„Ćwicz młodego według potrzeby drogi jego”

OBOWIĄZKI RODZICÓW

John Charles Ryle
1816-1900

Wydawnictwo:
Fundacja „Wrota Nadziei”
ul. Armii Ludowej 71B lok. 26
87-100 Toruń
2009

OBOWIĄZKI RODZICÓW

„Ćwicz młodego według potrzeby drogi jego; bo gdy się zstarzeje, nie od-
stąpi od niej.” Prz 22,6

Przypuszczam, że większość chrześcijan zna ten tekst. Prawdopodobnie
brzmi znajomo. Jest możliwe, że słyszeliście, czytaliście, czy też dyskutowa-
liście na jego temat wiele razy. Czyż tak rzeczywiście nie jest?
Ale, jakże mało treści z tego wersetu jest przestrzegane i szanowane! Na-
uka, którą niesie, mimo, że uznawana za obowiązek bardzo, rzadko jest wy-
pełniana. Czytelniku, czy nie mówię prawdy?
Nie można powiedzieć, że to jest nowy temat. Słowa są stare, a za nami
sześć tysięcy lat doświadczeń. Żyjemy w czasach bumu edukacyjnego. Słyszy-
my o powstawaniu coraz to nowych szkół. Mówi się nam o nowych systemach,
nowych książkach wszelkiego gatunku. A  mimo to, porażająca większość
dzieci nie jest nauczona, jak należy postępować, bo kiedy dorastają nie idą
przez życie z Bogiem.
Jak powinniśmy rozumieć taki stan rzeczy? Prawda jest taka, że boże
przykazanie nie jest przestrzegane; dlatego boża obietnica z naszego tekstu
nie jest wypełniona.
Czytelniku, te rzeczy mogą pobudzić Cię do wielkiego rachunku sumienia.
Wysłuchaj, więc głosu sługi bożego, na temat wychowywania dzieci. Uwierz
mi, ten temat powinien dotrzeć do każdego, doprowadzić go do zadania sobie
pytania: „Czy robię w tej materii to, co powinienem?”
Ta sprawa dotyczy prawie wszystkich. Mało kto nie ma z tym nic do czy-
nienia. Rodzice, opiekunki, nauczyciele, rodzice chrzestni, wujkowie, ciotki,
rodzeństwo – wszystkich to dotyka. Niewielu jest takich, jak mi się wyda-
je, którzy nie mają wpływu na jakichś rodziców, którzy nie udzielają porad
wychowawczych. Każdy odgrywa tu swoją rolę, pośrednio lub bezpośrednio
i chciałbym, aby wszyscy się wsłuchali w to, co mam do powiedzenia.

3

Nasze serca są takie. Powinniście to rozważyć. zostawmy je samotnie. jak serca tych. popełnianych na co dzień w ich domach. którego wszyscy się obawiają. mówi Salomon. że nie podołali nałożonym obowiązkom. i spra- wi. „przywiązane jest do serca młodego” (Prz 22. co jest dobre w umyśle i ciele. i dlatego. traktuj je tak. którą zauważywszy u  przyjaciół nazwaliby niebezpieczną. Tu. Ale jest jedno. czy niskie. jeśli gdziekolwiek. bo może się oka- zać. ze dzieci się rodzą z naturą skierowaną ku złu. Bądźcie pewni. Niech je błogosławi Bóg Ojciec. jeśli pozwolisz im wybierasz.1 Pozwólcie mi. Często ludzie sprowadzają swoje dzieci na drogę. a  trudno u  siebie. wy- chowujcie tak. zatem przedstawić kilka porad dotyczących dobrego wy- chowywania dzieci. Z ogromną łatwością znajdują błędy za granicą. nie możesz pozwolić. co wyrośnie z jej maleńkiego niemowlęcia – czy będzie wysokie. I. Widzą źdźbła w oczach innych członków rodziny. że wyciągniecie z nich wnioski. gdy chodzi o ich ciało i krew. Jest dla nas czymś naturalnym. że czynimy źle. istnieje podejrzenie własnego sądu. Bardzo łatwo nam zauważyć winy u  sąsiada. 4 . „Głupstwo”. aby samo sobie było przewodnikiem. Po pierwsze. „Dziecię swawolne zawstydza matkę swo- ją” (Prz 29. Pamiętajcie. Nie musisz spełniać jego upodobań i życzeń. Ono jeszcze nie wie. jak się powinny zachowywać. To także zagadnienie. na pewno wybiorą zło. jeżeli wychowujecie dzieci po chrześcijańsku. że znajdziecie tu ciekawe porady. Syn i Duch Święty.15). a na pewno zarosną chwastami. Myśl za nie. albo nie zawierają niczego nowego. a nie zauważają belki we własnym. mądre czy głupie: może mieć wszystkie te cechy – wszystko nie jest bardzo ważne. że są oczywi- ste. ale są ślepi jak kury i nie dostrzegają fatalnych błędów. jak one tego chcą. słabe. Są mądrzy w sprawie życia brata. Nie odrzucajcie ich. co matka może określić z pewnością: będzie miało złe i grzeszne serce. Matka nie może powiedzieć. Jeśli więc chcesz mądrze postępować z dzieckiem. których wychowujemy.15). a nie tak. według własnych skłonności. Ale nigdy nie pozwól mu kro- czyć własnymi ścieżkami. a głupi. jakbyś prowadził ślepego i schorowanego. osądzaj za nie. czy silne. dlatego. jeżeli prawidłowo wychowujecie swoje dzieci.

kiedy je karzesz. gotowość udziału w radościach – to droga. to tylko dla ich dobra. z których musisz skorzystać. dobra wola w zrozumieniu dziecię- cych problemów. często. Jeżeli nie możesz przystosować swego umysłu do tej pierwszej zasady chrześcijańskiego wychowania. współczucie. Miłość powinna kierować twoim zachowaniem. Są jak młode rośliny. ale niewiele za każdym razem. nawet pośród dorosłych. Musimy postępować z nimi delikatnie. jeśli chcesz dotrzeć do jego serca. Utwardza ich serca. którymi łatwo kierować. Ale pozwól tylko dostrzec w sobie ciepłe uczucia – powiedz. czułością i cierpliwością. którą najłatwiej poprowadzić dziecko – to są rozwiązania. a na pewno pozyskasz ich dusze. aby nakar- mić ich duszę. że bronimy się przed każdym przy- musem. Pozwól to zauważyć. Grzeczność. że je kochasz. nie ma sensu. Niewielu jest takich. ujeżdżane konie: jeździec obchodzi się z nimi delikatnie. Wychowuj je według Pisma i prawa. żeby dobrze się czuło – nawet wtedy. czy jak się ubierze. wyrozumiałość. Jest coś takiego w  naszych umysłach. co piło. Wychowuj dziecko z wrażliwością. Nie mam na myśli przysłowiowego „rozpuszczania”. co będzie jadło. Bądź konsekwentny. Jesteśmy jak młode. abyś czytał dalej. hojność. ale dziecko musi wi- dzieć i wiedzieć. Surowość odsuwa ich od nas. dlatego potrzebują być trakto- wane z cierpliwością i rozwagą. Dziecięcy umysł jest bardzo podobny do naszego. Przez siłę czynimy więcej złego niż dobrego. jak nie wie. co jest dobre dla duszy. I to musi być pierwszy krok do zapanowania nad nią. aż z czasem w pełni ułoży. Spinamy się na samą myśl o  posłuszeństwie. która pojawia się w dziecięcym umyśle. jak z delikatnym urządzeniem. a nie według jego upodobań. Nie pozwól mu decydować. cierpliwość. Przemoc i twardość tylko pogarszają sprawę. Silna wola jest pierwszą rzeczą. 5 .tak samo. Ale o to trzeba zabiegać z uczuciem. jak bardzo ci zależy na szczęściu dziecka. że jak pelikan dałbyś własną krew. II. Dzieci są słabymi i wrażliwymi istotami. potrzebują delikatnego podlewania. i bardzo trudno jest potem odnaleźć do nich drzwi.

A coś takiego pojawia się ze strachem. jakich zmian do- konuje. Próbuj podtrzymywać uczucia dziecka.30) nie może oczekiwać. jaka jest w Jezusie dobitnie i z siłą. Gniew i surowość może przerażać. Także natura jest bardzo silna. że dziecko się nas boi. A jeśli będzie czę- sto widzieć. Jak mocno walczy ze wszystkim. Tak samo ty musisz określić obowiązki dzieci – rozkaz. co pocho- 6 . Strach zamka. Nie zapominajmy o tej radzie. jak tracisz nad sobą kontrolę. Kamień do ostrzenia działa bardzo powoli. kara. kiedy spływa na serce starego grzesznika – jak osłabia moc szatana – jak burzy góry. Musimy pamiętać. ale nie w miłości i nie pozyska wielu dusz. ale nie przekona dziecka. Na- prawdę potrzeba dużo cierpliwości w wychowywaniu dzieci. czym są dzieci i stosownie do tego je wychowywać. który mówi do swego syna tak. Łaska jest najsilniejszą ze wszystkich zasad. groźba. Nic nie zastąpi dobroci i miłości. Ojciec. „Krok za krokiem. taka powinna być metoda. trochę tu. bez tego nic nie może być zrobione. wkrótce stracisz jego szacunek. co kruche – tworzy człowieka na nowo. Ich rozumienie jest jak wąskie naczynie: musimy nalewać do niego ino stopnio- wo. zasada za zasadą. że zachowa swój wpływ na jego umysł. ale ciągłe uderzanie zaostrzy kosę. nic nie jest niemożliwego dla łaski. W słowach apostoła napisanych do Kolosan jest skarbnica prawdy: „Ojcowie! Nie pobudzajcie do gniewu dzieci waszych. że bardzo wiele od ciebie zależy. trochę tam”. kiedy sprawiamy. jak Saul do Jonatana (1Sm 20. nie są przekuwane za jednym razem. że masz rację. aby serca nie traciły. III. zapełnia doliny – umacnia to. Naprawdę. Wszystko jest lepsze niż re- zerwa i ograniczenie kontaktów między rodzicami a dziećmi. Nie możemy oczekiwać wszystkiego na raz. przyczy- na. Wychowuj swoje dzieci z przekonaniem. prowadzi do ukrycia i  kłamstwa.” (Kol 3.21). Jest czymś bardzo niebezpiecz- nym. Kaznodzieja może mówić o prawdzie. – ale z uczuciem. Zauważ. Miłość jest wielkim sekretem udanego wychowywania. wtedy twoja praca przyniesie efekty. ale systematycznie. Ich umysły są niczym bryły meta- lu. w przeciwnym razie większość się wyleje i zmarnuje. po kawałku.

aby wierzyły w to. z pewnością. aby żyły sprawiedliwie. a nie obcym. Uczymy się mówić bezwiednie. Ścieżka posłuszeństwa. ale przestrzeganie tego. Nie możesz się od tego uwolnić.” On nigdy nie dał przykazania. dzięki własnemu wykształceniu. jak glinę. muszą je pozostawić samym sobie. bez wątpienia. jest bardzo silna. Daje dzieciom umysł. kiedy to widzi. Czas pokaże. w dziewięćdziesięciu procentach są. że ludzie rodzą się na nowo z woli Boga. Ale wiem też. co im mówisz. Tacy rodzice mają żądanie w stosunku do swoich dzieci podobne do Balaama. czekać na łaskę i miło- sierdzie. John Locke powiedział: „ Wszyscy ludzie. co określa nasze przyszłe życie. którzy nas wychowują. Wczesne nawyki. na której znajdujemy jego błogosławieństwa.” A to wszystko jest tak urządzone przez miłosiernego Boga. ale nic nie robią. jak wiele wyrośnie z ziarenek wła- śnie wtedy posianych. bez wątpienia dziedziczymy ich sposób zachowania i myślenia. są wszystkim w nas. żeby umarły śmiercią sprawiedliwych. jak zawsze. nieskończoną aż do śmierci. dobrzy lub źli. co nam kazał Pan. z którymi się spotykamy. ze Bóg powiedział: „Ćwicz młodego według potrzeby drogi jego. Ale prócz natury i śmierci. a nie własnej. Wysoko wykształcony Anglik. jacy są. Krótko mówiąc: daje ci wielką szansę. Po nich dzie- dziczymy kolor. W ogromnej mierze zależymy od tych. ale nic nie mają. Je- steśmy. Nasz charakter bierze się z tego. którego człowiek nie byłby w stanie wypełnić. aby ufały twoim słowom. Nasza natura. Od opieku- nek i matek uczymy się języka. woleliby. Wiem. (jeśli wolno mi tak powiedzieć). Wiem także. Strzeż się obłudy. Mamy postępować tak. ze naszym obowiązkiem nie jest dyskutowanie. który można formułować. że nie możesz nawrócić swojego dziecka. aby wysłuchiwały twoich rad. A Szatan się cieszy. w którą niektórzy wpadli – rodzice nic nie mogą zrobić dla swoich dzieci. jak wiele za- wdzięczamy tym pierwszym wrażeniom.dzi z Królestwa Bożego – jak pokonuje każdy wysiłek w kierunku świętości – jak podtrzymuje w nas wojnę. Wiem. jak słudzy 7 . Jeżeli bę- dziemy trwać w Jego woli. wszystko. jacy jesteśmy dzięki treningowi. czy błędy. to ta. Na początku życia daje im dys- pozycję. istnieje jeszcze silna edukacja. Bo ta okazja już się nie powtórzy. smak. Pragną wiele. co poznajemy w pierwszych latach. On nam pomorze. abyś uczynił z nich dobrych ludzi. kiedy dostrzega lenistwo. użyteczni lub nie.

a potem bez- piecznie czekać na przemienienie jej w wino. tylko. którzy wychowują swe dzieci dla nieba. Świat. To jest uciekanie od problemu. a nie dla ziemi. jako przypomnienie. kiedy na rozkaz wypełnili zbiorniki wodą. dlatego. jeśli jest? Czas biegnie szybko. jak ich życie wieczne. Ta myśl powinna być ważna dla ciebie. a nie dziecko. którzy będą nazwani mądrymi. czy to w szczęściu czy w smutku. planujesz. która ma tylko jeden świat i nic ją nie cze- ka po śmierci. niebo się rozedrze. Że tylko w jeden sposób można zbawić duszę. Ale duch. Ci. kiedy odkryje. jakbyś wychowywał bestię. jeśli przygotowuje swe dziecko do życia w niebie. Dziecko nie może być zawstydzone. Prawdziwy chrześcijanin nie może być niewolnikiem mody. razem z całą swoją chwałą przeminie. Bez wątpienia te maleństwa są bardzo dla ciebie cenne. że wszyscy tak robią. że takie są zwyczaje kolegów. Zwyczaje ziemskie nie mogą być dla niego celem. robić rzeczy. i tylko tu można zaznać szczęścia – to nie jest miłość. który powinien być rozwiązywany od niemowlęctwa. ze jest wychowywane w szczególny sposób. tylko. Żadna rzecz nie jest równie ważna. oczywi- ście. które przecież tak kochasz. na weselu. spełnianie wszelkich zachcianek. ale okrucieństwo. Nic w twoich dzieciach nie powinno być równie ważne. IV. Pozwalać dzie- ciom na czytanie określonych książek. który żyje w tych małych istotach. Ale co. we wszystkich przyjem- nościach. a moda tego świata szybko przemija. dla Boga. myśl o ich duszach. a nie człowieka. Nie można wychowywać dzieci w określony sposób. bo to zwyczaje śmiertelnego świata. To tak. które im organizujesz. tak jakby ten świat był wszystkim. góry znikną. Rozpieszczanie. że jego dusza jest naj- ważniejszą wartością. słońce prze- stanie świecić. bo taki jest zwyczaj. Ale jeśli je ko- chasz. to rodzice. co robić dla dzieci. Z każdym krokiem myślisz o nich. nie zapominaj o  tym pytaniu: „Jak to się odbije na ich duszach?” Kochająca dusza jest wypełniona miłością. przeżyje to wszystko. wszystko zależy od ciebie. dlatego. 8 .w Kanie. o co należy zabie- gać. Wychowuj swoje dziecko pamiętając o tym.

napisane przez Ducha Świętego. cenne. i  wydaje mi się. Wychowuj dzieci w znajomości Biblii. Są tacy. Ten. Niektó- rzy uważają. pozwól. V. Upewnij się. który nie kładzie nacisku na znajomość Biblii jest niebezpieczny i słaby. Ale jeżeli kochasz swoje dzieci. bo diabeł jest tuż. że nie możesz zrobić nic więcej poza ustaleniem rytmu. Niech inne książki zajmą drugie miejsce. Upewnij się. Uwierz mi. Są też tacy. że by dzieci kochały Biblię. Musisz być bardzo ostrożny. zamiast prawdą z Pisma. aby postrze- gały ją nie jako słowo człowieka. jego winie. Nie przywiązuj szczególnej uwagi do znajomości katechizmu. Nie obawiaj się. który jest należny Chrystusowi. obrzydliwości: zo- 9 . Możesz być pewny. że On daje specjalne błogosławieństwo wszystkim. że dzieci będą czytać Biblie z czcią. Wiem. Ale możesz zmu- sić dziecko do poznania Biblii. Nie możesz sprawić. nie pójdzie za każdą nową nauką. ale niezliczone są grzechy. czegoś niezbędnego dla zdrowia duszy. że nie poznają Biblii ani za wcześnie. żeby znały Biblię. zdolne do dania nam mądrości do zbawienia przez wiarę w Jezusa Chrystusa. ważniejsze. czeka na każdy błąd. Ucz je szacunku do niej. ani za dobrze. tylko sam Duch Święty może napełnić nasze serca uwielbieniem dla Słowa. którzy bardziej szanują katechizm niż Biblię. Mów im o grzechu. albo zapełniają umysły dziecięce małymi opowiastkami. Gruntowna znajomość Pisma Świętego jest fundamentem jasnego patrze- nie na religię. . że takie wychowanie doceni Bóg.2). ale Boga. którzy oddają kościołowi honor. Każdy system nauczania. Psalmista pi- sze o nim: „Boś nade wszystko uwielbił imię twoje i wyroki twoje. którzy głoszą Jego słowo. że nauki chrześcijaństwa są niezrozumiałe dla dzieci.prawdziwe. kto dobrze zna Pismo rzadko będzie się wahał. że przeczytają ją w całości. że będą ją czytać regularnie. Naucz je. konsekwencjach. że sakramenty zbawiają i są przepustką do życia wiecznego. mocy. Dzieci rozumieją Biblię o wiele bardziej niż to sobie wyobrażamy.” (Ps 138. których nożna dzięki temu uniknąć. jak do codziennego pożywienia. Nikt. Upewnij się. aby prosta Biblia była wszystkim w kształtowaniu ich dusz. Nie obawiaj się przedstawiania im żadnej doktryny.

10 . i w rzeczywistości myślą to. VI. a  nasza praca jest próżna do czasu aż upadniesz na kolana. że on bardzo często rozmawia ze swym Panem. jeśli jest jej mało. Modlitwa jest szczególnością wszystkich dzisiejszych chrześcijan. One zauważają o  wiele więcej niż nam się zdaje. wstawiennictwie: odkryjesz. twoja dusza rośnie. Mo- dlą się – mówią Bogu o swoich pragnieniach. nawet dobre modlitwy. planach. nawet. ofierze. uświęca i oczyszcza: zauważysz. Ktoś. jak się zachować. Pro- si o wiele i otrzymuje wiele. „Albowiem oto się modli” (Dz 9. „Na ten czas poczęto wzywać imienia Pańskiego” (Rdz 4.26).rientujesz się. On zaczął się modlić.11). strachu. jeżeli są bardzo małe. wszystko się zatrzyma. Wtedy mamy do czy- nienia z prywatną społecznością z Bogiem. I zawsze wie. kiedy go wysyłał go do Saula. Modlitwa jest żywym oddechem prawdziwej religii. silnego. jestem pewien.2 Zapełniaj ich umysły Pismem Świętym. Pokaż mi wzrastającego chrześcijanina. tak przypuszczam. całą Księgę. trudno będzie utrzymać duszę przy życiu. co mówią. Jest jednym z pierw- szych dowodów na ponowne narodzenie człowieka. że one są w stanie pojąć te rzeczy. krzyżu. Do tego czasu nie mamy żadnej nadziei związanej z tobą. Modlitwa była znakiem ludzi Pana w dniu. odczuciach. ale nic ponad to. Ucz ich nawyku modlitwy. że dzieci mogą podążać za tobą w tej prawdzie. Mówi Jezusowi wszystko. W krótkim czasie i zakresie. aby słowo się w nich roz- wijało. że te sprawy nie są poza nimi. Modlitwa jest wielkim sekretem duchowego sukcesu. idącego na przód. kto się tylko nazywa chrześcija- ninem może powtarzać modlitwy. jak trawa po deszczu. odna- wia. jak zmienia. Nasza służba nie przynosi owoców. Daj im Biblię. Mów im o dziele Ducha Świętego w sercu człowieka. Mów im o Panu Jezusie Chrystusie i jego dziele zbawienia – jego zadość- uczynieniu. a to był wystarczający dowód. bo nie wiemy ile dziecko może przyswoić sobie z  długiej Ewangelii. Modlitwa jest momentem zwrotnym dla duszy człowieka. powiedział Pan do Ananiasza. kiedy zaczęło się ich oddziele- nie od świata. Pozwól.

Powiedzcie. to ręka dająca chwałę i pomagająca w potrzebie. jeśli nigdy nie słyszysz.” (Hi 39. który powinieneś sam kontrolować. który zasługuje na twoją szczególną uwagę. co w waszej mocy. Tak długo. także. to płacz. To jest naj- lepsza broń. a żeby nie była próżna praca jego. który On obiecał wysłuchiwać. a zwierze polne zdeptać może. niewykształconego – każdy może się modlić. Jesteś niewiele mądrzejszy od ptaka opisanego w Księdze Hioba: „Który niesie na ziemi jajka swoje. aby to była wasza wina. jeśli się okaże. jaki Bóg w nas umieścił.17-19) 11 . ślepego. nie obawia się. niedołężnego. i  najpewniejszy środek na kłopoty.2). biednego. Długo zanim nauczy się czytać możesz nauczyć je klękać obok matki i powtarzać proste słowa modlitwy. której Bóg kazał nam używać w każdej potrzebie. możesz winić tylko siebie. kiedy dziecko zaczyna się modlić szybko. starego. Pokażcie im jak zacząć. Rodzice. aby opowiadać o stanie swej duszy. że nie wzywają imienia Pańskiego. Nie pozwólcie. To jest moment. aby wyrobić w  nich nawyk modlitwy. Niewielu jest takich. której możemy używać w  trudnych chwilach. jest nim codzienna modlitwa. a w prochu ogrzewa je. której człowiek może użyć idąc do Boga. Modlitwa jest największym silnikiem. będą strasznym potępieniem dla wielu w dzień Sądu. Zatwardza je przeciw dzieciom swoim. jeśli chodzi o spo- sób modlitwy. którzy zdają sobie sprawę jak wiele od tego zależy. przeto iż nie prosicie” (Jk 4. Zachęcajcie do wytrwałości. jak ko- chająca matka płaczu dziecka. To srebrna trąbka. że to jest pierwszy religijny krok w życiu dziecka. Ona jest w  zasięgu każdego – chorego. kiedy zostawisz je samo. Przypominajcie. że dziecko będzie się modlić. jeśli kochacie swoje dzieci. jeśli zanie- dbują. tak długo powinieneś się modlić. Te słowa: „Wszakże nie otrzymu- jecie. Nie mogę chwalić matki. Pamiętaj. jakich słów używać. że je noga zetrzeć. jeżeli jest jakiś zwyczaj. Nie zlecaj kontroli nad tym nianiom. ani nie ufaj. paralityka. jak masz język. Modlitwa. Na pewno. w nie- odpowiedni sposób. A nie pomni na to. jakoby nie były jego. Te pierwsze kroki są najważniejsze. uczyńcie wszystko. to najkrótsza droga. która nie zwraca uwagi na tak ważną część życia dziecka. Uwierz mi. Musisz uważać. To klucz otwierający skarbnice obietnic. jak dziecko się modli. Pomoże za- spokoić każde pragnienie. nieuważnie.

czego ich uczono. a ci. Ale równie smutne jest to. kiedy nikt. przyjaciele. Kościół. że jak długo są pod twoim dachem. Nie pozwól. z którymi się bawili – to wszystko mogło zostać wymazane z ich pamięci. Jeżeli niczego nie uczysz swoich dzieci. Mów im o tym. taka jest reguła domu dla każdego zdrowego. a nawet jak matka wtedy wyglądała. Te wspomnienia są bardzo żywe. tam Pan Jezus jest obecny w szczególny sposób. Ale całkiem inaczej jest z pierwszymi modlitwami. jeśli kochasz swoje dzieci. pastor. jak apostoł Tomasz. naucz ich przynajmniej jak się modlić. Czytelniku. nie pozwól na zmarno- wanie czasu przeznaczonego na zasianie nawyku modlitwy. poza tymi. jakby wszystko się działo wczoraj. im mocniej widzimy nadchodzący dzień. i  wspólnej modlitwy. który głosił. Ucz swoje dzieci pilności i regularności w publicznym oddawa- niu chwały. W każdej parafii są chłopcy i dziewczęta. tym mocniej. a młodzi chłopcy i dziewczęta się odwra- cają. uświęcenie i budowanie dusz. które chodzą na szkółkę niedzielną i muszą przyjść.25). Być może zapomnieli o czymś innym. Często ci ludzie są w stanie powiedzieć gdzie klękali. oprócz starszych nie podchodzi do stołu Pańskiego. jak ich matki uczyły ich modlitwy. zgromadzenia. Nazywam to smutnym widokiem w kościele. którzy chodzą do szkoły. aby przychodziły z wami do kościoła. Mów im o  obowiązku i  przywileju chodzenia do domu Boga. jak ważne jest słuchanie kazań. poza tymi. aby oddawał honor w domu Pańskim aż do dnia 12 . że nie widujemy dzieci w kościele. Wielu mędrców pamięta. że apostoł Paweł cieszy się. że tracą błogosławieństwo. Daj im jasno do zrozumienia. ale nawołujemy się wzajemnie do poruszania serc. aby ta wina ciążyła na tobie. jako niektórzy obyczaj mają. gdzie byli zabierani na nabożeństwa. że gdziekolwiek lud boży się zbiera. Mów im. wydaje się. Mów im. a wy. kiedy „nie opuszcza- my społecznego zgromadzenia naszego. aby dorastały w  zwyczaju wyszukiwania wymówek. że taki jest boży plan na nawracanie. który będziemy najdłużej pamiętać. którzy są nieobecni muszą oczekiwać.” (Hbr 10. zaklinam. Modlitwa jest zwyczajem. VII. Nie pozwól. którzy jesteście ich rodzicami i przyjaciółmi powinni- ście zadbać.

Niektórzy twierdzą. nie ma lepszej gwarancji dobrego zachowania niż posadze- nie dzieci obok. znajduje dzieci. Bardzo za to lubię oglądać całe rodziny siedzące razem. za- uważam: „nie było i słowa ze wszystkiego.35). A kiedy czytam Nowy Testament. czego by nie czytał Jozue przed wszystkim zgromadzeniem Izraelskim.7).”.9). „Trzy kroć do roku ukaże się każdy mężczyzna twój przed obliczem panują- cego Pana. Wierz mi. Dopilnuj. kobieta i dzieci. Boga Izraelskiego” (Wj 34.Pańskiego. a odpowiednie zachowanie drugim. i zgubić ich uwagę. co rozkazał Mojżesz. przed niewiastami i  przed dziatkami. w dzieciństwie służył Panu na długo zanim go poznał: „Samuel jeszcze nie znał Pana.” (1Sm 3. co mówił Pan: „Ale tego z przodku nie zrozumieli uczniowie jego. co nazywam „kącikiem młodych ludzi”. i jeszcze mu nie było objawione słowo Pańskie. że bezużytecznym jest zachęcanie dzieci do uczest- nictwa w nabożeństwach.” Kiedy Jozue czyta prawo (Joz 8. służący Bogu cały dom. których trzeba się pozbywać przez lata. których nie rozumieją. i że niechodzenie do kościoła uznajesz za morderstwo dla duszy. z  synami naszy- mi i z córkami naszymi. aby dzieci chodziły z tobą do kościoła i sia- dały blisko. a klęknąwszy na kolana na brzegu modliliśmy się. po drodze często spotykają złe towarzystwo i przez to uczą się więcej złego w dniu Pańskim niż przez resztę tygodnia. aby temu zapobiec. z trzodami naszymi i z bydłem naszym pójdziemy. Nie lu- bię. kiedy dzieci przychodzą do kościoła same. które biorą udział w  publicznych ceremoniach religijnych razem ze starszymi. Kiedy Paweł nauczał uczniów w Tyrze. Tak samo nie lubię patrzeć na to. Umysły młodych ludzi bardzo łatwo skierować na złą drogę. tedy 13 . że: „wszyscy nas prowadzili z żonami i z dziatkami aż za miasto. mówił: „Z  dziećmi naszymi i  starcami naszymi pójdziemy. którzy mieszkali między nimi. jeśli w ogóle się uda.23). Sami apostołowie nie rozumieli wszystkiego.” (Dz 21. ale gdy był Jezus uwielbiony. i  przed przychodniami. Często tam łapią nawyk nieuważania i lekceważenia.5) Samuel. Chodzenie do kościoła jest jednym. zapamiętał. jeśli jest to możliwe. Kiedy Mojżesz staną przed faraonem (Wj 10. bo święto Panu obchodzić mamy. Nie znajduję takiej nauki w  Starym Testamencie. starzy i młodzi ramię w ramię – mężczyzna. abyś wysłuchiwał takich tez. i każdy sposób powinien być wykorzystany. Nie chciałbym.

żeby robić tajemnicę ze wszystkiego. Kto na pewno jest w wstanie opisać błogosławieństwa wpływające z praw- dziwej wiary? Albo inaczej. do czego je zachęcasz. że na razie twoja wiedza jest bogatsza od ich. które warto tłumaczyć 14 . Wytłumaczcie im. że stary świat odrzucił ostrzeżenie Noego. i że mogą bezgranicznie polegać na twoim słowie. co oni mówią. i uwierzcie mi. których czyta- li codziennie. bo i tak nie rozumieją. w niebezpieczeństwo. a że mu to uczynili. W takim przypadku powinieneś im wytłumaczyć i uza- sadnić wszystko. Przestrzegam cię przed taką po- stawą. we własną grzeszną naturę. a  kiedy TY twierdzisz.nie uwierzyli w głos Mojżesza i proroków. co jest przeciwne temu światu i jego dumie.16) Rodzice. Słyszałeś od niektórych. że uważam ją za złą. Rozumiem przez to. Spró- buj sprawić. iż to było o nim napisane. Brak wiary sprowadza człowieka do grzechu. przekonania. że. że to świę- ty obowiązek.” (J 12. Niewiara trzymała Izrael na pustkowiu – to było płot odgradzający ich od ziemi obiecanej. szanowały opinie tak samo. że nauczysz je wiary. pewnego dnia będą was za to błogosławić. że nie powinieneś niczego wymagać od dzieci. Mówię szczerze. aby ufały twoim sądom. Nie załamujcie się. w którym się znajduje. ze Ewa zjadła owoc. ostrzeżenia. Wychowujcie je tylko w obowiązku regularnego uczestnictwa. czego od nich oczekujesz. Czytelniku. kto może pisać smutek. że to. że powinieneś uczyć je wiary w to. pocieszcie swe umysły tymi przykładami. Brak wiary sprawił. musi być dobre. brak wiary we wszystko. jak szanują swoje.wspomnieli. Muszą wiedzieć. Bez wątpienia to absurd. Ucz je uczucia. aż do ostatniej godziny jego życia – brak wiary w  boże obietnice. że Żydzi ukrzyżo- wali Pana chwały . je- żeli wasze dzieci jeszcze nie dostrzegają pełnej wartości łaski. jeżeli TY uważasz jakąś rzecz za złą dla nich. to jest. Powinieneś przyzwyczaić je do myśli. wiary w słowa rodziców. Brak wiary sprawił. że coś jest dobre. to tak rzeczywiście jest. że jeżeli czegoś nie wiedzą. VIII. jest wiele rzeczy. jaki sprowadza na świat jej brak? Brak wiary sprawił. to na pewno się jeszcze nauczą. zwątpiła w prawdziwość słów Boga: „śmiercią umrzesz”. co mówisz. wychowuj swoje dzieci w przekonaniu. Wychowuj je w zwyczaju wiary. i dlatego powinny robić wszystko.

że jest tylko dzieckiem – że myśli jak dziecko i dlatego nie wolno mu oczekiwać. To widzialna wiara. co usłyszał. jedyne. Izaak nie wiedział. Ale wychowywanie w prze- świadczeniu. Żaden inny zwyczaj. że na początku życia musimy być uczniami. To jest test na wierność Ludu Bożego. to. to. Muszą ci wierzyć i być z tego zadowolone. kiedy zauważą mądrość twojej nauki. że coś jest dobre. Rodzice. Zapytał swego ojca: „A gdzież baranek na ofiarę paloną?”. cokolwiek ja wam przykazuje. To jest cel. spraw. kiedy. muszą mieć jasność „dlaczego”.dzieciom.” (J 15 . tak mało przecież jeszcze rozumiejące. jeżeli mówisz. że nie powinny niczego opierać na zaufaniu. Mów swoim dzieciom. że muszą je wykonać. dyskusji. Opowiedz mu o Izaaku. Zaklinam was na miłość. ale ta odpowiedź była wystarczająca. żeby czuły. to ma być dla nich wystarczający argument. Jak. że będzie dobrze. Uwierzył. to jest bodaj najważniejsza część wychowywania. Niech nie będzie żadnych pytań. Ucz dzieci posłuszeństwa. żywa wiara. gdzie. Kiedy wydajesz dzieciom po- lecenie. ponownych odpowiedzi. aby nauczyć je wiary. i że przyjdzie taki dzień. IX. o dniu. który musimy sobie przyswoić. Rodzice. że ono musi wiedzieć. w jaki sposób. że one. wiara w działaniu. że w każdej dziedzinie jest jakiś alfabet. i był zadowolony. (jeśli na prawdę je kochasz). że każ- dy koń musi być kiedyś ujeżdżony. Ale w międzyczasie. odkładania na potem. że polecenia są rozsądne. ale nigdy nie zapominaj. nie ma równie cennego wpływu na nasze życie. jaką żywicie do swoich dzieci. aby dzieci były wam posłuszne. że: „Bóg sobie obmyśli baranka na ofiarę paloną”. bo jego ojciec tak powiedział. Wyjaśniaj wszystko dziecku. jeśli uważasz to za stosowne. jeżeli czynić będziecie. aby poczuły. jak mi się wydaje. uzasadnień. moim zda- niem okropny błąd. boleśnie odbijający się na ich umysłach. Posłuszeństwo jest jedyną rzeczywistością. że pozna powód każdego zjawiska. który jest wart każdego wysiłku. dopilnuj- cie. „Wy jesteście przyjaciele moi. w przeciwnym razie zapłacicie ogromną cenę zmartwień i łez. kiedy Abraham zabrał go na górę Morya (Rdz 22). używajcie wszelkich sposobów.

którzy pełnią funkcje w kościele: „Któryby dom swój dobrze rządził. w przeciwnym razie będą się buntować przeciwko Bogu do końca życia. jakby nie było się czego wstydzić. Jak Izajasz uznaje za zło.12). tak. egoizm i samouwielbienie. który nie tyle będzie wychowy- wał rodzinę. że „był poddany” Marii i Józefowi (Łk 2. bo czuję skutki w dziecięcym charakterze. to najbardziej bolesny widok. bolesne. żeby spełniały po- lecenia. jak ważne jest posłuszeństwo dla tych. nie jesteśmy przystosowani do całkowitej swobody. O sa- mym Jezusie Chrystusie wiemy. którzyby dziatki dobrze rządzili i własne domy. dzieci wierne mający. i znowu: „Dy- jakonowie niech będą mężami jednej żony. ta nauka jest dzisiaj bardzo potrzebna. jak będą do tego zdolne. kiedy są młode.14). co się do nich mówi z szacunkiem. kiedy „powstanie dziecię przeciwko starcowi” (Iz 3. Znajdujemy je w modlitwie Abrahama. Jak może być mowa o przestrzeganiu piątego przykazania. że nie są od niego niezależne. któreby nie mogły być obwinione w zbyt- ku. Można spotkać wielu.5). postawione do góry nogami.51).19). że człowiek nie jest posłuszny 16 . Uwierzcie mi. którzy pozwalają dzieciom wybierać i myśleć samodzielnie na długo przed tym. Nawet ludzie wolni w Chrystusie nosili jarzmo. Zwróć uwagę na posłuszeństwo Józefa wobec rozkazu Jakuba (Rdz 27. Zauważ.6) Rodzice.15. aby wysłuchiwały tego. starsi powinni być: „mężami jednej żony.2). „albowiem Panu Chrystusowi służycie” (Kol 3. Bolesny. czy chcecie oglądać szczęście swoich dzieci? Zadbajcie. Zwróć uwagę. a nawet znajdują wymówki na ich nieposłu- szeństwo. jeżeli obydwoje rodzice nie są szanowani? Posłuszeństwo od najmłodszych lat ma swoje podstawy w  Piśmie Świę- tym. że robią to. Dla mnie rodzic wiecznie krzyczący i dziecko zawsze kierujące się własnymi ścieżkami. bo widzę przykazanie boże odwrócone.” (1Tm 3. Tym powinny się wyróżniać dobrze wychowane dzieci. I naucz je. co „przykaże synom swoim i domowi swemu: (Rdz 18. co im każą rodzice. albo nie poddane rządowi.4. że Paweł nieposłuszeństwo rodzicom traktuje jak jeden ze znaków dni ostatecznych (2Tm 3. któryby dziatki miał w posłuszeństwie ze wszelką uczciwością”. nie pasujemy do niej. dopóki nie nauczymy się szanować lepszych. że na tym świecie nie powinniśmy rządzić. zatem. Czytelniku. i że nie będziemy na właściwym miejscu.13). I po raz kolejny. Dzieci nie powinny się zbyt wcześnie dowiedzieć.” (Tt 1.24). Nie powinno cię dziwić. Naucz je posłuchu.

jako Jego wiodąca cecha. Brzydzi się kłamstwem i hipokryzją. tak częstego wśród dzieci. że posłuszeństwo stanie się mottem. jeśli kochacie swoje dzieci. Polecam ten temat waszej uwadze. On nigdy nie zbacza z  prostej dro- gi. jak pomocne jest ufanie w słowo dziecka. wiecznie obecnym przed oczyma dziecka. Ich ojcem jest diabeł . Mów im bez przerwy.zwiódł Ewę odważnym kłamstwem. Staraj się stale przypominać o tym dzieciom. i od tamtego czasu upadają w ten grzech wszystkie jej dzieci. abyście o to dbali dla własnej wygody i ułatwienia wzajemnych stosunków. Prawda wydaje się być przedstawiona przed nami. abyś poszukał. i nic poza nią. to złota reguła. jeśli pozwalano mu w dzieciństwie na nieposłuszeń- stwo w względem ojca na ziemi. ale zachęcam raczej. czego powinno się unikać. ile jest nieszczerości i oszustwa na tym świecie. o których możemy powiedzieć. ze względu na rozwój charak- teru waszych dzieci. Za- chęcaj. nie tylko. Powinny wiedzieć. ile razy w Starym Testamencie Bóg nazywa siebie Bogiem Prawdziwym. Pomyśl tylko. Cała prawda. to jest droga do kłamstwa. że ufamy im bezgranicznie! Starożytni Persowie posiadali wiel- ką mądrość: głównym punktem edukacji dzieci był omówienie prawdy. X. jeżeli to leży w interesie mówcy! Jak niewielu jest pośród nas. że jeżeli coś jest mniejsze od prawdy. aby w każdych warunkach były szczere. Otwartość i szczerość zależy od rodziców i ich zachowania już w czasie niemowlęctwa ich dzieci. chciałbym. którą wielu powinno so- bie zaszczepić w głowie.Ojcu. Jak wiele przesady! Jak wiele się dodaje do zwykłej historii! Ile rzeczy się pomija. Jaki okropny dowód na naturalną grzeszność człowieka! Właśnie to powinniśmy zrozumieć na samym początku. sprawcie. Ucz je mówienia prawdy. że szukanie wymówek. który jest w niebie. Kłamstwo i lawirowanie. Rodzice. Na dłuższą metę unikniesz zwyczaju ukrywania i tajemnic. 17 . Mówienie prawdy w dzisiejszym świecie jest o wiele rzadsze niż nam się wydaje. Czytelniku. i bez względu na cenę mówiły prawdę. Zauważysz. to już jest kłamstwem. bo on nie koniecznie może zależeć od tego. to stare grzechy. przesadna wyobraźnia. coś. uniki.

zawsze wy- konującą jego polecenie. A człowiek. że należy naprawiać błędy na czas. musi coś robić. że Joab poszedł na wojnę przeciwko Ammonowi. ale „Dawid został w Jeruzalemie”. czym była. W 2 Księdze Salomona czytamy. Odkupieni święci w chwale będą śpiewając oddawać chwałę i cześć Panu. sytość chleba. I mieli rację. To stała woda zaczyna się zanieczyszczać. musisz dbać. Bezczynność uczyniła Sodomę tym. Musimy mieć nasze ręce wypełnione. twoje ciało za- 18 . że bezczynność jest grzechem: według prawa każdy mężczyzna powinien wychowywać syna. Jeżeli masz maszynę parową. inaczej wyobraźnia zacznie pracować i siać niepokój. bo inaczej upadnie w grzechu. którym z braku czasu nie wymienię.49). To najpewniejsza droga do zatwardzenia serc. Wszystko. aby być próżnym. to część każ- dego dzieła Boga. Nic nie zostało stworzone. że bezczynność doprowadziła do większej ilości grzechów niż wszystko inne. co jest prawdą o nas. I w gruncie rzeczy się nie dziwię – wszystko wokół nas daje nam tę samą lekcję. Niech wasze własne sumienie odpowie. Żydzi myśleli. który popełnił Dawid z żoną Uryjasza. Ucz dzieci. Jeżeli wiecznie siedzisz. matką cudzołóstwa. Anioły w niebiańskiej pracy – są służbą Pana. Podejrzewam. Jeżeli masz konia. musisz go ćwiczyć. i natychmiast diabeł zapukał do drzwi i wszedł. to na pewno zasieje złe myśli w duszy. żeby była ciągle w ruchu. a umysły zajęte. Głęboko wierzę. nigdy nie będzie doskonały bez regularnej pracy. Służba i praca. aby robił coś pożytecznego. Lenistwo miało też wiele wspólnego z okropnym grzechem. Czy to nie była bezczynność? Wtedy zobaczył Betsabee – następnym krokiem jest upa- dek w grzechu. pycha. słaby i grzeszny. Bezczynny umysł jest jak otwarte drzwi i jeśli szatan nie wejdzie przez nie. jest także prawda o naszych dzieciach. czy mówię prawe. musisz ćwiczyć. Adam w Raju miał swoje zadania – miał się zajmo- wać ogrodem. w przeciwnym razie się psuje. który ich odkupił. i wielu innych. Jeśli chcesz być w dobrej kondycji fizycznej. Oni znali serce ludzkie lepiej. XI. „Oto byłą nieprawość Sodomy. Bezczynność jest najlepszym przyjacielem diabła. siostry twojej. niż wielu z nas. płynące strumienie są zawsze czyste. pijaństwa. i obfitość pokoju” (Ez 16. Byliście leniwi. że jest matką wielu uczynków ciała.

a twój wróg będzie miał trudności z dostaniem się do ciebie. a  zabiega- jąc zginieniu jego niech mu nie folguje dusza twoja. Ten element powinien być przez ciebie szczególnie pilnowany. ani głuchym na rady ich dotyczące.” (Prz 13. ale rózga karności oddali je od niego. jak cenny jest czas. ale kto go miłuje. to coś. że kara i strofowanie. Ale tak długo.czyna niedomagać. Dopilnuj. kiedy całkowicie się poświęcają zabawie. proszę przedstaw tę opinię przed swoimi dziećmi.” 19 . kiedy wiem. Wychowuj je w ciągłej obawie przed lekceważeniem błahostek. kiedy widzę je w ruchu. Nic nie jest równie przy- kre. Wiem. Staraj się zawsze wypełniać czas czymś pożytecznym. chyba. jak sprawianie bólu tym. kiedy widzę. wczas go karze. Zwróć uwagę. i staraj się wpoić im zasady prawidłowego nim gospodaro- wania. Nie możesz powiedzieć. Czytelniku. jak serce jest sercem. Nawet. Uwierz mi. tak nie wolno robić. że wkładają całe serce w  wykonywanie obowiązków. jakkolwiek by to nie bolało. że jesteśmy wrażliwi na nasze ciało. że to nie czyni cię śle- pym na winy dzieci. tak długo dziecko nie będzie mogło być wychowywane bez kary. że Pismo nie wyraża się jasno na ten temat: „Kto zawściąga rózgi swej. ale przesadne uczucie i uwaga. Jeśli bardzo kochasz swoje dzieci. „Karz syna swego. Ucz je. niech bezczynność będzie uważana przez twoją rodzinę za grzech. kiedy dzieci marnują czas nad jakąś czynnością. Rozpuszczanie jest bardzo wyrazistym słowem. Dzisiaj najkrótszą drogą do rozpuszczenia jest pozwolenie dziecku na jego własną drogę – pozwolenie robienia źle i niekaranie za to. Kiedy wkładają serce w lekcje. I tak samo jest z duszą. których kochamy i doprowadzanie ich do łez. kiedy się uczą. że chcesz zniszczyć duszę dziecka. to niemiłe rzeczy. Z kolei bardzo mnie cieszy. ma w nienawiści syna swego. Aktywny i żywy umysł jest trud- nym celem dla diabła.18). To natu- ralne. póki o  nim nadzieja. żeby nie przymykać oczu na złe zachowanie. Bardzo mnie boli. czego powinniśmy się obawiać.” (Prz 19. „Głupstwo przywiązane jest do serca młodego. a raczej powinieneś przeżywać ból kary i strofowania.24). pełnym smutnego znacze- nia. XII.

który wychowuje swoje dzieci bez uwagi i nie troszczy się o to.13-14). I zbierał tego żniwo. to jest kamień. bez względy na to. bardzo błądzi. i przynosi owoce. Została napisana pod natchnieniem bożym.6. zaklinam na miłość waszych dzieci. się potykali. Dawid był ojcem zapominającym o  winach. „Karz syna twego. 3. A jaki był tego koniec? Usłyszał o ich śmierci w bitwie. a sprawić odpocznienie.17) Jakie silne i  przekonywujące są te fragmenty! A. Potrzebują strofowana. „Ró- zga i karność mądrość daje. Ofni i Fineas „na się przekleństwo przywodzili synowie jego.15) „Nie odejmuj od młodego karności. Przypominam. Na pewno wierzący. 20 . bo jeźli go ubijesz rózgą. On tyl- ko ich delikatne upominał. a nie zadowalajcie – a przyniesie to ogromne zyski. Wychowujcie je. wszakże nie bronił im tego”. że w wielu chrześcijańskich rodzinach są prawie nieznane. pozwalał kroczyć dzieciom własny ścieżkami.22-29. mówiąc przeczżeś to uczynił?” Tu leży źródło problemów. Rodzice. Ojcowie i  matki. morderstwo i bunt Absalomona. ale dziecię swawolne zawstydza matkę swoją. aby być mądrym na czas. Jednym słowem cenił bardziej synów niż Boga. które zbroiły.15. nie umrze. że była.13) Przypomnij sobie także przypadek Dawida. bez względu na wiek. że waszym pierwszym obowiązkiem jest rozważanie ich prawdziwych celów. Jego synowie. wyniosłość Adinijasza: na pewno to były wielkie błędy wynie- sione z domu. unikajcie pobłażliwości.” (Prz 23. Radzę. i sposób rozkosz duszy twojej. Ale czy nie było w tym jego winy? Nie może być wątpliwości.(Prz 22. Przyjrzyj się przypadkowi Heliego. o  który święci Pańscy. Jest dana dla naszego nauczania. ale go nie ma. a on sam pogrążył się w żalu. Ostrzegam was. A ta księga przypowieści nie jest przestarzała i nieodpowiednia dla chrześcijan. a nie zachcianek. co jest napi- sane. „A nie gromił go nigdy ojciec jego. (1Sm 2. kiedy powinien być stanowczy i surowy. tak jak List do Rzymian czy Efezjan. Ty go bij rózgą. jeżeli nigdy nie karzecie dzieci.” (Prz 29. Nie powinieneś spełniać każdego życzenia czy kaprysu. Ich dzieci potrzebu- ją nagany. a duszę jego z piekła wyrwiesz. ale rzadko ją otrzymują. jaki smutny fakt.”. robicie im krzywdę. Kto może spokojnie czytać historię jego dzieci i ich grzechów? Kazirodztwo Amona. Znajduję rozwiązanie w podsumowaniu Adinijasza w 1Krl 1. mówię wam szczerze.

abyśmy dawali jak najlepszy owoc. Przypominaj im stale. Zna charakter każdego z nas – nasze dobre i złe strony – zna nasze potrzeby. Teraz Bóg Ojciec wychowuje członków swej rodziny. co czyni. o co poprosi. gotując ich do wspól- nego życia w Niebie. Zwróćcie uwagę na ten aspekt wychowania. jeśli nie zadasz sobie trudu. wie gdzie jesteśmy. Nie strasz zbyt mocno. że zrobisz wszyst- ko. ale poszli po pokój do Chrystusa. co wolisz. że Bóg ma swój wybrany lud – rodzinę na tym świecie. jakie mamy oczekiwa- nia. żeby nie przymykać oczu na małe psoty pod pretekstem ich nie- szkodliwości. co według ciebie jest nieodpowiednie. naśla- 21 . ani. jakimi cieszymy się przywilejami. żeby udowodnić twoje szaleństwo. Pokazuj. którzy wierzymy w zbaw- czą moc Jezusa Chrystusa jesteśmy jej częścią. Ale. jest dla naszego dobra. Nie pozwól mu myśleć.jak bardzo kochasz swoje dziecko. Tyle słońca. XIII. szybko urosną. tyle słodyczy i goryczy. czego potrzebuje. Czytelniku.4 Uważaj. W  wychowywaniu dziecka nie ma błahostek. i wszystko. ale naprawdę i szczerze. Niech dzieci nie będą bożkami. będziesz miał kło- poty. tyle deszczu. My wszyscy. Małe chwasty szkodzą tak samo jak inne. Pokaż. wiem. ale jesteś gotów działać. kiedy dziecko jest małe. nie tylko straszysz. wszystko jest ważne. On zna nasze uczynki. jak Bóg wychowuje swoje dzieci. kim są nasi przyjaciele. którzy zostali potępieni grzechem. stali się tą rodziną. Zachowuje się jak ogrodnik przycinający gałęzie winoro- śli. Biblia mówi nam. i jakimi kroczymy ścieżkami. aby przyniosła większy owoc. że może oczekiwać spełnienia każdego marzenia. częste i powierzchowne wymierzanie spra- wiedliwości jest głupie. Wybierz. Wszyscy biedni grzesznicy. Ucz się mówić dziecku „nie”. Każ rzadko. że jesteś gotów karać za nie- posłuszeństwo. ile możemy znieść. kiedy urośnie. i że jeśli mówisz o karze. On zna te wszystkie rzeczy. Jest bardzo kłopotliwy. Każdemu daje to. jeśli wychowujesz swoje dzieci mądrze. Jeśli je zostawisz.3 Zastraszani ludzie i  urazy żyją długo. że możesz się nie zgodzić na coś. bo Bóg ci może je kiedyś zabrać.

Ale wiemy. Nie obawiaj się zabraniać dziecku niczego. ich udziałem są rzeczy ciężkie dla ciała. Pwt 21.8-9). Tak! Mogą ci również powie- dzieć. że działanie Boga dało im o  wiele więcej szczęścia. Upadamy pod siłą ręki. „I utrudził się lud bardzo w onej drodze. Więc jego metoda musi być prawidłowa. A ty. Zmienia ich położenie. jak często Bóg prowadzi swój lud ścieżkami. ale idź za mną. jak wiele rzeczy Bóg nie dopuszcza do swych dzieci. że trzy- krotnie błagał Pana. Zauważ. Niewielu jest takich. Zawsze było tyle rzeczy do osiągnięcia. jestem pewien. które daje ci Bóg. czy słyszałeś. co nim było. tak nie można”. ale ten tego nie uczynił. niż sami byliby w stanie zapewnić.17. choć nie wiemy dokładnie. otaczają nas trudności. że Bóg działał o wiele lepiej. którzy mają pragnienia. Wyciągnij wnioski z lekcji.” Była prosta droga z Egiptu do Ziemi Chananejskiej. co twoim zdaniem uczyni mu krzywdę. żeby mu pomógł.duj sposób. zabiera własność i przyjaciół. To tak jakby ojciec wziął nas za rękę i zaprowadził w ciemne miejsce mówiąc: „Nie zadawaj pytań. jak często Bóg zsyła nieszczęścia. Nie możemy zobaczyć znaczenia jego postę- powania. ze nigdy nie słyszałeś. która nas ściska. i że Jego droga.4) Zauważ. robi dobrze. szli naokoło. Apostoła Pawła trapił jakiś problem. jakby Bóg coś umieszczał poza zasięgiem naszych ramion mówiąc: „To nie jest dobre dla ciebie. Dzieci Boże zawsze mówią. 22 . który nigdy osobiście nie zmierzyłeś się z tego rodzaju problemami. ale jak pamiętasz to pragnienie nigdy nie zostało spełnione. że jakieś dziecko Boże mówiło ze Ojciec nie traktuje go dobrze? Nie. co robi. którą kroczymy. To wydawało im się bardzo ciężkie. Nie możemy zobaczyć sensu ścieżki. była łatwa i pełna spokoju. jakich On nie chciałby spełnić. Niektórzy z nas też są przytłoczeni różnymi nie- szczęściami. Tak. że na dłuższą metę to było błogosławieństwem. niż oni sami by to zrobili. ale Izrael nie był nią poprowadzony. Zauważ. przez pustynię.” (Wj 13. Czasami nad- miar dróg jest dla nas kłopotem. choć czasami ciemna. ale zawsze była jakaś bariera. Mojżesz bardzo chciał przejść Jordan i zobaczyć Zie- mię Obiecaną. Nie wahaj się wydawać mu poleceń. On wszystko. że nie poszli własną drogą. Taki jest plan Boga. nie możemy odkryć celu tego wszystkiego. Zsyła choroby. które wydają nam się ciemne i nieprzeniknione. nawet jeśli nie rozumie ich mądrości. (2Kor 12. Zsyła krzyże i  zawody. w jaki to robi Bóg Ojciec.

Staraj się być raczej żywym przy- 23 . Ileż radości jest. Ojcowie i  matki. To jest boży plan. nakazywanie na niewiele się zdadzą. że jesteś szczery i chcesz. Instruowane. Żadna szkoła nie ukształtuje tak charakteru. dawanie rad. nie bądź mądrzejszy od Boga – wychowuj swoje dzieci tak. Nie wzdrygaj się przed upominaniem czy poprawianiem. że „Dawać dzieciom dobre polecenia i zły przykład. jeżeli postępujemy pra- widłowo. tak długo. Jeśli nasze pragnienia nie są spełniane. Za- wsze wpływamy na otoczenie. które dla małego umysłu wydają się bezsensowne. Naśladowa- nie jest silniejszą zasadą niż pamięć. Wychowując pamiętaj.” Mało wiemy o sile przykładu. to znaczy. Naj- lepsi nauczyciele nie będą przykładem. Stałe zaspokajanie jest drogą do egoizmu. wierzcie. że dziecko będzie nie- szczęśliwe. jakim mogą być rodzice. chyba. jakby kierować ich głowę w stronę nieba ciągnąc jednocześnie do piekła. To złudzenie. Czytelniku. Ten przy- kład najjaśniej widać w relacji rodziców z dziećmi. że również myślimy dobrze. że jesteśmy błogosławieni. Arcybiskup Tillotson mądrze zauważył. ludzie mogą przypuszczać. kiedy zauważasz. więc uwagę na to. Ludzie obserwują nasze postępowanie. to tak. To. żeby cię szanowały. Dzieci nigdy nie uwierzą. że taki sposób wychowania sprawi. To jest boży plan. jak to jest dla ciebie bolesne. że tego potrzebuje jego dusza. co widzą ma o wiele większy wpływ niż to. że są poparte przykładem twojego postępowania. Zwróć.prowadzić go ścieżkami. czy to w dobry czy zły. że ten kto grzeszy przy dzieciach. Uleganie mu jest najpewniejszą drogą do tragedii. XIV. To prawda. nie ważne. jak dom. że leki dla umysłu nie powinny być odrzucane z powodu gorzkości. co słyszą. rzadko są szczęśliwe. nie zapominajcie. że dzieci uczą się przez obserwację a nie słuchanie. jaki dajesz przykład. Nikt z nas nie może żyć sam dla siebie. Pa- miętnej. kiedy w końcu się ziszczą. grzeszy podwójnie. jak długo twoje postę- powanie będzie temu zaprzeczać. czy czynią coś dla Boga czy grzeszą. jaki jesteś przy dzieciach. A egoiści i rozpuszczone dzieci. jak on wychowuje swoje. Nie obawiaj się.

temperamentem. ale zrozumieją twoje życie. Ujmę problem krótko. jak są naturalne. jeśli tylko zastosujesz właściwe metody. Nie „idźcie”. jak wie- le zepsucia i zła może być w dziecięcym sercu. Dzieci nie potrzebują nauki. To jest spadek. mogą tego nie zrozumieć. jak z mityczną siecią Penelopy. że dzieci będą robić coś. twoje mądre polecenia. z którą przychodzimy na świat. Powinno cię to raczej skłonić do pilności w przeciwdziałaniu 24 . aby nauczyć się grzeszyć. Ten. Nawet. duma. Takie samo musi być twoje wychowywanie. To dziedzictwo należ do nas wszystkich. tak naprawdę jedną ręką buduje. To tak. wiarą. złe tendencje. że nie możesz na to liczyć. Dzieci są uważnymi obserwatorami. co naprawdę myślisz i czujesz. który dostaliśmy po Adamie. hipokryzja. kiedy zauważamy. Zrozumiesz powiedzenie: jaki ojciec.kładem Chrystusa. przebiegłość. że umysł twojego dziecka jest jak biała kartka. w Dniu Pańskim. to przerażające. musisz być na to gotowy. w modlitwie. a nocą pruła. hojnością. jeżeli rodzic się stara wychowywać. pilnością. Nie uważaj. że sam tego unikasz. łasce. Ostrzegam. jeśli zauważą. bardzo szybko przyswajają sobie twoje opinie. czego sam nie robi orze na ugorze. co Cezar mówił do swych żołnierzy w bitwie. że ty sam tego nie robisz. niech twoja rodzina to zauważy. fałsz. egoizm. Zapamiętaj. To jest ta upadła natura. na której cię nie ma. że jest coś dziwnego w grzesznym małym sercu. XV. albo nie- które z nich są nawet w twoich dzieciach. będą cię naśladować. Wychowując pamiętaj o mocy grzechu. ale „chodźcie”. Gwałtowny charakter. lenistwo w  osiąganiu celów – te wszystkie rzeczy. aby uchronić cię przed niebiblijnymi treściami.. Ale nie zniechęcaj się tym widokiem. Bądź przykładem i świa- dectwem Słowa Bożego. Rzadko będą robiły coś. Nie możesz oczekiwać. kiedy widzimy. i jak szybko pojawią się tego owoce. taki syn. Nie myśl. która przez cały dzień tkała. nie będą chodzić ścieżką. uczyn- nością. Dawaj przykład słowem. Jesteś dla nich modelem. szybko zauważają hipokryzję. i że nie będziesz mieć problemów. dobre rady. jeśli zobaczą. który każe robić dzieciom coś. bez- błędnie zgadują. Objawy pokażą się już we wczesnym wieku. a drugą burzy. zachowaniem. ale nie daje dobrego przykładu. Twoje uzasadnianie. To bolesne.

zanim ją odrzucisz. 25 . Nigdy nie słuchaj tych. Bóg nie daje wszystkiego w jednej chwili. zanim powstała Biblia. Pamiętaj o naturalnych skłonnościach do zła. Mówi o określonym cza- sie. Czy stało się kiedyś tak. Wychowując dzieci pamiętaj o obietnicach Pisma.11). Rzeczy niemożliwe dla człowieka są błahostkami dla Boga. bo gdy się zstarzeje. wszyscy żyli z  kilkoma obietnicami. Pomyśl sobie co oznacza taka obietnica. kie- dy wasze serca upadają. Józef. które cechują twoje dzieci. Na pewno tu leży ukojenie. kiedy on często działa. kiedy syn. to czas. „Potem”. kiedy żmudna pra- ca przynosi spokojny owoc sprawiedliwości (Hbr 12. Obietnice są serdecznością. Abraham. Po twojej stronie stoi jasna obietnica: „Ćwicz młodego według potrzeby drogi jego. w związku z tym i ten temat potraktuje krótko. że ich serca są gorące. To słowo Króla Królów. Ojcowie i matki. Ten. dobrze wychowane. i uspokójcie dusze.” (Prz 22. To nie jest jakieś słowo dane przez człowieka skłonnego do kłamstwa i  grzechu. to czas. w którym dobre wychowywanie przyniesie efekty – „gdy się zstarzeje”.zjawisku z bożą pomocą. Noe. Bądź bardzo ostrożny. Pomyśl. Obietnice były światłem nadziei. godne zaufania. rozjaśniającym serca patriarchów. ale nie wiesz. który odmówił pracy w winnicy ojca pokutuje i idzie (Mt 21. Izaak.6). są gotowe się zatrzymać. „Potem”. który ma w ręku czysty tekst nie upadnie. która wspiera umacnia wierzących w  każdym wieku. spójrzcie. że twoje dzieci są dobre. który się nigdy nie zmienia. ale na siebie. co mówi Słowo.29). „Potem”. Czytelniku. Ze wszystkich sił starają się o iskrę. że nie dotrzymał słowa? Albo czy Jego słowo nie czyni dobra? Nic nie jest dla Niego za trudne. Chcę uniknąć zniechęcenia. Możesz nie zauważyć tego na własne oczy. XVI. nie odstąpi od niej. jak i łaski. Rodzice rzadko są zbyt uważni. to taki czas. Ja- kub. co jest w obietnicy. skłonne do wybuchu. którzy mówią. i uważaj. Pomyśl. Pomyśl raczej. one kwitły w  ich duszach. jakie błogosławieństwa mogą przyjść po twojej śmierci. nie zrzucaj winy na Boga. Enoch. staraj się odciągać dziecko od zagubienia. kto jest obietnicą. zarówno w sprawach ciała. która zapali ich grzeszność. jeśli nie będziesz czerpać korzyści z obietnicy.

jak czule Hiob troszczył się o dusze swych dzieci. które Bóg dał z łaski słudze twemu.” (Rdz 33. XVII. (Kaz 11.” (Hi 1. a  złorzeczyli Bogu w  sercach swych.3).1). to czas. Nie możecie nadać im imienia zanim nie poprosicie o miłosierdzie. Bez błogosławieństwa pańskiego. mówi Duch. i jeżeli nie dotknie serca twego dziecka. twoje starania nie mają sensu.„Potem”. bądź pewien. żyć nią. którego rodzice muszą wyczekiwać.5). „Puszczaj chleb twój po wodzie. powiedział Ojcu: „Synowie to moi. Nie wątpię. Patrz na dzieci. bo po wielu dniach znajdziesz go. czyńcie podob- nie. i co za sprawa jego” (Sdz 13. aby był hojny i miłosierny w swych darach. Wychowuj dzieci stale się modląc o błogosławieństwo twojej pracy. On ma w swych dłoniach serce każdego człowieka. a płód żywota nagrodą.5). jak Jakub patrzył na swoje. Rodzice. które nie dawało żadnych owoców za życia rodziców. które mi tu dał Bóg” (Rdz 48. A teraz. Potem poproś Boga ze świętą odwagą. pozwól mi raz jeszcze zwrócić uwagę na potrzebę 26 . Ale On uwielbia być błagany. Zauważ.9). bo mówił Hiob: Podobno zgrzeszyli synowie moi. że twoja praca nie pójdzie na marne. że wiele dzieci powstanie w dniu sądu błogo- sławiąc rodziców za dobre wychowanie.” (Ps 127. jak Manue mówi do anioła o Samsonie: „Ale cóż będzie za obyczaj dziecięcia.”. Temat modlitwy przedstawiam jako najważniejszy i  kluczowy dla was wszystkich. Przyjrzyj się. Tak czynił Hiob po one wszystkie dni. zanim Pan je wskrzesił. Mów razem z psalmistą: „Oto dziatki są dziedzictwem od Pana. Jest bardziej gotowy do błogosławienia niż my do proszenia. największe staranie nie przyniosą efek- tu. bo go kochał: „O by tylko Ismael żył przed obliczem twojem!” (Rdz 17. tak jak Józef. jak Abraham wstawił się za Ismaelem. Powiedział do Eza- wa: „Dziatki to są. Bóg ma o wiele więcej chęci do wysłu- chiwania niż my do modlitwy. Weź z niego przykład i wytrwaj. Idź więc w wierze. Dziecko wielu modlitw rzadko upada w grzech. które zasiałeś nieustającą modlitwą.18). Patrz na swoje dzieci tak.12). Dlatego podlewaj ziarno. Zauważ. jeśli kochacie swoje dzieci. „a wstawając rano sprawował całopalenia według liczby ich wszystkich. konkludując. Eliasz trzy razy rozciągnął się nad dzieckiem wdowy. jeżeli nie odnoszą na- tychmiastowych sukcesów – musisz mieć nadzieję.

dom daje nam podstawy smaku. ciężki będzie koniec dla ich dusz. Wiem. jeśli chcesz wychowywać dzieci dla chwały niebieskiej. czy zapisać do chrześcijańskiego kościoła. Zadbaj o to. i jeśli będziesz odpowiednio się zachowywał. Zaklinam na dusze waszych dzieci. że Bóg jest Panem. z którego wylatuje ostra strzała raniąca ser- ce. i wszystkie rzeczy robi zgodnie ze swoją wolą. Rut. Jakub. w każdym tego słowa znaczeniu. opinii. pamiętaj o mojej radzie. nie Rubenem. abyś nie musiał płakać z powodu niewdzięczności dziecka. aby to wychowanie domowe było jak najlepsze. i że nie zawsze jest tak. jak Noe być zawstydzonym z powodu ich uczynków. aby wychować dzieci w odpowiedni spo- sób. Dom. jeśli nie chcesz. że Bóg działa w sposób przeze mnie opisany. Judą. Zadbaj. twoje dzieci będą dobrze wychowane. które dorośli muszą pić. Ojcowie i matki. nie Orfą. Nie ma na świecie nic straszniejszego ponad smutki przynoszone przez dzieci. rado- ścią. Dzieci mogą być łukiem. to w waszym interesie.i wagę używania własnej mocy. że Roboam był synem Salomona a Manases Ezechiasza. że którekolwiek z  was będzie śmiało spotkać mnie przed sądem Chrystusa w nieodnowionej formie. Wasze własne szczęście od tego zależy. Szczęśliwy jest człowiek. w którym formułuje się zwyczaje. kiedy będziesz wymagał jego pomocy. możecie wysłać je do najlepszej szkoły. gdzie kształtuje się charakter. aby dzieci były ochrzczone. tak jak Bolton na łożu śmierci: „Nie wierzę. możecie zadbać. który może powiedzieć. używajcie wszelkich środków. aby twoje dzieci były dla ciebie pociechą i pomagały na sta- rość. Zwróć uwagę. aby twoje własne zaniechania nie kładły się cieniem na two- jej starości. to takie miejsce. jeśli chcesz. Dzieci powo- dowały najsmutniejsze łzy. Dawid. Na wasze przyszłe samopoczucie i spokój. Ale wiem także. Mógłby to potwierdzić Adam. uwierzcie mi. dawać biblie i modli- tewniki. Jeśli chcesz. To one sporządzają gorzkie napoje. że pobożni rodzice mają pobożne dzieci. Ale jeżeli jednocześnie nie będą systematycz- nie wychowywane w domu. czy zasypywać wiedzą. jak Rebeka być znużonym życiem: Jeśli takie jest twoje życzenie. 27 . możecie nawet znaleźć im chrześcijańskich pomocników.” Ojcowie i matki zaklinam was przed Bogiem i Panem Jezusem Chrystu- sem. Naprawdę. a nie smutkiem. Dobrze wiem. wychowuj je dobrze za młodu. żeby były błogosławieństwem a nie przekleństwem.

Zbyt często rodzice nie rozumieją siebie. Wy- chowuj dobrze dla ziemi. aż do momentu. i  nigdy nie przestały. dla której chrzest jest czystą formalnością. więc pewny. aby Bóg ich dotknął. Wychowuj dla Boga. aby przyprowadzić swe dzieci do Jezusa. 28 . Teraz Pan uczy cię. że wszyscy potrzebujemy Ducha Świętego. dla wieczności. że rzeczywiście będziesz dobrze wychowywać swoje dzieci. aby odświeżać. ani swoich dzieci. aby nas zbawić. Jestem. i mam nadzieję. Pan uczy nas wszystkich jak cenny jest Chrystus i jaką wielką i doskonałą rzecz zrobił. dla Chrystusa. to będę się modlić za wszystkich. którzy czytają ten artykuł. Jeśli chodzi o konkluzję. że użyjesz każdej drogi. Pan za to wynagradza. aby mogły dzięki niemu żyć. czyniąc je nowym stworzeniem. a chrześcijańskie wychowanie wzgardzone i lekceważone. więc pewny. abyście poczuli wagę własnej duszy. wychowuj dobrze dla nieba. Nie zdają sobie sprawy z ogromnej różnicy. Jestem. i dlatego są szczęśliwi zostawiając dzieci samym sobie. Wiem. w tym życiu i przygotowywać je do przyszłego. jaka jest pomiędzy naturą a łaską. kiedy przyjdzie do ich serca. uświęcać i poruszać dusze. aby się modliły do niego bez ociągania. że zachęcisz swe dzieci. że nienawidzi grzechu. że potem będziesz żało- wać za grzechy swoich dzieci i próbować wyrwać je z ognia. Pan uczy. To jed- na z przyczyn.

(Przypisy) 1 Jako pastor. 4 Nie ma najlepszej metody na karanie dziecka. w którym powinno się zacząć religijną edukację dziecka. że żadne dziecko nie zasługuje na lanie. Umysł niektórych dzieci otwiera się szybciej niż u rówieśników. z którymi bym chętniej porozmawiał o ich własnych grzechach. ale inni stosują jest zbyt rzadko. że ich dzieci zrobiły coś złego. 2 Jeśli chodzi o wiek. nie mogę się oprzeć chęci zaznaczenia. jak ciężko jest Chrześcijańskim rodzicom przyznać. w którym ludzie mają sztywną opinię. co jest odpowiednie dla jednego. że ich dzieci coś zbroiły. bardzo trudno jest podać jakąś generalną zasadę. Jest więcej niż kilka osób. Ich charaktery są bardzo różne. co potrafi zapamiętać trzylatek. 29 . To bardzo głupi zwyczaj. nie zrobi wrażenia na innym. niż żebym miał powiedzieć. Kilka razy byłem ogromnie zdzi- wiony. 3 Niektórzy rodzice i  opiekunowie mają zwyczaj nazywania „nieznośnym dzieckiem” chłopca czy dziewczynkę przy każdej okazji. Bez wątpienia niektórzy rodzice nadużywają kar cielesnych. niż ich dzieci. Chcę tylko wyrazić sprzeciw wobec modnego poglądu. coś. często bez przyczyny. Znane są jednak wspaniałe zapisy tego. Jednak rzadko zaczynamy za wcześnie. Obwinianie nie powinno mieć miejsca bez przyczyny. czy zasługują na karę. że bardzo trudno jest znaleźć inny temat.

30 .

31 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful