1.

Definicja prawa międzynar publicznego Termin „prawo międzynarodowe” jest to zespół norm regulujących stosunki międzynarodowe w szerokim znaczeniu: nie tylko stosunki międzypaństwowe ale także stosunki miedzy państwami a innymi podmiotami oraz miedzy tymi innymi podmiotami, tzn. ogólne stosunki miedzy różnymi, niezależnymi od siebie i nie podlegającymi jakiejś wspólnej władzy państwowej podmiotami. 2.Różnice między prawem międzynar publicznym a prywatnym Prawo międzynarodowe prywatne nie jest w swojej istocie prawem międzynarodowym a prawem wewnętrznym poszczególnych państw. Prawo międzynarodowe prywatne można określić jako zespół norm których zadaniem jest wskazanie określonego systemu prawnego, właściwego dla dokonania oceny prawnej konkretnej sytuacji osobistej lub majątkowej. Konieczność istnienia tego rodzaju norm powodują stosunki cywilne, rodzinne, opiekuńcze lub stosunki pracy tzw. Element obcy. Element obcy polega na tym, że np. uczestnikiem stosunku prawnego jest obywatel obcego państwa lub przedmiot stosunku prawnego znajduje się za granicą albo że czynności prawne lub zdarzenia prawne miały miejsce za granicą. Prawo międzynarodowe prywatne rozstrzyga kwestię jakiego państwa prawo należy stosować do ich oceny, Jest to w pewnym sensie zespół norm kompetencyjnych albo kolizyjnych, które rozgraniczają w stosunkach cywilnych, rodzinnych, opiekuńczych i stosunkach pracy sfery działania systemów prawnych poszczególnych państw przez określenie które z nich należy stosować. Poza nazwą niewiele łączy prawo międzynarodowe publiczne i prawo międzynarodowe prywatne. Prawo międzynarodowe patrz pkt. 1 3. Charakterystyka prawa międzynar publicznego jako systemu Systematyka prawa międzynarodowego - żadna z przedstawionych dotychczas propozycji nie uzyskała powszechnej akceptacji; co jest konsekwencją jego ciągłego dynamicznego rozwoju; - H. Grocjusz zaproponował podział na: wojna – pokój., system ten obecnie odrzucono - polskie propozycje: L. Ehrlich – 4 działy – prawo międzynarodowe, – nauka o prawie międzynarodowym – podmioty prawa międzynarodowego – mechanizm stosunków między podmiotami prawa międzynarodowego - Nahlik – o społeczności międzynarodowej – o wspólnotach międzynarodowych – konferencje międzynarodowe 4. Brak przymusu sądowego w prawie międzynarodowym publicznym. Zagadnienie przymusu w prawie międzynarodowym kształtuje się odmiennie niż w prawie wewnętrznym Sądy międzynarodowe nie są wyposażone w kompetencję obowiązkową, kompetencja ich musi zawsze opierać się na zgodzie państw. Państwo może z góry wyrazić zgodę na poddanie wszystkich swoich sporów lub określonej kategorii sądowi międzynarodowemu lub arbitrażowi, nie jest to często zjawisko, państwa niechętnie poddają swoje spory sądom międzyn. i dlatego sądownictwo międzynarodowe nie odgrywa znaczącej roli w rozstrzyganiu sporów między państwami.  z chwilą gdy państwo zdecyduję się oddać spór do rozstrzygnięcia pod sąd międzynarodowy jego wyrok jest bezwzględnie wiążący.  Głównym stałym sądem międzynarodowym jest Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości w Hadze (przez wiele wieków nie było w ogóle stałego sądownictwa a państwa powierzały rozstrzyganie sporów sądom polubownym, które powoływano do rozstrzygnięcia konkretnej sprawy)  5.Brak ponadnarodowego ustawodawcy w prawie międzynar publicznym  w stosunkach międzynarodowych nie ma takiego ustawodawcy jak w systemie wewnątrzpaństwowym.  nie istnieje żaden organ międzynarodowy powołany do tworzenia prawa wiążącego dla państw.

1

  

prawo międzynarodowe jest tworzone przez same państwa, które są jego podmiotami podstawą obowiązywania normy prawnej w stosunku do określonego państwa musi być jego zgoda (obojętnie czy wyraźna czy dorozumiana i obojętnie w jakiej formie) tworzenie prawa międzynarodowego jest niesformalizowane i zdecentralizowane. Występowanie partykularyzmu prawa – normy prawa wewnętrznego maja z reguły charakter powszechnie obowiązujący, natomiast jeżeli chodzi o prawo międzynarodowe to obok norm powszechnych istnieje również wiele norm partykularnych, zwłaszcza umownych, wiążących tylko te państwa które są stronami konkretnej umowy. partykularne prawo międzynarodowe – normy o ograniczonym zasięgu terytorialnym, tworzone ze względu na istnienie odrębności wynikających z położenia geograficznego, różnic w rozwoju kulturowym, ekonomicznym. Partykularyzm niedostrzeganie ogółu.

6. Decentralizacja tworzenia prawa międzynarodowego.  Decentralizacja polega na tym, że prawo międzynarodowe tworzone jest przez same państwa, nie istnieje ponadpaństwowy organ międzynarodowy do tworzenia prawa wiążącego dla państw.  prawo międzynarodowe jest tworzone przez same państwa, które są jego podmiotami, tworzenie następuje poprzez zawieranie umowy oraz praktykę, która przekształca się potem w prawo zwyczajowe.  nie ma ustawodawcy na wzór ustawodawcy wewnątrzpaństwowego. 7.Główne koncepcje wzajemnego stos prawa międzynar do prawa wewnętrznego Do zagadnienia stosunku prawa międzynarodowego do prawa wewnętrznego można odnieść się z różnych punktów widzenia.

1. Teoretycznego – są to rozważania dotyczące samej istoty prawa oraz charakteru prawa
międzynarodowego i prawa wewnętrznego. Na rezultaty tych badań będą miały znaczący wpływ przyjęte założenia teoretyczne. 2. Normatywnego a)wychodząc od norm powszechnego prawa międzynarodowego – uzyskamy w ten sposób odpowiedź na pytanie, co prawo międzynarodowe stanowi w danej materii. b)wychodząc od prawa wewnętrznego – ponieważ istnieje wiele państw trzeba badać tą problematykę prawa wewnętrznego każdego z państw z osobna, gdyż w różnych systemach prawnych może to być ujmowane odmiennie 8. Teorie monistyczne wzajemnej relacji prawa międzynar do krajowego Teoria monistyczna – PM i prawo wewnętrzne tworzą jeden system prawny, w którym normy pozostają względem siebie w porządku hierarchicznym. 1. monizm z prymatem prawa międzynarodowego – Szkoła wiedeńska (Kelsenowska) przekreślała zasadę suwerenności państw głosząc „suwerenność” prawa międzynarodowego. Jej twórcy uważają prawo wewnętrzne za pochodne od międzynarodowego. Normy prawa wewnętrznego wydawane się z upoważnienia PM. Prace szkoły wiedeńskiej : wszystkie istniejące normy prawne stanowią jedność, w obrębie której PM jest wyższym porządkiem prawnym w stosunku do każdego porządku krajowego (PM ogranicza swobodę działania państwa). 2. monizm z prymatem prawa wewnętrznego- Szkoła bolońsak (Zorn, Kaufmann) Głosili poglądy że prawno wewnętrzne jest miało wyższość nad prawem miedzynarodowym. W razie przyjęcia tej tezy PM przestało by być jednolitym systemem prawnym a stało by się zewnętrznym prawem państw. traktuje PM jako zewnętrzne prawo państwowe, podporządkowane państwu i niezdolne do krępowania jego działań. Teza ta jest sprzeczna z praktyka międzynarodową. Można wskazać normy PM i PW, które nie pozostają ze

2

sobą w żadnym związku. 9. Teorie dualistyczne wzajemnej relacji prawa międzynar do krajowego Teoria dualistyczna – H. Triepl „Prawo międzynarodowe i wewnątrzpaństwowe” 1899r.; Dualiści przyjmują że PM i PW są zupełnie odmiennymi i niezależnymi od siebie systemami prawnymi, które nie mają punktów stycznych, jedno działa w sferze stosunków międzynarodowych drugie zaś w sferze stosunków wewnętrznych. Nie uznają oni możliwości stosowania prawa międzynarodowego jako takiego wewnątrz państw, lecz twierdzą, że aby prawo to mogło być stosowane wewnątrz państw musi zostać przekształcone a więc ulec „transformacji”. Słabość tej teorii polega na tym, że dopuszcza ona możliwość stosowania prawa międzynarodowego wewnątrz państwa z tym, że pozostaje ono w istocie prawem międzynarodowym a nie częścią prawa wewnętrznego.( Czyli teoretycznie dopuszczają po zmianie ale jednak dalej jest to odrębne prawo) 10. Podmiotowość w prawie międzynar publicznym Podmiotem prawa nazywa się z reguły osobę (fizyczną lub prawną), która posiada prawa i obowiązki wynikające z określonego systemu prawnego, a więc ma zdolność prawną. Analogicznie definicję tą można przyjąć dla określenia podmiotu prawa międzynarodowego. Podmiotem prawa międzynarodowego jest ten kto posiada prawa i obowiązki wynikające bezpośrednio z prawa międzynarodowego. Definicja podmiotu prawa międzynarodowego nie została unormowana przez akty prawa międzynarodowego, toteż rozpatrywana jest jedynie w sferze doktrynalnej. Zwraca się uwagę na dwa elementy:
• •

zdolność prawną (prawnomiędzynarodową), rozumianą jako możliwość posiadania praw i obowiązków międzynarodowych zdolność do czynności prawnych (prawnomiędzynarodowych), rozumianą jako możliwość nabywania praw i zaciągania zobowiązań międzynarodowych poprzez własne działanie.

Podmioty prawa międzynarodowego posiadają następujące atrybuty:
• • •

ius tractatuum (ius contrahendi) – zdolność zawierania umów międzynarodowych. W ramach ius tractatuum upatruje się także zdolności uczestniczenia w organizacjach międzynarodowych, jako że tworzone są one właśnie na mocy umów międzynarodowych, ius legationis – zdolność uczestniczenia w stosunkach dyplomatycznych, czyli przyjmowania (legacja bierna) i wysyłania (legacja czynna) przedstawicieli dyplomatycznych innych podmiotów,

ius standi – zdolność występowania z roszczeniami, ale też odpowiedzialność wobec prawa międzynarodowego

Za podmioty prawa międzynarodowego uznaje się:

państwa - jako jedyne są podmiotami pierwotnymi, pełnymi i suwerennymi. Do tej kategorii należy zaliczyć także minipaństwa. Tych ostatnich nie można zaliczyć do kategorii niesuwerennych organizacji terytorialnych na gruncie klasycznej definicji państwa, która zakłada istnienie: władzy, terytorium (bez względu na jego obszar), ludności i zdolności do utrzymywania kontaktów międzynarodowych. Bezsprzecznym argumentem przemawiającym za zaliczeniem ich do kategorii państw, i zarazem przyznania podmiotowości prawnomiędzynarodowej, jest fakt przyjęcia do ONZ, do której mogą należeć tylko państwa (przyjęcie do ONZ jest dowodem uznania za państwo, choć państwa nie mają obowiązku należenia do tej organizacji). Stolicę Apostolską - jest podmiotem sui generis (szczególnego rodzaju). Z punktu widzenia ustrojowego Stolica Apostolska jest podmiotem bezterytorialnym, który sprawuje zwierzchnictwo nad Watykanem, który - jako państwo - także może być traktowany jako podmiot prawa międzynarodowego. Na płaszczyźnie międzynarodowej najczęściej występuje Stolica Apostolska zazwyczaj pod taką nazwą utrzymuje ona stosunki dyplomatyczne i zawiera umowy międzynarodowe

3

• • • •

Suwerenny Zakon Kawalerów Maltańskich - utrzymujący stosunki dyplomatyczne z państwami (np. z Polską od 1990), organizacje międzynarodowe - są to podmioty wtórne, niepełne i niesuwerenne, partyzanci i strony walczące narody - wg art. 1 Karty Narodów Zjednoczonych narody mają prawo do samostanowienia, tym samym mogą być podmiotami prawa międzynarodowego niezależnie od tego czy dążą do utworzenia państwa (np. Polska i Czechy w 1917-1918)

osoby fizyczne i prawne - jednak ich podmiotowość prawnomiędzynarodowa budzi wiele wątpliwości, często uważa się je co najwyżej za beneficjentów praw przewidzianych w niektórych umowach międzynarodowych. 11. Państwo jako podmiot prawa międzynar Prawne kryteria państwowości, przyjęte na mocy konwencji w Montevideo z 1933, określane są następująco: (artykuł 1.) "Państwo jako podmiot prawa międzynarodowego powinno posiadać następujące elementy:  stałą ludność,  suwerenną władzę –oznacza ono niezależność wladzy państwowej od jakiejkolwiek innej władzy,  określone terytorium (wielkość państwa nie wpływa na jego podmiotowość) oddzielone od innych granicą,  zdolność wchodzenia w relacje międzynarodowe, Bezsprzecznym argumentem przemawiającym za zaliczeniem ich do kategorii państw, i zarazem przyznania podmiotowości prawno międzynarodowej, jest fakt przyjęcia do ONZ, do której mogą należeć tylko państwa (przyjęcie do ONZ jest dowodem uznania za państwo, choć państwa nie mają obowiązku należenia do tej organizacji). Decydującym elementem odróżniającym państwa od innych organizacji państwowych jest suwerenność władzy państwowej. Państwo i nie tylko ma następujące atrybuty podmiotowości :  ius tractatuum (ius contrahendi) – zdolność zawierania umów międzynarodowych. W ramach ius tractatuum upatruje się także zdolności uczestniczenia w organizacjach międzynarodowych, jako że tworzone są one właśnie na mocy umów międzynarodowych,  ius legationis – zdolność uczestniczenia w stosunkach dyplomatycznych, czyli przyjmowania (legacja bierna) i wysyłania (legacja czynna) przedstawicieli dyplomatycznych innych podmiotów,  ius standi – zdolność występowania z roszczeniami, ale też odpowiedzialność wobec prawa międzynarodowego 12. Rodzaje państw i konsekwencje typologii dla podmiotowości w prawie miedzynar 1. Ze względu na strukturę państw: PAŃSTWA JEDNOLITE- reprezentowane są przez jeden centralny urząd, który nabywa uprawnienia oraz zaciąga zobowiązania w imię całego państwa. Wewnętrzna struktura państwa, która występuje jako jednolity podmiot prawa międzynarodowego jest z punku widzenia stosunków międzynarodowych obojętna. PAŃSTWA ZŁOŻONE- dzieli się je na państwa związkowe- całość jest podmiotem prawa międzynarodowego, a części składowe mogą mięć jedynie ograniczoną zdolność do utrzymania stosunków zewnętrznych oraz na związki państw- w których podmiotami prawa międzynarodowego są części składowe a całości albo w ogóle nie ma albo ma ograniczoną zdolność do czynności w stopniu określonym odpowiednik aktem leżącym u podstaw połączenia (dawniej unie realne i personalne) Teraz: Federacja (Państwo związkowe) jego część składowe (stany, kraje, kantony) mogą mieć szeroko rozbudowane kompetencje własne i daleko posuniętą autonomię (autonomiczne systemy prawne), z punktu widzenia prawa międzynarodowego będą one uważane za państwo jednolite jeżeli jego kompetencje w z zakresie stosunków międzynarodowych będą należały wyłącznie do rządku centralnego. Konfederacje(związek państw)- luźny związek państw powstały na podstawie umowy międzynarodowej dla prowadzenia wspólnej polityki zagranicznej i obronnej. Z reguły nie ma centralnej władzy wykonawczej. Części składowe konfederacji, pozostają państwami suwerennymi, a ich stosunki

4

zależność prawno międzynarodowa to przejęcie reprezentacji zewnętrznej jednego państwa przez inne. Statut państwa neutralnego zapewnia im pewne korzyściw zamian za uzyskaną w umowie międzynarodowej gwarancję niepodległości i integralności terytorialnej państwa te zobowiązują się nie używać siły zbrojnej przeciwko innemu państwu ani nie przystępować do toczących się działań wojennych. 13. Państwo nie uznaje nad sobą wyższej władzy zewnętrznej która mogła by dyktować mu prawa i obowiązki a w sprawach międzynarodowych ma pełnię kompetencję do ich regulowania. występujące w jego imieniu. Do niedawna Angora. Austria). Ze względu na ograniczenie zdolności do czynności prawnych w stosunkach międzynarodowych: PAŃSTWA ZALEŻNE. ale ogranicza zdolność do czynności prawnych. morze terytorialne). Państwami zależnymi są protektoraty oraz państwa wasalskie: Protektoraty.wyróżnia się międzynarodowe i kolonialne. z wyjątkiem samoobronynp. że władza państwowa jest władzą najwyższą. Zewnętrzną demonstracją stosunku wasalnego odróżniającego go od protektoratu są różne zobowiązania charakterystyczne dla stosunków feudalnych. w szczególności zaś składane daniny.  zdolność wchodzenia w relacje międzynarodowe. Posiadają szczególne uprawnienia w tym preferencje w dosępie do żywych zasobów strfe ekonomicznych innych państw  Państwa archipelagowe – złożone z wysp. 5 . a zarazem jest władzą pierwotna w tym sensie że swoich uprawnień nie czerpie od żadnej innej władzy. Najogólniej oznacza ono niezależność władzy państwowej od jakiejkolwiek innej władzy. Państwa wasalskie.miedzy sobą oraz relacje z państwami innymi okresla prawo międzynarodowe. Nie pozbawia ono podmiotowości prawno międzynarodowej.w rozumieniu PM zależne jest państwo którego zdolność do utrzymywania stosunków międzynarodowych i prowadzenia polityki zagranicznej jest ograniczona na rzecz innego podmiotu. 14.przywilejami jest ustalanie dodatkowej strefy morksiej. a wiec nie mogą w pełni korzystać z bogactw morskich.Indie. W prawie międzynarodowym przez pojęcie to rozumie się. Sama konfederacja nie jest państwem.Nie mogą one podejmować pewnych działań.mają prawo do korzystania z wolności órzm ale nie mogą ustanawiać żadnych strf przybrzeżnych i czerpać z nich korzyści gospodarczych. a także przestrzeń powietrzna nad lądem i wodami państwa oraz podziemie pod nimi. Ograniczenia są dobrowolnie przyjęte.Kryterium geograficzne  Państwa śródlądowe – bez dostępu do morza. Rekompensata w postaci ułatwień tranzytowcy. 2.  Państwa o niekorzystnym położeniu geograficznym – mają dostęp do morza ale nie mogą ustanowić 200 milowej strefy ekonomicznej.stosunek wasalny charakteryzuje istnienie państwa wasalnego i suwerennego. MINI PAŃSTWA – pkt 18 PAŃSTWA TRWALE NEUTRALNETrwale neutralne .  określone terytorium -oddzielone od innych granicą. ( Szwajcaria. mają więc ograniczoną zdolność do działania. Suwerenność oznacz również pełnię władzy sprawowanej przez państwo na jego terytorium. Elementy państwowości w prawie międzynar publicznym Elementy państwości:  stała ludność. przede wszystkim takich które mogły by wciągnąć je w działania wojenne. Międzynarodowe dotyczą państw a drugie odnoszą się do terytoriów i obszarów nie mających statutów. obszar lądowy państwa oraz wody przybrzeżne (wody wewnętrzne. Współcześnie Butan. Państwo zrzeka się swoich praw na rzecz państwa protektora. która nie podlega żadnej innej władzy zewnętrznej. 3. Suwerenność jako cecha państwa w prawie międzynar publicznym Pojęcie suwerenności państwowej występuje zarówno w prawie wewnętrznym jak i międzynarodowym.  suwerenna władza –oznacza ono niezależność władzy państwowej od jakiejkolwiek innej władzy.

a więc: o Zdolność traktatowa – zdolność do zawierania umów międzynarodowych o Utrzymywania stosunków dyplomatycznych i konsularnych o Uczestniczenie w organizacjach międzynarodowych o Zdolność do występowania w charakterze strony przed sadami międzynarodowymi (zdolność sądowa) o Zdolność do ponoszenia odpowiedzialności międzynarodowej z tytułu naruszenia prawa międzynarodowego (zdolność deliktowa) Obowiązki:  przestrzeganie umów międzynarodowych. 15. a więc przede wszystkim nie może uczestniczyć w sojuszach wojskowych oraz zezwalać na budowę obcych baz wojskowych na swoim terytorium 3) musi powstrzymać się od udziału w blokach politycznych 4) może bronić swojego terytorium w wypadku ataku zbrojnego. Pomimo odrębnej podmiotowości Stolicy Apostolskiej i Watykanu są one ze sobą w nierozerwalny sposób związane m. znajdujące się pod suwerenną władzą Stolicy Apostolskiej. papieżem jak i faktem że Watykan nie ma własnych celów państwowych. Państwo Watykan posiada ius contrahendi i jest stroną np.państwa Watykan.Przy czym suwerenność nie oznacza że może ono w stosunkach miedzynarodowych postępować zupełnie dowolnie. umów pocztowych i telekomunikacyjnych.  ograniczenia te są dobrowolnie przyjęte. Wysyłają swoich przedstawicieli którzy mieli status przedstawicieli dyplomatycznych oraz przyjmowała przedstawicieli dyplomatycznych państw. Podmiotowość stolicy apostolskiej i Watykanu w prawie międzynar Za odrębny podmiot PM uważana była Stolica Apostolska. Prawa i obowiązki państw w prawie międzynar • Zdolność prawna – zdolność do tego aby być podmiotem praw i obowiązków międzynarodowych • Zdolność do czynności prawnych . Państwo trwale neutralne zobowiązane jest : 1) nie brać udziały w konfliktach zbrojnych miedzy innymi państwami 2) nie może zaciągać żadnych zobowiązań mogących uwikłać je w wojnę. po włączeniu państwa kościelnego do Włoch stolica Apostolska nadal miała ius cotrahendi i zawierała szczególne umowy międzynarodowe (konkordaty) jak również wykonywała czynne i bierne prawo legacji. a status neutralności zapewnia im pewne korzyści  status neutralności opiera się na woli zainteresowanego państwa oraz na uznaniu go przez innych. lecz 6 .  nie mogą podejmować pewnych działań przede wszystkim takich. 17.  poszanowanie suwerenności innych państw  Wywiązywanie się z zobowiązań międzynarodowych  Przestrzeganie postanowień Karty narodów zjednoczonych  Przyczynianie się do rozwojów przyjaznych stosunków międzynarodowych  Utrzymywania pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego  Poszanowanie i przestrzeganie praw człowieka 16.Państwa neutralne w prawie międzynar Obecnie państwami trwale neutralnymi jest Szwajcaria I Austria Państwa trwale neutralne (w czasie pokoju) mają szczególną sytuację w społeczności międzynarodowej. które mogły by je wciągnąć w działania wojenne.in.zdolność do nabywania praw i zaciągania zobowiązań międzynarodowych w drodze własnego działania. Na podstawie Traktatu Laterańskiego zawartego między Włochami a Stolicą Apostolską utworzone zostało Państwo Watykan. Traktat Laterański wyposażył SA w atrybuty państwowości stworzył możliwość występowania w stosunkach międzynarodowych w postaci miasta.

Odróżnienie ich od innych protektoratów jest konsekwencją w szczególności ich sytuacji: maleńkiego terytorium i niewielkiej liczy ludności. Podmiotowość powstańców i strony wojującej jest podmiotowością czasową – albo tocząca się walka doprowadzi do powstania nowego państwa albo powstanie zostanie stłumione. Uznanie za stronę wojującą powoduje. Podmiotowość osoby fizycznej w prawie międzynar Zagadnienie podmiotowości prawno międzynarodowej osób fizycznych jest bardzo sporne. Obejmują one zazwyczaj nietykalność siedziby organizacji. że grupa walcząca sprawuje faktyczną władzę na pewnym obszarze i że jest gotowa nawiązać z daną grupą stosunki o ograniczonym charakterze ze względu na konieczność ochrony swoich interesów. Państwo uznające stwierdza. 21.każdy naród jest podmiotem tego prawa. W swej działalności organizacje międzynarodowe z reguły korzystają z przywilejów i immunitetów. że naród walczący o swą niepodległość i utworzenie państwa który w tym celu stworzył jakąś organizację może stać się podmiotem PM. Podmiotowość org międzynarodowych Wiele organizacji międzynarodowych których członkami są państwa posiada pewne uprawnienia i obowiązki na płaszczyźnie prawno międzynarodowej.grupa powstańcza jest zorganizowana (posiada władzę) . Niektóre organizacje korzystają z biernego prawa do legacji.Liechtenstein. ułatwienia komunikacyjne itd. co uniemożliwia im niejako fizycznie występ w stos międzynar w pełnym wymiarze i dlatego też przekazanie reprezentacji innemu państwu leży w ich interesie.sprawuje kontrolę nad pewnym terytorium . Jednostka mogłaby być uznana za podmiot PM tylko wówczas. więc umów powołujących je do życia oraz innych umów międzynarodowych. lub konwencji wiedeńskiej w stosunkach dyplomatycznych. że grupa prowadząca walkę zbrojną musi być traktowana jak podmiot międzynarodowych praw i obowiązków przysługujących państwu prowadzącemu wojnę. SA może zawierać umowy zarówno we własnym imieniu jak i w imieniu Państwa Watykańskiego. immunitet sądowy i egzekucyjny jej majątku i aktywów. Z reguły jednostka nie posiada praw wynikających bezpośrednio z prawa międzynarodowego. 19. Opieki dyplomatycznej. zwolnienia podatkowe.jeżeli na obszarze jakiegoś państwa wybuchnie powstanie i toczy się wojna domowa wówczas grupa prowadząca walkę przeciwko dotychczasowemu suwerenowi może stać się w ograniczonym zakresie podmiotem PM zanim jeszcze utworzy państwo: 1)Uznanie za powstańców następuje wówczas gdy ze względów politycznych państwo nie chce uznać grupy walczącej za stronę wojującą. Stolica Apostolska jest stroną np. Podmiotowość prawno międzynarodowa narodu nabrała innego charakteru po powszechnym uznaniu prawa narodów do samostanowienia.przestyga praw i zwyczajów wojennych. Jeśli idzie o ochronę ich interesów w stosunkach międzynarodowych to państwa występują w ich imieniu z tytułu sprawowania tzw. nawet uzyskuje zdolność do działania w sferze prawno międzynarodowej: 7 . gdy można było dowieść. mogą występować w sotusnku do państw z roszczeniami międzynarodowymi o odszkodowanie za straty poniesione przez nie same oraz przez ich funkcjonariuszy. 2)Uznanie za stronę wojującą następuje kiedy spełnione są warunki: . ponieważ państwa nie dopuszczają swoich obywateli do udziału w stosunkach międzynarodowych. że posiada prawa i obowiązki wynikające bezpośrednio z prawa międzynarodowego. W praktyce podmiotowość Państwa Watykańskiego oraz Stolicy Apostolskiej nie jest ściśle odróżniana. 20. Uprawnienia te wynikają przede wszystkim ze statutów poszczególnych organizacji międzynarodowych. 18. Powstańcy i strony wojujące. Istnieją jednak wyjątkowe przypadki kiedy jednostka może mieć uprawnienia i obowiązki płynące bezpośrednio z prawa międzynarodowego. Podmiotowość narodu i ruchu walczącego o niepodległość Zasadniczymi podmiotami PM są państwa. Mogą one także ponosić odpowiedzialność międzynarodową za szkody spowodowane ich działalnością. Dopuszczanie jednostek do bezpośredniego udziału w stosunkach międzynarodowych stanowiłoby pewne ograniczenie wykonywania suwerenności państwowej.jest tylko narzędziem i gwarantem swobody wykonywania Stolicy Apostolskiej. Monako i San Marino można by uznać je za protektoraty międzynarodowe. w konwencji genewskiej o ochronie ofiar wojny. a nie narody. Jednak już dawniej uznano. Mini państwa jako podmioty prawa międzynar????????? Minipaństwa to.

walka państw. Art. 38 statutu MTS jako katalog źródeł prawa międzynar MTS wydaje swoje decyzje na podstawie przepisów określanych w art. wyrażona albo w sposób wyraźny. przyrodzony porządek rzeczy) Źródła prawa międzynarodowego to: • umowy międzynarodowe • zwyczaj międzynarodowy • ogólne zasady prawa • doktryna i judykatura (charakter pomocniczy) doktryna. w których przejawia się wola państw (lub innych podmiotów prawa międzynarodowego) tworzących prawo. Artykuł 38 1. będzie stosował: a) konwencje międzynarodowe. Anzilotti) − teorie naturalistyczne (obiektywistyczne) – normy prawa międzynarodowego pochodzą od czynników niezależnych od woli państw (np. które doprowadziły do powstania konkretnych norm prawa międzynarodowego (współpraca. w których tworzone są normy prawa międzynarodowego. ustalające reguły wyraźnie uznane przez państwa wiodące spór b) zwyczaj międzynarodowy jako dowód istnienia powszechnej praktyki przyjętej za prawo c) ogólne zasady prawa uznane przez narody cywilizowane d) wyroki sądowe i opinie znawców prawa publicznego różnych narodów jako środek pomocniczy do stwierdzenia przepisów prawnych. że nie chodzi w nim p ogólne zasady prawa międzynarodowego. Tekst mówi wyraźnie o „zasadach ogólnych ”bez przymiotnika międzynarodowe inaczej niż w punktach a i b. 22. 38 nie musi być koniecznie uznany za wyczerpujące wyliczenie źródeł prawa międzynarodowego. 2. bądź specjalne. Zarówno są sformułowanie jak i interpretacja systematyczna punktu c wskazują.1)Gdy państwo zgadza się żeby obywatele w określonych sprawach występowali samodzielnie na forum międzynarodowym a tym samym zgadza się na ograniczenie wykonywania swojej suwerenności. współzawodnictwo. Trybunał którego zadaniem jest orzekać na podstawie prawa międzynarodowego w sporach. Ogólne zasady prawa międzynarodowego mieszczą się w zwyczaju i umowach więc punkt c nie wnosiłby nic nowego do punktów a i b. które będą mu przekazane. np. Artykuł 38 wymienia podstawy lub źródła wyrokowania Trybunału. formy.Umowa międzynar a traktat 8 . 1 statutu MTS. jeśli strony się na to zgodzą. kiedy strony się na taką zasadę zgodziły. 38 ust. albo milczący (dorozumiany) (D. Rodzaje źródeł prawa międzynar publicznego Źródła prawa międzynarodowego w znaczeniu a) materialnym – zespół czynników. bądź ogólne. Podstawą wyrokowania Trybunału stanowią umowy i zwyczaj . aby Trybunał mógł orzekać "ex aequo et bono". zbiory umów międzynarodowych lub zbiory praktyki państw w dziedzinie stosunków międzynarodowych Teorie źródeł prawa − teorie pozytywistyczne (woluntarystyczne) – podstawą norm prawa międzynarodowego jest uzgodniona wola państw. z których czerpie się znajomość norm prawa międzynarodowego. które są zarazem głównymi źródłami prawa międzynarodowego.zdania najwybitniejszych znawców prawa międzynarodowego judykatura – orzeczenia sądownictwa międzynarodowego 23. 2)Gdy suwerenność jakiegoś państwa jest tymczasowo ograniczona 3)Z praw tego rodzaju mogą niekiedy korzystać także jednostki zamieszkujące terytoria nie podlegające suwerenności żadnego państwa 4)W stosunkach między organizacjami międzynarodowymi a ich funkcjonariuszami. które doprowadziły do powstania norm prawa międzynarodowego b) w znaczeniu formalnym – formy. Nie było jednak przypadku. Obecnie uznaje się za źródła także akty jednostronne i uchwały organizacji międzynarodowych. 24. Główna kontrowersja dotyczy punktu c. Postanowienie niniejsze nie stanowi przeszkody . Są to przede wszystkim umowy międzynarodowe i prawo zwyczajowe c) w znaczeniu poznawczym – zbiory dokumentów. 5)Jednostka nigdy nie może brać udziału w tworzeniu norm PM tak jak inne jego podmioty.Art.

że musi zawsze przybrać formę pisemną) oraz aktem dwu. czy jest to umieszczone w zwartym dokumencie. Aspekt przedmiotowy: jest dokumentem kompleksowym – kodyfikuje całość prawa traktatów.lub wielostronnym. Nie obejmuje porozumień dżentelmeńskich (gentlemen’s agreement). Aspekt czasowy: Art. i bez względu na jego szczególną nazwę  zawierane tylko pomiędzy państwami  wyłączenie umów cywilnoprawnych które są regulowane przez prawo cywilne danego państwa  nazwa – do umów bardziej uroczystych. czy w dwóch lub więcej powiązanych ze sobą dokumentach. 73): 1) sukcesja państw – uregulowana w konwencji z 1978 r. „Konwencja nie działa wstecz”. TRAKTAT Regulacja z Kongresu Wiedeńskiego o prawie traktatów 1969  Traktat oznacza międzynarodowe porozumienie państw zawarte w formie pisemnej i regulowane przez prawo międzynarodowe. rządu czy ministra  nazwa nie ma znaczenia z punktu widzenia pm. − − 26. a otwarta do podpisu 23 maja 1969 r. a także interpretacji. wyłączono tylko trzy zagadnienia (art. Jest konwencją kodyfikującą prawo umów międzynarodowych. a także takie. lub miedzy organizacjami. wejścia w życie i tymczasowego stosowania umów. niezależnie od tego. składania do nich zastrzeżeń. Kodyfikacja prawa traktatów Konwencja wiedeńska o prawie traktatów.[1] Weszła w życie 27 stycznia 1980 r. lub państwem a organizacją. przez Komisję Prawa Międzynarodowego.UMOWA – zgodne oświadczenie woli dwu lub więcej podmiotów prawa międzynarodowego. Lex retro non agit. 3) wpływ wojny na obowiązywanie traktatów jest zależny od przedmiotu regulacji traktatowej (są traktaty stosowane w czasie wojny jak konwencje humanitarne o ochronie jeńców czy cywili. ujęte bądź jednym dokumencie bądź też w dwóch lub więcej bez względu na jego nazwę. . ich przestrzegania i stosowania. − − Aspekt podmiotowy: dotyczy umów między państwami (art. 1). 4. wygaśnięcia i nieważności Konwencja Wiedeńska z 1986 definiuje traktat jako porozumienie międzynarodowe i zawarte w formie pisemnej między jednym lub więcej państwami.  mogą być zawierane między różnymi podmiotami  bez względu na to czy są zawierane w imieniu państwa. które rodzi prawa i obowiązki skuteczne w PM Umowa międzynarodowa jest wynikiem wyraźnego wyrażenia woli (nie oznacza to jednak. które wygasają w momencie wojny lub są zawieszone na jej czas). nie jest bezpośrednio stosowana do umów zawartych przez państwa i inne podmioty prawa międzynarodowego. (Wiedeń) – dotąd przystąpiło 17 państw 2) odpowiedzialność państw – projekt konwencji opracowany i przedstawiony w 2001 r. Konwencja ma zastosowanie do umów zawieranych pisemnie niezależnie od nazwy dokumentu i niezależnie od ilości dokumentów. Dotyczy praktyki traktatowej państw. Konwencja kolejno reguluje kwestie zawierania umów międzynarodowych. Rodzaje umów międzynar 9 . doniosłych  nie obejmuje wszystkich umów tylko te międzypaństwowe  zazwyczaj zawierane w formie pisemnej chociaż art3 potwierdza możliwość ustnej 25.konwencja uchwalona w Wiedniu 22 maja 1969 r.

a jeżeli nie to zatwierdzeniu przez rade ministrów c) RESORTOWE.mają ograniczoną liczbę stron i nie przewidują możliwości przystąpienia do nich państw trzecich(z reguły są to umowy dwustronne) niemożliwość przystąpienia wynika głównie z ich treści. Poszczególne postanowienia ujęt są w artykułu. Powinny być dokładnie sformułowane żeby nie budziły zastrzeżeń. Katalog postanowień może być różny.  otwarte warunkowo. są to umowy mające zasadnicze znaczenie(traktaty o pokoju.bez ratyfikacji lub zatwierdzenia 2) Ze względu na organ występujący w imieniu państwa a) PAŃSTWOWE – podpisywane są w imieniu prezydenta. pakt. konwencja) Przy tytule dodaje się przymiotnik miasta w którym zostaje podpisana umowa.może przystąpić każde państwo w każdy czasie mocą jednostronnego aktu przystąpienia. Ważnym elementem są załączniku np mapy. b) RZĄDOWE – podpisywane w imieniu Rady Ministrów. POSTANOWIENIA MATERIALNO PRAWNE-Jest to meritum sprawy. 6) Podział ze względu na pewien element treści na zgodność normy z powszechnym prawem międzynarodowym lub na jej brak. dłuższe w ustępy i paragrafy. konkretne ustalenia. Długotrwała praktyka wytworzyła pewne wzory które są naśladowane i powtarzane. traktat.są podpisywane przez właściwego ministra.PREAMBUŁA (część składowa wstępu) – o intytulacja czyli określenie stron umowy. 3.wymagają ratyfikacji lub zatwierdzenia b) PROSTE . Zwykle są to: o o sposobie rozstrzygania ewentualnych sporów o postanowienia mające zapewnić kontrolę nad wykonywaniem umowy 10 . wykazy 4. 27.możliwość przystąpienia mają tylko te państwa które spełniają określone warunki. 3) Z punktu widzenia liczy stron a) Bilateralne. W pełnie rozwinięta umowa składa się z 5 podstawowych części: 1.Różnią się w treści w zależności od przedmioty umowy. info o pełnomocnikach. bo np. POSTANOWIENIA FORMALNE Stanowią część końcową umowy. naruszają zasadę suwerenności i równości. o narracja czyli krótki opis okoliczności w jakich podpisano umowę –narracja często obejmuje : stwierdzenie zgody stron na zawarcie umowy. gospodarcze. Dotyczą umów których przedmiot należy do właściwego jednego ministra. regulują przebieg granic między dwoma państwami b) OTWARTE dzielą się na:  otwarte bezwarunkowo. 5) Podział ze względu na treść: polityczne komunikacyjne. Umowy te podlegają ratyfikacji prezydenta.Umowy międzynarodowe można podzielić według różnych kryteriów: 1)Ze względu na tryb zawierania umowy: a) ZŁOŻONE .dwustronne b) Multiliteralne – wielostronne 4) Ze względu na możliwość przystąpienia do umowy a) ZAMKNIĘTE. kartel. Istniej powszechna tendencja do ich rozbudowy.stwarzają jednostronne uprawnienia uciążliwe dla jednej strony. Struktura umowy międzynar PM nie zawiera żadnych przepisów dotyczących formy ani budowy umowy. prawne itp. układy przyjaźni. Zatwierdzane są jedynie przez Radę Ministrów lub przez Prezesa RM. o arenga czyli określenie motywów z których umowa zostaje zawarta. O formie tej decydują zainteresowane strony.TYTUŁ – mogą one być bardzo różne(np. Są to umowy które nie spełniają warunków bycia umowami państwowymi a ich przedmiot objęty jest właściwością dwóch lub większej liczby ministrów. Umowy RÓWNOPRAWNEUmowy NIERÓWNOPRAWNE. Jeżeli mają doniosłych charakter podlegają ratyfikacji prezydenta. a w umowach dwustronnych wymienia się strony. 2.

z pomocą którego zmierza ono do uchylenia lub modyfikacji skutków prawnych określonych postanowień umowy w ich zastosowaniu do tego państwa  zastrzeżenia mogą być składane w różnych fazach procesu zawierania umowy. układów polit i wojskowych. KOŃCOWY ELEMENT PODPISY DATY I PECZĘCIE  reguła alternatu – reguła określająca kolejność składania podpisów.jakkolwiek 28. kompetencjeorganów władzy państwowej w niektórych sprawch. PUBLIKACJA WEWNĘTRZNA – z punktu prawa międzynarodowego taka publikacja jest obojętna. Ustawa wyrażająca zgodę na ratyfikację takiej umowy musi zostać uchwalona 2/3 głosów przez Sejm oraz przez Senat 3.najcześciej w takich przypadkach wykorzystuje się konferencje. jest wyrazem zasady równości państw. Przy umowach wielostronnych najczęściej składa się takie dokumenty depozytariuszowi. międz. znacznego obciążania państwa kosztami finansowymi 2. Oznacza również wyrażenie zgody na związanie się umową Wyróżniamy 3 rodzaje ratyfikacji: 1. międzyn. Oznacza to jedynie że tekst został przygotowany do podpisu. 5.ROKOWANIA (negocjacje)prowadzą one do uzgodnienia treści umowy i ostatecznego zredagowania teksu. zatwierdzania lub przystąpienia do umowy. nigdy jednak po ostatecznym wyrażniu zgody na związanie umową 11 . wolności i praw obywatelskich. Prowadzone są przez przedstawicieli stron.dokonywana na podstawie art 89 Konst czyli Prezez Rady ministrów musi poinformować Sejm że ma zamiar przedłożyć umowę do ratyfikacji prezydentowi. przyjęcia. sojuszy.  reguła alfabetyczna przy umowach wielostronnych  reguła pele-mele . którzy w ten sposób uzyskują potwierdzenia że strona ratyfikowała umowę a tym samym definitywnie zgodziła się na związanie umową. Zastrzeżenia do umów międzynar Zastrzeżenie jest to jednostronne oświadczenie złożone przez państwo podczas podpisywania. 29. 5.PRAFOWANIE – czyli złożenie parafy pod tekstem w postaci swoich inicjałów. 5. członkostwa RP w org. Procedura zawarcia umowy międzynar Procedura zawierania umów międzynarodowych miedzy państwami: 1. ratyfikacji. Ratyfikacja w trybie art 90 – przewiduję ona szczególną procedurę ratyfikacyjną w odniesieniu do umów na podstawie których Polska może przekazać org. Wyjątek stanowi MOPracy nie są podpisywane ale podlegają odrazu ratyfikacji oraz wymiana not w formie werbalnej. 3. Dużą – która wymaga wcześnie jeszcze zgody wyrażonej w ustawie (zgoda Sejmu i Senatu) o dnosi się do umów zawieranych w sprawach . 7. Mała .o o o o o o określające sposób nabycia przez umowę mocy wiążącej dotyczące stosunku do innych umów sposobu wygaśnięcia umowy postanowienia zezwalające na wypowiedzenie umowy przewidujące możliwość rejestracji umowy w organizacji międzynarodowej informacje o języku bądź językach umowy. 2. pokoju. WYMIANA LUB ZŁOŻENIE DOKUMENTÓW DO RATYFIKACJI – dokonywana jest przez przedstawicieli stron. 6.RATYFIKACJA – Zatwierdzenie umowy przez kompetenty do tego organ. REJESTRACJA UMOWY – jest to obowiązek jeżeli nie będzie zarejestrowana to żadna ze stron nie będzie mogła powołać się na taki traktat albo układ przed którymkolwiek organem ZN. a nie jest to tożsame z wyrażeniem zgody. bardziej skomplikowanych charakter mają umowy wielostronne z uwagi na obszerny tekst i problem uzgodnienia intersów.PODPISANIE – podpis musi być dokonany przez upoważnionego pełnomocnika.

nie każde użycie siły czyni umowę nieważną ale tylko takie użycie niezgodne z zasadami PM 3. sprzeciw zwykły – powoduje że postanowienia co do których zgłoszono zastrzeżenia a potem sprzeciw nie maja zastosowania wobec tych państw. b) w inny sposób ustalono. Natomiast postanowienia tego artykułu mówią. 27. Nieważność umowy międzynar Konwencja wiedeńska określa możliwe przyczyny nieważności umów i przewiduje szczególny tryb postępowania jaki należy stosować w związku z nieważnością umowy. 12 . związane z naruszeniem prawa wewnętrznego kontrahentów dotyczącego zawierania umów – zazwyczaj prawo wewnętrzne nie ma może usprawiedliwiac niewykonania umowy to stanowi jednak wyjątek związany z postanowieniami prawa wewnętrznego dotyczącego kompetencji do zawierania umów. podstęp.umowa wogólnie nie wchodzi w życie miedzy tymi państwami. Zasada dobrej wiary (bona fides) jest jedną z istotnych reguł prawa traktatów. gdy: a) traktat postanawia. 26. Dzieli się na przyczyny nieważności 1.błąd. Zasada pacta sunt servanda Konwencja wiedeńska ujmuje tą zasadę w art. przymus wobec państwa – ale tylko te rodzaje przymusu mogą być przyczyną nieważności które polegają na groźbie lub użyciu siły. o ile zmiana ta jest istotna i nie była przewidziana przez strony i nie powoduje niekorzystnych skutków dla jednego kontrahentów. W tytule umieszcza łacińską wersję tej zasady. lub c) zamiar państwa nadania podpisaniu takiego skutku wynika z pełnomocnictw jego przedstawiciela lub został wyrażony w czasie negocjacji 2. Zasada ta wymaga dostosowania porządku wewnętrznego do przyjętych zobowiązań międzynarodowych. 31.sprzeczna jest umowa która w chwili zawarcia jest sprzeczna z bezwzględnie obowiązującą normą powszechnego prawa międzynarodowego. 26. że państwa negocjujące uzgodniły. Pojawia się kilkakrotnie w postanowieniach konwencji wiedeńskiej. iż podpis ma mieć taki skutek. Jeśli państwo nie doprowadzi do zgodności swojego prawa wewnętrznego z tymi zobowiązaniami. b)podpisanie traktatu ad referendum przez przedstawiciela państwa uważa się za ostateczne podpisanie traktatu w wypadku potwierdzenia tego przez jego państwo 32. Dla wzmocnienia zasady art. 30. gdy ustalono. Przyczyną może być sytuacja kiedy zgoda została wyrażona z pogwałceniem normy prawa wewnętrznego która ma zasadnicze znacznie w tej dziedzinie.   w zasadzie zastrzeżenia mogą być składane wyłącznie do umów wielostronnych bo w bilateralnych musi być wyrażona wola państw zgłaszanie zastrzeżeń jest możliwe jeżeli przewiduje to umowa jeżli nie to nie możlna ich zgłaszać. wynikającymi z umów międzynarodowych to nie ma prawa potem wobec innych kontrahentów twierdzić. podkreślono iż państwo nie może powoływać się na swoje prawo wewnętrzne w celu usprawiedliwienia niewykonywania traktatu. w art. że podpis będzie miał taki skutek. przymus wobec przedstawiciela. że zasada ta dotyczy każdego traktatu będącego w mocy i przewiduje że taki traktat wiąże strony i powinien być stosowany w dobrej wierze. wyróżnia się sprzeciw kwalifikowany. że nie wykonanie tej umowy wynika z niezgodności z jego prawem wewnętrznym. 33. przekupstwo. niezgodność z ius cogens. wady oświadczenia woli. W rozumieniu ustępu 1: a) parafowanie tekstu stanowi podpisanie traktatu. Zgoda na związanie się traktatem??? Zgoda państwa na związanie się traktatem zostaje wyrażona w drodze podpisania przez jego przedstawiciela. 2. chodzi o to aby nie omijać zasady pacta sunt servanta. że państwa negocjujące tak się umówiły. jeżeli umowa milczy to według MTS są one dopuszczalne pod warunkiem że nie są one sprzeczne z przedmiotem i celem umowy istnieje również możliwość zgłoszenia sprzeciwu przeciwko zastrzeżeniu.Nadzwyczajna zmiana okoliczności Clausula rebus sic stantibus – zmiana okoliczności jakie istniały w czasie zawarcia umowy może być przyczyną jednostronnego wycofania się z umowy lub jej wygaśnięcia.

Po 1 wojnie światowej również angielski. Obecnie umowy dwustronne spisywane są w językach obydwu kontrahentów. 102 Karty NZ nakłada na państwa członkowskie obowiązek rejestracji umów. Jednocześnie w konwencji stwierdzono .Konwencja wiedeńska w art62 przewiduję taką możliwość jednak muszą zostać spełnione równocześnie następujące warunki: . z wyjątkiem przypadków dozwolonych w karcie NZ. Jeśli tekstami autentycznymi są teksty w różnych językach i wszystkie mają jednakową moc wiążącą prowadzi to czasami do dodatkowych trudności interpretacyjnych. 34. organizacja międzynarodowa lub organ organizacji międzynarodowej przechowujący oryginał UM (wielostronnej) oraz dokumenty z nią związane. zasada wolności morza otwartego. przepisy o treści moralnej i humanitarnej. która się na nią powołuje. kobietami czy dziećmi. 37. francuski.w prawie międzynarodowym państwo. Konwencja wiedeńska określa imperatywną normę powszechnego p. wypowiedzeniu przez inne państwo umowy itd. Język umowy międzynar Dawniej UM były spisywane po łacinie. Geneza tego postanowienia związana była z ówczesnymi poglądami.nie była przewidywana przez strony . 53). bądź obowiązku wynikającego z umowy. Należy do nich zakaz użycia siły. zakaz handlu niewolnikami. . że jedna z przyczyn wojny była tajna dyplomacja. Depozytariusz umowy międzynar Depozytariusz.zmiana musi być zasadnicza . Z chwilą pojawienia się normy ius cogens każda umowa pozostająca z nią w sprzeczności traci ważność lub wygasa (art. W XVIII językiem dyplomacji i umów międzynarodowych stał się francuski. Art. Tego rodzaju imperatywne normy nazywane są ius Cogens. Depozytariusz informuje strony umowy o wszelkich zmianach dotyczących tej umowy. Po ujawnieniu przez rząd radziecki tajnych archiwów i pod naciskiem opinii publicznej państwa koalicji zamieściły wśród celów wojny zasadę jawności stosunków międzynarodowych. np. o przystąpieniu kolejnego państwa. zwłaszcza gdy między tekstami występują rozbieżności. Rejestracja i publikacja umów międzynar W Pakcie Ligii Narodów państwa zobowiązały się do rejestrowania umów w Sekretariacie Ligi. rosyjski i chiński. 35. Uznanymi językami światowymi stosowanymi w umowach wielostronnych są: angielski. Sankcja nie zarejestrowana jest jedynie niemożność powoływania się na nią przez strony wobec jakiegokolwiek organu ONZ. zakaz interwencji w sprawy wewnętrzne państwa. że nie ważna jest umowa która w chwili zawarcia jest sprzeczna z imperatywną normą powszechnego prawa międzynarodowego (art. że mają one moc obowiązującą bezwzględną i nie mogą być uchylone żadną UM.skutkiem zaszłej zmiany jest radykalne przekształcenie zakresu obowiązków jakie na podstawie umowy pozostają do wypełnienia nie można natomiast zastosować nadzwyczajnej zmiany okoliczności nawet jeżeli spełnione są powyższe warunki jeżeli: . 64) 13 . Ius cogens w prawie miedzyanr Obecnie przyjmuje się że w stosunkach międzynarodowych obowiązują pewne normy prawne o znaczeniu istotnym dla społeczności międzynarodowej. Ius Cogens ogranicza w znacznym stopniu swobodę państw w zakresie zawierania umów. od której żadne odstępstwo nie jest dozwolone i która może być zmieniona jedynie przez późniejszą normę postępowania prawa międzynarodowego o tym samym charakterze.albo jeżeli zmiana okoliczności jest wynikiem pogwałcenia przez stronę. Każda umowa zawarta przez członka ONZ powinna być możliwie najprędzej zarejestrowana w Sekretariacie i przezeń ogłoszona. międzynarodowego jako normę przyjętą i uznaną przez międzynarodową społeczność państw jako całość za normę.jeżeli idzie o umowę ustanawiającą granic . jak i zakaz zabijania jeńców wojennych. zapowiedziano że żadna z umów nie będzie obowiązująca zanim nie zostanie zarejestrowana. hiszpański. zakaz ludobójstwa. 36.

Do norm ius cogens należą:  zakaz użycia siły (z wyjątkiem przypadków dozwolonych przez Kartę Narodów zakaz interwencji w sprawy wewnętrzne innych państw zasada wolności morza otwartego zakaz zabijania jeńców wojennych zakaz ludobójstwa zakaz handlu niewolnikami. która w chwili zawarcia była sprzeczna z ius cogens. to przekonanie. Jednolita praktyka musi być prawotwórcza czyli musi się z nią łączyć przekonanie że postępowanie takie jest konieczne i wymagane przez prawo. to postępowanie państw (i innych podmiotów prawa międzynarodowego) zgodne. Zwyczaj można określić jako zgodne. 38. że posiadają one moc bezwzględną i nie mogą być uchylone żadną umową międzynarodową. Elementy konieczne: . 14 . Zwyczaj może więc powstać wówczas kiedy w podobnych sytuacjach państwa zachowują się podobnie i postępują jednakowo.Opinio juris Praktyka (łac.Praktyka . obowiązuje w nich bowiem zasada suwerennej równości. iż takie postępowanie jest wymagane przez prawo (a więc posiadają opinio iuris).że zwyczaj międzynarodowy będzie stosowany jako dowód istnienia powszechnej praktyki przyjętej jako prawo.może ono wynikać z milczącego uznania. że nieważna jest umowa. "Konwencja wiedeńska o prawie traktatów" z 1969 roku uznaje ius cogens za normę od której żadne odstępstwo nie jest dozwolone i która może być zmieniona jedynie przez późniejszą normę postępowania prawa międzynarodowego o tym samym charakterze. jednolite i nieprzerwane. że określona praktyka jest obowiązującym prawem. dla istnienia zwyczaju niezbędne jest równocześnie zgodna praktyka państw(element obiektywny) oraz przeświadczenie państw(element subiektywny) MTS W art 38 orzeka. Jednak jego istnienie można próbować wykazać na wiele sposobów .38. w istocie rzeczy myślimy o działalności jego organów. Najczęściej podaje się cztery elementy zwyczaju międzynarodowego pogrupowane w dwóch kategoriach: elementy konieczne: (praktyka i opinio iuris) oraz elementy uzupełniające (element geograficzny i element czasowy). Opinio iuris – niezbędny element zwyczaju Opinio iuris sive necessitatis. ale jednocześnie chronią państwa słabsze w negocjacjach z silniejszymi. jako że państwo może działać jedynie poprzez swoje organy. kobietami i dziećmi Zjednoczonych)      Normy ius cogens ograniczają swobodę państw. Konwencja stwierdza też. Mówiąc o postępowaniu państw. Zwyczaj jako źródło prawa międzynarodowego. jednolitego postępowanie państw tworzących prawo. Opinio iuris często wydaje się trudnym i nieuchwytnym elementem zwyczaju międzynarodowego. Innymi słowy. iż organy państw postępują w określony sposób ponieważ są przekonane (posiadają opinio). Postępowaniem tworzącym zwyczaj będzie podobne postępowanie w podobnych sytuacjach. usus). czyli praktyki. jesteśmy w stanie wykazać. Ius cogens w prawie miedzyanrodowym Ius cogens (Imperatywna norma powszechnego prawa międzynarodowego) W stosunkach międzynarodowych obowiązują pewne normy prawne o znaczeniu tak istotnym dla społeczności międzynarodwej.

ale dopiero na własnym terytorium). w istocie rzeczy myślimy o działalności jego organów. Wielu autorów uważało. korespondencja i praktyka dyplomatyczna . aby mogła przekształcić się w wiążący zwyczaj międzynarodowy. może być zawarta w uchwałach org. 38). Opinio iuris może przejawiać się : 1. Elementy uzupełniające Element geograficzny Zwyczaj międzynarodowy zasadniczo jest powszechny. usus). miomo że nazywana jest elementem subiektywnym. . to postępowanie państw (i innych podmiotów prawa międzynarodowego) zgodne. może być zawarte w oficjalnych oświadczeniach państw. Nie ma ona również nic wspólnego ze sferą psychologiczną choć bywa tak nazywana. jeżeli strony umowy zamierzały w nich potwierdzić istnienie normy zwyczajowej. może wynikać z umów międzynarodowych. konferencje miedzyn. ale tylko tyczy się to tych których umowy dotyczą. Przykładowo w Ameryce Południowej istnieje norma zwyczajowa azylu dyplomatycznego. że określona praktyka jest obowiązującym prawem Przeświadczenie że konkretna praktyka jest wymagana przez prawo. 3.aby praktyka tworzyła prawo musi być zgodna. Mówiąc o postępowaniu państw. podczas gdy takiej instytucji nie akceptują państwa na innych kontynentach (akceptują natomiast tzw. że praktyka musi trwać tak długo. Dwie zasadnicze koncepcje wykładni terminu „ogólne zasady prawa”: 1) W odniesieniu do ogólnych zasad prawa uważano. Jeśli przedstawiciel danego państwa motywując swoje postępowanie stwierdza że postępuje tak bo takie jest prawo to wyraża opinio juris.pojęcie praktyki należy rozumieć szeroko będą to : umowy miedzyn. ochrona dzieł sztuki i wyłączenie ich spod prawa łupu). jednolite i nieprzerwane. przewidująca możliwość udzielania schronienia w misji dyplomatycznej na obcym terytorium.. zwyczaju międzynarodowym to także chodzi o zasady prawa międzynarodowego i twierdzili. międzyn. radzieckiej nauce prawa międzynarodowego. jako że państwo może działać jedynie poprzez swoje organy. azyl terytorialny vel polityczny.postępowania innych państw. a może wręcz kilkanaście godzin (np. czyli udzielanie schronienia. prawo do szelfu kontynentalnego). czyli obowiązuje wszystkie państwa świata. że trudno by było sobie wyobrazić 15 . Ogólne zasady prawa uznane przez narody cywilizowane jako źródła prawa międzynar Określenie „Ogólne zasady prawa [międzynarodowego] uznane przez narody cywilizowane” jest zaczerpnięte jeszcze ze statutu Stałego Trybunału Sprawiedliwości Międzynarodowej (art. Element czasowy Praktyka międzynarodowa musi być nieprzerwana i długotrwała. niektóre kilka lat (np.. kiedy stwierdzają ze istaniej konkretna norma pm. może przejawiać się w oficjalnych oświadczeniach państw i uchwałach organizacji międzynarodowych. oświadczenia składane w różnych okolicznościach. może być zawarte w samej praktyce państwa 2. to przekonanie. Postępowaniem tworzącym zwyczaj będzie podobne postępowanie w podobnych sytuacjach. Praktyka jako element zwyczaju międzynar Praktyka (łac. że chodzi o zasady prawa międzynarodowego (choć nie jest tak dosłownie napisane w art. 38). wolność przestrzeni kosmicznej). Obecnie podział na narody cywilizowane i niecywilizowane w stosunkach międzynarodowych właściwie nie istnieje (formuła tradycyjna z okresu międzywojennego). Pewne normy prawa zwyczajowego mogą jednak wykształcić się w poszczególnych kręgach państw. Niektóre normy zwyczajowe kształtowały się kilka wieków (np. Nie ma znacznia czy on tak uważa liczy się fakt że występuje w imieniu swojego państwa. że skoro mowa jest najpierw o umowie międzynarodowej. 4. Trywialnie można powiedzieć. a niektóre tylko kilka dni.Opinio juris jako element psychologiczny Opinio iuris sive necessitatis. Był to pogląd dość popularny w tzw. 41. jeśli strony zamierzały potwierdzić w nich istniejące normy zwyczajowe.. może także wynikać z umów międzynarodowych. niejste jednak czymś nieuchwytnym i może być badana w sposób obiektywny. Nie można jednak wskazać żadnej określonej długotrwałości takiej praktyki. a więc jednolita i nieprzerwana 40. aby zdążyło się wykształcić opinio iuris. 39.

42. ewentualnie mogą też ponieść szkodę. Orzeczenia sądowe w niektórych systemach prawnych (np.). Zasada sprawiedliwości.dyrektywy 16 . praktyka państw. kodyfikacje. nie wiążą więc na przyszłość. które do prawa międzynarodowego i wewnętrznego weszły dzięki słynnym łacińskim paremiom: − − − − − − − − − − − − Lex retro non agit. 43. Pomocnicze źródła prawa Pomocnicze środki ustalania norm prawa międzynarodowego (orzecznictwo. Suwerenność państw Równość państw wobec prawa Niezależność państw od siebie Pacta sunt servanda – państwo nie może powoływać się na swoje ustawodawstwo wewnętrzne (nawet na konstytucję) dla uzasadnienia uchylenia się od wykonania zobowiązań międzynarodowych (art. Pochodne źródła prawa międzynar Prawo stanowione przez poszczególne organy Wspólnot jest nazywane prawem pochodnym (wtórnym) a akty prawne będące efektem procesu decyzyjnego są okreslane jakoś pochodne źródła prawa Wspólnot. 27 Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów z 23 V 1969 r.rozporządzenia . Ogólne zasady prawa należy rozumieć jako logiczne. jakie zobowiązania międzynarodowe chce przyjąć. Ogólne zasady prawa należy rozumieć jako zasady wspólne obowiązujące i w porządku międzynarodowym i mające zastosowanie w porządku wewnętrznym państw.(orzecznictwo sądowe). Zasada dobrej wiary (bona fides) – przyjmuje się. Przyjęcie takiej interpretacji nie wnosiłoby nic nowego do tego katalogu jest to więc chyba stanowisko niesłuszne. że pewne faktyczne zachowania państwa na płaszczyźnie międzynarodowej są wyraźnie akceptowane przez inne państwa. Zasada słuszności. Lex posterior derogat legi priori. Zasada Res iudicata. Doktryna i judykatura nie są zaliczane do źródeł prawa międzynarodowego (są to środki pomocnicze ułatwiające interpretacje treści norm prawa). Tradycyjnie elementem ogólnych zasad prawa są zasady. Parlament Europejski działając razem z radą oraz komisja mże wydawać pięć rodzajów uchwał są to : . Ogólne zasady prawa międzynarodowego wynikają bezpośrednio z norm zwyczajowych i umownych. zwyczaj i ogólne zasady prawa.jakieś zasady wspólne dla systemów prawnych różnych państw. celowe uzupełnienie norm zwyczajowych i umownych. które są zarówno wspólne dla systemów prawnych państw jak też obowiązują w porządku prawnomiędzynarodowym. które są akceptowane zarówno przez poszczególne państwa w porządkach wewnętrznych jak też stosowane są przez państwa na płaszczyźnie międzynarodowej. prawo natury) Art. 38 wymienia w ramach źródeł prawa międzynarodowego umowę. Nie jest to sprzeczne z zasadą suwerenności ponieważ państwo samo decyduje. doktryna. W przypadku orzeczeń międzynarodowych orzeczenie wiąże strony. ale tylko w odniesieniu do określonej sprawy. traktujące ogólne zasady prawa jako wyłącznie zasady prawa międzynarodowego. zasada sprawiedliwości. a jako środki pomocnicze są w skazane w art. Doktryna bywa niejednolita i trudno znaleźć przedstawicieli nauki. Zasada estopel – polega na tym. że podmioty prawa działają w dobrej wierze. 38 doktryna (zdanie najznamienitszych przedstawicieli nauki prawa międzynarodowego) oraz judykatura. którzy zajmują takie samo stanowisko odnośnie określonych problemów. 2) Stanowisko dominujące w doktrynie i akceptowane przez orzecznictwo zgodnie z którym ogólne zasady prawa są zasadami stanowiącymi uzupełnienie norm zwyczajowych i umownych. które opierając się na tego rodzaju postępowaniu zmieniają swoje zachowanie. Nemo plus iuris ad allium transfere potest quam ipse habet. anglosaski) mają moc wiążącą w odniesieniu do linii orzeczniczej różnych sądów.

Nabycie dzielimy na wtórne i pierwotne Pierwotne( poprzez urodzenie się): . W Polsce jedynym sposobem utraty obywatelstwa jest jego zrzeczenie się za zgodą prezydenta RP.dziecko nabywa obywatelstwo. reintegracja. ale o jej charakterze decyduje jej treść. jest to akt jednostronny polegający npisemny powiadomieniu drugiego podmiotu prawa miedzynarodowego o pewnym wydarzeniu z którym prawo to łączy określone skutki prawne. u podstaw którego leży społeczny fakt przywiązania. wymaganą czasem przez p.więź prawna łącząca jednostkę z państwem. połączona z wzajemnością praw i obowiązków. albo poprzez zasadę ziemi. Efektywne obywatelstwo w prawie międzynar Zasada rzeczywistej więzi. które jej nadaje obywatelstwo. jest faktycznie ściślej związana z ludnością państwa. bądź dorozumienie które wynika z nawiązania stosunków dyplomatycznych lub zawarcia bilateralnej umowy. prawo opcji. Utrata obywatelstwa: Część państw ustanawia odrębne przepisy utraty np. Uznanie ma charakter deklaratywny: nie tworzy ono nowego podmiotu prawa międzynarodowego.można nabyć poprzez zasadę krwi. że jednostka. bądź aktem władzy. uczuć.każdy obywatel państwa członkowskiego posiada obywatelstwo UE. ucieczki itd.. które posiadają jego rodzicie bądź jedno z nich (art. Państwo samo nie może odebrać obywatelstwa jednostce. Uznanie jako oświadczenie państwa w prawie międzynar Uznanie – to jednostronny akt prawny. Określenie spraw związanych z obywatelstwem. Uznanie państwa nie pociąga za sobą konieczności nawiązania z nim stosunków dyplomatycznych. Jest natomiast rzeczą dyskusyjną w jakim stopniu przyjęcie państwa do organizacji międzynarodowej stanowi uznanie go przez członków tej organizacji.zalecenia .m. Nabycie obywatelstwa. a państwo –analogicznie.jednostce przysługują prawa konstytucyjne. 45.zasada prawa ziemi. jednostka może liczyć na ochronę dyplomatyczną i opiekę konsularną ze strony swojego państwa. przez zdradę kraju. Jest to więc uznanie osobowości prawno międzynarodowej nowego państwa.decyzje . należy do samego państwa. efektywna solidarność bytu. niż z ludnością jakiegokolwiek innego państwa.zasada prawa krwi. jest więc formą aktu. w którym jedno państwo lub ich grupa przyjmuje oficjalnie lub milcząco do wiadomości powstanie nowego państwa oraz określa charakter i zakres stosunków z tym państwem. którego jest obywatelem i obowiązek jego przestrzegania a w związku z tym spełnienie powinności przez państwo określonych np. Uznanie może być wyrażone poprzez notyfikowanie tego zainteresowanemu podmiotowi w sposób jednoznacznie. Wtórne: naturalizacja. na mocy której jednostka ma określone prawa i obowiązki wobec państwa.dziecko nabywa obywatelstwo państwa na terytorium którego się urodziło . 34 Konstytucji RP). gdyż istnienie państwa nie należy do uznania go.ma obowiązki i prawa wobec jednostki. której je nadano bądź bezpośrednio działaniem ustawy. Jest ono. prawnym wyrazem faktu. a także inne uprawnienia wynikające z ustawy. a w szczególności sposobów jego nabycia i ewentualnie także utraty. 47. notyfikacja → (kontrowersje) nie powinna być zaliczana do tych aktów. W wielu wypadkach notyfikacja jest konieczna dla wywołania określonego skutku prawnego. Prawa i obowiązki jednostki wynikające z obywatelstwa.Definicja i podstawowe zasady obywatelstwa Obywatelstwo. Osoba która traciła jedynie posiadane obywatelstwo staje się apatrydą (bezpaństwowcem). gdyż sama przez się nie ma żadnej określonej treści. a w szczególności unikania sytuacji bezpaństwowości i wielokrotnego obywatelstwa. 46. 17 . można powiedzieć. Będąc poza granicami państwa. gdyż wysłanie noty może być wyrazem zarówno uznania jak i innych aktów. płacenie podatków.. Istnieją także regulacje prawa międzynarodowego dotyczące spraw związanych z obywatelstwem.opinie 44. Obywatelstwo jest węzłem prawnym. repatriacja. interesów. Obywatelstwo UE nie zastępuje obywatelstwa krajowego a jedynie go uzupełnia. Obywatelstwo UE. Notyfikacja jako akt jednostronny państwa w prawie międzynar Notyfikacja (z łaciny notificatio – zawiadomienie). Z więzi obywatelstwa wynika poddanie jednostki prawu państwa.

48. • W dokumentach. gospodarczych. Postanowienia te mieszczą w sobie zakaz jakiej kolwiek dyskryminacji stosowanej wobec własnych lub obcych obywateli nzajdujących się pod władzą danego państwa. chociaż jako rezolucja Zgromadzenia Ogólnego nie ma charakteru prawnie wiążącego • Katalog praw politycznych. Karta Narodów.znajdują się tam postanowienia wymagające od wszystkich członkó ONZ stosowania zasady równych praw i wolności zasadniczych dla wszystkich. kulturalnych • Deklarację przyjęło Zgromadzenie Ogólne ONZ Niektóre z postanowień Deklaracji: • • • • • • • • • każdy człowiek jest wolny niestosowanie dyskryminacji prawo do sądu prawo do sprawiedliwego procesu prawo do własności prawo do zrzeszania się wyrzeczenie się niewolnictwa zagwarantowanie ochrony prywatności zakaz tortur i nieludzkiego traktowania Inne wartości potwierdzone przez Deklarację to: • • • wolność sumienia wolność wyznania i wolność do zmiany wyznania równość płci Pakty Praw Człowieka 18 . koloru skóry języka. Pierwsze umowy w tej dziedzinie dotyczyły ochrony mniejszczości. mówi o braku dyskryminacji rasowej. przekonań politycznych. Stopniowo zaczęto jednak zajmować się ochroną grup ludzkich praw podstawowych praw człowieka w prawie międzynarodowym. zakaz niewolnictwa. które składają się na genezę ONZ można znaleźć pewne postanowienia dotyczące ochrony praw człowieka. Międzynarodowe Pakty Praw Człowieka – mają one charakter wiążący dla stron bo są umowami zawierają bardziej pełny niż deklaracja katalog praw człowieka potwierdzają prawo narodów do samostanowienia ich postanowienia dotyczą także zabezpieczenia i poszanowania praw człowieka Historyczny rozwój ochrony praw człowieka • Jako pierwszy akt inicjujący ochronę praw człowieka podaje się traktat augsburski z 1555 r. religii. cywilnych. społecznych. Prawa człowieka i ich ochrona w prawie międzynar Traktowanie przez państwa własnych obywateli należało dawniej do kompetencji każde państwa. (wolność religijna) • XIX/XX w – umowy dotyczące praw mniejszości • Rzeczywisty rozwój dokumentów międzynarodowych z dziedziny praw człowieka zaczął się kształtować po II wojnie światowej (dokumenty o charakterze uniwersalnym) • Charakter i początki uniwersalnego systemu ochrony praw człowieka • Uniwersalny system ochrony praw człowieka zwany jest również systemem powszechnym. Takie wzmianki zawierają: o Karta Atlantycka z 1941 r o Deklaracja narodów Zjednoczonych z 1942 o Deklaracja Teherańska z 1943 Powszechna Deklaracja Praw Człowieka 1948 • Zestaw dokumentów uniwersalnych.Głosi ona wolność i równość jednostek. Powszechan Deklaracja Praw Człowieka – uzupełnienie KN.

nakazuje także wzajemne poszanowanie tych praw przez Państwa-Strony. Społecznych i Kulturalnych 1966 o Jego artykuły obejmują prawo narodów do samostanowienia i gwarancje równości wszystkich grup wobec stanowionego prawa. o zapobieganiu i karaniu zbrodni ludobójstwa (1948). czyli odnoszą się do specyficznej sytuacji lub określonej grupy podmiotów (np. dostępność średniego nauczania. Obejmuje on uniwersalny system ochrony praw człowieka. 1) -nadanie Narodom prawo do samostanowienia i decydowania o kierunkach własnego rozwoju oraz prawo do korzystania z własnych bogactw naturalnych. matek. zapewnienie zapewnienia praw obywatelskich i politycznych kobietom i mężczyznom na równych zasadach. i zawiera prawa o charakterze powszechnym i cząstkowym. równość wobec prawa. prawo do życia. 2-5) -określa zobowiązania Państw-Stron Paktu wobec wykonywania jego postanowień. który określał możliwości zgłaszania zawiadomień indywidualnych przez osoby. specjalnej ochrony rodziny. wypoczynek. które uważają się za ofiary naruszenia praw przez państwo-stronę tego paktu do Komitetu Praw człowieka 49. o Część II(art. Międzynarodowy pakt Praw Gospodarczych. do życia na odpowiednim poziomie (wolność od głodu. Na Międzynarodowy System Ochrony Praw Człowieka składają się obecnie takie dokumenty. do korzystania z nauki (podstawowe bezpłatne i powszechne nauczanie. eliminacji wszystkich form dyskryminacji 19 . do udziału w życiu kulturalnym. o Zgodnie z Paktem Praw Cywilnych i Politycznych powołany został Komitet Praw Człowieka w Genewie. OPA. zakaz tortur i nieludzkiego traktowania. budowane przez organizacje działające na ograniczonych obszarach (Rada Europy. równość przed sądami i trybunałami. chroniące pewne kategorie podmiotów i szczegółowe przedmiotowo (głównie tworzy go ONZ). np. religijnych i językowych. sumienia i wyznania. Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Międzynarodowy Pakt Praw Gospodarczych. Protokół dodatkowy. do zabezpieczenia społecznego. wolność rodziców w wyborze szkół). do ochrony zdrowia. ochrony interesów wynikających z twórczości. humanitarne traktowanie więźniów. prawo do wolności osobistej. prawa humanitarne tworzone w ramach Czerwonego Krzyża). religię lub pochodzenie społeczne. prawo do uznawania swojej podmiotowości prawnej wszędzie. OJA. jak Powszechna Deklaracja Praw Człowieka (1948). bezpieczeństwo). nędzy). Oba te systemy stanowią podstawę traktatów generalnych i szczegółowych. płeć. ukształtował się po II wojnie światowej. Społecznych i Kulturalnych (1966). 6-27) -zapewnia podstawowe prawa obywatelskie i polityczne takie jak: zakaz dyskryminacji. dzieci. ochrona mniejszości etnicznych. natomiast trzecia forma – systemy wyspecjalizowane – koncentruje się na procedurach sankcjonujących prawa ze względu na obszar ich działania. statusie uchodźców (1951). jednak działania takie muszą być adekwatne do zaistniałej sytuacji i nie mogą pociągać za sobą dyskryminacji ze względu na rasę. ochrona rodziny ze strony Państwa. Został stworzony do przyjmowania zawiadomień indywidualnych i zawiadomień od państw. wolność poruszania się i wyboru miejsca zamieszkania. KBWE. Państwo może podjąć kroki mające na celu częściowe ograniczenie niektórych praw wobec zagrożenia Narodu. szereg szczegółowych konwencji. korzystania z postępu naukowego. kiedy zaczęto dążyć do objęcia całości praw człowieka (kompleksowa kodyfikacja) w skali światowej (ochrona uniwersalna). zgodnie z postanowieniami Karty Narodów Zjednoczonych. do tworzenia związków zawodowych i ich swobodnej działalności. do korzystania ze sprawiedliwych i korzystnych jej warunków (zarobki. ASEAN). ochrona życia prywatnego. obowiązek argumentacji wydalenia obcokrajowca. Zostało w nim ujęte prawo do pracy.   Międzynarodowy Pakt Praw Cywilnych i Politycznych 1966 (Międzynarodowy Pakt Praw Obywatelskich i Politycznych) o Część I(art. prawo do posiadania własnych poglądów. który ma charakter globalny. eliminacji wszystkich form dyskryminacji rasowej (1965). wolność myśli.Uniwersalny system ochrony praw człowieka Międzynarodowy System Ochrony Praw Człowieka. język. prawo do gromadzenia się i tworzenia stowarzyszeń (w tym związków zawodowych). o Część III(art. prawo uczestniczenia w wyborze władzy. a także systemy regionalne.

Rada Gospodarczo-Społeczna. petycje) oraz instytucje powołane przez ONZ czy regionalne organizacje służące tym celom. skargi państw. organizacje pozarządowe (tzw. Celem jest zwiększenie efektywności międzynarodowej ochrony praw człowieka. W obecnej chwili opiera się ona na 75 umowach międzypaństwowych. skarga międzypaństwowa). najlepiej rozwinięty system istnieje jednak w Europie. kobiet. W obręb Międzynarodowy System Ochrony Praw Człowieka wchodzą też środki kontroli przestrzegania praw człowieka (sprawozdania. Międzynarodowa Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji rasowej z 1966 r. Komisja Praw Człowieka. uchodźców. Oprócz uniwersalnego systemu ochrony praw człowieka istnieje na każdym kontynencie system regionalny ochrony praw człowieka Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i podstawowych wolności 1950  Przyjmując ten dokument. Zadania.kobiet (1979). wolność informacji. języka lub religii. takie jak Powszechna Deklaracja Praw Człowieka z 1948 r.. przed którymi stoi międzynarodowy system ochrony praw człowieka.. bezpaństwowców. gdyż państwa danego regionu łączy wspólne dziedzictwo kulturowe i historyczne. forum dyskusyjnym stała się Organizacja Narodów Zjednoczonych.. KBWE/OBWE. Konwencja o prawach dziecka z 1989 r. np. skarga indywidualna).Zwalczanie rasizmu i nietolerancji 1. Ochrona praw człowieka jest jednym z zadań OJA. zbrodnie wojenne. rządy państw europejskich zdecydowały się podjąć kroki w celu zbiorowego zagwarantowania niektórych praw wymienionych w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. takich jak ludobójstwo. dzieci. Unii Europejskiej. grupy osób. Europejska Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności z 1950 r. ONZ ma doprowadzić do współpracy między państwami w popieraniu i ochronie swobód dla "wszystkich ludzi. OPA. 3.  umowy poświęcone ochronie poszczególnych grup: cudzoziemców. W celu "przywrócenia wiary w podstawowe prawa mężczyzn i kobiet oraz w równość praw narodów wielkich i małych". Składają się nań wzajemnie przenikające i uzupełniające się instytucje i umowy międzynarodowe podpisywane w ramach Rady Europy.  Na mocy tego dokumentu powołano Europejski Trybunał Praw Człowieka..  Skargi do tego Trybunału mogą składać : o państwa (tzw. o osoby indywidualne. faktyczna współpraca i gotowość akceptacji wspólnych wartości i norm.  umowy dotyczące konkretnych kwestii. w ramach Rady Europy jest to Europejska Komisja Praw Człowieka i Europejski Trybunał Praw Człowieka. jeńców. polityka azylowa. Konwencja Praw Dziecka (1989). podzielonych na trzy kategorie:  umowy ogólne. bez różnicy rasy. praca przymusowa. 2. Regulacje znajdujemy w : Powszechna Deklaracja Praw Czławieka Konwencje i deklaracje ONZ Europejski system ochrony praw człowieka Europejska Konwencja Praw Człowieka Konwencja o zapobieganiu Torturom Ochrona mniejszości . najogólniej wyraża już sama preambuła Karty Narodów Zjednoczonych. uzupełnia uniwersalny system ochrony praw człowieka ONZ w zakresie praw człowieka. np.Regionalne systemy ochrony praw człowieka Regionalny system ochrony praw człowieka .element międzynarodowego systemu praw człowieka. Komitet Praw Człowieka.. płci. Konwencja w sprawie zapobiegania i karania zbrodni ludobójstwa z 1948 r. 50. np. w systemie ONZ te zadania spełnia Zgromadzenie Ogólne ONZ. zapobieganie dyskryminacji. 20 . Konwencja dotycząca statusu uchodźców z 1951 r.

Grupy ludzkie chronione na podstawie prawa międzynar Pierwsze postanowienia zawierały się w Traktacie Berlińskim i miały na celu ochronę mniejszości narodowych czyli części ludności która różni się od pozostałej ludności danego państwa. Żeby powstała i działa musi być na podstawie umowy międzyn. pochodzeniem. niepaństwowa. osób prawnych i fizycznych różnych państw. prawnych.Kary NZ . międzynarodową – tworzące: Rządowe .51. działających dla realizacji wspólnych celów ORG Pozarządowe: Forma współpracy i współdziałania osób fizycznych.forma współpracy różnych związków. obejmującą względnie stały zakres uczestników.określa się zorganizowane przez państwo struktury utworzone w celu rozwoju współpracy. ekonomicznych.Międzynarodowych PAKTY Praw Człowieka 52. werbalne. Są one ujęte dosyć ogólnie i wymagały rozszerzenia w innych aktach. posiadać zdefiniowany cel i być powołane z mocy umowy międzynarodowej. dla których realizacji gotowe są współpracować bez tego nie uczestniczyły by we wspólnej organizacji. Definicja org międzynarodowej Organizacje międzynarodowe: ORG rządowa: Organizację rządową można określić jako formę współpracy pastw. instytucji i stowarzyszeń pochodzących z różnych państw działających na podstawie różnych dokumentów (tzw. działających dla realizacji wspólnych celów (Nie jest podmiotem PMP) 21 . Ochrona praw obywatelskich. Są one chronione na podstawie: . i org międzynarodowe 53. 54. porozumień nieformalnych. ustalona na podstawie porozumienia nieformalnego lub porozumienia o charakterze wewnątrzprawnym. są to zobowiązania wszystkich państw. niekiedy aktów prawa wewnętrznego.zdefiniowano w rezolucji RGiS ONZ z 27 lutego 1950 jako organizacje działające w sferze stosunków międzynarodowych. językiem. instytucji. Organy konstytuujące org. W Karcie NZ znajdują się postanowienia wymagające od wszystkich członków ONZ stosowania zasady równych praw i wolności zasadniczych dla wszystkich. Muszą być one związkiem minimum trzech suwerennych państw. 55. kulturalnych i politycznych jednostki UNESCO rozdziały o ludności. Też umowy tylko że mogą być dorozumiane. jako element współpracy państw Niewątpliwie org. obejmująca względnie stały zakres uczestników i której podstawową cechą jest istnienie stałych organów o określonych kompetencjach i uprawnieniach. Oznacza to że państwa powołując do życia organizację muszą mieć pewien zakres wspólnych celów. ustaloną w wielostronnej umowie międzynarodowej. której podstawową cechą jest istnienie stały organów o określonych kompetencjach i uprawnieniach. Org rządowe i poza rządowe organizajca pozarządowa (inne nazwy: org. Od okresu po II wojnie światowej były dołączane nowe postanowienia o przeciwdziałaniu dyskryminacji rasowej.Powszechnej deklaracji Praw Człowieka . które nie zostały utworzone na podstawie umowy międzynarodowe. miedzy są formą współpracy państw przy czym jest to współpraca stała i zinstytualizowana. językowej. Pozarządowe . 56. prywatna). religia. Organizacje międzyn.

Obrona w określony regionie może nastąpić za pomocą dozwolonych środków przymusu ale tylko za uprzednią zgodą Rady Bezpieczeństwa i wtedy nazywa się to że jest to pomoc dla akcji zbrojnej ONZ. Rady Bezpieczeństwa. obejmująca względnie stały zakres uczestników i której podstawową cechą jest istnienie stałych organów o określonych kompetencjach i uprawnieniach. jednak nie precyzuje się dokładnie słowa region może to być cały kontynent. międzyrządowa. Działalność org pozarządowych stanowi często nieoficjalną stronę stos międzypaństwowych. zbudowana z sześciu organów . 58. zdrowotnych będą związane z ONZ. 1. działających dla realizacji wspólnych celów (jest podmiotem PMP) 57. kulturalne. wychowawcze. utworzone na podstawie umów zawartych miedzy rządami i posiadające z mocy swych statutów rozległe kompetencje międzynarodowe w dziedzinach gospodarczych. ONZ powstał po II wojnie światowej Na System Narodów Zjednoczonych składają się: Organizacja Narodów Zjednoczonych.organizacja rządowa (inne nazwy: org. którą w imieniu ONZ zawiera Rada Gospodarcza i Społeczna.forma współpracy państw. korzysta z prawa przywilejów i immunitetów i biernego prawa legislacji  Siedziba ONZ to Nowy Jork  ONZ stawia sobie za cel zapewnienie pokoju i bezp międzynar. umowa państw należących do tego samego regionu geograficznego lecz nie mających na celu utrzymanie pokoju a tworzenie militarnego bloku. ONZ i system NZ Karta narodów zjednoczonych to wielostronna umowa międzynarodowa powołująca do życia i określająca ustrój Organizacji Narodów Zjednoczonych (stąd nazywa się ją czasem Konstytucją ONZ). Organy regionalne Zagadnienie to zostało ujęte w KN z której wynika. Organu wyspecjalizowane Mówi o nich KN że różnego rodzaju org. Rady Powierniczej. Rodzinę ONZ (system ONZ). zdrowia publicznego i inne pokrewne) 4. wyspecjalizowane. a tylko Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości rezyduje w Hadze. rozwój współpracy między narodami oraz popieranie przestrzegania praw człowieka. społeczne.Powszechny charakter 3. wychowawczych. Holandia. inne są nastawione na ułatwianie kontaktów pomiędzy określonymi grupami społecznymi i profesjami. Światowy Program Żywnościowy (WFP). takie jak Fundusz Narodów Zjednoczonych na Rzecz Dzieci (UNICEF).społeczne) i jest to element niezbędny chociażby po to żeby uniknąć dublowania pracy i osiągnąć większe korzyści. Układy takie są zgodne z KN jeżeli mają na celu utrzymanie bezpieczeństwa i pokoju w regionie. państwowa. otwartą warunkowo.Posiadać określone kompetencje w ramach dziedzin wymienionych w Art. która jest wielostronną umową międzynarodową. 57 Karty NZ (gospodarcze. kulturalnych. Jest podmiotem prawa międzynarodowego. 63). Działają one dla rozwoju. Rady Gospodarczej i Społecznej. Wraz z ONZ tworzą one tzw. publiczna) . że są to umowy polityczne zawarte przez państwa okreslonego geograficznie regionu. umowa zawarta miedzy państwami z innych kontynentów jeżeli ich terytoria nie tworzą żadnego geograficznego regionu.Zgromadzenia Ogólnego. społecznych. – to jest najważniejszy element Organy wyspecjalizowane podlegają kontroli i koordynacji ONZ(Rada Gospodarczo. 2. 59. Rola ogr pozarządowych we współczesnej społeczności międzynar W jednych org dominuje czynnik kształtowania opinii publicznej. ustalona w wielostronnej umowie międzynarodowej.  ONZ jest powszechną organizacją międzyn. pomocy humanitarnej oraz praw człowieka 22 . przy czym ta rola wykazuje tendencję wzrostu.Rządowy charakter 2. o bardzo szerokich celach i zadaniach. Programy i fundusze Narodów Zjednoczonych. Pięć z nich ma swoją siedzibę w Nowym Jorku. Program Narodów Zjednoczonych do spraw Rozwoju (UNDP). Natomiast nie jest i nie może być układem regionalnym 1.  Podstawą prawną do istnienia i działania ONZ jest Karta Narodów Zjednoczonych. 60.Musi być związana z ONZ formalną umową międzynarodową (określoną w Art. Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości i Sekretariatu.

gdy same zwrócą się do Trybunału lub.ponosi opow. Zgromadzenie ma charakter konferencji międzynar zajmującej się wszystkimi sprawami z zakresu Karty NZ.jest podstawowy. Sekretariat – na jego czele stoi Sekretarz Generalny ONZ. Zatwierdza budżet i ustala składki członkowskie.Wyspecjalizowane organizacje Narodów Zjednoczonych. gdy ten tryb rozstrzygania sporów jest przez te państwa zastrzeżony w umowie międzynarodowej. za utrzymanie międzynar pokoju i bezp. Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Struktura ONZ i kompetencje jej organów ONZ posiada 6 głównych organów: 1. Wyroki Trybunału są dla państw wiążące. ma najszersze kompetencje 2. stosuje sankcje. Wszystkie ustawy powinny być z nią zgodne (podobnie jak ustawy w państwie zgodne z konstytucją) 62.Z ONZ związane są tzw. pełni funkcję mediatora w sporach międzynarodowych. zajmuje się wszelkimi sporami. niepodległości przez ostatnie terytorium powiernicze. Międzynarodowa Organizacji Pracy (ILO). Ważne uchwały zapadają większością dziesięciu głosów. Odegrała istotną rolę w procesie dekolonizacji państw Trzeciego Świata. Organizacja do spraw Wyżywienia 63 i 64 opieka dyplomatyczna i opieka konsularna państwa nad obywatelami 23 . z których każde posiada jeden głos. Realizują one zadania szczegółowe. Siedzibą Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości jest Haga. Po ogłoszeniu w 1994 r. nadzoruje RGS i RP. dlatego co trzy lata zmienia się 1/3 składu sędziów. Karta NZ ma pierwszeństwo przed umowami międzynar. Instytucje te koordynują swoją pracę z ONZ dzięki specjalnym umowom. Sędziowie jednak mogą zostać wybrani ponownie – reelekcja. mające char zaleceń. USA i UK) oraz 10 niestałych wybieranych przez ZO co dwa lata. choć może mieć do pięciu delegatów.Rada Powiernicza – przez wiele lat Rada sprawowała nadzór nad terytoriami niesamodzielnymi. koordynuje działania systemu ONZ. Administruje oraz zarządza Sekretariatem. Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości – jest to organ sądowy składający się z piętnastu sędziów wybieranych na dziewięcioletnią kadencję. Rada Powiernicza.członków. W skład Rady Powierniczej wchodzili stali członkowie Rady Bezpieczeństwa 5. przygotowując je do niepodległości. I inni . Nauki i Kultury (UNESCO). Może podejmować uchwały. wybiera członków organów ONZ. autonomicznymi organizacjami. Ponadto Trybunał wydaje opinie prawne w sprawach kierowanych do niego przez Zgromadzenie Ogólne i Radę Bezpieczeństwa. Trybunał rozpatruje sprawy sporne miedzy państwami. rolnictwo i meteorologia. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO). 6. Francja. Międzynarodowa Organizacja Pracy. in. Rada Gosp. Liczy 54 członków wybier na 3 lata.. Składa się z pięciu stałych członków (Rosja. 61. ale pozostają osobnymi. które zajmują się tak zróżnicowanymi dziedzinami jak ochrona zdrowia.Społ. 4. Należą do nich m. Jest ich kilkanaście m. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO). przymus. który jest wybierany na pięć lat przez Zgromadzenie Ogólne z rekomendacji Rady Bezpieczeństwa. 7. 3. prezentuje działania ONZ światowej opinii publicznej. organizacje wyspecjalizowane. Republikę Palau – Rada zawiesiła działalność. organem zajmującym się sprawami gosp i społecz oraz koordynacją działań NZ. połączone z nią umowami międzynarodowymi. ale obowiązuje zasada rotacji. Oświaty.składa się ze wszystkich państw. Jest traktowana jako pewnego rodzaju prawo konstytucyjne społeczności międzynar. zatwierdza porozumienia i układy. Karta NZ jako akt konstytuujący miedzynar ogr o char uniwersalnym wielostronna umowa międzynarodowa powołująca do życia i określająca ustrój Organizacji Narodów Zjednoczonych (stąd nazywa się ją czasem Konstytucją ONZ). reprezentuje Narody Zjednoczone w kontaktach z państwami i innymi organizacjami. Rada Bezpieczeństwa.in. Chiny. Zgromadzenie Ogólne. Rozpatruje ogólne zasady utrzymania pokoju i bezp. ale tylko wówczas.

druga grupa funkcji konsula ma charakter uprawnień o charakterze sądowym. Zatwierdzanie umów międzynarodowych. badanie i poświadczanie dokumentów pokładowych. Głowa państwa bez względu na formę reprezentuje państwo w stosunkach międzynar czyli posiada kompetencję mnar i prawo przedstawicielstwa wszechstronnego. b) Głowa państwa ? W zależności od ustroju obowiązującego w państwie głowa państwa może być jednoosobowa lub być ciałem zbiorowym (to tak jak u nas. parlament decyduje lub uczestniczy w wyborze najwyższych organów państwowych jak głowa państwa. z funkcji. trzecia grupa funkcji dotyczy żeglugi powietrznej i morskiej. Zakres tych kompetencji zależy w dużej mierze od ustroju państwa. wiz i innych dokumentów podróży. a) Parlament . Ważną rolę spełnia Komisja Spraw Zagranicznych każdego parlamentu. które spoczywają na konsulu jest sprawowanie opieki nad obywatelami swojego państwa. a także przyjmowanie oświadczeń w sprawie wyboru.in. członkowie rządu. można zaliczyć tu m. Polityka zagr. koordynującym i nadzorującym stosunki państwa z zagranicą bądź bezpośrednio bądź za pomocą poszczególnych członków. którzy znajdują się na terytorium państwa przyjmującego. kompetencje głowy państwa w zakresie stosunków międzynar opierają się na normie prawa zwyczajowego i konstytucji. nad którą premier sprawuje ogólne 24 . udzielanie im pomocy. czy prowadzenie ewidencji wojskowej. na prawie nadzoru i inspekcji w stosunku do własnych statków i samolotów.najwyższy organ reprezentujący wolę. polegają one m. jest on upoważniony bez specjalnych pełnomocnictw do prowadzenia rokowań z przedstawicielami obcych państw. przyjmowanie oświadczeń o wstąpieniu w związek małżeński. muszą być one także potwierdzone w umowie konsularnej. jedna z jego grup funkcji wynika z przepisów prawa administracyjnego państwa wysyłającego. W większości państw do parlamentu należy ogólny nadzór i uchwalenie głównych kierunków polityki zagranicznej. do jego kompetencji należą sprawy zagraniczne państwa. udzielanie pomocy lekarskiej oraz wszelkiej innej w razie uszkodzenia statku lub samolotu.in. uchwalenie budżetu resortu spraw zagranicznych sprawowanie kontroli nad rządem zazwyczaj poprzez interpelacje posłów i dyskusje na forum parlamentu. ustalającym i jednocześnie ustalającym.in. rozstrzyganie sporów kapitan-członek załogi. w niektórych państwach zgoda parlamentu jest wymagana do nominacji szefów misji dyplomatycznych. c) Premier i rząd . systemu społeczno . przesłuchiwanie własnych obywateli na wniosek władz państwa wysyłającego. Organy państwa w stos międzynar Pyt 66 i 67 66. Premier sprawuje w imieniu rządu nadzór nad realizacją i operatywnie kieruje polityką zagraniczną państwa. którzy zostali aresztowani. zgodnie z którymi oświadczenie głowy państwa w sprawach miedzynar jest równoznaczne z oświadczeniem woli państwa i powoduje powstanie skutków prawnych w stos mnar.!). wynika to m. stosowanie środków dyscyplinarnych. do czego nie musi mieć specjalnego pełnomocnictwa. sporządzanie aktów urodzenia i zgonów. które pełni. 65. przesłuchiwanie kapitana i członków załogi statków. Podobnie jak głowa państwa.premier wraz z rządem na czele którego stoi jest naczelnym wykonawczym i zarządzającym organem władzy państwowej.in. odzyskania bądź utraty obywatelstwa. doręczanie pism procesowych... głównie za pośrednictwem ministra spraw zagranicznych i jego resortu.gospodarczego w nim panującego tradycji itd. wykonywanie uprawnienia w odniesieniu do spraw notarialnych i spadkowych oraz sprawowanie opieki i kurateli. w niektórych państwach głowa państwa ma bardzo szerokie kompetencje ale istnieją też kraje.Wewnętrzne ograny państwa w stos międzynar Działające i mające swą stałą siedzibę w granicach państwa. Zakres kompetencji premiera zależy od wewnętrznego ustawodawstwa państwa i zazwyczaj jest określony w konstytucji. wydawanie paszportów. można wyróżnić tu m. interesy i w ogóle suwerenne prawa narodu. Zasadą jest ze podpisywane przez premiera porozumienia międzynarodowe są zatwierdzane bądź przez sam rząd bądź też wyższe od niego organy państwowe. minister SZ. Konstytucja zazwyczaj określa treść i zakres uprawnień parlamentu w dziedzinie wykonywania zewnętrznych funkcji państwa. Ma prawo oświadczenia woli państwa.• • • jednym z najważniejszych zadań. szef rządu. gdy funkcja sprowadza się do reprezentacyjnej. porozumiewanie się z własnymi obywatelami.

konsularny. 72. Status prawny placówek zagranicznych normowany jest przez prawo międzynarodowe. Zarówno personel. wojskowy. stały. Misja dyplomatyczna Misja dyplomatyczna. zgodnie z którymi oświadczenie głowy państwa w sprawach międzynarodowych jest równoznaczne z oświadczeniem woli państwa i powoduje powstanie skutków prawnych w stosunkach międzynarodowych. Immunitet dyplomatyczny Uzasadnieniem uprzywilejowanej sytuacji członków misji dyplomatycznej jest konieczność swobodnego wykonywania funkcji. W zależności od funkcji danej misji w jej strukturze można wyróżnić: biura. handlowy. attachaty. realizowana jest głównie przez ministra spraw zagranicznych i jego resort. Status głowy państwa w stos miedzynar Głowa państwa.rola tradycyjna.związanie. d) Minister i MSZ zajmują szczególne miejsce w dziedzinie stosunków zewnętrznych państwa. 67.kierownictwo i nadzór. jak i obiekty cieszą się pewnymi przywilejami i posiadają immunitet.wypowiada wojnę i zawiera pokój w imieniu państwa .ratyfikacja. naukowo-techniczny. ekonomiczny. attachés). Obecnie uprawnienia określa konsytuacja.wysyła ambasadorów i przyjmuje ambasadorów obcych państw . Premier jest upoważniony do przeprowadzania bezpośrednio rozmów z przedstawicielami dyplomatycznymi obcych państw.posiada prawo przedstawicielstwa wszechstronnego Kompetencje głowy państwa w zakresie stosunków międzynarodowych opierają się na normie prawa zwyczajowego i konstytucji.nominacja ambasadora przez głowę państwa . Dla niego i jego resortu jako ważnego działu administracji państwowej należy kierowanie i koordynowanie działalności państwa w dziedzinie stosunków zagranicznych oraz realizacja polityki wytyczonej przez kompetentne organy. ostatni akt związania najważniejszych umów . w poselstwie poseł. 69. wydziały. sekretarze. Misja dyplomatyczna posiada w swoim składzie działy: polityczny. nadto sekretariat szefa misji oraz służby techniczne. jak również za pośrednictwem innych ministrów. administracyjny. prasowy. są one ograniczone: Kompetencje podstawowe: . nietykalność osobista. oficjalny organ państwowy reprezentujący dany kraj w państwie przyjmującym. a także wewnątrzpaństwowe akty prawne. Działalnością misji kieruje w ambasadzie ambasador.Zewnętrzne organy państwa w stos międzynar Działające poza granicami państwa. kulturalny. suweren reprezentował państwo na zewnątrz. skodyfikowane w konwencji wiedeńskiej z 1961 oraz normy prawa zwyczajowego. Potwierdza to wstęp Konwencji Wiedeńskiej „celem tych immunitetów i 25 . ochrona interesów własnego państwa i obywateli w kraju goszczącym oraz prowadzenie rokowań z reprezentantami rządu państwa przyjmującego.prawo zawierania umów międzynarodowych . techniczny oraz służbę misji. immunitet dyplomatyczny. Do głównych zadań misji dyplomatycznej należy reprezentowanie swojego państwa w kraju przyjmującym. Minister jest członkiem rządu. Personel placówki zagranicznej dzieli się na dyplomatyczny (radcowie. b) poselstwa (ze względów protokolarno-prestiżowych stoi niżej niż ambasada). w wyjątkowych wypadkach na czele obu rodzajów może stać chargé d’affaires akredytowany przy ministra spraw zagranicznych. wywiadowczy. przed którym odpowiada za działalność kierowanego przez siebie resortu. Prawo do nieograniczonego reprezentowania państwa. Jej działalność oparta jest na ścisłych dyrektywach i poleceniach rządu wysyłającego. działy i inne komórki organizacyjne. administracyjny. Wyróżnia się dwa rodzaje misji dyplomatycznej: a) ambasady. 68.

dokumenty i korespondencję. zwolnienie od opłat. rozciągającą się także na prywatną rezydencję. b) organy państwa przyjmującego obowiązane są zapewnić przedstawicielom dyplomatycznym należytą ochronę osobistą aby osoby postronne nie mogły naruszać nietykalności osobistej.zapewnienie nietykalności osobistej nakłada na państwo przyjmujące dwa rodzaje obowiązków a) organy państwa nie mogą wobec przedstawiciela dyplomatycznego stosować przymusu w jakiejkolwiek formie. Treść (zakres przedmiotowy) przywilejów i immunitetów dyplomatycznych . pobierają stałe uposażenie i nie mogą zajmować się żadną inną działalnością zarobkową poza funkcjami konsularnymi. Konsulów honorowych. czyli jakie konkretnie przysługują przywileje b. lecz zabezpieczenie skutecznego wykonywania funkcji przez misje dyplomatyczne reprezentujące ich państwa”. znaczy to że nie ma wyjątków sąd musi umorzyć takie postępowanie przeciwko osobie posiadającą immunitet dyplomatyczny . cywilnych i administracyjnych: .Immunitet w sprawach administracyjnych obejmuje wszelkiego rodzaju postępowanie administracyjne. Zrzeczenie się immunitetu jurysdykcyjnego. Osoby korzystające z przywilejów i immunitetów dyplomatycznych (zakres podmiotowy). osobistych i rzeczowych.przywilejów nie jest zapewnienie korzyści poszczególnym osobom. którzy pełnią swe funkcje zawodowo. w tym również karnoadministracyjnej. ich treść .immunitet jurysdykcyjny w sprawach cywilnych dotyczy w zasadzie wszystkich spraw. Zgodnie z art. immunitet jurysdykcyjny. zakres czasowy – od kiedy do kiedy d. -Immunitet jurysdykcyjny. nietykalność osobistą. 26 . zwolnienie od rewizji osobistej i rewizji bagażu. w więc zakres przedmiotowty. mienie. podatki pośrednie wliczane w ceny towarów i usług.Konsul honorowy Obok służby konsularnej składającej się z urzędników i pracowników państwa wysyłającego. 71.najbardziej pełny immunitet w sprawach karnych. z pewnymi wyjątkami. w których przedstawiciel dyplomatyczny mógłby być stroną zarówno z tytułu działalności urzędowej jak i prywatnej. wykształciła się praktyka powoływania tzw.Nietykalność osobista.przedstawiciel dyplomatyczny korzysta z immunitetu podatkowego i celnego. podatków i ubezpieczeń społecznych. w którym się jest akredytowanym. ich zakres podmiotowy czyli komu dokładnie c. zarówno państwowych jak i regionalnych i komunalnych. zakres terytorialny Do przywilejów i immunitetów osobowych zaliczamy: • • • • • prawo używania flagi i godła (tylko w przypadku szefa misji dyplomatycznej na terenie jego rezydencji prywatnej i w środkach transportu).z pełnych przywilejów i immunitetów dypl.in. 72. Osobowe immunitety dyplomatyczne Jeżeli chodzi o immunitety osobowe to należy określić a.zrzec może tylko państwo wysyłające Inne przywileje i immunitety dyplomatyczne: . Immunitet ten jest także określony jako niepodleganie jurysdykcji policyjnej. Korzystają szefowie misji i członkowie personelu dyplomatycznego oraz członkowie ich rodzin pozostający z nimi we wspólnocie domowej. o ile nie są obywatelami państwa przyjmującego. środki transportu. . 34 Konwencji Wiedeńskiej jest on zwolniony z wszelkiego rodzaju opłat i podatków. czyli – co do zasady – niepodleganie prawu kraju. które obejmują m.przedstawiciel dyplomatyczny korzysta w państwie przyjmującym z immunitetu jurysdykcyjnego w sprawach karnych.przedstawiciel dyplomatyczny nie jest zobowiązany do składania zeznań w charakterze świadka . naruszać bezpieczeństwa lub swobody osobistej oraz nie mogą podejmować niczego co stanowiłoby naruszenie godności lub obrazę przedstawiciela dyplomatycznego.

zgonów urodzeń małżeństw. do której powinni należeć szefowie ich misji. zdobywane legalnymi sposobami zdobywanie rzetelnych i prawdziwych informacji na temat państwa przyjmującego -Rozwijanie przyjaznych stosunków 74. (przedstawiciel dyplomatyczny reprezentuje państw a konsul ochrania interesy) Konwencja Wiedeńska reguluje funkcje konsula w następujący sposób: e. Funkcje administracyjne – prowadzenie rejstrów obywateli. inspekcje nad statkami państwa wysyłającego. akredytowanych przy ministrach spraw zagranicznych.Ochrona interesów państwa wysyłającego i jego obywateli . wykonuje też zadania specjalne (polityczne) a czasami w zastępstwie funkcje dyplmatyczne. f. chargé d'affaires. przy czym obowiązuje zasada wzajemności (raczej nie spotyka się sytuacji. Konwencja Wiedeńska stwierdza. oraz innych szefów misji równorzędnego stopnia. gdy państwo X wysyła do państwa Y ambasadora. rozwiązywanie sporów miedzy załogą. doręczanie pism procesowych. Uprawnienia o charakterze sądowym – porozumiewanie się z obywatelami państwa wysyłającego. Nie wszystkie państwa uznają konsulów honorowych. wszelka pomoc dla załogi.Funkcje misji dyplomatycznych . Funkcja związana z żeglugą powietrzną – takie same jak wyzeje. Funkcje swe wykonuje z upoważnienia państwa wysyłającego.Reprezentowanie państwa wysyłającego w państwie przyjmującym . a państwo Y do państwa X posła). Państwa uzgadniają między sobą klasę. uprawnienia notarilany. Konsul honorowy może obok funkcji konsularnych prowadzić działalność zarobkową. kultury. przesłuchiwanie własnych obywateli. akredytowanych przy głowach państw. akredytowanych przy głowach państw.Funkcje misji konsularnych Podstawową funkcją konsula jest ochrona różnorodnych interesów państwa wysyłającego i obywateli w państwie pobytu.Konsul honorowy może być obywatelem państwa wysyłającego lub państwa trzeciego.Prowadzenie rokowań z państwem pobytu . nauki i sportu. że zapewnienia im to szczególną pozycję społeczną. 2. ale najczęściej jest obywatelem państwa przyjmującego. Na przykład często kupcy przemysłowcy lub inni przedstawiciele miejscowych sfer gospodarczych podejmowali się funkcji konsula honorowego. ale nie pobiera żadnego uposażenia. 27 . przy wypadkach. ma uprawnienia w dziedzinie handlu. 75. opieka i kuratela h. ministrów i internuncjuszów apostolskich. szefowie misji dyplomatycznych dzielą się na trzy klasy: 1. Grupa funkcji o charakterze różnorodnym i ogólnym – czuwa nad wykonywaniem umów miedzynarodowych w państwie przyjmującym. wydawanie paszportów i wiz. aresztowanymi w państwie pobytu konsula. 3.Informacje o państwie pobytu. Klasy szefów misji dyplomatycznych i procedencja W myśl artykułu 14 Konwencji wiedeńskiej o stosunkach dyplomatycznych z 18 kwietnia 1961 r. przesłuchiwanie kapitanów załogi. o utracie i odzyskaniu obywatelstwa g. Funkcję związanie z żeglugą morską – nadzór. ambasadorów i nuncjuszów apostolskich. że instytucja ta ma charakter fakultatywny i każde państwo ma swobodę w decyzji czy będzie powoływało lub przyjmowało konsulów honorowych 73. posłów. Możne natomiast tytułem rekompensaty za swoje czynności pobierać opłaty konsularne oraz otrzymywać od państwa wysyłającego częściowy lub całkowity zwrot wydatków związanych z utrzymaniem honorowego urzędu konsularnego. uważając.

Odpowiedzialność państwa  opiera się na prawie zwyczajowym  utrzymując stos. podział zbrodni na: 28 . Do powstania odpowiedzialności miedzyn. że prawo krajowe nie przewiduje takiego przestępstwa ani że jednostka działa jako szef rządu/głowa państwa nie zwalnia od odp. a fakt. za organy ustawodawcze przez powołanie się na ich konstytucyjną niezawisłość  państwo odp.m 77. Odpowiedzialność wobec jednostki może przekształcić się w odpowiedzialność międzynarodową wobec innego państwa jeżeli państwo zobowiązane nie zadośćuczyni jednostce  Państwo odpowiada za swoje własne postępowanie. za zbrodnię międzynarodową i podlega ona ukaraniu na podstawie p.proces ustalania pierwszeństwa pomiędzy szefami misji dyplomatycznych.  odpowiedzialności podlegają państw ale także mogą jednostki  spowodowanie szkody komuś sam przez się nie stanowi deliktu jeżeli nie wynika z zobowiązań międzynarodowych  odpowiedzialność na zasadzie ryzyka nie wynikająca z naruszenia p.  naruszenie czyli delikt może molegać na zaniechaniu lub działaniu  zaniechanie polega na tym że państwo nie dołożyło należytych starań aby zapobiec naruszeniu prawa ODPOWIADA ZA  odpowiedzialność ponosi wobec innego państwa. 76. W Polsce precedencja uzależniona jest od zajmowanego stanowiska. zajmowania miejsc) podczas oficjalnych spotkań władz państwowych. zazwyczaj decyduje data złożenia listów uwierzytelniających w państwie przyjmującym. potrzebne są 2 elementy: i.  odp. ustalony zasadami protokołu dyplomatycznego. także za organy wykonawcze czy administracyjne  odp. z innymi państwami zobowiązane jest dochować zobowiązań i naprawić niesłusznie wyrządzone szkody... W przypadku dyplomatów tej samej rangi.  wyróżnia się czyny zakazane . naruszenia zobowiązanie umowy. agresja i delikty – naruszenia zobowiązań  podmiot który szkodę wyrządził zobowiązaniu jest do jej naprawienia szkody w taki sposób aby usunąć wszystkie skutki deliktu i przywrócić stan przedni. możliwość przypisania tego naruszenia określonemu podmiotowi prawa międzynarodowego. jednostki lub organizacji. Precedencja to także porządek pierwszeństwa (witania. przemawiania. Odpowiedzialność międzynar  Podmiot który dopuszcza się czynu zakazanego poprzez działanie lub zaniechanie ponosi odpowiedzialność międzynarodową.  odpowiedzialność polega na ty że czyn zakazany przez prawo międzynarodowe powoduje powstanie nowych stosunków prawno międzynarodowych. za bezprawny wyrok oraz bezprawną bezczynność organów sądowych.zbrodnie miedzyn np. Odpowiedzialność jednostki w prawie międzynar jednostkę można pociągnąć do odp.  w prawie międzynarodowym odpowiedzialność nie jest oparta na zasadzie winy ale na podstawie złamania. W niektórych krajach uzależniona jest od posiadanych tytułów szlacheckich. także nawet jeżeli organy przekroczyły swoje uprawnienia lub działyły niezgodnie z poleceniem 78.Precedencja . naruszenie zobowiązania międzynarodowego ii. skutki prawne działania organów państwa przypisuje się państwu – odpowiada za wszystkie organy  odpowiedzialność za organy prawotwórcze – ponosi za to że wydały albo nie wydały aktów sprzecznych z p.  państwo nie może uwolnić się od odp.m albo wymagane przez pm.m. honorowych lub posiadanych odznaczeń.

MTK sądzi następujące zbrodnie: ludobójstwo (na podst. ICC) – pierwszy w historii ludzkości stały sąd międzynarodowy powołany do sądzenia pojedynczych osób oskarżanych o popełnienie najcięższych zbrodni. MTK (ang. protokołu o zakazie używania broni chemicznej i gazowej (1925) agresja (ale rozpatrywanie spraw z tego punktu jest zawieszone do czasu wypracowania jasnej definicji terminu "agresja") Trybunał może sądzić wyłącznie osoby fizyczne i tylko za czyny popełnione po wejściu w życie statutu lub po jego przyjęciu przez dane państwo. a nie normy prawne. International Criminal Court.  Jeżeli strony się na to godzą. wyspecjalizowanych. oraz regulaminów 80. wybiera ich Rada bezpieczeństwa o zgromadzenie ogólne. haskiego dla byłej Jugosławii oraz trybunału w Arushy) zbrodnie wojenne na podstawie: konwencji genewskich o ochronie ofiar wojny (1949) wraz z protokołami dodatkowymi (1977). czyli w oparciu o zasady słuszności. jeden z głównych organów sądowych NZ  podstawą jego działalności są statuty KN. co trzy lata następuje częściowe odnowienie 5 sędziów. wybierani na 9 lat. które miały miejsce po 1 lipca 2002 roku. 79. 82. statutów. zbrodnie przeciwko ludzkości. MTS  MTS –Międzynarodowy trybunał sprawiedliwości. MTK Międzynarodowy Trybunał Karny. Siedzibą trybunału jest Haga.m czyli umów. deklaracje haskie o zakazie używania pocisków z gazami oraz rozszerzających się lub spłaszczających w ciele ludzkim (1899). 38 Statutu MTS. definicji zaczerpniętej z konwencji o ściganiu zbrodni ludobójstwa z 1948) zbrodnie przeciwko ludzkości (definicje zaczerpnięte ze statutów trybunałów: norymberskiego. Są to:  umowy międzynarodowe  zwyczaj międzynarodowy  ogólne zasady prawa oraz pomocniczo  orzeczenia sądowe  opinie doktryny. Działają na podstwie Karty narodów. dlatego po za główną rolą rozstrzygania sporów międzynarodowych i wydawania opinii doradczych w konkretnych prawach działalność ich nie może przyczynić się do wyjaśnienia i uściślania norm prawa międzynarodowego. Międzynarodowe trybunały karne ah hoc (MTKJ i MTKR) 29 . MTS orzeka zgodnie z prawem międzynarodowym. 81. Jurysdykcja międzynar i zasady na których jest oparta    W prawie międzynarodowym sądy działają na podstawie p.zbrodnie przeciwko pokojowi. IV konwencji haskiej o zasadach wojny lądowej (1907). zbrodnie wojenne. Podstawy orzekania są uregulowane w art. Trybunał może orzekać ex aequo et bono.  państwa nie mogą żądać wydania opinii doradczej  organizacja: składa się z 15 niezależnych sędziów wybranych bez względu na ich przynależność państwową . oraz regulaminy  stronami statutu mogą być wszyscy członkowie ONZ jak i ci co nie należą  Funkcje: sądzenie i wydawania opinii  opinie doradcze mogą być wydawane na wniosek Zgromadzenia Ogólnego i Rady bezpieczeństwa oraz za zgodą zgromadzenia na żądanie Rady gospodarcze i społecznej ja również powierniczej i org. Powstał na podstawie Statutu Rzymskiego.

Zakres jurysdykcji • • • • Mogą być przed nim sądzone osoby oskarżone o następujące czyny: zbrodnie na terytorium Rwandy (niezależnie od obywatelstwa podejrzanego) zbrodnie popełnione przez obywateli Rwandy na terytorium państw sąsiednich Jurysdykcja Trybunału obejmuje wyłącznie czyny popełnione w roku 1994. że sędziowie rekrutują się po jednym z każdego państwa-strony Konwencji. Rejestr mieszczą się w Aruszy w Zjednoczonej Republice Tanzanii Trybunał składa 14 sędziów wybieranych na 4 lata przez Zgromadzenie Ogólne ONZ na podstawie listy przedłożonej przez Radę Bezpieczeństwa. Sędziowie są wybierani na okres dziewięciu lat. Jurysdykcji ICTY podlegają sprawcy 4 kategorii czynów: • naruszenia konwencji genewskich o ochronie ofiar wojny z 1949 • naruszenia praw i obyczajów wojennych • ludobójstwo • zbrodnie przeciwko ludzkości Wśród dokumentów.Zakres działania Trybunał sądzi zbrodnie wojenne popełnione na terytorium byłej Jugosławii od dnia 1 stycznia 1991 r. Jego siedzibą jest Haga w Holandii. Sędziowie Trybunału. 3 konwencji genewskich o ochronie ofiar wojny z 1949 i II protokołu fakultatywnego do nich 83. na których Trybunał szczególnie często opiera swe oskarżenia.Prezesem Trybunału jest od 2003 norweski prawnik Erik Møse. Jest on wyłącznie organem Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Wbrew potocznym wyobrażeniom Trybunał nie jest organem Rady Europy. Komitet Ministrów. Izby. Historia i podstawa prawna Struktura Organami Trybunału są: Izby Izba Apelacyjna. Kadencja sędziów upływa także z chwilą osiągnięcia przez nich wieku 70 lat. bezstronność czy utrudnić wykonywanie obowiązków • • 30 . że to ta Konwencja i dołączone do niej protokoły określają jego kompetencje i sposób funkcjonowania. W Konwencji przyjęto zasadę. należy wymienić: • konwencję o karaniu zbrodni ludobójstwa z 1948 • IV konwencja haska o zasadach wojny lądowej z 1907 • statut Międzynarodowego Trybunału Wojskowego z 1945 • konwencje genewskie o ochronie ofiar wojny z 1949 Międzynarodowy Trybunał Karny dla Rwandy (MTKR) Został powołany pod auspicjami Organizacji Narodów Zjednoczonych do zbadania i rozliczenia zbrodni popełnionych w Rwandzie podczas masowego ludobójstwa które miało miejsce od stycznia do grudnia 1994 roku. chyba że pozostali sędziowie postanowią większością dwóch trzecich głosów. W skład Trybunału wchodzą wybitni znawcy problematyki ochrony praw człowieka w Europie. W okresie sprawowania funkcji wymaga się od nich niepodejmowania jakichkolwiek działalności. bez możliwości reelekcji. czy Sekretarz Generalny. na mocy rezolucji 827 Rady Bezpieczeństwa ONZ. Aktualnie jest 47 takich państw. od wielu lat zajmujący się tą tematyką. tak jak są nimi Zgromadzenie Parlamentarne. więc i liczba sędziów Trybunału wynosi 47. Izba Apelacyjna. Oznacza to. Żaden sędzia nie może być odwołany ze swojego urzędu.(MTKJ)Międzynarodowy Trybunał Karny dla Byłej Jugosławii został utworzony w 1993 r. Kategorie ściganych zbrodni: • zbrodnie przeciw ludzkości • zbrodnia ludobójstwa • naruszenia art. że został utworzony na mocy tej Konwencji oraz. która mogłaby narazić na szwank ich niezależność. że przestał on spełniać stawiane wymogi. Biuro Prokuratora Rejestr Biuro Prokuratora mieści się w Hadze.Europejski trybunał praw człowieka Orzeka w sprawach praw człowieka zapisanych w Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i protokołach dodatkowych do niej. stanowią gwarancję odpowiednio wysokiego poziomu orzecznictwa. zaś jego zastępcy w Kigali w Rwandzie.

Rodzaje granic:  granice naturalne – są to te które przebiegają zgodnie z formacjami geograficznymi. bez uwzględniania charakterystyki człowieka . że na żądanie jednej z nich spór zostaje oddany pod arbitraż. ale członkowie komisji czują się bardziej adwokatami swoich państw. a tym samym strony mają możność ograniczenia politycznych reperkusji sporu. tzn. pełnej władzy i kompetencji państwa.5 lub 3 osobowa. wadą niefachowość. Zasada zwierzchnictwa terytorialnego. amerykański. pełnia i wyłączna.oddanie sporu komisji mieszanej. polega na przekazaniu sporu do rozstrzygnięcia szefowi trzeciego państwa. 85.sędziowskich w pełnym wymiarze czasu. rzeki. sędziowie po wyborze nie reprezentują swojego państwa. pasma gór. ale obowiązujące normy prawa międzynarodowego (zwyczajowe i umowne) nakładają nań w tym względzie pewne ograniczenia. każde państwo może postępować na własnym terytorium tak jak chce. komisja mieszana zapewnia wyższy stopień fachowości. Suwerenność terytorialna – zwierzchnictwo terytorialne Zwierzchnictwo terytorialne lub suwerenność to władza państwa na jego terytorium. tzn. Tytuł państwa do terytorium 86. dwa systemy wyznaczania składu osobowego sądów rozjemczych: europejski. a więc suwerenności terytorialnej oznacza:  że ten. Jest to władza najwyższa. oznacza to. nie mogą też przyjmować od niego instrukcji.przebiegające odcinkami linii prostych @ (granice astronomiczne) 87. morza  granice sztuczne – stworzone przez człowieka. Ponieważ zwierzchnictwo terytorialne jest władzą wyłączną. procedura może mieć char poufny. Może mieć char fakultatywny. polega na załatwianiu sporów za pomocą orzeczenie wydanego przez jednego lub więcej arbitrów wybranych przez strony. przyjmując konkretne zobowiązania międzynarodowe  31 . Granic również rozgranicza przestrzeń powietrzną i podziemie. Mimo że kandydatów na sędziów proponują poszczególne państwa-strony Konwencji. 84.granice geometryczne. tzn. Wszystkie osoby (obywatele i cudzoziemcy) i rzeczy znajdujące się na terytorium państwa podlegają jego władzy i prawu. kto powołuje się na ograniczenie zwierzchnictwa terytorialnego. jaki uznało.w Trybunale sędziowie zasiadają we własnym imieniu. cechą char jest bezpośredni wpływ stron na wybór składu sądzącego.zazwyczaj orzeczenie wydawane jest przez doradców. zaletą pierwszego jest pełna niezależność i większy autorytet sądu rozjemczego. od terytoriów innych państw lub terytoriów nie podlegających niczyjej suwerenności – definicja granic bocznych. Terytorium państwa stanowi trójwymiarową przestrzeń. wiążącej dane państwo że każde państwo związane jest tylko takimi ograniczeniami. w jej skład wchodzą po jednej lub dwie osoby delegowane przez państwa uczestniczące w sporze oraz superarbiter powołany za zgodą obu stron. że żadna inna władza nie może działać na terytorium państwa bez jego zgody. jak dyktują to jego interesy ale uwzględniając normy miedzynarodowe. która oddziela terytorium państwa od innych obszarów.byłaby to działalność nie do pogodzenia z sędziowską bezstronnością. Przykładowo nie mogą oni doradzać ani reprezentować żadnej ze stron sporu przed Trybunałem . Co jest warte podkreślenia . Sędzią wybranym z Polski jest Leszek Garlicki.jeśli strony w umowie zgodziły się. Rola i rodzaje granicy państwa Granic jest to prostopadła do powierzchni kuli ziemskiej.Arbitraż międzynar Inaczej rozjemstwo. iż ograniczenie takie wynika z konkretnej normy prawa międzynarodowego.jeśli na oddanie sporu wymagana jest zgoda obu stron lub obowiązkowy. musi dowieść. Arbitrzy rozstrzygają spór w oparciu o obowiązujące prawo. Zatem państwo ma pełnię władzy na własnym terytorium.tradycyjny.

Zwierzchnictwo terytorialne może być ograniczone na rzecz społeczności międzynarodowej. PIERWOTNE. - - 89. umowy tranzytowe). uzależnia się odstąpienie danego obszaru od wypowiedzi ludności. Plebiscyt – ludność zamieszkała na danym obszarze decyduje o przynależności do terytorium.jeżli państwo nabywa terytorium do nikogo nie należące Zawłaszczenie ziemi niczyjej. Istotną rolę pełniła w okresie kolonializmu.tzw. Zwierzchnictwo terytorialne obejmuje władzę polegającą z jednej strony na sprawowaniu w obrębie terytorium wszystkich działań i funkcji właściwych państwu. Państwo oddające zrzeka się wszelkich swoich praw i tytułów na rzecz innego. czyli na rzecz wszystkich państw i ich obywateli (np. Jeśli chodzi o działalność podejmowaną przez państwo na obszarze innego państwa. Państwo A odda jakieś terytorium wzamian B odda inne. okupacja terenów nie należących do nikogo Przyrost – na skutek działania sił przyrody lub człowieka poprzez np. Państwo A zobowiązuje się zapłacić państwu B jaką kwotę za terytorium. które może spowodować szkodliwe skutki (w sensie fizycznym) obowiązuje zasada: żadne państwo nie może korzystać z własnej suwerenności terytorialnej w sposób. który narusza suwerenność terytorialną drugiego państwa. Okupacja w tamtym czasie polegała na zatknięciu flagi i uroczystym ogłoszeniu o wzięciu w posiadanie nowego terytorium. Tak więc na własnym terytorium można robić wszystko. wykonywanie władzy suwerennej na tym terytorium 32 . co nie jest zakazane przez prawo międzynarodowe. POCHODNE – jeżeli państwo nabywa terytorium które należało do innego państwa Cesja – polega na odstąpieniu przez państwo części swojego terytorium na rzecz drugiego w drodze umowy międzynarodowej. Wyróżniamy: Zasada rzeczywistości – dokonania efektywnej okupacji czyli rzeczywistego rozciągnięcia władzy na ziemi niczyjej.Sposoby nabycia przez państwo dodatkowego terytorium Wyróżniamy swa sposoby nabycia terytorium: 1. 88. terytorium morze także ulec powiększeniu na skutek budowy falochronów i portów 2. z drugiej zaś – na zapobieganiu wykonywania analogicznych działań ze strony innych podmiotów. Treścią cesji jest przeniesienie suwerenności terytorialnej. wypiętrzenie się terenu lub osuszenie części morza.Okupacja terytorialna Okupacja terytorialna to inaczej zawłaszczenie ziemi niczyjej – obecnie straciła już swoje znacznie bo nie ma obszarów niczyich. prawo przepływu przez obce morze terytorialne lub immunitety jurysdykcyjne dla dyplomatów) lub na rzecz niektórych konkretnych państw (np. Cesja wzajemne – kiedy państw w drodze umowy międzynarodowej zobowiązują się do wymiany. Cesja odpłatna – zwana umową kupna sprzedaży ale nie dokońca bo nie nabywa się tytułu własności a suwerenność terytorialną.

które sąsiadują z tym obszarem i zgłaszały wobec niego roszczenia terytorialne. część państw zgodziła się na zastosowanie tzw. 91Status przestrzeni powietrznej Każde państwo posiada całkowitą i wyłączną suwerenność w przestrzeni powietrznej ponad swoim terytorium. na mocy traktatu paryskiego został przyznany Norwegii.. Status prawny regionów polarnych W odniesieniu do Arktyki (obszar polarny północny). Przyjęte są oczywiście szczegółowe ustalenia dotyczące ochrony środowiska arktycznego. a ZSRR powołała się na prawa Rosji i Norwegia zgodziła się przyznać uprawnienia eksploatacyjne dotyczące węgla kamiennego Rosjanom. Pewne różnice stanowisk między Grenlandią a Danią powstały z przystąpieniem Danii do Wspólnot Europejskich. 91. Antarktyka obejmuje obszar lądowy i morski do 60 stopnia szerokości geograficznej południowej. który był przedmiotem sporów między wieloma państwami w 1920 r. 90. Grenlandia uzyskała status terytorium autonomicznego w ramach państwa Duńskiego. W ramach obszaru Arktyki niektóre uregulowania dotyczą archipelagu Spitsbergen i Grenlandii. które mają prawo podejmowania decyzji w stosunku do Antarktyki i państw niekonsultatywnych. przyznana Danii. Sprawuje ona nad nim zwierzchnictwo ale o pewne uprawnienia eksploatacyjne upominała się Rosja.. Status prawny Antarktyki. Duńczycy zaakceptowali członkostwo w Unii a mieszkańcy Grenlandii członkostwo odrzucili i w efekcie traktaty wspólnotowe na terytorium Grenlandii. że roszczenia terytorialne do tego obszaru nie wygasają.? W 1979 r. Antarktyka jest ważnym obszarem z ekologicznego punktu widzenia.. Na Spitsbergen Norwegia rozciągnęła swoją strefę ekonomiczną i wykorzystuje ten obszar zgodnie z założeniami traktatu paryskiego w celach pokojowych i jest to obszar zneutralizowany i zdemilitaryzowany. Wykonywanie efektywnej kontroli nad terytorium Prawdopodobnie chodzi o wykonywanie rzeczywistej kontroli nad terytorium czyli władzy faktycznej nad danym terytorium oraz wykonywanie tam władzy suwerennej. ale nie zgodzili się na dalsze propozycje dotyczące wspólnej obrony. W przypadku Arktyki pomiędzy państwami. które mają kształt trójkątów (ich wierzchołkiem jest biegun północny) ograniczonych bokami. który przewiduje. 90% zasobów wody pitnej znajdującej się na całej kuli ziemskiej. Państwa te należą do Rady Państw Arktycznych.- zasada jawności – był to obowiązek notyfikowania innym państwom o dokonanym zawłaszczeniu.. Status prawny Antarktyki został uregulowany traktatem waszyngtońskim z 1959 r. ale w czasie obowiązywania tego układu nie można zgłaszać nowych roszczeń lub poszerzać roszczeń zgłoszonych. które takiego uprawnienia nie posiadają. Traktat wyróżnia grono państw konsultatywnych. protokół madrycki o ochronie środowiska Antarktyki. dokonano podziałów głównie drogą aktów jednostronnych na sektory polarne. Archipelag Spitsbergen. W 1953 r.. 2) W 1988 r. w Warszawie odbyło się posiedzenie konsultatywne). konwencję z Canbery dotyczącą ochrony środowiska morskiego (żywych morskich zasobów Antarktyki). w jej lodach znajduje się ok. Polska należy do grona państw konsultatywnych (w 2002 r. Zawarto także inne porozumienia dotyczące Antarktyki: 1) w 1980 r.. Żadne państwo nie dopuszcza do korzystania ze swojej przestrzeni powietrznej przez obce 33 . odbyło się referendum i mieszkańcy Grenlandii opowiedzieli się za integracją z Danią. konwencja z Wellington dotycząca eksploatacji bogactw mineralnych 3) w 1991 r. Grenlandia została na mocy orzeczenia Stałego Trybunału Sprawiedliwości Międzynarodowej z 1933 r. Teorii sektorów polarnych. ramionami (południkami przebiegającymi przez zewnętrzne granice granic tych państw).

Wolność żeglugi (na rzekach) jest to zabezpieczone umową miedzynarodową prawo do nieskrępowanego poruszania się po nurcie rzeki statków wszystkich państw .rzeka spełniająca określone warunki: .na mocy UM została ustanowiona na rzece wolność żeglugi dla statków handlowych wszystkich państw.loty o charakterze regularnym. Konwencja jamajska Prawo morza określa sytuację prawną:p 34 . . prawo międzynarodowe publiczne podejmuje kwestię metod wyznaczenia granicy na rzece.pełna suwerenność państwa nad jego terytorium.określenie rzeki międzynarodowej jest oparte na elementach geograficznych i prawnych .zgoda wyrażona w załącznikach konwencji chicagowskiej Układ o 2 wolnościach (wolności tranzytowe): -przelotu bez lądowania -przelotu z lądowaniem dla celów technicznych (niehandlowych) Układ o 5 wolnościach (wolności handlowe): -pr. Każdy obiekt wyniesiony w przestrzeń kosmiczną ma przynależność państwa. Przestrzeń powietrzna położona nad morskimi wodami wew oraz nad morzem terytorialnym podlega suwerenności państwa nadbrzeżnego. powołanej do zarządzenia rzeką miedzynarodową. zabierania pasażerów i ładunku do kraju przynależności statku powietrznego -pr. 95. zabierania pasażerów i ładunku do krajów trzecich oraz pr.Status przestrzeni kosmicznej Przestrzeń kosmiczna wraz z wszelkimi znajdującymi się w niej ciałami niebieskimi nie może być zawłaszczana przez państwa i jest otwarta dla badań i użytkowania na równych zasadach przez wszystkie kraje. Oprócz tego. przywożenia pasażerów i ładunku z 93. wpada do morza lub jest z nim połączona pośrednio przez kanał lub inną rzekę. spośród których najpowszechniej stosowaną[1] jest Konwencja Narodów Zjednoczonych o prawie morza sporządzona 10 grudnia 1982 w Montego Bay (tzw.jest spławna. Status przestrzeni powietrznej. określa umowa międzynarodowa Pozostaje jeszcze kwestia sposobu ustalania granicy na rzece międzynarodowej.żegluga na całym biegu międzynarodowej rzeki jest wolna i dobywa się na podstawie jednolitych przepisów. Do przestrzeni kosmicznej nie wolno wprowadzać jakichkolwiek obiektów przenoszących broń masowego zniszczenia. Podstawa prawna statusu morza w prawie międzynar Prawo morza opiera się na zwyczaju międzynarodowym oraz umowach międzynarodowych. Katalog podstawowych zasad charakteryzujących rzekę międzynarodową: . Status rzek międzynar Rzeka znajdująca się na terytorium państwa i tylko na nim podlega pełnemu zwierzchnictwu danego państwa Rzeka międzynarodowa (rzeka umiędzynarodowiona). może być także lądowanie dla celów technicznych . Nie dotyczy wód archipelagowych.na nieregularne loty statków cywilnych w konwencji chicagowskiej. Zgoda: .państwa nadbrzeżne zachowują zwierzchnictwo terytorialne i związane z nim uprawnienia nad odcinkami rzeki międzynarodowej.żeglowność. pośrodku nurtu rzeki. Nadmienić należy że na rzekach nieżeglownych granice ustala się na medianie tj.system poboru opłat na rzece międzynarodowej jest sprawiedliwy . Talweg). 94.przepływa kolejno przez terytoria co najmniej 2 państw lub stanowi granicę między nimi .prawne. w którym jest zarejestrowany i na jego pokładzie obowiązuje prawo tego państwa.skład i kompetencje komisji międzynarodowej. przepływającej przez jej terytorium. żeglowana.przywożenie pasażerów i ładunku z kraju przynależności statku powietrznego -pr. Prawo międzynarodowe reguluje ono przede wszystkim problematykę prawnej klasyfikacji i podziału rzek a także poruszania się po nich co ma oczywiste znaczenie dla transportu wodnego. . wyrażona przez strony konwencji.geograficzne. W przypadku żeglownej a rzeka międzynarodowa musi być rzeką spławną ustala się ją w miejscu największej głębokości (tzw. Jednocześnie astronautów uważa się za wysłanników całej ludzkości i w razie potrzeby każde państwo powinno udzielić im pomocy. Samoloty mogą przelatywać tylko za zgodą państwa terytorialnego.samoloty bez wyraźnej zgody.

Status morza terytorialnego pas wód przybrzeżnych.patrz: konwencja genewska o morzu terytorialnym 97. Zatoka Laholm. Według art. Dopiero III Konferencja Prawa Morza doprowadziła w 1982r. w związku z czym mogą z niej korzystać na równych zasadach wszystkie państwa. Status zatok i wysp w prawie międzynar Wodami wewnętrznymi są zatoki których brzegi należą tylko do jednego państwa jeśli odległość między punktami wytyczającymi jej naturalne ujście nie przekracza 24 mil. dokonuje unifikacji przepisów wewnętrznych dotyczących obrotu morskiego. w tym pozostające w niehandlowej służbie państwowej. 4. mogą wchodzić wody wewnętrzne (morskie wody wewnętrzne) i wody archipelagowe (w przypadku państw archipelagowych). statków. są to wszelkie części morza. które stanowią tzw. które nie stanowią wyłącznej strefy ekonomicznej. 96. 98. Jamajka). High Seas) – zgodnie z art. 3. które spełnia następujące przesłanki: 1. na którym obowiązuje prawodawstwo i władza państwa. jak okręty. 6. 99. morze otwarte (ang. między innymi określa status prawny wód wewnętrznych i innych obszarów morskich (zasady delimitacji). wydając szczegółowe ustawy . Filipiny. wolność rybołówstwa. Cechy państwa archipelagowego Charakteryzują się tym. wód wewnętrznych ani wód archipelagowych żadnego państwa. Państwem archipelagowym może być na podstawie jednostronnej deklaracji jedynie państwo.obszarów morskich. do przyjęcia Konwencji Prawa Morza z Montego Bay ( Kingston. Szerokość pasa morza terytorialnego nie może przekroczyć 12 mil morskich – art. która rozwinęła. wolność badań naukowych. reguluje zasady korzystania z obszarów morza pełnego znajdującego się poza zasięgiem zwierzchnictwa terytorialnego państw nadbrzeżnych. wolność układania kabli podmorskich i rurociągów. 86 konwencji o prawie morza. z wyjątkiem obowiązywania na tym morzu prawa nieszkodliwego przepływu. Za zatoki historyczne uznawane są min. że całe ich terytorium składa się z archipelagów i wysp. wody archipelagowe. które są członkami Konwencji wprowadzają ją w życie. sportowe i inne. 3 konwencji o prawie morza) od linii podstawowej. 2. poza morzem terytorialnym. Państwa nadbrzeżne. W skład terytorium państwa (wód terytorialnych). W strefie tej żadne państwo nie posiada zwierzchnictwa terytorialnego. Zatok historycznych choć szerokość ich rozwarcia jest większa niż 24 mile.1994r. Zgodnie z Konwencja prawa morza mogą one zawłaszczać obszary morskie położone między wyspami archipelagów. które już były objęte konwencjami brukselskimi. Hudsona. ustaliła i kodyfikowała większość zagadnień prawa morza. Status morza pełnego i jego wolności Morze pełne. Indonezja.11. Z powodu długotrwałego i efektywnego wykonywania zwierzchnictwa terytorialnego przez państwo nadbrzeżne uznawane przez inne podmioty. rybackie. W pasie wód morza terytorialnego wszystkie statki (statki handlowe. statki straży granicznej) mogą korzystać z prawa nieszkodliwego przepływu (bez potrzeby uzyskania zezwolenia czy notyfikacji . wolność przelotu. Konwencja z Montego Bay wymagała ratyfikacji 60 państw i weszła w życie 16. III Konwencja Prawa Morza ustala zasady międzynarodowego prawa morza. 87 Konwencji na morzu otwartym państwom przysługują następujące wolności: wolność żeglugi. do którego należy dany odcinek wybrzeża. Pod względem prawnym status morza terytorialnego nie różni się od statusu terytorium lądowego państwa nadbrzeżnego. w tym również takie. morza terytorialnego. Państwami takimi są np. Fidżii. 5. rozporządzenia i zarządzenia. 35 . Morze białe. Do wód wewnętrznych zalicza się także wody tzw. wolność budowania wysp i innych instalacji.

które ma dostęp do szelfu sprawuje nad nim suwerenną władzę w celu poszukiwania i eksploatacji jego zasobów naturalnych. 47.1) odległość między wyspami nie przekracza 100 mil morskich. od kótrej mierzy się morze terytorialne.• • • położone jest w całości na wyspach co najmniej jednego archipelagu. powietrzną nad tymi wodami. zazwyczaj do głębokości 200 m. 46) stosunek powierzchni wód archipelagowych do terytorium lądowego nie jest większy niż 9:1 (art. 36 . są jednak inaczej uregulowane co do korzystania z zasobów mineralnych i żywych. tworzących całość geograficzną. 100.  Prawa państwa do szelfu nie wpływają na sytuacje prawną wód porywających szelf jako wód morza pełnego. lecz obszar szczególnego rodzaju nie będący ani morzem terytorialnym ani morzem pełnym  szerokość nie może przekraczać 200mil od linii podstawowej. rurociągów). Wyłączna sfera ekonomiczna Strefą ekonomiczną w Konwencji prawa morza nazywaną wyłączną strefą ekonomiczną jest obszar rozciągający się poza morzem terytorialnym nad którym państwo nadbrzeżne posiada suwerenne prawa do celu poszukiwania. nawet jeżeli sami z nich nie korzystają. NIEODNAWIALNE czyli Mineralne i podziemia –(odesłanie do praw szelfu) prawa tych państw mają charakter wyłączny. Szelf kontynentalny  Są to płytkie obszary dna morskiego. tylko osoby upoważnione przez to prawo mogą prowadzić poszukiwania i je eksploatować. ochrony i gospodarowania zasobami naturalnymi zarówno żywymi jak i mineralnymi. układanie kabli.  strefa nie stanowi części terytorium. ale nie mają one tak bezwzględnego charakteru jak na morzu pełnym i powinny być wykonywane z uwzględnieniem prawa państwa nadbrzeżnego.sytuują się one pomiędzy statusem wód wewnętrznych a statusem morza terytorialnego. oraz gospodarczą (art. a wyjątkowo zaś . jak również dna morskiego i jego podziemia.2) Korzyści wynikające ze statusu państwa archipelagowego polegają na: • • możliwości rozciągnięcia suwerenności nad dużo szerszym akwenem. leżące poza granicami morza terytorialnego.  Granica szelfu jest z jednej strony określona przez głębokość dna morskiego (200 m) a z drugiej przez możliwość eksploatacji zasobów naturalnych szelfu. 47.państwa archipelagowe grodzą spore fragmenty oceanu pomiędzy wyspami zamiast kreślić 12-milowe okręgi wokół każdej z wysp zakresie uprawnień przysługujących państwu na jego wodach archipelagowych . przeloty. a więc grupie wysp nie różniących się między sobą w sposób zasadniczy wielkością czy pochodzeniem geologicznym. szerokość szelfu 200mil  prawa państwa nadbrzeżnego mają charakter wyłączny tzn. ODNAWIALNE czyli żywe – konwencja wprowadza zasady optymalnego wykorzystania. i jego podziemia.  Prawna regulację praw do szelfu określa konwencja genewska o szelfie kontynentalnym z 1952r. Prawa państwa nadbrzeżenego w strefie:  mają charakter gospodarczy. polityczną. Jeżeli państwo nie może pozyskać dopuszczalnego odłowu to powinno dopuścić innych rybaków na określonych przez siebie zasadach do nadwyżki połowowej. oraz sprawuje jurysdykcję nad przebywającymi tam statkami. ani na syt. 101. nie określa wyłączności. Prawa innych państw do korzystania ze strefy:  przede wszystkim wolności komunikacyjne takie jak na morzu pełnym( w szczególności żegluga. eksploatacji. wód morskich . Jeśli państwo ich nie eksploatuje to nikt inny bez jego zgody robić tego nie morze.125 mil (art. państwo archipelagowe posiada pełną suwerenność nad zasobami naturalnymi tych wód.  Każde państwo. niż w ramach tradycyjnego reżimu morza terytorialnego .

Współczesne prawo międzynarodowe nakazuje załatwiać spory międzynarodowe metodami pokojowymi. którego stwierdzenie oznaczałoby naruszenie prawa wysokości i charakteru odszkodowania 105. dobrych usług i mediacji. w których istnieje groźba użycia siły lub siła została zastosowana. 104. (obejmują cztery kategorie sporów wymienionych w statucie MTS i dotyczących: − wykładni traktatów − wszelkich kwestii prawa międzynarodowego − faktu. Siedziba trybunału mieści się w Hamburgu.Pokojowe załatwianie sporów Jest to nie uciekanie się do drogi wojennej. w myśl której środki dążące do użycia siły są uważane za bezprawne. bez uciekania się do siły lub groźby użycia siły. reprezentujących główne systemy prawne świata. Międzynar trybunał prawa morza Międzynarodowy Trybunał Prawa Morza został utworzony w roku 1996 zgodnie z art. wybieranych przez strony konwencji na specjalnie w tym celu zwoływanych spotkaniach.Spór międzynar  Przez spór rozumiemy taką sytuację. 103. Decyzje trybunału są ostateczne i wiążące tylko dla stron sporu i tylko w danej sprawie. o prawie morza. koncyliacji. w której państwa występują ze skonkretyzowanymi. 287 Konwencji Narodów Zjednoczonych z dnia 10 grudnia 1982 r. które są sporami. który określa spór jest kontestacja sporu. W jego skład wchodzi 21 niezawisłych sędziów. To rozstrzyganie sporów za pomocą rokowań bezpośrednichnegocjacji. b) prawne . czyli wskazanie przedmiotu sporu.102.  Elementem. Jego kompetencja obejmuje spory dotyczące interpretacji lub stosowania Konwencji o prawie morza. na obowiązującym przepisie prawnym. Spory zwykłe (nie zagrażające międzynarodowemu pokojowi i bezpieczeństwu) państwa mogą pozostawić niezałatwione 37 .Rodzaje sporów międzynarodowych Spory międzynarodowe mogą być przedmiotem różnych podziałów i klasyfikacji: a) powszechne (wielostronne lub regionalne) b) bilateralne (dwustronne) Podział na spory: a) zwykłe (w danym momencie nie zagrażają pokojowi i bezpieczeństwu międzynarodowemu) b) kwalifikowane (stwarzają zagrożenie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego) Spór kwalifikowany powinien być oddany procedurze jego uregulowania Podział na spory: a) polityczne (dotyczą prestiżu i żywotnych interesów państwa.spór ma charakter prawny jeżeli strony opierają swoje pretensje na argumentach natury prawnej. Wyroki najczęściej dotyczą one nielegalnego połowu ryb w strefie ekonomicznej. połowu pewnych gatunków ryb z pewnymi ograniczeniami oraz ochrony środowiska morskiego. Jest ważną zasadą. nie bardzo mogą być rozpatrywane na drodze sądowej) nie a reguł prawnych które mogły by być zastosowane do rozstrzygnięcia sporu . sprzecznymi stanowiskami i roszczeniami. za pomocą komisji badań.  Spory należy odróżniać od konfliktów międzynarodowych.

powinno być osiągane za pomocą tylko środków pokojowych. że kraje wyrzekły się wojny jako narzędzia polityki narodowej. Drugim wyjątkiem art. że wojna agresywna stała się nielegalna.  Na zasadzie bezwzględnego zakazu agresji zbudowany jest system ONZ. która zawierała bezwzględny zakaz wszczynania i prowadzenia wojny agresywnej był podpisany w Paryżu w 1928 roku pakt Brianda – Kellogga. powietrznych. Siły pokojowe 2. niż określone w art. Samoobrona w przypadku napaści zbrojnej Wspomnieć należy także o szczególnym przypadku użycia siły zbrojnej na podstawie upoważnienia organów ONZ. Jako. „uchronić przyszłe pokolenia od klęski wojny. ten informuje. 51. 42.”. w którym dana misja ma działać. która dwukrotnie za naszego życia wyrządziła ludzkości niewypowiedziane cierpienia”. W tym samym art. Natomiast art. w którym wyraźnie przeczytać możemy: „Żadne postanowienie niniejszej Karty nie narusza naturalnego prawa każdego członka Organizacji Narodów Zjednoczonych. drugim uznały.”. Karty Narodów Zjednoczonych mówi o tym. tzw. iż potępiają: „uciekanie się do wojny w celu załatwienia sporów międzynarodowych i wyrzekają się jej jako narzędzia polityki narodowej w swych wzajemnych stosunkach. 60 państw w 1939 roku. konieczne dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. blokadę i inne operacje sił zbrojnych. rozbrajania członków lokalnych band. Zakaz użycia siły w prawie międzynar i zakaz agresji (LN i ONZ)  Pierwszą umową międzynarodową. Art. Państwo. Pierwszy art. zabezpieczenia bezpieczeństwa dostaw pomocy humanitarnej. pakt dopuszczał akcję zbiorową Ligi Narodów. Wyrażone jest to w art. wspomniane jest. Ta deklaracja krajów podpisujących pakt oznaczała. 4 głosi. Była to umowa otwarta. Już w pierwszym art. Legalne środki użycia siły w prawie międzynarodowym 1. do indywidualnej lub zbiorowej samoobrony. peacekeeping forces) dla zrealizowania oznaczonych celów rozjemczych lub stabilizacyjnych (a zatem zasadniczo innych. przeciwko któremu dokonano zbrojnej napaści. które złamało tą zasadę (rozpoczęło wojnę z innym krajem z paktu) automatycznie przestawało korzystać z ochrony paktu. że wszelkie akty agresji i inne naruszenia pokoju należy łagodzić lub załatwiać pokojowymi sposobami.106. 42 Karty). że podstawowym zadaniem ONZ jest utrzymanie międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. Samoobrona wyprzedzająca na podstawie określonych warunków 3.: „postępować tolerancyjnie i żyć ze sobą w pokoju jak dobrzy sąsiedzi. Jednak w szczególnych przypadkach Rada upoważnia uczestników misji pokojowych do używania siły zbrojnej dla realizacji pewnych określonych celów (np. Rada Bezpieczeństwa albo Zgromadzenie Ogólne powołują w pewnych przypadkach tzw.”.”. że: „załatwianie i rozstrzyganie wszystkich sporów i konfliktów bez względu na ich naturę i pochodzenie. państwa oświadczyły. zgodnie z zasadami sprawiedliwości i prawa międzynarodowego. wojnę sankcyjną. błękitne hełmy. morskich lub lądowych członków Organizacji Narodów Zjednoczonych. to jednak pozostają one pod zwierzchnią władzą i kontrolą Organizacji. zanim Rada Bezpieczeństwa zastosuje środki. Ponadto strony w art. 2 ust. Jakkolwiek kontyngenty wojskowe partycypujących państw zachowują swoją narodową odrębność. który wyraźnie definiuje możliwości Rady Bezpieczeństwa i zezwala tejże Radzie na stosowanie sankcji militarnych w celu przywrócenia międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. zjednoczyć swe siły dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa”. że: „Wszyscy członkowie powstrzymają się w swych stosunkach międzynarodowych od groźby użycia siły lub użycia jej przeciwko integralności terytorialnej lub niezawisłości politycznej któregokolwiek państwa bądź w jakikolwiek inny sposób niezgodny z celami Organizacji Narodów Zjednoczonych. Pakt ten nie wykluczał jednak możliwości prowadzenia wojny obronnej. które mogłyby powstać między nimi. iż: „Akcja ta może obejmować demonstrację. Karta dopuszcza jednak samoobronę i zbiorową akcję przeciw agresorowi. wielostronną. Powstanie ich zwykle wiąże się z wyrażeniem zgody przez państwo. którzy destabilizują sytuację w 38 . Co do zasady członkowie sił pokojowych mogą używać siły zbrojnej wyłącznie w samoobronie.  siły pokojowe (tzw. która obowiązywała ok.”. 107.

Mogą być stosowane.symetryczna. wówczas . 109. 42 Karty – może podjąć decyzję o przeprowadzeniu akcji zbrojnej.  Zgodnie z art. choć nie dotarł on jeszcze do granic państwa będącego celem. 41 Karty mogłyby się okazać niewystarczające dla utrzymania lub przywrócenia międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa. (c) niebezpieczeństwu nie można inaczej zapobiec. o których mowa określone zostały w art. 41 i 42 Karty. że środki przewidziane w art. Określenie używane w języku dyplomatycznym oraz w stosunkach gospodarczych pomiędzy państwami Retorsje powinny ograniczyć się do środków tego samego rodzaju. Mogą mieć charakter organizacyjny (np. System sankcji międzynar Obecnie instytucją dysponującą prawem stosowania przymusu (sankcji|) jest ONZ. W przypadku stwierdzenia przez Radę wszelkiej okoliczności zagrażającej pokojowi. Rola rady bezpieczeństwa w stwierdzaniu zagrożenia dla pokoju lub akt agresji Rada Bezpieczeństwa jest organem ONZ. którego czyny zagrażają pokojowi lub na zerwaniu z nim stosunków dyplomatycznych). Wyróżniamy 3 rodzaje sankcji prawa międzynarodowego: 1)Natury psychologicznej – stwierdzenie naruszenia prawa i napiętnowanie państwa które naruszyło prawo przez światową opinię publiczną poprzez formalną rezolucję lub orzeczenie organu międzynarodowego. jak zastosowane przez to inne państwo. Art. 2)natury odwetowej – stosowane indywidualnie przez państwo pokrzywdzone lub zbiorowo przy udziale innych państw. aby utrzymać albo przywrócić międzynarodowy pokój i bezpieczeństwo. Jeżeli Rada uzna jednak. zgodna z prawem międzynarodowym (ale nieprzyjazna) działalność podejmowana przez państwo jako odwet . przewiduje. na którym spoczywa główna odpowiedzialność za utrzymanie pokoju i bezpieczeństwa międzynarodowego. wykluczenie z organizacji). (b) istnienie tego niebezpieczeństwa jest udowodnione ponad wszelką wątpliwość. jeśli działanie powodujące ich zastosowanie nie jest naruszeniem prawa 39 .na podstawie art. o ile łącznie spełnione są następujące warunki: (a) państwu zagraża bezpośrednio atak zbrojny na wielką skalę (np. 108. Środkami odwetowymi mogą być np. 41 stanowi podstawę do zastosowania środków nie polegających na użyciu siły zbrojnej (np. polityczny a nawet wojskowy. które dopuściło się zagrożenia pokoju. to nie jest takie istotne. że zgodna z prawem międzynarodowym jest tzw.danym państwie. gospodarczy. retorsje lub represalia i embargo 3)Sankcje zorganizowane – stosowane nie przez pokrzywdzone państwo ale przez właściwy organ międzynarodowy. np. nałożeniu sankcji ekonomicznych na państwo. jak tylko przez użycie siły. zakłócenia pokoju lub aktu agresji może ona podjąć decyzję w przedmiocie zastosowania odpowiednich środków. 51 Karty. samoobrona wyprzedzająca (anticipatory self-defence). bądź takimi się okazały. Środki.Rady Bezpieczeństwa może zastosować środki sankcji wobec państwa. ruchy wojsk przeciwnika wskazują na rozpoczęcie ataku. każdemu państwu przysługuje niepozbywalne prawo do samoobrony w przypadku napaści zbrojnej.wyjaśnienie pojęcia (Retorsje . że ONZ na podstawie decyzji jednego ze swoich głównych organów. The United Nations Operation in Somalia)  Powszechnie przyjmuje się. Nie dysponuje prawem do użycia siły w każdym przypadku. naruszenia pokoju lub aktów agresji. tylko w wyżej określonych. System Narodów Zjednoczonych nie wykluczając jeszcze indywidualnego lub zbiorowego użycia siły do odparcia zbrojnego ataku.w odpowiedzi na nieprzyjazne działanie innego państwa. atak już został przeprowadzony a istnieje niebezpieczeństwo jego ponowienia).

Natomiast koordynator ds. rasowych lub religijnych. państwa uczestniczące w pracach nad Statutem MTK przedstawiły propozycje co do znamion przedmiotowych zbrodni agresji. Stosowaniem represaliów rządzą zasady proporcjonalności i humanitaryzmu. Zbrodni Agresji w „Szkicu podsumowania dyskusji” przedstawionym w 2002 r. obejmująca celowe wyniszczanie całych lub części narodów. popełnione zarówno w czasie pokoju jak podczas wojny. które mają na celu wstrzymanie urodzin w obrębie grupy. Dopiero w 1974 r. a sama pochłania największą liczbę ofiar i powoduje największe zniszczenie”. d) stosowanie środków. integralności terytorialnej lub politycznej niezależności drugiego państwa. Artykuł III. przymusowe odbieranie dzieci czy stworzenie warunków życia obliczonych na fizyczne wyniszczenie. Artykuł I.) Represalia – symetryczna działalność odwetowa będąca odpowiedzią na bezprawną działalność drugiego państwa środkami takimi samymi (czyli także bezprawnymi). które stanowiło jego przyczynę. Uznano. Stosowaniem retorsji winna rządzić zasada proporcjonalności. oraz zobowiązują się zapobiegać tej zbrodni i karać ją. etnicznych. zarówno poprzez fizyczne zabójstwa członków grupy. że agresja pociąga za sobą odpowiedzialność międzynarodową. grup etnicznych.międzynarodowego (np. Działanie mające charakter retorsji powinno zakończyć się natychmiast po ustaniu działania. c) bezpośrednie i publiczne podżeganie do popełnienia ludobójstwa. niekiedy też podniesienie ceł). gdyż z niej wynikają inne zbrodnie.zawieszenie stosowania umowy międzynarodowej przez jedną ze stron w odpowiedzi na niewykonywanie przez drugą stronę innej umowy między nimi obowiązującej (zgodnie z zasadą In adimplenti non est adimplendum (nie ma obowiązku szanowania własnych zobowiązań. jeżeli druga strona nie szanuje swoich) 110. że ludobójstwo. albo w jakikolwiek inny sposób niezgodny z Kartą Narodów Zjednoczonych”. Ludobójstwo jako zbrodnia międzynar Ludobójstwo – zbrodnia przeciwko ludzkości. że zbrodnia agresji „obejmuje planowanie. które z uwagi na 111. dokonany w zamiarze zniszczenia w całości lub części grup narodowych. zaproponował uznanie za zbrodnię agresji tylko takie użycie sił zbrojnych. uznanie przedstawiciela dyplomatycznego persona non grata. d) usiłowanie popełnienia ludobójstwa. stanowi zbrodnię w obliczu prawa międzynarodowego. c) rozmyślne stworzenie dla członków grupy warunków życia. Jako przykładowe formy represaliów wymienić można: zajęcie majątku drugiego państwa (np. jak i kontrolę urodzin. przygotowanie. e) przymusowe przekazywanie dzieci członków grupy do innej grupy. zamrożenie środków na rachunku bankowym innego państwa). Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło rezolucję w sprawie definicji agresji jako „użycia siły zbrojnej przeciwko suwerenności. ale nie odnosi się do odpowiedzialności indywidualnej i dlatego też nie może stanowić podstawy pociągnięcia jednostki do odpowiedzialności. b) spowodowanie poważnego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia psychicznego członków grupy. wszczynanie lub prowadzenie wojny napastniczej”. 40 . Umawiające się Strony potwierdzają. Zbrodnia agresji Wojna agresywna uznawana jest za największe zagrożenie dla międzynarodowego pokoju oraz za „najcięższą zbrodnię prawa międzynarodowego. Następujące czyny podlegają karze: a) ludobójstwo. b) zmowa w celu popełnienia ludobójstwa. Artykuł II. Rezolucja stanowi co prawda. zajęcie majątku drugiego państwa). lecz usprawiedliwionymi w konkretnej sytuacji (np. religijnych lub rasowych. W rozumieniu Konwencji niniejszej ludobójstwem jest którykolwiek z następujących czynów. jako takich: a) zabójstwo członków grupy. w połowie 1999 r. obliczonych na spowodowanie ich całkowitego lub częściowego zniszczenia fizycznego.

VI.. grupę państw. mający sądzić i karać głównych przestępców wojennych Osi Europejskiej. że zachowania będące zbrodniami przeciwko ludzkości muszą dotyczyć określonej społeczności i łamać podstawowe prawa człowieka.Humanitarna interwencja Według D. etnicznej. "zbrodnie przeciw ludzkości" przed powstaniem Międzynarodowego Trybunału Karnego nie były pojęciem zbyt dobrze zdefiniowanym. 41 . faktyczne użycie siły. Obecnie prawo międzynarodowe uznaje za zbrodnię przeciw ludzkości rażące naruszenie dowolnego punktu Karty Praw Narodów ONZ oraz dodatkowo kilka innych zbrodni. np.e) współudział w ludobójstwie Artykuł IV. funkcjonariuszami publicznymi czy też osobami prywatnymi. 112. zbrodnie wojenne. czy są konstytucyjnie odpowiedzialnymi członkami rządu. Za zbrodnie przeciwko ludzkości często uważa się zbrodnie nazistowskie w okupowanych krajach Europy w czasie II wojny światowej. narodowościowej.. który jest częścią Traktatu Rzymskiego. eksterminację narodu żydowskiego... Murphy’ego „humanitarna interwencja jest groźbą lub użyciem siły przez państwo. 3. wymienionych w Artykule III. państwo lub grupa państw). Zasadniczo na interwencję humanitarną składają się następujące elementy: 1. czy było to zgodne. zbrodnie przeciw ludzkości.Zbrodnie przeciwko ludności Zbrodnie przeciwko ludzkości – ogólna nazwa używana dla określenia pewnych zachowań skierowanych przeciwko określonej grupie społecznej. powszechnie przyjętej definicji zbrodni przeciwko ludzkości. zbrodnie stalinowskie. mianowicie: morderstwa. masowe morderstwa na Bałkanach w latach 90. będą karani bez względu na to. rasowej. ludobójstwa czy zbrodni wojennych. niezależnie od tego. Czyny niżej wymienione albo niektóre z nich podlegają jurysdykcji Trybunału i pociągają za sobą odpowiedzialność osobistą: a. czy też stało w sprzeczności z prawem kraju. obracanie ludzi w niewolników. zbrodnie przeciw pokojowi. Trybunał ustanowiony na mocy Porozumienia wspomnianego w art. b. bądź jako członkowie organizacji. podpisanego przez wszystkie kraje członkowskie ONZ w 1998 r i stanowi podstawę działania Międzynarodowego Trybunału Karnego. przed wojną lub podczas niej. przyczyna (masowe naruszenie praw człowieka – kryterium ilościowe. c. Winni ludobójstwa lub któregokolwiek z czynów. organizację międzynarodową przeciwko innemu państwu głównie w celu ochrony jego obywateli przed masowymi naruszeniami uznanych międzynarodowo praw człowieka”. wytępianie. musi dojść do „katastrofy humanitarnej”). wiekowej. Nie ma określonej. rasowych lub religijnych przy popełnianiu jakiejkolwiek zbrodni wchodzącej w zakres kompetencji Trybunału lub w związku z nią. które działając w interesie państw Osi Europejskiej bądź osobiście. których dopuszczono się przeciwko jakiejkolwiek ludności cywilnej. albo prześladowania ze względów politycznych. popełniły jakiekolwiek z poniżej wymienionych przestępstw. deportacja i inne czyny nieludzkie. które zostały zdefiniowane w Kodeksie Zbrodni przeciw Ludzkości. w którym zbrodni dokonano. ZAŁĄCZNIK V do Karty Międzynarodowego Trybunału Wojskowego Art. religijnej lub światopoglądowej. co wprowadzało większą możliwość nadużywania tego pojęcia w celach propagandowych. (W przeciwieństwie do np. I niniejszej Karty. i inne. W doktrynach filozoficznych i prawnych zazwyczaj podkreśla się. 2. podmiot (organizacja międzynarodowa. władny będzie sądzić i karać osoby.) 113.

Główną część międzynarodowego prawa humanitarnego stanowią konwencje genewskie 1949 i konwencje haskie1954 a także: • • • • • Deklaracja paryska z 1856 rok. kobiet ciężarnych i dzieci • Osoba chroniona nie może działać na szkodę interesów państwa.  Z kolei kryterium uzyskania autoryzacji RB ONZ wyróżnia interwencje. dotyczy prowadzenia wojny na morzu Deklaracja petersburska z 1868 roku. dotyczy korzystania w walce z łodzi podwodnych 115. ochrony ich ofiar oraz uczestników. Charakter instytucji interwencji humanitarnej podlega ewolucji. który znalazł się we władzy nieprzyjaciela Prawo dotyczące traktowania jeńców wojennych mieści się w Regulaminie Haskim z 1907 i III Konwencji Genewskiej z 1949r. dotyczy prowadzenia wojny na lądzie Protokół genewski z 1925 roku. dotyczy korzystania z pocisków małego kalibru Konwencja haska IV i Regulamin haski z 1907 roku. jakie prawa przysługują jeńcom. cel i motyw (powstrzymanie naruszeń praw człowieka. 114. narodowość czy przekonania polityczne. dotyczącej traktowania jeńców wojennych • Jeńcy wojenni powinni być traktowani w sposób humanitarny. w przypadku których zgoda Rady Bezpieczeństwa została wyrażona przed podjęciem akcji (Rwanda. dlatego wprowadzono różne kryteria klasyfikacji tego typu działań. Prawo konfliktów zbrojnych zostało skodyfikowane przede wszystkim w szeregu konwencji genewskich i haskich. musi być zabezpieczona przed skutkami działań wojennych (IV Konwencja Genewska z 1949 r. Określa ono w jaki sposób i jakimi środkami wolno prowadzić działania wojenne. chorych. ochrona obywateli państwa. broni chemicznej i biologicznej Protokół londyński z 1936 roku. pod którego władzą się znajduje • Sposoby ochrony ludności stron walczących: • Strefy bezpieczeństwa • Strefy zneutralizowane • Ewakuacja stref oblężonych lub otoczonych • Ochrona szpitali cywilnych Wolność przewozu pomocy dla ludności 116. nie biorąca udziału w wojnie. w którym następuje interwencja). dotycząca ochrony osób cywilnych w czasie wojny) Ochronie ogólnej przed niektórymi skutkami wojny podlega cała ludność cywilna państw walczących na zasadzie równości. Somalia) i takie. bez względu na rasę.  Podział interwencji ze względu na czas opiera się na cezurze końca zimnej wojny. wyznanie. które odbyły się bez autoryzacji (Kosowo). Osoby te pozostają pod ochroną prawa międzynarodowego od chwili dostania się pod władzę nieprzyjacielską do czasu ich • 42 .Ochrona humanitarna Międzynarodowe prawo humanitarne nazwane także prawem konfliktów zbrojnych to zbiór przepisów zaakceptowanych przez społeczność międzynarodową dotyczących sposobów prowadzenia konfliktów zbrojnych.Ochrona ludności cywilnej Ludność cywilna. dotyczy gazów bojowych. Ochrona jeńców wojennych. itd. jak w czasie wojny należy traktować ludność cywilną.4. Jeńcem wojennym jest członek sił zbrojnych państwa wojującego. • Szczególną ochronę Konwencja przewiduje dla rannych.

co narusza prawa i zwyczaje wojenne (artykuł 228) a także bulwersujące międzynarodową moralność i powagę traktatów (artykuł 227). Zbrodnie wojenne  Zbrodnie wojenne. ale ta praca nie może być niebezpieczna lub szkodliwa dla ich zdrowia Mają prawo do poszanowania swego honoru i czci Państwo zatrzymujące ma traktować wszystkich jeńców wojennych na zasadzie równości 117. regulaminom i rozkazom obowiązującym w państwie zatrzymującym Mogą być zatrudnieni jako robotnicy.  nie ulegają przedawnieniu  prawo londyńskie uznało za nie odpowiedzialność indywidualną 43 . która powinna nastąpić niezwłocznie po zakończeniu działań wojennych Państwo zatrzymujące może jeńca internować w obozach.• • • • • • uwolnienia i ostatecznej repatriacji. który uciekł. może go ukarać za poprzednią ucieczkę W czasie niewoli jeńcy wojenni podlegają prawu. Wszystko. Jeśli państwo zatrzymujące weźmie ponownie do niewoli jeńca. nie może umieszczać ich w pobliżu działań wojennych Prawo nie zakazuje ucieczki jeńca wojennego. określone zostały w 1919 roku w traktacie wersalskim.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful