymi. czego by nie czytał Jozue przed wszystkim zgromadzeniem Izraelskim.23). co mówił Pan: „Ale tego z przodku nie zrozumieli uczniowie jego. Często tam łapią nawyk nieuważania i lekceważenia. w dzieciństwie służył Panu na długo zanim go poznał: „Samuel jeszcze nie znał Pana. aby dzieci chodziły z tobą do kościoła i sia- dały blisko. co rozkazał Mojżesz. które biorą udział w  publicznych ceremoniach religijnych razem ze starszymi. Bardzo za to lubię oglądać całe rodziny siedzące razem. A kiedy czytam Nowy Testament. Boga Izraelskiego” (Wj 34. jeśli jest to możliwe. i każdy sposób powinien być wykorzystany. i że niechodzenie do kościoła uznajesz za morderstwo dla duszy. „Trzy kroć do roku ukaże się każdy mężczyzna twój przed obliczem panują- cego Pana. co nazywam „kącikiem młodych ludzi”. jeśli w ogóle się uda. że: „wszyscy nas prowadzili z żonami i z dziatkami aż za miasto. Umysły młodych ludzi bardzo łatwo skierować na złą drogę. Wierz mi. którzy mieszkali między nimi. Niektórzy twierdzą. i jeszcze mu nie było objawione słowo Pańskie. Tak samo nie lubię patrzeć na to. służący Bogu cały dom.”. że bezużytecznym jest zachęcanie dzieci do uczest- nictwa w nabożeństwach. Kiedy Paweł nauczał uczniów w Tyrze.35).7). i  przed przychodniami. za- uważam: „nie było i słowa ze wszystkiego. kobieta i dzieci. kiedy dzieci przychodzą do kościoła same. tedy 13 . Nie znajduję takiej nauki w  Starym Testamencie. a odpowiednie zachowanie drugim. ale gdy był Jezus uwielbiony.” (1Sm 3.Pańskiego.

Muszą wiedzieć. i dlatego powinny robić wszystko. szanowały opinie tak samo. Wychowuj je w zwyczaju wiary. że nie powinieneś niczego wymagać od dzieci. jeżeli TY uważasz jakąś rzecz za złą dla nich. Brak wiary sprowadza człowieka do grzechu.nie uwierzyli w głos Mojżesza i proroków. we własną grzeszną naturę. że uważam ją za złą. do czego je zachęcasz. Ucz je uczucia. iż to było o nim napisane. że coś jest dobre. brak wiary we wszystko. Nie załamujcie się. że nauczysz je wiary. aż do ostatniej godziny jego życia – brak wiary w  boże obietnice.” (J 12. wiary w słowa rodziców. VIII. Niewiara trzymała Izrael na pustkowiu – to było płot odgradzający ich od ziemi obiecanej. to tak rzeczywiście jest. że stary świat odrzucił ostrzeżenie Noego. co oni mówią. jaki sprowadza na świat jej brak? Brak wiary sprawił. musi być dobre. których czyta- li codziennie. Spró- buj sprawić. przekonania. Brak wiary sprawił. że. Kto na pewno jest w wstanie opisać błogosławieństwa wpływające z praw- dziwej wiary? Albo inaczej. w niebezpieczeństwo. ostrzeżenia. Czytelniku. i uwierzcie mi. to jest. że na razie twoja wiedza jest bogatsza od ich. co mówisz. pocieszcie swe umysły tymi przykładami. że jeżeli czegoś nie wiedzą.wspomnieli. Słyszałeś od niektórych. co jest przeciwne temu światu i jego dumie. pewnego dnia będą was za to błogosławić. jak szanują swoje. Rozumiem przez to. że to.16) Rodzice. że Żydzi ukrzyżo- wali Pana chwały . a  kiedy TY twierdzisz. zwątpiła w prawdziwość słów Boga: „śmiercią umrzesz”. aby ufały twoim sądom. które warto tłumaczyć 14 . że to świę- ty obowiązek. kto może pisać smutek. w którym się znajduje. Wytłumaczcie im. a że mu to uczynili. to na pewno się jeszcze nauczą. wychowuj swoje dzieci w przekonaniu. bo i tak nie rozumieją. i że mogą bezgranicznie polegać na twoim słowie. Powinieneś przyzwyczaić je do myśli. Mówię szczerze. jest wiele rzeczy. ze Ewa zjadła owoc. je- żeli wasze dzieci jeszcze nie dostrzegają pełnej wartości łaski. czego od nich oczekujesz. Brak wiary sprawił. że powinieneś uczyć je wiary w to. Bez wątpienia to absurd. Wychowujcie je tylko w obowiązku regularnego uczestnictwa. żeby robić tajemnicę ze wszystkiego. W takim przypadku powinieneś im wytłumaczyć i uza- sadnić wszystko. Przestrzegam cię przed taką po- stawą.

Mów swoim dzieciom. ponownych odpowiedzi. Niech nie będzie żadnych pytań. Muszą ci wierzyć i być z tego zadowolone. co usłyszał. i był zadowolony. uzasadnień. muszą mieć jasność „dlaczego”. kiedy zauważą mądrość twojej nauki. Kiedy wydajesz dzieciom po- lecenie. wiara w działaniu. nie ma równie cennego wpływu na nasze życie. że będzie dobrze. To jest cel. jaką żywicie do swoich dzieci. że pozna powód każdego zjawiska. że jest tylko dzieckiem – że myśli jak dziecko i dlatego nie wolno mu oczekiwać. Izaak nie wiedział. że w każdej dziedzinie jest jakiś alfabet. jeżeli mówisz. który musimy sobie przyswoić. to ma być dla nich wystarczający argument. to. Żaden inny zwyczaj. jeżeli czynić będziecie. dopilnuj- cie. że one. w jaki sposób. który jest wart każdego wysiłku. „Wy jesteście przyjaciele moi. ale ta odpowiedź była wystarczająca. w przeciwnym razie zapłacicie ogromną cenę zmartwień i łez. dyskusji. kiedy Abraham zabrał go na górę Morya (Rdz 22). moim zda- niem okropny błąd.” (J 15 . ale nigdy nie zapominaj. Rodzice. Ale wychowywanie w prze- świadczeniu. że: „Bóg sobie obmyśli baranka na ofiarę paloną”. aby dzieci były wam posłuszne. Posłuszeństwo jest jedyną rzeczywistością. że na początku życia musimy być uczniami. Ucz dzieci posłuszeństwa. jeśli uważasz to za stosowne.dzieciom. jedyne. że coś jest dobre. używajcie wszelkich sposobów. Wyjaśniaj wszystko dziecku. bo jego ojciec tak powiedział. że nie powinny niczego opierać na zaufaniu. gdzie. kiedy. cokolwiek ja wam przykazuje. że muszą je wykonać. aby poczuły. To jest test na wierność Ludu Bożego. Opowiedz mu o Izaaku. (jeśli na prawdę je kochasz). Rodzice. o dniu. że polecenia są rozsądne. że każ- dy koń musi być kiedyś ujeżdżony. tak mało przecież jeszcze rozumiejące. to. to jest bodaj najważniejsza część wychowywania. i że przyjdzie taki dzień. aby nauczyć je wiary. że ono musi wiedzieć. Ale w międzyczasie. boleśnie odbijający się na ich umysłach. Jak. Zapytał swego ojca: „A gdzież baranek na ofiarę paloną?”. odkładania na potem. IX. żywa wiara. jak mi się wydaje. żeby czuły. Uwierzył. spraw. To widzialna wiara. Zaklinam was na miłość.

który nie tyle będzie wychowy- wał rodzinę. i że nie będziemy na właściwym miejscu. któreby nie mogły być obwinione w zbyt- ku. nie jesteśmy przystosowani do całkowitej swobody.15.2). którzy pełnią funkcje w kościele: „Któryby dom swój dobrze rządził. Dzieci nie powinny się zbyt wcześnie dowiedzieć. jeżeli obydwoje rodzice nie są szanowani? Posłuszeństwo od najmłodszych lat ma swoje podstawy w  Piśmie Świę- tym. co im każą rodzice.19). Dla mnie rodzic wiecznie krzyczący i dziecko zawsze kierujące się własnymi ścieżkami. Nie powinno cię dziwić. żeby spełniały po- lecenia. że na tym świecie nie powinniśmy rządzić. jak będą do tego zdolne.13).” (1Tm 3. Nawet ludzie wolni w Chrystusie nosili jarzmo.51). bo widzę przykazanie boże odwrócone. Bolesny. kiedy „powstanie dziecię przeciwko starcowi” (Iz 3.12).” (Tt 1. starsi powinni być: „mężami jednej żony. albo nie poddane rządowi. Jak Izajasz uznaje za zło. dzieci wierne mający. Można spotkać wielu. Uwierzcie mi.6) Rodzice. że Paweł nieposłuszeństwo rodzicom traktuje jak jeden ze znaków dni ostatecznych (2Tm 3. postawione do góry nogami. i znowu: „Dy- jakonowie niech będą mężami jednej żony. Jak może być mowa o przestrzeganiu piątego przykazania.14). Zauważ. egoizm i samouwielbienie. że człowiek nie jest posłuszny 16 . czy chcecie oglądać szczęście swoich dzieci? Zadbajcie. co „przykaże synom swoim i domowi swemu: (Rdz 18. bo czuję skutki w dziecięcym charakterze. Zwróć uwagę na posłuszeństwo Józefa wobec rozkazu Jakuba (Rdz 27. „albowiem Panu Chrystusowi służycie” (Kol 3. jakby nie było się czego wstydzić. O sa- mym Jezusie Chrystusie wiemy. którzy pozwalają dzieciom wybierać i myśleć samodzielnie na długo przed tym. ta nauka jest dzisiaj bardzo potrzebna. a nawet znajdują wymówki na ich nieposłu- szeństwo. że nie są od niego niezależne. to najbardziej bolesny widok. bolesne. co się do nich mówi z szacunkiem. zatem.24). któryby dziatki miał w posłuszeństwie ze wszelką uczciwością”. że „był poddany” Marii i Józefowi (Łk 2. I po raz kolejny. że robią to. Znajdujemy je w modlitwie Abrahama. Zwróć uwagę.5). aby wysłuchiwały tego. kiedy są młode. nie pasujemy do niej. Naucz je posłuchu. którzyby dziatki dobrze rządzili i własne domy. Czytelniku. Tym powinny się wyróżniać dobrze wychowane dzieci. dopóki nie nauczymy się szanować lepszych. tak. w przeciwnym razie będą się buntować przeciwko Bogu do końca życia. jak ważne jest posłuszeństwo dla tych.4. I naucz je.

jeśli kochacie swoje dzieci. że posłuszeństwo stanie się mottem. Pomyśl tylko. coś.Ojcu. X. tak częstego wśród dzieci. Jaki okropny dowód na naturalną grzeszność człowieka! Właśnie to powinniśmy zrozumieć na samym początku. On nigdy nie zbacza z  prostej dro- gi. Mówienie prawdy w dzisiejszym świecie jest o wiele rzadsze niż nam się wydaje. Mów im bez przerwy. to jest droga do kłamstwa. i od tamtego czasu upadają w ten grzech wszystkie jej dzieci. Cała prawda. jako Jego wiodąca cecha. Na dłuższą metę unikniesz zwyczaju ukrywania i tajemnic. Powinny wiedzieć. przesadna wyobraźnia. bo on nie koniecznie może zależeć od tego. Rodzice. Ucz je mówienia prawdy. abyś poszukał. Prawda wydaje się być przedstawiona przed nami. że szukanie wymówek. sprawcie. jeśli pozwalano mu w dzieciństwie na nieposłuszeń- stwo w względem ojca na ziemi. Brzydzi się kłamstwem i hipokryzją. Polecam ten temat waszej uwadze. jak pomocne jest ufanie w słowo dziecka. Kłamstwo i lawirowanie. abyście o to dbali dla własnej wygody i ułatwienia wzajemnych stosunków. to złota reguła. ile razy w Starym Testamencie Bóg nazywa siebie Bogiem Prawdziwym. czego powinno się unikać. 17 . Otwartość i szczerość zależy od rodziców i ich zachowania już w czasie niemowlęctwa ich dzieci. że ufamy im bezgranicznie! Starożytni Persowie posiadali wiel- ką mądrość: głównym punktem edukacji dzieci był omówienie prawdy. i nic poza nią. który jest w niebie. nie tylko. wiecznie obecnym przed oczyma dziecka. to stare grzechy. Staraj się stale przypominać o tym dzieciom. uniki. Czytelniku. ile jest nieszczerości i oszustwa na tym świecie. ze względu na rozwój charak- teru waszych dzieci. którą wielu powinno so- bie zaszczepić w głowie. chciałbym. Ich ojcem jest diabeł . i bez względu na cenę mówiły prawdę. o których możemy powiedzieć. aby w każdych warunkach były szczere.zwiódł Ewę odważnym kłamstwem. Zauważysz. to już jest kłamstwem. ale zachęcam raczej. że jeżeli coś jest mniejsze od prawdy. Za- chęcaj. jeżeli to leży w interesie mówcy! Jak niewielu jest pośród nas. Jak wiele przesady! Jak wiele się dodaje do zwykłej historii! Ile rzeczy się pomija.

Czy to nie była bezczynność? Wtedy zobaczył Betsabee – następnym krokiem jest upa- dek w grzechu.49). To najpewniejsza droga do zatwardzenia serc. nigdy nie będzie doskonały bez regularnej pracy. żeby była ciągle w ruchu. twoje ciało za- 18 . sytość chleba. i natychmiast diabeł zapukał do drzwi i wszedł. I mieli rację. Bezczynność jest najlepszym przyjacielem diabła. że bezczynność doprowadziła do większej ilości grzechów niż wszystko inne. Odkupieni święci w chwale będą śpiewając oddawać chwałę i cześć Panu. że jest matką wielu uczynków ciała. w przeciwnym razie się psuje. co jest prawdą o nas. ale „Dawid został w Jeruzalemie”. Jeżeli masz maszynę parową. Lenistwo miało też wiele wspólnego z okropnym grzechem. „Oto byłą nieprawość Sodomy. Jeżeli masz konia. aby robił coś pożytecznego. Nic nie zostało stworzone. musisz dbać. Niech wasze własne sumienie odpowie. A człowiek. że bezczynność jest grzechem: według prawa każdy mężczyzna powinien wychowywać syna. Oni znali serce ludzkie lepiej. musisz go ćwiczyć. który ich odkupił. Jeśli chcesz być w dobrej kondycji fizycznej. To stała woda zaczyna się zanieczyszczać. że Joab poszedł na wojnę przeciwko Ammonowi. W 2 Księdze Salomona czytamy. inaczej wyobraźnia zacznie pracować i siać niepokój. zawsze wy- konującą jego polecenie. czy mówię prawe. to część każ- dego dzieła Boga. którym z braku czasu nie wymienię. Byliście leniwi. Adam w Raju miał swoje zadania – miał się zajmo- wać ogrodem. Bezczynny umysł jest jak otwarte drzwi i jeśli szatan nie wejdzie przez nie. niż wielu z nas. który popełnił Dawid z żoną Uryjasza. czym była. Jeżeli wiecznie siedzisz. Anioły w niebiańskiej pracy – są służbą Pana. Podejrzewam. Służba i praca. i obfitość pokoju” (Ez 16. pycha. I w gruncie rzeczy się nie dziwię – wszystko wokół nas daje nam tę samą lekcję. jest także prawda o naszych dzieciach. musisz ćwiczyć. bo inaczej upadnie w grzechu. Głęboko wierzę. a umysły zajęte. to na pewno zasieje złe myśli w duszy. Musimy mieć nasze ręce wypełnione. aby być próżnym. pijaństwa. matką cudzołóstwa. że należy naprawiać błędy na czas. Bezczynność uczyniła Sodomę tym. płynące strumienie są zawsze czyste. Wszystko. Ucz dzieci. Żydzi myśleli. siostry twojej. musi coś robić. słaby i grzeszny. i wielu innych. XI.

chyba. „Karz syna swego. ani głuchym na rady ich dotyczące. ale kto go miłuje. Rozpuszczanie jest bardzo wyrazistym słowem. To natu- ralne. a twój wróg będzie miał trudności z dostaniem się do ciebie. Ale tak długo.18). a raczej powinieneś przeżywać ból kary i strofowania.” (Prz 13. Ten element powinien być przez ciebie szczególnie pilnowany. a  zabiega- jąc zginieniu jego niech mu nie folguje dusza twoja.” (Prz 19. kiedy całkowicie się poświęcają zabawie. że wkładają całe serce w  wykonywanie obowiązków. Staraj się zawsze wypełniać czas czymś pożytecznym. że chcesz zniszczyć duszę dziecka. Nawet.” 19 . ale rózga karności oddali je od niego. kiedy widzę.24). ma w nienawiści syna swego. Nic nie jest równie przy- kre. Kiedy wkładają serce w lekcje. kiedy widzę je w ruchu. kiedy się uczą.czyna niedomagać. to coś. Bardzo mnie boli. niech bezczynność będzie uważana przez twoją rodzinę za grzech. Uwierz mi. że kara i strofowanie. Aktywny i żywy umysł jest trud- nym celem dla diabła. jak serce jest sercem. żeby nie przymykać oczu na złe zachowanie. że to nie czyni cię śle- pym na winy dzieci. XII. tak nie wolno robić. Ucz je. jakkolwiek by to nie bolało. Nie możesz powiedzieć. jak cenny jest czas. to niemiłe rzeczy. „Głupstwo przywiązane jest do serca młodego. póki o  nim nadzieja. Wychowuj je w ciągłej obawie przed lekceważeniem błahostek. Zwróć uwagę. I tak samo jest z duszą. kiedy wiem. że jesteśmy wrażliwi na nasze ciało. czego powinniśmy się obawiać. kiedy dzieci marnują czas nad jakąś czynnością. Dopilnuj. że Pismo nie wyraża się jasno na ten temat: „Kto zawściąga rózgi swej. których kochamy i doprowadzanie ich do łez. Czytelniku. Jeśli bardzo kochasz swoje dzieci. pełnym smutnego znacze- nia. i staraj się wpoić im zasady prawidłowego nim gospodaro- wania. proszę przedstaw tę opinię przed swoimi dziećmi. Dzisiaj najkrótszą drogą do rozpuszczenia jest pozwolenie dziecku na jego własną drogę – pozwolenie robienia źle i niekaranie za to. jak sprawianie bólu tym. ale przesadne uczucie i uwaga. wczas go karze. tak długo dziecko nie będzie mogło być wychowywane bez kary. Z kolei bardzo mnie cieszy. Wiem.

Ty go bij rózgą. bez względu na wiek. wyniosłość Adinijasza: na pewno to były wielkie błędy wynie- sione z domu. pozwalał kroczyć dzieciom własny ścieżkami. i przynosi owoce. unikajcie pobłażliwości. „Ró- zga i karność mądrość daje.” (Prz 23. a nie zadowalajcie – a przyniesie to ogromne zyski. Jednym słowem cenił bardziej synów niż Boga. aby być mądrym na czas. I zbierał tego żniwo.17) Jakie silne i  przekonywujące są te fragmenty! A. Ale czy nie było w tym jego winy? Nie może być wątpliwości. jaki smutny fakt. Nie powinieneś spełniać każdego życzenia czy kaprysu. 20 .22-29. tak jak List do Rzymian czy Efezjan.13) Przypomnij sobie także przypadek Dawida. ale rzadko ją otrzymują. a nie zachcianek.(Prz 22. Dawid był ojcem zapominającym o  winach. się potykali. A ta księga przypowieści nie jest przestarzała i nieodpowiednia dla chrześcijan. Ofni i Fineas „na się przekleństwo przywodzili synowie jego. to jest kamień. Ojcowie i  matki.”. nie umrze.6. Znajduję rozwiązanie w podsumowaniu Adinijasza w 1Krl 1. Została napisana pod natchnieniem bożym.15. a on sam pogrążył się w żalu. że w wielu chrześcijańskich rodzinach są prawie nieznane. jeżeli nigdy nie karzecie dzieci. mówiąc przeczżeś to uczynił?” Tu leży źródło problemów. morderstwo i bunt Absalomona. Przypominam. robicie im krzywdę. On tyl- ko ich delikatne upominał. co jest napi- sane. Jego synowie. Na pewno wierzący. że waszym pierwszym obowiązkiem jest rozważanie ich prawdziwych celów. bardzo błądzi. Przyjrzyj się przypadkowi Heliego.13-14). Kto może spokojnie czytać historię jego dzieci i ich grzechów? Kazirodztwo Amona. i sposób rozkosz duszy twojej.” (Prz 29. „Karz syna twego. (1Sm 2. ale go nie ma. wszakże nie bronił im tego”. Ostrzegam was. kiedy powinien być stanowczy i surowy. „A nie gromił go nigdy ojciec jego. bo jeźli go ubijesz rózgą. Wychowujcie je. Jest dana dla naszego nauczania. a duszę jego z piekła wyrwiesz. bez względy na to. Potrzebują strofowana. mówię wam szczerze. o  który święci Pańscy. zaklinam na miłość waszych dzieci.15) „Nie odejmuj od młodego karności. że była. który wychowuje swoje dzieci bez uwagi i nie troszczy się o to. ale dziecię swawolne zawstydza matkę swoją. Rodzice. Ich dzieci potrzebu- ją nagany. A jaki był tego koniec? Usłyszał o ich śmierci w bitwie. a sprawić odpocznienie. Radzę. 3. które zbroiły.

Nie strasz zbyt mocno. szybko urosną. kiedy urośnie. częste i powierzchowne wymierzanie spra- wiedliwości jest głupie. Czytelniku. jeśli wychowujesz swoje dzieci mądrze. On zna nasze uczynki. żeby udowodnić twoje szaleństwo. Zna charakter każdego z nas – nasze dobre i złe strony – zna nasze potrzeby. że zrobisz wszyst- ko. Każdemu daje to. aby przyniosła większy owoc. czego potrzebuje. Biblia mówi nam. abyśmy dawali jak najlepszy owoc. którzy zostali potępieni grzechem. jak Bóg wychowuje swoje dzieci. bo Bóg ci może je kiedyś zabrać. Tyle słońca. nie tylko straszysz. że jesteś gotów karać za nie- posłuszeństwo. będziesz miał kło- poty. Przypominaj im stale. Każ rzadko. i że jeśli mówisz o karze. że możesz się nie zgodzić na coś. że może oczekiwać spełnienia każdego marzenia. jakie mamy oczekiwa- nia. Niech dzieci nie będą bożkami. naśla- 21 . Pokazuj. kiedy dziecko jest małe. My wszyscy. Wybierz. ani. Wszyscy biedni grzesznicy. co według ciebie jest nieodpowiednie. Nie pozwól mu myśleć.jak bardzo kochasz swoje dziecko. ale jesteś gotów działać. jest dla naszego dobra. którzy wierzymy w zbaw- czą moc Jezusa Chrystusa jesteśmy jej częścią. co wolisz. Małe chwasty szkodzą tak samo jak inne. XIII. Zachowuje się jak ogrodnik przycinający gałęzie winoro- śli. jakimi cieszymy się przywilejami. kim są nasi przyjaciele. ale naprawdę i szczerze. Teraz Bóg Ojciec wychowuje członków swej rodziny. Zwróćcie uwagę na ten aspekt wychowania. co czyni. ale poszli po pokój do Chrystusa. jeśli nie zadasz sobie trudu. o co poprosi. ile możemy znieść.4 Uważaj. wiem. Jest bardzo kłopotliwy. tyle deszczu. że Bóg ma swój wybrany lud – rodzinę na tym świecie. i wszystko. Ale. wie gdzie jesteśmy. Pokaż. stali się tą rodziną. gotując ich do wspól- nego życia w Niebie. tyle słodyczy i goryczy. wszystko jest ważne.3 Zastraszani ludzie i  urazy żyją długo. Jeśli je zostawisz. On zna te wszystkie rzeczy. i jakimi kroczymy ścieżkami. Ucz się mówić dziecku „nie”. W  wychowywaniu dziecka nie ma błahostek. żeby nie przymykać oczu na małe psoty pod pretekstem ich nie- szkodliwości.

w jaki to robi Bóg Ojciec. ale idź za mną. które daje ci Bóg. jak często Bóg prowadzi swój lud ścieżkami. Nie możemy zobaczyć znaczenia jego postę- powania. Pwt 21. i że Jego droga. On wszystko. robi dobrze. która nas ściska. ale zawsze była jakaś bariera. ze nigdy nie słyszałeś. jak wiele rzeczy Bóg nie dopuszcza do swych dzieci. A ty. otaczają nas trudności. ale jak pamiętasz to pragnienie nigdy nie zostało spełnione. Taki jest plan Boga. że trzy- krotnie błagał Pana. Zsyła choroby. Niektórzy z nas też są przytłoczeni różnymi nie- szczęściami. nawet jeśli nie rozumie ich mądrości. szli naokoło. niż sami byliby w stanie zapewnić. Apostoła Pawła trapił jakiś problem. Zauważ. Niewielu jest takich.duj sposób. ich udziałem są rzeczy ciężkie dla ciała. którzy mają pragnienia. żeby mu pomógł. jak często Bóg zsyła nieszczęścia. Czasami nad- miar dróg jest dla nas kłopotem. Dzieci Boże zawsze mówią. 22 . że nie poszli własną drogą. Upadamy pod siłą ręki. Zawsze było tyle rzeczy do osiągnięcia. że działanie Boga dało im o  wiele więcej szczęścia. tak nie można”. co twoim zdaniem uczyni mu krzywdę. Zsyła krzyże i  zawody. ale ten tego nie uczynił. które wydają nam się ciemne i nieprzeniknione. co robi. czy słyszałeś. że jakieś dziecko Boże mówiło ze Ojciec nie traktuje go dobrze? Nie. Tak. że na dłuższą metę to było błogosławieństwem. nie możemy odkryć celu tego wszystkiego.” Była prosta droga z Egiptu do Ziemi Chananejskiej. Nie wahaj się wydawać mu poleceń. jestem pewien. choć czasami ciemna.” (Wj 13. choć nie wiemy dokładnie. którą kroczymy. Nie możemy zobaczyć sensu ścieżki. Zauważ. Ale wiemy.17. niż oni sami by to zrobili. (2Kor 12. była łatwa i pełna spokoju. Wyciągnij wnioski z lekcji. To tak jakby ojciec wziął nas za rękę i zaprowadził w ciemne miejsce mówiąc: „Nie zadawaj pytań. Zmienia ich położenie. To wydawało im się bardzo ciężkie. zabiera własność i przyjaciół. jakby Bóg coś umieszczał poza zasięgiem naszych ramion mówiąc: „To nie jest dobre dla ciebie. który nigdy osobiście nie zmierzyłeś się z tego rodzaju problemami. Tak! Mogą ci również powie- dzieć.4) Zauważ. Nie obawiaj się zabraniać dziecku niczego. ale Izrael nie był nią poprowadzony. przez pustynię. jakich On nie chciałby spełnić. Więc jego metoda musi być prawidłowa. że Bóg działał o wiele lepiej. Mojżesz bardzo chciał przejść Jordan i zobaczyć Zie- mię Obiecaną. „I utrudził się lud bardzo w onej drodze. co nim było.8-9).

że „Dawać dzieciom dobre polecenia i zły przykład. Nikt z nas nie może żyć sam dla siebie. jak dom. XIV. Nie wzdrygaj się przed upominaniem czy poprawianiem. kiedy zauważasz. To jest boży plan. To. Ojcowie i  matki. To złudzenie. To jest boży plan. Naśladowa- nie jest silniejszą zasadą niż pamięć. wierzcie. Żadna szkoła nie ukształtuje tak charakteru. że tego potrzebuje jego dusza. to znaczy. Naj- lepsi nauczyciele nie będą przykładem. Wychowując pamiętaj. Dzieci nigdy nie uwierzą. Stałe zaspokajanie jest drogą do egoizmu. Uleganie mu jest najpewniejszą drogą do tragedii. Nie obawiaj się. jaki jesteś przy dzieciach. że taki sposób wychowania sprawi. że jesteś szczery i chcesz. żeby cię szanowały. nie zapominajcie. Czytelniku. że leki dla umysłu nie powinny być odrzucane z powodu gorzkości. Ten przy- kład najjaśniej widać w relacji rodziców z dziećmi.” Mało wiemy o sile przykładu. jak on wychowuje swoje. Za- wsze wpływamy na otoczenie. to tak. nakazywanie na niewiele się zdadzą. czy czynią coś dla Boga czy grzeszą. Pa- miętnej. co słyszą. że również myślimy dobrze. więc uwagę na to. dawanie rad. To prawda. Instruowane. Arcybiskup Tillotson mądrze zauważył. nie bądź mądrzejszy od Boga – wychowuj swoje dzieci tak. że dziecko będzie nie- szczęśliwe. nie ważne. które dla małego umysłu wydają się bezsensowne. Ludzie obserwują nasze postępowanie. co widzą ma o wiele większy wpływ niż to. Ileż radości jest. Staraj się być raczej żywym przy- 23 . A egoiści i rozpuszczone dzieci. rzadko są szczęśliwe. jakby kierować ich głowę w stronę nieba ciągnąc jednocześnie do piekła. Jeśli nasze pragnienia nie są spełniane. że są poparte przykładem twojego postępowania. Zwróć. że ten kto grzeszy przy dzieciach. kiedy w końcu się ziszczą. chyba. czy to w dobry czy zły. tak długo. grzeszy podwójnie. ludzie mogą przypuszczać. jaki dajesz przykład. jeżeli postępujemy pra- widłowo. jakim mogą być rodzice. jak to jest dla ciebie bolesne. jak długo twoje postę- powanie będzie temu zaprzeczać.prowadzić go ścieżkami. że dzieci uczą się przez obserwację a nie słuchanie. że jesteśmy błogosławieni.

uczyn- nością. na której cię nie ma. że jest coś dziwnego w grzesznym małym sercu. Rzadko będą robiły coś. i jak szybko pojawią się tego owoce. Nie uważaj. twoje mądre polecenia. z którą przychodzimy na świat. w modlitwie. Dzieci nie potrzebują nauki. Powinno cię to raczej skłonić do pilności w przeciwdziałaniu 24 . lenistwo w  osiąganiu celów – te wszystkie rzeczy. bez- błędnie zgadują. To jest ta upadła natura. która przez cały dzień tkała. a nocą pruła. Nie „idźcie”. który każe robić dzieciom coś. jeśli tylko zastosujesz właściwe metody. szybko zauważają hipokryzję. łasce. że umysł twojego dziecka jest jak biała kartka. albo nie- które z nich są nawet w twoich dzieciach. jeśli zobaczą. bardzo szybko przyswajają sobie twoje opinie. ale zrozumieją twoje życie. Jesteś dla nich modelem. Ten. jeżeli rodzic się stara wychowywać. jak są naturalne. złe tendencje. Zrozumiesz powiedzenie: jaki ojciec. To bolesne. w Dniu Pańskim. hojnością. Ujmę problem krótko. niech twoja rodzina to zauważy. egoizm. który dostaliśmy po Adamie. co naprawdę myślisz i czujesz. Nie możesz oczekiwać.kładem Chrystusa. i że nie będziesz mieć problemów. kiedy zauważamy. dobre rady. kiedy widzimy. tak naprawdę jedną ręką buduje. Dawaj przykład słowem. Dzieci są uważnymi obserwatorami. XV. wiarą. jeśli zauważą. temperamentem. To jest spadek. zachowaniem. Gwałtowny charakter. aby nauczyć się grzeszyć. Ale nie zniechęcaj się tym widokiem. fałsz. że ty sam tego nie robisz. jak wie- le zepsucia i zła może być w dziecięcym sercu. ale „chodźcie”. nie będą chodzić ścieżką. To dziedzictwo należ do nas wszystkich. pilnością. Zapamiętaj. a drugą burzy. taki syn. hipokryzja. będą cię naśladować. że nie możesz na to liczyć. Objawy pokażą się już we wczesnym wieku. musisz być na to gotowy. że dzieci będą robić coś. aby uchronić cię przed niebiblijnymi treściami. jak z mityczną siecią Penelopy. Bądź przykładem i świa- dectwem Słowa Bożego. To tak. Ostrzegam.. Wychowując pamiętaj o mocy grzechu. ale nie daje dobrego przykładu. przebiegłość. Nie myśl. co Cezar mówił do swych żołnierzy w bitwie. Twoje uzasadnianie. Nawet. duma. mogą tego nie zrozumieć. Takie samo musi być twoje wychowywanie. to przerażające. czego sam nie robi orze na ugorze. że sam tego unikasz.

która zapali ich grzeszność. Obietnice były światłem nadziei. że nie dotrzymał słowa? Albo czy Jego słowo nie czyni dobra? Nic nie jest dla Niego za trudne. który ma w ręku czysty tekst nie upadnie. to taki czas. Bądź bardzo ostrożny. nie zrzucaj winy na Boga. jeśli nie będziesz czerpać korzyści z obietnicy. i uspokójcie dusze. Józef. Ten. kiedy on często działa. „Potem”. Pomyśl sobie co oznacza taka obietnica. to czas. Izaak. ale nie wiesz. Rodzice rzadko są zbyt uważni.zjawisku z bożą pomocą. zanim powstała Biblia. kiedy żmudna pra- ca przynosi spokojny owoc sprawiedliwości (Hbr 12. jak i łaski. staraj się odciągać dziecko od zagubienia. to czas. Nigdy nie słuchaj tych. które cechują twoje dzieci. którzy mówią.6). wszyscy żyli z  kilkoma obietnicami. Ze wszystkich sił starają się o iskrę. która wspiera umacnia wierzących w  każdym wieku.” (Prz 22. dobrze wychowane. co mówi Słowo. Czy stało się kiedyś tak.11). Wychowując dzieci pamiętaj o obietnicach Pisma. który odmówił pracy w winnicy ojca pokutuje i idzie (Mt 21. „Potem”. To słowo Króla Królów. To nie jest jakieś słowo dane przez człowieka skłonnego do kłamstwa i  grzechu. Pomyśl. XVI. że twoje dzieci są dobre. Noe. godne zaufania. zanim ją odrzucisz. spójrzcie. są gotowe się zatrzymać. Pomyśl. Pomyśl raczej.29). 25 . Chcę uniknąć zniechęcenia. rozjaśniającym serca patriarchów. Możesz nie zauważyć tego na własne oczy. Obietnice są serdecznością. kie- dy wasze serca upadają. one kwitły w  ich duszach. Enoch. w związku z tym i ten temat potraktuje krótko. Mówi o określonym cza- sie. skłonne do wybuchu. i uważaj. kiedy syn. Rzeczy niemożliwe dla człowieka są błahostkami dla Boga. Ojcowie i matki. że ich serca są gorące. jakie błogosławieństwa mogą przyjść po twojej śmierci. ale na siebie. Na pewno tu leży ukojenie. kto jest obietnicą. zarówno w sprawach ciała. Pamiętaj o naturalnych skłonnościach do zła. Bóg nie daje wszystkiego w jednej chwili. Po twojej stronie stoi jasna obietnica: „Ćwicz młodego według potrzeby drogi jego. w którym dobre wychowywanie przyniesie efekty – „gdy się zstarzeje”. Abraham. który się nigdy nie zmienia. co jest w obietnicy. Czytelniku. bo gdy się zstarzeje. nie odstąpi od niej. „Potem”. Ja- kub.

a  złorzeczyli Bogu w  sercach swych. Idź więc w wierze. bo po wielu dniach znajdziesz go. Eliasz trzy razy rozciągnął się nad dzieckiem wdowy. Rodzice. „a wstawając rano sprawował całopalenia według liczby ich wszystkich. Nie możecie nadać im imienia zanim nie poprosicie o miłosierdzie. Weź z niego przykład i wytrwaj.„Potem”. które mi tu dał Bóg” (Rdz 48. aby był hojny i miłosierny w swych darach.1).18). żyć nią.12). tak jak Józef. mówi Duch.5).”. jak Abraham wstawił się za Ismaelem. jeżeli nie odnoszą na- tychmiastowych sukcesów – musisz mieć nadzieję. jak czule Hiob troszczył się o dusze swych dzieci. Potem poproś Boga ze świętą odwagą. Powiedział do Eza- wa: „Dziatki to są. konkludując.” (Ps 127. Jest bardziej gotowy do błogosławienia niż my do proszenia. XVII.3). Temat modlitwy przedstawiam jako najważniejszy i  kluczowy dla was wszystkich.” (Hi 1. Mów razem z psalmistą: „Oto dziatki są dziedzictwem od Pana. Tak czynił Hiob po one wszystkie dni. Ale On uwielbia być błagany. A teraz. Dlatego podlewaj ziarno. jak Jakub patrzył na swoje. Dziecko wielu modlitw rzadko upada w grzech. największe staranie nie przyniosą efek- tu. „Puszczaj chleb twój po wodzie. Bóg ma o wiele więcej chęci do wysłu- chiwania niż my do modlitwy.5). które nie dawało żadnych owoców za życia rodziców. które Bóg dał z łaski słudze twemu. które zasiałeś nieustającą modlitwą. bo mówił Hiob: Podobno zgrzeszyli synowie moi. (Kaz 11. Przyjrzyj się. twoje starania nie mają sensu. Nie wątpię.” (Rdz 33. że twoja praca nie pójdzie na marne. Bez błogosławieństwa pańskiego. bądź pewien.9). i jeżeli nie dotknie serca twego dziecka. to czas. On ma w swych dłoniach serce każdego człowieka. którego rodzice muszą wyczekiwać. jeśli kochacie swoje dzieci. Patrz na dzieci. że wiele dzieci powstanie w dniu sądu błogo- sławiąc rodziców za dobre wychowanie. bo go kochał: „O by tylko Ismael żył przed obliczem twojem!” (Rdz 17. Patrz na swoje dzieci tak. zanim Pan je wskrzesił. Zauważ. a płód żywota nagrodą. Wychowuj dzieci stale się modląc o błogosławieństwo twojej pracy. pozwól mi raz jeszcze zwrócić uwagę na potrzebę 26 . powiedział Ojcu: „Synowie to moi. i co za sprawa jego” (Sdz 13. jak Manue mówi do anioła o Samsonie: „Ale cóż będzie za obyczaj dziecięcia. czyńcie podob- nie. Zauważ.

Zadbaj o to. aby dzieci były ochrzczone. możecie wysłać je do najlepszej szkoły. nie Rubenem. to takie miejsce. Zwróć uwagę.” Ojcowie i matki zaklinam was przed Bogiem i Panem Jezusem Chrystu- sem. dom daje nam podstawy smaku. Dobrze wiem. że którekolwiek z  was będzie śmiało spotkać mnie przed sądem Chrystusa w nieodnowionej formie. Jakub. Dzieci powo- dowały najsmutniejsze łzy. czy zapisać do chrześcijańskiego kościoła. w każdym tego słowa znaczeniu. tak jak Bolton na łożu śmierci: „Nie wierzę. że Bóg jest Panem. Zadbaj. Ale wiem także. Dzieci mogą być łukiem. żeby były błogosławieństwem a nie przekleństwem. Judą. z którego wylatuje ostra strzała raniąca ser- ce. Szczęśliwy jest człowiek. że pobożni rodzice mają pobożne dzieci. jeśli chcesz. Wasze własne szczęście od tego zależy. Zaklinam na dusze waszych dzieci. Dawid. możecie nawet znaleźć im chrześcijańskich pomocników. To one sporządzają gorzkie napoje. dawać biblie i modli- tewniki. aby wychować dzieci w odpowiedni spo- sób. kiedy będziesz wymagał jego pomocy. pamiętaj o mojej radzie. 27 . używajcie wszelkich środków. że Bóg działa w sposób przeze mnie opisany. Wiem. Naprawdę. jak Noe być zawstydzonym z powodu ich uczynków. a nie smutkiem. i jeśli będziesz odpowiednio się zachowywał. aby twoje własne zaniechania nie kładły się cieniem na two- jej starości. wychowuj je dobrze za młodu. jeśli chcesz wychowywać dzieci dla chwały niebieskiej. możecie zadbać. to w waszym interesie. nie Orfą.i wagę używania własnej mocy. Rut. ciężki będzie koniec dla ich dusz. że Roboam był synem Salomona a Manases Ezechiasza. Mógłby to potwierdzić Adam. Na wasze przyszłe samopoczucie i spokój. które dorośli muszą pić. który może powiedzieć. Ale jeżeli jednocześnie nie będą systematycz- nie wychowywane w domu. Jeśli chcesz. Dom. Ojcowie i matki. aby twoje dzieci były dla ciebie pociechą i pomagały na sta- rość. w którym formułuje się zwyczaje. rado- ścią. Nie ma na świecie nic straszniejszego ponad smutki przynoszone przez dzieci. gdzie kształtuje się charakter. aby to wychowanie domowe było jak najlepsze. czy zasypywać wiedzą. uwierzcie mi. i wszystkie rzeczy robi zgodnie ze swoją wolą. twoje dzieci będą dobrze wychowane. jak Rebeka być znużonym życiem: Jeśli takie jest twoje życzenie. i że nie zawsze jest tak. jeśli nie chcesz. abyś nie musiał płakać z powodu niewdzięczności dziecka. opinii.

że wszyscy potrzebujemy Ducha Świętego. że nienawidzi grzechu. Wy- chowuj dobrze dla ziemi. aż do momentu. czyniąc je nowym stworzeniem. aby odświeżać. to będę się modlić za wszystkich. dla której chrzest jest czystą formalnością. aby Bóg ich dotknął. aby się modliły do niego bez ociągania. jaka jest pomiędzy naturą a łaską. że rzeczywiście będziesz dobrze wychowywać swoje dzieci. Pan uczy nas wszystkich jak cenny jest Chrystus i jaką wielką i doskonałą rzecz zrobił. Wychowuj dla Boga. wychowuj dobrze dla nieba. a chrześcijańskie wychowanie wzgardzone i lekceważone. i dlatego są szczęśliwi zostawiając dzieci samym sobie. w tym życiu i przygotowywać je do przyszłego. Wiem. Teraz Pan uczy cię. że użyjesz każdej drogi. Jeśli chodzi o konkluzję. kiedy przyjdzie do ich serca. że potem będziesz żało- wać za grzechy swoich dzieci i próbować wyrwać je z ognia. 28 . którzy czytają ten artykuł. i  nigdy nie przestały. Pan uczy. Zbyt często rodzice nie rozumieją siebie. uświęcać i poruszać dusze. więc pewny. dla Chrystusa. że zachęcisz swe dzieci. aby nas zbawić. aby przyprowadzić swe dzieci do Jezusa. Jestem. więc pewny. abyście poczuli wagę własnej duszy. Jestem. To jed- na z przyczyn. i mam nadzieję. ani swoich dzieci. aby mogły dzięki niemu żyć. Nie zdają sobie sprawy z ogromnej różnicy. dla wieczności. Pan za to wynagradza.

Obwinianie nie powinno mieć miejsca bez przyczyny. czy zasługują na karę. w którym ludzie mają sztywną opinię. często bez przyczyny. niż żebym miał powiedzieć. Chcę tylko wyrazić sprzeciw wobec modnego poglądu. że ich dzieci zrobiły coś złego. Ich charaktery są bardzo różne. nie zrobi wrażenia na innym. co jest odpowiednie dla jednego. (Przypisy) 1 Jako pastor. Bez wątpienia niektórzy rodzice nadużywają kar cielesnych. że ich dzieci coś zbroiły. 2 Jeśli chodzi o wiek. Jednak rzadko zaczynamy za wcześnie. Kilka razy byłem ogromnie zdzi- wiony. 29 . w którym powinno się zacząć religijną edukację dziecka. To bardzo głupi zwyczaj. z którymi bym chętniej porozmawiał o ich własnych grzechach. bardzo trudno jest podać jakąś generalną zasadę. nie mogę się oprzeć chęci zaznaczenia. ale inni stosują jest zbyt rzadko. że bardzo trudno jest znaleźć inny temat. jak ciężko jest Chrześcijańskim rodzicom przyznać. Znane są jednak wspaniałe zapisy tego. niż ich dzieci. co potrafi zapamiętać trzylatek. 3 Niektórzy rodzice i  opiekunowie mają zwyczaj nazywania „nieznośnym dzieckiem” chłopca czy dziewczynkę przy każdej okazji. 4 Nie ma najlepszej metody na karanie dziecka. Jest więcej niż kilka osób. że żadne dziecko nie zasługuje na lanie. coś. Umysł niektórych dzieci otwiera się szybciej niż u rówieśników.

30 .

31 .