„Ćwicz młodego według potrzeby drogi jego”

OBOWIĄZKI RODZICÓW

John Charles Ryle
1816-1900

Wydawnictwo:
Fundacja „Wrota Nadziei”
ul. Armii Ludowej 71B lok. 26
87-100 Toruń
2009

OBOWIĄZKI RODZICÓW

„Ćwicz młodego według potrzeby drogi jego; bo gdy się zstarzeje, nie od-
stąpi od niej.” Prz 22,6

Przypuszczam, że większość chrześcijan zna ten tekst. Prawdopodobnie
brzmi znajomo. Jest możliwe, że słyszeliście, czytaliście, czy też dyskutowa-
liście na jego temat wiele razy. Czyż tak rzeczywiście nie jest?
Ale, jakże mało treści z tego wersetu jest przestrzegane i szanowane! Na-
uka, którą niesie, mimo, że uznawana za obowiązek bardzo, rzadko jest wy-
pełniana. Czytelniku, czy nie mówię prawdy?
Nie można powiedzieć, że to jest nowy temat. Słowa są stare, a za nami
sześć tysięcy lat doświadczeń. Żyjemy w czasach bumu edukacyjnego. Słyszy-
my o powstawaniu coraz to nowych szkół. Mówi się nam o nowych systemach,
nowych książkach wszelkiego gatunku. A  mimo to, porażająca większość
dzieci nie jest nauczona, jak należy postępować, bo kiedy dorastają nie idą
przez życie z Bogiem.
Jak powinniśmy rozumieć taki stan rzeczy? Prawda jest taka, że boże
przykazanie nie jest przestrzegane; dlatego boża obietnica z naszego tekstu
nie jest wypełniona.
Czytelniku, te rzeczy mogą pobudzić Cię do wielkiego rachunku sumienia.
Wysłuchaj, więc głosu sługi bożego, na temat wychowywania dzieci. Uwierz
mi, ten temat powinien dotrzeć do każdego, doprowadzić go do zadania sobie
pytania: „Czy robię w tej materii to, co powinienem?”
Ta sprawa dotyczy prawie wszystkich. Mało kto nie ma z tym nic do czy-
nienia. Rodzice, opiekunki, nauczyciele, rodzice chrzestni, wujkowie, ciotki,
rodzeństwo – wszystkich to dotyka. Niewielu jest takich, jak mi się wyda-
je, którzy nie mają wpływu na jakichś rodziców, którzy nie udzielają porad
wychowawczych. Każdy odgrywa tu swoją rolę, pośrednio lub bezpośrednio
i chciałbym, aby wszyscy się wsłuchali w to, co mam do powiedzenia.

3

ale są ślepi jak kury i nie dostrzegają fatalnych błędów. Często ludzie sprowadzają swoje dzieci na drogę. Ale jest jedno. jak serca tych. zostawmy je samotnie. a głupi. których wychowujemy. Po pierwsze. co matka może określić z pewnością: będzie miało złe i grzeszne serce. wy- chowujcie tak. a nie zauważają belki we własnym. Syn i Duch Święty. według własnych skłonności. czy niskie. że wyciągniecie z nich wnioski. aby samo sobie było przewodnikiem. istnieje podejrzenie własnego sądu. „przywiązane jest do serca młodego” (Prz 22. że są oczywi- ste. gdy chodzi o ich ciało i krew. jakbyś prowadził ślepego i schorowanego. osądzaj za nie. Bardzo łatwo nam zauważyć winy u  sąsiada. a  trudno u  siebie. albo nie zawierają niczego nowego. Powinniście to rozważyć. co wyrośnie z jej maleńkiego niemowlęcia – czy będzie wysokie. nie możesz pozwolić. że znajdziecie tu ciekawe porady.1 Pozwólcie mi. jak one tego chcą. że nie podołali nałożonym obowiązkom. Jest dla nas czymś naturalnym. Jeśli więc chcesz mądrze postępować z dzieckiem. którą zauważywszy u  przyjaciół nazwaliby niebezpieczną. Ono jeszcze nie wie. 4 . To także zagadnienie. dlatego. „Dziecię swawolne zawstydza matkę swo- ją” (Prz 29. słabe. co jest dobre w umyśle i ciele.15). Z ogromną łatwością znajdują błędy za granicą. a na pewno zarosną chwastami. mądre czy głupie: może mieć wszystkie te cechy – wszystko nie jest bardzo ważne. i dlatego. Ale nigdy nie pozwól mu kro- czyć własnymi ścieżkami. Nie musisz spełniać jego upodobań i życzeń. ze dzieci się rodzą z naturą skierowaną ku złu. i spra- wi. popełnianych na co dzień w ich domach. Bądźcie pewni. jeżeli prawidłowo wychowujecie swoje dzieci. jeśli gdziekolwiek. Myśl za nie. I. Tu. „Głupstwo”. mówi Salomon. zatem przedstawić kilka porad dotyczących dobrego wy- chowywania dzieci. Matka nie może powiedzieć. Nie odrzucajcie ich. że czynimy źle. jeżeli wychowujecie dzieci po chrześcijańsku. którego wszyscy się obawiają. Widzą źdźbła w oczach innych członków rodziny. czy silne. Niech je błogosławi Bóg Ojciec. jeśli pozwolisz im wybierasz. traktuj je tak. bo może się oka- zać. na pewno wybiorą zło.15). a nie tak. jak się powinny zachowywać. Są mądrzy w sprawie życia brata. Nasze serca są takie. Pamiętajcie.

czułością i cierpliwością. a na pewno pozyskasz ich dusze. żeby dobrze się czuło – nawet wtedy. Są jak młode rośliny. że jak pelikan dałbyś własną krew. ale niewiele za każdym razem. Nie mam na myśli przysłowiowego „rozpuszczania”. Jesteśmy jak młode. Przez siłę czynimy więcej złego niż dobrego. jak bardzo ci zależy na szczęściu dziecka. dobra wola w zrozumieniu dziecię- cych problemów. współczucie. jak z delikatnym urządzeniem. cierpliwość. Wychowuj dziecko z wrażliwością. jak nie wie. nawet pośród dorosłych. ujeżdżane konie: jeździec obchodzi się z nimi delikatnie. z których musisz skorzystać. Ale pozwól tylko dostrzec w sobie ciepłe uczucia – powiedz. ale dziecko musi wi- dzieć i wiedzieć. Dzieci są słabymi i wrażliwymi istotami. dlatego potrzebują być trakto- wane z cierpliwością i rozwagą. nie ma sensu. II. 5 . abyś czytał dalej. Spinamy się na samą myśl o  posłuszeństwie. a nie według jego upodobań. potrzebują delikatnego podlewania. co jest dobre dla duszy. co będzie jadło. Wychowuj je według Pisma i prawa. I to musi być pierwszy krok do zapanowania nad nią. Utwardza ich serca. Jest coś takiego w  naszych umysłach.tak samo. gotowość udziału w radościach – to droga. Musimy postępować z nimi delikatnie. Miłość powinna kierować twoim zachowaniem. Surowość odsuwa ich od nas. często. to tylko dla ich dobra. Pozwól to zauważyć. jeśli chcesz dotrzeć do jego serca. która pojawia się w dziecięcym umyśle. którymi łatwo kierować. że je kochasz. aż z czasem w pełni ułoży. wyrozumiałość. hojność. Niewielu jest takich. że bronimy się przed każdym przy- musem. Bądź konsekwentny. Ale o to trzeba zabiegać z uczuciem. którą najłatwiej poprowadzić dziecko – to są rozwiązania. i bardzo trudno jest potem odnaleźć do nich drzwi. Nie pozwól mu decydować. co piło. Dziecięcy umysł jest bardzo podobny do naszego. kiedy je karzesz. Przemoc i twardość tylko pogarszają sprawę. Jeżeli nie możesz przystosować swego umysłu do tej pierwszej zasady chrześcijańskiego wychowania. czy jak się ubierze. Grzeczność. Silna wola jest pierwszą rzeczą. aby nakar- mić ich duszę.

wkrótce stracisz jego szacunek. po kawałku. kiedy spływa na serce starego grzesznika – jak osłabia moc szatana – jak burzy góry. ale ciągłe uderzanie zaostrzy kosę. zapełnia doliny – umacnia to. Musimy pamiętać. Strach zamka. jak Saul do Jonatana (1Sm 20. Wychowuj swoje dzieci z przekonaniem. Ojciec. groźba. Zauważ. kiedy sprawiamy. Wszystko jest lepsze niż re- zerwa i ograniczenie kontaktów między rodzicami a dziećmi. że zachowa swój wpływ na jego umysł. – ale z uczuciem. Gniew i surowość może przerażać. Nic nie zastąpi dobroci i miłości. Ich rozumienie jest jak wąskie naczynie: musimy nalewać do niego ino stopnio- wo. Na- prawdę potrzeba dużo cierpliwości w wychowywaniu dzieci. nie są przekuwane za jednym razem. Także natura jest bardzo silna. Jest czymś bardzo niebezpiecz- nym. Jak mocno walczy ze wszystkim. ale nie w miłości i nie pozyska wielu dusz. Naprawdę. Ich umysły są niczym bryły meta- lu. wtedy twoja praca przyniesie efekty. bez tego nic nie może być zrobione. że masz rację. jak tracisz nad sobą kontrolę. Próbuj podtrzymywać uczucia dziecka. taka powinna być metoda. Miłość jest wielkim sekretem udanego wychowywania. A coś takiego pojawia się ze strachem. że bardzo wiele od ciebie zależy. „Krok za krokiem. aby serca nie traciły. co pocho- 6 . Łaska jest najsilniejszą ze wszystkich zasad. Nie zapominajmy o tej radzie. ale nie przekona dziecka. przyczy- na. III. Kaznodzieja może mówić o prawdzie. w przeciwnym razie większość się wyleje i zmarnuje. kara. który mówi do swego syna tak.21).30) nie może oczekiwać.” (Kol 3. jaka jest w Jezusie dobitnie i z siłą. że dziecko się nas boi. A jeśli będzie czę- sto widzieć. nic nie jest niemożliwego dla łaski. Kamień do ostrzenia działa bardzo powoli. prowadzi do ukrycia i  kłamstwa. trochę tam”. czym są dzieci i stosownie do tego je wychowywać. Nie możemy oczekiwać wszystkiego na raz. co kruche – tworzy człowieka na nowo. jakich zmian do- konuje. Tak samo ty musisz określić obowiązki dzieci – rozkaz. zasada za zasadą. trochę tu. W słowach apostoła napisanych do Kolosan jest skarbnica prawdy: „Ojcowie! Nie pobudzajcie do gniewu dzieci waszych. ale systematycznie.

Wysoko wykształcony Anglik. użyteczni lub nie. Wiem. czy błędy. Nasz charakter bierze się z tego.” On nigdy nie dał przykazania. Wczesne nawyki. dzięki własnemu wykształceniu. który można formułować. którzy nas wychowują. bez wątpienia. jak glinę. z którymi się spotykamy. kiedy to widzi. aby żyły sprawiedliwie. (jeśli wolno mi tak powiedzieć). jacy jesteśmy dzięki treningowi. Daje dzieciom umysł. co określa nasze przyszłe życie. muszą je pozostawić samym sobie. na której znajdujemy jego błogosławieństwa. jacy są. że nie możesz nawrócić swojego dziecka. z pewnością. Tacy rodzice mają żądanie w stosunku do swoich dzieci podobne do Balaama. czekać na łaskę i miło- sierdzie. Nasza natura. że ludzie rodzą się na nowo z woli Boga. Jeżeli bę- dziemy trwać w Jego woli. On nam pomorze. którego człowiek nie byłby w stanie wypełnić. Ścieżka posłuszeństwa. A Szatan się cieszy. istnieje jeszcze silna edukacja. ale przestrzeganie tego. a nie własnej. co poznajemy w pierwszych latach. woleliby. jak wiele wyrośnie z ziarenek wła- śnie wtedy posianych. w dziewięćdziesięciu procentach są. wszystko. Bo ta okazja już się nie powtórzy. Krótko mówiąc: daje ci wielką szansę. ze Bóg powiedział: „Ćwicz młodego według potrzeby drogi jego. Strzeż się obłudy.” A to wszystko jest tak urządzone przez miłosiernego Boga. John Locke powiedział: „ Wszyscy ludzie. żeby umarły śmiercią sprawiedliwych. Ale wiem też. kiedy dostrzega lenistwo. Nie możesz się od tego uwolnić. jak wiele za- wdzięczamy tym pierwszym wrażeniom. aby wierzyły w to. w którą niektórzy wpadli – rodzice nic nie mogą zrobić dla swoich dzieci. co im mówisz. Pragną wiele. abyś uczynił z nich dobrych ludzi. jest bardzo silna. Wiem także. Od opieku- nek i matek uczymy się języka. Uczymy się mówić bezwiednie. ze naszym obowiązkiem nie jest dyskutowanie. aby wysłuchiwały twoich rad. Mamy postępować tak. ale nic nie robią. to ta. ale nic nie mają. dobrzy lub źli. jak słudzy 7 . bez wątpienia dziedziczymy ich sposób zachowania i myślenia. Ale prócz natury i śmierci. W ogromnej mierze zależymy od tych. aby ufały twoim słowom. jak zawsze. Je- steśmy.dzi z Królestwa Bożego – jak pokonuje każdy wysiłek w kierunku świętości – jak podtrzymuje w nas wojnę. Wiem. co nam kazał Pan. są wszystkim w nas. a nie obcym. nieskończoną aż do śmierci. smak. Na początku życia daje im dys- pozycję. Po nich dzie- dziczymy kolor. Czas pokaże.

8 . Świat. która ma tylko jeden świat i nic ją nie cze- ka po śmierci. góry znikną. Prawdziwy chrześcijanin nie może być niewolnikiem mody. tak jakby ten świat był wszystkim. Żadna rzecz nie jest równie ważna. jeśli przygotowuje swe dziecko do życia w niebie. czy to w szczęściu czy w smutku. dla Boga. a nie człowieka. Ci. dlatego. To jest uciekanie od problemu. niebo się rozedrze. które im organizujesz. a nie dla ziemi. oczywi- ście. ze jest wychowywane w szczególny sposób. to rodzice. IV. Dziecko nie może być zawstydzone. Rozpieszczanie. jako przypomnienie.w Kanie. że jego dusza jest naj- ważniejszą wartością. a potem bez- piecznie czekać na przemienienie jej w wino. Bez wątpienia te maleństwa są bardzo dla ciebie cenne. które przecież tak kochasz. jak ich życie wieczne. tylko. że takie są zwyczaje kolegów. spełnianie wszelkich zachcianek. Zwyczaje ziemskie nie mogą być dla niego celem. a nie dziecko. kiedy odkryje. wszystko zależy od ciebie. dlatego. Ale duch. słońce prze- stanie świecić. Nie można wychowywać dzieci w określony sposób. robić rzeczy. że wszyscy tak robią. co robić dla dzieci. jakbyś wychowywał bestię. który żyje w tych małych istotach. Wychowuj swoje dziecko pamiętając o tym. który powinien być rozwiązywany od niemowlęctwa. Że tylko w jeden sposób można zbawić duszę. myśl o ich duszach. Ale jeśli je ko- chasz. jeśli jest? Czas biegnie szybko. bo taki jest zwyczaj. Z każdym krokiem myślisz o nich. kiedy na rozkaz wypełnili zbiorniki wodą. przeżyje to wszystko. którzy wychowują swe dzieci dla nieba. Ale co. planujesz. a moda tego świata szybko przemija. Ta myśl powinna być ważna dla ciebie. tylko. którzy będą nazwani mądrymi. ale okrucieństwo. nie zapominaj o  tym pytaniu: „Jak to się odbije na ich duszach?” Kochająca dusza jest wypełniona miłością. Pozwalać dzie- ciom na czytanie określonych książek. razem z całą swoją chwałą przeminie. we wszystkich przyjem- nościach. na weselu. bo to zwyczaje śmiertelnego świata. i tylko tu można zaznać szczęścia – to nie jest miłość. Nic w twoich dzieciach nie powinno być równie ważne. To tak. o co należy zabie- gać.

który jest należny Chrystusowi. Psalmista pi- sze o nim: „Boś nade wszystko uwielbił imię twoje i wyroki twoje. Naucz je. zamiast prawdą z Pisma. jak do codziennego pożywienia.prawdziwe. że by dzieci kochały Biblię. . cenne. i  wydaje mi się. Wychowuj dzieci w znajomości Biblii. Wiem. który nie kładzie nacisku na znajomość Biblii jest niebezpieczny i słaby. Ucz je szacunku do niej. Uwierz mi. napisane przez Ducha Świętego. Dzieci rozumieją Biblię o wiele bardziej niż to sobie wyobrażamy. jego winie. Ten. że nie poznają Biblii ani za wcześnie. Ale jeżeli kochasz swoje dzieci.2). Upewnij się. obrzydliwości: zo- 9 . Każdy system nauczania. że On daje specjalne błogosławieństwo wszystkim. V. czegoś niezbędnego dla zdrowia duszy. albo zapełniają umysły dziecięce małymi opowiastkami. Mów im o grzechu. Możesz być pewny. Musisz być bardzo ostrożny. aby prosta Biblia była wszystkim w kształtowaniu ich dusz. którzy głoszą Jego słowo. zdolne do dania nam mądrości do zbawienia przez wiarę w Jezusa Chrystusa. Nie obawiaj się przedstawiania im żadnej doktryny. aby postrze- gały ją nie jako słowo człowieka.” (Ps 138. Upewnij się. ani za dobrze. Nikt. Są tacy. że sakramenty zbawiają i są przepustką do życia wiecznego. że będą ją czytać regularnie. że dzieci będą czytać Biblie z czcią. których nożna dzięki temu uniknąć. Niektó- rzy uważają. że nauki chrześcijaństwa są niezrozumiałe dla dzieci. Nie przywiązuj szczególnej uwagi do znajomości katechizmu. żeby znały Biblię. Są też tacy. ale Boga. że przeczytają ją w całości. że nie możesz zrobić nic więcej poza ustaleniem rytmu. Nie możesz sprawić. nie pójdzie za każdą nową nauką. Ale możesz zmu- sić dziecko do poznania Biblii. czeka na każdy błąd. którzy bardziej szanują katechizm niż Biblię. Gruntowna znajomość Pisma Świętego jest fundamentem jasnego patrze- nie na religię. bo diabeł jest tuż. tylko sam Duch Święty może napełnić nasze serca uwielbieniem dla Słowa. kto dobrze zna Pismo rzadko będzie się wahał. Nie obawiaj się. ale niezliczone są grzechy. Upewnij się. ważniejsze. pozwól. mocy. konsekwencjach. którzy oddają kościołowi honor. że takie wychowanie doceni Bóg. Niech inne książki zajmą drugie miejsce.

Modlitwa jest momentem zwrotnym dla duszy człowieka. że one są w stanie pojąć te rzeczy. jeżeli są bardzo małe. i w rzeczywistości myślą to. ofierze. Wtedy mamy do czy- nienia z prywatną społecznością z Bogiem. że on bardzo często rozmawia ze swym Panem. krzyżu. aby słowo się w nich roz- wijało. Mów im o Panu Jezusie Chrystusie i jego dziele zbawienia – jego zadość- uczynieniu. kiedy zaczęło się ich oddziele- nie od świata. Nasza służba nie przynosi owoców. wstawiennictwie: odkryjesz. Do tego czasu nie mamy żadnej nadziei związanej z tobą. Modlitwa jest szczególnością wszystkich dzisiejszych chrześcijan. kto się tylko nazywa chrześcija- ninem może powtarzać modlitwy. idącego na przód. trudno będzie utrzymać duszę przy życiu. Daj im Biblię. Pokaż mi wzrastającego chrześcijanina. bo nie wiemy ile dziecko może przyswoić sobie z  długiej Ewangelii. powiedział Pan do Ananiasza.26). 10 . jak zmienia. Pozwól. uświęca i oczyszcza: zauważysz. „Albowiem oto się modli” (Dz 9.2 Zapełniaj ich umysły Pismem Świętym. ale nic ponad to. strachu. jak trawa po deszczu. że te sprawy nie są poza nimi. Modlitwa była znakiem ludzi Pana w dniu.rientujesz się. kiedy go wysyłał go do Saula. twoja dusza rośnie. że dzieci mogą podążać za tobą w tej prawdzie. nawet. Ktoś. jak się zachować. W krótkim czasie i zakresie. silnego. Mówi Jezusowi wszystko. jeśli jest jej mało. tak przypuszczam. a to był wystarczający dowód. Mów im o dziele Ducha Świętego w sercu człowieka. Pro- si o wiele i otrzymuje wiele. wszystko się zatrzyma. odna- wia.11). „Na ten czas poczęto wzywać imienia Pańskiego” (Rdz 4. odczuciach. jestem pewien. co mówią. I zawsze wie. Modlitwa jest wielkim sekretem duchowego sukcesu. Modlitwa jest żywym oddechem prawdziwej religii. Ucz ich nawyku modlitwy. Jest jednym z pierw- szych dowodów na ponowne narodzenie człowieka. całą Księgę. VI. On zaczął się modlić. nawet dobre modlitwy. planach. a  nasza praca jest próżna do czasu aż upadniesz na kolana. One zauważają o  wiele więcej niż nam się zdaje. Mo- dlą się – mówią Bogu o swoich pragnieniach.

Rodzice. przeto iż nie prosicie” (Jk 4. Nie zlecaj kontroli nad tym nianiom. i  najpewniejszy środek na kłopoty. niedołężnego. Na pewno. To srebrna trąbka.2). aby opowiadać o stanie swej duszy. starego. Pomoże za- spokoić każde pragnienie. Niewielu jest takich. jak dziecko się modli. w nie- odpowiedni sposób. Długo zanim nauczy się czytać możesz nauczyć je klękać obok matki i powtarzać proste słowa modlitwy. Nie pozwólcie. nie obawia się. który On obiecał wysłuchiwać. To jest moment. Przypominajcie. Modlitwa jest największym silnikiem. której możemy używać w  trudnych chwilach. To jest naj- lepsza broń. która nie zwraca uwagi na tak ważną część życia dziecka.” (Hi 39. jaki Bóg w nas umieścił. jeśli nigdy nie słyszysz. ślepego. że nie wzywają imienia Pańskiego. Pokażcie im jak zacząć. to najkrótsza droga. Modlitwa. kiedy dziecko zaczyna się modlić szybko. A nie pomni na to. Uwierz mi. jak masz język. kiedy zostawisz je samo. a zwierze polne zdeptać może. jakich słów używać. tak długo powinieneś się modlić. biednego. że je noga zetrzeć. który zasługuje na twoją szczególną uwagę. aby to była wasza wina. a w prochu ogrzewa je. ani nie ufaj. jeśli kochacie swoje dzieci. jeśli zanie- dbują. możesz winić tylko siebie. będą strasznym potępieniem dla wielu w dzień Sądu. jak ko- chająca matka płaczu dziecka. aby wyrobić w  nich nawyk modlitwy. jest nim codzienna modlitwa. To klucz otwierający skarbnice obietnic. który powinieneś sam kontrolować. jeśli się okaże. którzy zdają sobie sprawę jak wiele od tego zależy. Pamiętaj. Nie mogę chwalić matki. której człowiek może użyć idąc do Boga. której Bóg kazał nam używać w każdej potrzebie. Te słowa: „Wszakże nie otrzymu- jecie. że to jest pierwszy religijny krok w życiu dziecka. niewykształconego – każdy może się modlić. Zachęcajcie do wytrwałości. Zatwardza je przeciw dzieciom swoim. jeśli chodzi o spo- sób modlitwy. Te pierwsze kroki są najważniejsze.17-19) 11 . jeżeli jest jakiś zwyczaj. jakoby nie były jego. a żeby nie była próżna praca jego. Ona jest w  zasięgu każdego – chorego. uczyńcie wszystko. to płacz. Tak długo. Musisz uważać. nieuważnie. co w waszej mocy. Jesteś niewiele mądrzejszy od ptaka opisanego w Księdze Hioba: „Który niesie na ziemi jajka swoje. że dziecko będzie się modlić. Powiedzcie. to ręka dająca chwałę i pomagająca w potrzebie. także. paralityka.

a ci. który głosił. tym mocniej. że gdziekolwiek lud boży się zbiera. że jak długo są pod twoim dachem. że tracą błogosławieństwo. który będziemy najdłużej pamiętać. Być może zapomnieli o czymś innym. pastor. nie pozwól na zmarno- wanie czasu przeznaczonego na zasianie nawyku modlitwy. jak ważne jest słuchanie kazań. Mów im. a nawet jak matka wtedy wyglądała. zgromadzenia. aby ta wina ciążyła na tobie. przyjaciele. aby przychodziły z wami do kościoła. tam Pan Jezus jest obecny w szczególny sposób. Ale równie smutne jest to. uświęcenie i budowanie dusz. Te wspomnienia są bardzo żywe. Wielu mędrców pamięta. zaklinam. poza tymi. jak apostoł Tomasz.25). jako niektórzy obyczaj mają. którzy chodzą do szkoły. oprócz starszych nie podchodzi do stołu Pańskiego. kiedy nikt. poza tymi. czego ich uczono. Ale całkiem inaczej jest z pierwszymi modlitwami. Mów im o  obowiązku i  przywileju chodzenia do domu Boga. Mów im o tym. i  wspólnej modlitwy. ale nawołujemy się wzajemnie do poruszania serc. Jeżeli niczego nie uczysz swoich dzieci. Nie pozwól. im mocniej widzimy nadchodzący dzień. kiedy „nie opuszcza- my społecznego zgromadzenia naszego. aby oddawał honor w domu Pańskim aż do dnia 12 . że apostoł Paweł cieszy się. które chodzą na szkółkę niedzielną i muszą przyjść. a młodzi chłopcy i dziewczęta się odwra- cają.” (Hbr 10. jeśli kochasz swoje dzieci. którzy są nieobecni muszą oczekiwać. W każdej parafii są chłopcy i dziewczęta. Modlitwa jest zwyczajem. że taki jest boży plan na nawracanie. z którymi się bawili – to wszystko mogło zostać wymazane z ich pamięci. którzy jesteście ich rodzicami i przyjaciółmi powinni- ście zadbać. Ucz swoje dzieci pilności i regularności w publicznym oddawa- niu chwały. że nie widujemy dzieci w kościele. jak ich matki uczyły ich modlitwy. aby dorastały w  zwyczaju wyszukiwania wymówek. Czytelniku. jakby wszystko się działo wczoraj. VII. Mów im. Kościół. Często ci ludzie są w stanie powiedzieć gdzie klękali. naucz ich przynajmniej jak się modlić. gdzie byli zabierani na nabożeństwa. wydaje się. Nie pozwól. Nazywam to smutnym widokiem w kościele. taka jest reguła domu dla każdego zdrowego. a wy. Daj im jasno do zrozumienia.

Często tam łapią nawyk nieuważania i lekceważenia.9). kiedy dzieci przychodzą do kościoła same. Nie lu- bię. znajduje dzieci.5) Samuel. służący Bogu cały dom. co rozkazał Mojżesz. którzy mieszkali między nimi. abyś wysłuchiwał takich tez. ale gdy był Jezus uwielbiony. co mówił Pan: „Ale tego z przodku nie zrozumieli uczniowie jego. Wierz mi. a odpowiednie zachowanie drugim. czego by nie czytał Jozue przed wszystkim zgromadzeniem Izraelskim. których nie rozumieją. Nie znajduję takiej nauki w  Starym Testamencie. Nie chciałbym. z  synami naszy- mi i z córkami naszymi. że bezużytecznym jest zachęcanie dzieci do uczest- nictwa w nabożeństwach. z trzodami naszymi i z bydłem naszym pójdziemy.35). i zgubić ich uwagę. i każdy sposób powinien być wykorzystany.” (1Sm 3. które biorą udział w  publicznych ceremoniach religijnych razem ze starszymi. Boga Izraelskiego” (Wj 34. jeśli w ogóle się uda. w dzieciństwie służył Panu na długo zanim go poznał: „Samuel jeszcze nie znał Pana. Tak samo nie lubię patrzeć na to. co nazywam „kącikiem młodych ludzi”. Sami apostołowie nie rozumieli wszystkiego. nie ma lepszej gwarancji dobrego zachowania niż posadze- nie dzieci obok.7).23). że: „wszyscy nas prowadzili z żonami i z dziatkami aż za miasto. i  przed przychodniami. Kiedy Paweł nauczał uczniów w Tyrze. a klęknąwszy na kolana na brzegu modliliśmy się. i że niechodzenie do kościoła uznajesz za morderstwo dla duszy. A kiedy czytam Nowy Testament. mówił: „Z  dziećmi naszymi i  starcami naszymi pójdziemy. bo święto Panu obchodzić mamy. aby dzieci chodziły z tobą do kościoła i sia- dały blisko. kobieta i dzieci. zapamiętał. Umysły młodych ludzi bardzo łatwo skierować na złą drogę. aby temu zapobiec.”. „Trzy kroć do roku ukaże się każdy mężczyzna twój przed obliczem panują- cego Pana.Pańskiego.” Kiedy Jozue czyta prawo (Joz 8. Chodzenie do kościoła jest jednym. jeśli jest to możliwe. Bardzo za to lubię oglądać całe rodziny siedzące razem. których trzeba się pozbywać przez lata. po drodze często spotykają złe towarzystwo i przez to uczą się więcej złego w dniu Pańskim niż przez resztę tygodnia. starzy i młodzi ramię w ramię – mężczyzna. Kiedy Mojżesz staną przed faraonem (Wj 10. za- uważam: „nie było i słowa ze wszystkiego. Dopilnuj. przed niewiastami i  przed dziatkami. Niektórzy twierdzą.” (Dz 21. i jeszcze mu nie było objawione słowo Pańskie. tedy 13 .

że nie powinieneś niczego wymagać od dzieci. że uważam ją za złą. Nie załamujcie się. Kto na pewno jest w wstanie opisać błogosławieństwa wpływające z praw- dziwej wiary? Albo inaczej. że coś jest dobre. żeby robić tajemnicę ze wszystkiego. jaki sprowadza na świat jej brak? Brak wiary sprawił. ze Ewa zjadła owoc. co mówisz.nie uwierzyli w głos Mojżesza i proroków. Wytłumaczcie im. w którym się znajduje. do czego je zachęcasz. Przestrzegam cię przed taką po- stawą. wiary w słowa rodziców. przekonania. w niebezpieczeństwo. których czyta- li codziennie. pocieszcie swe umysły tymi przykładami.16) Rodzice. Spró- buj sprawić. Czytelniku. aż do ostatniej godziny jego życia – brak wiary w  boże obietnice. i uwierzcie mi. jest wiele rzeczy. Rozumiem przez to. co oni mówią. Brak wiary sprowadza człowieka do grzechu. że to. Wychowuj je w zwyczaju wiary. pewnego dnia będą was za to błogosławić. szanowały opinie tak samo. musi być dobre. kto może pisać smutek. to tak rzeczywiście jest. i dlatego powinny robić wszystko. że stary świat odrzucił ostrzeżenie Noego. i że mogą bezgranicznie polegać na twoim słowie.” (J 12. a  kiedy TY twierdzisz. że na razie twoja wiedza jest bogatsza od ich. Mówię szczerze. które warto tłumaczyć 14 .wspomnieli. jak szanują swoje. VIII. Powinieneś przyzwyczaić je do myśli. ostrzeżenia. bo i tak nie rozumieją. a że mu to uczynili. zwątpiła w prawdziwość słów Boga: „śmiercią umrzesz”. to na pewno się jeszcze nauczą. że to świę- ty obowiązek. Bez wątpienia to absurd. co jest przeciwne temu światu i jego dumie. Niewiara trzymała Izrael na pustkowiu – to było płot odgradzający ich od ziemi obiecanej. że jeżeli czegoś nie wiedzą. czego od nich oczekujesz. Ucz je uczucia. aby ufały twoim sądom. że nauczysz je wiary. je- żeli wasze dzieci jeszcze nie dostrzegają pełnej wartości łaski. brak wiary we wszystko. to jest. że powinieneś uczyć je wiary w to. że Żydzi ukrzyżo- wali Pana chwały . jeżeli TY uważasz jakąś rzecz za złą dla nich. że. Brak wiary sprawił. wychowuj swoje dzieci w przekonaniu. Brak wiary sprawił. W takim przypadku powinieneś im wytłumaczyć i uza- sadnić wszystko. Słyszałeś od niektórych. we własną grzeszną naturę. Muszą wiedzieć. iż to było o nim napisane. Wychowujcie je tylko w obowiązku regularnego uczestnictwa.

jak mi się wydaje. Zaklinam was na miłość. w przeciwnym razie zapłacicie ogromną cenę zmartwień i łez. Ucz dzieci posłuszeństwa. To widzialna wiara. IX. jeżeli czynić będziecie. muszą mieć jasność „dlaczego”. o dniu. żywa wiara. To jest cel. dopilnuj- cie. moim zda- niem okropny błąd. Mów swoim dzieciom. Opowiedz mu o Izaaku. Jak. spraw. że pozna powód każdego zjawiska. Rodzice. w jaki sposób. Niech nie będzie żadnych pytań. jaką żywicie do swoich dzieci. cokolwiek ja wam przykazuje. że będzie dobrze.” (J 15 . to ma być dla nich wystarczający argument. że każ- dy koń musi być kiedyś ujeżdżony. Zapytał swego ojca: „A gdzież baranek na ofiarę paloną?”. wiara w działaniu. używajcie wszelkich sposobów. że muszą je wykonać. (jeśli na prawdę je kochasz). ale nigdy nie zapominaj. uzasadnień. kiedy Abraham zabrał go na górę Morya (Rdz 22). że nie powinny niczego opierać na zaufaniu. Rodzice. boleśnie odbijający się na ich umysłach. Izaak nie wiedział. który musimy sobie przyswoić. co usłyszał. aby dzieci były wam posłuszne. bo jego ojciec tak powiedział. ale ta odpowiedź była wystarczająca. to. to. że ono musi wiedzieć. Posłuszeństwo jest jedyną rzeczywistością. aby nauczyć je wiary. Wyjaśniaj wszystko dziecku. że w każdej dziedzinie jest jakiś alfabet. że polecenia są rozsądne. żeby czuły. to jest bodaj najważniejsza część wychowywania. gdzie. dyskusji. aby poczuły. jeśli uważasz to za stosowne. i był zadowolony. że: „Bóg sobie obmyśli baranka na ofiarę paloną”. kiedy zauważą mądrość twojej nauki. nie ma równie cennego wpływu na nasze życie. Ale wychowywanie w prze- świadczeniu. ponownych odpowiedzi.dzieciom. kiedy. jeżeli mówisz. który jest wart każdego wysiłku. Muszą ci wierzyć i być z tego zadowolone. Żaden inny zwyczaj. że na początku życia musimy być uczniami. że coś jest dobre. że jest tylko dzieckiem – że myśli jak dziecko i dlatego nie wolno mu oczekiwać. Uwierzył. Kiedy wydajesz dzieciom po- lecenie. że one. tak mało przecież jeszcze rozumiejące. „Wy jesteście przyjaciele moi. i że przyjdzie taki dzień. jedyne. To jest test na wierność Ludu Bożego. odkładania na potem. Ale w międzyczasie.

bo widzę przykazanie boże odwrócone. Zauważ.” (1Tm 3. starsi powinni być: „mężami jednej żony.24). Uwierzcie mi. którzyby dziatki dobrze rządzili i własne domy. i że nie będziemy na właściwym miejscu.” (Tt 1.12). jak ważne jest posłuszeństwo dla tych. nie pasujemy do niej. że człowiek nie jest posłuszny 16 . Jak może być mowa o przestrzeganiu piątego przykazania. żeby spełniały po- lecenia. w przeciwnym razie będą się buntować przeciwko Bogu do końca życia. albo nie poddane rządowi. i znowu: „Dy- jakonowie niech będą mężami jednej żony. Znajdujemy je w modlitwie Abrahama. Zwróć uwagę na posłuszeństwo Józefa wobec rozkazu Jakuba (Rdz 27. postawione do góry nogami. Zwróć uwagę. że robią to. co im każą rodzice. tak.6) Rodzice. którzy pełnią funkcje w kościele: „Któryby dom swój dobrze rządził. co się do nich mówi z szacunkiem. bo czuję skutki w dziecięcym charakterze. że Paweł nieposłuszeństwo rodzicom traktuje jak jeden ze znaków dni ostatecznych (2Tm 3. Naucz je posłuchu. to najbardziej bolesny widok. a nawet znajdują wymówki na ich nieposłu- szeństwo. jak będą do tego zdolne. Nie powinno cię dziwić. Czytelniku. że „był poddany” Marii i Józefowi (Łk 2. zatem. że nie są od niego niezależne. aby wysłuchiwały tego. Tym powinny się wyróżniać dobrze wychowane dzieci.13).2). „albowiem Panu Chrystusowi służycie” (Kol 3. O sa- mym Jezusie Chrystusie wiemy. egoizm i samouwielbienie. jakby nie było się czego wstydzić. że na tym świecie nie powinniśmy rządzić. I naucz je. który nie tyle będzie wychowy- wał rodzinę. Bolesny. Dzieci nie powinny się zbyt wcześnie dowiedzieć.51). co „przykaże synom swoim i domowi swemu: (Rdz 18. kiedy są młode.15. któreby nie mogły być obwinione w zbyt- ku. jeżeli obydwoje rodzice nie są szanowani? Posłuszeństwo od najmłodszych lat ma swoje podstawy w  Piśmie Świę- tym. ta nauka jest dzisiaj bardzo potrzebna.4. bolesne. kiedy „powstanie dziecię przeciwko starcowi” (Iz 3. dzieci wierne mający. Jak Izajasz uznaje za zło. I po raz kolejny. czy chcecie oglądać szczęście swoich dzieci? Zadbajcie.14). Można spotkać wielu. nie jesteśmy przystosowani do całkowitej swobody. któryby dziatki miał w posłuszeństwie ze wszelką uczciwością”. dopóki nie nauczymy się szanować lepszych.19). Dla mnie rodzic wiecznie krzyczący i dziecko zawsze kierujące się własnymi ścieżkami. którzy pozwalają dzieciom wybierać i myśleć samodzielnie na długo przed tym. Nawet ludzie wolni w Chrystusie nosili jarzmo.5).

X. Ich ojcem jest diabeł .Ojcu. Kłamstwo i lawirowanie. i bez względu na cenę mówiły prawdę. Brzydzi się kłamstwem i hipokryzją. jeśli pozwalano mu w dzieciństwie na nieposłuszeń- stwo w względem ojca na ziemi. ile razy w Starym Testamencie Bóg nazywa siebie Bogiem Prawdziwym. o których możemy powiedzieć. Otwartość i szczerość zależy od rodziców i ich zachowania już w czasie niemowlęctwa ich dzieci. że szukanie wymówek. ze względu na rozwój charak- teru waszych dzieci. jako Jego wiodąca cecha.zwiódł Ewę odważnym kłamstwem. Cała prawda. czego powinno się unikać. Ucz je mówienia prawdy. Jak wiele przesady! Jak wiele się dodaje do zwykłej historii! Ile rzeczy się pomija. Czytelniku. Na dłuższą metę unikniesz zwyczaju ukrywania i tajemnic. tak częstego wśród dzieci. 17 . jak pomocne jest ufanie w słowo dziecka. Zauważysz. Powinny wiedzieć. abyście o to dbali dla własnej wygody i ułatwienia wzajemnych stosunków. Prawda wydaje się być przedstawiona przed nami. bo on nie koniecznie może zależeć od tego. uniki. coś. to już jest kłamstwem. przesadna wyobraźnia. Staraj się stale przypominać o tym dzieciom. to złota reguła. to stare grzechy. że jeżeli coś jest mniejsze od prawdy. Jaki okropny dowód na naturalną grzeszność człowieka! Właśnie to powinniśmy zrozumieć na samym początku. to jest droga do kłamstwa. Pomyśl tylko. jeśli kochacie swoje dzieci. że ufamy im bezgranicznie! Starożytni Persowie posiadali wiel- ką mądrość: głównym punktem edukacji dzieci był omówienie prawdy. i od tamtego czasu upadają w ten grzech wszystkie jej dzieci. wiecznie obecnym przed oczyma dziecka. Mówienie prawdy w dzisiejszym świecie jest o wiele rzadsze niż nam się wydaje. Za- chęcaj. jeżeli to leży w interesie mówcy! Jak niewielu jest pośród nas. aby w każdych warunkach były szczere. On nigdy nie zbacza z  prostej dro- gi. Rodzice. abyś poszukał. ile jest nieszczerości i oszustwa na tym świecie. chciałbym. którą wielu powinno so- bie zaszczepić w głowie. nie tylko. że posłuszeństwo stanie się mottem. który jest w niebie. i nic poza nią. Polecam ten temat waszej uwadze. Mów im bez przerwy. sprawcie. ale zachęcam raczej.

pycha. aby robił coś pożytecznego. i wielu innych. Jeżeli masz konia. Bezczynność jest najlepszym przyjacielem diabła. Odkupieni święci w chwale będą śpiewając oddawać chwałę i cześć Panu. to na pewno zasieje złe myśli w duszy. bo inaczej upadnie w grzechu. aby być próżnym. Adam w Raju miał swoje zadania – miał się zajmo- wać ogrodem. a umysły zajęte. I mieli rację. Jeśli chcesz być w dobrej kondycji fizycznej. Bezczynność uczyniła Sodomę tym. W 2 Księdze Salomona czytamy. płynące strumienie są zawsze czyste. sytość chleba. i natychmiast diabeł zapukał do drzwi i wszedł. Czy to nie była bezczynność? Wtedy zobaczył Betsabee – następnym krokiem jest upa- dek w grzechu. żeby była ciągle w ruchu. Musimy mieć nasze ręce wypełnione. Niech wasze własne sumienie odpowie. musisz dbać. który popełnił Dawid z żoną Uryjasza. słaby i grzeszny. jest także prawda o naszych dzieciach. że jest matką wielu uczynków ciała. czy mówię prawe. matką cudzołóstwa. „Oto byłą nieprawość Sodomy. pijaństwa. to część każ- dego dzieła Boga. że bezczynność jest grzechem: według prawa każdy mężczyzna powinien wychowywać syna. XI. inaczej wyobraźnia zacznie pracować i siać niepokój. musisz ćwiczyć. Służba i praca.49). Anioły w niebiańskiej pracy – są służbą Pana. w przeciwnym razie się psuje. ale „Dawid został w Jeruzalemie”. Jeżeli masz maszynę parową. To stała woda zaczyna się zanieczyszczać. Byliście leniwi. że bezczynność doprowadziła do większej ilości grzechów niż wszystko inne. To najpewniejsza droga do zatwardzenia serc. że należy naprawiać błędy na czas. A człowiek. twoje ciało za- 18 . niż wielu z nas. Wszystko. zawsze wy- konującą jego polecenie. co jest prawdą o nas. Nic nie zostało stworzone. musisz go ćwiczyć. Głęboko wierzę. że Joab poszedł na wojnę przeciwko Ammonowi. i obfitość pokoju” (Ez 16. musi coś robić. Lenistwo miało też wiele wspólnego z okropnym grzechem. Żydzi myśleli. którym z braku czasu nie wymienię. czym była. który ich odkupił. I w gruncie rzeczy się nie dziwię – wszystko wokół nas daje nam tę samą lekcję. siostry twojej. Ucz dzieci. Podejrzewam. Oni znali serce ludzkie lepiej. nigdy nie będzie doskonały bez regularnej pracy. Jeżeli wiecznie siedzisz. Bezczynny umysł jest jak otwarte drzwi i jeśli szatan nie wejdzie przez nie.

Zwróć uwagę. jakkolwiek by to nie bolało. „Karz syna swego. to niemiłe rzeczy. Z kolei bardzo mnie cieszy. czego powinniśmy się obawiać. Ale tak długo. Ucz je. niech bezczynność będzie uważana przez twoją rodzinę za grzech. kiedy dzieci marnują czas nad jakąś czynnością. Uwierz mi. Czytelniku. Jeśli bardzo kochasz swoje dzieci. Dopilnuj.” (Prz 13. kiedy wiem. że Pismo nie wyraża się jasno na ten temat: „Kto zawściąga rózgi swej. że kara i strofowanie. których kochamy i doprowadzanie ich do łez. Kiedy wkładają serce w lekcje.” 19 . Dzisiaj najkrótszą drogą do rozpuszczenia jest pozwolenie dziecku na jego własną drogę – pozwolenie robienia źle i niekaranie za to. a twój wróg będzie miał trudności z dostaniem się do ciebie. Bardzo mnie boli. Wychowuj je w ciągłej obawie przed lekceważeniem błahostek. Nic nie jest równie przy- kre.czyna niedomagać. i staraj się wpoić im zasady prawidłowego nim gospodaro- wania. jak serce jest sercem. ale rózga karności oddali je od niego.” (Prz 19. tak długo dziecko nie będzie mogło być wychowywane bez kary. Staraj się zawsze wypełniać czas czymś pożytecznym. żeby nie przymykać oczu na złe zachowanie. tak nie wolno robić. ani głuchym na rady ich dotyczące. że to nie czyni cię śle- pym na winy dzieci. Rozpuszczanie jest bardzo wyrazistym słowem. a  zabiega- jąc zginieniu jego niech mu nie folguje dusza twoja. że chcesz zniszczyć duszę dziecka. a raczej powinieneś przeżywać ból kary i strofowania. I tak samo jest z duszą. ale kto go miłuje. jak cenny jest czas. wczas go karze. chyba. Wiem. „Głupstwo przywiązane jest do serca młodego. kiedy widzę. To natu- ralne. póki o  nim nadzieja. Nie możesz powiedzieć. ale przesadne uczucie i uwaga. ma w nienawiści syna swego. kiedy się uczą. kiedy widzę je w ruchu. Nawet. jak sprawianie bólu tym. kiedy całkowicie się poświęcają zabawie. Aktywny i żywy umysł jest trud- nym celem dla diabła. że jesteśmy wrażliwi na nasze ciało. Ten element powinien być przez ciebie szczególnie pilnowany. to coś.18). proszę przedstaw tę opinię przed swoimi dziećmi. pełnym smutnego znacze- nia.24). że wkładają całe serce w  wykonywanie obowiązków. XII.

Radzę. pozwalał kroczyć dzieciom własny ścieżkami. Rodzice. bardzo błądzi. że waszym pierwszym obowiązkiem jest rozważanie ich prawdziwych celów. Przypominam. a nie zachcianek.13-14). i przynosi owoce. Została napisana pod natchnieniem bożym. Wychowujcie je. zaklinam na miłość waszych dzieci. bez względy na to. Potrzebują strofowana. „Karz syna twego. Jest dana dla naszego nauczania. 20 .(Prz 22. ale dziecię swawolne zawstydza matkę swoją. robicie im krzywdę. który wychowuje swoje dzieci bez uwagi i nie troszczy się o to. Kto może spokojnie czytać historię jego dzieci i ich grzechów? Kazirodztwo Amona. Jednym słowem cenił bardziej synów niż Boga. Przyjrzyj się przypadkowi Heliego.22-29.” (Prz 29. a sprawić odpocznienie. Ty go bij rózgą. wszakże nie bronił im tego”. mówię wam szczerze. Ostrzegam was. „A nie gromił go nigdy ojciec jego. Ofni i Fineas „na się przekleństwo przywodzili synowie jego. o  który święci Pańscy. że w wielu chrześcijańskich rodzinach są prawie nieznane. a duszę jego z piekła wyrwiesz. Ich dzieci potrzebu- ją nagany.15) „Nie odejmuj od młodego karności. Dawid był ojcem zapominającym o  winach. jaki smutny fakt. (1Sm 2.” (Prz 23. Nie powinieneś spełniać każdego życzenia czy kaprysu. nie umrze. Jego synowie. Ojcowie i  matki. aby być mądrym na czas. ale rzadko ją otrzymują.”. A jaki był tego koniec? Usłyszał o ich śmierci w bitwie. jeżeli nigdy nie karzecie dzieci.6.13) Przypomnij sobie także przypadek Dawida.17) Jakie silne i  przekonywujące są te fragmenty! A. a nie zadowalajcie – a przyniesie to ogromne zyski. to jest kamień. Na pewno wierzący. a on sam pogrążył się w żalu. co jest napi- sane. ale go nie ma. On tyl- ko ich delikatne upominał. unikajcie pobłażliwości. które zbroiły. tak jak List do Rzymian czy Efezjan. mówiąc przeczżeś to uczynił?” Tu leży źródło problemów. I zbierał tego żniwo. bo jeźli go ubijesz rózgą. bez względu na wiek.15. 3. Znajduję rozwiązanie w podsumowaniu Adinijasza w 1Krl 1. że była. kiedy powinien być stanowczy i surowy. wyniosłość Adinijasza: na pewno to były wielkie błędy wynie- sione z domu. A ta księga przypowieści nie jest przestarzała i nieodpowiednia dla chrześcijan. się potykali. i sposób rozkosz duszy twojej. Ale czy nie było w tym jego winy? Nie może być wątpliwości. „Ró- zga i karność mądrość daje. morderstwo i bunt Absalomona.

co wolisz. naśla- 21 .3 Zastraszani ludzie i  urazy żyją długo. i jakimi kroczymy ścieżkami. Teraz Bóg Ojciec wychowuje członków swej rodziny. tyle słodyczy i goryczy. stali się tą rodziną. co według ciebie jest nieodpowiednie. jeśli wychowujesz swoje dzieci mądrze. kiedy urośnie. Pokaż. Jeśli je zostawisz. Biblia mówi nam. bo Bóg ci może je kiedyś zabrać. ani. jakie mamy oczekiwa- nia. Każ rzadko. że może oczekiwać spełnienia każdego marzenia. Ale. tyle deszczu. ile możemy znieść. czego potrzebuje. Pokazuj. Czytelniku. Jest bardzo kłopotliwy. XIII. Małe chwasty szkodzą tak samo jak inne. że możesz się nie zgodzić na coś. że zrobisz wszyst- ko. co czyni. My wszyscy. Zwróćcie uwagę na ten aspekt wychowania. wiem. Przypominaj im stale. i że jeśli mówisz o karze. Tyle słońca. żeby nie przymykać oczu na małe psoty pod pretekstem ich nie- szkodliwości. Nie pozwól mu myśleć. że jesteś gotów karać za nie- posłuszeństwo. Zachowuje się jak ogrodnik przycinający gałęzie winoro- śli. ale naprawdę i szczerze. abyśmy dawali jak najlepszy owoc.4 Uważaj. aby przyniosła większy owoc. ale poszli po pokój do Chrystusa. szybko urosną. że Bóg ma swój wybrany lud – rodzinę na tym świecie. kiedy dziecko jest małe. ale jesteś gotów działać. Wszyscy biedni grzesznicy. i wszystko. którzy wierzymy w zbaw- czą moc Jezusa Chrystusa jesteśmy jej częścią. będziesz miał kło- poty. On zna te wszystkie rzeczy. o co poprosi. Niech dzieci nie będą bożkami. wie gdzie jesteśmy. Nie strasz zbyt mocno. jeśli nie zadasz sobie trudu. jest dla naszego dobra. Zna charakter każdego z nas – nasze dobre i złe strony – zna nasze potrzeby. On zna nasze uczynki. żeby udowodnić twoje szaleństwo. częste i powierzchowne wymierzanie spra- wiedliwości jest głupie. jakimi cieszymy się przywilejami. wszystko jest ważne. Każdemu daje to.jak bardzo kochasz swoje dziecko. Wybierz. kim są nasi przyjaciele. jak Bóg wychowuje swoje dzieci. Ucz się mówić dziecku „nie”. gotując ich do wspól- nego życia w Niebie. którzy zostali potępieni grzechem. W  wychowywaniu dziecka nie ma błahostek. nie tylko straszysz.

Ale wiemy. tak nie można”. była łatwa i pełna spokoju. „I utrudził się lud bardzo w onej drodze. A ty. Niektórzy z nas też są przytłoczeni różnymi nie- szczęściami. Nie obawiaj się zabraniać dziecku niczego. choć nie wiemy dokładnie. który nigdy osobiście nie zmierzyłeś się z tego rodzaju problemami. jestem pewien. którą kroczymy. ale idź za mną. zabiera własność i przyjaciół. że trzy- krotnie błagał Pana. żeby mu pomógł. że jakieś dziecko Boże mówiło ze Ojciec nie traktuje go dobrze? Nie. że nie poszli własną drogą. którzy mają pragnienia.duj sposób.8-9). jak wiele rzeczy Bóg nie dopuszcza do swych dzieci. Apostoła Pawła trapił jakiś problem. Taki jest plan Boga. Zsyła krzyże i  zawody. niż oni sami by to zrobili. robi dobrze. jakich On nie chciałby spełnić. co nim było. otaczają nas trudności. ich udziałem są rzeczy ciężkie dla ciała. Tak! Mogą ci również powie- dzieć. ze nigdy nie słyszałeś.17.4) Zauważ. że Bóg działał o wiele lepiej. Niewielu jest takich. Zauważ. To wydawało im się bardzo ciężkie. ale ten tego nie uczynił. nawet jeśli nie rozumie ich mądrości. choć czasami ciemna. To tak jakby ojciec wziął nas za rękę i zaprowadził w ciemne miejsce mówiąc: „Nie zadawaj pytań. które daje ci Bóg. 22 . Zsyła choroby.” (Wj 13. szli naokoło. Upadamy pod siłą ręki. (2Kor 12. Dzieci Boże zawsze mówią. że na dłuższą metę to było błogosławieństwem. jak często Bóg zsyła nieszczęścia. nie możemy odkryć celu tego wszystkiego. co robi. która nas ściska. ale Izrael nie był nią poprowadzony. przez pustynię. Zmienia ich położenie. ale zawsze była jakaś bariera. ale jak pamiętasz to pragnienie nigdy nie zostało spełnione. Tak. niż sami byliby w stanie zapewnić. co twoim zdaniem uczyni mu krzywdę. czy słyszałeś. które wydają nam się ciemne i nieprzeniknione. Nie możemy zobaczyć sensu ścieżki. Więc jego metoda musi być prawidłowa. On wszystko. Zawsze było tyle rzeczy do osiągnięcia.” Była prosta droga z Egiptu do Ziemi Chananejskiej. jakby Bóg coś umieszczał poza zasięgiem naszych ramion mówiąc: „To nie jest dobre dla ciebie. Pwt 21. i że Jego droga. Czasami nad- miar dróg jest dla nas kłopotem. Mojżesz bardzo chciał przejść Jordan i zobaczyć Zie- mię Obiecaną. Zauważ. w jaki to robi Bóg Ojciec. Wyciągnij wnioski z lekcji. Nie możemy zobaczyć znaczenia jego postę- powania. Nie wahaj się wydawać mu poleceń. że działanie Boga dało im o  wiele więcej szczęścia. jak często Bóg prowadzi swój lud ścieżkami.

to tak. Ten przy- kład najjaśniej widać w relacji rodziców z dziećmi. To. Stałe zaspokajanie jest drogą do egoizmu. że są poparte przykładem twojego postępowania. Żadna szkoła nie ukształtuje tak charakteru. jak dom. jak to jest dla ciebie bolesne. grzeszy podwójnie. Jeśli nasze pragnienia nie są spełniane. Za- wsze wpływamy na otoczenie. co widzą ma o wiele większy wpływ niż to. że „Dawać dzieciom dobre polecenia i zły przykład. że tego potrzebuje jego dusza. Naj- lepsi nauczyciele nie będą przykładem. Uleganie mu jest najpewniejszą drogą do tragedii. jak on wychowuje swoje. Zwróć. że ten kto grzeszy przy dzieciach. Nie obawiaj się. jakim mogą być rodzice. czy to w dobry czy zły. dawanie rad. że dziecko będzie nie- szczęśliwe. rzadko są szczęśliwe. kiedy zauważasz. XIV. Ludzie obserwują nasze postępowanie. że jesteś szczery i chcesz. że jesteśmy błogosławieni. to znaczy. Naśladowa- nie jest silniejszą zasadą niż pamięć. co słyszą. To prawda.” Mało wiemy o sile przykładu. żeby cię szanowały. jaki jesteś przy dzieciach. nie zapominajcie. jeżeli postępujemy pra- widłowo. ludzie mogą przypuszczać. Wychowując pamiętaj. Instruowane. że również myślimy dobrze. które dla małego umysłu wydają się bezsensowne. jak długo twoje postę- powanie będzie temu zaprzeczać. Ojcowie i  matki. że taki sposób wychowania sprawi. nie ważne.prowadzić go ścieżkami. kiedy w końcu się ziszczą. chyba. więc uwagę na to. jakby kierować ich głowę w stronę nieba ciągnąc jednocześnie do piekła. Ileż radości jest. A egoiści i rozpuszczone dzieci. To złudzenie. Pa- miętnej. Nikt z nas nie może żyć sam dla siebie. Arcybiskup Tillotson mądrze zauważył. Czytelniku. że leki dla umysłu nie powinny być odrzucane z powodu gorzkości. jaki dajesz przykład. wierzcie. czy czynią coś dla Boga czy grzeszą. Nie wzdrygaj się przed upominaniem czy poprawianiem. Dzieci nigdy nie uwierzą. nie bądź mądrzejszy od Boga – wychowuj swoje dzieci tak. nakazywanie na niewiele się zdadzą. Staraj się być raczej żywym przy- 23 . tak długo. To jest boży plan. To jest boży plan. że dzieci uczą się przez obserwację a nie słuchanie.

uczyn- nością. Nawet. jak są naturalne. bez- błędnie zgadują. To jest ta upadła natura. i jak szybko pojawią się tego owoce. ale „chodźcie”. hojnością. że jest coś dziwnego w grzesznym małym sercu. XV. jeśli zauważą. w modlitwie. Nie „idźcie”.. nie będą chodzić ścieżką. To bolesne. jak wie- le zepsucia i zła może być w dziecięcym sercu. duma. Powinno cię to raczej skłonić do pilności w przeciwdziałaniu 24 . Dzieci są uważnymi obserwatorami. aby uchronić cię przed niebiblijnymi treściami. to przerażające. będą cię naśladować. że sam tego unikasz. hipokryzja. ale zrozumieją twoje życie. aby nauczyć się grzeszyć. Ostrzegam. To tak. lenistwo w  osiąganiu celów – te wszystkie rzeczy. taki syn. Dzieci nie potrzebują nauki. Nie możesz oczekiwać. Takie samo musi być twoje wychowywanie. że umysł twojego dziecka jest jak biała kartka. która przez cały dzień tkała. egoizm. Ujmę problem krótko. albo nie- które z nich są nawet w twoich dzieciach. pilnością. dobre rady. w Dniu Pańskim. a nocą pruła. czego sam nie robi orze na ugorze. Nie uważaj. kiedy zauważamy. że nie możesz na to liczyć. Dawaj przykład słowem. i że nie będziesz mieć problemów. Gwałtowny charakter. Objawy pokażą się już we wczesnym wieku. który dostaliśmy po Adamie. temperamentem. na której cię nie ma. jeśli zobaczą. fałsz. tak naprawdę jedną ręką buduje. bardzo szybko przyswajają sobie twoje opinie. łasce. szybko zauważają hipokryzję. że dzieci będą robić coś. Ten. Ale nie zniechęcaj się tym widokiem. To dziedzictwo należ do nas wszystkich. co Cezar mówił do swych żołnierzy w bitwie. przebiegłość. Nie myśl. z którą przychodzimy na świat. jak z mityczną siecią Penelopy. a drugą burzy. kiedy widzimy. Jesteś dla nich modelem. niech twoja rodzina to zauważy.kładem Chrystusa. Zapamiętaj. jeżeli rodzic się stara wychowywać. co naprawdę myślisz i czujesz. Bądź przykładem i świa- dectwem Słowa Bożego. musisz być na to gotowy. Rzadko będą robiły coś. zachowaniem. Twoje uzasadnianie. że ty sam tego nie robisz. jeśli tylko zastosujesz właściwe metody. Zrozumiesz powiedzenie: jaki ojciec. mogą tego nie zrozumieć. twoje mądre polecenia. ale nie daje dobrego przykładu. Wychowując pamiętaj o mocy grzechu. który każe robić dzieciom coś. złe tendencje. To jest spadek. wiarą.

Noe. skłonne do wybuchu. nie odstąpi od niej. Mówi o określonym cza- sie. To słowo Króla Królów. Wychowując dzieci pamiętaj o obietnicach Pisma. Enoch. Obietnice są serdecznością. godne zaufania. ale na siebie. To nie jest jakieś słowo dane przez człowieka skłonnego do kłamstwa i  grzechu. Ja- kub. który się nigdy nie zmienia. i uważaj. nie zrzucaj winy na Boga.11). którzy mówią. Bądź bardzo ostrożny. kie- dy wasze serca upadają. Możesz nie zauważyć tego na własne oczy. wszyscy żyli z  kilkoma obietnicami. który ma w ręku czysty tekst nie upadnie. rozjaśniającym serca patriarchów. to czas. XVI. kiedy żmudna pra- ca przynosi spokojny owoc sprawiedliwości (Hbr 12. Czytelniku. „Potem”. jak i łaski. zanim powstała Biblia. Ojcowie i matki. co jest w obietnicy. Izaak. Obietnice były światłem nadziei.zjawisku z bożą pomocą. „Potem”. Chcę uniknąć zniechęcenia. w którym dobre wychowywanie przyniesie efekty – „gdy się zstarzeje”. że ich serca są gorące. Nigdy nie słuchaj tych. Czy stało się kiedyś tak. są gotowe się zatrzymać. kiedy on często działa. ale nie wiesz. Po twojej stronie stoi jasna obietnica: „Ćwicz młodego według potrzeby drogi jego. która zapali ich grzeszność. spójrzcie. to czas. zanim ją odrzucisz.6). Bóg nie daje wszystkiego w jednej chwili. w związku z tym i ten temat potraktuje krótko. Pomyśl sobie co oznacza taka obietnica. zarówno w sprawach ciała. bo gdy się zstarzeje. który odmówił pracy w winnicy ojca pokutuje i idzie (Mt 21.” (Prz 22. która wspiera umacnia wierzących w  każdym wieku. Na pewno tu leży ukojenie. Rzeczy niemożliwe dla człowieka są błahostkami dla Boga. kiedy syn. „Potem”. że nie dotrzymał słowa? Albo czy Jego słowo nie czyni dobra? Nic nie jest dla Niego za trudne. i uspokójcie dusze. 25 .29). Rodzice rzadko są zbyt uważni. Pomyśl. Ze wszystkich sił starają się o iskrę. jakie błogosławieństwa mogą przyjść po twojej śmierci. Pomyśl. Ten. dobrze wychowane. Józef. Pamiętaj o naturalnych skłonnościach do zła. jeśli nie będziesz czerpać korzyści z obietnicy. one kwitły w  ich duszach. co mówi Słowo. że twoje dzieci są dobre. Abraham. które cechują twoje dzieci. kto jest obietnicą. Pomyśl raczej. to taki czas. staraj się odciągać dziecko od zagubienia.

Bóg ma o wiele więcej chęci do wysłu- chiwania niż my do modlitwy. aby był hojny i miłosierny w swych darach. A teraz. a płód żywota nagrodą. XVII. twoje starania nie mają sensu. Idź więc w wierze. mówi Duch. Mów razem z psalmistą: „Oto dziatki są dziedzictwem od Pana.1). Dziecko wielu modlitw rzadko upada w grzech. Eliasz trzy razy rozciągnął się nad dzieckiem wdowy. Wychowuj dzieci stale się modląc o błogosławieństwo twojej pracy.12). (Kaz 11. że twoja praca nie pójdzie na marne. bo go kochał: „O by tylko Ismael żył przed obliczem twojem!” (Rdz 17. jeśli kochacie swoje dzieci. jak Manue mówi do anioła o Samsonie: „Ale cóż będzie za obyczaj dziecięcia. to czas. bądź pewien. bo mówił Hiob: Podobno zgrzeszyli synowie moi. Potem poproś Boga ze świętą odwagą. jak Jakub patrzył na swoje.5). Ale On uwielbia być błagany.„Potem”.5). „Puszczaj chleb twój po wodzie. Nie wątpię.” (Ps 127.18). Rodzice. którego rodzice muszą wyczekiwać. Przyjrzyj się.” (Hi 1. Patrz na swoje dzieci tak. Patrz na dzieci. powiedział Ojcu: „Synowie to moi. i co za sprawa jego” (Sdz 13. które zasiałeś nieustającą modlitwą.”. Powiedział do Eza- wa: „Dziatki to są. „a wstawając rano sprawował całopalenia według liczby ich wszystkich. a  złorzeczyli Bogu w  sercach swych. czyńcie podob- nie. On ma w swych dłoniach serce każdego człowieka. jak Abraham wstawił się za Ismaelem. które mi tu dał Bóg” (Rdz 48. żyć nią. bo po wielu dniach znajdziesz go. Bez błogosławieństwa pańskiego. zanim Pan je wskrzesił. które nie dawało żadnych owoców za życia rodziców. pozwól mi raz jeszcze zwrócić uwagę na potrzebę 26 . Dlatego podlewaj ziarno. największe staranie nie przyniosą efek- tu. Nie możecie nadać im imienia zanim nie poprosicie o miłosierdzie. Zauważ. Temat modlitwy przedstawiam jako najważniejszy i  kluczowy dla was wszystkich. Zauważ.9). Jest bardziej gotowy do błogosławienia niż my do proszenia. i jeżeli nie dotknie serca twego dziecka.3). tak jak Józef. Tak czynił Hiob po one wszystkie dni. jak czule Hiob troszczył się o dusze swych dzieci. które Bóg dał z łaski słudze twemu. jeżeli nie odnoszą na- tychmiastowych sukcesów – musisz mieć nadzieję.” (Rdz 33. że wiele dzieci powstanie w dniu sądu błogo- sławiąc rodziców za dobre wychowanie. Weź z niego przykład i wytrwaj. konkludując.

że pobożni rodzice mają pobożne dzieci. a nie smutkiem. Dzieci powo- dowały najsmutniejsze łzy. że Bóg działa w sposób przeze mnie opisany. Dawid. aby dzieci były ochrzczone. dom daje nam podstawy smaku.” Ojcowie i matki zaklinam was przed Bogiem i Panem Jezusem Chrystu- sem. wychowuj je dobrze za młodu. jak Rebeka być znużonym życiem: Jeśli takie jest twoje życzenie. twoje dzieci będą dobrze wychowane. Dobrze wiem. Na wasze przyszłe samopoczucie i spokój. czy zapisać do chrześcijańskiego kościoła. używajcie wszelkich środków. nie Rubenem. Wiem. Wasze własne szczęście od tego zależy. aby to wychowanie domowe było jak najlepsze. Zadbaj o to. jeśli nie chcesz. Dom. Judą. Jeśli chcesz. kiedy będziesz wymagał jego pomocy. Ale jeżeli jednocześnie nie będą systematycz- nie wychowywane w domu. rado- ścią. aby twoje dzieci były dla ciebie pociechą i pomagały na sta- rość. Naprawdę. Zaklinam na dusze waszych dzieci. możecie zadbać. 27 . Mógłby to potwierdzić Adam. że Bóg jest Panem. tak jak Bolton na łożu śmierci: „Nie wierzę. możecie nawet znaleźć im chrześcijańskich pomocników.i wagę używania własnej mocy. aby twoje własne zaniechania nie kładły się cieniem na two- jej starości. ciężki będzie koniec dla ich dusz. uwierzcie mi. i wszystkie rzeczy robi zgodnie ze swoją wolą. jeśli chcesz. w którym formułuje się zwyczaje. To one sporządzają gorzkie napoje. Rut. Jakub. nie Orfą. że Roboam był synem Salomona a Manases Ezechiasza. Zwróć uwagę. w każdym tego słowa znaczeniu. jak Noe być zawstydzonym z powodu ich uczynków. czy zasypywać wiedzą. abyś nie musiał płakać z powodu niewdzięczności dziecka. Zadbaj. który może powiedzieć. że którekolwiek z  was będzie śmiało spotkać mnie przed sądem Chrystusa w nieodnowionej formie. aby wychować dzieci w odpowiedni spo- sób. gdzie kształtuje się charakter. żeby były błogosławieństwem a nie przekleństwem. które dorośli muszą pić. Ojcowie i matki. to w waszym interesie. opinii. możecie wysłać je do najlepszej szkoły. dawać biblie i modli- tewniki. Nie ma na świecie nic straszniejszego ponad smutki przynoszone przez dzieci. z którego wylatuje ostra strzała raniąca ser- ce. to takie miejsce. i że nie zawsze jest tak. Dzieci mogą być łukiem. pamiętaj o mojej radzie. i jeśli będziesz odpowiednio się zachowywał. Szczęśliwy jest człowiek. jeśli chcesz wychowywać dzieci dla chwały niebieskiej. Ale wiem także.

Pan za to wynagradza. Pan uczy nas wszystkich jak cenny jest Chrystus i jaką wielką i doskonałą rzecz zrobił. To jed- na z przyczyn. że wszyscy potrzebujemy Ducha Świętego. Wiem. dla wieczności. dla której chrzest jest czystą formalnością. dla Chrystusa. że rzeczywiście będziesz dobrze wychowywać swoje dzieci. Zbyt często rodzice nie rozumieją siebie. aby się modliły do niego bez ociągania. i dlatego są szczęśliwi zostawiając dzieci samym sobie. aby Bóg ich dotknął. i  nigdy nie przestały. Jestem. Nie zdają sobie sprawy z ogromnej różnicy. to będę się modlić za wszystkich. Wychowuj dla Boga. że nienawidzi grzechu. Jeśli chodzi o konkluzję. którzy czytają ten artykuł. Teraz Pan uczy cię. 28 . aby odświeżać. wychowuj dobrze dla nieba. że potem będziesz żało- wać za grzechy swoich dzieci i próbować wyrwać je z ognia. w tym życiu i przygotowywać je do przyszłego. i mam nadzieję. aż do momentu. Pan uczy. uświęcać i poruszać dusze. więc pewny. że użyjesz każdej drogi. kiedy przyjdzie do ich serca. a chrześcijańskie wychowanie wzgardzone i lekceważone. więc pewny. ani swoich dzieci. aby przyprowadzić swe dzieci do Jezusa. aby mogły dzięki niemu żyć. Jestem. czyniąc je nowym stworzeniem. aby nas zbawić. abyście poczuli wagę własnej duszy. Wy- chowuj dobrze dla ziemi. że zachęcisz swe dzieci. jaka jest pomiędzy naturą a łaską.

co potrafi zapamiętać trzylatek. niż żebym miał powiedzieć. często bez przyczyny. Chcę tylko wyrazić sprzeciw wobec modnego poglądu. Obwinianie nie powinno mieć miejsca bez przyczyny. Znane są jednak wspaniałe zapisy tego. że ich dzieci coś zbroiły. niż ich dzieci. Bez wątpienia niektórzy rodzice nadużywają kar cielesnych. jak ciężko jest Chrześcijańskim rodzicom przyznać. 3 Niektórzy rodzice i  opiekunowie mają zwyczaj nazywania „nieznośnym dzieckiem” chłopca czy dziewczynkę przy każdej okazji. To bardzo głupi zwyczaj. bardzo trudno jest podać jakąś generalną zasadę. w którym powinno się zacząć religijną edukację dziecka. co jest odpowiednie dla jednego. Ich charaktery są bardzo różne. coś. 4 Nie ma najlepszej metody na karanie dziecka. Jest więcej niż kilka osób. 2 Jeśli chodzi o wiek. (Przypisy) 1 Jako pastor. z którymi bym chętniej porozmawiał o ich własnych grzechach. że ich dzieci zrobiły coś złego. ale inni stosują jest zbyt rzadko. nie zrobi wrażenia na innym. w którym ludzie mają sztywną opinię. 29 . Umysł niektórych dzieci otwiera się szybciej niż u rówieśników. że bardzo trudno jest znaleźć inny temat. nie mogę się oprzeć chęci zaznaczenia. czy zasługują na karę. że żadne dziecko nie zasługuje na lanie. Kilka razy byłem ogromnie zdzi- wiony. Jednak rzadko zaczynamy za wcześnie.

30 .

31 .