Theoretical Treatise on Counter-Terrorism Approaches, 19 October 2007.

, Projekt finansowany przez Komisję Europejską w ramach 6 programu ramowego. s. 3. – EU Counter-Terrorism Strategy (European Union 2005): 4 filary AT: prewencja (zapobieganie stawaniu się terrorystami przez jednostki poprzez neutralizację czynników i przyczyn prowadzących do radykalizacji i rekrutacji); ochrona (obywateli i infrastruktury poprzez redukcję podatności na ataki – w tym zwiększone bezpieczeństwo granic, transportu i infrastruktur krytycznych); ściganie (śledztwa i skazywanie terrorystów, zakłócanie działania sieci terrorystycznych i sieci wsparcia, zakłócanie planowania, podróży i komunikacji; odcinanie od funduszy i zaplecza materiałowego); reagowanie (zarządzanie i minimalizowanie konsekwencjami ataków poprzez zwiększanie możliwości w tym zakresie koordynację reakcji w skali międzynarodowej i reagowanie na potrzeby ofiar). Teoria – wielowymiarowa i systematyczna relacja między czynnikami przyczyniającymi się do zrozumienia danej kwestii. s. 6. – 5 perspektyw: Polityka publiczna – umożliwia badanie relacji między róznymi formami terroryzmu i ogólnymi zasadami polityki jego zwalczania. Rozróżnianie między różnymi typami polityki AT – droga do nadawania struktury bazującym na teorii sugestiom nt. środków AT. Ganor – 3 cele AT: 1. Eliminacja terroryzmu; 2. Minimalizacja szkód powodowanych przez terroryzm; 3. Zapobieganie eskalacji terroryzmu. s. 7. – Crenshaw zachęca rządy do „niekonwencjonalnego myślenia” w zakresie AT (M. Crenshaw, The Organization of Terrorism, w: J. O. Ellis III (ed.), Terrorism: What’s Coming The Mutating Threat, Memorial Institute for the Prevention of Terrorism – MIPT, Oklahoma 2007., s. 25.). Skoro nie ma pojedynczego, spójnego modelu terroryzmu, a grupy terrorystyczne nieustannie się zmieniają adaptują, różne struktury terrorystyczne wymagają różnych przeciwśrodków (ibidem s. 27.). Najważniejsze jest zrozumienie procesów i motywacji radykalizacji (ibidem s. 25.). Należy też uwzględniać przy budowaniu strategii AT, że zagrożenia nie da się całkowicie wyeliminować. Elastyczność strategii zapewnia możliwość nieustannego testowanie przyjmowanych założeń i teorii w konfrontacji z rzeczywistością (ibidem s. 26.). David Omand – wspólne, międzynarodowe wysiłki na rzecz AT są osłabiane m.in. przez brak jednolitej strategii AT. Strategii zaś nie ma m.in. dlatego, że brakuje teorii AT – nie wiadomo z czym się właściwie walczy i jakie strategie powinno się stosować. (D. Omand, Countering International Terorrism: The Use of Strategy, w: Survival, Vol. 47., No. 4., (2005) s. 107116., ten argument na s. 115.). Zdaniem Omanda konieczne są fundamentalne zmiany w ideologii (ibidem s. 109.) – w tym celu należy wykorzystywać zasoby Zachodu (polityka zagraniczna, ekonomiczna, pomocowa, rozwojowa) i branie pod uwagę uzasadnionych pretensji i obaw, dających pożywkę procesowi radykalizacji i teroryzmowi (ibidem s. 114.) Gunaratna (R. Gunaratna, Strategic Counterterrorism: The Way Forward”, w: J. O. Ellis III (ed.), Terrorism: What’s Coming The Mutating Threat, Memorial Institute for the Prevention of Terrorism – MIPT, Oklahoma 2007., s. 63-73.): konieczność budowania mostów między rządami a społecznościami islamskimi (s. 64.): budowanie platform, na których umiarkowani

globalnego (s. Wzrost wojowniczości ma następować. Ataki nie zapobiegły przyszłym zamachom (s. Ataki nie realizowały dwóch podstawowych celów polityki AT: prewencji (neutralizowanie i odstraszanie obecnych zagrożeń) i pociągania do odpowiedzialności (accountability – upewnienie się. Malvesti. s.) Zamiast próbować całkowicie wyeliminować terroryzm należy raczej próbować wytrącać terrorystów z równowagi i powodować. Pressman (J. legislacje. Vol. de Mesquita. polityki AT. różnią się. 26.) – złożony model formalny interakcji między rządem a organizacjami terrorystycznymi. w: The Washington Quarterly. Vol. że ataków nie byłoby więcej? – problem kontrfaktualności – BB). dbanie o redukowanie przesądów społecznych. iż grupy terrorystyczne stają się bardziej wojownicze na skutek koncesji rządowych. 20.) są mniej skuteczne gdy terroryści uderzają w więcej niż jedno państwo (s. 59. 67. dlatego ich strategie. 23. Sudan i Afganistan 1998.). środki itd.. 9. 17-29. 3 studia przypadków: Libia 1986. B. – Twarda vs miękka siła Szacunek skuteczności ataków lotniczych jako instrumentu AT: (L. że terroryści odpowiedzą za swoje działania). 10.). – Ethan Bueno de Mesquita (E. Sojusznicy. 64. s. Bazuje na hipotezie.) – jest to opcja polityczna po którą sięga się często pod wpływem emocji.. and Patterns of Terrorism Violence. s.). aby mieli nieustanną potrzebę naprawiania szkód i rekonstrukcji (s. Standardowe narzędzia AT jak sankcje. 1. – Perspektywa stosunków międzynarodowych Oferuje wiedzę o tym jak państwa mogą zwalczać terroryzm w ramach systemu międzynarodowego. czy ETA jest nieskutecznych we współczesnej erze terroryzmu transnarodowego. 71. Otwarte działania zbrojne to jeden z najbardziej agresywnych dostępnych instrumentów AT – „narzędzie wrogości i karania raczej niż sprawiedliwości” (s. 145-176. Bombing bin Laden: Assessing the Efectiveness of Air Strikes as a Counter-Terrorism Strategy. (2007.duchowni mogliby wyrażać swoje opinie.. 20. No. 13. 63-73. Dla kontrastu inna strategia to pojednanie (opisany artykuł Sederberga). M. Counterterrorism.) Dalej o kontekście UE.).).). 17. 64. (Winter 2005).) – wiele strategii i polityk AT skutecznych wobec terrorystów “wewnętrznych” jak IRA. ponieważ najczęściej . które pomagają wzmacniać siłę oddziaływania umiarkowanych muzułmanów w zakresie przeciwdziałania radykalizacji poprzez ustanowienie norm etycznych przeciwdziałających terroryzmowi i ekstremizmowi w społecznościach islamskich (s. kulturowych i religijnych – przykład: stworzenie Muslim Contact Units w ramach departamentów policji brytyjskiej. 15. w The Fletcher Forum of World Affairs. Różne rządy postrzegają zagrożenie na różne sposoby. Pressman. Konkluzja: “opcja ta jest tępym. Conciliation. No.. Rethinking Transnational Counterterrorism: Beyond a National Framework. bogata w różnorodność kulturową i miedzynarodową. w: International Organization. negocjacje i odstraszanie (s. nieskutecznym instrumentem kreującym cykle przemocy” (s. 4. s. s. – skąd wiadomo. 72. Vol. Irak 1993. W 2 z 3 przypadków raczej wzmogły wrogość. Aby skutecznie walczyć z transnarodowymi sieciami terrorystycznymi konieczna jest szeroka koalicja AT. wystrzeganie się unilateralizmu (s. s.

– Jednocześnie zdaniem de Mesquity umiarkowani przywódcy są szczególnie zainteresowani porozumieniem z rządem w sytuacji.). przemoc może się nasilić do punktu. Tworzenie mitów to podstawa w nadawaniu i przedłużaniu życia narracjom stojącym u podstaw działań terrorystycznych. 4.). protagonistę). 17.). James Russell. 5. modelują uprzedzenia. 171. S. Hogan wzmacnia to stwierdzenie: większość fabuł zawiera agenta (bohatera. Dla grup terrorystycznych tworzenie mitów poprzez splatanie elementów narracyjnych dostarcza fundamentu dla budowy emocjonalnie przemawiającej ideologii zdolnej do wpływania i manipulowania widownią. pozostawiając próżnię wypełnianą przez ekstremistów. „Wielka strategia przeciwterrorystyczna skorzystałaby na wszechstronnym rozważeniu historii opowiadanych przez terrorystów. znanej jako Trójkąt Gustawa Freytaga. s. Akceptacja takiej strategii zależy m.-) próbującego osiągnąć cel oraz serię wydarzeń powodowanych przez jego próby osiągnięcia celu (jw. Zdaniem Casebeera i Russella opowiadanie historii to kwestia fundamentalna z punktu widzenia nadawania struktury ludzkiemu myśleniu. 1-16. motywują ludzi do działania.). S.). 16. prezentacji problemu oraz zakończenia. deprywacja społeczna. potencjalne porozumienie z rządem nie będzie już tak korzystne (jw. od sposobu postrzegania terroryzmu. vol. 164.koncesje akceptuje frakcja umiarkowanych. S. (s. kształtują reakcje emocjonalne na wydarzenia. „lepsze” historie od tych proponowanych przez terrorystów. którzy przejmują kontrolę lub walczą o nią. a nawet konstytuują tożsamość.. s.. zrozumienie genezy. jeśli chodzi o przestępczość tu mamy wyraźną asymetrię i delegitymizację przeciwnika. 8. alienacja) odnoszą się do psychologii człowieka. 163. zakłócać i pokonywać grupy terrorystyczne” (jw.in. gdy ich kontrola nad organizacją zaczyna słabnąć (j.: Wyjaśnienie strategii AT z punktu widzenia teorii komunikacji.). 3. S. Dzieje się tak dlatego. 3. Historie mają bardzo istotne właściwości: umożliwiają przypominanie wydarzeń. w którym utrata zasobów jest zbyt wielka. 4. a negocjacje są normalną formułą kończenia konfliktu. więc trudniej o środki pojednawcze i koncesje wobec przestępcy niż wroga – BB). jednak po otrzymaniu koncesji mogą niechętnie podjąć walkę z ekstremistami w obawie przed podważeniem swojej pozycji negocjacyjnej (s. Storytelling and Terrorism: Towards a Comprehensive ‘Counternarrative Strategy’. .).). iż w sytuacji gdy zaoferowano koncesje. Pojednanie jako strategia AT zawiera w sobie wiele możliwości działania. Historie są bogate w analogie i metafory i kształtują ludzkie postawy wobec świata (jw. w: Strategic Insights. państwa postrzegające go jako przestępstwo mogą wspierać silniej rozwiązania pojednawcze (równie dobrze można lansować odwrotną tezę – na wojnie ma się do czynienia z równorzędnym przeciwnikiem. s. Zakłócanie takich mitów wymaga rozwinięcia przeciwnarracji. (jw. No. iż jeśli umiarkowani pozwolą na przejęcie kontroli przez ekstremistów.w. dojrzewania i transformacji organizacji terrorystycznych pozwoli nam na lepsze projektowanie strategii podważania skuteczności tych narracji aby odstraszać. (jw. rozwoju. 5. Wg Freytaga narracje posiadają ogólny wzorzec składający się z początku. William Casebeer. Dlatego umiarkowani chcą sprawiać wrażenie kontrolujących ekstremistów przed zawarciem porozumienia. Autorzy korzystają z teorii opowiadania historii Gustava Freytaga i Patricka Hogana. S. Perspektywa komunikacyjna Badania nad komunikacją oferują unikalną perspektywę budowy skutecznych strategii AT opartych na teorii i praktyce komunikacji. Państwa postrzegające go jako formę wojny często angażują się w działania odwetowe. Większość głębokich przyczyn terroryzmu (np. S. Model pokazuje. które podważają oryginalne historie i oferują alternatywne.

wyjaśnianie nieporozumień i zawiłości językowych. Egmont Paper 15. iż narracje odgrywają rozmaite role kluczowe z punktu widzenia organizacji terrorystycznej w czasie jej cyklu życia (genezy. (2007) “Belgium and Counterterrorism Policy in the Jihadi Era”. (2005) “Collective versus unilateral responses to terrorism”. Grupy terrorystyczne wykorzystują tę słabość (jw. 11. 18. Jednolita narracja to ważna kwestia. 12. W czasie genezy narracje dostarczają zachęt do rekrutacji. 1-2. Public Choice. T. Wiedza o konieczności opowiadania dobrej historii znajduje odzwierciedlenie w praktyce AT (unikanie stygmatyzującego języka. Ułatwiłoby to identyfikację potencjalnym i aktualnym terrorystom z osobami nie stosującymi przemocy. – zob. Coolsaet. „krucjata” Busha . pozwalając jej na adaptację. Potencjalne narzędzie zwalczania narracji terrorystów. 20. S. Wszelkie działania zmniejszające zdolność grup terrorystycznych do lansowania mitycznej interpretacji swych działań stanowi skuteczne używanie opowiadania historii (jw. czy modyfikację struktury.) Specjaliści AT powinni skutecznie używać narracji poprzez opowiadanie lepszych historii lub tworzenie alternatywnych wzorców. s. zmianę celów. W czasie wzrostu wzmacniają poczucie obowiązku i jej mit założycielski.). Potknięcia w zakresie języka stosowanego przez reprezentantów państwa (niewłaściwe metafory. wzmacniają i tworzą tożsamości. Rozróżnienie na środki defensywne i proaktywne.BB) mogą umacniać narrację wroga (jw. jak np. Dlatego w czasie transformacji narracje mogą ułatwiać tranzycję do nowych form organizacyjnych i dostarczać fundamentu dla odnowionych tożsamości (jw. Należy pamiętać. wyraźne odróżnianie między członkami grup społecznych/religijnych a ekstremistami w ramach tych grup itd. Nie można nie doceniać wpływu komunikacji i używanego języka – ma on silny wpływ na postrzeganie rzeczywistości przez audytoria. pomagają uzasadnić potrzebę budowy grupy.. S.). s.) służą jako szczepionki przeciw zmianie środowiskowej. rozwoju. Problem asymetrii (dylematy wspólnych działań – nie wszystkie kraje narażone są w takim samym stopniu i w taki sam sposób – BB). pp. 7. T. W czasie dojrzałości (s. S. s.: poprzez analizę opartą na teorii gier badanie sprawdza skuteczność kolektywnych (międzynarodowych) działań w reakcji na AT. – kwestia wykorzystania mass mediów. Służą też do przedłużania życia grupy. Proaktywne mają wadę: . 19.„Skuteczna strategia przeciwnarracyjna wymagać będzie zrozumienia składników i zawartości opowiadanej historii”. demonstrujących możliwość skutecznego działania bez używania przemocy.75-93. & Struye de Swielande. 10. 3. Jak dotychczas badaniom nad terroryzmem nie udało się uchwycić w pełni specyfiki wymiaru narracyjnego AT.). ocena korzyści jest dużo trudniejsza (dochodzi problem kontrfaktualności i potrzeby informacji kontrfaktualnych w ocenie korzyści – BB). terminologicznych. Sandler.) Niezdolność do opowiadania dobrych historii prowadzi do zwiększenia zagrożenia terroryzmem. dojrzewania i transformacji). motywują członków i służą jako kanały myśli organizacyjnej. Brussels: Egmont Royal Institute for International Relations. S. Edukacja. 124. (jw.) s. no. wzmacniają rolę i pozycję przywódców. R. O ile stosunkowo łatwo ocenić koszty. – Perspektywa ekonomiczna Każda polityka AT wymaga rozsądnego uwzględniania kosztów i korzyści. Ponadto należy rozumieć potęgę metafor w kształtowaniu ludzkich myśli – zmiana metafor ramujących rzeczywistość (światopoglądy) może zmienić sposób myślenia o sytuacji. np. 18-19. vol.

Środki defensywne powodują substytucję. Zainicjować i promować reakcję ideologiczną 3. 6.). Ocenić relewantne teorie – współpraca z badaczami formułującymi hipotezy. Kolejny dylemat: terroryści mogą atakować wszędzie. Rozwijać skuteczne. gdzie ich obywatele i mienie nadal stanowią cele. izolowanie założeń co do których istnieje zgoda wśród badaczy. Inna asymetria kluczowa z punktu widzenia AT: fałszywe poczucie bezpieczeństwa generowane przez potencjał/siłę państwa. wsparcie dla umiarkowanych duchownych. państwa muszą pilnować wszystkiego. 80.) Wreszcie pojawia się dylemat wyboru publicznego (w demokracjach) – niektóre cechy demokracji liberalnej (wolność mediów. S. 9. teorie i modele.1. rośnie też prawdopodobieństwo zachowań kunktatorskich (zabezpieczanie się) przez poszczególnych uczestników (jw. 24. s. 8. . Ocenić relewantne teorie 2. unikanie retoryki AT nasyconej emocjonalnie i konfrontacyjnie. Użyteczność podejścia wielowymiarowego. 21. 90. s. spójne przeciwnarracje i komunikację strategiczną 4. (jw. W rezultacie. Ponadto „wysoka wartość przyporządkowywana przez rządy swej autonomii w kwestiach bezpieczeństwa również ogranicza skuteczne zajmowanie się przez nie działaniem kolektywnym” (jw. S. utwardzanie celów). 78.). S. Zbyt wielki rozmiar instytucji rządowych może podważać skuteczność AT i zwiększać koszty ze względu na rosnącą liczbę celów. Zachęty do zaangażowania i współpracy. (jw.zaangażowanie wspólnotowe jest kluczowe z punktu widzenia reakcji ideologicznej na terroryzm (komponent ideologiczny AT). wolność stowarzyszania się itd. polityka „żadnych negocjacji) wymaga odpowiedniej koordynacji w skali międzynarodowej istnieje możliwość poważnego podważenia takich wysiłków przez kraje nie uczestniczące we współpracy. 5.) mogą tworzyć środowisko sprzyjające terroryzmowi. ataki na bazy i obozy szkoleniowe) do defensywnych (np. S. Ad. . S. które muszą być chronione (jw. biorącego pod uwagę kontekstualną złożoność terroryzmu AT w budowaniu strategii. Ogólnie akceptowane założenia: 1. w miarę jak rośnie liczba uczestników wymaganych do sukcesu danego działania kooperatywnego. 79. 7.). Zaangażowanie i promowanie dialogu międzykulturowego. Zastanowić się nad podejściami w polityce zagranicznej Upewnić się co do skutecznej integracji działań AT Rozpoznać głębokie przyczyny Przyjąć wspólną definicję Być ostrożnym z podejściem opartym na przemocy Unikać koncentrowanie się jedynie na terroryzmie religijnym Ad.). 90. – Sandler porównuje wyniki działań proaktywnych (np. iż środki defensywne mogą jedynie przetransferować ataki za granicę. S. 89. „Jeśli kraje uświadomią sobie. wtedy zmniejszy się tendencja do nadmiernych wydatków na cele defensywne”. 2.prowokują odwety terrorystyczne (jw.) Ponadto ponieważ wiele działań AT (zamrażanie środków finansowych.

– od czasu pionierskiej pracy Crenshaw z 1981 r.) (2006) “The Effectiveness of Counter-Terrorism Strategies”.Ad. Należy konstruować politykę AT tak. a w najgorszym są przeciwskuteczne (przyczyniają się do wzrostu intensywności terroryzmu. Ataki odwetowe (statystycznie wydają się zwiększać liczbę incydentów terrorystycznych) 6. Brak definicji = brak międzynarodowo akceptowanej strategii AT. – ostrożność w używaniu siły – badacze podkreślają. – wspólna definicja (UE ma definicję przyjętą w Decyzji Ramowej z 2002 r. Fortyfikowanie ambasad i działania chroniące dyplomatów 3. A. 27. A Campbell Systematic Review. teorii i mechanizmów ewaluacyjnych s. 3. 8. 9. 1-49. angażowanie mediów w edukowanie opinii publicznej. Rezolucje ONZ 5. J. praw człowieka. by była ona jak najmniej szkodliwa. Ad. – s. Kennedy. Enders. L. . s. – integracja polityki AT (w skali międzynarodowej) ad. – pomiar skuteczności polityki i narzędzi AT Konieczność zbudowania mechanizmów ewaluacji. 4. Council of European Union 2002 . jednak szersza wspólnota międzynarodowa wciąż nie ma wspólnej definicji. 5. BrophyBaermann . (jw. S. 27. Zrozumienie przyczyn terroryzmu – klucz do skutecznych strategii AT. 21 tekstów spełniało minimalne kryteria ewaluacji AT. – ad. 18.. czy wartości demokratycznych. Z 20 tysięcy tekstów potencjalnie użytecznych jedynie 1. s. pp. iż najczęściej stosowane typy interwencji często nie przynoszą oczekiwanych rezultatów (zakładanych w literaturze i przez polityków). – unikanie koncentrowania się jedynie na terroryzmie religijnym Dyskusja nt. Lum. C. Landes (1978). 32. S. Innymi słowy strategie te w najlepszym wypadku nie spełniają kryteriów oceny skuteczności.W. Cauley and IM (1988). 25. Używanie detektorów metali na lotniskach (problem substytucji przy redukcji liczby porwań samolotów) 2. Autorzy zajęli się 6 kategoriami interwencji AT: 1. Enders and Sandler (1993). Sherley (eds. S. Campbell Collaboration.wpływ polityki zagranicznej na rozwój terroryzmu ad. choć efekt ten może być krótkoterminowy). (jw. 7. Bardzo ograniczona literatura.jest to podstawa do działań AT w UE).). 22. Zmiany w rządzeniu (changes in governance) Analizy statystyczne wykazują.5 % zajmowało się kwestią oceny strategii AT. Zwiększenie wymiaru kary dla porywaczy samolotów 4.) Wnioski: brak jednoznacznych dowodów na pozytywne efekty polityki AT. Ad. 7 spełniało rygorystyczne kryteria autorów (jw. Sandler and Cauley (1990). – Framework Decision on Combating Terrorism. niewielkie postępy poczyniono w zakresie izolowania poszczególnych przyczyn terroryzmu. . że siła zbrojna powinna być używana w AT jako ostateczność (duży potencjał generowania skutków ubocznych). 26.Ad.). – toczenie i wygrywanie wojny narracji. Podkreśla to potrzebę rozwinięcia skutecznych metod pomiaru skuteczności stosowanych środków AT. Szczególnie ostrożnie należy podchodzić do działań kontrowersyjnych z punktu widzenia prawa międzynarodowego. 6.

iż badania nad AT są gotowe do służenia jako podstawa do formułowania realnej polityki AT. . Jest jednak jeszcze zbyt wcześnie. Enders and Sandler (2000). wprowadzenie mechanizmów ewaluacji narzędzi i strategii AT) mogą mieć praktyczne przełożenie na działania. aby stwierdzić jednoznacznie. Niektóre sugestie pojawiające się w badaniach (np.and Conybeare (1994). Barros (2003) Konkluzja: mimo bogatej literatury na temat AT brakuje uniwersalnie akceptowanej strategii bazującej na teorii.