Temat: Zbrodnia i kara. Zbrodnia i kara to jedne z najczęściej pojawiających się motywów.

Występują one zarówno w literaturze antycznej, renesansowej poprzez romantyczną aż do współczesnej. Jest to bardzo ważny, ale zarazem ogromnie trudny temat. Budzi on bowiem wiele kontrowersji, ponieważ można go różnie interpretować. Ocena zależy od różnych czynników: norm moralnych obowiązujących w danej epoce, poglądów ludzi przedstawiających dane zagadnienie, motywów kierujących sprawcą i sposobem w jaki popełniona zbrodnia wpłynęła na jego osobowość i późniejsze zachowanie. Czasami widząc skruchę zbrodniarza-mordercy, którym nie zawsze jednak musi być osoba bezpośrednio dokonująca przestępstwa pozbawienia życia innego człowieka, budzi się w nas niejaka litość, współczucie dla tej osoby. Pisarze i poeci opisujący różne warianty przestępstw oraz kar będących ich skutkiem zazwyczaj ukazują występki wynikające z premedytacji i popełnione w afekcie. Celem literatury jest zatem nie tylko opisanie tematu, ale również jego skomentowanie i jednoznaczne ocenienie. Ludowa mądrość mówi jednoznacznie: nie ma zbrodni bez kary. Każde zło pociąga za sobą konsekwencje, odbija się też niekorzystnie na ludzkiej psychice. Osoba, która w jakikolwiek sposób miała do czynienia ze zbrodnią jako bezpośredni obserwator czy tym bardziej jako wykonawca, spotyka się z niezwykle silnymi, skrajnymi emocjami, przeżyciami wewnętrznymi; nie każdy potrafi nad nimi zapanować i przejść do porządku dziennego. Zastanówmy się najpierw czym tak naprawdę jest zbrodnia? Według słownikowych definicji jest to poważne przestępstwo naruszające wszelkie normy wyznaczone przez etykę oraz zasady życia społecznego. Mamy z nią do czynienia, gdy ktoś kogoś zabije lub ciężko pobije. W kategoriach religijnych zbrodnia wiąże się zawsze z popełnieniem grzechu śmiertelnego, zaś w ujęciu świeckim - jest poważnym wykroczeniem przeciw prawu, które reguluje zasady postępowania wobec zbrodniarzy. Zawsze dochodzi do rozprawy sądowej, do której każdy ma prawo niezależnie od stopnia i wagi swojej winy. Pierwszym utworem, nad którym chciałbym się dłużej zatrzymać jest „Giaur” Georga Byrona. Tytułowy bohater tej romantycznej tragedii jest dosyć złożoną i trudną do włożenia w jednolite ramy osobowościowe postacią. Pojawia się jak duch, nic konkretnego o nim nie wiemy, możemy snuć jedynie domysły na temat jego europejskiego pochodzenia. Łączy on zarówno cechy człowieka uczuć, bez pamięci zakochanego w brance Hassana- Leili, wędrowca bliskiego naturze ale także dumnego egoisty i zbrodniarza. Bohater ten ma skazę na sumieniu ponieważ dokonał w swym życiu czegoś naprawdę okrutnego. Sprzeciwił się moralności, etyce, zasadom, panującym w danej epoce. Jako Europejczyk przybył do świata muzułmańskiego kierującego się zupełnie innymi zasadami, których on wbrew wszystkiemu nie toleruje i nie podporządkowuje się. Kobieta w tym świecie jest niczym, nie ma żadnych praw jedynie obowiązki i zakazy. Giaur zakochał się w jednej z nałożnic muzułmanina Hassana- Leili. Chciał ją uwolnić z rak męża, z haremu , w którym się znajdowała. Zdradzony mąż dowiedział się jednak o ich zamysłach. Rozkazał zabić niewierną. Giaur nie mógł puścić tego płazem, kierując się rządzą zemsty tropił Hassana dopóki nie spełnił obietnicy i nie pomścił śmierci ukochanej. Ale czy to go uszczęśliwiło, czy dało mu poczucie spokoju, złagodziło ból po stracie umiłowanej kobiety??. Zamiast jednej ,teraz miał krew dwóch osób na sumieniu. Tak , właśnie dwóch. Bo czyż nie jest racją, że tak naprawdę za śmierć Leili

odpowiada właśnie on sam a nie Hassan. kręgu kulturowym zasad. co łączy się z utratą autorytetu i szacunku. Po sześciu latach bohater ukazuje się nam w klasztorze jako mnich. Wyznaje. Ale czy dokonująca zbrodni na Hassanie. że Hassan nie jest morderca. a zarazem mordercę ukochanej kobiety. Wkroczył w strefę kultury o której nie miał pojęcia. że to on był przyczyną śmierci ukochanej Leili. Giaur sądził że w ten sposób uleczy ból. Miał moralne prawo wymierzyć sprawiedliwość swojej żonie. że zakochał się w kobiecie zamężnej.lecz nie ja zabiłem” Przez swój czyn zasługuje on jedynie na potępienie. próbą rozgrzeszenia siebie za własne winy. Pałał żądzą zemsty. jakie głoszono o jego losie. chciał się jedynie na drugim świecie spotkać ze swoją ukochaną. Wydawało mu się że może sobie przywłaszczyć czyjąś żonę w ten sam sposób jak to dzieje się w krajach tzw. którego nie obchodziły uczucia innych ludzi. Miał wiele powodów do zabójstwa. Giaur zabił Hassana. Nie żałuje popełnionego czynu i mówi: “gdybym mógł odżyć. Nie czuje się jako zbrodniarz. które doprowadziło go do tego stanu. Zginęła ona z ręki swojego pana za niewierność i zarazem miłość do chrześcijanina. . żyłbym tak jak żyłem”. ale głównym była niestety najbardziej potępiana czyli zemsta. . którą podobno kochał doprowadził do jej śmierci. Nie możemy oceniać muzułmanina według zasad. Zaryzykuje twierdzenie. jak powinien cierpieć każdy zbrodniarz. zmniejszy pustkę po stracie ukochanej?? Ubolewał jedynie nad tym iż muzułmanin nie miał wyrzutów sumienia i nie cierpiał tak. było to. Giaur mszcząc się na Hassanie nie miał żadnych wątpliwości. Staje się on “tajemniczym mnichem” ponieważ ani się nie spowiada. ucinając głowę Hassanowi. podważa jego pozycję w świecie. Jedynie żałuje. Ale było to podyktowane jedynie rządzą krwi i mordu. który w samotności zaczyna nienawidzić wszystkich ludzi ponieważ cierpienie z każdą chwilą staje się coraz cięższe. który zabijając żonę postąpił przecież wedle panujących od tysięcy lat w swoim kraju. Życie straciło dla niego jakikolwiek sens i cel. Lecz u muzułmanów zdrada kobiety jest największą hańbą dla mężczyzny. zabijając Hassana – poganina. myślący jedynie o swoich potrzebach. Co tu po rozpaczy. Nie może sobie zatem pozwolić na takie traktowanie. że było to jedyne i najsłuszniejsze wyjście a zarazem jego obowiązek. dużo czasu spędza w samotności. Sam w końcu przecież przyznał : Ja byłem przyczyną śmierci. po zemście. Giaurowi przestało zależeć na życiu. ani nie bierze udziału w nabożeństwach. swej tajemniczości i odważa się podczas spowiedzi na wyznanie swoich grzechów.Giaur musi cierpieć ponieważ sam również dokonał okrutnej zbrodni. Uważał. Zabijając Hassana przeciwstawił się zarówno prawu religijnemu jak i moralnemu. Był egoistą. Nie wstrzymuje swojego bólu. które były mu obce. które doprowadza go do skłócenia ze światem oraz do samotnej walki. stara się te prawa zmienić przez aktywne działanie. A co z Giaurem?? Patrząc obiektywnie na postać tego bohatera jawi się on jako lekkomyślny ignorant-egoista. Największym nieszczęściem. Nasuwa się racjonalna myśl. Sam ustalił sobie prawa. bo nakazywała mu to kultura i religia. Nie lękał się krwawych przepowiedni. Była to tylko próba zduszenia w sobie wyrzutów sumienia i rozpaczy. Nie dokonał tego osobiście ale to właśnie on był główną przyczyną zguby Leili. cywilizowanych czyli rozwód i po sprawie. pogrążony w rozmyślaniach i od czasu do czasu wspomina o tonącej pięknej kobiecie. aby mogli doznać spoczynku. że mszcząc kochankę zabił rywala. Jest on człowiekiem cierpiącym. którego uważa za wroga wiary chrześcijańskiej ale przede wszystkim wroga osobistego. Giaur nie bacząc na bezpieczeństwo kobiety.

która jeszcze bardziej podsyca jego rozbudzoną już ambicje. o silnym charakterze . Starali się cały czas zachowywać pozory swej niewinności. To właśnie Lady Makbet zaplanowała w każdym szczególe przebieg zbrodni. z pobudek czysto ambicjonalnych i egoistycznych. Poczucie winy i następstwa zbrodni. Ofiarą pazerności na władzę jaka opanowała Makbeta i Lady Mkabet. którego nie potrafią udźwignąć. Są to nieustanne wyrzuty sumienia u Makbeta. Czarownice spotkane na wrzosowisku przepowiadają Makbetowi. Jednak na tym jak można było się domyśleć się nie kończy. ze wróżba trzech wiedźm nie musi się spełnić i że przeznaczeniu czasami trzeba pomóc. jednak perswazja demonicznej żony utwierdziła go w postanowieniu dokonania tego okrutnego czynu. Panowanie nieuchronnego losu nad światem człowieka. Tragedia Szekspira ukazuje psychikę jednostki. bezwzględna kobieta są wkrótce naznaczeni ciężarem. nieustannie myła ręce. iż będzie ojcem królów. Jest to opowieść o żądzy władzy. Innym utworem doby romantyzmu który porusza motyw zbrodni jest ballada naszego wieszcza Adama Mickiewicza pt. po sięgnięciu moralnego dna. istnienie jakichś większych. Goszcząc u siebie króla Dunkana. wciąż dręczy go sumienie. Kara nadchodzi jednak bardzo szybko. któremu wiedźmy przepowiedziały. panować nad swoimi przywidzeniami. Makbet. o dziwo. . że wyzwoleniem dla niego mogła by być tylko śmierć. pokorę i uwielbienie. Jedna zbrodnia pociąga za sobą kolejne . Oboje giną. Popadła w dziwny stan. które prezentują temat zbrodni i kary za nią. Okrutni małżonkowie przebiegle i drobiazgowo planowali swoje zbrodnie. jest dramat Williama Szekspira "Makbet". Wprawdzie tuż przed dokonaniem mordu w Makbecie odezwało się sumienie. Doznaje majaków. wiedząc o tej wróżbie. która nieokiełznana żądzą władzy. lunatykowała . Banko. które są karą za jej popełnienie. Nie ma człowieka. Mimo że była kobietą opanowaną. zona przykazała mu. był jego przyjaciel. nie dźwignęła ciężaru przewinień. który nie czułby winy po odebraniu komuś życia. Potajemnie go grzebie zasadzając na grobie lilje. jej myśli od momentu zabicia kochającego męża aż do czasu jego powstania z grobu. zaburzeń świadomości. „Lilije”. tak by nie można było ich powiązać ze śmiercią kolejnych osób. Kierowany strachem i zazdrością.Jednym z najważniejszych utworów. wskazując na innych. Bohaterka morduje męża aby ten nie dowiedział się o jej zdradach podczas jego nieobecności. Nie ma zbrodni bez kary. popycha do kolejnych zbrodni. Makbet i jego żona dokonali wyboru między dobrem a złem. który dopuści się nieprawości. Makbet opowiada o tej wróżbie żonie. Cały czas udawali sprawiedliwych. całą winę zrzucając na służących. Po zabójstwie natychmiast oddalili od swych osób wszelkie podejrzenia. niewiele brakuje. być całkowicie poza podejrzeniem. Nie działali otwarcie. są w sztuce Szekspira przeanalizowane szczegółowo. gdy dostrzega ducha Banka. rozmawiać z innymi. Żyje w ciągłym napięciu. iż przyjaciel stanie mu na drodze do władzy. wybierając to drugie niestety. Jednak wyrzuty sumienia nie pozwoliły jej normalnie żyć. W końcu zatraca wiarę w sens życia i wyznaje. miewała wizje. niewinnych ludzi. Zarówno dzielny rycerz. Bohater nie może spać. Decydując się na zabicie króla. traci kontrolę nad swoim zachowaniem i wypowiadanymi słowami. Przedstawione są w niej losy kobiety. nakazał skrytobójcom zgładzenie Banka. zabijają go podczas snu. wokół których dokonują się przypadkowe zbrodnie. jak i demoniczna. stała się również rodzina Makdufa. wyższych sił wprowadza w rzeczywistość ludzką konieczność kary za zło. która doprowadza do tragedii. sprytnie mylili tropy. Nastepną ofiarą Makbeta. spowodowanego przez zbrodnie. z którymi nie maja nic wspólnego. zaczął się obawiać. Na uczcie. aby udawał wierność wobec swego pana. Wiedziała przecież. że zdobędzie władzę i tron. rycerza. Jeszcze zanim Makbet pozbawił życia króla. które jednak w ogóle nie znikały. Wyrzuty sumienia dopadają także lady Makbet. co również potwierdza nieuchronność kary i ogrom cierpienia. a zdemaskowałby się. na których dostrzegała ślady.

co zrobiła ciągle do niej wraca. Dlatego dręczące ją poczucie win nie mogło ustąpić miejsca odpuszczeniu win. Jest łamaniem prawa nie tylko ustawowego ale przede wszystkim prawa każdej jednostki do poszanowania jej godności i do życia. co niewątpliwie zakończyłoby jej wszelkie moralne cierpienia. "Lilie" mówią o jednoznacznych. Eremita uspokoił ją jednak mówiąc: Bo takie sądy boże. nie może zapomnieć. bezczeszcząc tym samym jego pamięć. czego .zbrodnia nigdy nie pozostaje bez echa. znakomity wizerunek kobiety dręczonej.Udała się więc do pustelnika aby otrzymać rozgrzeszenie i pokutę. Odbija piętno na osobie . Jej życie już nigdy nie jest takie samo. losie i śmierci innego człowieka. nie może wrócić do normalności ze względu na zwykle nękające ją wyrzuty sumienia. oczywistych dla prostego wiejskiego ludu zasadach i normach obyczajowo-moralnych: nie wolno cudzołożyć. Nie czuje ani prawdziwego żalu ani skruchy. Byłoby to niezgodne z etyka i moralnością. Historia opowiedziana przez Mickiewicza pokazuje iż istnieją surowe prawa moralne których bezwzględnie należy przestrzegać. Nie wiedzieli bowiem że zrywali kwiaty. zaś brak wykształcenia spowodował jego pogardliwy stosunek do inteligencji. Iż co ty zrobisz skrycie. Jak widać. Do tego bowiem niezbędna jest skrucha i żal za popełnione winy. Kościół wraz w niewierną żona i braćmi zapada się pod ziemię a na jego gruzach wyrastają lilie.lilje -z grobu swego brata. która dokonuje tego strasznego czynu. Ale trwoga przed koleją jej własnych losów nie może być powodem uniewinnienia zbrodniarki . nie może prowadzić normalnego życia. Mąż tylko wydać może. Zbrodnia jest zawsze zbrodnią i żadne nadrzędne cele jej nie usprawiedliwiają. To. Chce jedynie aby widmo jej męża przestało ją nawiedzać. kobieta się na to nie godzi ze względu na wciąż nękające ją wyrzuty sumienia. Będąc napiętnowana dokonaną zbrodnią. a także brak ogłady kulturalnej o czym świadczy wyrzucenie XVII wiecznych rękopisów należących do jego żony i zdziwienie.co zrobiła a jedynie trwoga przed kara wieczna. W tym momencie pojawia się w drzwiach kaplicy widmo zamordowanego męża. Niektórzy są bezwzględni. którego z nich woli. którą później tępił. cyniczni i jedyne. Mięli oni upleść wianki aby kobieta mogła dokonać wyboru. Morderstwo jest dla kobiety psychicznym szokiem. W otchłań pociąga za sobą również braci zamordowanego. w historii literatury natrafimy na różnych ludzi. Nie dość że zdradzała męża to jeszcze zdolna go była zabić jedynie dlatego aby nie dowiedział się o jej postępkach. Żaden człowiek nie ma prawa decydować o życiu. A mąż twój stracił życie”. Jednakże co może wydać się paradoksalne powodowana tymi samymi emocjami nie zgadza się na wskrzeszenie męża . Jedyne czego się tak naprawdę boi to kara jaka ją czeka po śmierci. nie może stłumić wyrzutów sumienia. Mickiewicz w tej balladzie stworzył jednocześnie świetne studium psychologiczne. Nie kierowała się jednak prawdziwym żalem po tym . oszczędzenia jej nędznego żywota. Trzeba także zwrócić uwagę na pewien istotny fakt. wyciągnęli broń. kłócić. Mimo iż mężczyzna mógł wskrzesić jej męża. Strach ciągle w niej narasta. nie umie ukryć swego zdenerwowania. którzy dopuścili się różnych czynów i różnie na nie reagowali. nie wolno pozbawiać życia bliźniego. Kobieta nie zastosowała się do nich. Jednak gdy wdowa podjęła już decyzję mężczyźni zaczęli się między sobą szamotać. ułaskawienia. obawia się wydania tajemnicy. jest przerażona swoim czynem. a więc nie do zaakceptowania. Poza tym o jej rękę zaczęli ubiegać się bracia zamordowanego. że takie stare księgi mają jakąkolwiek wartość.

Różne są też konsekwencje ich czynów. gdy postanawiają odkupić swe czyny. tracą życie. ważne jest jednak to. Są też ludzie. a także zrozumienie. słabości. którzy nie żałują swego postępku.się obawiają. którzy zła dokonali pod wpływem zaślepienia. to kara. zaś ci. po odbyciu kary i zmazaniu swych win. . Na ogół też ludzie. otrzymują szansę na rozpoczęcie nowego życia. ze w większości przypadków zbrodnia zawsze zostaje ukarana. których sumienie wciąż żyje i działa. budzą oni na ogół współczucie.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful