MAKROEKONOMIA EKONOMIA – to nauka badająca w jaki sposób ludzie organizują działania w sferze produkcji i konsumpcji .

MAKROEKONOMIA- jest gałęzią ekonomi próbującą wyjaśnić jak i dlaczego z upływem czasu gospodarka rozwija się , podlega różnym wahaniom i zmianą . Ogólny trend gospodarki jest wynikiem wolno działających firm mianowicie rosnącej liczby ludności i lepszych technologii . RECESJA- okres spadku łącznej produkcji oraz innego rodzaju wahania wytrącające gospodarkę ze ścieżki wzrostu . MAKROEKONOMIA stara się wyjaśnić te działania wykorzystując zasady analizy ekonomicznej . Inną gałęzią ekonomi jest mikroekonomia która bada zachowania pojedynczych konsumentów , przedsiębiorstw i rynków . Mikroekonomia różni się od makroekonomii pod dwoma względni : 1. Mikroekonomia zajmuje się bardziej różnicami między rynkami niż tym dlaczego gospodarka jako całość z biegiem czasu rozwija się i podlega wahaniom . 2. Makroekonomia wyjaśnia proces ustalania się zmiennych , które mikroekonomia traktuje jako dane zmienne , te obejmujące dochód narodowy , poziom cen i stopy procentowe . Makroekonomia wykorzystuje podstawowe idee mikroekonomii próbując wyjaśnić wzrost i fluktuację / wahania / .Makroekonomia musi patrzeć na zachowania konsumentów i przedsiębiorstw , organizacji rynków pracy i przemysłu , funkcjonowanie rynków finansowych oraz machinacji rządu . Makroekonomia zajmuje się : 1. Bada gospodarkę narodową jako całość lub jej główne komponenty . 2. Bada zachowanie się państwa jako podmiotu gospodarczego . Przedmiot zainteresowania makroekonomii stanowi długookresowy wzrost gospodarczy i wahania krótkookresowe . Makroekonomia zajmuje się takimi problemami jak : 1. Wzrost produkcji dóbr i usług 2. Stopa inflacji 3. Stopa procentowa 4. Kursy walut 5. Deficyt handlowy Makroekonomia stara się odpowiedzieć na następujące pytania : 1. Co określa ogólny poziom cen i jaki jest wskaźnik inflacji . 2. Co określa dochód narodowy i poziom produkcji . 3. Co określa zatrudnienie w gospodarce i poziom bezrobocia w danym kraju . 4. Jak polityka monetarna i fiskalna wpływa na ogólny poziom cen , dochodu , produkcji , zatrudnienia i poziom bezrobocia . 5. Co może uczynić rząd aby przeciwdziałać recesji , bezrobociu i inflacji .

DO CZEGO PRZYDAJE SIĘ MAKROEKONOMIA Makroekonomia jest istotna dla prowadzenia dobrej polityki ekonomicznej /gospodarczej /. Wykorzystywana we właściwy sposób przez prowadzących politykę ma bardzo duży wpływ na poprawę dobrobytu w danym kraju , a w tym słabiej rozwiniętych gospodarczo: Afryka , Azja , czy Ameryka Łacińska oraz w nowo powstających gospodarstwach Europy Wschodniej . Zastosowanie Makroekonomii : 1. Może pomóc polityką w podjęciu decyzji dotyczącej tego co należy uczynić w celu odsunięcia niebezpiecznych recesji a gdy już ona wystąpi jak spowodować by była najkrótsza i najłagodniejsza . 2. Może pomóc w utrzymaniu inflacji na niskim i stabilnym poziomie bez wywoływania krótkookresowej niestabilności gospodarczej . 3. Mówi w jaki sposób istotne zmiany polityki wpływają na typy dóbr wytwarzanych w gospodarce . 4. Może pomóc polityką w przebrnięciu przez różne rządowe propozycje w zakresie wydatków i podatków mających na celu zwiększenie długookresowego tempa wzrostu . Dlaczego państwo ingeruje w gospodarkę – powody : 1. Wybory indywidualne niekoniecznie dotyczą dóbr korzystnych społecznie . 2. Procesy produkcji wywołują negatywne efekty zewnętrzne , które należy zlikwidować /hałas , zanieczyszczenia / . 3. Dążenie do najwyższej racjonalności i maksymalnych efektów gospodarczych niekoniecznie maksymalizuje dobrobyt społeczny . 4. Procesy gospodarcze odbywają się w warunkach niepewności , szczególnie nie omijają ich klęski żywiołowe które trudno przewidzieć . 5. Reguły konkurencji uczciwej / polityka antymonopolowa / . MIERNIKI MAKROEKONOMICZNE / rachunek dochodu narodowego /- służą do oceny sprawności gospodarki . Dwa systemy obliczania dochodu narodowego : 1. Metoda MPS /MATERIAL PRODUKT SYSTEM –system produkcji materialnej /obejmuje tylko produkcję materialną . 2. Metoda SNA / SYSTEM OF NATIONAL ACCOWNTS system rachunkowości narodowej /obecnie stosowana na całym świecie obejmuje produkcję dóbr materialnych i sfery usług . Najważniejsze wskaźniki działalności gospodarczej państwa : 1. Miary poziomu i tempa ogólnej pozycji produkcji krajowej / PNB , PNN , PKB / 2. Miary siły nabywczej konsumentów przed opodatkowaniem i po nim – dochód narodowy DN, dochód rozporządzalny lub dochody osobiste do dyspozycji DN=DO , dochody osobiste . 3. Miara trudności znalezienia pracy przez ludność – stopa bezrobocia . 4. Miara trudności wzrostu ogólnego poziomu cen w gospodarce – stopa inflacji . PRODUKT NARODOWY BRUTTO /PNB / -stanowi pieniężny wyraz bieżącej wartości rynkowej

wszystkich dóbr i usług finalnych wytworzonych w gospodarce w danym okresie . Dobra i usługi finalne są przeznaczone już dla ostatecznego użytkownika . Dobra i usługi pośrednie są nabywane do dalszej obróbki czyli wytwarzania innych dóbr i usług . PNB = PKB + DOCHODY NETTO z tytułu własności pracy za granicą PRODUKT KRAJOWY BRUTTO / PKB / -stanowi miarę produkcji wytworzonej przez czynniki wytwórcze zlokalizowane na terenie danego kraju niezależnie od tego kto jest ich właścicielem . Dochody pracy z tytułu pracy za granicą są równe różnicy między dochodami obywateli danego kraju uzyskanymi za granicą a odpływem dochodu z własności lub pracy należnych cudzoziemcy . Cechy PNB : 1. Jest miernikiem całkowitych dochodów osiąganych przez obywateli danego kraju niezależnie od kraju świadczenia usług przez czynniki produkcji . 2. Obejmuje tylko dobra i usługi wytworzone w ciągu jednego roku . 3. Z tych samych powodów wyłącza się z PKB obrót papierami wartościowymi , płatności związane z zakupem akcji , obligacji nie związanych z regularnym przepływem w danym roku wytworzonych dóbr i usług . 4. Dotyczy tylko dóbr , które przeszły przez rynek . 5. Nie wlicza się transferów pieniężnych do PNB . 6. Nie uwzględnia miernikowych działalności oraz nieujawnionych działalności . Wady PNB : 1. Nie ujmuje produkcji , która nie jest przeznaczona na rynek . 2. Nie ujmuje rezultatów gospodarki cieni / szara strefa , nielegalna działalność , legalna działalność , która oszukuje czyli prowadzi dwie księgi / . 3. Nie ujmuje czasu wolnego . 4. Nie obejmuje renty konsumenta dotyczącej dóbr trwałych , które już posiadamy w gospodarstwach domowych . 5. Ujmuje produkcję anty dóbr / wszystkich efektów zewnętrznych , hałas , zanieczyszczenia a także broni , narkotyków , tytoniu , alkoholu . Dobrobyt ekonomiczny netto – uwzględnia przy obliczaniu PNB miernikowe dobra i straty w celu ustalenia lepszej miary jakości życia i dobrobytu narodowego .Modyfikacje: 1. Odejmuje od PNB pewne nieuwzględnione koszty obniżenia życia , które pojawiają się wraz z objętą w PNB . 2. Dodaje do PNB niektóre pozycje np. pracę w gospodarstwach domowych i czas wolny . 3. Wyklucza z PNB niektóre usługi pośrednie np. ochronę policyjną i przeciwpożarową . PNN produkt narodowy netto / PNN= PNB- amortyzacja / - jest lepszym miernikiem wzrostu Produkcji niż PNB i stanowi 89-92 % PNB . Wyróżniamy dwa rodzaje PNB : 1. Nominalny PNB jest liczony w cenach bieżących . Wyróżnienie PNB w ujęciu nominalnym

służy ocenie tego co w danym roku wytworzono i co może być podzielone , nie może służyć wzrostowi gospodarczemu w kolejnych latach . 2. Realny PNB liczony w cenach stałych przedstawia nam prawidłowy obraz rzeczywistych zmian w gospodarce – uwzględnia wskaźnik inflacji . Realny PNB = Nominalny PNB x 1000 Indeks cen

PKB jest lepszą miarą tego co dzieje się i jest ściśle związany z innymi miarami produkcji i zatrudnienia . Pozwala na lepsze porównanie PKB w innych krajach . Transakcje z zagranicą stają się coraz większą działalnością gospodarczą kraju – rosną zarówno wypłacone jak i otrzymywane przez dany kraj dochody z usług czynników produkcji . Na skutek tego PNB stawał się coraz mniej wiarygodnym wskaźnikiem mierzonym w danym kraju działalność gospodarczą . Metody obliczania produktu krajowego brutto : 1. Możemy obliczyć wydatki na dobra i usługi różnych podmiotów gospodarczych , gospodarstw domowych , przedsiębiorstw państwowych i cudzoziemców . 2. Możemy obliczyć wielkość produkcji w różnych gałęziach produkcji , górnictwie , w rolnictwie . 3. Możemy mierzyć całkowity dochód sumując płace i zyski uzyskane przez różne grupy wytwarzające PNB . całkowita wielkość wydatków = całkowita wielkość produkcji = całkowita Ad 1 . sumowanie wydatków PKB = C + I + G + Nx C – wydatki konsumpcyjne I - inwestycyjne G – rządowych Nx – export netto C – obejmuje wydatki gospodarstw domowych na 1. Dobra konsumpcyjne trwałego np. telewizor , samochód , pralka . 2. Dobra konsumpcyjne nie trwałego użytku np. żywność , ubranie , benzyna . 3. Wydatki na usługi np. kształcenie , opieka medyczna , usługi fryzjerskie . Wydatki związane z zakupem mieszkania są inwestycją . I – inwestycje to suma wydatków przedsiębiorstw na fabryki , maszyny , zapasy oraz wydatków gospodarstw domowych na mieszkania . Inwestycje Inwestycje w kapitał trwały / zakup nowej fabryki , urządzeń domu / potrzebuje aby krótkookresowe / zapasy / to wszystko co przedsiębiorstwo utrzymać produkcję w toku –

Wartość dodaną przedsiębiorstw nazywamy różnicę między przychodem tego przedsiębiorstwa pochodzących ze sprzedaży jego produktu a sumą jaką ono musi zapłacić innym przedsiębiorstwom za użyte przez siebie dobro pośrednie . Pomiar przez sumowanie dochodów – metoda ta polega na sumowaniu płatności dochodowych .: szkolnictwa . fabryk lub zapasów . Obliczając PKB import odejmujemy a export dodajemy do wydatków . długopis papier do ksera / Makroekonomiczne inwestycje polegają jedynie na nabywaniu nowych domów . fabryki / budowle mieszkaniowe wyposażenie / samochód dostawczy . Musimy jednak uważać jednak aby nie obliczyć pozycji kilkukrotnie . Pomiar PKB przez produkcję – wartość dodana . trwałego użytku SAMOCHÓD gospodarstwo domowe przedsiębiorstwo rząd gospodarstwo domowe przedsiębiorstwo rząd wydatki konsumpcyjne na dobra inwestycja wydatek rządowy DOM inwestycje / jest to wyjątek / EXPORT NETTO Export jest to dostarczanie dóbr i usług za granicę . PKB możemy obliczyć dodając wartość dóbr i usług w różnych gałęziach . jeśli ujemny mamy do czynienia z deficytem handlowym . Całkowity export netto nazywany jest czasem saldem bilansu handlowego .nie mieszkaniowe / budowle . Jeśli jest on dodatni Mówimy o nadwyżce handlowej . Są one tylko częścią wydatków państwa uwzględnionych w budżecie i nie zalicza się do nich takich pozycji jak zasiłki społeczne oraz odsetki od długu publicznego . budowy dróg oraz produkcji sprzętu wojskowego . Aby zapobiec kilkukrotnemu liczeniu tych samych pozycji wprowadzono pojęcie wartości dodanej . G – zapasy rządowe – oznaczają sumę wydatków rządu na produkty i usługi mogą dotyczyć np.

DOCHÓD NARODOWY – obejmuje całość dochodów wypłaconych za wykorzystanie czynników produkcji / kapitał . Dlatego też dochód narodowy jest równy całkowitym kosztom produkcji dóbr i usług zawartych w produkcie narodowym netto . 6. Z punktu widzenia przedsiębiorstw dochód narodowy jest kosztem zużycia tych czynników produkcji. Część tych wpływów stanowią podatki pośrednie . dochody osobiste z rent . dochody właścicieli przedsiębiorstw . Możemy zapisać że : DN = PNN – podatki pośrednie ponieważ wynagrodzenia czynników produkcji są mniejsze od wpływów pieniężnych ze sprzedaży . ziemia . Obejmuje wynagrodzenie pracowników . .2001.10. Dochodów narodowy jest dochodem z tytułu ich zaangażowania w procesie produkcji . Stąd dochód narodowy jest sumą procentów . rent i płac z punktu widzenia źródeł pochodzenia czynników produkcji . zyski .Wypłacanych właścicielom czynników produkcji za ich wykorzystanie w procesie produkcji . praca / w określonym czasie ich właściciela . które trafiają do budżetu państwa .

produkt krajowy brutto mierzymy w cenach zakupu towaru przez klientów .podatki od sprzedaży i akcyza .transfery przedsiębiorstw .amortyzacja = PNN .nierozdzielne zyski spółek akcyjnych + odsetki od długów zaciągniętych przez podmioty nie gospodarcze + płatności transferowe państwa i przedsiębiorstw = dochód osobisty .stanowią dochody osobiste pomniejszone o podatki osobiste / majątkowe .rozbieżności statystyczne + dotacje netto dla przedsiębiorstw państwowych = DOCHÓD NARODOWY . RACHUNEK DOCHODU NARODOWEGO PKB + dochody netto czynników produkcji = PNB . Różnica między produktem krajowym brutto a dochodem narodowym : . spadkowe / a także o kwotę opłat nie podatkowych .podatki dochodowe przedsiębiorstw .składki na ubezpieczenia społeczne .dochód narodowy mierzymy w cenach uzyskanych przez przedsiębiorstwa ze sprzedaży produktów Ceny te różnią się o wielkość podatku od sprzedaży i akcyzy . DOCHÓD ROZPORZĄDZALNY – /dochód osobisty do dyspozycji/ .podatki osobiste = dochód rozporządzalny ZAGREGOWANY POPYT A ZRÓWNOWAŻONY POZIOM DOCHODU I PRODUKCJI GOSPODARKA DOMOWA STRUMIEŃ STRUMIEŃ WYDATKÓW WYNAGRODZEŃ NA DOBRA ZA CZYNNIKI I USŁUGI PRODUKCJI STRUMIEŃ DÓBR I USŁUG STRUMIEŃ ZASOBÓB PRODUKCJI .DOCHODY OSOBISTE – stanowią całkowity dochód uzyskiwany przez obywateli przez opłaceniem podatku dochodowego .

Gospodarstwa domowe kupują dobra wytwarzane przez przedsiębiorstwa natomiast sprzedają posiadane przez siebie czynniki produkcji przedsiębiorstw . X . Dochody otrzymane ze sprzedaży czynników produkcji umożliwiają gospodarstwom domowym dokonywanie zakupów . natomiast przedsiębiorstwa sprzedają wszystkie swoje produkty gospodarstwom domowym zaraz po ich wyprodukowaniu . 2. 3.PRZEDSIĘBIORSTWA Przepływ wewnętrzny – przepływ zasobów rzeczowych Przepływ zewnętrzny – przepływ zasobów finansowych W najprostszej postaci obieg ten ilustruje funkcjonowanie gospodarki na którą składają się gospodarstwa domowe i przedsiębiorstwa . Jest to obieg gospodarki zamkniętej nie uwzględniającej wpływów państwa . Przez liczenie wartości rozmiarów wydatków na dobra i usługi . Przedsiębiorstwa będą zmniejszały produkcję dostosowując ją do rozmiarów popytu to z kolei oznacza zmniejszenie zaopatrzenia firm na czynniki produkcji . II . Przez liczenie wartości dochodów czynników produkcji . Warunek równowagi dla tego modelu : A=Y A – globalny popyt Y – globalna podaż Przedstawiony model sugeruje że rozmiary działalności gospodarczej można mierzyć 3 sposobami : 1. z kolei przedsiębiorstwa otrzymują przychody ze sprzedaży wytworzonych produktów . Zmniejszają się więc dochody gospodarstw domowych a tym samym dalszemu ograniczeniu ulegnie globalny popyt . „S” – OSZCZĘDNOŚCI spowodują że nie wszystkie dobra i usług zostaną sprzedane . Przez liczenie wartości wytworzonych dóbr i usług . Mogą kupować na rynkach czynników produkcji to co oferują gospodarstwa domowe . GOSPODARSTWA DOMOWE Q WYNAGRODZENIE ZA CZYNNIKI WYDATKI NA DOBRA PRODUKCYJNE / Y / I USŁUGI / C / T S I R G PRZEDSIĘBIORSTWA Nie cały dochód który otrzymujemy wydajemy . Ponieważ nie uwzględniamy w modelu żadnych dopływów ani odpływów : gospodarstwa domowe wydają całe swoje dochody na rynku produktów i usług zaraz po ich otrzymaniu . MODEL ZŁOŻONY OKRĘŻNEGO OBIEGU WYDATKÓW Jest bliższy rzeczywistości gospodarczej i uwzględnia istnienie rynków finansowych oraz występowanie obiegów dwóch rodzajów strumieni oszczędności i inwestycji .

Warunek równowagi : Nx = x – q A = C + I + G + R + Ix Y=C+S+T A=Y C + T + S = C + I + G + R + Nx S+T+Q=I+G+R+x Zrównoważony poziom produkcji – założenia : 1. którym dysponują gospodarstwa domowe w związku z tym wzrost dochodów powoduje wzrost popytu . Funkcjonowanie państwa jako podmiotu gospodarczego . Krańcowej psychologicznej skłonności do konsumpcji /c / . Globalny popyt konsumpcyjny zależy od odchodów rozporządzalnych . Cały otrzymany dochód gospodarstw domowych dzielą na części przeznaczone do konsumpcji i część przeznaczoną na oszczędności . 1 Istnienie i funkcjonowanie rządu wymaga określonych środków finansowych i rząd uzyskuje je głównie z podatków . „I”. „T” – PODATKI – stanowią odpływ siły nabywczej z obiegu .jest to część dodatkowej jednostki dochodów które gospodarstwa domowe pragną przeznaczyć na powiększenie konsumpcji . Dochody uzyskiwane z tego tytułu są elementem globalnego popytu produktu zaś nie stanowią części globalnej podaży . 2. „X” – EXPORT – jest dopływem do obiegu gdyż wyprodukowane w kraju towary za których wytworzenie zapłacono właścicielom czynników produkcji są wywożone za granicę . Dopływem są inwestycje tylko zamierzone .jest to część dodatkowej jednostki Którą gospodarstwa domowe przeznaczają na powiększenie oszczędności c+s=1 Warunek : o c 1 funkcja konsumpcji będzie miała postać . Ceny i stawki płac są stałe A = C + I + G + R + Nx 2. Krańcowej psychologicznej skłonności do oszczędzania / s / .INWESTYCJE to zakup dóbr kapitałowych mogą mieć charakter zamierzony / przewidywane zakupy dóbr kapitałowych / lub niezamierzony gdy dobra wyprodukowane na sprzedaż nie znalazły nabywcy . Istnienie gospodarki otwartej . Warunek równowagi : S = I W modelu uwzględniamy : 1. Y=C+S Ostateczny podział dochodu zależy od : 1.Ten efekt odpływu oszczędności może być zrekompensowany dopływem inwestycji . 2. „Q” – IMPORT – jest odpływem gdyż gospodarstwa domowe wydają część swoich dochodów na zakup dóbr wytwarzanych poza granicą kraju co oznacza zmniejszenie popytu na dobra krajowe . Ad. Z uzyskanych dochodów rząd może dokonywać zakupów dóbr i usług niezbędnych do realizowania określonej polityki gospodarczej i są to WYDATKI RZĄDOWE „G” .

Przy dochodzie Y = O cały dochód otrzymany na gospodarstwa domowe jest przeznaczany na konsumpcje S = O . Nachylenie prostej mówi nam jak zmienia się konsumpcja wraz ze zmianą dochodu .cY S=-c+(1–c)xY S = .c + sY FUNKCJA OSZCZĘDNOŚCI . Oznacza to sytuację w której gospodarstwa domowe finansują bieżąco konsumpcję z oszczędności nagromadzonych wcześniej lub kredytu . Zwiększeni rozmiarów dochodu ponad YO umożliwia gospodarstwom domowym przeznaczenie części otrzymanego dochodu na oszczędności .C = c + cY c. Przy wielkości dochodu mniejszemu niż Y = O występuje zjawisko ujemnych oszczędności .konsumpcja autonomiczna niezależna od dochodu rozporządzalnego c i c – są stałe i dodatnie Nachylenie prostej jest zawsze mniejsze niż 45 Linia 45 . Rzeczywisty przebieg planowanej przez gospodarstwa domowe konsumpcji wyraża linia : C = c + cY Konsumpcja zależy od dochodów .C = Y – jest to hipotetyczna sytuacja w której cały dochód gospodarstw domowych jest konsumowany . Nachylenie prostej jest równe C . wyższemu poziomu dochodów odpowiada wyższy poziom konsumpcji . Y=C+S S=Y–C C = c + cY S = Y – c .

a następnie dzielimy przez wzrost inwestycji autonomicznych . Natomiast nie ma żadnego związku między bieżącym poziomem produkcji a popytem inwestycyjnym . Mnożnik to stosunek zmiany produkcji zapewniającej utrzymanie równowagi do powodującej ją zmianę popytu autonomicznego . Wydatki i transfery rządowe. Procesy mnożnikowe mogą oddziaływać w przeciwnym kierunku czyli spadek inwestycji autonomicznych może wywołać wielokrotnie większy spadek dochodu narodowego . gdy będą istnieć wolne niewykorzystane zasoby czynników produkcji . Opisane procesy mnożnikowe będą zachodzić wówczas .FUNCJA INWESTYCJI Drugim elementem globalnego popytu jest popyt inwestycyjny / zamierzony przez przedsiębiorstwa powiększeni dóbr / .informuje nas o tym co się będzie działo z dochodem narodowym gdy zmieni się popyt autonomiczny . Mnożnik . Rozmiary popytu inwestycyjnego zależą od : przewidywalnego popytu na określone wyroby oraz od wysokości stopy procentowej .zależą bardziej od charakteru polityki prowadzonej przez rząd niż od wielkości dochodu można więc je potraktować jako wielkość autonomiczną stałą . Mnożnik w gospodarce odwrotnej Państwo – jako podmiot gospodarczy Wydatki i transferu – wielkości autonomiczne Podatek – stopa podatkowa / „t”/ Wartość podatków Dochód rozporządzalny T = tY Yd = Y – T . W związku z tym popyt jest wielkością niezależną od rozmiarów dochodu . Im skłonność ta jest większa tym większa jest wartość mnożnika . Obliczając wartość mnożnika dowiemy się ilokrotnie przyrasta dochód narodowy . w gospodarce zamkniętej Wartość mnożnika zależy od psychologicznej skłonności do konsumpcji . W tym celu sumujemy przyrost produkcji .

HANDEL ZAGRANICZNY Export = export autonomiczny Import autonomiczna krańcowa importu przeznaczenia przyrostu dochodu importowanych Mnożnik przyjmie postać : Efekt działania mnożnika będzie tym większy im mniejsza część dochodu będzie przeznaczona na zakup dóbr importowanych . X=x Q = q + mY q .wartość skłonności do m .tY Yd = Y ( 1.Yd = Y .t ) Ważne : Mnożnik przy uwzględnieniu roli państwa będzie miał postać : Im wyższa stopa podatkowa tym mniejsza jest wartość mnożnika .chęć zakup dóbr .

01.SDR – specjalne prawa ciągnienia . marka . Pieniądz międzynarodowy i są nimi : . funt brytyjski . perły w Afryce . w czasie inflacji traci wartość .10. Jest Emitowany przez banki handlowe i nie jest prawnym środkiem płatniczym .jest to wymiana naturalna produktu na produkt .10. W ograniczony sposób można wykorzystywać do zakupu kluczową walutę MFW i do niektórych innych mniej ważnych celów . Pierwszą formą pieniądza był pieniądz przedmiotowy to np. Drugą formą pieniądza był pieniądz papierowy . 5. Dlaczego SDR nie został powszechnie zaakceptowany : 1.2001 Z dnia 19. dolar Z dnia 11.2001 1 SDR = 5. Nie były gwarantowane przez potężny rząd np. Towar który utrzymuje na stał pozycje ogólnego ewkiwalentu staje się pieniądzem . Pieniądz symboliczny papierowy : niski koszt wytworzenia . złoto 2. sól . Największy udział w koszyku miała marka niemiecka . Pieniądz bezgotówkowy – zapisy na rachunkach bankowych należących do przedsiębiorstw . prawo nadaje mu wartość i czyni akceptowanym środkiem płatniczym . Nie miały żadnej wartości wewnętrznej np.złoto występuje w ograniczonych ilościach . kart płatniczych . jedwab w Chinach . siekierki żelazne . Mechanizm emisji a następnie sprzedaż SDR jest metodą finansowania nierównowagi płatniczej . Są koszykiem 5 głównych walut państwa : dolar USA . jen . Pieniądz jest to rodzaj aktywów powszechnie akceptowanych jako środek płatniczy .EURO SDR – jest to sztuczny międzynarodowy pieniądz kredytowy służący do rozrachunków między krajami członkowskimi międzynarodowego funduszu walutowego . Jej wartość była ustalona na podstawie koszyka walut krajów członkowskich .jest metalem miękkim 3. 1 ECU = 3. Przyczyny : . muszle .PIENIĄDZ 21. Była to jednostka rozrachunkowa początkowo używana w niektórych transakcjach pomiędzy krajami EWG a później Unii Europejskiej .6 ZŁ . sól u Słowian .2001 BARTER. Firm oraz osób fizycznych .2174 zł ECU – W 1979 r członkowie EWG wspólnie z Wielką Brytanią utworzyli europejski system walutowy a w jego ramach wspólną walutę ECU . frank francuski . skóry . Rodzaje pieniądza : 1.jest trudny do wydobycia .Wkłady uruchamiane są za pomocą czeków . Pieniądz przedmiotowy 2. Pieniądz towarowy / w XIX w / obejmuje złote i srebrne monety oraz kruszce szlachetne . ziarna kakaowca u Asteków .3779 zł 1 SDR = 5. w handlu zagranicznym może być spowodowany brakiem wymienialnej waluty. Wprowadzono je w 1970 r i są emitowane wyłącznie przez NFW jako dodatkowe aktywa rezerwowe . 4.ECU .

umowy odkupu . 2.łatwość w porównywaniu cen .01. . Miara M2 obejmuje : M1 . krótkoterminowe papiery wartościowe skarbu państwa . czeki podróżne . podatki .pieniądz usprawnia wszelkie rodzaje transakcji posługujemy się miarą M1 . płace . W 2002 r politykę pieniężną tych państw w dużym stopniu przejmie utworzony Europejski Bank Centralny . 4. Grupa aktywów finansowych o dużym stopniu płynności zaliczamy : obligacje rządowe . Środek płatniczy albo środek odroczonych płatności pieniądz używany jest przy spłacie wszelkich zobowiązań np.10. duże depozyty terminowe . 2. 3.wyeliminowanie problemów związanych z wahaniem kursów walutowych Wymiary zasobów pieniężnych : Płynność – jest to łatwość z jaką można zamienić jedne aktywa na drugie . Środek cyrkulacji i obiegu / środek wymiany / .2001 1 EURO = 3. weksel handlowy . obligacje . Pojawia się obawa że w związku z tym skuteczność polityki pieniężnej może być ograniczona Funkcje pieniądza : 1.dla mieszkańców Unii Europejskiej pozbycie się problemu wymiany walut w czasie wyjazdów za granicę . polecenie zapłacenia przez bank określonej sumy w określonym czasie . Miernik wartości albo jednostka rozrachunkowa czyli w nim są wyrażone ceny prowadzonego rozliczenia . depozyty oszczędnościowe . używane głównie w handlu zagranicznym weksel handlowy .dla gospodarki Unii Europejskiej łatwość transferu kapitału .EURO – w dniu 2. pozwala dokonywać zakupów w przyszłości . biżuteria / M2 . udziały w spółkach lokacyjnych na rynku pieniężnym . M3 / 3.3 maja 1998 r przedstawiciele rządów Unii Europejskiej postanowili wprowadzić w życie z dniem 1. Zakres poszczególnych miar zasobu pieniądza zależy od innowacji finansowych .10. INNOWACJE zwiększyły ilość i różnorodność aktywów finansowych występujących w charakterze pieniądza lub jego substytutu .2001 1 EURO = 3. Miara M1 obejmuje : gotówkę . obejmuje składniki Najbardziej płynne .6891 Korzyści z wprowadzenia EURO : . akcepty bankowe tj. drobne depozyty terminowe . Początkowo miała ona funkcjonować w transakcjach bankowych oraz za pośrednictwem kart kredytowych . depozyty płatne na żądanie . jednodniowe umowy odkupu . pożyczki .1999 r nową walutę międzynarodową EURO . Zmieniają skład agregatów pieniężnych i komplikują prawidłowe określenie podaży pieniądza . W zależności od stopnia płatności wyróżniamy różne miary zasobu pieniądza : 1. Miara M3 najmniej płynne składniki zasobu obejmuje : M2 . długoterminowe depozyty w walutach obcych . Tę funkcję pełnią również inne aktywa : akcje . Środek tezauryzacji czyli magazyn wartości – pieniądz jest środkiem przechowywania siły nabywczej w czasie . krótkoterminowe depozyty w walutach obcych . depozyty terminowe nie bankowych instytucji finansowych . domy . EURO wystąpiło ECU w stosunku 1: 1 11. 4.8797 19.

Pieniądz musi być łatwo przenośny . Wartość to waga tych towarów : złota . Pieniądz kulkowy wartość swą czernie z przyczyn kulturowych i społecznych . Pieniądz musi być podzielny . . Pieniądz towarowy wartość była utożsamiana z pewnymi towarami . srebra . Cechy charakteryzujące pieniądz : 1. Pieniądz powinien być trwały . 3. 4. Wartość pieniądza .5. Podaż pieniądza musi być ograniczona . Pieniądz światowy spełnia wymienione wyżej funkcje z tym zastrzeżeniem że one do wymiany międzynarodowej . 2.

bank centralny zmienia kurs z 1 USA = 3. Cena waluty danego kraju w walucie innego kraju 1 zł = y dolarów Jeżeli kurs danej waluty spada to mówimy o deprecjacji pieniądza . .KEYNES 1936 r. deprecjację pieniądza .M. REWALUACJA . zły pieniądz wypiera z obiegu pieniądz dobry . Wysokość rezerw gotówkowych utrzymywanych z motywów transakcyjnych zależy od obrotów gospodarstw domowych czy przedsiębiorstw / model transakcyjny / . Jego teoria popytu na pieniądz wychodzi z założenia że ilość pieniądza na którą zostaje zgłoszony popyt jest określona przez porządaną wielkość rezerw gotówkowych czyli przez preferencje płynności podmiotów gospodarczych . Popyt na pieniądz zależy od wysokości stopy procentowej . 1995r.00 zł . DEWALUACJA – to obniżenie urzędowego kursu wymiany krajowego pieniądza w stosunku do walut obcych . 10000 zł = 1 zł nowy PRAWO KOPERNIKA-GRESHAMA – działa gdy w obiegu były dwa rodzaje monet . Zasoby pieniężne dla celów transakcyjnych i przezornościowych są utrzymywane jako określona część dochodu dlatego popyt na gotówkę zależy od wysokości dochodu narodowego a pośrednio od poziomu cen . Zasoby pieniądza na cele spekulacyjne utrzymywane są przez podmioty gospodarujące z myślą o uzyskaniu zysków spekulacyjnych z lokaty środków lub ich wycofania . Gdy ceny obniżają się wartość pieniądza rośnie czyli występuje jego aprecjacja . Podmioty gospodarujące trzymują też pewną rezerwę gotówkową z powodu przezorności na wypadek nieprzewidzialnych zobowiązań płatniczych np. W zasobach portfelowych podmioty gospodarujące utrzymują pieniądz jako najbardziej płynną lokatę majątkową nie przynoszącą jednak odsetek . Jest to podwyższenie kursu walut obcych wyrażonego w pieniądzu krajowym np. jeżeli waluta wzrasta to aprecjacja. Jeśli stopa % spada popyt na pieniądz spekulacyjny rośnie i odwrotnie jeśli rynkowa stopa % rośnie popyt pieniądza spekulacyjnego maleje .Siła nabywcza pieniądza – to jego zdolność do nabycia określonej ilości dóbr i usług . Podmioty gospodarcze będą dokonywać zmian wielkości zasobów spekulacyjnych w zależności od rynkowej stopy procentowej oraz oczekiwanych zmian jej poziomu . DENOMINACJA – jest to reforma pieniężna polegająca na anulowaniu obowiązującej jednostki pieniężnej i ustanowieniu nowej z reguły o zwiększonej sile nabywczej . Rezerwy aktywne pieniądza składają się z części utrzymywanej dla celów transakcyjnych i przezornościowych . Zmian kursu waluty krajowej dokonuje Bank Centralny lub rząd . a ta z kolei przez utrzymywane przez te podmioty aktywne i pasywne rezerwy gotówkowe . KURS WALUTOWY to : 1.96 zł na 1 USA = 4.oznacza podwyższenie urzędowego kursu wymiennego waluty krajowej . Cena waluty obcej wyrażona w pieniądzu krajowym 1 dolar = x zł 2. Rezerwy pasywne pieniądza składają się z zasobów portfelowych oraz spekulacyjnych . z tytułu napraw . POPYT NA PIENIĄDZ J. Wzrost cen powoduje zmniejszenie wartości jednostki pieniężnej tj.

Pod M. Stworzył słynne równanie wymiany będące podstawą ilościowej teorii pieniądza . Q są nie zależne od podaży pieniądza Przy tych założeniach ilość pieniądza w równaniu wymiany może interpretować jako ilość pieniądza na którą zgłoszony jest popyt . Zatem równanie wymiany można zapisać jako funkcję popytu na p pieniądz . Wysokość stopy % ILOŚCIOWA TEORIA PIENIĄDZA – twórca Fisher 1911 r.. stopień wykorzystania zasobu zmienia się stopniowo i powoli więc Q = const Podsumowanie : Ilościowa teoria pieniądza mówi że procentowy wzrost cen powoduje taki sam % wzrost popytu na pieniądz . Q MD = V x P Fisher stwierdził że : V – jest określona przez czynniki technologiczne i instytucjonalne jak stopień rozwoju systemu bankowego częstotliwość wpłat . V . ziemia . MV = PQ Globalne wydatki zagregowana wartość transakcji Równanie to przedstawia związek między nominalną podażą pieniądza a masą wytworzonych dóbr i poziomem ich cen . .PODSUMOWANIE Łącznie popyt na pieniądz jest sumą popytu transakcyjnego przezornościowego i portfelowego i zależy od : Poziomu realnego dochodu narodowego / im jest wyższy realny dochód narodowy tym większe jest zapotrzebowanie na pieniądz / . M. długość okresu płatności . Jest ona określona mianem pieniądza wielkiej mocy . rezerwy nadwyżkowe oraz obieg pieniądza gotówkowego . szybkość komunikacji i transportu . kapitał .ilość pieniądza w obiegu – zasób pieniądza V – prędkość z jaką pieniądz wydawany jest na wszystkie transakcje P – cena Q – ilość wytworzonych dóbr i usług Założenia : 1. Te czynniki zmieniają się powoli i stopniowo w związku z tym V = const Q – jest określone przez pełne zatrudnienie dostępnych zasobów : praca . 1. Występuje baza pieniężna lub monetarna czyli ilość pieniądza Banku Centralnego obejmujące rezerwy minimalne . Poziom cen 2. Podaż pieniądza jest określona przez władze monetarne zatem jest stała w analizie 2.

ilość pieniądza w obiegu . Banki komercyjne – następuje kiedy połączono dwie wcześniej całkowicie oddzielne operacje . Prowadzi rozliczenie z rządem 3. Kontrola poziomu rezerw obowiązkowych banków handlowych płynność bankową Ad. kredyt preferencyjny . 3.1 Stopa dyskontowa – jest to stopa procentowa stosowana przez Bank Centralny przy udzielaniu pożyczek bankom komercyjnym . Transfer – polecenie wypłaty na rzecz osoby trzeciej odpowiednikiem dzisiejszym jest czek Clearing – przepływ pieniądza z jednego banku do drugiegu . 3. Operacje otwartego rynku polegają na sprzedaży lub kupnie papierów wartościowych przez Bank Centralny . Władze publiczne dopuszczają często wyjątki w polityce pieniężnej np. Kontroluje krajową podaż pieniądza 4. Ustalenie poziomu stopy dyskontowej instrumenty 2. są one w stanie wkalkulować ewentualną zwyżkę stopy dyskontowej w koszt kredytów udzielonych swoim klientom . dotyczy pieniądza kruszcowego do 1914r. 2. Istota procesu polega na kreacji większej ilości zobowiązań płatnych na żądanie w porównaniu do tego co bank byłby w stanie wypłacić kiedy wszyscy klienci zgłosiliby się jednocześnie po odbiór depozytów kruszcowych . Wady stopy dyskontowej : 1.BANKI I ICH FUNKCJE Funkcje banku : 1. Stabilizuje funkcjonowanie rynków finansowych Z punktu widzenia Makro najważniejszą funkcją jest kontrolowanie podaży pieniądza . To międzynarodowy ruch kapitałów krótkoterminowych . Jest to . Nie jest skutecznym instrumentem kontroli podaży pieniądza . 2 Operacje otwartego rynku – stanowią przykład oddziaływania władz monetarnych na wysokość rezerw bankowych . 2. Ad. Bank komercyjny cechuje duża niezależność finansowa od Banku Centralnego . Depozyty – bank depozytowy . ogólną sumę udzielonych kredytów . 4. 4. Kreacja depozytów – następuje w drodze udzielenia różnego rodzaju pożyczek . Operacje mogą być dokonywane w dowolnej skali . Funkcje Banku Centralnego : 1. Nie możemy zbyt często zmieniać tej stopy i dostosowywać jej do koniunktury gospodarczej gdyż spowodowałoby to spadek zaufania do niej . Operacje na otwartym rynku oddziaływujące na 3. Instrumenty kontroli podaży pieniądza : 1. Udzielanie pożyczek i przyjmowanie depozytów . Jest bankiem banków 2. Stabilność gospodarcza i zaufanie do banków poprawiły się z chwilą powstania Banku Centralnego . Zmiany stopy dyskontowej informują jedynie o intencjach władz co może mieć wpływ na postępowanie banków . jeden ze sposobu transferu pieniędzy .

2. Jej konsekwencją jest obniżenie także rozmiarów inwestycji i produkcji oraz zatrudnienia . Działania w celu zwiększenia podaży pieniądza powodują obniżenie w przynajmniej krótkim okresie stopy %. Ruchy kapitałów międzynarodowych . Uderza w przedsiębiorstwa małe i średnie . Uznając że jest ona spowodowana nadmierną kreację pieniądza Bank Centralny w celu jej opanowania zmniejsza stopę wzrostu podaży pieniądza stosując restrykcyjną politykę pieniężną . Przykład ekspansywny : W okresie recesji charakteryzującej się spadkiem tempa wzrostu gospodarczego i wzrostem bezrobocia zalecana jest ekspansywna polityka pieniężna . 2. sprzedaż publicznych papierów wartościowych i podwyższeniu rezerw wskaźnika obowiązkowych . EKSPANSYWNA – miękka polityka pieniężna – polega na zwiększaniu podaży pieniądza poprzez obniżenie stopy dyskontowej . Negatywnie wpływa na stopę % . 3 Rezerwy obowiązkowe – to ta część rezerw całkowitych znajdujących się w dyspozycji banków . 2. która z mocą prawa nie może być wykorzystywana do tworzenia pieniądza przez udzielanie pożyczek. Bank Centralny oddziaływuje na podaż pieniądza w celu stabilizacji poziomu produkcji i zatrudnienia oraz wspierania rozwoju gospodarczego . 3. Zmiana poziomu rezerw obejmuje w jednakowym stopniu wszystkie banki w kraju .najskuteczniejszy instrument regulowania podaży pieniądza . Przykład restrykcyjny w Polsce : Innego rodzaju działania podejmuje Bank Centralny gdy inflacja osiąga wysoki poziom . Wzrost podaży pieniądza i obniżenie podaży pieniądza zwiększają popyt globalny w konsekwencji inwestycje . zatrudnienie oraz poziom działalności gospodarczej . Nie jest to skuteczny instrument regulowania podaży pieniądza . Instrumenty typu administracyjnego regulowania podaży pieniądza : Racjonowanie kredytów – stosuje się kiedy inflacja jest bardzo wysoka a mimo to przedsiębiorstwa zaciągają kredyt po wysokiej stopie % . Zaletą jest to że jest to bardzo skuteczna . Rozwój rynku finansowego . Bank Centralny nie może zmieniać wskaźnika zbyt często gdyż zostanie zachwiana stabilność monetarna i ekonomiczna kraju . Rodzaje polityki pieniężnej stosowanej przez Bank Centralny 1. warunkiem zaś jest istnienie odpowiednio rozwiniętego rynku papierów wartościowych . Wady racjonowania kredytów : 1. Szkodzi konkurencji między bankami . . Ad. zakup wyemitowanych przez rząd papierów wartościowych na otwartym rynku obniżenie wskaźnika rezerw obowiązkowych . Dlaczego obecnie nie stosuje się racjonalnego kredytowania : 1. natychmiastowa kontrola . Była długo stosowana we Francji . Duże znaczenie mają zmiany wskaźnika gdy kraj jest narażony na duże przepływy krótkoterminowych kapitałów międzynarodowych . RESTRYKCYJNA – twarda – polega na zmniejszeniu podaży pieniądza przez podwyższenie stopy dyskontowej . gdyż mogą przerzucić wzrost stopy % na ceny swoich wyrobów i mimo to nie tracą klientów.nie decyduje ona już o alokacji inwestycji .

zadania musza być okresowo weryfikowane Skuteczność polityki pieniężnej : Jest to najskuteczniejszy instrument jakim posługuje się rząd .subwencje Polityka selektywna : .wzrost cen to wzrost dochodów . Ograniczenia skuteczności polityki pieniężnej : 1. Przynależność do międzynarodowych organizacji gospodarczych jak międzynarodowy fundusz walutowy . Nie elastyczność pewnych wydatków budżetowych i sztywność pewnych struktur gospodarczych : . policję . na oświatę .Instrumenty specyficzne Selektywna polityka kredytowa : . 2. inflacja / .ograniczona mobilność siły roboczej 4. . bank światowy . Jest skuteczniejsza jeżeli połączona jest polityką budżetową / np. stopa % . Konflikty celów – może zajść konflikt między celami wewnętrznymi np. 3. Konflikty między celami wewnętrznymi i zewnętrznymi np.wydatki niezależnie od polityki pieniężnej np.zadania muszą być tutaj nieliczne i jasno zdefiniowane . przemysł zbrojeniowy .na inflacji korzystają przedsiębiorstwa i gospodarstwa domowe . inflacja i bezrobocie .kredyty preferencyjne . Inne efekty niż zamierzaliśmy .nie może naruszać zasad globalnej polityki .

RYNEK BANKOWY – obejmuje głównie długoterminowe lokaty i kredyty . .bony WARTOŚCIOWYCH . Posiadaczom wolnych środków finansowych umożliwia ich inwestowanie . w celach interwencyjnych . RYNEK FINANSOWY. którą można przeznaczyć na zakup innych papierów lub inne cele . RYNEK FINANSOWY RYNEK PIENIĘŻNY . czeki . RYNEK KAPITAŁOWY –pozwala na tworzenie i przepływ długoterminowych kapitałów . RYNEK WALUTOWY – umożliwia dokonywanie transakcji kupna i sprzedaży walut innych krajów . RYNEK PAIERÓW WARTOŚCIOWYCH – jest to zespół wszystkich osób dokonujących wzajemnych operacji związanych z przenoszeniem prawa własności papierów wartościowych na zasadach kupna-sprzedaży według uzgodnionych cen . Rynek ten pozwala bankom na zwiększenie pieniądza kredytowego .2001. 2. kształtujących się pod wpływem popytu i podaży . 4. Funkcje rynku papierów wartościowych / korzyści / : 1. bony i certyfikaty pieniężne . wykorzystywany w działalności gospodarczej a także na pokrywanie deficytu budżetowego . Posiadaczom papierów wartościowych umożliwia zamianę ich na gotówkę .obejmuje transakcje związane z przemieszczaniem krótkoterminowych kapitałów bankowych w formie depozytów i kredytów bankowych jak również w postaci specjalistycznych instrumentów finansowych jak weksle .kredyty PAPIERÓW .obejmuje ogół transakcji związanych z przemieszczaniem kapitałów pieniężnych od podmiotów dysponujących wolnymi środkami pieniężnymi do podmiotów zgłaszających zapotrzebowanie na takie środki . 5. obligacje . może być dokonywane w celach regulujących . 3.11.czeki RYNEK WALUTOWY RYNEK KAPITAŁOWY BANKOWY RYNEK PIENIĘŻNY.krótkoterminowe lokaty . przedmiotem obrotu są akcje . Przedsiębiorstwom stwarza możliwość uzyskania od licznych inwestorów znacznych kwot pieniężnych i przekształcenia ich w kapitał pozwalający na realizację różnych przedsięwzięć .RYNEK KAPITAŁOWY I RYNEK PIENIĘŻNY 18. Budżetowi pozwala na finansowanie wydatków .

nastawiony na stabilny zysk np.Dokonuje się tutaj obrotu papierami . Muszą otrzymać zgodę Komisji Papierów Wartościowych . Warunkiem dopuszczenia walorów do obrotu jest uprzednia weryfikacja ich solidności i zgodności z prawem . 2. RYNEK PRYWATNY – nie ma sformułowanego charakteru i transakcje obejmują emisję walorów nie dopuszczonych do publicznego obrotu . bony inwestycyjne . Rynek pierwotny i wtórny mogą mieć formę rynku publicznego bądź prywatnego RYNEK PUBLICZNY – jest to rynek regulowany przepisami prawa w celu zabezpieczenia inwestorów .inwestor bierny ceni bezpieczeństwo lokat nie jest skłonny do ryzyka . Szansę uzyskania korzyść wynikających ze wzrostu cen walorów .umożliwia wymianę walorów między inwestorami bądź wymianę ich na gotówkę . czy brak zabezpieczenia emitentów . 2. transakcje wtórne dokonywane między bankami . Oferta jest skierowana do znacznego okręgu nabywców . które nigdy nie będą mogły wejść na giełdę np.Rynek papierów wartościowych RYNEK PIERWOTNY GIEŁDOWY EMITENT BIURO MAKLERSKIE MAKLERSKIE INWESTORZY RYNEK PIERWOTNY – obejmuje operacje . nabywcy obligacji . Emisja może mieć charakter publiczny lub prywatny . Operacje te realizowane są jedynie w postaci emisji nowych walorów . darowizny i wzajemne przekazywanie walorów np. Pozwala na łatwą zamianę struktury lokat . Jego aktywność zależy od koniunktury gospodarczej . EMITENT – reprezentuje zapotrzebowanie na kapitał . Stwarza on : 1. korzysta z pomocy wyspecjalizowanych banków np. Niektóre z tych działają w formie zorganizowanej dokonują selekcji walorów .inwestor czynny – dokonuje częstych operacji kupna-sprzedaży w celu osiągnięcia zysku na RYNEK WTÓRNY GIEŁDA BIURO MAKLERSKIE INWESTORZY BIURO RYNEK POZA .nabywca papierów wartościowych . Uczestnicy rynków papierów wartościowych : 1. Pozwala na odzyskanie gotówki . Na rynku tym uzyskują notowania papiery nowo powstałych korporacji i jest to jedna z przesłanek do późniejszych starań o dopuszczenie danych walorów do obrotu na giełdzie . INWESTOR . RYNEK POZAGIEŁDOWY – jest to rynek walorów nie notowanych na giełdzie . ze względu na niski kapitał firmy . RYNEK WTÓRNY. w razie połączenia spółek . które występują wyłącznie przy sprzedaży walorów przez emitentów . 3. rodzaje : .

różnicach kursowych . składek ubezpieczeniowych .inwestorzy instytucjonalni – są to firmy i instytucję lokujące walory . interesują go transakcje spekulacyjne oraz papiery wartościowe wysokiego ryzyka . rodzaje funduszy powierniczych : . Rodzaje giełd : .fundusze agresywnego wzrostu uczestniczą w transakcjach spekulacyjnych / max straty .Fidelia / . 6. najniższe ryzyko i najniższe zyski . MAKLER-DEALER – zawiera na giełdzie transakcje we własnym imieniu i na własny rachunek . DOM MAKLERSKI / FIRMA MAKLERSKA / .lokalne .fundusze wzrostu unikają transakcji zbyt ryzykownych i nabywają akcje renomowanych firm .fundusze obligacji inwestują w obligacje . max ryzyko / . prowadzi doradztwo odnośnie lokowania . 5. GIEŁDĘ – stanowią odbywające się w odpowiednio zorganizowanej formie regularne spotkania osób zainteresowanych zakupem lub sprzedażą papierów wartościowych według kształtujących się na zasadzie popytu i podaży . 4. cechuje ich duży profesjonalny i ich kategorii a/ instytucje ubezpieczeniowe fundusze emerytalne i banki podejmują lokaty o dużym stopniu bezpieczeństwa chroniące przed inflacją unikają operacji spekulacyjnych b/ fundusze powiernicze / spółki akcyjne / wykorzystują kapitał powierzony przez indywidualnych inwestorów . powinien zasługiwać na zaufanie .międzynarodowe – transakcje dokonywane są papierami emitowanymi za granicą . nie karany nabywa i sprzedaje papiery wartościowe na rzecz klientów . częściowo w obligacjach . kapitały powierzane im w formie depozytów .pośredniczy w zakresie obrotu papierami Wartościowymi . doradza odnośnie inwestowania . które podawane są do publicznej wiadomości . zarządza cudzymi pakietami akcji . BROKER / w Polsce / używa się dla określenia pośrednika w sferze ubezpieczeń .fundusze sektorowe koncentrują swoją działalność w ściśle określonych sektorach gospodarki np. MAKLER – cechy zawód podlega licencjonowania . wybiera warianty ubezpieczeniowe najkorzystniejsze dla klienta a nie firmy ubezpieczającej . rent i tym podobnym .obroty dotyczą walorów emitowanych na terenie danego kraju .fundusze zrównoważonego / umiarkowanego / wzrostu inwestują w akcje renomowanych firm z różnych sektorów / np. zależy to od koniunktury gospodarczej . na bieżąco obserwują kształtowanie się sytuacji ekonomicznej firm .inwestor indywidualny – nabywa papier wartościowy na podstawie osobiście podejmowanych decyzji korzystając ewentualnie z opinii doradców . kupują akcje i obligacje sektora energetycznego .fundusze równowagi lokują swoje kapitały częściowo w akcjach . przechowuje papiery wartościowe .fundusze specjalistyczne inwestują w walory ściśle określonych przedsięwzięć 3.

Emitenci muszą przekładać władzę giełdy sprawozdania z działalności . Drugi liczy że kurs zakupionych walorów w dniu likwidacji transakcji wzrośnie . Rodzaje operacji giełdowych : 1. Zbywca prowadzi grę na zniżkę tj.- światowe – dokonuje się szczególnie wysokich obrotów papierami wartościowym i operacje dokonywane na takich giełdach z zwłaszcza występujące na nich tendencje kursowe wywierają wielki wpływ na inne giełdy a często sygnalizują przemiany koniunkturalne w gospodarce światowej Giełdy są tworzone w formie : 1. uczestnicy uzgadniają wzajemnie ilość danego papieru oraz cenę a także termin rozliczenia . 5. Dopuszczenie papierów prywatnych emitentów do obrotu następuje dopiero po upływie pewnego obrotu tymi papierami poza giełdą . Transakcje natychmiastowe – realizowane bezpośrednio po ich zawarciu nie później niż przed upływem 1 do 2 dni po ich dokonaniu . Organizacje publiczno – prawne Zasady uczestnictwa na giełdach trybu dopuszczenia papierów do obrotu . 2. Transakcje terminowe – występują gdy między datą ich zawarcia i datą realizacji z góry określoną występuje pewien świadomie wydłużony okres . Określa się go mianem niedźwiedzia / BEAR / . gra na zwyżkę i jest określony mianem byka / BULL / . Uczestnicy giełdy : Krąg osób uprawnionych do uczestnictwa w giełdzie jest ograniczony . 2. funkcjonowania organów giełdy normowane są w statutach . Emitent musi się legitymować odpowiednim kapitałem i zyskownością . Regulamin giełdy może określić sytuacji w którym eliminuje się z obrotu dopuszczone wcześniej walory w razie ich pogorszenia . przewiduje . USA 2. Polska . brokerzy . Wypuszczone walory powinny mieć masowy charakter i znajdować się w posiadaniu licznych inwestorów . Spółki akcyjnej np. Osoby nie będące uczestnikami giełdy a pragnące skorzystać z jej usług mogą to uczynić za pośrednictwem maklerów lub udzielić odpowiednich zleceń samodzielnym uczestnikom . ograniczenia mają zapewnić większą wiarygodność i solidność przeprowadzonych operacji giełdowych . że kurs danego waloru obniży się w przyszłości w stosunku do kursu ustalonego w mowie . 3. domy maklerskie / oraz samodzielni uczestnicy / przedstawiciele banków oraz innych instytucji finansowych / . Uczestnicy giełdy to pośrednicy / maklerzy . Weryfikacja przed dopuszczeniem papierów wartościowych do obrotu na giełdę Kryteria dopuszczenia : 1. 4. INFLACJA .

Inflacja tłumiona może się przekształcić w otwartą przez uwolnienie cen . zmianą systemu podatkowego / VAT i akcyza / Etymologia pojęcia inflacja : Inflacje – inflare – oznacza wzdymać . Poziom cen i kosztów pozostaje względnie stabilny natomiast nierównowaga gospodarcza objawia się pod postacią kolejek . Inflacja otwarta / jawna . Ze względu na natężenie rodzaje : . Polska .INFLACJA – to wzrost ogólnego poziomu cen a nie ceny pojedynczego lub niewielu towarów dokonujący się przy wciąż rosnącej ilości / podaży / pieniądza znajdującego się w obiegu co powoduje spadek jego wartości oraz niekontrolowaną redystrybucję dochodów i majątku . stłumiona / charakteryzuje ją przymusowe oszczędności wywołane niedostateczną podażą w stosunku do efektywnego popytu / jest to tz. Utrzymujący się dłużej proces spadku cen prowadzi do ograniczenia produkcji . II . wzrostu cen surowców z importu 2. Jako miernik inflacji ukrytej może służyć kształtowanie się cen na czarnym rynku lub zmiany kursu waluty krajowej w stosunku do innej waluty . światowy kryzys gospodarczy w latach 1929-1933 . powstania czarnego rynku oraz różnych systemów rozdzielnictwa i reglamentacji . Niemcy . Zjawisko odwrotne to deflacja – jest to spadek ogólnego poziomu cen w wyniku redukcji zasobów pieniądza . sprzedaży spod lady . USA w latach 1949-1945 – spadek cen rzędu 2%. Z a inflację nie uważa się jednorazowego ruchu cen w górę wywołanego : 1. wzrostu bezrobocia a w konsekwencji do dalszego spadku popytu i bankructwa np. podwojenie się cen ropy naftowej . luka inflacyjna / czyli występowanie nadwyżki globalnego popytu nad podażą . Ze względu na formę : 1. ropy naftowej . Inflacja nie zawsze objawia się wzrostem cen lecz może się pojawić w postaci niedoboru na rynku . decyzji politycznych lub umowy dostawców kontrolujących znaczną część podaży danego dobra np. cenowa / wyraża się wzrostem cen występuje w krajach o gospodarce rynkowej np. Ta forma była rozpowszechniona w systemie gospodarki nakazowo-rozdzielczej . 2. Zjawisko stachflacja charakteryzuje się tym . masowych zwolnień . eliminacją istniejących dotychczas dotacji 3. odwrotny proces wymaga urzędowego zamrożenia cen . nadmuchiwać i po raz pierwszy tego słowa użyto na określenie wzrostu cen w czasie amerykańskiej wojny domowej 1861-1865 . Zjawisko slumpflacja z bezrobociem i inflacją występuje recesja / spadający PKB / . Klasyfikacja inflacji : I . spekulacji . Ma miejsce kiedy administracyjna kontrola cen i płac nie dopuszcza do przerodzenia się nierównowagi rynkowej w wzrost cen i płac. że jednocześnie występuje wysoka inflacja i wysokie bezrobocie i często jest spowodowane prze wstrząs podażowy np. Inflacja tłumiona / ukryta . Francja . Szok podażowy – nagłe ograniczenie dostępności istotnych zasobów naturalnych lub czynników produkcji w wyniku zdarzeń naturalnych .

budżetowej i inwestycyjnej w dysproporcjach gospodarczych .hiperinflacja wzrost cen od 50% wzwyż w skali roku bez górnej granicy . ceny rosną w wolnym tempie 3-5% rocznie . gospodarka funkcjonuje normalnie . nie występuje zniekształcenie relacji cenowych . Inflacja popytowa występuje najczęściej w okresie wojen . z drugiej nie koniecznie w dziedzinach . inflacja jest oczekiwana i uwzględniona w rachunku ekonomicznym . paliwa i energii na rynku światowym . obniża się efektywności procesów gospodarczych . Wzrost popytu ze strony państwa może być spowodowany przez deficyt budżetowy . osłabia wiarygodność finansową wierzycieli . kredytowej . z kolei strony zgodnie z preferencjami nabywców końcowych . ceny na ogół adekwatnie odzwierciedlają stopień względnej rzadkości dóbr . prawidłowo orientują producentów jak i nabywców przy podejmowaniu decyzji gospodarczych ludzie nie wyzbywają się oszczędności . powoduje poważne załamanie koniunktury oraz destabilizuje stosunki społeczno-polityczne . rodzimy kapitał wywozi swoje zasoby za granicę Przyczyny inflacji mogą tkwić w polityce pieniężnej . walutach obcych . nie jest groźna dla stabilności gospodarki .inflacja pełzająca nie powoduje negatywnych skutków . powoduje ucieczkę od kapitału za granicą . przedsiębiorstw . inflacja popytowa 2. które gwarantują duży zysk . Przyczyny inflacji w Polsce tkwią :w strukturze gospodarki . a nie przedsięwzięcia ważne z punktu widzenia długofalowego wzrostu następuje obniżenie skłonności do oszczędzania oraz lokowanie oszczędności w lokatach pewnych albo spekulacyjnie atrakcyjnych np. inwestycje są lokowane po części przypadkowo . Przeciwdziałania : . przedsiębiorcy skracają horyzont czasowy swoich decyzji . czynniki : wzrost globalnego popytu może być spowodowany zwiększeniem się zapotrzebowania ze strony różnych podmiotów gospodarczych państwa .zwiększenie podatku dochodowego . Inflacja nie może zaistnieć bez nadmiernej emisji pieniądza . w skali miesiąca wzrost cen nie przekracza 1% . wzrost cen 10-50% w skali roku . a co w mniejszej i gdzie kierować zasoby inwestycyjne są nieprzejrzyste i mylące .ograniczenie wydatków rządowych . występuje istotne zniekształcenie relacji cenowych sygnały rynkowe dotyczące tego co warto w większej ilości produkować . rynek jest dostosowany do procesu powolnej inflacji . we wzroście cen surowców . Klasyfikacja inflacji ze względu na czynniki jakie wywołały inflację : 1. 1 inflacja popytowa / nabywców / występuje gdy całkowita wielkość planowanych wydatków wzrasta szybciej niż całkowita wielkość produkcji . inwestując w przedsięwzięcia szybko rentujące i spekulacyjne . ale nie jest zjawiskiem czysto pieniężnym . stanowi zachętę do zaciągania kredytu na możliwie długi termin po stałej stopie % . gospodarstwa domowych lub zapotrzebowania z zagranicy . w spadku wartości waluty krajowej w stosunku do walut zagranicznych .inflacja umiarkowana / krocząca / ceny rosną powoli 5-10 % w skali roku . strukturze produkcji i jej kosztach oraz proporcjach podziału dochodu narodowego .inflacja galopująca wymyka się z pod kontroli państwa . inflacja podażowa / kosztowa / Ad. w krajach słabo rozwiniętych .

Ad. jeśli niedobór dotyczy produktu o istotnym znaczeniu dla gospodarki np. . importu . niepokoje polityczne . wzrost płac . paliwo .spowodowana jest podnoszeniem cen w wyniku rosnących kosztów produkcji .oligopole Inflacja strukturalna występuje . Przyczyny : 1. nieurodzaj w rolnictwie . Przeciwdziałania : . dzierżawy . występuje jeśli nie istnieją ograniczenia administracyjne w kształtowaniu się kursów walutowych . Zmiany w strukturze gospodarczej wywołują pojawienie się niedoborów .stałe ceny kluczowych produktów . stal wówczas wzrost jego ceny zostanie przeniesiony na ceny wielu innych dóbr . surowców .stała stopa procentowa . wzrost podatków Dwa szczególne przypadki inflacji kosztowej : Inflacja płacowa – przeforsowanie nadmiernych w stosunku do wydajności pracy żądań płacowych związków zawodowych . gdy producenci nie mogą sprawnie zmienić struktury produkcji w odpowiedzi na zmiany struktury gospodarki tzn na zmiany popytu na produkty i zmiany technologii wytwarzania . Inne przyczyny inflacji podażowej to wojny . zacofanych gospodarczo . wpływ wzrostu cen towarów importowanych na rozwój inflacji . A inflacja spowodowana wzrostem kosztów / dostawców / . wzrost każdego ze składników kosztów np.monopole . B inflacja spowodowana chęcią zwiększenia zysków : . rent . wytwarzanie w nie optymalnej skali produkcji lub wysokie koszty stałe przy nie wykorzystanych zdolnościach produkcyjnych 3. powoduje wzrost kosztów wytwarzania . rządy takich krajów zostają zmuszone do wprowadzenia administracyjnych ograniczeń importu i kontroli przepływu kapitału . wzrost narzuty na płace / ZUS / . 2 inflacja podażowa – wyróżniamy 2 typy : A/ inflacja spowodowana wzrostem kosztów B/ inflacja wywołana dążeniem do wzrostu zysków Ad. odsetek od kredytu / 2. a także innych składników kosztów / np. kataklizmy . a to prowadzi do wzrostu cen Inflacja importowana – polega na przenoszeniu wzrostu cen z jednego kraju do innych krajów . również pochodzenia krajowego . jest tym większa im poważniejszą rolę odgrywa w gospodarce handel zagraniczny Kto jest najbardziej narażony : Ryzyko tego typu wystąpienia inflacji jest szczególnie duże dla krajów malejących trudności płatnicze o słabej walucie .podatki Ad.

2. teoria cen administracyjnych przyczyny w polityce cenowej wielkich korporacji Obie koncepcje połączył J. udziału poszczególnych dóbr w koszyku 3. gdy łączny popyt w gospodarce przewyższa możliwości jego zaspokojenia . koncepcje inflacji płacowej . wyboru okresu bazowego / wyjściowego / 4. najczęściej stosowanym miernikiem jest CPI – indeks wzrostu cen dóbr konsumpcyjnych .K. Pomiar inflacji : Inflację mierzy się skalą wzrostu cen . średnie działające w wolno konkurencyjnych Walka z inflacją według GALBRATHA : Polityka restrukcyjna pieniężna i podatkowa jest nieskuteczna w walce z inflacją . rynkowy w którym przeważają przedsiębiorstwa małe . także towary inwestycyjne . wprowadzenia innowacji . czasu 5. gdyby była skuteczna doprowadziłaby do załamania gospodarczego . teoria J. podzielił gospodarkę na dwa sektory : 1.KEYNES inflacja ma miejsce .wzrost podatków .GALBRAITH który sformułował teorię procesu inflacyjnego . MICKSA związki zawodowe wymuszają podwyżkę – rosną ceny . Według KEYNESA zapobiec można inflacji przez : . Przyczyny inflacji według różnych koncepcji teoretycznych : Inflacja popytowa : teoria monetarna inflacji twórcą jest Milton Friedman MU = PQ Przyczyną inflacji jest zbyt duża ilość pieniądza w obiegu oraz błędna polityka pieniężna państwa – jest to analiza długookresowa . produkty rolne . planujący : zdominowany przez wielkie korporacje i silne związki zawodowe 2.administracyjne kontrole cen i dochodów INFLACJA KOSZTOWA : 1. Wynik zależy : 1. zmian technologii produkcji . od wyboru dóbr 2. zmiany konkurencji . zmian jakości towarów Drugi miernik : Deflator cen PKB obejmuje zmiany wszystkich wytworzonych w danym okresie dóbr i usług oprócz artykułów konsumpcyjnych . . Zapobieganie : program powinien popierać swobodę przenoszenia czynników produkcji i ludzi między różnymi gałęziami gospodarki narodowej . elementem popytowej teorii inflacji jest koncepcja liki inflacyjnej – analiza krótkookresowa . Według J.zachęcenie ludności do oszczędzania .Przyczyny : wzrost poziomu cen może dotyczyć zmiany popytu . surowce . Indeks cen towarów konsumpcyjnych oblicza się dzieląc wydatki przeciętnego gospodarstwa domowego na zakup reprezentowanego koszyka dóbr w badanym roku przez analogiczne wydatki w roku przyjętym za bazowy .

lokowanie pieniędzy w walutach o stabilnym kursie Inflacja sprzyja kombinacją i spekulacją . polityka dochodowa polega na oddziaływaniu na dochody . przedsiębiorcy 7. że ma ona tendencję do utrzymania się przez dłuższy czas . banki i towarzystwa ubezpieczeniowe 8. lokowanie pieniędzy w dobra trwałe 2. która jest oczekiwana i jest wbudowana w umowy i porozumienia nieformalne .racjonowanie kredytów . Polityka przeciwdziałania inflacji : 1. a czasem i cen na krótki okres walka z inflacją – jej instrumenty : indeksacja płac jest to proces dostosowania poziomu płac do wzrostu cen i kosztów utrzymania / podstawa jest miernik CPJ / . opinie publiczne ma wpływ na te decyzje b/ ustala nieobowiązkowe normy wzrostu płac i cen c/ metoda marchewki – ustala się normy wzrostu dochodów i zachęca przedsiębiorstwa do kształtowania płac i cen poniżej normy d/ metoda kija – przedsiębiorstwa które przekraczają normy muszą zapłacić dodatkowy podatek e/ bezpośrednia kontrola dochodów polegająca na zamrożeniu płac .jest to stopa inflacji . budynków / dłużnicy Przed stratami inflacji chroni : 1. również jest uwzględniona w polityce budżetowej i pieniężnej . INFLACJA INERCYJNA / oczekiwana / . pracownicy . inflacji zyskuje : właściciele dóbr rzeczowych właściciele majątków / ziemi . lepiej zarabiający 6. Zjawisko inercyjności inflacji powoduje . przedłuża trwanie inflacji w czasie 2. których płace rosną wolniej niż stopa inflacji 3. 2. emeryci . dewaluacja waluty 4. kwalifikuje rachunek ekonomiczny i powoduje nieoptymalną alokację zasobów 2.Proponuje zastosowanie kontroli płac i cen wobec sektora planującego / jest to polityka dochodowa /. osłabia skłonność do oszczędzania i powoduje ucieczkę w dobra rzeczowe 3. polityka pieniężna – restrukcyjna polityka pieniężna . pracownicy najemni oraz inni odbiorcy świadczeń społecznych 5. płace i ceny a/ śledzenie decyzji płacowo-cenowych i przestrogi . Społeczno-ekonomiczne skutki inflacji : 1. renciści 4. grupy ludności otrzymujące stałe dochody i dysponujące mniejszą siłą przetargową 2.bank centralny musi być ustawowo niezależny od rządu i nie wolno mu pokrywać deficytu . następuje transfer dochodów od pożyczkodawców do pożyczkobiorców Kto traci na inflacji : 1. ucieczka kapitału za granicę 5. nabywcy obligacji Na 1. 3.

że długookresowa zależność między inflacją a bezrobociem ma kształt pionowy .Friediyan i udowodnił . W długim okresie rzędy mogą wybierać między okresowo tylko niższym bezrobociem i ulegającym coraz większemu przyśpieszeniu tempem inflacji . 4. przy wystąpieniu szoków podażowych również krótkookresowa krzywa może przybrać postać pionową lub nawet pozytywnie nachyloną . . Wyjaśnieniem tego zjawiska zajął się M. 4.przeciwdziałanie deficytu budżetowego .2001 W 1958r. stwarzanie odpowiednich nam prawnych . Wymienialność / trade off / między inflacją a bezrobociem może istnieć tylko w krótkim okresie .emisje dodatkowych pieniędzy . polityka budżetowa : .ograniczenie wydatków na cele socjalne . Pionowy kształt długookresowej krzywej nie wyklucza możliwości .utrzymanie stałego kursu walutowego 3.12. utrudnianie powstania monopolu . W długim okresie nie istnieje wybór między inflacją a bezrobociem . ustalenie tych samych reguł gry dla wszystkich podmiotów 1. długookresowa krzywa Philipsa przyjmuje postać pionowej prostej przecinającej oś odciętych w punkcie określonym naturalną stopą bezrobocia . Wnioski : 1. W długim okresie wymienialność nie istnieje . Że istnieje zależność między stopą inflacji a stopą bezrobocia . 2. polityka płacowa – ograniczenie roli związków zawodowych 5. Philips opublikował teorię .wzrost podatku dochodowego Najlepszy rezultat daje połączeni polityki pieniężnej z budżetową . polityka cenowa – polega stymulowaniu rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw .. 5. że np. stwarzanie warunków do uczciwej konkurencji . Jedynie przy stopie bezrobocia równej jej naturalnemu poziomowi możliwy jest stabilny poziom Inflacji . wyższe lub niższe bezrobocie oznacza przyhamowanie lub przyśpieszenie procesów inflacyjnych . wzmacnianie pozycji użytkowników . 3. Stosowanie tej polityki w latach 70 towarzyszyło zjawisko stakflacji .

LUDNOŚCI W WIEKU PRODUKCYJNYM / Lp / ZASOBY SIŁY ROBOCZEJ / Sr / ZAWODOWO / NSr / / aktywni zawodowo/ emeryci . Model rodziny 4. w okresie badanego tygodnia nie pracowały nawet godzinę . jeżeli ukończył 18 lat . Metoda wykorzystywana w statystyce organizacji pracy 1. Metoda wykorzystywana w badaniach aktywności ekonomicznej ludności / BAEL / do bezrobotnych zalicza się osoby spełniające trzy warunki jednocześnie 1. posiadaczami gospodarstwa rolnego 6. od płacy im większa płaca – więcej osób chce tą pracę .tak się liczy bezrobocie Wskaźnik stopy bezrobocia B B = Sr x 100 / % / Metody pomiaru bezrobocia : I . nie są właścicielami .BEZROBOCIE : w ujęciu ekonomicznym Bezrobotni to ludzie w wieku zdolności do pracy mający ta zdolność ale z różnych powodów nie mogący znaleźć pracy . bezrobotni to osoby zdolne do pracy i gotowe do jej podjęcia 2. 2. Wykształcenia 3. zarejestrowane w urzędzie pracy . nie ukończył 60.zasoby siły roboczej Lp . Wartość współczynnika zależy np. Możliwości znalezienia pracy Siła robocza / Sr / jest sumą zatrudnionych i bezrobotnych . 65 – mężczyźni 4.ludność w wieku 1. nie nabyły praca do emerytury wojskowej / wojskowi / 5. które są zdolne do pracy i gotowe do jej podjęcia . Współczynnik aktywności zawodowej produkcyjnym : Az = Sr .kobiety .B = Sr – Z B = Az x Lp – Z . renciści / ZATRUDNIENI / Z / BEZROBOTNI / B / BIERNI / Zasoby siły roboczej to osoby w wieku produkcyjnym . pozostające bez pracy i nie uczące się w szkołach z wyjątkiem szkół wieczorowych i zawodowych 3. Sr = Z + B -. Bezrobotni są częścią ludności w wieku produkcyjnym . nie prowadzą poza rolniczej działalności gospodarczej II.

Bezrobocie sezonowe – wahania z produktu . ale nie może znaleźć pracy .osoby zwolnione w ramach zwolnień grupowych . są gotowe podjąć pracę w badanych lub następnym tygodniu Bezrobocie – zasoby i strumienie na rynku pracy ZASOBY ZATRUDNIENIA / Z / ZASOBY BEZROBOCIA / B / ZASOBY OSÓB NIENALEŻĄCYCH DO SIŁY ROBOCZEJ / NSr / Strumień 1 obejmuje : .napływ do zasobów bezrobocia Ob .osoby zniechęcone poszukiwaniem pracy Wielkość zasobów bezrobocia można opisać równaniem : Nb .odchodzące dobrowolnie Strumień 4 obejmuje : . rolnictwo . które ponowiły starania ale bezskutecznie Strumień 3 obejmuje : . aktywnie poszukują pracy 3. transport. występujące w każdym typie gospodarki rynkowej .4. gdy określona liczba osób poszukuje pracy . Bezrobocie przymusowe ma miejsce . Niewystępowanie bezrobocia przymusowego oznacza istnienie ogólnej równowagi na rynku pracy przy przewadze popytu nad podażą siły roboczej . Te trzy formy to bezrobocie nieuniknione albo normalne .5 % to przyjmuje się że jest pełne zatrudnienie . Wynosi od 3.absolwenci szkół .osoby .odpływ zasobów bezrobocia B = Nb – Ob Zależy od napływów i odpływów bezrobocia Rodzaje bezrobocia : Bezrobocie frykcyjne – jest to bezrobocie nieuniknione . równowaga między popytem a podażą . chce pracować przy jakiejkolwiek pracy .Aby je obniżyć potrzebna jest informacja o rynku pracy / szybka / .2. Bezrobocie dobrowolne – występuje gdy określona liczba osób nie chce podjąć pracy z powodu nie odpowiadających warunków lub innych względów.zwolnione w trybie indywidualnym .przechodzenie na emeryturę i rentę . budownictwo . likwidacja zasiłków dla bezrobotnych również zmniejszyłoby bezrobocie frykcyjne . . występujące z powodów naturalnych np.

postęp technologiczny . aby mogło być przywrócone pełne zatrudnienie . przeszłość polityczna nie mają szans w warunkach konkurencji na otrzymanie pracy . Wiąże się z cyklem koniunkturalnym rozwoju gospodarczego i pojawia się szczególnie w fazie recesji . zawodowym i regionalnym . Tłumaczy się je ceną .Bezrobocie chronione – dotyczy osób . Bezrobocie ukryte – czyli nie występujące w statystykach . Inne powody to : . Bezrobocie koniunkturalne albo cykliczne – powstaje gdy popyt globalny maleje a ceny i płace nie przystosowują się dostatecznie szybko .międzynarodowy podział pracy Może mieć charakter trwały gdyż likwidacja wymaga długiego okresu czasu . powodującymi przesunięcie popytu z jednych na inne rodzaje prac . Krzywa D – krzywa popytu na płacę pracy Punkt A – punkt równowagi poszukujących pracy określonej płacy naturalne przymusowe Krzywa Nz – ilość osób przy odcinek A .hamowanie procesu postępu technicznego i technicznego .kształcenia . Bezrobocie to zajmuje się zmianami struktury produkcji . gdy ją utracą z przyczyn niezależnych od siebie .nierównomierny wzrost gospodarczy . które mogą być wytwarzane przy pełnym wykorzystaniu siły roboczej . które z różnych powodów np. Pojawia się najczęściej na wsi i często nazywane jest agrarnym . Bezrobocie strukturalne – powstaje w rezultacie niedopasowania struktury podaży siły roboczej do popytu w aspekcie kwalifikacyjnym .B – bezrobocie odcinek C – D – bezrobocie Krzywa S – krzywa podaży . przeszkalanie pracowników Bezrobocie naturalne = bezrobocie frekcyjne + bezrobocie strukturalne Bezrobocie nieefektywnego popytu / inaczej kensistowskie / . którą trzeba zapłacić za obniżenie inflacji . Liczy się je różnicą między liczbą osób poszukujących pracy a liczbą stanowisk pracy . Przeciwdziałaniu bezrobociu strukturalnego : .powstaje jako wynik niedostatecznego popytu na dobra . stan zdrowia .złe proporcje w rozmieszczaniu zasobów produkcyjnych w gospodarce . Bezrobocie płacowe lub klasyczne – powstaje na skutek zbyt wysokich płac / żądania związków zawodowych / .brak kapitału .

na rynku zawsze występuje tendencja stanu równowagi – utrzymywania go .likwidacji ograniczeń swobodnego działania mechanizmu rynkowego .zwiększeniu elastyczności płac .zjawisko bezrobocia tłumaczy ograniczeni swobodnego mechanizmu rynkowego . że obniżki płac są w stanie obniżyć bezrobocie bo: a/ nierealny jest postulat obniżek płac przy istnieniu silnych związków zawodowych b/ obniżki płac zmniejszają dochody pracowników i ich wydatki konsumpcyjne .TEORIA KLASYCZNA Stanowisko klasyczne : .usprawnieniu funkcjonowania rynku pracy Aktywna ingerencja państwa nie jest potrzebna .za bezrobocie odpowiedzialne są związki zawodowe .osłabienia pozycji związków zawodowych . co prowadzi do dalszego ograniczenia produkcji i zatrudnienia Keysiści wysuwaj postulat konieczności aktywnej ingerencji państwa w procesy gospodarcze w celu zwalczania bezrobocia . TEORIA KEYSISTOWSKA wszyscy mają pracę Punkt A – stan równowagi – A.bezrobocie traktują jako bezrobocie dobrowolne Polityka ograniczenia bezrobocia według klasyków polega na .B – bezrobocie przymusowe - - przyczyny bezrobocia KEYNS upatruje w niewystarczającym popycie na towary bezrobocie ma charakter przymusowy keysiści odrzucają twierdzenie neoklasyków .

pogarszaniu się stanu zdrowotnego społeczeństwa Zalety bezrobocia – pozytywne skutki : .zakres i odpłatność opieki zdrowotnej . Pasywna I .dynamiki wzrostu gospodarczego .siły i aktywności związków zawodowych oraz związków pracodawców . chorobowych .wymiaru czasu pracy .pożyczki dla przedsiębiorstw w celu tworzenia nowych miejsc pracy oraz pożyczki dla bezrobotnych w celu podjęcia działalności gospodarczej na własny rachunek .rozpadu rodzin .utrata możliwości zwiększenia produkcji .Aby obniżyć bezrobocie należy: .władzy państwowej Polityka zatrudnienia : I .dbałość o solidne wykonywanie pracy . zasiłków rodzinnych dla bezrobotnych . od liczby nowo przyjętych pracowników i w zależności od regionu .podziału dochodu narodowego . Aktywna polityka państwa na rynku pracy – rodzaje : 1.subwencjonowanie płac – zależą od liczby zatrudnionych .publiczne programy zatrudnienia – roboty publiczne .tradycji danego społeczeństwa .alkoholizmu .osiągniętego poziomu rozwoju .minimum socjalne . instrumentu te są skierowane na stymulowanie globalnego popytu na towary w przypadku teorii kensistowskiej lub stwarzaniu producentom korzystnych warunków rozwijania produkcji w przypadku teorii neoklasycznej 2. Aktywna II. mikroekonomiczna – obejmuje takie elementy jak : .subsydiowanie zatrudnienia w sektorze prywatnym Zakres i formy polityki społecznej i zatrudnienia zależą od : .tworzenie miejsc pracy w sektorze publicznym .wypłacanie zasiłków .wymiar i rodzaje rent i emerytur . Wiąże się to z rozwiązywaniem w odpowiedni sposób takich kwestii jak : .gwarantowana płaca minimalna .dostępność edukacji .skumulować popyt na towary za pomocą : a/ instrumentów budżetowych b/ instrumentów pieniężnych Skutki bezrobocia : . makroekonomiczna – polega na wykorzystywaniu instrumentów budżetowych pieniężnych w celu redukcji bezrobocia .wysoka wydajność pracy i dyscyplina Przeciwdziałanie negatywnym skutkom bezrobocia wymaga prowadzenia aktywnej polityki społecznej i zatrudnienia .utrata kwalifikacji siły roboczej Bezrobocie może być powodem : .

Najważniejszą cechą cyklu jest rytmiczność . . Wahania sezonowe mogą wpływać na przebieg cyklu koniunkturalnego oraz same podlegać jego wpływom . rolnictwo . regionu . 1. strajki lub zmianami polityki państwa .II . Podstawowym zagrożeniem w gospodarce rynkowej jest niedostateczny popyt / pogorszenie koniunktury .spadek oszczędności inwestycyjnych .spadek wydajności pracy wywołana zmniejszeniem się poziomu płacy realnej KONIUNKTURA GOSPODARCZA To całokształt wskaźników życia gospodarczego . regionu . 3. kraju czy świata . CYKLE REGIONALNE – dotyczą rozwoju poszczególnych części kraju . 3. WAHANIA PRZYPADKOWE – są nieregularne i nie cykliczne powodowane są czynnikami losowymi np. 4.wzrost różnych form tezauryzacji . 5. Periodycznie powtarzające się wahania istotnych składników życia gospodarczego nazywamy cyklem koniunkturalnym i mogą to być wahania globalnego popytu lub poziomu ogólnej działalności gospodarczej . tworzenie nowych wolnych stref gospodarczych albo stref aktywności gospodarczej szkolenie zawodowe umożliwiające bezrobotnym zmianę kwalifikacji oraz ich zdobywania usługi pośrednictwa pracy świadczone przez biura pracy Pasywna polityka zatrudnienia – formy : Zasiłki dla bezrobotnych Jednorazowe odszkodowania dla osób zwolnionych z pracy Dodatki związane z wcześniejszym przechodzeniem na emeryturę Przedłużanie okresu kształcenia Wprowadzenie obowiązkowej służby wojskowej Wysyłanie kobiet na urlop związany z wychowaniem dzieci Bezrobocie i inflacja łącznie wywołują : . wzrost popytu na papier w okresie wyborów . które charakteryzują sytuacje ekonomiczne danego sektora . mogą zmieniać przebieg wahań cyklicznych . WAHANIA CYKLICZNE – są to powtarzające się w określonym rytmie mniej lub bardziej regularnie zmiany wielkości makroekonomicznych . WAHANIA SEZONOWE. klęska . 6. spadek popytu / . 2. 4.redystrybucję dochodu narodowego na rzecz warstw lepiej usytuowanych . budownictwo/ mają źródła w czynnikach instytucjonalnych np. 2. W języku potocznym jest synonimem stanu gospodarczego . wojna .wynikają ze stałych zmian pór roku /np. POLITYCZNE CYKLE KONIUNKTURALNE – /cykle wyborcze i prezydenckie/ powstają gdy rząd wpływa na aktywność gospodarczą i wywołuje dodatkowe wahania . Rodzaje wahań występujących w gospodarce : 1.

7. Tworzą go lata 1760 do 1915/1920 po przełomie rozpoczął się drugi . Długość fal mierzona między punktami szczytowymi wynosi 58 i 45 lat . 9. CYKLE DŁUGIE KONDRATIEWA – czyli zmiany podstawowych wielkości ekonomicznych w horyzoncie czasowym wynoszącym kilkadziesiąt lat . Wśród teoretyków panuje pogląd że występowanie cykli krótszych jest spowodowane zmianami w zapasach natomiast cykle dłuższe Juglara zależą od inwestowania w maszyny i urządzenia . zniżkowe lub na niezmienionym poziomie / ruchy czynników osobowych i rzeczowych w jakiejś dziedzinie gospodarczej . Trend jest przejawem długookresowej zmiany jakiejś zmiennej ekonomicznej np. . Przebieg trendu zakłócony jest bieżącą sytuacją ekonomiczną . CYKL KITCHINA – na podstawie analizy wskaźników pieniężnych sformułował stwierdzenie o występowaniu w gospodarce cykli krótkich o przeciętnym okresie 3. CYKL JUGLARA – przyczyny cyklicznego falowania gospodarczego upatrywał w zjawiskach pieniężno – kredytowych . Zwyżkowe trendy następują najczęściej w wyniku rozwoju sił wytwórczych tz wzrostu poziomu wiedzy . postępu technicznego . okres jednego cyklu wynosi według niego od 7 do11 lat .Składają się z 5 faz : ożywienia . przebiegają niezależnie od ogólnych wahań koniunktury i mają swój własny mechanizm . Mniejsze wahania o różnej amplitudzie i zmiennej intensywności w ramach ogólnego trendu określa się mianem cykli koniunkturalnych . Jego zdaniem jednakże co 2 lub 3 cykl ma większą amplitudę i dlatego powstaje wrażenie występowania cykli o dłuższych okresach 7-11 lat . a między dolnymi 61 i 45 lat . 6. PKB . świńskie / są to odbywające się z pewną regularnością wahania produkcji żywca wieprzowego . Składa się z 70 letniego wzrostu produkcji i 85-90 spadku aktywności produkcji . CYKLE SUPER DŁUGIE / van EWIJKA / super długi cykl gospodarczy 150 do 160 letni . TRENDY – czyli tendencje długookresowe są to stałe /zwyżkowe. Cykl o tej długości nazywamy cyklem klasycznym lub cykl Juglara ./ np. 8. nasycenia i recesji . Cechy i przebieg cyklu koniunkturalnego Klasyczny cykl koniunkturalny składa się z 4 faz . szybszego wzrostu . Jego zdaniem kryzys był następstwem ograniczenia expansji kredytowej banków w okresie rozkwitu . 10.5. dojrzałości .5 roku . CYKLE SPECJALNE . kwalifikacji zatrudnionych .

inwestycje . Zwiększa się zatrudnienie a w wyniku tego popyt . stopa zysku osiągają poziom wyższy od poziomu z przed kryzysu a więc każdy następny kryzys zaczyna się na poziomie znacznie wyższym od poprzedniego . zatrudnienie . 3. D – faza ożywienia . Odcinek C . C – faza depresji Łącznie te fazy określa się jako faza recesji . ROZKWIT – szczyt koniunkturalny . Rozmiary inwestycji w skali gospodarki są niższe od faktycznego zużycia środków trwałych . Zwiększający się popyt na dobra inwestycyjne prowadzi do wzrostu ich cen i poprawy rentowności produkcji . B – faza kryzysu Odcinek B . płace . Zmniejszająca się rentowność doprowadzi do bankructwa słabszych przedsiębiorstw . . spadek produkcji do póki nie zostaną sprzedane lub zlikwidowane nadmierne zapasy towarowe a poziom bieżącej produkcji nie dostosuje się do aktualnego poziomu popytu . W ten sposób w fazie rozkwitu pojawiają się przesłanki kryzysu ekonomicznego nadprodukcji .panikę giełdową 2. Tempo załamania gospodarczego może być przyspieszone przez : . objawia się nadprodukcją . produkcja . Poprawa warunków rozwoju produkcji korzystnie wpływa na poziom zysku i stopy zysku . DEPRESJA – dno kryzysu charakteryzuje się ona zahamowaniem spadku produkcji a także stabilizacją zatrudnienia . Ta nierównomierność rozwoju narusza warunki równowagi . której wszystkie istotne wielkości gospodarcze tj. słabszą dynamikę wykazują ceny dóbr konsumpcyjnych i płace . Dynamika podstawowych wielkości ekonomicznych jest zróżnicowana najszybciej rosną ceny dóbr inwestycyjnych . Pod wpływem popytu na kredyt rośnie stopa % . PODSUMOWANIE : Współczesne państwo podejmuje próby przeciwdziałania stratom gospodarczym powstającym w toku cykli koniunkturalnych . Gospodarka osiąga równowagę na najniższym poziomie . zysku i stopy zysku . cen . Ograniczone są one znacznie silniej niż produkcja ze względu na trudności w zdobyciu kapitału i na brak perspektyw zysku . spadają ceny a w ślad za Nimi stopa zysku . ogranicza się więc produkcję .faza rozkwitu – prosperity Łącznie od C do E – faza ekspansji 1. OŻYWIENIE – jest wyjściem z depresji i charakteryzuje się wzrostem produkcji która osiąga po pewnym czasie poziom z przed kryzysu . Interwencja państwa powoduje ograniczenie amplitudy wahań oraz zmniejszenie dolegliwości społecznych powodowanych kryzysem .Odcinek A . 4. Stwarza to sprzyjające warunki dla postępu technicznego i wykorzystania w produkcji nowych technologii i urządzeń. E . boom – jest to ostatnia faza cyklu .politykę kredytową banków . Próby te nie likwidują cykli koniunkturalnych ale zmieniają jego przebieg . ceny . W tej fazie rentowne są tylko przedsięwzięcia o najniższych kosztach produkcji . poprawy Odcinek D . KRYZYS – oznacza załamanie gospodarcze . Wzrost cen środków produkcji i płac oraz wykorzystanie przestarzałych maszyn i urządzeń w celu sprostowania rosnącego popytowi oznacza wzrost kosztów .

Ograniczeniu wahań cen . reguluje warunki płacy i pracy . Reagowanie na globalne procesy gospodarcze w tym zwłaszcza tendencji gospodarki narodowej . Cykl we współczesnym kapitalizmie ma tylko 2 fazy : . Główne cele interwencjonizmu : 1. Interwencjonizm jest jedną z głównych przyczyn deformacji cyklu koniunkturalnego po 2 wojnie światowej . Sytuacja zmieniła się w XVIII wówczas angielscy ekonomiści ADAM SMITH I DAVID RICARDO zaczęli głosić zasady liberalizmu gospodarczego – I nazywał się lesseferyz . 5. KEYNS posługuje się pojęciem mnożnika inwestycyjnego mówiącego o tym ile razy większe jest ogólny przyrost dochodu od powodującego go przyrostu wydatków na inwestycje .TEORIA CYKLU KONIUNKTURALNEGO teoria cykli KENSA według niego cykliczny rozwój jest prawidłowością a przyczyny wahań tkwią w wahaniach rozmiarów inwestycji . statki / . w pracy pod tytułem „ Ogólna rola zatrudnienia procentu i pieniądza „ . Dążenie do osiągnięcia wysokiej stopy wzrostu gospodarczego przy możliwie pełnym zatrudnieniu i wykorzystaniu nowoczesnych czynników wzrostu . Protekcjonizm – państwo zakłada manofaktury . Te zasady panowały w XIX w i I dziesięcioleciach XX w z wyjątkiem 2 wojny światowej . budowano infrastrukturę ekonomiczną / porty . INTERWENCJONIZM PAŃSTWOWY – to polityka czynnego oddziaływania państwa na gospodarkę narodową . Rola państwa według tych poglądów sprowadza się do zabezpieczenia własności oraz zapewnieniu ładu i porządku publicznego / „ państwo jest nocnym stróżem „ / . Pierwsze posunięcia różnych rządów miały charakter empiryczny a teoretyczną podstawę stworzył angielski ekonomista JOHN KEINS w 1936 r. Dopiero wielki kryzys gospodarczy z lat 1929-1933 r wymusił aktywną rolę państwa w gospodarce mającą na celu złagodzenie następstw kryzysu . Wartość mnożnika inwestycyjnego zależy od krańcowej psychologicznej skłonności do konsumpcji a więc od tego jaką część przyrostu dochodu ludności zechce wydać na powiększenie konsumpcji . które z kolei uwarunkowane są zmianami krańcowej wydajności kapitału / w tej fazie niska jest stopa % / . Rozwiązanie problemów ekonomicznych . 3. 2. wprowadza przymus pracy . pojawił się już w okresie pierwszej akumulacji kapitału XVI w – XVIII w okres menkartylizmu . 4. Domagali się wolności handlu zagranicznego i pełnej swobody dla wewnętrznej działalności gospodarczej . Utrzymaniu zrównoważonego bilansu płatniczego i ustabilizowanie kursu walut . Popieranie wszelkich form agresji .

które ich nie osiągają lub osiągają w stopniu niewystarczającym . natomiast w okresie kryzysu podejmowane są środki bezpośrednie . Podstawowym przejawem bezpośredniej działalności gospodarczej państwa jest powstanie i rozwój własności państwowej a także podejmowanie własnych decyzji czy też organizowanie robót publicznych . Budżet jest narzędziem redystrybucji dochodów osiągniętych przez właścicieli zasobów czynników produkcji . Budżety samorządowe władz lokalnych są uchwalane przez władze samorządowe odpowiednich szczebli terenowych odpowiadających strukturze administracyjnej kraju . które świadczą nieodpłatnie . Jej objawem może być brak wzrostu czy nawet zwolnienie tempa wzrostu . fundusz ubezpieczeń społecznych . Ad. Jest on podstawowym elementem finansów publicznych .stopę dyskontową .ustawodawstwo antymonopolowe . Wpływ państwa i monopoli na przebieg cyklu przedłuża fazę spadkową oraz skraca fazę ekspansji i ogranicza ich dynamikę .występowanie państwa na rynku w charakterze nabywcy BUDŻET PAŃSTWA – roczny plan przychodów i wydatków państwa .01. Pośrednia Wśród metod wywierania wpływu państwa na gospodarkę przeważają środki pośrednie stosowane najczęściej w okresie prosperity . 12. Dawnym fazom spadkowym towarzyszył spadek cen a zwiększający się stopniowo popyt sprawił samoczynne wejście w fazę ożywienia . Instrumenty i formy interwencjonizmu : 1.manipulowanie kursem walut . Fundusze celowe są to fundusze ustawowe których przychody pochodzą z dochodów publicznych a wydatki są przeznaczone na realizację określonych zadań np. 2. że ceny wykazują tendencję rosnącą . Oprócz nich w skład wchodzą i budżety samorządowe władz lokalnych i inne np. Budżet przejmuje część tych dochodów i przeznacza na rzecz dochodów . Bezpośrednia 2. REDYSTRYBUCYJNA – rozdzielcza – polega na regulowaniu dochodów podmiotów gospodarczych . Funkcje budżetu państwa : 1.ingerencja państwa w dziedzinie kształtowania cen .1 Do bezpośrednich środków interwencjonizmu zalicza się występowanie państwa w charakterze uczestnika procesów gospodarczych tj przedsiębiorców . Takie podmioty to instytucje .2002 Modyfikacja cyklu spowodowała nowe zjawiska ekonomiczne . Spadkową czyli recesję – faza łączy kryzys i depresję . Łagodzenie przebiegu cyklu osłabia tempo wzrostu gospodarczego a także dynamikę rozwojową systemu rynkowego . Ad.opodatkowanie dochodów . Zwyżkową czyli ekspansję – łączy ożywienie i rozkwit .1. Obecnie procesy monopolizacji umożliwiające administracyjne stanowienie cen doprowadziły do tego .2 Do czynników pośrednich środków interwencjonizmu zalicza się : . nie musi charakteryzować się spadkiem poszczególnych wskaźników działalności gospodarczej . fundusze celowa . Wymienione środki bezpośrednio wpływają na koniunkturę gospodarczą i przeciwdziałają jej załamaniu .

automatycznych stabilizatorów gospodarczych które oddziałują na poziom i zmiany popytu w gospodarce społecznej i system podatku progresywnego . 3.cła . Zasada jawności – polega na tym . Zasada rocznego okresu 2. dochodowe 2. usługi społeczne np. KONTROLNA – realizowana jest poprzez bieżącą obserwację tempa wysokości oraz tytułów wpływów i wydatków budżetowych a następnie porównywanie z założonymi w budżecie . którego celem jest zapewnienie zrównoważonego wzrostu gospodarczego . szkoły państwowe . bodźcowa – może być realizowana poprzez zmiany obciążeń podatkowych Rodzaje podatków według przedmiotu opodatkowania : 1. majątkowe 3. Zasada specjalizacji – nakłada obowiązek grupowania dochodów i wydatków według przyjętych kryteriów : przedmiotowego i podmiotowego 6. Zasada jedności – oznacza że w jednym dokumencie umieszcza się planowane dochody i wydatki i zakłada się ich ogólne przeznaczenie . Kryterium prawne dzieli dochody na : . Zasady konstruowania budżetu : 1. że w budżecie nie mogą się znaleźć pozycje niejasne pod względem podmiotowym lub przedmiotowym 5. że podatki kształtują wysokość dochodów i majątek podatnika 3. obrotowe . tworzenie infrastruktury technicznej na terenach zacofanych . Kryteria : I. jak i osoby fizyczne zmuszone z różnych przyczyn korzystać z zasiłków socjalnych . STYMULACYJNA – polega na tym . redystrybucyjna – polega na tym . przymusowym . wyłącznie sam mechanizm rynkowy nie zapewnił by oczekiwanego przez społeczeństwa poziomu produkcji dóbr i usług np. Kryterium według rodzaju dochodów wyróżnia się : . ALOKACYJNA – pełniąc tą funkcje budżet dokonuje rozdziału zasobów w gospodarce między różne działy gospodarki . szkolnictwo . 5. 3.bezzwrotne i zwrotne .podatki .inne dochody PODATEK – jest to świadczenie pieniężne jednostronnie ustalone . pobierane przez państwo lub inny związek publiczno-prawny . 4.przymusowe i dobrowolne II . Zasada kompletności – oznacza że mają być ujęte wszystkie dochody i wydatki 4. Kieruje zasoby tam gdzie nie mogły by trafić w inny sposób np.opłaty . nieodpłatne o charakterze ogólnym . Z budżetem wiąże się funkcjonowanie dwóch tz. STABILIZACYJNA – wynika z interwencjonizmu państwa w gospodarkę . ulgi inwestycyjne na obszarach dotkniętych silnym bezrobociem . bezzwrotne . że za pomocą narzędzi budżetowych państwo wywołuje lub wzmacnia zjawiska i zachowania pozytywne z punktu widzenia interesów natomiast zniechęca do działań niekorzystnych w danym okresie np.odpłatne i nieodpłatne . Zasada równowagi budżetowej – wydatki muszą się równać dochodom DOCHODY BUDŻETOWE – wszelkie wpłaty na rzecz budżetu . Funkcje podatków : 1.2. fiskalna – podatki są głównym źródłem wpływów budżetowych 2.

Uiszcza się je w zamian za określone czynności urzędowe np. Kryterium przerzucalności podatku dzieli podatki na : . skala progresywne – to szereg coraz wyższych stawek podatkowych przyporządkowanych wyższym podstawą podatkowym 2. administracji państwowej . teatrów . Ad. subwencje exportowe II. odsetki z tytułu lokowania wolnych środków pieniężnych – spadku . wydatki socjalno-kulturalne – oświata . akcyza . Są płacone z tytułu posiadania majątku . wydatki na gospodarkę – roboty publiczne . oświata .służące finansowaniu bieżącej działalności państwowej i są wydatki na utrzymanie administracji państwowej : policja . wojsko . dotacje do przedsiębiorstw . Inwestycyjne – są przeznaczone na tworzenie majątku trwałego w formie nowych szkół .bezpośrednie / podatek dochodowy / SKALA PODATKOWA – to zbiór uporządkowanych rosnąco lub malejąco stawek % znajdujących zastosowanie do różnej wielkości podstawy obliczania podatku i wyróżniamy : 1.pośrednie . zapisów . zasiłki dla bezrobotnych 2. wydatki na działalność niezbędną do funkcjonowania państwa i są to wydatki na administrację publiczną . darowizn WYDATKI BUDŻETOWE –to środki wydatkowane w ramach gospodarki budżetowej państwa . podatek od nieruchomości . Pełnią funkcję fiskalną oraz szereg funkcji gospodarczych np. dochody z majątku państwa 2. policję . szpitali . przyrostu majątku lub wzrostu jego wartości np. wydatki na obsługę długu publicznego 4. kultura . służba zdrowia 3. sądownictwo 2. podatek spadkowy . obligacje 3. skala degresywna – kolejnym niższym podstawą podatkowym są przyporządkowane niższe stawki podatkowe OPŁATY – jest jednostronnie określonym bezzwrotnym i odpłatnym świadczeniem pieniężnym o charakterze ogólnym pobieranym na podstawie aktów normatywnych od osób fizycznych i prawnych . Kryterium celu : 1. skala regresywna – charakteryzuje się malejącymi stawkami podatkowymi w miarę wzrostu podstawy podatkowej 3. Bieżące . CŁO – to podatek nakładany na towary przekraczające granicę celną określonego państwa . ochrona rynku krajowego przed napływem tańszych towarów zagranicznych . Kryterium przedmiotu wydatkowania : 1. INNE WPŁYWY BUDŻETOWE to : 1. emerytury .Ad 2. I. emisji papierów wartościowych – bony . nauka . opłaty skarbowe lub za korzystanie z usług częściowo odpłatnych . 3 Przedmiotem jest obrót z tytułu sprzedaży towarów oraz ich import : VAT .

rzeczywiste dochody niższe od zaplanowanych 3. sprzedaż części majątku publicznego 6. poziom i dostępność ubezpieczeń społecznych NADWYŻKA BUDŻETOWA – oznacza że dochody państwa w okresie roku budżetowego są wyższe od wydatków .ekonomiczne .polityczne . luki w prawie podatkowym 7. zasięg szarej strefy Zależność dochodów podatkowych budżetu od wysokości stopy podatkowej ilustruje krzywa LAFFERA . emisja obligacji skarbowych i bonów skarbowych 3. niski poziom produktu krajowego lub zmniejszający się 4. podwyższenie podatków 5.techniczne . Po stronie wydatków czynników ekonomicznych to : 1. rodzaje zwolnień podatkowych . nieodpowiednia stopa podatkowa 5. zakres spełnionych przez państwo funkcji i przyjęte koncepcje finansowania wydatków określających stopień odpłatności obywateli 2. niezaplanowane wydatki 2. niesprawność aparatu egzekwującego podatki 6. rozmiary i struktura zatrudnienia w sektorze publicznym 3. Przyczyny deficytu budżetowego : 1. Może być efektem zamierzonym .Nierównowaga budżetowa i jej skutki dla gospodarki Czynniki wpływające na równowagę budżetową to czynniki : .organizacyjne . kredyty zagraniczne . zaciąganie kredytów i pożyczek przez państwo . Finansowanie deficytu budżetowego : 1.społeczne . zaciąganie kredytów w bankach komercyjnych 2.psychologiczne Wśród czynników ekonomicznych po stronie dochodów wymienia się rozmiary działalności gospodarczej . dodruk pieniądza 4. DEFICYT BUDŻETOWY – wydatki przewyższają dochody . system podatkowy .

. Są to środki budżetowe .. Uruchomienie ich nie wymaga decyzji władz administracji . zasad i trybu przyznawania zasiłków . równowaga bilansu płatniczego 5.. wzrost gospodarczy 4. walka z bezrobociem 2. subwencjonowanie rolnictwo itp. które zakupiły skarbowe papiery wartościowe wyemitowane na rynku krajowym .. .programy pomocy dla wybranych dziedzin gospodarki Te wymienione stabilizatory są w stanie zmniejszyć amplitudę wahań cyklicznych o około 1/3 .. Restrykcyjna – twarda – charakteryzuje się ich ograniczeniem wydatków PASYWNA POLITYKA BUDŻETOWA – istotna rolę w niej odgrywają automatyczne stabilizatory kultury . Do istniejącej sytuacji gospodarczej i rezygnacji z prób aktywnego jej kształtowania .. Automatyzm polega na tym .. które podnoszą całkowicie wydatki w okresach recesji i obniżają je w okresach ekonomicznej ekspansji bez specjalnej ingerencji państwa . POLITYKA BUDŻETOWA – oznacza decyzje rządu dotyczące wydatków i podatków . słabość to : ... Dług zagraniczny – jest efektem zaciągniętych przez państwo kredytów w bankach zagranicznych lub międzynarodowych instytucjach finansowych . Ekspansywna – łagodna – charakteryzuje się wzrostem wydatków budżetowych 2. 2..wypłaty dywident .Dzieli się na : 1. Jest zadaniem państwa . podatki polityka budżetowa obejmuje politykę podatkową wydatków rządowych . efektywny podział zasobów ekonomicznych 6.w okresie recesji nie tworzą nowego popytu lecz hamują spadek istniejącego WNIOSEK : . walka z inflacją 3. wydatki rządowe 2... Cele polityki budżetowej : 1. Zalicza się do nich : . Dług krajowy – obejmuje zobowiązania państwa wobec podmiotów państwowych oraz tych zagranicznych . Rodzaje : 1. jednak ich ustanowienia np.nieskuteczne w rozwiązywaniu struktur gospodarczych ... odszkodowań z tytułu wywłaszczenia ..nie zapewniają zrównoważonego wzrostu ..zasiłki dla bezrobotnych oraz socjalne .mechaniczny charakter na zmiany popytu globalnego . określenie opodatkowania ... deficytu i długu publicznego . Ich zaleta to szybkość reakcji na wahania koniunktury .DŁUG PUBLICZNY – jest to całkowita kwota zadłużenia państwa z tytułu zaciągniętych pożyczek oraz innych form działalności w wyniku których państwo jest zobowiązane do wypłaty pewnych kwot pieniężnych np.podatki . ochrona środowiska Do instrumentów polityki budżetowej zalicza się : 1. że po zatwierdzeniu zaczynają działać bez konieczności wprowadzenia częstych korekt a siła i zakres ich działania zależą od poziomu aktywności gospodarczej .

zbyt aktywna polityka budżetowa zapewniająca obfite transfery na cele socjalne zmniejsza aktywność członków społeczeństwa . rozpoznawcze opóźnienie – jest to czas jaki upływa między pojawieniem się problemu a momentem poznania że zaistniał 2. Trzy rodzaje opóźnień : 1. wywołujące określone zmiany dochodów i wydatków budżetu .AKTYWNA POLITYKA BUDŻETOWA – wykorzystuje się stabilizatory dyskrecjonalne – to celowe i arbitralne decyzje państwa . zachwianie równowagi w bilansie handlowym państwa 3. wypychanie sektora prywatnego przez państwa 2. Słabości – decyzje wymagają zmiany legislacyjnych dlatego skutki tych decyzji osiągane są z opóźnieniem . Polityka ta polega na świadomym interwencjonizmie wymagającym każdorazowo podejmowania decyzji . administracyjne – jest to czas który upływa pomiędzy uznaniem zaistniałego problemu a podjęciem działań na rzecz jego rozwiązania 3. legislacyjne – to czas jaki upływa między wprowadzeniem interwencyjnych środków polityki budżetowej a odczuciem skutków ich oddziaływania Negatywne efekty ekspansywnej polityki budżetowej : 1.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful