MAKROEKONOMIA EKONOMIA – to nauka badająca w jaki sposób ludzie organizują działania w sferze produkcji i konsumpcji .

MAKROEKONOMIA- jest gałęzią ekonomi próbującą wyjaśnić jak i dlaczego z upływem czasu gospodarka rozwija się , podlega różnym wahaniom i zmianą . Ogólny trend gospodarki jest wynikiem wolno działających firm mianowicie rosnącej liczby ludności i lepszych technologii . RECESJA- okres spadku łącznej produkcji oraz innego rodzaju wahania wytrącające gospodarkę ze ścieżki wzrostu . MAKROEKONOMIA stara się wyjaśnić te działania wykorzystując zasady analizy ekonomicznej . Inną gałęzią ekonomi jest mikroekonomia która bada zachowania pojedynczych konsumentów , przedsiębiorstw i rynków . Mikroekonomia różni się od makroekonomii pod dwoma względni : 1. Mikroekonomia zajmuje się bardziej różnicami między rynkami niż tym dlaczego gospodarka jako całość z biegiem czasu rozwija się i podlega wahaniom . 2. Makroekonomia wyjaśnia proces ustalania się zmiennych , które mikroekonomia traktuje jako dane zmienne , te obejmujące dochód narodowy , poziom cen i stopy procentowe . Makroekonomia wykorzystuje podstawowe idee mikroekonomii próbując wyjaśnić wzrost i fluktuację / wahania / .Makroekonomia musi patrzeć na zachowania konsumentów i przedsiębiorstw , organizacji rynków pracy i przemysłu , funkcjonowanie rynków finansowych oraz machinacji rządu . Makroekonomia zajmuje się : 1. Bada gospodarkę narodową jako całość lub jej główne komponenty . 2. Bada zachowanie się państwa jako podmiotu gospodarczego . Przedmiot zainteresowania makroekonomii stanowi długookresowy wzrost gospodarczy i wahania krótkookresowe . Makroekonomia zajmuje się takimi problemami jak : 1. Wzrost produkcji dóbr i usług 2. Stopa inflacji 3. Stopa procentowa 4. Kursy walut 5. Deficyt handlowy Makroekonomia stara się odpowiedzieć na następujące pytania : 1. Co określa ogólny poziom cen i jaki jest wskaźnik inflacji . 2. Co określa dochód narodowy i poziom produkcji . 3. Co określa zatrudnienie w gospodarce i poziom bezrobocia w danym kraju . 4. Jak polityka monetarna i fiskalna wpływa na ogólny poziom cen , dochodu , produkcji , zatrudnienia i poziom bezrobocia . 5. Co może uczynić rząd aby przeciwdziałać recesji , bezrobociu i inflacji .

DO CZEGO PRZYDAJE SIĘ MAKROEKONOMIA Makroekonomia jest istotna dla prowadzenia dobrej polityki ekonomicznej /gospodarczej /. Wykorzystywana we właściwy sposób przez prowadzących politykę ma bardzo duży wpływ na poprawę dobrobytu w danym kraju , a w tym słabiej rozwiniętych gospodarczo: Afryka , Azja , czy Ameryka Łacińska oraz w nowo powstających gospodarstwach Europy Wschodniej . Zastosowanie Makroekonomii : 1. Może pomóc polityką w podjęciu decyzji dotyczącej tego co należy uczynić w celu odsunięcia niebezpiecznych recesji a gdy już ona wystąpi jak spowodować by była najkrótsza i najłagodniejsza . 2. Może pomóc w utrzymaniu inflacji na niskim i stabilnym poziomie bez wywoływania krótkookresowej niestabilności gospodarczej . 3. Mówi w jaki sposób istotne zmiany polityki wpływają na typy dóbr wytwarzanych w gospodarce . 4. Może pomóc polityką w przebrnięciu przez różne rządowe propozycje w zakresie wydatków i podatków mających na celu zwiększenie długookresowego tempa wzrostu . Dlaczego państwo ingeruje w gospodarkę – powody : 1. Wybory indywidualne niekoniecznie dotyczą dóbr korzystnych społecznie . 2. Procesy produkcji wywołują negatywne efekty zewnętrzne , które należy zlikwidować /hałas , zanieczyszczenia / . 3. Dążenie do najwyższej racjonalności i maksymalnych efektów gospodarczych niekoniecznie maksymalizuje dobrobyt społeczny . 4. Procesy gospodarcze odbywają się w warunkach niepewności , szczególnie nie omijają ich klęski żywiołowe które trudno przewidzieć . 5. Reguły konkurencji uczciwej / polityka antymonopolowa / . MIERNIKI MAKROEKONOMICZNE / rachunek dochodu narodowego /- służą do oceny sprawności gospodarki . Dwa systemy obliczania dochodu narodowego : 1. Metoda MPS /MATERIAL PRODUKT SYSTEM –system produkcji materialnej /obejmuje tylko produkcję materialną . 2. Metoda SNA / SYSTEM OF NATIONAL ACCOWNTS system rachunkowości narodowej /obecnie stosowana na całym świecie obejmuje produkcję dóbr materialnych i sfery usług . Najważniejsze wskaźniki działalności gospodarczej państwa : 1. Miary poziomu i tempa ogólnej pozycji produkcji krajowej / PNB , PNN , PKB / 2. Miary siły nabywczej konsumentów przed opodatkowaniem i po nim – dochód narodowy DN, dochód rozporządzalny lub dochody osobiste do dyspozycji DN=DO , dochody osobiste . 3. Miara trudności znalezienia pracy przez ludność – stopa bezrobocia . 4. Miara trudności wzrostu ogólnego poziomu cen w gospodarce – stopa inflacji . PRODUKT NARODOWY BRUTTO /PNB / -stanowi pieniężny wyraz bieżącej wartości rynkowej

wszystkich dóbr i usług finalnych wytworzonych w gospodarce w danym okresie . Dobra i usługi finalne są przeznaczone już dla ostatecznego użytkownika . Dobra i usługi pośrednie są nabywane do dalszej obróbki czyli wytwarzania innych dóbr i usług . PNB = PKB + DOCHODY NETTO z tytułu własności pracy za granicą PRODUKT KRAJOWY BRUTTO / PKB / -stanowi miarę produkcji wytworzonej przez czynniki wytwórcze zlokalizowane na terenie danego kraju niezależnie od tego kto jest ich właścicielem . Dochody pracy z tytułu pracy za granicą są równe różnicy między dochodami obywateli danego kraju uzyskanymi za granicą a odpływem dochodu z własności lub pracy należnych cudzoziemcy . Cechy PNB : 1. Jest miernikiem całkowitych dochodów osiąganych przez obywateli danego kraju niezależnie od kraju świadczenia usług przez czynniki produkcji . 2. Obejmuje tylko dobra i usługi wytworzone w ciągu jednego roku . 3. Z tych samych powodów wyłącza się z PKB obrót papierami wartościowymi , płatności związane z zakupem akcji , obligacji nie związanych z regularnym przepływem w danym roku wytworzonych dóbr i usług . 4. Dotyczy tylko dóbr , które przeszły przez rynek . 5. Nie wlicza się transferów pieniężnych do PNB . 6. Nie uwzględnia miernikowych działalności oraz nieujawnionych działalności . Wady PNB : 1. Nie ujmuje produkcji , która nie jest przeznaczona na rynek . 2. Nie ujmuje rezultatów gospodarki cieni / szara strefa , nielegalna działalność , legalna działalność , która oszukuje czyli prowadzi dwie księgi / . 3. Nie ujmuje czasu wolnego . 4. Nie obejmuje renty konsumenta dotyczącej dóbr trwałych , które już posiadamy w gospodarstwach domowych . 5. Ujmuje produkcję anty dóbr / wszystkich efektów zewnętrznych , hałas , zanieczyszczenia a także broni , narkotyków , tytoniu , alkoholu . Dobrobyt ekonomiczny netto – uwzględnia przy obliczaniu PNB miernikowe dobra i straty w celu ustalenia lepszej miary jakości życia i dobrobytu narodowego .Modyfikacje: 1. Odejmuje od PNB pewne nieuwzględnione koszty obniżenia życia , które pojawiają się wraz z objętą w PNB . 2. Dodaje do PNB niektóre pozycje np. pracę w gospodarstwach domowych i czas wolny . 3. Wyklucza z PNB niektóre usługi pośrednie np. ochronę policyjną i przeciwpożarową . PNN produkt narodowy netto / PNN= PNB- amortyzacja / - jest lepszym miernikiem wzrostu Produkcji niż PNB i stanowi 89-92 % PNB . Wyróżniamy dwa rodzaje PNB : 1. Nominalny PNB jest liczony w cenach bieżących . Wyróżnienie PNB w ujęciu nominalnym

służy ocenie tego co w danym roku wytworzono i co może być podzielone , nie może służyć wzrostowi gospodarczemu w kolejnych latach . 2. Realny PNB liczony w cenach stałych przedstawia nam prawidłowy obraz rzeczywistych zmian w gospodarce – uwzględnia wskaźnik inflacji . Realny PNB = Nominalny PNB x 1000 Indeks cen

PKB jest lepszą miarą tego co dzieje się i jest ściśle związany z innymi miarami produkcji i zatrudnienia . Pozwala na lepsze porównanie PKB w innych krajach . Transakcje z zagranicą stają się coraz większą działalnością gospodarczą kraju – rosną zarówno wypłacone jak i otrzymywane przez dany kraj dochody z usług czynników produkcji . Na skutek tego PNB stawał się coraz mniej wiarygodnym wskaźnikiem mierzonym w danym kraju działalność gospodarczą . Metody obliczania produktu krajowego brutto : 1. Możemy obliczyć wydatki na dobra i usługi różnych podmiotów gospodarczych , gospodarstw domowych , przedsiębiorstw państwowych i cudzoziemców . 2. Możemy obliczyć wielkość produkcji w różnych gałęziach produkcji , górnictwie , w rolnictwie . 3. Możemy mierzyć całkowity dochód sumując płace i zyski uzyskane przez różne grupy wytwarzające PNB . całkowita wielkość wydatków = całkowita wielkość produkcji = całkowita Ad 1 . sumowanie wydatków PKB = C + I + G + Nx C – wydatki konsumpcyjne I - inwestycyjne G – rządowych Nx – export netto C – obejmuje wydatki gospodarstw domowych na 1. Dobra konsumpcyjne trwałego np. telewizor , samochód , pralka . 2. Dobra konsumpcyjne nie trwałego użytku np. żywność , ubranie , benzyna . 3. Wydatki na usługi np. kształcenie , opieka medyczna , usługi fryzjerskie . Wydatki związane z zakupem mieszkania są inwestycją . I – inwestycje to suma wydatków przedsiębiorstw na fabryki , maszyny , zapasy oraz wydatków gospodarstw domowych na mieszkania . Inwestycje Inwestycje w kapitał trwały / zakup nowej fabryki , urządzeń domu / potrzebuje aby krótkookresowe / zapasy / to wszystko co przedsiębiorstwo utrzymać produkcję w toku –

: szkolnictwa . Pomiar PKB przez produkcję – wartość dodana . Całkowity export netto nazywany jest czasem saldem bilansu handlowego . Musimy jednak uważać jednak aby nie obliczyć pozycji kilkukrotnie . fabryki / budowle mieszkaniowe wyposażenie / samochód dostawczy . długopis papier do ksera / Makroekonomiczne inwestycje polegają jedynie na nabywaniu nowych domów . trwałego użytku SAMOCHÓD gospodarstwo domowe przedsiębiorstwo rząd gospodarstwo domowe przedsiębiorstwo rząd wydatki konsumpcyjne na dobra inwestycja wydatek rządowy DOM inwestycje / jest to wyjątek / EXPORT NETTO Export jest to dostarczanie dóbr i usług za granicę . fabryk lub zapasów . Są one tylko częścią wydatków państwa uwzględnionych w budżecie i nie zalicza się do nich takich pozycji jak zasiłki społeczne oraz odsetki od długu publicznego . jeśli ujemny mamy do czynienia z deficytem handlowym . Jeśli jest on dodatni Mówimy o nadwyżce handlowej . G – zapasy rządowe – oznaczają sumę wydatków rządu na produkty i usługi mogą dotyczyć np. Pomiar przez sumowanie dochodów – metoda ta polega na sumowaniu płatności dochodowych . Obliczając PKB import odejmujemy a export dodajemy do wydatków . PKB możemy obliczyć dodając wartość dóbr i usług w różnych gałęziach . Aby zapobiec kilkukrotnemu liczeniu tych samych pozycji wprowadzono pojęcie wartości dodanej . Wartość dodaną przedsiębiorstw nazywamy różnicę między przychodem tego przedsiębiorstwa pochodzących ze sprzedaży jego produktu a sumą jaką ono musi zapłacić innym przedsiębiorstwom za użyte przez siebie dobro pośrednie .nie mieszkaniowe / budowle . budowy dróg oraz produkcji sprzętu wojskowego .

praca / w określonym czasie ich właściciela . rent i płac z punktu widzenia źródeł pochodzenia czynników produkcji .2001. dochody właścicieli przedsiębiorstw . Dlatego też dochód narodowy jest równy całkowitym kosztom produkcji dóbr i usług zawartych w produkcie narodowym netto . Z punktu widzenia przedsiębiorstw dochód narodowy jest kosztem zużycia tych czynników produkcji. Dochodów narodowy jest dochodem z tytułu ich zaangażowania w procesie produkcji . zyski .10. Stąd dochód narodowy jest sumą procentów . ziemia . Możemy zapisać że : DN = PNN – podatki pośrednie ponieważ wynagrodzenia czynników produkcji są mniejsze od wpływów pieniężnych ze sprzedaży . dochody osobiste z rent . . Część tych wpływów stanowią podatki pośrednie . DOCHÓD NARODOWY – obejmuje całość dochodów wypłaconych za wykorzystanie czynników produkcji / kapitał . które trafiają do budżetu państwa .Wypłacanych właścicielom czynników produkcji za ich wykorzystanie w procesie produkcji . Obejmuje wynagrodzenie pracowników . 6.

nierozdzielne zyski spółek akcyjnych + odsetki od długów zaciągniętych przez podmioty nie gospodarcze + płatności transferowe państwa i przedsiębiorstw = dochód osobisty . DOCHÓD ROZPORZĄDZALNY – /dochód osobisty do dyspozycji/ .dochód narodowy mierzymy w cenach uzyskanych przez przedsiębiorstwa ze sprzedaży produktów Ceny te różnią się o wielkość podatku od sprzedaży i akcyzy .DOCHODY OSOBISTE – stanowią całkowity dochód uzyskiwany przez obywateli przez opłaceniem podatku dochodowego .podatki od sprzedaży i akcyza .składki na ubezpieczenia społeczne .transfery przedsiębiorstw .stanowią dochody osobiste pomniejszone o podatki osobiste / majątkowe .rozbieżności statystyczne + dotacje netto dla przedsiębiorstw państwowych = DOCHÓD NARODOWY .podatki osobiste = dochód rozporządzalny ZAGREGOWANY POPYT A ZRÓWNOWAŻONY POZIOM DOCHODU I PRODUKCJI GOSPODARKA DOMOWA STRUMIEŃ STRUMIEŃ WYDATKÓW WYNAGRODZEŃ NA DOBRA ZA CZYNNIKI I USŁUGI PRODUKCJI STRUMIEŃ DÓBR I USŁUG STRUMIEŃ ZASOBÓB PRODUKCJI .amortyzacja = PNN . Różnica między produktem krajowym brutto a dochodem narodowym : .produkt krajowy brutto mierzymy w cenach zakupu towaru przez klientów . RACHUNEK DOCHODU NARODOWEGO PKB + dochody netto czynników produkcji = PNB .podatki dochodowe przedsiębiorstw . spadkowe / a także o kwotę opłat nie podatkowych .

2. Przez liczenie wartości rozmiarów wydatków na dobra i usługi . Gospodarstwa domowe kupują dobra wytwarzane przez przedsiębiorstwa natomiast sprzedają posiadane przez siebie czynniki produkcji przedsiębiorstw . GOSPODARSTWA DOMOWE Q WYNAGRODZENIE ZA CZYNNIKI WYDATKI NA DOBRA PRODUKCYJNE / Y / I USŁUGI / C / T S I R G PRZEDSIĘBIORSTWA Nie cały dochód który otrzymujemy wydajemy . Warunek równowagi dla tego modelu : A=Y A – globalny popyt Y – globalna podaż Przedstawiony model sugeruje że rozmiary działalności gospodarczej można mierzyć 3 sposobami : 1. z kolei przedsiębiorstwa otrzymują przychody ze sprzedaży wytworzonych produktów . Przez liczenie wartości dochodów czynników produkcji . MODEL ZŁOŻONY OKRĘŻNEGO OBIEGU WYDATKÓW Jest bliższy rzeczywistości gospodarczej i uwzględnia istnienie rynków finansowych oraz występowanie obiegów dwóch rodzajów strumieni oszczędności i inwestycji . Mogą kupować na rynkach czynników produkcji to co oferują gospodarstwa domowe . X .PRZEDSIĘBIORSTWA Przepływ wewnętrzny – przepływ zasobów rzeczowych Przepływ zewnętrzny – przepływ zasobów finansowych W najprostszej postaci obieg ten ilustruje funkcjonowanie gospodarki na którą składają się gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa . „S” – OSZCZĘDNOŚCI spowodują że nie wszystkie dobra i usług zostaną sprzedane . 3. II . Dochody otrzymane ze sprzedaży czynników produkcji umożliwiają gospodarstwom domowym dokonywanie zakupów . Przedsiębiorstwa będą zmniejszały produkcję dostosowując ją do rozmiarów popytu to z kolei oznacza zmniejszenie zaopatrzenia firm na czynniki produkcji . Ponieważ nie uwzględniamy w modelu żadnych dopływów ani odpływów : gospodarstwa domowe wydają całe swoje dochody na rynku produktów i usług zaraz po ich otrzymaniu . Przez liczenie wartości wytworzonych dóbr i usług . natomiast przedsiębiorstwa sprzedają wszystkie swoje produkty gospodarstwom domowym zaraz po ich wyprodukowaniu . Zmniejszają się więc dochody gospodarstw domowych a tym samym dalszemu ograniczeniu ulegnie globalny popyt . Jest to obieg gospodarki zamkniętej nie uwzględniającej wpływów państwa .

Z uzyskanych dochodów rząd może dokonywać zakupów dóbr i usług niezbędnych do realizowania określonej polityki gospodarczej i są to WYDATKI RZĄDOWE „G” . 2. „X” – EXPORT – jest dopływem do obiegu gdyż wyprodukowane w kraju towary za których wytworzenie zapłacono właścicielom czynników produkcji są wywożone za granicę . Istnienie gospodarki otwartej .INWESTYCJE to zakup dóbr kapitałowych mogą mieć charakter zamierzony / przewidywane zakupy dóbr kapitałowych / lub niezamierzony gdy dobra wyprodukowane na sprzedaż nie znalazły nabywcy . Dopływem są inwestycje tylko zamierzone . Ad. którym dysponują gospodarstwa domowe w związku z tym wzrost dochodów powoduje wzrost popytu . 1 Istnienie i funkcjonowanie rządu wymaga określonych środków finansowych i rząd uzyskuje je głównie z podatków . „Q” – IMPORT – jest odpływem gdyż gospodarstwa domowe wydają część swoich dochodów na zakup dóbr wytwarzanych poza granicą kraju co oznacza zmniejszenie popytu na dobra krajowe . 2. Krańcowej psychologicznej skłonności do oszczędzania / s / . Y=C+S Ostateczny podział dochodu zależy od : 1. Ceny i stawki płac są stałe A = C + I + G + R + Nx 2. Dochody uzyskiwane z tego tytułu są elementem globalnego popytu produktu zaś nie stanowią części globalnej podaży . Warunek równowagi : S = I W modelu uwzględniamy : 1.Ten efekt odpływu oszczędności może być zrekompensowany dopływem inwestycji . Globalny popyt konsumpcyjny zależy od odchodów rozporządzalnych . Warunek równowagi : Nx = x – q A = C + I + G + R + Ix Y=C+S+T A=Y C + T + S = C + I + G + R + Nx S+T+Q=I+G+R+x Zrównoważony poziom produkcji – założenia : 1.jest to część dodatkowej jednostki Którą gospodarstwa domowe przeznaczają na powiększenie oszczędności c+s=1 Warunek : o c 1 funkcja konsumpcji będzie miała postać . Funkcjonowanie państwa jako podmiotu gospodarczego . „T” – PODATKI – stanowią odpływ siły nabywczej z obiegu .jest to część dodatkowej jednostki dochodów które gospodarstwa domowe pragną przeznaczyć na powiększenie konsumpcji . Krańcowej psychologicznej skłonności do konsumpcji /c / . „I”. Cały otrzymany dochód gospodarstw domowych dzielą na części przeznaczone do konsumpcji i część przeznaczoną na oszczędności .

Przy wielkości dochodu mniejszemu niż Y = O występuje zjawisko ujemnych oszczędności . Oznacza to sytuację w której gospodarstwa domowe finansują bieżąco konsumpcję z oszczędności nagromadzonych wcześniej lub kredytu .konsumpcja autonomiczna niezależna od dochodu rozporządzalnego c i c – są stałe i dodatnie Nachylenie prostej jest zawsze mniejsze niż 45 Linia 45 .C = c + cY c. wyższemu poziomu dochodów odpowiada wyższy poziom konsumpcji .cY S=-c+(1–c)xY S = . Rzeczywisty przebieg planowanej przez gospodarstwa domowe konsumpcji wyraża linia : C = c + cY Konsumpcja zależy od dochodów . Zwiększeni rozmiarów dochodu ponad YO umożliwia gospodarstwom domowym przeznaczenie części otrzymanego dochodu na oszczędności . Nachylenie prostej jest równe C .C = Y – jest to hipotetyczna sytuacja w której cały dochód gospodarstw domowych jest konsumowany .c + sY FUNKCJA OSZCZĘDNOŚCI . Przy dochodzie Y = O cały dochód otrzymany na gospodarstwa domowe jest przeznaczany na konsumpcje S = O . Nachylenie prostej mówi nam jak zmienia się konsumpcja wraz ze zmianą dochodu . Y=C+S S=Y–C C = c + cY S = Y – c .

Mnożnik to stosunek zmiany produkcji zapewniającej utrzymanie równowagi do powodującej ją zmianę popytu autonomicznego . W tym celu sumujemy przyrost produkcji . Procesy mnożnikowe mogą oddziaływać w przeciwnym kierunku czyli spadek inwestycji autonomicznych może wywołać wielokrotnie większy spadek dochodu narodowego . Mnożnik w gospodarce odwrotnej Państwo – jako podmiot gospodarczy Wydatki i transferu – wielkości autonomiczne Podatek – stopa podatkowa / „t”/ Wartość podatków Dochód rozporządzalny T = tY Yd = Y – T . w gospodarce zamkniętej Wartość mnożnika zależy od psychologicznej skłonności do konsumpcji . Mnożnik . Wydatki i transfery rządowe. Natomiast nie ma żadnego związku między bieżącym poziomem produkcji a popytem inwestycyjnym .FUNCJA INWESTYCJI Drugim elementem globalnego popytu jest popyt inwestycyjny / zamierzony przez przedsiębiorstwa powiększeni dóbr / .zależą bardziej od charakteru polityki prowadzonej przez rząd niż od wielkości dochodu można więc je potraktować jako wielkość autonomiczną stałą . Rozmiary popytu inwestycyjnego zależą od : przewidywalnego popytu na określone wyroby oraz od wysokości stopy procentowej .informuje nas o tym co się będzie działo z dochodem narodowym gdy zmieni się popyt autonomiczny . gdy będą istnieć wolne niewykorzystane zasoby czynników produkcji . W związku z tym popyt jest wielkością niezależną od rozmiarów dochodu . Obliczając wartość mnożnika dowiemy się ilokrotnie przyrasta dochód narodowy . Opisane procesy mnożnikowe będą zachodzić wówczas . Im skłonność ta jest większa tym większa jest wartość mnożnika . a następnie dzielimy przez wzrost inwestycji autonomicznych .

t ) Ważne : Mnożnik przy uwzględnieniu roli państwa będzie miał postać : Im wyższa stopa podatkowa tym mniejsza jest wartość mnożnika .wartość skłonności do m .tY Yd = Y ( 1. HANDEL ZAGRANICZNY Export = export autonomiczny Import autonomiczna krańcowa importu przeznaczenia przyrostu dochodu importowanych Mnożnik przyjmie postać : Efekt działania mnożnika będzie tym większy im mniejsza część dochodu będzie przeznaczona na zakup dóbr importowanych . X=x Q = q + mY q .chęć zakup dóbr .Yd = Y .

marka . 5. w czasie inflacji traci wartość .2174 zł ECU – W 1979 r członkowie EWG wspólnie z Wielką Brytanią utworzyli europejski system walutowy a w jego ramach wspólną walutę ECU .3779 zł 1 SDR = 5. skóry .jest trudny do wydobycia . Była to jednostka rozrachunkowa początkowo używana w niektórych transakcjach pomiędzy krajami EWG a później Unii Europejskiej .jest metalem miękkim 3.Wkłady uruchamiane są za pomocą czeków . Pieniądz przedmiotowy 2. muszle .EURO SDR – jest to sztuczny międzynarodowy pieniądz kredytowy służący do rozrachunków między krajami członkowskimi międzynarodowego funduszu walutowego .10. Pieniądz bezgotówkowy – zapisy na rachunkach bankowych należących do przedsiębiorstw .01. siekierki żelazne . Pierwszą formą pieniądza był pieniądz przedmiotowy to np. sól u Słowian . Wprowadzono je w 1970 r i są emitowane wyłącznie przez NFW jako dodatkowe aktywa rezerwowe . Największy udział w koszyku miała marka niemiecka . Pieniądz międzynarodowy i są nimi : .2001 BARTER. Pieniądz symboliczny papierowy : niski koszt wytworzenia . Przyczyny : . prawo nadaje mu wartość i czyni akceptowanym środkiem płatniczym . Jest Emitowany przez banki handlowe i nie jest prawnym środkiem płatniczym . Dlaczego SDR nie został powszechnie zaakceptowany : 1.jest to wymiana naturalna produktu na produkt .10. Nie były gwarantowane przez potężny rząd np. Jej wartość była ustalona na podstawie koszyka walut krajów członkowskich .ECU . Mechanizm emisji a następnie sprzedaż SDR jest metodą finansowania nierównowagi płatniczej . sól . frank francuski . kart płatniczych . Drugą formą pieniądza był pieniądz papierowy . 1 ECU = 3. jedwab w Chinach . Towar który utrzymuje na stał pozycje ogólnego ewkiwalentu staje się pieniądzem .PIENIĄDZ 21. Pieniądz jest to rodzaj aktywów powszechnie akceptowanych jako środek płatniczy .2001 1 SDR = 5. 4. W ograniczony sposób można wykorzystywać do zakupu kluczową walutę MFW i do niektórych innych mniej ważnych celów . Nie miały żadnej wartości wewnętrznej np. funt brytyjski . Rodzaje pieniądza : 1. Firm oraz osób fizycznych . ziarna kakaowca u Asteków .SDR – specjalne prawa ciągnienia . w handlu zagranicznym może być spowodowany brakiem wymienialnej waluty.6 ZŁ . Pieniądz towarowy / w XIX w / obejmuje złote i srebrne monety oraz kruszce szlachetne . Są koszykiem 5 głównych walut państwa : dolar USA . perły w Afryce .złoto występuje w ograniczonych ilościach . złoto 2. dolar Z dnia 11.2001 Z dnia 19. jen .

EURO wystąpiło ECU w stosunku 1: 1 11. polecenie zapłacenia przez bank określonej sumy w określonym czasie . Miara M3 najmniej płynne składniki zasobu obejmuje : M2 . 2. M3 / 3. weksel handlowy . drobne depozyty terminowe .6891 Korzyści z wprowadzenia EURO : .10.1999 r nową walutę międzynarodową EURO . Tę funkcję pełnią również inne aktywa : akcje .pieniądz usprawnia wszelkie rodzaje transakcji posługujemy się miarą M1 . podatki . Miara M1 obejmuje : gotówkę .łatwość w porównywaniu cen . Miara M2 obejmuje : M1 .EURO – w dniu 2. domy . krótkoterminowe depozyty w walutach obcych .wyeliminowanie problemów związanych z wahaniem kursów walutowych Wymiary zasobów pieniężnych : Płynność – jest to łatwość z jaką można zamienić jedne aktywa na drugie .10. 2.01. 4. Środek cyrkulacji i obiegu / środek wymiany / . W zależności od stopnia płatności wyróżniamy różne miary zasobu pieniądza : 1. 4. duże depozyty terminowe . długoterminowe depozyty w walutach obcych .dla mieszkańców Unii Europejskiej pozbycie się problemu wymiany walut w czasie wyjazdów za granicę . Pojawia się obawa że w związku z tym skuteczność polityki pieniężnej może być ograniczona Funkcje pieniądza : 1. obejmuje składniki Najbardziej płynne . . Zmieniają skład agregatów pieniężnych i komplikują prawidłowe określenie podaży pieniądza . Początkowo miała ona funkcjonować w transakcjach bankowych oraz za pośrednictwem kart kredytowych . depozyty płatne na żądanie .3 maja 1998 r przedstawiciele rządów Unii Europejskiej postanowili wprowadzić w życie z dniem 1. W 2002 r politykę pieniężną tych państw w dużym stopniu przejmie utworzony Europejski Bank Centralny . płace . Środek tezauryzacji czyli magazyn wartości – pieniądz jest środkiem przechowywania siły nabywczej w czasie . udziały w spółkach lokacyjnych na rynku pieniężnym . obligacje . depozyty terminowe nie bankowych instytucji finansowych . używane głównie w handlu zagranicznym weksel handlowy . pozwala dokonywać zakupów w przyszłości . pożyczki . Zakres poszczególnych miar zasobu pieniądza zależy od innowacji finansowych . Grupa aktywów finansowych o dużym stopniu płynności zaliczamy : obligacje rządowe . umowy odkupu . 3. biżuteria / M2 .8797 19. akcepty bankowe tj.2001 1 EURO = 3. czeki podróżne . INNOWACJE zwiększyły ilość i różnorodność aktywów finansowych występujących w charakterze pieniądza lub jego substytutu . Miernik wartości albo jednostka rozrachunkowa czyli w nim są wyrażone ceny prowadzonego rozliczenia . jednodniowe umowy odkupu . krótkoterminowe papiery wartościowe skarbu państwa . depozyty oszczędnościowe .2001 1 EURO = 3. Środek płatniczy albo środek odroczonych płatności pieniądz używany jest przy spłacie wszelkich zobowiązań np.dla gospodarki Unii Europejskiej łatwość transferu kapitału .

Pieniądz musi być łatwo przenośny . Pieniądz musi być podzielny . Podaż pieniądza musi być ograniczona . Wartość pieniądza . srebra . 2. Pieniądz kulkowy wartość swą czernie z przyczyn kulturowych i społecznych . Pieniądz powinien być trwały . .5. Wartość to waga tych towarów : złota . Pieniądz towarowy wartość była utożsamiana z pewnymi towarami . 3. Pieniądz światowy spełnia wymienione wyżej funkcje z tym zastrzeżeniem że one do wymiany międzynarodowej . Cechy charakteryzujące pieniądz : 1. 4.

Cena waluty obcej wyrażona w pieniądzu krajowym 1 dolar = x zł 2. Jest to podwyższenie kursu walut obcych wyrażonego w pieniądzu krajowym np. KURS WALUTOWY to : 1. Podmioty gospodarujące trzymują też pewną rezerwę gotówkową z powodu przezorności na wypadek nieprzewidzialnych zobowiązań płatniczych np.oznacza podwyższenie urzędowego kursu wymiennego waluty krajowej .00 zł . Popyt na pieniądz zależy od wysokości stopy procentowej . . z tytułu napraw . Podmioty gospodarcze będą dokonywać zmian wielkości zasobów spekulacyjnych w zależności od rynkowej stopy procentowej oraz oczekiwanych zmian jej poziomu . Rezerwy pasywne pieniądza składają się z zasobów portfelowych oraz spekulacyjnych . 1995r. 10000 zł = 1 zł nowy PRAWO KOPERNIKA-GRESHAMA – działa gdy w obiegu były dwa rodzaje monet . REWALUACJA . Zmian kursu waluty krajowej dokonuje Bank Centralny lub rząd . Zasoby pieniężne dla celów transakcyjnych i przezornościowych są utrzymywane jako określona część dochodu dlatego popyt na gotówkę zależy od wysokości dochodu narodowego a pośrednio od poziomu cen .Siła nabywcza pieniądza – to jego zdolność do nabycia określonej ilości dóbr i usług .KEYNES 1936 r.96 zł na 1 USA = 4. Jego teoria popytu na pieniądz wychodzi z założenia że ilość pieniądza na którą zostaje zgłoszony popyt jest określona przez porządaną wielkość rezerw gotówkowych czyli przez preferencje płynności podmiotów gospodarczych . deprecjację pieniądza . DEWALUACJA – to obniżenie urzędowego kursu wymiany krajowego pieniądza w stosunku do walut obcych . Zasoby pieniądza na cele spekulacyjne utrzymywane są przez podmioty gospodarujące z myślą o uzyskaniu zysków spekulacyjnych z lokaty środków lub ich wycofania . Gdy ceny obniżają się wartość pieniądza rośnie czyli występuje jego aprecjacja . a ta z kolei przez utrzymywane przez te podmioty aktywne i pasywne rezerwy gotówkowe . bank centralny zmienia kurs z 1 USA = 3. DENOMINACJA – jest to reforma pieniężna polegająca na anulowaniu obowiązującej jednostki pieniężnej i ustanowieniu nowej z reguły o zwiększonej sile nabywczej . Wzrost cen powoduje zmniejszenie wartości jednostki pieniężnej tj. zły pieniądz wypiera z obiegu pieniądz dobry . POPYT NA PIENIĄDZ J.M. Cena waluty danego kraju w walucie innego kraju 1 zł = y dolarów Jeżeli kurs danej waluty spada to mówimy o deprecjacji pieniądza . Rezerwy aktywne pieniądza składają się z części utrzymywanej dla celów transakcyjnych i przezornościowych . Wysokość rezerw gotówkowych utrzymywanych z motywów transakcyjnych zależy od obrotów gospodarstw domowych czy przedsiębiorstw / model transakcyjny / . Jeśli stopa % spada popyt na pieniądz spekulacyjny rośnie i odwrotnie jeśli rynkowa stopa % rośnie popyt pieniądza spekulacyjnego maleje . W zasobach portfelowych podmioty gospodarujące utrzymują pieniądz jako najbardziej płynną lokatę majątkową nie przynoszącą jednak odsetek . jeżeli waluta wzrasta to aprecjacja.

. Te czynniki zmieniają się powoli i stopniowo w związku z tym V = const Q – jest określone przez pełne zatrudnienie dostępnych zasobów : praca .ilość pieniądza w obiegu – zasób pieniądza V – prędkość z jaką pieniądz wydawany jest na wszystkie transakcje P – cena Q – ilość wytworzonych dóbr i usług Założenia : 1. V . Q MD = V x P Fisher stwierdził że : V – jest określona przez czynniki technologiczne i instytucjonalne jak stopień rozwoju systemu bankowego częstotliwość wpłat . Zatem równanie wymiany można zapisać jako funkcję popytu na p pieniądz . Stworzył słynne równanie wymiany będące podstawą ilościowej teorii pieniądza . ziemia . . długość okresu płatności . Występuje baza pieniężna lub monetarna czyli ilość pieniądza Banku Centralnego obejmujące rezerwy minimalne .PODSUMOWANIE Łącznie popyt na pieniądz jest sumą popytu transakcyjnego przezornościowego i portfelowego i zależy od : Poziomu realnego dochodu narodowego / im jest wyższy realny dochód narodowy tym większe jest zapotrzebowanie na pieniądz / . 1. Jest ona określona mianem pieniądza wielkiej mocy . Poziom cen 2. Wysokość stopy % ILOŚCIOWA TEORIA PIENIĄDZA – twórca Fisher 1911 r. kapitał . szybkość komunikacji i transportu . Podaż pieniądza jest określona przez władze monetarne zatem jest stała w analizie 2. Pod M. stopień wykorzystania zasobu zmienia się stopniowo i powoli więc Q = const Podsumowanie : Ilościowa teoria pieniądza mówi że procentowy wzrost cen powoduje taki sam % wzrost popytu na pieniądz . Q są nie zależne od podaży pieniądza Przy tych założeniach ilość pieniądza w równaniu wymiany może interpretować jako ilość pieniądza na którą zgłoszony jest popyt . MV = PQ Globalne wydatki zagregowana wartość transakcji Równanie to przedstawia związek między nominalną podażą pieniądza a masą wytworzonych dóbr i poziomem ich cen . rezerwy nadwyżkowe oraz obieg pieniądza gotówkowego . M.

2 Operacje otwartego rynku – stanowią przykład oddziaływania władz monetarnych na wysokość rezerw bankowych . Funkcje Banku Centralnego : 1. Nie możemy zbyt często zmieniać tej stopy i dostosowywać jej do koniunktury gospodarczej gdyż spowodowałoby to spadek zaufania do niej . Depozyty – bank depozytowy . Jest bankiem banków 2. Prowadzi rozliczenie z rządem 3.BANKI I ICH FUNKCJE Funkcje banku : 1. ogólną sumę udzielonych kredytów . Transfer – polecenie wypłaty na rzecz osoby trzeciej odpowiednikiem dzisiejszym jest czek Clearing – przepływ pieniądza z jednego banku do drugiegu . Instrumenty kontroli podaży pieniądza : 1. Jest to . Ad. ilość pieniądza w obiegu . 2. są one w stanie wkalkulować ewentualną zwyżkę stopy dyskontowej w koszt kredytów udzielonych swoim klientom . jeden ze sposobu transferu pieniędzy .1 Stopa dyskontowa – jest to stopa procentowa stosowana przez Bank Centralny przy udzielaniu pożyczek bankom komercyjnym . To międzynarodowy ruch kapitałów krótkoterminowych . Kreacja depozytów – następuje w drodze udzielenia różnego rodzaju pożyczek . Zmiany stopy dyskontowej informują jedynie o intencjach władz co może mieć wpływ na postępowanie banków . Bank komercyjny cechuje duża niezależność finansowa od Banku Centralnego . Kontroluje krajową podaż pieniądza 4. Stabilność gospodarcza i zaufanie do banków poprawiły się z chwilą powstania Banku Centralnego . Operacje na otwartym rynku oddziaływujące na 3. Nie jest skutecznym instrumentem kontroli podaży pieniądza . 2. dotyczy pieniądza kruszcowego do 1914r. 3. 4. Banki komercyjne – następuje kiedy połączono dwie wcześniej całkowicie oddzielne operacje . 3. Operacje otwartego rynku polegają na sprzedaży lub kupnie papierów wartościowych przez Bank Centralny . Istota procesu polega na kreacji większej ilości zobowiązań płatnych na żądanie w porównaniu do tego co bank byłby w stanie wypłacić kiedy wszyscy klienci zgłosiliby się jednocześnie po odbiór depozytów kruszcowych . Kontrola poziomu rezerw obowiązkowych banków handlowych płynność bankową Ad. Ustalenie poziomu stopy dyskontowej instrumenty 2. Udzielanie pożyczek i przyjmowanie depozytów . Władze publiczne dopuszczają często wyjątki w polityce pieniężnej np. 4. Stabilizuje funkcjonowanie rynków finansowych Z punktu widzenia Makro najważniejszą funkcją jest kontrolowanie podaży pieniądza . kredyt preferencyjny . Wady stopy dyskontowej : 1. Operacje mogą być dokonywane w dowolnej skali .

warunkiem zaś jest istnienie odpowiednio rozwiniętego rynku papierów wartościowych . Wzrost podaży pieniądza i obniżenie podaży pieniądza zwiększają popyt globalny w konsekwencji inwestycje . Jej konsekwencją jest obniżenie także rozmiarów inwestycji i produkcji oraz zatrudnienia . . 2. Ruchy kapitałów międzynarodowych . Duże znaczenie mają zmiany wskaźnika gdy kraj jest narażony na duże przepływy krótkoterminowych kapitałów międzynarodowych . Zmiana poziomu rezerw obejmuje w jednakowym stopniu wszystkie banki w kraju . która z mocą prawa nie może być wykorzystywana do tworzenia pieniądza przez udzielanie pożyczek. 2. Negatywnie wpływa na stopę % . natychmiastowa kontrola . gdyż mogą przerzucić wzrost stopy % na ceny swoich wyrobów i mimo to nie tracą klientów. Ad. EKSPANSYWNA – miękka polityka pieniężna – polega na zwiększaniu podaży pieniądza poprzez obniżenie stopy dyskontowej . zatrudnienie oraz poziom działalności gospodarczej . Bank Centralny nie może zmieniać wskaźnika zbyt często gdyż zostanie zachwiana stabilność monetarna i ekonomiczna kraju . RESTRYKCYJNA – twarda – polega na zmniejszeniu podaży pieniądza przez podwyższenie stopy dyskontowej . Dlaczego obecnie nie stosuje się racjonalnego kredytowania : 1. Instrumenty typu administracyjnego regulowania podaży pieniądza : Racjonowanie kredytów – stosuje się kiedy inflacja jest bardzo wysoka a mimo to przedsiębiorstwa zaciągają kredyt po wysokiej stopie % . Uznając że jest ona spowodowana nadmierną kreację pieniądza Bank Centralny w celu jej opanowania zmniejsza stopę wzrostu podaży pieniądza stosując restrykcyjną politykę pieniężną . 3 Rezerwy obowiązkowe – to ta część rezerw całkowitych znajdujących się w dyspozycji banków . Bank Centralny oddziaływuje na podaż pieniądza w celu stabilizacji poziomu produkcji i zatrudnienia oraz wspierania rozwoju gospodarczego . Była długo stosowana we Francji . sprzedaż publicznych papierów wartościowych i podwyższeniu rezerw wskaźnika obowiązkowych .nie decyduje ona już o alokacji inwestycji . Szkodzi konkurencji między bankami . zakup wyemitowanych przez rząd papierów wartościowych na otwartym rynku obniżenie wskaźnika rezerw obowiązkowych . 3. Rodzaje polityki pieniężnej stosowanej przez Bank Centralny 1. Zaletą jest to że jest to bardzo skuteczna .najskuteczniejszy instrument regulowania podaży pieniądza . Rozwój rynku finansowego . Przykład restrykcyjny w Polsce : Innego rodzaju działania podejmuje Bank Centralny gdy inflacja osiąga wysoki poziom . Uderza w przedsiębiorstwa małe i średnie . Działania w celu zwiększenia podaży pieniądza powodują obniżenie w przynajmniej krótkim okresie stopy %. Przykład ekspansywny : W okresie recesji charakteryzującej się spadkiem tempa wzrostu gospodarczego i wzrostem bezrobocia zalecana jest ekspansywna polityka pieniężna . Nie jest to skuteczny instrument regulowania podaży pieniądza . Wady racjonowania kredytów : 1. 2.

Konflikty celów – może zajść konflikt między celami wewnętrznymi np. Ograniczenia skuteczności polityki pieniężnej : 1. bank światowy . Nie elastyczność pewnych wydatków budżetowych i sztywność pewnych struktur gospodarczych : .nie może naruszać zasad globalnej polityki . stopa % . Jest skuteczniejsza jeżeli połączona jest polityką budżetową / np.wydatki niezależnie od polityki pieniężnej np. Inne efekty niż zamierzaliśmy .zadania muszą być tutaj nieliczne i jasno zdefiniowane .Instrumenty specyficzne Selektywna polityka kredytowa : .zadania musza być okresowo weryfikowane Skuteczność polityki pieniężnej : Jest to najskuteczniejszy instrument jakim posługuje się rząd . przemysł zbrojeniowy . Konflikty między celami wewnętrznymi i zewnętrznymi np. inflacja i bezrobocie .kredyty preferencyjne . 2.na inflacji korzystają przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe .subwencje Polityka selektywna : . 3. na oświatę . Przynależność do międzynarodowych organizacji gospodarczych jak międzynarodowy fundusz walutowy . inflacja / .ograniczona mobilność siły roboczej 4.wzrost cen to wzrost dochodów . policję . .

krótkoterminowe lokaty .obejmuje transakcje związane z przemieszczaniem krótkoterminowych kapitałów bankowych w formie depozytów i kredytów bankowych jak również w postaci specjalistycznych instrumentów finansowych jak weksle . w celach interwencyjnych .RYNEK KAPITAŁOWY I RYNEK PIENIĘŻNY 18.kredyty PAPIERÓW . czeki .2001. którą można przeznaczyć na zakup innych papierów lub inne cele . RYNEK BANKOWY – obejmuje głównie długoterminowe lokaty i kredyty . RYNEK PAIERÓW WARTOŚCIOWYCH – jest to zespół wszystkich osób dokonujących wzajemnych operacji związanych z przenoszeniem prawa własności papierów wartościowych na zasadach kupna-sprzedaży według uzgodnionych cen . RYNEK WALUTOWY – umożliwia dokonywanie transakcji kupna i sprzedaży walut innych krajów . Przedsiębiorstwom stwarza możliwość uzyskania od licznych inwestorów znacznych kwot pieniężnych i przekształcenia ich w kapitał pozwalający na realizację różnych przedsięwzięć . bony i certyfikaty pieniężne . RYNEK KAPITAŁOWY –pozwala na tworzenie i przepływ długoterminowych kapitałów . może być dokonywane w celach regulujących . 4. wykorzystywany w działalności gospodarczej a także na pokrywanie deficytu budżetowego . . Posiadaczom papierów wartościowych umożliwia zamianę ich na gotówkę .11. przedmiotem obrotu są akcje . kształtujących się pod wpływem popytu i podaży . 2. RYNEK FINANSOWY RYNEK PIENIĘŻNY . 5. RYNEK FINANSOWY.obejmuje ogół transakcji związanych z przemieszczaniem kapitałów pieniężnych od podmiotów dysponujących wolnymi środkami pieniężnymi do podmiotów zgłaszających zapotrzebowanie na takie środki .bony WARTOŚCIOWYCH . Budżetowi pozwala na finansowanie wydatków . Posiadaczom wolnych środków finansowych umożliwia ich inwestowanie . obligacje . Rynek ten pozwala bankom na zwiększenie pieniądza kredytowego . 3. Funkcje rynku papierów wartościowych / korzyści / : 1.czeki RYNEK WALUTOWY RYNEK KAPITAŁOWY BANKOWY RYNEK PIENIĘŻNY.

które występują wyłącznie przy sprzedaży walorów przez emitentów . transakcje wtórne dokonywane między bankami . Rynek pierwotny i wtórny mogą mieć formę rynku publicznego bądź prywatnego RYNEK PUBLICZNY – jest to rynek regulowany przepisami prawa w celu zabezpieczenia inwestorów .inwestor bierny ceni bezpieczeństwo lokat nie jest skłonny do ryzyka . Muszą otrzymać zgodę Komisji Papierów Wartościowych . korzysta z pomocy wyspecjalizowanych banków np. RYNEK WTÓRNY. 2.Rynek papierów wartościowych RYNEK PIERWOTNY GIEŁDOWY EMITENT BIURO MAKLERSKIE MAKLERSKIE INWESTORZY RYNEK PIERWOTNY – obejmuje operacje . 2. Operacje te realizowane są jedynie w postaci emisji nowych walorów . Oferta jest skierowana do znacznego okręgu nabywców . nabywcy obligacji . Na rynku tym uzyskują notowania papiery nowo powstałych korporacji i jest to jedna z przesłanek do późniejszych starań o dopuszczenie danych walorów do obrotu na giełdzie . RYNEK POZAGIEŁDOWY – jest to rynek walorów nie notowanych na giełdzie . Jego aktywność zależy od koniunktury gospodarczej .inwestor czynny – dokonuje częstych operacji kupna-sprzedaży w celu osiągnięcia zysku na RYNEK WTÓRNY GIEŁDA BIURO MAKLERSKIE INWESTORZY BIURO RYNEK POZA . nastawiony na stabilny zysk np. Pozwala na odzyskanie gotówki . EMITENT – reprezentuje zapotrzebowanie na kapitał . darowizny i wzajemne przekazywanie walorów np.umożliwia wymianę walorów między inwestorami bądź wymianę ich na gotówkę . Emisja może mieć charakter publiczny lub prywatny . INWESTOR . Stwarza on : 1. które nigdy nie będą mogły wejść na giełdę np. czy brak zabezpieczenia emitentów .Dokonuje się tutaj obrotu papierami . ze względu na niski kapitał firmy . Pozwala na łatwą zamianę struktury lokat . rodzaje : . Niektóre z tych działają w formie zorganizowanej dokonują selekcji walorów . RYNEK PRYWATNY – nie ma sformułowanego charakteru i transakcje obejmują emisję walorów nie dopuszczonych do publicznego obrotu .nabywca papierów wartościowych . Szansę uzyskania korzyść wynikających ze wzrostu cen walorów . Warunkiem dopuszczenia walorów do obrotu jest uprzednia weryfikacja ich solidności i zgodności z prawem . bony inwestycyjne . w razie połączenia spółek . 3. Uczestnicy rynków papierów wartościowych : 1.

cechuje ich duży profesjonalny i ich kategorii a/ instytucje ubezpieczeniowe fundusze emerytalne i banki podejmują lokaty o dużym stopniu bezpieczeństwa chroniące przed inflacją unikają operacji spekulacyjnych b/ fundusze powiernicze / spółki akcyjne / wykorzystują kapitał powierzony przez indywidualnych inwestorów .różnicach kursowych . kapitały powierzane im w formie depozytów . na bieżąco obserwują kształtowanie się sytuacji ekonomicznej firm .lokalne .Fidelia / . częściowo w obligacjach . prowadzi doradztwo odnośnie lokowania . powinien zasługiwać na zaufanie . które podawane są do publicznej wiadomości . doradza odnośnie inwestowania . nie karany nabywa i sprzedaje papiery wartościowe na rzecz klientów .fundusze obligacji inwestują w obligacje . DOM MAKLERSKI / FIRMA MAKLERSKA / . najniższe ryzyko i najniższe zyski . max ryzyko / . Rodzaje giełd : . MAKLER – cechy zawód podlega licencjonowania .inwestor indywidualny – nabywa papier wartościowy na podstawie osobiście podejmowanych decyzji korzystając ewentualnie z opinii doradców .fundusze równowagi lokują swoje kapitały częściowo w akcjach . składek ubezpieczeniowych . rodzaje funduszy powierniczych : .pośredniczy w zakresie obrotu papierami Wartościowymi . 4. przechowuje papiery wartościowe . 6.fundusze zrównoważonego / umiarkowanego / wzrostu inwestują w akcje renomowanych firm z różnych sektorów / np. MAKLER-DEALER – zawiera na giełdzie transakcje we własnym imieniu i na własny rachunek .fundusze wzrostu unikają transakcji zbyt ryzykownych i nabywają akcje renomowanych firm .inwestorzy instytucjonalni – są to firmy i instytucję lokujące walory . rent i tym podobnym .fundusze specjalistyczne inwestują w walory ściśle określonych przedsięwzięć 3. kupują akcje i obligacje sektora energetycznego . zależy to od koniunktury gospodarczej . GIEŁDĘ – stanowią odbywające się w odpowiednio zorganizowanej formie regularne spotkania osób zainteresowanych zakupem lub sprzedażą papierów wartościowych według kształtujących się na zasadzie popytu i podaży .fundusze agresywnego wzrostu uczestniczą w transakcjach spekulacyjnych / max straty . interesują go transakcje spekulacyjne oraz papiery wartościowe wysokiego ryzyka . zarządza cudzymi pakietami akcji . BROKER / w Polsce / używa się dla określenia pośrednika w sferze ubezpieczeń . wybiera warianty ubezpieczeniowe najkorzystniejsze dla klienta a nie firmy ubezpieczającej .obroty dotyczą walorów emitowanych na terenie danego kraju . 5.międzynarodowe – transakcje dokonywane są papierami emitowanymi za granicą .fundusze sektorowe koncentrują swoją działalność w ściśle określonych sektorach gospodarki np.

uczestnicy uzgadniają wzajemnie ilość danego papieru oraz cenę a także termin rozliczenia . 4. Organizacje publiczno – prawne Zasady uczestnictwa na giełdach trybu dopuszczenia papierów do obrotu . Zbywca prowadzi grę na zniżkę tj. przewiduje . Osoby nie będące uczestnikami giełdy a pragnące skorzystać z jej usług mogą to uczynić za pośrednictwem maklerów lub udzielić odpowiednich zleceń samodzielnym uczestnikom .- światowe – dokonuje się szczególnie wysokich obrotów papierami wartościowym i operacje dokonywane na takich giełdach z zwłaszcza występujące na nich tendencje kursowe wywierają wielki wpływ na inne giełdy a często sygnalizują przemiany koniunkturalne w gospodarce światowej Giełdy są tworzone w formie : 1. Transakcje terminowe – występują gdy między datą ich zawarcia i datą realizacji z góry określoną występuje pewien świadomie wydłużony okres . Wypuszczone walory powinny mieć masowy charakter i znajdować się w posiadaniu licznych inwestorów . Transakcje natychmiastowe – realizowane bezpośrednio po ich zawarciu nie później niż przed upływem 1 do 2 dni po ich dokonaniu . 3. Rodzaje operacji giełdowych : 1. Dopuszczenie papierów prywatnych emitentów do obrotu następuje dopiero po upływie pewnego obrotu tymi papierami poza giełdą . INFLACJA . 5. gra na zwyżkę i jest określony mianem byka / BULL / . ograniczenia mają zapewnić większą wiarygodność i solidność przeprowadzonych operacji giełdowych . USA 2. Emitent musi się legitymować odpowiednim kapitałem i zyskownością . Określa się go mianem niedźwiedzia / BEAR / . 2. 2. Drugi liczy że kurs zakupionych walorów w dniu likwidacji transakcji wzrośnie . funkcjonowania organów giełdy normowane są w statutach . Regulamin giełdy może określić sytuacji w którym eliminuje się z obrotu dopuszczone wcześniej walory w razie ich pogorszenia . Uczestnicy giełdy to pośrednicy / maklerzy . Emitenci muszą przekładać władzę giełdy sprawozdania z działalności . domy maklerskie / oraz samodzielni uczestnicy / przedstawiciele banków oraz innych instytucji finansowych / . Uczestnicy giełdy : Krąg osób uprawnionych do uczestnictwa w giełdzie jest ograniczony . że kurs danego waloru obniży się w przyszłości w stosunku do kursu ustalonego w mowie . Weryfikacja przed dopuszczeniem papierów wartościowych do obrotu na giełdę Kryteria dopuszczenia : 1. Polska . brokerzy . Spółki akcyjnej np.

spekulacji . Szok podażowy – nagłe ograniczenie dostępności istotnych zasobów naturalnych lub czynników produkcji w wyniku zdarzeń naturalnych . Ze względu na formę : 1. Ma miejsce kiedy administracyjna kontrola cen i płac nie dopuszcza do przerodzenia się nierównowagi rynkowej w wzrost cen i płac. Jako miernik inflacji ukrytej może służyć kształtowanie się cen na czarnym rynku lub zmiany kursu waluty krajowej w stosunku do innej waluty . Ze względu na natężenie rodzaje : . Niemcy . eliminacją istniejących dotychczas dotacji 3. Ta forma była rozpowszechniona w systemie gospodarki nakazowo-rozdzielczej . zmianą systemu podatkowego / VAT i akcyza / Etymologia pojęcia inflacja : Inflacje – inflare – oznacza wzdymać .INFLACJA – to wzrost ogólnego poziomu cen a nie ceny pojedynczego lub niewielu towarów dokonujący się przy wciąż rosnącej ilości / podaży / pieniądza znajdującego się w obiegu co powoduje spadek jego wartości oraz niekontrolowaną redystrybucję dochodów i majątku . 2. sprzedaży spod lady . Inflacja nie zawsze objawia się wzrostem cen lecz może się pojawić w postaci niedoboru na rynku . Poziom cen i kosztów pozostaje względnie stabilny natomiast nierównowaga gospodarcza objawia się pod postacią kolejek . odwrotny proces wymaga urzędowego zamrożenia cen . Inflacja otwarta / jawna . Inflacja tłumiona / ukryta . Polska . Z a inflację nie uważa się jednorazowego ruchu cen w górę wywołanego : 1. powstania czarnego rynku oraz różnych systemów rozdzielnictwa i reglamentacji . luka inflacyjna / czyli występowanie nadwyżki globalnego popytu nad podażą . Zjawisko slumpflacja z bezrobociem i inflacją występuje recesja / spadający PKB / . Zjawisko odwrotne to deflacja – jest to spadek ogólnego poziomu cen w wyniku redukcji zasobów pieniądza . decyzji politycznych lub umowy dostawców kontrolujących znaczną część podaży danego dobra np. ropy naftowej . Francja . wzrostu bezrobocia a w konsekwencji do dalszego spadku popytu i bankructwa np. Zjawisko stachflacja charakteryzuje się tym . nadmuchiwać i po raz pierwszy tego słowa użyto na określenie wzrostu cen w czasie amerykańskiej wojny domowej 1861-1865 . że jednocześnie występuje wysoka inflacja i wysokie bezrobocie i często jest spowodowane prze wstrząs podażowy np. wzrostu cen surowców z importu 2. II . światowy kryzys gospodarczy w latach 1929-1933 . cenowa / wyraża się wzrostem cen występuje w krajach o gospodarce rynkowej np. stłumiona / charakteryzuje ją przymusowe oszczędności wywołane niedostateczną podażą w stosunku do efektywnego popytu / jest to tz. masowych zwolnień . Utrzymujący się dłużej proces spadku cen prowadzi do ograniczenia produkcji . podwojenie się cen ropy naftowej . USA w latach 1949-1945 – spadek cen rzędu 2%. Klasyfikacja inflacji : I . Inflacja tłumiona może się przekształcić w otwartą przez uwolnienie cen .

Inflacja popytowa występuje najczęściej w okresie wojen . rynek jest dostosowany do procesu powolnej inflacji . gospodarka funkcjonuje normalnie . ale nie jest zjawiskiem czysto pieniężnym . z kolei strony zgodnie z preferencjami nabywców końcowych . Przyczyny inflacji w Polsce tkwią :w strukturze gospodarki . ceny na ogół adekwatnie odzwierciedlają stopień względnej rzadkości dóbr .inflacja pełzająca nie powoduje negatywnych skutków . inflacja podażowa / kosztowa / Ad. czynniki : wzrost globalnego popytu może być spowodowany zwiększeniem się zapotrzebowania ze strony różnych podmiotów gospodarczych państwa . paliwa i energii na rynku światowym . kredytowej . w krajach słabo rozwiniętych . osłabia wiarygodność finansową wierzycieli . ceny rosną w wolnym tempie 3-5% rocznie . a co w mniejszej i gdzie kierować zasoby inwestycyjne są nieprzejrzyste i mylące . z drugiej nie koniecznie w dziedzinach . obniża się efektywności procesów gospodarczych . powoduje ucieczkę od kapitału za granicą . gospodarstwa domowych lub zapotrzebowania z zagranicy .inflacja galopująca wymyka się z pod kontroli państwa . wzrost cen 10-50% w skali roku .inflacja umiarkowana / krocząca / ceny rosną powoli 5-10 % w skali roku . budżetowej i inwestycyjnej w dysproporcjach gospodarczych . nie występuje zniekształcenie relacji cenowych . Wzrost popytu ze strony państwa może być spowodowany przez deficyt budżetowy . walutach obcych . Klasyfikacja inflacji ze względu na czynniki jakie wywołały inflację : 1. strukturze produkcji i jej kosztach oraz proporcjach podziału dochodu narodowego . powoduje poważne załamanie koniunktury oraz destabilizuje stosunki społeczno-polityczne . przedsiębiorstw . inwestycje są lokowane po części przypadkowo .zwiększenie podatku dochodowego . inflacja popytowa 2. stanowi zachętę do zaciągania kredytu na możliwie długi termin po stałej stopie % . Inflacja nie może zaistnieć bez nadmiernej emisji pieniądza .hiperinflacja wzrost cen od 50% wzwyż w skali roku bez górnej granicy . 1 inflacja popytowa / nabywców / występuje gdy całkowita wielkość planowanych wydatków wzrasta szybciej niż całkowita wielkość produkcji . inflacja jest oczekiwana i uwzględniona w rachunku ekonomicznym . prawidłowo orientują producentów jak i nabywców przy podejmowaniu decyzji gospodarczych ludzie nie wyzbywają się oszczędności . rodzimy kapitał wywozi swoje zasoby za granicę Przyczyny inflacji mogą tkwić w polityce pieniężnej . Przeciwdziałania : .ograniczenie wydatków rządowych . w skali miesiąca wzrost cen nie przekracza 1% . przedsiębiorcy skracają horyzont czasowy swoich decyzji . występuje istotne zniekształcenie relacji cenowych sygnały rynkowe dotyczące tego co warto w większej ilości produkować . a nie przedsięwzięcia ważne z punktu widzenia długofalowego wzrostu następuje obniżenie skłonności do oszczędzania oraz lokowanie oszczędności w lokatach pewnych albo spekulacyjnie atrakcyjnych np. które gwarantują duży zysk . inwestując w przedsięwzięcia szybko rentujące i spekulacyjne . we wzroście cen surowców . w spadku wartości waluty krajowej w stosunku do walut zagranicznych . nie jest groźna dla stabilności gospodarki .

stałe ceny kluczowych produktów . również pochodzenia krajowego . rent . dzierżawy . wytwarzanie w nie optymalnej skali produkcji lub wysokie koszty stałe przy nie wykorzystanych zdolnościach produkcyjnych 3. B inflacja spowodowana chęcią zwiększenia zysków : . kataklizmy . wzrost płac . paliwo . stal wówczas wzrost jego ceny zostanie przeniesiony na ceny wielu innych dóbr . a także innych składników kosztów / np. importu . nieurodzaj w rolnictwie . Przyczyny : 1.oligopole Inflacja strukturalna występuje . wzrost narzuty na płace / ZUS / .spowodowana jest podnoszeniem cen w wyniku rosnących kosztów produkcji . występuje jeśli nie istnieją ograniczenia administracyjne w kształtowaniu się kursów walutowych . surowców . powoduje wzrost kosztów wytwarzania . wzrost podatków Dwa szczególne przypadki inflacji kosztowej : Inflacja płacowa – przeforsowanie nadmiernych w stosunku do wydajności pracy żądań płacowych związków zawodowych . niepokoje polityczne . Inne przyczyny inflacji podażowej to wojny . jest tym większa im poważniejszą rolę odgrywa w gospodarce handel zagraniczny Kto jest najbardziej narażony : Ryzyko tego typu wystąpienia inflacji jest szczególnie duże dla krajów malejących trudności płatnicze o słabej walucie .Ad.podatki Ad. zacofanych gospodarczo .monopole . Przeciwdziałania : . 2 inflacja podażowa – wyróżniamy 2 typy : A/ inflacja spowodowana wzrostem kosztów B/ inflacja wywołana dążeniem do wzrostu zysków Ad. wpływ wzrostu cen towarów importowanych na rozwój inflacji . odsetek od kredytu / 2. wzrost każdego ze składników kosztów np. rządy takich krajów zostają zmuszone do wprowadzenia administracyjnych ograniczeń importu i kontroli przepływu kapitału . Zmiany w strukturze gospodarczej wywołują pojawienie się niedoborów . jeśli niedobór dotyczy produktu o istotnym znaczeniu dla gospodarki np. a to prowadzi do wzrostu cen Inflacja importowana – polega na przenoszeniu wzrostu cen z jednego kraju do innych krajów . . gdy producenci nie mogą sprawnie zmienić struktury produkcji w odpowiedzi na zmiany struktury gospodarki tzn na zmiany popytu na produkty i zmiany technologii wytwarzania .stała stopa procentowa . A inflacja spowodowana wzrostem kosztów / dostawców / .

podzielił gospodarkę na dwa sektory : 1.KEYNES inflacja ma miejsce . Pomiar inflacji : Inflację mierzy się skalą wzrostu cen . koncepcje inflacji płacowej . Indeks cen towarów konsumpcyjnych oblicza się dzieląc wydatki przeciętnego gospodarstwa domowego na zakup reprezentowanego koszyka dóbr w badanym roku przez analogiczne wydatki w roku przyjętym za bazowy .zachęcenie ludności do oszczędzania . Według KEYNESA zapobiec można inflacji przez : .wzrost podatków . od wyboru dóbr 2. Przyczyny inflacji według różnych koncepcji teoretycznych : Inflacja popytowa : teoria monetarna inflacji twórcą jest Milton Friedman MU = PQ Przyczyną inflacji jest zbyt duża ilość pieniądza w obiegu oraz błędna polityka pieniężna państwa – jest to analiza długookresowa . zmiany konkurencji . MICKSA związki zawodowe wymuszają podwyżkę – rosną ceny . teoria cen administracyjnych przyczyny w polityce cenowej wielkich korporacji Obie koncepcje połączył J. elementem popytowej teorii inflacji jest koncepcja liki inflacyjnej – analiza krótkookresowa . rynkowy w którym przeważają przedsiębiorstwa małe . gdyby była skuteczna doprowadziłaby do załamania gospodarczego .Przyczyny : wzrost poziomu cen może dotyczyć zmiany popytu .GALBRAITH który sformułował teorię procesu inflacyjnego . produkty rolne . planujący : zdominowany przez wielkie korporacje i silne związki zawodowe 2. Zapobieganie : program powinien popierać swobodę przenoszenia czynników produkcji i ludzi między różnymi gałęziami gospodarki narodowej . zmian technologii produkcji . najczęściej stosowanym miernikiem jest CPI – indeks wzrostu cen dóbr konsumpcyjnych . czasu 5. zmian jakości towarów Drugi miernik : Deflator cen PKB obejmuje zmiany wszystkich wytworzonych w danym okresie dóbr i usług oprócz artykułów konsumpcyjnych . gdy łączny popyt w gospodarce przewyższa możliwości jego zaspokojenia . udziału poszczególnych dóbr w koszyku 3. Według J. surowce . teoria J. wprowadzenia innowacji . także towary inwestycyjne . Wynik zależy : 1. . wyboru okresu bazowego / wyjściowego / 4.administracyjne kontrole cen i dochodów INFLACJA KOSZTOWA : 1. 2. średnie działające w wolno konkurencyjnych Walka z inflacją według GALBRATHA : Polityka restrukcyjna pieniężna i podatkowa jest nieskuteczna w walce z inflacją .K.

osłabia skłonność do oszczędzania i powoduje ucieczkę w dobra rzeczowe 3. inflacji zyskuje : właściciele dóbr rzeczowych właściciele majątków / ziemi . płace i ceny a/ śledzenie decyzji płacowo-cenowych i przestrogi . INFLACJA INERCYJNA / oczekiwana / . która jest oczekiwana i jest wbudowana w umowy i porozumienia nieformalne . których płace rosną wolniej niż stopa inflacji 3. pracownicy najemni oraz inni odbiorcy świadczeń społecznych 5. renciści 4. lepiej zarabiający 6. 3. Społeczno-ekonomiczne skutki inflacji : 1. budynków / dłużnicy Przed stratami inflacji chroni : 1. polityka dochodowa polega na oddziaływaniu na dochody .jest to stopa inflacji .Proponuje zastosowanie kontroli płac i cen wobec sektora planującego / jest to polityka dochodowa /. banki i towarzystwa ubezpieczeniowe 8. lokowanie pieniędzy w walutach o stabilnym kursie Inflacja sprzyja kombinacją i spekulacją . opinie publiczne ma wpływ na te decyzje b/ ustala nieobowiązkowe normy wzrostu płac i cen c/ metoda marchewki – ustala się normy wzrostu dochodów i zachęca przedsiębiorstwa do kształtowania płac i cen poniżej normy d/ metoda kija – przedsiębiorstwa które przekraczają normy muszą zapłacić dodatkowy podatek e/ bezpośrednia kontrola dochodów polegająca na zamrożeniu płac . Zjawisko inercyjności inflacji powoduje . kwalifikuje rachunek ekonomiczny i powoduje nieoptymalną alokację zasobów 2. polityka pieniężna – restrukcyjna polityka pieniężna . przedłuża trwanie inflacji w czasie 2. Polityka przeciwdziałania inflacji : 1.bank centralny musi być ustawowo niezależny od rządu i nie wolno mu pokrywać deficytu . pracownicy . następuje transfer dochodów od pożyczkodawców do pożyczkobiorców Kto traci na inflacji : 1. grupy ludności otrzymujące stałe dochody i dysponujące mniejszą siłą przetargową 2.racjonowanie kredytów . że ma ona tendencję do utrzymania się przez dłuższy czas . również jest uwzględniona w polityce budżetowej i pieniężnej . dewaluacja waluty 4. lokowanie pieniędzy w dobra trwałe 2. ucieczka kapitału za granicę 5. a czasem i cen na krótki okres walka z inflacją – jej instrumenty : indeksacja płac jest to proces dostosowania poziomu płac do wzrostu cen i kosztów utrzymania / podstawa jest miernik CPJ / . nabywcy obligacji Na 1. emeryci . przedsiębiorcy 7. 2.

przy wystąpieniu szoków podażowych również krótkookresowa krzywa może przybrać postać pionową lub nawet pozytywnie nachyloną .wzrost podatku dochodowego Najlepszy rezultat daje połączeni polityki pieniężnej z budżetową . że np.emisje dodatkowych pieniędzy . ustalenie tych samych reguł gry dla wszystkich podmiotów 1.. polityka cenowa – polega stymulowaniu rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw . Philips opublikował teorię . długookresowa krzywa Philipsa przyjmuje postać pionowej prostej przecinającej oś odciętych w punkcie określonym naturalną stopą bezrobocia . . stwarzanie odpowiednich nam prawnych .2001 W 1958r. Stosowanie tej polityki w latach 70 towarzyszyło zjawisko stakflacji . wzmacnianie pozycji użytkowników . Że istnieje zależność między stopą inflacji a stopą bezrobocia .Friediyan i udowodnił .ograniczenie wydatków na cele socjalne . W długim okresie rzędy mogą wybierać między okresowo tylko niższym bezrobociem i ulegającym coraz większemu przyśpieszeniu tempem inflacji . że długookresowa zależność między inflacją a bezrobociem ma kształt pionowy . W długim okresie nie istnieje wybór między inflacją a bezrobociem . 3. Wyjaśnieniem tego zjawiska zajął się M. stwarzanie warunków do uczciwej konkurencji . polityka budżetowa : . 5. Jedynie przy stopie bezrobocia równej jej naturalnemu poziomowi możliwy jest stabilny poziom Inflacji . 4. W długim okresie wymienialność nie istnieje . 4. wyższe lub niższe bezrobocie oznacza przyhamowanie lub przyśpieszenie procesów inflacyjnych .12. Wnioski : 1. 2.utrzymanie stałego kursu walutowego 3. Wymienialność / trade off / między inflacją a bezrobociem może istnieć tylko w krótkim okresie . utrudnianie powstania monopolu . polityka płacowa – ograniczenie roli związków zawodowych 5.przeciwdziałanie deficytu budżetowego . Pionowy kształt długookresowej krzywej nie wyklucza możliwości .

nie są właścicielami .zasoby siły roboczej Lp . Metoda wykorzystywana w statystyce organizacji pracy 1. Bezrobotni są częścią ludności w wieku produkcyjnym . w okresie badanego tygodnia nie pracowały nawet godzinę . Możliwości znalezienia pracy Siła robocza / Sr / jest sumą zatrudnionych i bezrobotnych .ludność w wieku 1. nie prowadzą poza rolniczej działalności gospodarczej II. Metoda wykorzystywana w badaniach aktywności ekonomicznej ludności / BAEL / do bezrobotnych zalicza się osoby spełniające trzy warunki jednocześnie 1. LUDNOŚCI W WIEKU PRODUKCYJNYM / Lp / ZASOBY SIŁY ROBOCZEJ / Sr / ZAWODOWO / NSr / / aktywni zawodowo/ emeryci . renciści / ZATRUDNIENI / Z / BEZROBOTNI / B / BIERNI / Zasoby siły roboczej to osoby w wieku produkcyjnym . pozostające bez pracy i nie uczące się w szkołach z wyjątkiem szkół wieczorowych i zawodowych 3. 65 – mężczyźni 4. Model rodziny 4.B = Sr – Z B = Az x Lp – Z . które są zdolne do pracy i gotowe do jej podjęcia . nie ukończył 60. posiadaczami gospodarstwa rolnego 6.tak się liczy bezrobocie Wskaźnik stopy bezrobocia B B = Sr x 100 / % / Metody pomiaru bezrobocia : I . zarejestrowane w urzędzie pracy .kobiety . jeżeli ukończył 18 lat . 2. nie nabyły praca do emerytury wojskowej / wojskowi / 5.BEZROBOCIE : w ujęciu ekonomicznym Bezrobotni to ludzie w wieku zdolności do pracy mający ta zdolność ale z różnych powodów nie mogący znaleźć pracy . Wartość współczynnika zależy np. Współczynnik aktywności zawodowej produkcyjnym : Az = Sr . bezrobotni to osoby zdolne do pracy i gotowe do jej podjęcia 2. Wykształcenia 3. od płacy im większa płaca – więcej osób chce tą pracę . Sr = Z + B -.

5 % to przyjmuje się że jest pełne zatrudnienie . które ponowiły starania ale bezskutecznie Strumień 3 obejmuje : . rolnictwo . chce pracować przy jakiejkolwiek pracy . występujące z powodów naturalnych np.osoby .zwolnione w trybie indywidualnym . likwidacja zasiłków dla bezrobotnych również zmniejszyłoby bezrobocie frykcyjne .odchodzące dobrowolnie Strumień 4 obejmuje : . aktywnie poszukują pracy 3.absolwenci szkół . Wynosi od 3. są gotowe podjąć pracę w badanych lub następnym tygodniu Bezrobocie – zasoby i strumienie na rynku pracy ZASOBY ZATRUDNIENIA / Z / ZASOBY BEZROBOCIA / B / ZASOBY OSÓB NIENALEŻĄCYCH DO SIŁY ROBOCZEJ / NSr / Strumień 1 obejmuje : . Te trzy formy to bezrobocie nieuniknione albo normalne . Bezrobocie sezonowe – wahania z produktu .odpływ zasobów bezrobocia B = Nb – Ob Zależy od napływów i odpływów bezrobocia Rodzaje bezrobocia : Bezrobocie frykcyjne – jest to bezrobocie nieuniknione .napływ do zasobów bezrobocia Ob . Bezrobocie przymusowe ma miejsce .osoby zwolnione w ramach zwolnień grupowych . transport. Bezrobocie dobrowolne – występuje gdy określona liczba osób nie chce podjąć pracy z powodu nie odpowiadających warunków lub innych względów. budownictwo . gdy określona liczba osób poszukuje pracy .Aby je obniżyć potrzebna jest informacja o rynku pracy / szybka / .osoby zniechęcone poszukiwaniem pracy Wielkość zasobów bezrobocia można opisać równaniem : Nb . występujące w każdym typie gospodarki rynkowej . ale nie może znaleźć pracy . Niewystępowanie bezrobocia przymusowego oznacza istnienie ogólnej równowagi na rynku pracy przy przewadze popytu nad podażą siły roboczej .przechodzenie na emeryturę i rentę . .4. równowaga między popytem a podażą .2.

Bezrobocie koniunkturalne albo cykliczne – powstaje gdy popyt globalny maleje a ceny i płace nie przystosowują się dostatecznie szybko .kształcenia .złe proporcje w rozmieszczaniu zasobów produkcyjnych w gospodarce . Bezrobocie ukryte – czyli nie występujące w statystykach .międzynarodowy podział pracy Może mieć charakter trwały gdyż likwidacja wymaga długiego okresu czasu . które z różnych powodów np.hamowanie procesu postępu technicznego i technicznego .B – bezrobocie odcinek C – D – bezrobocie Krzywa S – krzywa podaży . Przeciwdziałaniu bezrobociu strukturalnego : .postęp technologiczny .powstaje jako wynik niedostatecznego popytu na dobra . przeszłość polityczna nie mają szans w warunkach konkurencji na otrzymanie pracy . Krzywa D – krzywa popytu na płacę pracy Punkt A – punkt równowagi poszukujących pracy określonej płacy naturalne przymusowe Krzywa Nz – ilość osób przy odcinek A . Liczy się je różnicą między liczbą osób poszukujących pracy a liczbą stanowisk pracy . zawodowym i regionalnym . którą trzeba zapłacić za obniżenie inflacji . Bezrobocie to zajmuje się zmianami struktury produkcji . które mogą być wytwarzane przy pełnym wykorzystaniu siły roboczej . aby mogło być przywrócone pełne zatrudnienie . powodującymi przesunięcie popytu z jednych na inne rodzaje prac . przeszkalanie pracowników Bezrobocie naturalne = bezrobocie frekcyjne + bezrobocie strukturalne Bezrobocie nieefektywnego popytu / inaczej kensistowskie / . Wiąże się z cyklem koniunkturalnym rozwoju gospodarczego i pojawia się szczególnie w fazie recesji . Tłumaczy się je ceną . stan zdrowia . Bezrobocie strukturalne – powstaje w rezultacie niedopasowania struktury podaży siły roboczej do popytu w aspekcie kwalifikacyjnym . Bezrobocie płacowe lub klasyczne – powstaje na skutek zbyt wysokich płac / żądania związków zawodowych / . Inne powody to : .Bezrobocie chronione – dotyczy osób . gdy ją utracą z przyczyn niezależnych od siebie .nierównomierny wzrost gospodarczy .brak kapitału . Pojawia się najczęściej na wsi i często nazywane jest agrarnym .

osłabienia pozycji związków zawodowych .usprawnieniu funkcjonowania rynku pracy Aktywna ingerencja państwa nie jest potrzebna .bezrobocie traktują jako bezrobocie dobrowolne Polityka ograniczenia bezrobocia według klasyków polega na .zwiększeniu elastyczności płac .TEORIA KLASYCZNA Stanowisko klasyczne : .na rynku zawsze występuje tendencja stanu równowagi – utrzymywania go .zjawisko bezrobocia tłumaczy ograniczeni swobodnego mechanizmu rynkowego . TEORIA KEYSISTOWSKA wszyscy mają pracę Punkt A – stan równowagi – A. że obniżki płac są w stanie obniżyć bezrobocie bo: a/ nierealny jest postulat obniżek płac przy istnieniu silnych związków zawodowych b/ obniżki płac zmniejszają dochody pracowników i ich wydatki konsumpcyjne .B – bezrobocie przymusowe - - przyczyny bezrobocia KEYNS upatruje w niewystarczającym popycie na towary bezrobocie ma charakter przymusowy keysiści odrzucają twierdzenie neoklasyków . co prowadzi do dalszego ograniczenia produkcji i zatrudnienia Keysiści wysuwaj postulat konieczności aktywnej ingerencji państwa w procesy gospodarcze w celu zwalczania bezrobocia .likwidacji ograniczeń swobodnego działania mechanizmu rynkowego .za bezrobocie odpowiedzialne są związki zawodowe .

dynamiki wzrostu gospodarczego .Aby obniżyć bezrobocie należy: .wymiar i rodzaje rent i emerytur .subwencjonowanie płac – zależą od liczby zatrudnionych .utrata możliwości zwiększenia produkcji .minimum socjalne .zakres i odpłatność opieki zdrowotnej .pogarszaniu się stanu zdrowotnego społeczeństwa Zalety bezrobocia – pozytywne skutki : . mikroekonomiczna – obejmuje takie elementy jak : .rozpadu rodzin .gwarantowana płaca minimalna .siły i aktywności związków zawodowych oraz związków pracodawców .subsydiowanie zatrudnienia w sektorze prywatnym Zakres i formy polityki społecznej i zatrudnienia zależą od : .tworzenie miejsc pracy w sektorze publicznym . Aktywna polityka państwa na rynku pracy – rodzaje : 1.wymiaru czasu pracy .wypłacanie zasiłków . Aktywna II.wysoka wydajność pracy i dyscyplina Przeciwdziałanie negatywnym skutkom bezrobocia wymaga prowadzenia aktywnej polityki społecznej i zatrudnienia .skumulować popyt na towary za pomocą : a/ instrumentów budżetowych b/ instrumentów pieniężnych Skutki bezrobocia : .dbałość o solidne wykonywanie pracy .pożyczki dla przedsiębiorstw w celu tworzenia nowych miejsc pracy oraz pożyczki dla bezrobotnych w celu podjęcia działalności gospodarczej na własny rachunek .tradycji danego społeczeństwa . Pasywna I . chorobowych .publiczne programy zatrudnienia – roboty publiczne . instrumentu te są skierowane na stymulowanie globalnego popytu na towary w przypadku teorii kensistowskiej lub stwarzaniu producentom korzystnych warunków rozwijania produkcji w przypadku teorii neoklasycznej 2.władzy państwowej Polityka zatrudnienia : I .utrata kwalifikacji siły roboczej Bezrobocie może być powodem : . zasiłków rodzinnych dla bezrobotnych . Wiąże się to z rozwiązywaniem w odpowiedni sposób takich kwestii jak : .alkoholizmu .podziału dochodu narodowego .dostępność edukacji . makroekonomiczna – polega na wykorzystywaniu instrumentów budżetowych pieniężnych w celu redukcji bezrobocia . od liczby nowo przyjętych pracowników i w zależności od regionu .osiągniętego poziomu rozwoju .

wzrost popytu na papier w okresie wyborów . które charakteryzują sytuacje ekonomiczne danego sektora . CYKLE REGIONALNE – dotyczą rozwoju poszczególnych części kraju . WAHANIA CYKLICZNE – są to powtarzające się w określonym rytmie mniej lub bardziej regularnie zmiany wielkości makroekonomicznych . strajki lub zmianami polityki państwa . POLITYCZNE CYKLE KONIUNKTURALNE – /cykle wyborcze i prezydenckie/ powstają gdy rząd wpływa na aktywność gospodarczą i wywołuje dodatkowe wahania . Periodycznie powtarzające się wahania istotnych składników życia gospodarczego nazywamy cyklem koniunkturalnym i mogą to być wahania globalnego popytu lub poziomu ogólnej działalności gospodarczej . tworzenie nowych wolnych stref gospodarczych albo stref aktywności gospodarczej szkolenie zawodowe umożliwiające bezrobotnym zmianę kwalifikacji oraz ich zdobywania usługi pośrednictwa pracy świadczone przez biura pracy Pasywna polityka zatrudnienia – formy : Zasiłki dla bezrobotnych Jednorazowe odszkodowania dla osób zwolnionych z pracy Dodatki związane z wcześniejszym przechodzeniem na emeryturę Przedłużanie okresu kształcenia Wprowadzenie obowiązkowej służby wojskowej Wysyłanie kobiet na urlop związany z wychowaniem dzieci Bezrobocie i inflacja łącznie wywołują : . kraju czy świata . WAHANIA PRZYPADKOWE – są nieregularne i nie cykliczne powodowane są czynnikami losowymi np. Najważniejszą cechą cyklu jest rytmiczność . wojna .redystrybucję dochodu narodowego na rzecz warstw lepiej usytuowanych . klęska .wzrost różnych form tezauryzacji . 2. 1. .spadek wydajności pracy wywołana zmniejszeniem się poziomu płacy realnej KONIUNKTURA GOSPODARCZA To całokształt wskaźników życia gospodarczego . 3. Podstawowym zagrożeniem w gospodarce rynkowej jest niedostateczny popyt / pogorszenie koniunktury . 6. 2. W języku potocznym jest synonimem stanu gospodarczego . regionu . Rodzaje wahań występujących w gospodarce : 1. 4.wynikają ze stałych zmian pór roku /np. WAHANIA SEZONOWE.II . mogą zmieniać przebieg wahań cyklicznych . 5. spadek popytu / . rolnictwo . budownictwo/ mają źródła w czynnikach instytucjonalnych np. Wahania sezonowe mogą wpływać na przebieg cyklu koniunkturalnego oraz same podlegać jego wpływom .spadek oszczędności inwestycyjnych . 3. 4. regionu .

Składają się z 5 faz : ożywienia . szybszego wzrostu . Mniejsze wahania o różnej amplitudzie i zmiennej intensywności w ramach ogólnego trendu określa się mianem cykli koniunkturalnych . postępu technicznego . PKB . świńskie / są to odbywające się z pewną regularnością wahania produkcji żywca wieprzowego . a między dolnymi 61 i 45 lat . 9. przebiegają niezależnie od ogólnych wahań koniunktury i mają swój własny mechanizm . dojrzałości . Wśród teoretyków panuje pogląd że występowanie cykli krótszych jest spowodowane zmianami w zapasach natomiast cykle dłuższe Juglara zależą od inwestowania w maszyny i urządzenia . okres jednego cyklu wynosi według niego od 7 do11 lat ./ np. Jego zdaniem kryzys był następstwem ograniczenia expansji kredytowej banków w okresie rozkwitu . CYKLE DŁUGIE KONDRATIEWA – czyli zmiany podstawowych wielkości ekonomicznych w horyzoncie czasowym wynoszącym kilkadziesiąt lat .5. . Przebieg trendu zakłócony jest bieżącą sytuacją ekonomiczną . CYKLE SPECJALNE . CYKL KITCHINA – na podstawie analizy wskaźników pieniężnych sformułował stwierdzenie o występowaniu w gospodarce cykli krótkich o przeciętnym okresie 3.5 roku . Zwyżkowe trendy następują najczęściej w wyniku rozwoju sił wytwórczych tz wzrostu poziomu wiedzy . 7. CYKL JUGLARA – przyczyny cyklicznego falowania gospodarczego upatrywał w zjawiskach pieniężno – kredytowych . Składa się z 70 letniego wzrostu produkcji i 85-90 spadku aktywności produkcji . Długość fal mierzona między punktami szczytowymi wynosi 58 i 45 lat . 6. CYKLE SUPER DŁUGIE / van EWIJKA / super długi cykl gospodarczy 150 do 160 letni . TRENDY – czyli tendencje długookresowe są to stałe /zwyżkowe. Jego zdaniem jednakże co 2 lub 3 cykl ma większą amplitudę i dlatego powstaje wrażenie występowania cykli o dłuższych okresach 7-11 lat . kwalifikacji zatrudnionych . Tworzą go lata 1760 do 1915/1920 po przełomie rozpoczął się drugi . Cechy i przebieg cyklu koniunkturalnego Klasyczny cykl koniunkturalny składa się z 4 faz . 8. zniżkowe lub na niezmienionym poziomie / ruchy czynników osobowych i rzeczowych w jakiejś dziedzinie gospodarczej . Trend jest przejawem długookresowej zmiany jakiejś zmiennej ekonomicznej np. Cykl o tej długości nazywamy cyklem klasycznym lub cykl Juglara . nasycenia i recesji . 10.

Dynamika podstawowych wielkości ekonomicznych jest zróżnicowana najszybciej rosną ceny dóbr inwestycyjnych . Wzrost cen środków produkcji i płac oraz wykorzystanie przestarzałych maszyn i urządzeń w celu sprostowania rosnącego popytowi oznacza wzrost kosztów . W ten sposób w fazie rozkwitu pojawiają się przesłanki kryzysu ekonomicznego nadprodukcji . Interwencja państwa powoduje ograniczenie amplitudy wahań oraz zmniejszenie dolegliwości społecznych powodowanych kryzysem . ceny . 4.politykę kredytową banków . produkcja . Próby te nie likwidują cykli koniunkturalnych ale zmieniają jego przebieg . . B – faza kryzysu Odcinek B .faza rozkwitu – prosperity Łącznie od C do E – faza ekspansji 1. inwestycje . ogranicza się więc produkcję . KRYZYS – oznacza załamanie gospodarcze . Odcinek C . Tempo załamania gospodarczego może być przyspieszone przez : . Rozmiary inwestycji w skali gospodarki są niższe od faktycznego zużycia środków trwałych . Zwiększa się zatrudnienie a w wyniku tego popyt . cen .Odcinek A . której wszystkie istotne wielkości gospodarcze tj. Stwarza to sprzyjające warunki dla postępu technicznego i wykorzystania w produkcji nowych technologii i urządzeń.panikę giełdową 2. spadają ceny a w ślad za Nimi stopa zysku . E . Gospodarka osiąga równowagę na najniższym poziomie . boom – jest to ostatnia faza cyklu . poprawy Odcinek D . PODSUMOWANIE : Współczesne państwo podejmuje próby przeciwdziałania stratom gospodarczym powstającym w toku cykli koniunkturalnych . spadek produkcji do póki nie zostaną sprzedane lub zlikwidowane nadmierne zapasy towarowe a poziom bieżącej produkcji nie dostosuje się do aktualnego poziomu popytu . Ograniczone są one znacznie silniej niż produkcja ze względu na trudności w zdobyciu kapitału i na brak perspektyw zysku . Ta nierównomierność rozwoju narusza warunki równowagi . C – faza depresji Łącznie te fazy określa się jako faza recesji . stopa zysku osiągają poziom wyższy od poziomu z przed kryzysu a więc każdy następny kryzys zaczyna się na poziomie znacznie wyższym od poprzedniego . D – faza ożywienia . ROZKWIT – szczyt koniunkturalny . Poprawa warunków rozwoju produkcji korzystnie wpływa na poziom zysku i stopy zysku . objawia się nadprodukcją . Zmniejszająca się rentowność doprowadzi do bankructwa słabszych przedsiębiorstw . słabszą dynamikę wykazują ceny dóbr konsumpcyjnych i płace . OŻYWIENIE – jest wyjściem z depresji i charakteryzuje się wzrostem produkcji która osiąga po pewnym czasie poziom z przed kryzysu . Zwiększający się popyt na dobra inwestycyjne prowadzi do wzrostu ich cen i poprawy rentowności produkcji . 3. płace . zatrudnienie . W tej fazie rentowne są tylko przedsięwzięcia o najniższych kosztach produkcji . Pod wpływem popytu na kredyt rośnie stopa % . zysku i stopy zysku . DEPRESJA – dno kryzysu charakteryzuje się ona zahamowaniem spadku produkcji a także stabilizacją zatrudnienia .

pojawił się już w okresie pierwszej akumulacji kapitału XVI w – XVIII w okres menkartylizmu . Utrzymaniu zrównoważonego bilansu płatniczego i ustabilizowanie kursu walut . Interwencjonizm jest jedną z głównych przyczyn deformacji cyklu koniunkturalnego po 2 wojnie światowej . które z kolei uwarunkowane są zmianami krańcowej wydajności kapitału / w tej fazie niska jest stopa % / . wprowadza przymus pracy . Dążenie do osiągnięcia wysokiej stopy wzrostu gospodarczego przy możliwie pełnym zatrudnieniu i wykorzystaniu nowoczesnych czynników wzrostu . INTERWENCJONIZM PAŃSTWOWY – to polityka czynnego oddziaływania państwa na gospodarkę narodową . Rola państwa według tych poglądów sprowadza się do zabezpieczenia własności oraz zapewnieniu ładu i porządku publicznego / „ państwo jest nocnym stróżem „ / . Domagali się wolności handlu zagranicznego i pełnej swobody dla wewnętrznej działalności gospodarczej . Reagowanie na globalne procesy gospodarcze w tym zwłaszcza tendencji gospodarki narodowej . Te zasady panowały w XIX w i I dziesięcioleciach XX w z wyjątkiem 2 wojny światowej . 3. reguluje warunki płacy i pracy . 5. Ograniczeniu wahań cen . Główne cele interwencjonizmu : 1. Pierwsze posunięcia różnych rządów miały charakter empiryczny a teoretyczną podstawę stworzył angielski ekonomista JOHN KEINS w 1936 r. w pracy pod tytułem „ Ogólna rola zatrudnienia procentu i pieniądza „ . Dopiero wielki kryzys gospodarczy z lat 1929-1933 r wymusił aktywną rolę państwa w gospodarce mającą na celu złagodzenie następstw kryzysu . budowano infrastrukturę ekonomiczną / porty . Wartość mnożnika inwestycyjnego zależy od krańcowej psychologicznej skłonności do konsumpcji a więc od tego jaką część przyrostu dochodu ludności zechce wydać na powiększenie konsumpcji . 4. Sytuacja zmieniła się w XVIII wówczas angielscy ekonomiści ADAM SMITH I DAVID RICARDO zaczęli głosić zasady liberalizmu gospodarczego – I nazywał się lesseferyz .TEORIA CYKLU KONIUNKTURALNEGO teoria cykli KENSA według niego cykliczny rozwój jest prawidłowością a przyczyny wahań tkwią w wahaniach rozmiarów inwestycji . KEYNS posługuje się pojęciem mnożnika inwestycyjnego mówiącego o tym ile razy większe jest ogólny przyrost dochodu od powodującego go przyrostu wydatków na inwestycje . Popieranie wszelkich form agresji . Cykl we współczesnym kapitalizmie ma tylko 2 fazy : . 2. statki / . Rozwiązanie problemów ekonomicznych . Protekcjonizm – państwo zakłada manofaktury .

1 Do bezpośrednich środków interwencjonizmu zalicza się występowanie państwa w charakterze uczestnika procesów gospodarczych tj przedsiębiorców .ustawodawstwo antymonopolowe . które świadczą nieodpłatnie .1. Wpływ państwa i monopoli na przebieg cyklu przedłuża fazę spadkową oraz skraca fazę ekspansji i ogranicza ich dynamikę . Wymienione środki bezpośrednio wpływają na koniunkturę gospodarczą i przeciwdziałają jej załamaniu . Łagodzenie przebiegu cyklu osłabia tempo wzrostu gospodarczego a także dynamikę rozwojową systemu rynkowego . Bezpośrednia 2. Takie podmioty to instytucje . fundusze celowa . Spadkową czyli recesję – faza łączy kryzys i depresję . REDYSTRYBUCYJNA – rozdzielcza – polega na regulowaniu dochodów podmiotów gospodarczych .ingerencja państwa w dziedzinie kształtowania cen . Budżet jest narzędziem redystrybucji dochodów osiągniętych przez właścicieli zasobów czynników produkcji . Funkcje budżetu państwa : 1. Ad. które ich nie osiągają lub osiągają w stopniu niewystarczającym . nie musi charakteryzować się spadkiem poszczególnych wskaźników działalności gospodarczej . Jej objawem może być brak wzrostu czy nawet zwolnienie tempa wzrostu .01. Pośrednia Wśród metod wywierania wpływu państwa na gospodarkę przeważają środki pośrednie stosowane najczęściej w okresie prosperity . Budżety samorządowe władz lokalnych są uchwalane przez władze samorządowe odpowiednich szczebli terenowych odpowiadających strukturze administracyjnej kraju . Ad. Dawnym fazom spadkowym towarzyszył spadek cen a zwiększający się stopniowo popyt sprawił samoczynne wejście w fazę ożywienia .2002 Modyfikacja cyklu spowodowała nowe zjawiska ekonomiczne . że ceny wykazują tendencję rosnącą .2 Do czynników pośrednich środków interwencjonizmu zalicza się : . 12.występowanie państwa na rynku w charakterze nabywcy BUDŻET PAŃSTWA – roczny plan przychodów i wydatków państwa . Instrumenty i formy interwencjonizmu : 1. Oprócz nich w skład wchodzą i budżety samorządowe władz lokalnych i inne np. Zwyżkową czyli ekspansję – łączy ożywienie i rozkwit .manipulowanie kursem walut . natomiast w okresie kryzysu podejmowane są środki bezpośrednie . Fundusze celowe są to fundusze ustawowe których przychody pochodzą z dochodów publicznych a wydatki są przeznaczone na realizację określonych zadań np. Obecnie procesy monopolizacji umożliwiające administracyjne stanowienie cen doprowadziły do tego . Podstawowym przejawem bezpośredniej działalności gospodarczej państwa jest powstanie i rozwój własności państwowej a także podejmowanie własnych decyzji czy też organizowanie robót publicznych . Jest on podstawowym elementem finansów publicznych . 2.opodatkowanie dochodów . fundusz ubezpieczeń społecznych .stopę dyskontową . Budżet przejmuje część tych dochodów i przeznacza na rzecz dochodów .

Zasada jawności – polega na tym . 3. Z budżetem wiąże się funkcjonowanie dwóch tz. Zasada kompletności – oznacza że mają być ujęte wszystkie dochody i wydatki 4.odpłatne i nieodpłatne . bodźcowa – może być realizowana poprzez zmiany obciążeń podatkowych Rodzaje podatków według przedmiotu opodatkowania : 1.podatki . automatycznych stabilizatorów gospodarczych które oddziałują na poziom i zmiany popytu w gospodarce społecznej i system podatku progresywnego . ulgi inwestycyjne na obszarach dotkniętych silnym bezrobociem . ALOKACYJNA – pełniąc tą funkcje budżet dokonuje rozdziału zasobów w gospodarce między różne działy gospodarki . Zasada równowagi budżetowej – wydatki muszą się równać dochodom DOCHODY BUDŻETOWE – wszelkie wpłaty na rzecz budżetu . KONTROLNA – realizowana jest poprzez bieżącą obserwację tempa wysokości oraz tytułów wpływów i wydatków budżetowych a następnie porównywanie z założonymi w budżecie .przymusowe i dobrowolne II . pobierane przez państwo lub inny związek publiczno-prawny . Funkcje podatków : 1. bezzwrotne .opłaty . Zasada jedności – oznacza że w jednym dokumencie umieszcza się planowane dochody i wydatki i zakłada się ich ogólne przeznaczenie .bezzwrotne i zwrotne . usługi społeczne np. Zasada rocznego okresu 2.inne dochody PODATEK – jest to świadczenie pieniężne jednostronnie ustalone . dochodowe 2. którego celem jest zapewnienie zrównoważonego wzrostu gospodarczego . jak i osoby fizyczne zmuszone z różnych przyczyn korzystać z zasiłków socjalnych . STYMULACYJNA – polega na tym . 4. że podatki kształtują wysokość dochodów i majątek podatnika 3. szkolnictwo .2. Kieruje zasoby tam gdzie nie mogły by trafić w inny sposób np. szkoły państwowe . Kryterium prawne dzieli dochody na : . 3. fiskalna – podatki są głównym źródłem wpływów budżetowych 2. majątkowe 3. wyłącznie sam mechanizm rynkowy nie zapewnił by oczekiwanego przez społeczeństwa poziomu produkcji dóbr i usług np. Kryteria : I. przymusowym . Zasady konstruowania budżetu : 1. że za pomocą narzędzi budżetowych państwo wywołuje lub wzmacnia zjawiska i zachowania pozytywne z punktu widzenia interesów natomiast zniechęca do działań niekorzystnych w danym okresie np. 5. że w budżecie nie mogą się znaleźć pozycje niejasne pod względem podmiotowym lub przedmiotowym 5.cła . Zasada specjalizacji – nakłada obowiązek grupowania dochodów i wydatków według przyjętych kryteriów : przedmiotowego i podmiotowego 6. redystrybucyjna – polega na tym . nieodpłatne o charakterze ogólnym . obrotowe . STABILIZACYJNA – wynika z interwencjonizmu państwa w gospodarkę . Kryterium według rodzaju dochodów wyróżnia się : . tworzenie infrastruktury technicznej na terenach zacofanych .

Kryterium celu : 1. INNE WPŁYWY BUDŻETOWE to : 1. podatek od nieruchomości . akcyza . Kryterium przedmiotu wydatkowania : 1. emisji papierów wartościowych – bony . nauka . odsetki z tytułu lokowania wolnych środków pieniężnych – spadku . obligacje 3. skala degresywna – kolejnym niższym podstawą podatkowym są przyporządkowane niższe stawki podatkowe OPŁATY – jest jednostronnie określonym bezzwrotnym i odpłatnym świadczeniem pieniężnym o charakterze ogólnym pobieranym na podstawie aktów normatywnych od osób fizycznych i prawnych . służba zdrowia 3. Inwestycyjne – są przeznaczone na tworzenie majątku trwałego w formie nowych szkół . emerytury . Bieżące . przyrostu majątku lub wzrostu jego wartości np.Ad 2. wydatki na obsługę długu publicznego 4. wydatki socjalno-kulturalne – oświata . administracji państwowej . I. kultura . Ad. Są płacone z tytułu posiadania majątku . oświata . policję . subwencje exportowe II. dochody z majątku państwa 2. sądownictwo 2. teatrów . darowizn WYDATKI BUDŻETOWE –to środki wydatkowane w ramach gospodarki budżetowej państwa . zapisów . Uiszcza się je w zamian za określone czynności urzędowe np. Pełnią funkcję fiskalną oraz szereg funkcji gospodarczych np. CŁO – to podatek nakładany na towary przekraczające granicę celną określonego państwa .służące finansowaniu bieżącej działalności państwowej i są wydatki na utrzymanie administracji państwowej : policja . ochrona rynku krajowego przed napływem tańszych towarów zagranicznych . wydatki na gospodarkę – roboty publiczne . Kryterium przerzucalności podatku dzieli podatki na : . wydatki na działalność niezbędną do funkcjonowania państwa i są to wydatki na administrację publiczną .bezpośrednie / podatek dochodowy / SKALA PODATKOWA – to zbiór uporządkowanych rosnąco lub malejąco stawek % znajdujących zastosowanie do różnej wielkości podstawy obliczania podatku i wyróżniamy : 1. 3 Przedmiotem jest obrót z tytułu sprzedaży towarów oraz ich import : VAT . dotacje do przedsiębiorstw . szpitali . zasiłki dla bezrobotnych 2. podatek spadkowy . opłaty skarbowe lub za korzystanie z usług częściowo odpłatnych . wojsko . skala regresywna – charakteryzuje się malejącymi stawkami podatkowymi w miarę wzrostu podstawy podatkowej 3.pośrednie . skala progresywne – to szereg coraz wyższych stawek podatkowych przyporządkowanych wyższym podstawą podatkowym 2.

zakres spełnionych przez państwo funkcji i przyjęte koncepcje finansowania wydatków określających stopień odpłatności obywateli 2. system podatkowy .techniczne . niezaplanowane wydatki 2. luki w prawie podatkowym 7. dodruk pieniądza 4. Przyczyny deficytu budżetowego : 1. zaciąganie kredytów i pożyczek przez państwo .Nierównowaga budżetowa i jej skutki dla gospodarki Czynniki wpływające na równowagę budżetową to czynniki : . rzeczywiste dochody niższe od zaplanowanych 3.psychologiczne Wśród czynników ekonomicznych po stronie dochodów wymienia się rozmiary działalności gospodarczej .polityczne . Finansowanie deficytu budżetowego : 1. podwyższenie podatków 5. niski poziom produktu krajowego lub zmniejszający się 4. niesprawność aparatu egzekwującego podatki 6. kredyty zagraniczne . zasięg szarej strefy Zależność dochodów podatkowych budżetu od wysokości stopy podatkowej ilustruje krzywa LAFFERA . rozmiary i struktura zatrudnienia w sektorze publicznym 3. poziom i dostępność ubezpieczeń społecznych NADWYŻKA BUDŻETOWA – oznacza że dochody państwa w okresie roku budżetowego są wyższe od wydatków . rodzaje zwolnień podatkowych .ekonomiczne . Po stronie wydatków czynników ekonomicznych to : 1.organizacyjne .społeczne . DEFICYT BUDŻETOWY – wydatki przewyższają dochody . Może być efektem zamierzonym . nieodpowiednia stopa podatkowa 5. zaciąganie kredytów w bankach komercyjnych 2. emisja obligacji skarbowych i bonów skarbowych 3. sprzedaż części majątku publicznego 6.

deficytu i długu publicznego .nie zapewniają zrównoważonego wzrostu .. walka z inflacją 3. wydatki rządowe 2.. 2. Dług zagraniczny – jest efektem zaciągniętych przez państwo kredytów w bankach zagranicznych lub międzynarodowych instytucjach finansowych . efektywny podział zasobów ekonomicznych 6. Cele polityki budżetowej : 1. Rodzaje : 1. walka z bezrobociem 2. subwencjonowanie rolnictwo itp. równowaga bilansu płatniczego 5.DŁUG PUBLICZNY – jest to całkowita kwota zadłużenia państwa z tytułu zaciągniętych pożyczek oraz innych form działalności w wyniku których państwo jest zobowiązane do wypłaty pewnych kwot pieniężnych np.podatki ... Ich zaleta to szybkość reakcji na wahania koniunktury ..wypłaty dywident .. .. Są to środki budżetowe . Automatyzm polega na tym . jednak ich ustanowienia np.zasiłki dla bezrobotnych oraz socjalne .Dzieli się na : 1..mechaniczny charakter na zmiany popytu globalnego . zasad i trybu przyznawania zasiłków . Zalicza się do nich : . Jest zadaniem państwa . słabość to : .. które zakupiły skarbowe papiery wartościowe wyemitowane na rynku krajowym . określenie opodatkowania .. wzrost gospodarczy 4.nieskuteczne w rozwiązywaniu struktur gospodarczych . że po zatwierdzeniu zaczynają działać bez konieczności wprowadzenia częstych korekt a siła i zakres ich działania zależą od poziomu aktywności gospodarczej . odszkodowań z tytułu wywłaszczenia . ochrona środowiska Do instrumentów polityki budżetowej zalicza się : 1.w okresie recesji nie tworzą nowego popytu lecz hamują spadek istniejącego WNIOSEK : . Ekspansywna – łagodna – charakteryzuje się wzrostem wydatków budżetowych 2. Do istniejącej sytuacji gospodarczej i rezygnacji z prób aktywnego jej kształtowania .. podatki polityka budżetowa obejmuje politykę podatkową wydatków rządowych . Restrykcyjna – twarda – charakteryzuje się ich ograniczeniem wydatków PASYWNA POLITYKA BUDŻETOWA – istotna rolę w niej odgrywają automatyczne stabilizatory kultury ..programy pomocy dla wybranych dziedzin gospodarki Te wymienione stabilizatory są w stanie zmniejszyć amplitudę wahań cyklicznych o około 1/3 . Uruchomienie ich nie wymaga decyzji władz administracji ... Dług krajowy – obejmuje zobowiązania państwa wobec podmiotów państwowych oraz tych zagranicznych .. POLITYKA BUDŻETOWA – oznacza decyzje rządu dotyczące wydatków i podatków .. które podnoszą całkowicie wydatki w okresach recesji i obniżają je w okresach ekonomicznej ekspansji bez specjalnej ingerencji państwa ...

Trzy rodzaje opóźnień : 1. rozpoznawcze opóźnienie – jest to czas jaki upływa między pojawieniem się problemu a momentem poznania że zaistniał 2.AKTYWNA POLITYKA BUDŻETOWA – wykorzystuje się stabilizatory dyskrecjonalne – to celowe i arbitralne decyzje państwa . Polityka ta polega na świadomym interwencjonizmie wymagającym każdorazowo podejmowania decyzji . administracyjne – jest to czas który upływa pomiędzy uznaniem zaistniałego problemu a podjęciem działań na rzecz jego rozwiązania 3. zachwianie równowagi w bilansie handlowym państwa 3. wywołujące określone zmiany dochodów i wydatków budżetu . Słabości – decyzje wymagają zmiany legislacyjnych dlatego skutki tych decyzji osiągane są z opóźnieniem . legislacyjne – to czas jaki upływa między wprowadzeniem interwencyjnych środków polityki budżetowej a odczuciem skutków ich oddziaływania Negatywne efekty ekspansywnej polityki budżetowej : 1. wypychanie sektora prywatnego przez państwa 2. zbyt aktywna polityka budżetowa zapewniająca obfite transfery na cele socjalne zmniejsza aktywność członków społeczeństwa .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful