REGIONALNA DYREKCJA LASÓW PAŃSTWOWYCH WE WROCŁAWIU

PLAN URZĄDZENIA LASU dla Nadleśnictwa Śnie ka
na okres od 1 stycznia 2009r. do 31 grudnia 2018r.

PROGRAM OCHRONY PRZYRODY
Program opracowano w BULiGL Oddział w Brzegu
Autor opracowania: mgr in . Dariusz Bober

Program zaktualizowano w Biurze Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej Oddział w Brzegu

Program zaktualizował:

mgr in . Hubert Rzońca
sekretariat@brzeg.buligl.pl www.buligl.pl

Sprawdził: Inspektor BUL i GL Oddział w Brzegu .............................................. mgr in . Marek Matyjaszczyk

Akceptuje: p.o. Dyrektor BUL i GL Oddział w Brzegu ................................................ mgr in . Janusz Bańkowski
BRZEG 2009

2

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

SPIS TREŚCI
1. 2. 3. WSTĘP................................................................................................................................13 CELE PROGRAMU.............................................................................................................14 OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA NADLEŚNICTWA ........................................................15 3.1. 3.2. 3.2.1. 3.3. 3.4. 3.5. 3.6. 3.7. 3.8. 4. 4.1. 4.1.1. 4.1.2. 4.1.3. 4.1.4. 4.1.5. 4.1.6. 4.1.7. 4.1.8. 4.1.9. 4.1.10. 4.1.11. 4.1.12. 4.1.13. 4.1.14. 4.2. 4.3. 4.4. 4.5. 5. 5.1. 5.2. 5.3. Poło enie nadleśnictwa względem jednostek regionalizacji przyrodniczo-leśnej...............18 Strefy ekoklimatyczne ..................................................................................................19 Klimat Sudetów...................................................................................................20 Poło enie fizycznogeograficzne, budowa geologiczna i rzeźba terenu .............................21 Charakterystyka geobotaniczna .....................................................................................24 Charakterystyka ogólna kompleksów leśnych Nadleśnictwa Śnie ka ...............................25 Porównanie wybranych cech drzewostanów w ramach grup funkcji lasu .........................29 Poło enie Nadleśnictwa Śnie ka względem leśnych jednostek administracyjnych............30 Struktura u ytkowania ziemi.........................................................................................31 Ochrona in situ ............................................................................................................33 Karkonoski Park Narodowy..................................................................................33 Otulina Karkonoskiego Parku Narodowego ...........................................................33 Rezerwaty przyrody .............................................................................................51 Parki krajobrazowe ..............................................................................................53 Obszar chronionego krajobrazu.............................................................................55 Obszary Natura 2000............................................................................................56 Siedliska przyrodnicze – występowanie i zalecenia ochronne ..................................90 Pomniki przyrody ..............................................................................................110 Stanowiska dokumentacyjne ...............................................................................131 U ytki ekologiczne ............................................................................................131 Zespoły Przyrodniczo – Krajobrazowe ................................................................131 Grunty leśne do objęcia formą ochrony prawnej...................................................132 Chronione gatunki flory .....................................................................................133 Chronione gatunki fauny ....................................................................................145

FORMY OCHRONY - ISTNIEJĄCE I PROJEKTOWANE...................................................33

Lasy ochronne ...........................................................................................................169 Drzewostany bez wskazań gospodarczych ...................................................................171 Lasy wpisane do rejestru zabytków .............................................................................172 Ochrona - ex situ........................................................................................................173 Gleby leśne................................................................................................................174 Siedliskowe typy lasu.................................................................................................175 Flora .........................................................................................................................181
3

WALORY PRZYRODNICZO-LEŚNE................................................................................174

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

5.4. 5.4.1. 5.4.2. 5.5. 5.6. 5.7. 5.8. 5.9. 5.10. 5.11.

Fauna ........................................................................................................................181 Bezkręgowce – Evertebrata ................................................................................182 Kręgowce – Vertebrata.......................................................................................185 Charakterystyka drzewostanów ilościowa i powierzchniowa .........................................189 Budowa pionowa .......................................................................................................191 Baza nasienna Nadleśnictwa Śnie ka ..........................................................................192 Parki wiejskie występujące na terenie i w zasięgu terytorialnym nadleśnictwa ...............193 Ciekawe twory przyrody nieo ywionej w zasięgu i bezpośrednim sąsiedztwie Nadleśnictwa Zabytkowe miejsca o charakterze historycznym, zabytki kultury materialnej w obszarze i w Ocena stanu stosunków wodnych, obszar, sposoby i stopień wykorzystania oraz klasy Hydrografia terenu Nadleśnictwa Śnie ka............................................................199 Stan czystości wód powierzchniowych................................................................202 Ekologiczna ocena stanu lasu..............................................................................203 Aktualny stan siedliska.......................................................................................207 Borowacenie......................................................................................................210 Monotypizacja ...................................................................................................212 Neofityzacja ......................................................................................................212

„Śnie ka” ..............................................................................................................................195 terytorialnym zasięgu nadleśnictwa .........................................................................................197 czystości wód powierzchniowych............................................................................................199 5.11.1. 5.11.2. 5.11.3. 5.12. 5.12.1. 5.12.2. 5.12.3. 5.12.4. 6. 6.1. 6.2. 6.2.1. 6.3. 6.3.1. 6.3.2. 6.4. 6.5. 6.5.1. 6.6. 6.7. 6.7.1. 6.8.

Formy degeneracji ekosystemu leśnego .......................................................................207

ZAGRO ENIA ..................................................................................................................216 Wielkopowierzchniowe zamieranie lasów w Sudetach..................................................217 Stan zdrowotny lasu oraz ska enie powietrza atmosferycznego .....................................218 Poziom zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego ..........................................218 Chemizm opadów ......................................................................................................220 Dwutlenek siarki................................................................................................220 Dwutlenek azotu ................................................................................................220 Odpady komunalne i przemysłowe..............................................................................221 Strefy zagro enia przemysłowego, monitoring biologiczny...........................................221 Strefy zagro enia przemysłowego .......................................................................221 Istniejące zakłady przemysłowe w terytorialnym zasięgu nadleśnictwa oraz w jego Planowane inwestycje zabezpieczające lasy przed negatywnym oddziaływaniem przyszłych Planowane przedsięwzięcia z zakresu kształtowania stosunków wodnych..............225 Zagro enia biotyczne .................................................................................................226

sąsiedztwie ............................................................................................................................222 inwestycji ..............................................................................................................................224

4

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

6.8.1. 6.8.2. 6.8.3. 6.8.4. 6.8.5. 6.9. 6.9.1. 6.9.2. 6.9.3. 6.9.4. 6.10. 6.10.1. 6.10.2. 6.11. 7.

Choroby grzybowe .............................................................................................227 Zagro enia od owadów.......................................................................................228 Uszkodzenia od zwierzyny płowej w uprawach, młodnikach i starszych Zagospodarowanie terenów łowieckich ...............................................................239 Szkody powodowane przez zwierzynę drobną......................................................241 Zagro enia od czynników abiotycznych ......................................................................243 Wiatry...............................................................................................................244 Opady atmosferyczne i osady .............................................................................247 Temperatura powietrza i gleby............................................................................248 Powodzie ..........................................................................................................248 Bezpośrednie negatywne oddziaływanie człowieka na lasy...........................................249 Turystyka ..........................................................................................................249 Szkody górnicze ................................................................................................251

drzewostanach....................................................................................................................236

Podsumowanie negatywnych skutków działalności człowieka na lasy ...........................251

WYTYCZNE DO ORGANIZACJI GOSPODARSTWA LEŚNEGO, REGULACJI ZASOBÓW 7.1. 7.2. 7.3. 7.4. 7.5. 7.6. 7.7. Regulacja u ytkowania rębnego ..................................................................................254 Obręby siedliskowe....................................................................................................255 Wytyczne w sprawie poprawy stanu środowiska przyrodniczego w trakcie wykonywania Wytyczne dla terenów Nadleśnictwa Śnie ka w granicach RPK....................................260 Organizacja szlaków zrywkowych ..............................................................................261 Wskazówki i niektóre koncepcje procesu odnawiania lasu w reglu górnym w Sudetach..262 Gospodarowanie przedplonomi...................................................................................264

ORAZ WYKONYWANIA PRAC LEŚNYCH ............................................................................252

prac leśnych...........................................................................................................................259

8.

PLAN DZIAŁAŃ - ZESTAWIENIE PRAC OBJĘTYCH PROGRAMEM OCHRONY 8.1. 8.2. 8.3. 8.4. 8.5. 8.6. 8.6.1. 8.7. Uzupełnienie do wskazań gospodarczych dla drzewostanów ze zinwentaryzowanymi Uzupełnienie do wskazań gospodarczych dla drzewostanów zlokalizowanych w otulinie Kształtowanie stosunków wodnych (melioracje wodne) ...............................................273 Kształtowanie strefy ekotonowej.................................................................................275 Szczególne formy ochrony wskazania ogólne ..............................................................275 Ochrona ró norodności biologicznej ...........................................................................276 Biologiczne metody ochrony lasu........................................................................277 Ochrona przeciwpo arowa..........................................................................................278

PRZYRODY .............................................................................................................................267 siedliskami przyrodniczymi Natura 2000 .................................................................................267 Karkonoskiego Parku Narodowego..........................................................................................272

5

..........................Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 8.........................................279 6 ...............281 Metodyka................ Promocja i edukacja ekologiczna .......................................................................... 10........................................................8.................................... 9......278 Literatura ........................................................

.............................. znajdujących się w granicach Nadleśnictwa Śnie ka ...............................................................58 Tab......34 Tab...............52 Tab.......................56 Tab........................................Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” WYKAZ TABEL Tab............60 Tab..31 Tab......................29 Tab............................................................ zatwierdzonych przez KE........................................................ 16 Zestawienie wskazań gospodarczych zaprojektowanych w drzewostanach poło onych w granicach SOO i OSO Karkonosze .......................................................................................... 2 Wybrane elementy obrazujące warunki klimatyczne w Sudetach w latach 1930 –1960 (Trampler i in.................. 9 Zestawienie zaplanowanych czynności gospodarczych w drzewostanach w otulinie KPN............ dolnośląskim) ................ dla których proponowane są zmiany przebiegu granic....... .........42 Tab........................................................................ 10 Informacje nt......................................................................... 12 Zestawienie powierzchni leśnej i nieleśnej byłego Obszaru Chronionego Krajobrazu "Karkonosze i Góry Izerskie” w granicach Nadleśnictwa Śnie ka ...................................61 Tab................... 18 Zestawienie powierzchni siedlisk Natura 2000 zinwentaryzowanych w SOO Góry i Pogórze Kaczawskie (na podstawie materiałów wojewódzkiego zespołu specjalistów (WZS) do opracowania projektu sieci Natura 2000 w woj.......... 4 Porównanie wybranych cech drzewostanów w ramach grup funkcji lasu (zestawienie wygenerowane z programu „Taksator”)...... 11 Zestawienie powierzchni leśnej i nieleśnej Rudawskiego Parku Krajobrazowego i otuliny...74 7 ............................................................. 1 Podział Nadleśnictwa Śnie ka wg jednostek regionalizacji .............. 6 Zestawienie informacji nt....................... 13 Zestawienie podstawowych informacji o OSO "Karkonosze" w zasięgu Nadleśnictwa Śnie ka .......36 Tab...................................................................................... 15 Zestawienie podstawowych informacji o SOO wchodzących w zasięg Nadleśnictwa Snie ka...59 Tab........ 1990)........... 3 Kompleksy leśne Nadleśnictwa Śnie ka ...........21 Tab...........27 Tab.......................42 Tab........................................ 8 Porównanie powierzchni drzewostanów oraz zadań gospodarczych w otulinie i poza nią w Nadleśnictwach: „Śnie ka” i Kamienna Góra.........54 Tab...................................................................................... 19 Zestawienie siedlisk Natura 2000 zinwentaryzowanych w SOO Góry i Pogórze Kaczawskie w granicach zasięgu Nadleśnictwa Śnie ka (na podstawie materiałów WZS). główne grupy i kategorie u ytkowania zgodnie z danymi planu (operatu)...................................................................................................................19 Tab.................. zatwierdzonych przez Komisję Europejską ...................................................... 17 Zestawienie wskazań gospodarczych zaprojektowanych w drzewostanach w granicach SOO Rudawy Janowickie ....................................................................... 5 Struktura u ytkowania ziemi wg gmin..........................73 Tab...........70 Tab.......... powierzchni i lokalizacji otuliny Karkonoskiego Parku Narodowego na gruntach Nadleśnictwa "Śnie ka" ................................................. 7 Zestawienie powierzchni manipulacyjnej projektowanych rębni w drzewostanach w granicach otuliny KPN ........................................................................ 14 Zestawienie powierzchni obszarów Natura 2000 obejmujących grunty Nadleśnictwa Śnie ka.......................... lokalizacji oraz powierzchni proponowanych rezerwatów przyrody na gruntach w zarządzie Nadleśnictwa "Śnie ka" .........................................

...............................................87 Tab........................ 24 Zestawienie powierzchni siedlisk Natura 2000 zinwentaryzowanych w SOO Stawy Maciejowa (na podstawie materiałów WZS) ............................... 38 Zestaweinie siedlisk Natura 2000 zinwentaryzownych powierzchniowo ..............................................90 8 .................88 Tab............ 35 Zestawienie powierzchni siedlisk Natura 2000 zinwentaryzowanych w SOO Trzcińskie Mokradła na gruntach w zarządzie Nadleśnictwa Śnie ka (na podstawie materiałów WZS) .. 23 Zestawienie podstawowych informacji nt............................................................................................................................. 21 Zestawienie siedlisk Natura 2000 zajmujących dodatkowo małe powierzchnie w SOO Góry i Pogórze Kaczawskie (na podstawie Materiałów wzs) ............................. 34 Zestawienie powierzchni siedlisk Natura 2000 zinwentaryzowanych w SOO Trzcińskie Mokradła (na podstawie materiałów WZS) .................................................82 Tab.......89 Tab..89 Tab..............................................................................76 Tab.........................................................................................87 Tab.........84 Tab.. 22 Zestawienie wskazań gospodarczych zaprojektowanych w drzewostanach w granicach SOO Góry i Pogórze Kaczawskie ................................................................. 29 Zestawienie powierzchni siedlisk Natura 2000 zinwentaryzowanych w SOO Stawy Karpnickie na gruntach Nadleśnictwa Śnie ka (na podstawie materiałów WZS) .... 26 Zestawienie siedlisk Natura 2000 zajmujących niewielkie powierzchnie w SOO Stawy Maciejowa (na podstawie materiałów WZS) ...............................84 Tab............ projektowanych obszarów Natura 2000 obejmujących zasięg Nadleśnictwa Śnie ka ..........81 Tab................................................. 37 Zestawienie wskazań gospodarczych zaprojektowanych w drzewostanach w granicach SOO Trzcińskie Mokradła ............ 25 Zestawienie siedlisk Natura 2000 zinwentaryzowanych w SOO Stawy Maciejowa na gruntach Nadleśnictwa Śnie ka (na podstawie materiałów WZS)....................................................... 33 Zestawienie siedlisk Natura 2000 zajmujących niewielkie powierzchnie w SOO Źródła Pijawnika (na podstawie materiałów WZS).................................. 30 Zestawienie siedlisk Natura 2000 zajmujacych niewielkie powierzchnie w SOO Stawy Karpnickie (na podstawie materiałów WZS) ........85 Tab.................................... 20 Zestawienie powierzchni siedlisk Natura 2000 zinwentaryzowanych w SOO Góry i Pogórze Kaczawskie na gruntach Nadleśnictwa Śnie ka (na podstawie materiałów WZS) ................................................................82 Tab. 28 Zestawienie powierzchni siedlisk Natura 2000 zinwentaryzowanych w SOO Stawy Karpnickie (na podstawie materiałów WZS) ..................................................................................... 32 Zestawienie powierzchni siedlisk Natura 2000 zinwentaryzowanych w SOO Źródła Pijawnika (na podstawie materiałów WZS) .............................75 Tab..... 31 Zestawienie wskazań gospodarczych zaprojektowanych w drzewostanach w granicach SOO Stawy Karpnickie..........80 Tab.............................................................................................................. 36 Zestawienie siedlisk zajmujących dodatkowo niewielkie powierzchnie w SOO Trzcińskie Mokradła (na podstawie materiałów WZS) .......................81 Tab................................................................................85 Tab....................................................................89 Tab.............................................77 Tab.. 27 Zestawienie wskazań gospodarczych zaprojektowanych w drzewostanach w granicach SOO Stawy Maciejowa.......................................Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Tab.......................................

......................................................... 57 Zestawienie gatunków ssaków wykazanych z terenu Nadleśnictwa Śnie ka nie podlegających ochronie gatunkowej ...................... 60 Zestawienie zabytkowych parków i ogrodów w terytorialnym zasięgu Nadleśnictwa Śnie ka ..................................................................145 Tab................................. 41 Wykaz istniejących pomników przyrody na terenie Nadleśnictwa Śnie ka oraz na gruntach innej własności pozostających w terytorialnym zasięgu nadleśnictwa .................................................................................... 43 Zestawienie projektowanych obszarów do objęcia ochroną prawną w nadleśnictwie „Śnie ka” obręb Kowary ..191 Tab.............................. 63 Przegląd głównych rzek i potoków obszaru Nadleśnictwa Śnie ka ................... 39 Zestawienie siedlisk Natura 2000 zinwentaryzowanych punktowo ...144 Tab.... 61 Wykaz ciekawych obiektów przyrody nieo ywionej ..................................................... 56 Zestawienie gatunków ptaków wykazanych z terenu Nadleśnictwa Śnie ka nie podlegających ochronie gatunkowej ................................................................. 48 Wykaz chronionych i rzadkich zwierząt ..... 45 Zestawienie gatunków roślin zagro onych............................................................................................ 46 Zestawienie gatunków roślin zagro onych w obszarze nadleśnictwa .... 59 Zestawienie powierzchni [ha] i drzewostanów wg grup wiekowych i budowy (wygenerowane programem „Taksator”)............................. 62 Wa niejsze obiekty kultury materialnej ....................................................................................................... 47 Ostoje zwierząt chronionych...............................................................................................................92 Tab................................................................................................................... 51 Zestawienie gruntów w zarządzie Nadleśnictwa „Śnie ka” wpisanych do rejestru zabytków .........................184 Tab........... 52 Zestawienie powierzchni leśnej Nadleśnictwa "Śnie ka" w poszczególnych STL.....................132 Tab.169 Tab...............112 Tab....187 Tab..........................................198 Tab............. 58 Zestawienie powierzchni [ha] drzewostanów według grup wiekowych i bogactwa gatunkowego (wyniki taksacji przetworzone programem „Taksator”)................................................ 40 Dodatkowe informacje do wskazań gopodarczych zaprojektowanych w dzrzewostanach ze zinwntaryzowanymi siedliskami Natura 2000 .....................................................186 Tab.................... 50 Zestawienie podstawowych informacji nt........183 Tab.......................................................................................................................................193 Tab.......Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Tab..... 55 Zestawienie gatunków ryb wykazanych z potoków Nadleśnictwa Śnie ka .....................................................158 Tab...............126 Tab....133 Tab............................................. 53 Zestawienie gatunków roztoczy w nadleśnictwie „Śnie ka” .............................195 Tab...............200 9 .........172 Tab.................................................190 Tab...................... drzewostanów bez wskazań gospodarczych............. 44 Wykaz chronionych i rzadkich gatunków roślin naczyniowych...............188 Tab........141 Tab................................110 Tab.............. 42 Wykaz projektowanych pomników przyrody na terenie Nadleśnictwa Śnie ka oraz na gruntach innej własności pozostających w terytorialnym zasięgu nadleśnictwa .......................................... 54 Zestawienie gatunków ślimaków w nadleśnictwie „Śnie ka” ......... 49 Zestawienie powierzchni gruntów leśnych Nadleśnictwa „Śnie ka” wg kategorii ochronności ...............................................172 Tab..................................176 Tab.........

........... 64 Zestawienie powierzchniowe wg zgodności składu gatunkowego (Źródło: wyniki taksacji przetworzone programem taksator) .211 Tab..................................................246 Tab................................................................... 71 Klasyfikacja strefy za rok 2007 ze względu na ochrone zdrowia................. 79 Uzupełnienie do wskazań gospodarczych dla siedlisk przyrodniczych............. 78 Jednostki regulacji u ytkowania rębnego i długookresowego planowania hodowlanego (gospodarstwa siedliskowe)....................................................219 Tab... [www........pl] ............213 Tab.......................................................... 73 Pozyskanie grubizny z przyczyn sanitarnych w latach 1989 – 1998...................................................... 76 Uszkodzenia upraw młodników i starszych drzewostanów...... 66 Zestawienie powierzchni [ha] wg form degeneracji lasu – borowacenie (wygenerowane programem „Taksator”)............................ 68 Zestawienie powierzchni [ha] wg form degeneracji lasu .................................................................................................................................................................................................wroclaw..........Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Tab..........212 Tab.......................................................................... .........neofityzacja (gatunki obcego pochodzenia jako panujące w drzewostanach).........214 Tab.....268 10 ...... 69 Zestawienie powierzchni [ha] wg form degeneracji lasu – neofityzacja (gatunki obcego pochodzenia w udziale – powierzchnia zredukowana) ...215 Tab.. 77 Zręby sanitarne prowadzone w nadleśnictwie „Śnie ka”...pios..........................232 Tab.........235 Tab..................................................................gov.................... 67 Zestawienie powierzchni [ha] wg form degeneracji lasu ............204 Tab..........monotypizacja...... 75 Pozyskanie drewna zasiedlonego w latach 1999 ........233 Tab...................................208 Tab....................... 70 Zestawienie powierzchni wg form degeneracji lasu – neofityzacja.... 65 Zestawienie powierzchni drzewostanów Nadleśnictwa „Śnie ka” wg aktualnego stanu siedliska (wygenerowane programem „Taksator”).2008 ...........237 Tab...........................255 Tab........................ 74 Pozyskanie u ytków przygodnych na tle pozyskana ogółem w 10-leciu 1999-2008................................... liczba wydzieleń z neofitami w dolnych warstwach drzewostanu.......

.......................................................................................................................................32 Wykres 2 Porównanie udziału powierzchni objętej ró nymi formami rębni w powierzchni leśnej w otulinie KPN i w pozostałych drzewostanach Nadleśnictwa „Śnie ka" ..........................................................................................................228 Wykres 14 Struktura uszkodzeń od owadów w stopniach intensywności w Nadleśnictwie "Śnie ka" ....................266 11 .........................................................................................................238 Wykres 19 Udział poszczególnych stopni intensywności uszkodzeń klimatycznych w Nadleśnictwie "Śnie ka" .................................207 Wykres 13 Struktura uszkodzeń od patogenów grzybowych w stopniach intesywności w Nadleśnictwie "Śnie ka" ..................37 Wykres 4 Udział powierzchni planowanych rębni w ogólnej powierzchni gatunków panujacych w drzewostanach poło onych w granicach otuliny KPN...Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” WYKAZ WYKRESÓW Wykres 1 Procentowy udział ogólnej powierzchni nadleśnictwa w rozbiciu na poszczególne gminy...............236 Wykres 18 Struktura uszkodzeń od zwierzyny w stopniach intensywności w drzewostanach Nadleśnictwa "Śnie ka" ....229 Wykres 15 Udział posuszu w ogólnej masie grubizny pozyskanej na przestrzeni dwóch dziesięcioleci .........................................................................................................................................35 Wykres 3 Powierzchnia manipulacyjna planowanych rębni w podziale na gatunki panujące z wyró nieniem rębni IVd dla drzewostanów poło onych w granicach otuliny KPN .................244 Wykres 21 Naturalny rozwój lasu .................................................................. wiodących kategorii ochronności w ogólnej powierzchni lasów ochronnych w Nadleśnictwie "Śnie ka"...........................................................................................................................................................................................................................177 Wykres 11 Udział drzewostanów niezgodnych w typach siedliskowych lasu z uwzględnieniem gospodarczych typów drzewostanów...........................................................................................................................................................................171 Wykres 9 Udział poszczególnych typów gleb w powierzchni gruntów leśnych Nadleśnictwa "Śnie ka" ................................41 Wykres 8 Udział poszczególnych......................................................234 Wykres 17 Pozyskanie drewa zasiedlonego w latach 1999-2008 ..................................................................................................................................................... ..38 Wykres 5 Udział rębni IVd w powierzchni planowanych rębni dla gatunków panujacych w drzewostanach poło onych w granicach otuliny KPN.................................................................schemat cyklu yciowego puszczy europejskiej wg Leibundguta............................................................40 Wykres 7 Powierzchnia gatunków panujących w drzewostanach w granicach otuliny KPN z uwzględnieniem wieku................................................................................................................................................................175 Wykres 10 Udział poszczególnych STL w Nadleśnictwie "Śnie ka" .................................39 Wykres 6 Udział powierzchni bez wskazań gospodarczych w powierzchni gqtunków panujących w drzewostanach poło onych w otulinie KPN ........

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 12 .

• ochrona gatunkowa. w miarę mo liwości prowadzi do zwiększania lesistości kraju. będących w zarządzie Lasów Państwowych. WSTĘP Lasy Państwowe realizują ochronę przyrody w myśl ustawy o lasach z dnia 28 września 1991r. racjonalnego kształtowania środowiska przyrodniczego. 880). 4. W podstawowej jednostce gospodarczej Lasów Państwowych – nadleśnictwie ochrona przyrody realizowana jest w ramach Systemu ochrony przyrody i kształtowania środowiska naturalnego w Lasach Państwowych. dba o zachowanie bogactwa naturalnego rodzimej przyrody. (Dz. Ograniczanie negatywnego wpływu na lasy źródeł zagro enia znajdujących się poza obszarami leśnymi. 2. który jest pochodną wykonywania wybranych zadań z zakresu ochrony przyrody.U. która realizując potrzeby społeczeństwa: zapewnia trwałość lasów i ciągłość dostarczania surowców leśnych. oczekiwań społecznych oraz potrzeb i mo liwości gospodarczych kraju. • u ytki ekologiczne. 2004 nr 92 poz.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1. na które składają się: • rezerwaty przyrody. Dbałość o pozaprodukcyjne funkcje lasów. (Dz. Ochrona przyrody we współczesnym leśnictwie to: 1. 5. obiektów i gatunków objętych ró nymi formami ochrony przyrody. 3. Formy ochrony. 1991 nr 101 poz. Racjonalna gospodarka leśna. • pomniki przyrody. łączy leśnictwo z zagadnieniami szeroko pojmowanego kształtowania środowiska przyrodniczego (w tym krajobrazu). • stanowiska dokumentacyjne 13 . Zabezpieczenie obszarów. Propagowanie idei ochrony przyrody oraz roli lasów i leśnictwa w aspekcie gospodarczym i społecznym.U. 444) oraz zgodnie z ustawą o ochronie przyrody z z dnia 16 kwietnia 2004 r. System ochrony przyrody i kształtowania środowiska naturalnego w Lasach Państwowych wynika z dominujących funkcji lasów i realizowany jest poprzez: 1.

Lasy ochronne ogólnego przeznaczenia.2018. 5. w szczególności formy ochrony przyrody. część dotyczącą drzewostanów w oparciu o dane z prac taksacyjnych. 2003).04. i stanowi część planu urządzenia lasu dla Nadleśnictwa Śnie ka na okres 1. 7. populacyjnym.U. stanowiące cenne fragmenty rodzimej przyrody . lasy uzdrowiskowe. 14 . glebochronne w strefie górnej granicy lasów.92. Program ochrony przyrody jest zgodny z ustaleniami I i II KTG. (Dz. ochronne wokół miast. 6. ekosystemowym i krajobrazowym). oczyszczalnie ścieków. Program zaktualizowano w oparciu o zapisy §110 Instrukcji urządzania lasu (DGLP.01.w tym projektowane rezerwaty i ostoje zwierząt chronionych.12. 2. gatunkowym. do których zalicza się lasy doświadczalne. programu wg stanu na 1. Plantacje. informacje wynikające ze zmian w systemie prawnym.880 z dnia 30 kwietnia 2004 r. wyłączone drzewostany nasienne. małą retencję wodną itd. co realizowane jest poprzez: inwestycje proekologiczne. U. lasy w najbli szym otoczeniu ośrodków wypoczynkowych. Niniejsze opracowanie jest aktualizacją ww.880 z dnia 30 kwietnia 2004 r.01. 4. mniej ucią liwe formy ogrzewania budynków w osadach i osiedlach.).04. 1991 nr 101 poz.2009 – 31. Zaktualizowano adresy leśne.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • obszary Natura 2000 – nowa forma ochrony wprowadzona w nowej ustawie o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. ochronne w miastach. 2.2009 r. b) zainwentaryzowania i zobrazowania walorów przyrodniczych oraz zagro eń przyrody nadleśnictwa (głównie ekosystemów leśnych) na tle regionu i kraju. lasy obronne. 3. Lasy wielofunkcyjne (gospodarcze). zgodnie z Ustawą o lasach z dnia 16 października 1991 r. Lasy ochronne specjalnego przeznaczenia. (Dz. a w szczególności zachowania ró norodności biologicznej na wszystkich poziomach organizacji (genowym. uzupełniono wykazy roślin i zwierząt podlegających ochronie gatunkowej. U. wodochronne. 444 z późniejszymi zmianami) oraz zgodnie z ustawą o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. Kształtowanie i ochronę środowiska przyrodniczego. Pozostałe lasy ochronne: ochronne uszkodzone przez przemysł. CELE PROGRAMU Program ochrony przyrody w nadleśnictwie sporządzany jest w celu: a) poprawy warunków ochrony i w miarę mo liwości wzbogacania zasobów przyrodniczych ekosystemów leśnych. (Dz.92.). do których nale ą lasy: glebochronne.

Karpacz. Je ów Sudecki. opracowania propozycji do planów zagospodarowania przestrzennego. Podgórzyn.1998 r. podział administracyjny nadleśnictwa wyró nia dwa obręby leśne: Śnie ka o powierzchni 6187. poz. Wymienione obręby leśne podzielone są na leśnictwa.52 ha oraz Kowary o powierzchni 7379. Janowice. f) preferowania technologii prac leśnych przyjaznych dla środowiska przyrodniczego.01.01 ha. o wprowadzeniu trójstopniowego podziału terytorialnego państwa (Dz. • w powiecie kamiennogórskim gmina: Kamienna Góra • w powiecie złotoryjskim gmina: Świerzawa 15 . złotoryjskim i Jelenia Góra. h) umo liwienia w przyszłości wykonania szeregu analiz porównawczych dotyczących zmian stanu lasów i środowiska przyrodniczego. Przełęcz. Miasto Kowary. Mysłakowice. Gruszków. Przesieka. Miłków. Obręb Śnie ka obejmuje leśnictwa: Staniszów. Na mocy ustawy z dn. Obręb Kowary obejmuje leśnictwa: Maciejowa. Powstało z połączenia dwóch byłych nadleśnictw: Kowary i Śnie ka na mocy Zarządzenia Naczelnego Dyrektora Lasów Państwowych z dnia 01. Borowice. Nr 99. Łączna powierzchnia nadleśnictwa wynosi 13566. e) doskonalenia gospodarki leśnej i sprawowania ochrony przyrody z pełnym wykorzystaniem prac glebowosiedliskowych. OGÓLNA CHARAKTERYSTYKA NADLEŚNICTWA Nadleśnictwo Śnie ka wchodzi w skład Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych we Wrocławiu. Grunty nadleśnictwa znajdują się na terenie następujących gmin: • w powiecie jeleniogórskim: Miasto Karpacz.01.53 ha. Janowice Wielkie. w powiatach: jeleniogórskim. Stru nica. d) wskazania kolejnych obiektów do objęcia szczególnymi formami ochrony i wstępnego określenia przedmiotów oraz celów i metod ich ochrony. Jedlinki.2009 r.07. 24. i) j) ochrony zabytków kultury materialnej w lasach. Według stanu na 01. g) uświadomienia wszystkim grupom społeczeństwa obecnych i potencjalnych zagro eń lasów oraz środowiska przyrodniczego. 631) nadleśnictwo znajduje się w granicach województwa dolnośląskiego. Podgórzyn. Bukowa. 1973 r.U.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” c) ustalenia hierarchii grup funkcji poszczególnych (całych lub części) kompleksów leśnych. kamiennogórskim. Karpniki. 3.

16 . Na poni szej mapie poglądowej zaprezentowano grunty nadleśnictwa na tle podziału administracyjnego kraju.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • w powiecie Jelenia Góra gmina: Miasto Jelenia Góra.

.

Sowich i Stołowych. głównie w reglu dolnym. Sudetów Środkowych. Praktycznie w całości Nadleśnictwo Śnie ka zlokalizowane jest w Dzielnicy Sudetów Zachodnich. Odznaczają się przy tym małą odpornością na szkodliwe oddziaływanie czynników abiotycznych i biotycznych. Zwarte kompleksy Puszczy Sudeckiej obecnie znajdują się tylko na obszarach górskich. które w przewa ającej części pokrywa zwarty płaszcz lasów.1. Omawiane lasy w du ym stopniu zostały przekształcone przez gospodarkę człowieka. Noszą one ogólną nazwę Puszczy Sudeckiej. Sudetów Zachodnich. Poło enie nadleśnictwa względem jednostek regionalizacji przyrodniczo-leśnej Regionalizacja przyrodniczo-leśna na podstawach ekologiczno-fizjograficznych (Trampler i in. Podział według regionalizacji przyrodniczo-leśnej na ni sze jednostki w Krainie Sudeckiej wyodrębnia trzy dzielnice przyrodniczo-leśne: 1. 3. W swoim zasięgu zawiera jedno z najstarszych w Europie pasm górskich.. Szczegółowy podział wg regionalizacji przyrodniczo leśnej Nadleśnictwa Śnie ka przedstawiony jest w tabeli: 18 . Największe kompleksy leśne spotyka się w na terenie Karkonoszy. Wymieniona jednostka poło ona jest w południowo-zachodniej części Polski i obejmuje niewielki obszar kraju (5164 km2 ). 1990) lokalizuje lasy Nadleśnictwa Śnie ka w Krainie Sudeckiej VII. mniej dostępnych dla rolnictwa. jedynie nieznaczne obszary poło one w północno-wschodniej części obrębu leśnego Kowary znalazły się w granicach Dzielnicy Sudetów Środkowych. wyhodowane są z nasion obcego pochodzenia i najczęściej zajmują niewłaściwe siedliska. Obszar ten w wy szych poło eniach porastały lasy świerkowe a w nizinnych poło eniach lasy bukowe z domieszką jodły. Obecnie rosnące tu świerczyny. 2. Granica pomiędzy dzielnicami przyrodniczo-leśnymi przebiega wzdłu linii Dziwiszów – Komarno. Gór Izerskich. Sudetów Wschodnich.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 3.

p.p. 1990) dzieli obszar Krainy Sudeckiej VII na strefy i makroregiony ekoklimatyczne. 117-122. w tym trzy dotyczą Nadleśnictwa Śnie ka. Średnia wysokość masywu osiąga wartość 1300 – 1400 m n. 2. Powierzchnia mezoregionu posiada urozmaiconą rzeźbę terenu z wielkim bogactwem form terenu i przewa ającym krajobrazem gór średnich. Obok Karkonoszy.b Kotliny Jeleniogórskiej VII. 229.d Gór Izerskich i Karkonoszy VII. 1 PODZIAŁ NADLEŚNICTWA ŚNIE KA WG JEDNOSTEK REGIONALIZACJI Obręb leśny Kowary Kraina Sudecka VII Dzielnica Sudetów Środkowych VII.1. ró nego pochodzenia skał wulkanicznych i krystalicznych wapieni kambryjskich. 37-40. Masyw ten zbudowany jest głównie z granitu i łupków metamorficznych.c).. Najwy sze wyniesienia (w tym Skalnik 945 m n.m. 114-116. 186-188. 35. Mezoregion zbudowany jest z ró norodnych utworów w tym: kalcytów. 174-175. o podobnej budowie geologicznej jest pasmo Rudaw Janowickich. Strefy ekoklimatyczne Regionalizacja ekoklimatyczna Polski (Trampler i in. Ze względu na znaczne zró nicowanie wyró niono cztery makroregiony ekoklimatyczne. Mezoregion Gór Kaczawskich (VII.2. 25.1.1.1.d 1 . b) obejmuje najmniejszą część powierzchni nadleśnictwa. 26-27.2 Sudetów Zachodnich VII. Podział na poszczególne jednostki ekoklimatyczne w odniesieniu do terenów nadleśnictwa przestawia się następująco: • strefa F. Góry Kaczawskie obejmują dwa pasma rozdzielone doliną Kaczawy.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. Mezoregion Mezoregion Gór Kaczawskich VII. 123-137. który obejmuje najwy szy w krainie masyw górski – Karkonosze. pozostałe Oddział Gór Izerskich i Karkonoszy VII. 38-44. 10-22. Masyw Rudaw tworzy szeroki wał górski o płaskiej wierzchowinie rozdzielony od Karkonoszy Przełęczą Kowarską.m.p.9.2. łupków.m. Kotliny Jeleniogórskiej VII. z maksymalnym wyniesieniem Śnie ki 1602 m n. 15-30.) wznoszą się w postaci kopulastych szczytów. pozostałe 1-8.c Największe obszary leśne w nadleśnictwie „Śnie ka” przynale ne są w obydwu obrębach leśnych do Mezoregionu Gór Izerskich i Karkonoszy (VII. 3. Sudecka • makroregiony: 19 .c Śnie ka Sudecka VII Sudetów Zachodnich VII.1. 30.1.1.

. 600 mm w kotlinach i na pogórzu do ponad 1200 mm na szczytach gór.Sudecką do sudeckiej strefy ekoklimatycznej. uzale niony od konfiguracji terenu. Siedliska leśne krainy pozostają w ścisłym powiązaniu z piętrami wysokościowymi. Na podstawie regionalnych i klimatycznych odmian potencjalnej roślinności wyodrębnione strefy ekoklimatyczne zaliczają Krainę VII .2. Rozkład opadów atmosferycznych jest bardzo zró nicowany. głównie na obrze ach krainy. • regiel górny 1000 – 1250 m n.m. Za najbardziej rozpowszechniony gatunek lasotwórczy uwa a się świerk pospolity. zasadniczo krótszym od 210 dni i ulegającym skróceniu wraz ze wzrostem wysokości nad poziom morza. • F3 – gór średnich – Sudetów Środkowych.m.p. • F2 – gór wysokich – Karkonoszy. Nizinne i wy ynne typy siedliskowe występują w piętrze pogórza i zajmują ok. Szata roślinna posiada charakterystyczny dla warunków górskich układ piętrowy roślinności. wynikający z uwarunkowań klimatycznych związanych z wysokością n. jak cały układ roślinności. • regiel dolny 500 – 1000 m n. • strefa kosodrzewiny – 1250 – 1450 m n. zale ą przede wszystkim od warunków klimatycznych związanych z morfologią terenu a głównie jego wysokością bezwzględną. Sudecka strefa ekoklimatyczna związana jest z występowaniem zbiorowisk leśnych i odmian górskich sudeckich.. Klimat Sudetów Klimat Sudetów jest chłodny i wilgotny.1. W sudeckiej strefie ekoklimatycznej układ roślinności kształtują głównie surowe warunki górskie. Podział na piętra roślinne przedstawia się następująco: • pogórze do 500 m n. 3. Ponadto występują tu wiatry południowo-zachodnie typu fenów. z najliczniej rozprzestrzenionym LMwy .m.p.p. które. Zimą w kotlinach górskich często występują inwersje temperatury. spadając poni ej 3 C° na szczytach gór. Powierzchnia występowania świerka jest największa zarówno w reglu dolnym jak i w reglu górnym.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • F 1 – podgórski.p.p. Roczne sumy opadów wynoszą od ok. które przy przekraczaniu gór powodują nagrzewanie i osuszanie mas powietrza. Wczesna wiosna 20 . 23 %.m.m. Wraz ze wzrostem wysokości nad poziom morza maleje temperatura powietrza i wzrastają opady..Sudecki. Kraina Sudecka charakteryzuje się krótkim okresem wegetacyjnym.m.. • strefa alpejska – ponad 1450 m n. Siedliska nizinne spotykane są raczej sporadycznie. Średnia roczna temperatura powietrza wynosi od 6 do 8 C°.p.

. 3.67 298.00 Przedstawione dane klimatyczne odnoszą się do okresu 30-letniego są zatem wynikiem wieloletnich obserwacji i odzwierciedlają warunki termiczne oraz opady Sudeckiej Strefy Ekoklimatycznej. 5 IX oraz 10 IX przy granicy południowej. Wczesna jesień przy północnej części krainy zaczyna się ok. Strefa Sudecka 1. 1217 5.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” zaczyna się w krainie około 30 IV w części zachodniej. 1990).30 5.70 okresu weget.34 2. 300 km od Bramy Łu yckiej na zachodzie po bramę Morawską oddzielającą je od Karpat na wschodzie. TAB.08 8..40 stycznia . około 5 V w części środkowej i około 10 V we wschodniej. 2 WYBRANE ELEMENTY OBRAZUJĄCE WARUNKI KLIMATYCZNE W SUDETACH W LATACH 1930 –1960 (TRAMPLER I IN. Poło enie fizycznogeograficzne. 1603 Średnia temperatura powietrza ( ° C) roku 7.15 568.64 11. 210.60 12.70 lipca 17.25 15. 21 .30 797.p.6.00 1344. Morfogenetyczna lokalizacja Krainy VII zalicza ją do strefy hercyńskiej. do 400 2.99 1292.3. pasm górskich i ich odnóg. tworzącej tzw.85 .7. Szczegółowa charakterystyka klimatu Nadleśnictwa Śnie ka przedstawiona jest w części opisowej planu urządzania gospodarstwa leśnego (elaboracie).m.30 . wał metakarpacki ( obszar gór i wy yn). budowa geologiczna i rzeźba terenu Sudety to stare góry ciągnące się na długości ok. 13.50 .90 8.3.00 596. od 400 do 700 3. 876 4. postrzępionych gęstą siecią dolin zawierają prawdziwą mozaikę pod względem zró nicowania rzeźby i budujących je skał. Wysokość w m n.30 roczny 697.00 Opad okresu weget. Zło one z wielu masywów. Okres wegetacyjny na ogół spada poni ej 120 dni.2.80 0. jedynie w części południowozachodniej sięga 130 dni.45 6.

Mezoregion otoczony jest od południa przez Karkonosze. z głównym ośrodkiem przemysłowo-miejskim Jelenią Górą. wreszcie trzeciorzędowe bazalty. Powierzchnia Kotliny Jeleniogórskiej szacowana jest na 270 km2. iłów zastoiskowych i piasków. sfałdowane skały osadowe z ery paleozoicznej (Góry Kaczawskie. W klimacie kotliny występują niekorzystne zjawiska. Góry Bardzkie). Głównie zimą tworzą się zastoiska zimnego powietrza z inwersją termiczną w odniesieniu do otaczających gór.36 332.p.m. płytko zalegające kredowe piaskowce Gór Stołowych. 22 . od północy Górami Kaczawskimi i od wschodu zamknięty pasmem Rudaw Janowickich. od zachodu Pogórzem Izerskim. ale przede wszystkim z trzeciorzędowymi dyslokacjami tektonicznymi. do którego przylegają krystaliczne górotwory.38 MASYW CZESKI Sudety z Przedgórzem Sudeckim Sudety Zachodnie Kotlina Jeleniogórska Karkonosze Rudawy Janowickie Prowincja Masyw Czeski (33) tworzy potę ny zrąb tektoniczny o zło onej i urozmaiconej rzeźbie. Podprowincja Sudety (332) jest częścią Masywu Czeskiego i charakteryzuje się ró norodną budową geologiczną. W sieci rzek przecinających kotlinę prym wiedzie Bóbr wraz z dopływami Kamienną i Łomnicą. Mezoregion Kotliny Jeleniogórskiej (332. porozdzielane zapadliskowymi lub denudacyjnymi kotlinami. sfałdowane w orogenezie kaledońskiej i hercyńskiej. które zrównany stary blok lądowy przekształciły w góry zrębowe o wysokościach od 700 do 1602 m n.37 332. Rzeźba podprowincji związana jest nie tylko z ró ną odpornością na procesy erozyjne wymienionych skał.36) to obszar wypreparowany w batolitach izersko-karkonoskich w postaci izolowanych garbów i skałek.3 332. Kotlina jest mocno zaludniona i uprzemysłowiona.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Poło enie fizycznogeograficzne Nadleśnictwa Śnie ka określone według Kondrackiego (1998) z rozszerzeniem o podział Walczaka (1968) przedstawia się następująco: PROWINCJA PODPROWINCJA MAKROREGION MEZOREGIONY: 33 332 332. Na obecną rzeźbę terenu miały wpływ zlodowacenia czwartorzędowe za sprawą lodowca skandynawskiego widoczne w postaci moreny dennej. Masyw Śnie nika). permskie porfiry i melafity Gór Kamiennych oraz Wałbrzyskich. Trzeciorzędowe zapadliska i wypiętrzenia nadały mu postać czworokątnego bloku o podniesionych brzegach. na którą składają się: prekambryjskie skały metamorficzne (Góry Sowie. Góry Orlickie. Jego centrum to prekambryjski masyw krystaliczny.. a tak e płytowo zalegające piaskowce.

stanowiącą granicę z Rudawami Janowickimi.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Podział mezoregionu na mikroregiony (Walczak 1968) wyró nia jednostki: • Obni enie Jeleniej Góry. i Przełęcz Kowarską (727 m n. W swojej rozciągłości (36 km) łączy Przełęcz Szklarską (886 m n. która wznosi się nad pozostałością trzeciorzędowej powierzchni zrównania (1400 m n.37) tworzy najwy szą grupę górską w Sudetach.p. Kotliną Jeleniogórską Górami Ołowianymi i małymi kotlinami Mieroszowską i Kamiennogórską. Roślinność Karkonoszy podzielona została według 5 pięter.). zwanej Równią pod Śnie ką. znacznie mniej ni po stronie Czech (4580 km2). Powierzchnia mezoregionu szacowana jest na ok.).38) otoczony jest Karkonoszami. zwanych Przedgórzem Karkonoskim. Najwy szym szczytem jest Śnie ka (1602 m n.p. Pomiędzy Karkonoszami a Kotliną Jeleniogórską występuje rozczłonkowany ciąg wzniesień (600-800 m n. • Wzgórza Łominckie. Przebieg głównego pasma górskiego ma charakter południkowy.). • Wzgórza Karpnickie. Po Polskiej stronie Karkonosze mają ok. • Obni enie Sobieszowa.).p. Widoczną pozostałością dwukrotnego zlodowacenia w okresie czwartorzędu są dobrze wykształcone cyrki lodowcowe i moreny. Odmienna budowa geologiczna występuje po stronie Czeskiej. Mezoregion Rudaw Janowickich (332. w której znaczny udział mają zmetamorfizowane skały prekambryjskie i paleozoiczne. Główny grzbiet gór i wzniesienia przedgórza oddziela podłu ne obni enie w postaci przełęczy i charakterystycznego układu dolin zwanych Karkonoskim Padołem Śródgórskim.m.m.).m. Na budową geologiczną Rudaw składają się zmetamorfizowane skały paleozoiczne na kontakcie 23 . których granice biegną ni ej w porównaniu z Tatrami o około 250 – 300 m. • Obni enie Mysłakowickie. Podział mezoregionu na mikroregiony: • Przedgórze Karkonoszy.m.m. • Obni enie Starej Kamienicy. • Wysoczyzna Rybnicy. 120 km2. W budowie geologicznej północnej strony mezoregionu a po Kotlinę Jeleniogórską dominuje granitoid batolitu izersko-karkonoskiego. • Wzniesienia Dziwiszowskie Mezoregion Karkonoszy (332. 180 km2. • Karkonoski Padół Śródgórski.p. • Grzbiet Główny Karkonoszy.p.

Pinus x rhaetica BRÜGGER – sosna błotna. w których spotyka się ostańcowe formy skalne.Sudecka . Wśród typowych endemitów Sudeckich rosną trzy gatunki: Sorbus sudetica. Karkonosze są jedynym w Sudetach terenem występowania zarośli kosówki ponad górną granicą lasu.Sudety . która tak e jest znacznie ubo sza od karpackiej. Pulsatilla alba RCHB. 500) jest to teren dość ubogi. – wszewłoga górska. 3. Rubus chamaemorus L. – malina moroszka. Podobnie przedstawia się porównanie niegórskiej flory Sudetów.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” z batolitem izersko-karkonoskim z bogatym składem mineralogicznym i granit. – sasanka alpejska. Brak tu gatunków pontyjskich i panońskich odgrywających znaczną rolę w Karpatach. Campanula bohemica i Poa riphaea (Szafer i Zarzycki 1972).Hercyńsko . BR. – zmienka górska. 24 . Charakterystyka geobotaniczna Pod względem geobotanicznym (Szafer i Zarzycki 1972) obszar Nadleśnictwa Śnie ka przynale ny jest do następujących jednostek: Państwo: . Jest to równie jedyne miejsce gdzie wykształciło się piętro alpejskie. Jedynie na obszarze Sudetów występują: Cryptogramma crispa (L. W ramach podokręgu dominują Góry Izerskie i Góry Kaczawskie.Sudety Zachodnie . Hieracium sudeticum (STERNB. W obrębie tych gór zanotowano znaczną ilość gatunków górskich (ok.) ZAHN (prenanthoidesalpinum) .Holarktyka Obszar: Prowincja Podprowincja Dział F Okręg a Podokręg . Meum athamanticum JACQ.Euro-Syberyjski . 200) przy czym w porównaniu z Karpatami (ok.jastrzębiec sudecki i inne.) R.Izersko-Karkonoski Nadleśnictwo Śnie ka zlokalizowane jest według tego podziału w całości w Podokręgu Izersko-Karkonoskim. Stoki i wierzchowiny pokrywają lasy.4.Górska Środkowoeuropejska . Podział mezoregionu na mikroregiony: • Rudawy Janowickie • Kotlina Marciszowska.

Z pozostałych gatunków nieendemitów rosnących wyłącznie w obrębie Sudetów spotyka się: Isoëtes lacustris. Agrostis rupestris. Kolejny pod względem wielkości kompleks leśny obrębu Kowary łączy się z lasami KPN i lasami obrębu Śnie ka równie łącząc się w wielki obszar leśny. Geum montanum. Poa laxa oraz znaczna ilość gatunków z rodzaju Hieracium. muflon. petraea. Alchemilla fissa. S. Euphrasia minima. Saxifraga nivalis. Primula minima. Veronika alpina. Viola collina. Zwarte powierzchnie kompleksów leśnych sprzyjają prowadzeniu gospodarki leśnej. Największy kompleks leśny obrębu leśnego Kowary graniczy z lasami nadleśnictwa Kamienna Góra i razem z nimi tworzy jeden zwarty obszar leśny. norica. posiada bogatszy zestaw gatunków roślin. Gleby są tu zasobniejsze w związki wapnia dlatego spotyka się rośliny mniej lub bardziej wapieniolubne np. których jedynie skłon południowy i to w niewielkim udziale znajduje się w granicach Nadleśnictwa Śnie ka.5. a warunki w nich panujące są odpowiednie bytowaniu zwierząt i roślin. W granicach Małego Śnie nego Kotła występuje na jedynym stanowisku w Sudetach i środkowej Europie – Saxifraga nivalis. 3. Gnaphalium supinum. Kompleksy leśne średnie i małe poło one w oderwaniu od głównych kompleksów są najczęściej skutkiem przejęcia przez nadleśnictwo powierzchni innych własności m in. Za kompleksy uznano zwarte powierzchnie gruntów pozostające własnością nadleśnictwa. Caucalis daucoides. Salix bicolor. oraz roślin. Agencji Rolnej Skar25 . Androsace obtusifolia. Petasites kablikianus.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Większość z wymienionych endemitów ograniczona jest występowaniem tylko do samych Sudetów. linie energetyczne itp. ursina. Gentiana pannonica. W nich odnotowano występowanie takich gatunków zwierząt jak: cietrzew. Zachowały się w nich szczególnie cenne osobliwości fauny. Charakterystyka ogólna kompleksów leśnych Nadleśnictwa Śnie ka Kompleksy leśne w obydwu obrębach leśnych Kowary i Śnie ka zostały policzone w oparciu o mapę numeryczną. jeleń itd. drogi asfaltowe. Lathyrus tuberosus. Arabis alpina. Pedicularis sudetica. S. G. Bryoides. Oppositifilia. Hieracium pallidum. Myosotis alpestris. Taraxacum nigricans. Góry Kaczawskie. Padus avium subsp. których egzystencja mo liwa jest wyłącznie w wielkich kompleksach leśnych.: Thlaspi perfoliatum. Ich powierzchnię przecinają nieliczne powierzchnie innych własności np. Gentiana crucjata i in. aspera subsp. Lasy nadleśnictwa zasadniczo tworzą dwa du e kompleksy leśne rozpostarte na dwóch masywach górskich (Rudaw Janowickich i Karkonoszach). Teucrium botrys. Osobliwością jest Alium strictum. E. Prunella grandiflora. Na uwagę zasługują kotły lodowcowe poło one poza granicami nadleśnictwa w obszarze Karkonoskiego Parku Narodowego. Tatrae. reniformis. Bupleurum rotundifolium. A. Staphylea pinnata i Dictamnus albus. A.

Małe kompleksy leśne poło one wśród pól są w zasadzie remizami z du ym udziałem gatunków roślin zielnych oraz krzewów tworzących zwarty podszyt. Kompleksy leśne o małej powierzchni posiadają istotne znaczenie w przypadku kształtowania środowiska przyrodniczego i krajobrazowego. Natomiast stwarzają znaczne problemy w prowadzeniu gospodarki leśnej z uwagi na trudne i nieswoiste warunki przyrodnicze. Szereg kompleksów średnich pokrywa mniejsze góry i wyniesienia oderwane od głównych masywów górskich.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” bu Państwa w ramach dostosowania gospodarki leśnej do ustawy o lasach. Stanowią ostoję zwierząt i roślin yjących na pograniczu pól i lasów. 26 . W ich obszarze gniazduje wiele gatunków ptaków.

01-500.00 100.95 56.00 5.01-500.12 818.96 190. 3 K OMPLEKSY LEŚNE NADLEŚNICTWA ŚNIE KA Obręb Nadleśnictwo 1 Wielkość kompleksu (ha) 2 Do 1.00 500.00 Ogółem Do 1.22 706.00 Obręb Śnie ka 20.00 500.28 78.01-5.00 100.00 5.01-500.01-20.8 8601.57 1627.00 1.00 1.52 638.52 11.01-100.00 1.6 148.01-5.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” W poni szej tabeli przedstawiono szczegółowy podział powierzchni obrębów leśnych i nadleśnictwa na kompleksy leśne.01-2000.01-2000.01-100.33 22.3 13566.27 7379.67 1059.01-20.00 Powy ej 2000.01-2000.35 921.00 5.01-5.00 100.95 1992.51 4533.29 4068.00 500.00 Obręb Kowary 20.00 Ogółem do 1.36 42.03 6187.53 Uzupełnieniem zestawienia tabelarycznego jest zestawienia poni sza mapka poglądowa rozmieszczenia kompleksów leśnych w Nadleśnictwie „Śnie ka” 27 . TAB.01-100.01 15.01-20.00 Powy ej 2000.43 1354.00 Powy ej 2000.00 Ogółem Liczba kompleksów 3 13 10 4 5 4 1 1 38 22 21 16 17 3 1 1 81 35 31 20 22 7 1 2 118 Łączna powierzchnia (ha) 4 3.00 Nadleśnictwo Śnie ka 20.55 241.

.

3. TAB.2 68. W obrębie Kowary wydzielono 81 kompleksy leśne ok.7 68. Najwięcej (35) jest kompleksów leśnych do 1 ha. Razem w obrębie Śnie ka wydzielono 38 kompleksy leśne – 32% ogólnej liczby kompleksów nadleśnictwa.3 31. Ich sumaryczna powierzchnia wynosi 8601.9 31. Najwięcej kompleksów w obydwu obrębach leśnych i całym nadleśnictwie jest o powierzchni do 1 ha. 68 % ogólnej liczby kompleksów nadleśnictwa.1 31. Porównanie wybranych cech drzewostanów w ramach grup funkcji lasu W poni szej tabeli zestawiono wybrane przeciętne cechy taksacyjne dla lasów ochronnych i ogółem dla obrębów i nadleśnictwa.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” .30 ha. Kompleksy leśne o powierzchni przekraczającej 2000 ha posiadają główne znaczenie w obydwu obrębach leśnych i całym nadleśnictwie i występują po jednym kompleksie w ka dym z obrębów leśnych. Najwięcej (13) kompleksów jest do 1 ha. 4 PORÓWNANIE WYBRANYCH CECH DRZEWOSTANÓW W RAMACH GRUP FUNKCJI LASU (ZESTAWIENIE WYGENEROWANE Z PROGRAMU „TAKSATOR”) Udział Udział Przeciętny Średni Grupa funk. Główny kompleks leśny zajmuje powierzchnię 4068.Przeciętny gatunków gatunków zasobność przyrost cji wiek [lat] liściastych iglastych [m3/ha] m3/ha [%] [%] 2 lasy ochronne obręb Śnie ka ogółem obręb lasy ochronne obręb Kowary ogółem obręb Nadleśnictwo "Śnie ka" lasy ochronne 67 69 306 Obręb/Nadleśnictwo 1 3 71 71 68 4 303 5 9 9 9 9 9 6 30. które łącznie zajmują minimalną powierzchnię 3. W Nadleśnictwie „Śnie ka” łącznie jest 118 kompleksów leśnych.9 68.8 31. Łącznie jest ich 35 przy czym zajmują zaledwie powierzchnię 15.9 302 309 306 29 .27 ha i ma decydujące znaczenie dla prowadzonej gospodarki leśnej.95 ha. Największy kompleks o powierzchni 4533.6.28 ha. które zajmują najmniejszą powierzchnię 11.1 68.1 7 69.03 ha posiada podstawowe znaczenie w opisywanym obrębie leśnym.33 ha.

który jest ni szy w obrębie Kowary.d. średniego przyrostu. • od północnego wschodu z lasami nadleśnictwa Jawor obręb Bolków.7.5 7 68.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Obręb/Nadleśnictwo Udział Udział Przeciętny Średni Grupa funk.5 RDLP Wrocław - 60 246 b.d 23. 3 69 4 304 1 5 9 6 31. i od miejscowości Jagniątków do miejscowości Mniszków w linii E-W. 3. • od północy z lasami nadleśnictwa Złotoryja obręb Złotoryja. Pomiędzy obrębami występuje nieznaczne zró nicowanie w przypadku średniego wieku. Poło enie Nadleśnictwa Śnie ka względem leśnych jednostek administracyjnych Obszar Nadleśnictwa Śnie ka rozpościera się w linii N-S pomiędzy miejscowością Dziwiszów a Przełęczą Okraj. • od północnego zachodu i zachodu z nadleśnictwem Szklarska Poręba obręb Piechowice. Przedstawiona rozciągłość geograficzna warunkuje następujący układ przebiegu granic nadleśnictwa w odniesieniu do pozostałych jednostek administracyjnych Lasów Państwowych: • od południa i południowego zachodu z lasami Karkonoskiego Parku Narodowego.4 PGL Lasy Państwowe - 61 234 b.4 Porównanie wybranych cech drzewostanów w ramach grup funkcji lasu Nadleśnictwa „Śnie ka” pozwala zobrazować zró nicowanie przeciętnego wieku.Przeciętny gatunków gatunków zasobność przyrost cji wiek [lat] liściastych iglastych [m3/ha] m3/ha [%] [%] 2 ogółem nadl. udziału gatunków liściastych oraz udziału gatunków iglastych w obrębach leśnych i całym nadleśnictwie.6 73.6 76. przeciętnej zasobności. 26. 30 . • od wschodu z lasami nadleśnictwa Kamienna Góra obręb Kamienna Góra. Wartości porównywanych parametrów dla lasów ochronnych i całości obrębu lub nadleśnictwa nie odbiegają od siebie. ze względu na znaczny udział lasów ochronnych.

49 6. Jelenia Góra Karpacz Kowary Janowice Wielkie Je ów Sudecki Mysłakowice Podgórzyn Razem Kamienna Góra Świerzawa Ogółem 2 3 Grunty Grunty nie zw.12 3466.92 169.31 1359.39 11915.15 458.15 1158.54 33.35 1.29 25.55 12794. Gmin [km2] Ludność w Gm.57 4.]* Lasy Grunty zal.96 37.15 3098.59 70.92 47. Ogólna powierzchnia gmin oraz ludność w gminach za Baranowskim (1999) w „Twoje vademecum.8.86 13566.01.10 24.00 162.27 30.52 Powiat kamiennogórski 158.38 88.42 8545 4817 151083.60 1385.13 245.09 2308.86 180.99 2982.29 124.53 Powierzchnia leśna i nieleśna na podstawie „Planu urządzenia gospodarstwa leśnego” wg stanu na 01. Pozostałe grunty u ytkowane ró nymi formami zajmują nieznaczną powierzchnię.50 2238.92 31. 5 STRUKTURA U YTKOWANIA ZIEMI WG GMIN. Polska nowy podział administracyjny”.53 194.90 14.76 2185.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 3.92 158. 1 M.09 19.46 3.16 1.20 Powiat jeleniogórski 1133. Pośród gruntów rolnych istnieje znaczna cześć powierzchni nieu ytkowa z uwagi na zmiany gospodarcze regionu i nieopłacalność produkcji rolnej. TAB.72 30. Powierzchnia zestawienia zgodna z tabelą nr 2 zawartą w części opisowej planu urządzania gospodarstwa leśnego (elaboracie).67 31.08 11221.09 5.65 Powiat złotoryjski 120.83 2.48 804.39 58. Struktura u ytkowania ziemi W granicach terytorialnego zasięgu Nadleśnictwa Śnie ka dominują grunty leśne.65 6. leśną 4 5 6 Powiat Jelenia Góra PoRazem Ogółem wierzchpowierzpow.24 1178.61 6. GŁÓWNE GRUPY I KATEGORIE U YTKOWANIA ZGODNIE Z DANYMI PLANU (OPERATU) POWIAT Gmina Ogólna pow.47 399.73 1326.2 1357.83 121.22 3.85 3562.15 279.71 13107.1 159.8 37.71 3743. Szczegółowa struktura u ytkowania gruntów zarządzanych przez nadleśnictwo jest w poni szej tabeli.74 11496. przed gruntami rolnymi.04 93570 5567 12855 4191 5788 10183 5567 44151 1294.24 190. 31 .2009 r. w zania niechnia rządzie nleśna leśna ctwa [ha] 7 8 9 87.18 201.30 1325.75 82. z gosp.09 94.16 115.17 90. zal.08 48.65 418.91 2919.28 0.64 0. [w tys.

M.2% 1.6% 10.8% 10.99 %) jest zbli ona do Gminy Mysłakowice. Kamienna Góra i Gminy Mysłakowice oraz Karpacza. Jelenia Góra Mysłakowice 22.99 %. Jelenia Góra. której lesistość wyliczona w odniesieniu do powierzchni zawartej w granicach Nadleśnictwa Śnie ka wynosi 95.15 ha.65 ha. liczona w sposób analogiczny do poprzedniej.14 %. w tym grunty nieleśne 180. Największa powierzchnia objęta granicami nadleśnictwa podlega administracji Gminy Podgórzyn (3743.2% 8. Największe zagęszczenie ludności odnosi się do głównych ośrodków miejskich: M.0% M.50 %). Najmniejszy obszar w zarządzie nadleśnictwa posiada Gmina Świerzawa (124. Uzupełnieniem prowadzonej analizy jest zestawienie procentowe ogólnej powierzchni nadleśnictwa rozbitej na poszczególne gminy.5% 1.0% Podgórzyn Świerzawa Wykres 1 Procentowy udział ogólnej powierzchni nadleśnictwa w rozbiciu na poszczególne gminy 32 .7% Janowice Wielkie Je ów Sudecki Kamienna Góra Karpacz Kowary 17.39 ha). występuje w obrębie Gminy Karpacz na poziomie 98. Miasta Kowary. 0.9% 27.86 ha) w tym grunty nieleśne 3. Największa lesistość w gminie. Najmniejsza lesistość jest charakterystyczna dla gminy o najmniejszym areale zawartym w granicach nadleśnictwa – Gminie Je ów Sudecki (92.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Lesistość nadleśnictwa (95.

proweniencyjne doświadczalne powierzchnie. banki genów itd. Przewiduje tak e rozwój form nie dopuszczonych do rozwoju w obszarze Parku (turystyki rowerowej.1. Granica północna parku styka się z granicą Nadleśnictwa „Śnie ka”. 4.) i ochronę ex situ (poza naturalnymi miejscami występowania poszczególnego osobnika czy populacji – ogrody botaniczne. Otulina Karkonoskiego Parku Narodowego Otulina Karkonoskiego Parku Narodowego jest częścią strefowego układu prowadzenia gospodarki przestrzennej i wchodzi w skład obszaru chronionego krajobrazu Karkonosze i Góry Izerskie. skiringu. narciarstwa zjazdowego i biegowego. drzewostany nasienne. drzewa doborowe. 4. Karkonoski Park Narodowy Karkonoski Park Narodowy – utworzony został w dniu 16 stycznia 1959 roku. rezerwaty przyrody i itd.1.).1. obozowanie i biwakowanie w odpowiednio przygotowanych miejscach. sportów rowerowych. Ochrona in situ 4. Przewiduje się powierzchniową penetrację lasów.2. Zgodnie z wytycznymi Planu Ochrony Karkonoskiego Parku Narodowego (JBPiP 1996) postuluje się w otulinie intensywny rozwój ró norodnych form turystyki głównie w postaci krajoznawczej i wędrówkowej. arboreta. archiwa klonów. drzewa elitarne. pieszych i drogowych ciągach komunikacyjnych. 33 .1. FORMY OCHRONY . prowadzonych po oznakowanych szlakach turystycznych.ISTNIEJĄCE I PROJEKTOWANE W generalnym podziale ochronę mo na przedstawić jako ochronę in situ (czyli w naturalnym miejscu występowania osobnika lub populacji – drzewa pomnikowe. kajakarstwa. Park posiada szczegółowe opracowanie w postaci Planu Ochrony (JBPiP 1996) a zawarte w nim informacje i zalecenia dotyczą sposobu postępowania równie na terenach przyległych w tym na obszarze Nadleśnictwa „Śnie ka”.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 4.

Narodowego Kowary.: 237-299 W drzewostanach Nadleśnictwa „Śnie ka” poło onych w obrębie otuliny zaprojektowano mniejszy zakres u ytkowania rębnego w porównaniu z resztą nadleśnictwa. 2951.43 ha. wartości w formie graficznej. Poza otuliną zaprojektowano rębnie na pow. co stanowi około 39% powierzchni leśnej nadleśnictwa nie wchodzącej w granice otuliny. 105Otulina Karkonoskiego Parku 228. lokalizacji oraz powierzchni otuliny Karkonoskiego Parku Narodowego ustanowionej na gruntach w zarządzie Nadleśnictwa „Śnie ka”.nieleśne i niezaleką leśną sione 6318. 241-297.: 45-95.06 obr. TAB. POWIERZCHNI I LOKALIZACJI OTULINY K ARKONOSKIEGO P ARKU NARODOWEGO NA GRUNTACH NADLEŚNICTWA "ŚNIE KA" Powierzchnia gruntów nadleśnictwa w granicach obszaru [ha] Nazwa Lokalizacja Grunty Grunty leśne związane z Grunty Ogółem zalesione gospodar. 6 ZESTAWIENIE INFORMACJI NT. oddz. 34 .12 165.80 6017. Śnie ka.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” hippiki).62 136. Powierzchnia objęta wszystkimi formami rębni zajmuje w przypadku otuliny 1818. obr.12 ha. 230-237. oddz. W poni szej tabeli zestawiono informacje nt. co stanowi nieco ponad 30% powierzchni gruntów leśnych w otulinie. Na poni szym wykresie zaprezentowano ww.

Nale y podkreślić. W poni szej tabeli zestawiono informacje nt.3% wobec 84. e u ytkowane rębnie są głównie drzewostany z panującym świerkiem.7% w drzewostanach poza otuliną.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 45 40 35 30 25 20 15 10 5 0 otulina KPN poza otuliną Wykres 2 Porównanie udziału powierzchni objętej ró nymi formami rębni w powierzchni leśnej w otulinie KPN i w pozostałych drzewostanach Nadleśnictwa „Śnie ka" W otulinie KPN nieco większy jest udział drzewostanów w których zaprojektowano u ytkowanie rębnią stopniową gniazdową udoskonaloną (IVd) w powierzchni wszystkich drzewostanów u ytkowanych rębnie: 86. powierzchni zaplanowanych rębni w rozbiciu na gatunki panujące w drzewostanach. 35 .

98 1.82 1449.01 2.45 0.Rębnie gniazdoskonalona ogółem wa udoskonalona uprzątające 80.30 59.35 6.10 1.98 53. 36 . udział rębni IVd w powierzchni projektowanych rębni ogółem dla gatunków panujacych.39 65.00 0.30 8.66 0.00 0.00 40.38 95.ściowa smugowa pasowa uprzątaniowa ściowa uprzątające jące SO BK BRZ DB JD JRZ JS JW KL LP MD OL OL.69 6.K ŚW Suma całkowita 2.72 73.78 22.34 1.97 15.69 1.00 2.45 23.00 1199.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.02 Uzupełnieniem powy szego zestawienia są wykresy obrazujące w kolejności: powierzchnię rębni IVd na tle ogólnej powierzchni rębni dla gatunków panujących. 7 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI MANIPULACYJNEJ PROJEKTOWANYCH RĘBNI W DRZEWOSTANACH W GRANICACH OTULINY KPN rębnia rębnia rębnia częściowa rębnia gniazdorębnia rębnia częściowa Gatunek wielkopogniazdo.39 20.99 38.24 1791.36 1.71 6.00 0.00 0.93 79.00 0.78 117.46 4.02 1443.41 6.26 32. udział projektowanych rebni w ogólnej powierzchni gatunku panującego.26 73.00 0.69 rębnia stopniowa rębnia gniazdostopniowa wa udo.00 0.71 20.39 67.S SO.58 72.07 97.wa częzupełna częściowa pasowa panujący wierzchwa czę.36 119.29 11.

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1600 1400 1200 1000 HA] 800 Pozostałe rębnie Rębnia IVd 600 400 200 0 SO BK BRZ [GAT.] DB MD ŚW Wykres 3 Powierzchnia manipulacyjna planowanych rębni w podziale na gatunki panujące z wyró nieniem rębni IVd dla drzewostanów poło onych w granicach otuliny KPN 37 .

d-stanów u ytkowanych rębnie pozostała pow.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 100% 90% 80% 70% 60% 50% pow. 40% 30% 20% 10% 0% BK BRZ DB JW ŚW SO MD pozostałe Wykres 4 Udział powierzchni planowanych rębni w ogólnej powierzchni gatunków panujacych w drzewostanach poło onych w granicach otuliny KPN 38 .

zamieszczone poni ej.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 100% 90% 80% 70% 60% [%] Pozostałe rębnie Rębnia IV d 50% 40% 30% 20% 10% 0% SO BK BRZ [GAT.] DB MD ŚW Wykres 5 Udział rębni IVd w powierzchni planowanych rębni dla gatunków panujacych w drzewostanach poło onych w granicach otuliny KPN Uzupełnieniem dla powy szych informacji jest wykres obrazujący udział powierzchni bez wskazań gospodarczych oraz wykres obrazujący powierzchnię przypisaną do gatunku panującego z uwzględnieniem wieku. 39 .

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 100% 90% 80% 70% 60% Bez wskazań pow. gosp.] ŚW SO MD pozostałe Wykres 6 Udział powierzchni bez wskazań gospodarczych w powierzchni gatunków panujących w drzewostanach poło onych w otulinie KPN 40 . [%] 50% 40% 30% 20% 10% 0% BK BRZ DB JW [GAT. z zaplanowa nymi czyn.

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 3500 3000 2500 2000 [HA] Przedrębne Rębne 1500 Przeszłorębne 1000 500 0 BK BRZ DB JW [GAT] ŚW SO MD pozostałe Wykres 7 Powierzchnia gatunków panujących w drzewostanach w granicach otuliny KPN z uwzględnieniem wieku Syntetyczne porównanie gospodarki leśnej zaprojektowanej w drzewostanach wchodzących w skład otuliny na tle pozostałych w nadleśnictwach „Śnie ka” i Kamienna Góra przedstawiono w poni szej tabeli. 41 .

23 13.49 2.15 5.50 20707.15 II specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie wprowadzenie II piętra III bez wskazań czyszczenia 42 .6 1.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. TAB.2 57.03 7349.37 11% 47% 43% 20% 3% 11% W poni szej tabeli ujęto wszystkie wskazania gopodarcze zaprojektowane w drzewostanach poło onych w granicach otuliny KPN w podziale wg gatunków panujących i klas wieku. 9 ZESTAWIENIE ZAPLANOWANYCH CZYNNOŚCI GOSPODARCZYCH W DRZEWOSTANACH W OTULINIE KPN Gatunek panujący Klasa wieku 1 BK I 2 Planowany zabieg 3 bez wskazań czyszczenia pielęgnowanie gleby poprawki i uzupełnienia specjalne zabiegi agrotechniczne czyszczenia pielęgnowanie gleby Powierzchnia manipulacyjna [ha] 4 2. 8 PORÓWNANIE POWIERZCHNI DRZEWOSTANÓW ORAZ ZADAŃ GOSPODARCZYCH W OTULINIE I POZA NIĄ W NADLEŚNICTWACH : „ŚNIE KA” I K AMIENNA GÓRA Wielkość Powierzchnia ogółem Powierzchnia leśna zalesiona % powierzchni zaliczonej do gospodarstwa specjalnego % powierzchni zaprojektowanej do u ytkowania przedrębnego % powierzchni zaprojektowanej do u ytkowania rębnego % mią szości zaprojektowanej do u ytkowania rębnego % powierzchni bez wskazań gospodarczych % powierzchni drzewostanów powy ej 80 lat nie u ytkowanych rębnie Otulina Nadleśnictwa (bez otuliny) 7609.12 2.15 1.21 3.67 20% 47% 32% 14% 7% 19% 22068.97 1.15 6.96 1.

26 2.93 5.26 38.33 13.55 43 .22 4.39 3.1 11.77 4.65 2.11 4.68 4.75 17.69 16.95 3.83 12.37 1.3 26.72 28.32 1.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby VI specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie rębnia częściowa pasowa uprzątające rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.28 4.72 1.07 11.82 5.05 10.58 11.47 12.78 3.72 1.37 11.55 0.82 8.9 37.16 2.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 trzebie IV bez wskazań trzebie bez wskazań czyszczenia odnow.w rębniach zło onych V pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.w rębniach zło onych VIII pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne rębnia częściowa pasowa uprzątające 3 4 66.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne VII trzebie rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa uprzątające rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona -uprzątające bez wskazań czyszczenia odnow.

72 0.03 1.18 17.57 1.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby III specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie rębnia częściowa pasowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona czyszczenia odnow.2 20.07 17.84 1.w rębniach zło onych odnowienia luk II pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie wprowadzenie II piętra BRZ rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.25 0.84 9.33 17.15 17.64 5.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby IV specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona DB III IV V VI trzebie trzebie bez wskazań bez wskazań odnow.97 28.99 0.19 0.7 0.22 10.19 0.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby I poprawki i uzupełnienia specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.16 199.02 0.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 czyszczenia odnow.18 41.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby 44 3 4 16.55 2.83 1.24 14.7 0.47 2.44 0.7 5.3 5.72 .02 2.7 5.12 0.82 3.7 3.36 51.

63 4.07 2.24 3.2 0.39 139.45 2.26 0.74 1.2 38.67 1.25 0.02 1.53 0.73 1.36 1.03 1.88 45 .03 1.05 4.24 0.54 1.31 3.72 1.35 3.41 0.88 0.91 1.2 0.13 2.27 8.99 0.15 2.28 5.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 specjalne zabiegi agrotechniczne rębnia częściowa pasowa IX bez wskazań czyszczenia JD I pielęgnowanie gleby poprawki i uzupełnienia specjalne zabiegi agrotechniczne JRZ JS III V bez wskazań trzebie czyszczenia I pielęgnowanie gleby poprawki i uzupełnienia specjalne zabiegi agrotechniczne czyszczenia pielęgnowanie gleby II poprawki i uzupełnienia specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie JW III bez wskazań odnowienia luk pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie IV V VI KL I IV II III LP IV VI MD I bez wskazań trzebie bez wskazań trzebie trzebie czyszczenia bez wskazań trzebie trzebie bez wskazań trzebie bez wskazań czyszczenia pielęgnowanie gleby poprawki i uzupełnienia 4 0.63 0.36 1.63 0.5 1.36 1.

3 6.58 1.47 6.41 .23 3.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby V specjalne zabiegi agrotechniczne rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona czyszczenia odnow.88 30.19 2.07 3.75 1.2 2.75 96.w rębniach zło onych 46 3 specjalne zabiegi agrotechniczne 4 1.21 5.9 1.33 0.7 3.33 92.19 2.33 0.65 18.19 7.91 20.3 8.07 15.16 22.31 3.75 0.72 2.67 16.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby VI specjalne zabiegi agrotechniczne rębnia częściowa pasowa rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.63 6.47 0.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne VII rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa uprzątające rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona -uprzątające VIII czyszczenia odnow.41 1.98 19.98 0.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 trzebie czyszczenia pielęgnowanie gleby II specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie wprowadzenie II piętra odnowienia luk III pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie IV trzebie odnow.84 1.41 22.

94 0.16 2.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie OL.17 0.w rębniach zło onych odnowienie zrębów pielęgnowanie gleby V poprawki i uzupełnienia specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie rębnia zupełna smugowa rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona VI czyszczenia odnow.74 2 8.83 6.31 1.96 4 8.46 0.7 6.41 1.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby IV specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.74 0.74 1.55 4 12.92 2.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby 4 1.4 12.19 2.S SO II II III bez wskazań trzebie trzebie bez wskazań odnow.48 47 .41 3.46 12.99 3 0.62 6.52 8.95 0.53 7.46 0.55 3.35 1 2.56 2.55 0.53 2.56 19.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona IX II III IV OL VI bez wskazań trzebie bez wskazań trzebie bez wskazań bez wskazań odnow.

23 48 .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 specjalne zabiegi agrotechniczne rębnia częściowa pasowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona -uprzątające bez wskazań czyszczenia odnow.18 615.75 1.44 5.14 466.14 6.31 21.19 40.77 18.K ŚW I bez wskazań bez wskazań czyszczenia I pielęgnowanie gleby poprawki i uzupełnienia specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie II bez wskazań czyszczenia odnow.04 2.29 0.w rębniach zło onych odnowienia luk pielęgnowanie gleby poprawki i uzupełnienia specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie 4 6.82 24.83 3.02 27.01 15.72 17.71 20.05 93.52 1.9 0.44 9.97 6.13 6.53 3.43 2.14 8.56 3.41 8.13 5.74 0.27 38.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby VII specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona -uprzątające czyszczenia odnow.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby VIII specjalne zabiegi agrotechniczne rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona -uprzątające SO.42 20.8 3.5 6.

64 1.85 16.02 8.72 13.51 68.36 4.84 2.25 0.53 8.89 1.42 43.w rębniach zło onych odnowienia luk odnowienie zrębów pielęgnowanie gleby poprawki i uzupełnienia specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie rębnia zupełna smugowa rębnia częściowa pasowa 4 2.53 28.53 212.49 524.79 206.25 14.38 49 .w rębniach zło onych odnowienia luk pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne IV trzebie rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa uprzątające rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona -uprzątające V bez wskazań czyszczenia odnow.16 0.55 14.41 37.7 12.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 wprowadzenie II piętra rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.91 0.22 1.56 1034.37 3.95 29.59 0.47 0.08 37.56 14.1 13.11 206.3 0.w rębniach zło onych odnowienia luk III pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie wprowadzenie II piętra rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.21 65.

65 1.29 153.14 569.1 0.01 2.8 .44 1.87 0.75 42.65 4.52 14.52 19.32 98.73 111.3 343.48 1.26 1.45 29.85 8.w rębniach zło onych odnowienia luk odnowienie zrębów pielęgnowanie gleby poprawki i uzupełnienia specjalne zabiegi agrotechniczne rębnia zupełna smugowa rębnia częściowa pasowa uprzątające rębnia częściowa wielkopowierzchniowa rębnia gniazdowa częściowa 50 4 1.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 rębnia częściowa pasowa uprzątające rębnia częściowa wielkopowierzchniowa rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona -uprzątające bez wskazań czyszczenia odnow.15 96.46 155.72 34.32 9.46 4.1 0.w rębniach zło onych odnowienie zrębów pielęgnowanie gleby poprawki i uzupełnienia specjalne zabiegi agrotechniczne trzebie VI rębnia zupełna smugowa rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa uprzątające rębnia częściowa wielkopowierzchniowa rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona -uprzątające VII bez wskazań czyszczenia odnow.27 16.8 90.73 21.86 30.12 66.17 0.45 173.

pozostające w fazie zatwierdzania.92 37.91 6. przyrodniczych.18 7.35 4. Na terenie Nadleśnictwa Śnie ka brak istniejących rezerwatów przyrody.69 187.48 1. mające istotną wartość ze względów naukowych. W obszarze Nadleśnictwa Śnie ka przedstawia się trzy takie obiekty (Potocka i Gramsz.3.65 2. Wstępne propozycje rezerwatów przyrody odnoszą się do obszarów o szczególnych walorach przyrodniczych predysponujących do objęcia formą ochrony rezerwatowej. brak takich powierzchni w obszarze Nadleśnictwa Śnie ka.92 7.58 8. Według stanu na 01.w rębniach zło onych pielęgnowanie gleby specjalne zabiegi agrotechniczne VIII rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa uprzątające rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona -uprzątające 4 6. 2007). Nie posiadają jednak dokumentacji przyrodniczej i wymagają sporządzenia pełnej analizy przyrodniczej w celu ich zatwierdzenia bądź pominięcia. kulturowych lub krajobrazowych.01.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 rębnia gniazdowa częściowa uprzątające rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona -uprzątające bez wskazań czyszczenia odnow. • Rezerwaty przyrody . 51 . określone gatunki roślin i zwierząt. elementy przyrody o ywionej.1. Rezerwaty przyrody Rezerwaty przyrody – to obszary obejmujące zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym ekosystemy.istniejące. • Rezerwaty przyrody projektowane – to obiekty o pełnej dokumentacji pozwalającej na utworzenie rezerwatu przyrody.85 8.1999 r. • Rezerwaty przyrody wstępne propozycje.83 5.16 6.

.92 - Dolina Czerwienia Trzcińskie Mokradła Otulina prop. Proponowane jest równie wyznaczenie otuliny dla tego rezerwatu.. Interesujące są stanowiska miesięcznicy trwałej . jak i otuliny zaliczono do gospodarstwa specjalnego.Galium odoratum (L.r 41 j. oraz kwaśnej i yznej buczyny górskiej. a na skraju torfowiska arnika górska Arnica montana L.76 9. W runie leśnym spotyka się liczny udział gatunków roślin chronionych.) SCOP..rezerwatu "Trzcińskie Mokradła" 145 c.Polypodium vulgare L.12 12. i storczyk Dactylorhiza fuchsii (DRUCE) SOÓ.Lilium martagon L. Do osobliwości nale ą stanowiska dwóch gatunków: ywca dziewięciolistnego .o.169 b-d.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Trzcińskie Mokradła – fragment dobrze zachowanego torfowiska przejściowego ze zbiorowiskiem roślinnym. w którym dominuje wełnianka wąskolistna Eriophorum angustifolium Honck.p.c. lilii złotogłów . Propozycja ochrony ze względu na występowanie sudeckiej jaworzyny z miesiącznicą trwałą Lunaria rediviva L.Dentaria bulbifera L.l.3%) w granicach proponowanego rezerwatu włączono do gospodarstwa specjalnego (pozostałą do gospodarstwa lasów ochronnych). Obok wymienionych zespołów interesujące są zbiorowiska naskalne. 10 INFORMACJE NT. LOKALIZACJI ORAZ POWIERZCHNI PROPONOWANYCH REZERWATÓW PRZYRODY NA GRUNTACH W ZARZĄDZIE NADLEŚNICTWA "ŚNIE KA " Powierzchnia gruntów nadleśnictwa w granicach obszaru [ha] Nazwa Lokalizacja Grunty Grunty leśne zale..związane Grunty Ogółem sione i z gosponieleśne niezalesio.167 c.165 b-c.d.s 52 . TAB. lokalizacji dla proponowanych rezerwatów na gruntach w zarządzie nadleśnictwa. porastające ruiny zamku. i torfowiec Sphagnum recurvum P. W poni szej tabeli zestawiono powierzchnię oraz informacje nt.36 6. Całość powierzchni leśnej zarówno w granicach rezerwatu.30 2. Przewa ająca część powierzchni leśnej (94..Lunaria rediviva L.20 12.147 b. marzanki wonnej .71 2.darką ne leśną 75. urawina błotna Oxycoccus palustris PERS. Dolina Czerwienia – ze zględu na występowanie kwaśnych buczyn wzdłu koryta potoku Czerwień.Asarum europaeum L. z licznymi okazami pomnikowymi.170 f. kopytnika pospolitego .f. Występują tam równie : rosiczka okrągłolistna Drosera rotundifolia L. Cała powierzchnia leśna rezerwatu włączona została do gospodarstwa specjalnego.05 0.168 b. 41 k.m. 130 lat.66 73. z udziałem paprotki zwyczajnej . Zamek Bolczów – średniowieczny zamek otoczony dobrze zachowanymi lasami bukowymi w wieku ok.Dentaria enneaphyllos L. Beauv. kukułka (storczyk) Fuchsa..193 b.146 a. stokowych torfowisk przejściowych i fragmentów borów górnoreglowych w obszarze źródliskowym potoku Czerwień.. i ywca cebulowego .

1995 r.utworzony został zgodnie z rozporządzeniem Nr 37/95 Wojewody Jeleniogórskiego z dnia 04. Park swoim zasięgiem obejmuje masyw Rudaw Janowickich wraz z Górami Sokolimi oraz Góry Ołowiane.X.darką ne leśną 15.1.h-k. ochrona ekosystemów leśnych i nieleśnych. 53 . Park Krajobrazowy powstaje na mocy rozporządzenia wojewody.30 13. Parki krajobrazowe Parki krajobrazowe . • Park krajobrazowy istniejący Rudawski Park Krajobrazowy (RPK) .to obszary chronione ze względu na wartości przyrodnicze. Głównymi zadaniami ochrony jest zachowanie aktualnej struktury hydrograficznej.94 0.55 a.) na terenie Lasów Państwowych oraz lasów innych własności. Ochroną objęte zostały ró nego rodzaju naturalne formy przyrody nieo ywionej. historyczne i kulturowe. W ujęciu mapy numerycznej Nadleśnictwa Śnie ka RPK obejmuje oddziały leśne zestawione w tabeli z wyszczególnieniem powierzchni.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Powierzchnia gruntów nadleśnictwa w granicach obszaru [ha] Nazwa Lokalizacja Grunty Grunty leśne zale.60 d-f. Grunty rolne leśne i inne nieruchomości znajdujące się w granicach parku krajobrazowego pozostawia się w gospodarczym wykorzystaniu. ochrona fauny oraz ochrona krajobrazu i dóbr kultury (ruiny zamku Bolczów i Sokolec. schronisko Szwajcarka itp. Przebieg granic RPK ustalono na podstawie materiałów z Dolnośląskiego Zespolu Parków Krajobrazowych.43 Zamek Bolczów 54 d. popularyzacja i upowszechnianie tych wartości w warunkach racjonalnego gospodarowania. tworząca w rejonie wymienionych osad malownicze przełomy.93 0. Przez północną część Rudawskiego Parku w rejonie Ciechanowic i Janowic Wielkich płynie rzeka Bóbr.4. Wzgórza Karpnickie i Góry Lisie. Park chroni naturalne górskie geokompleksy przyrodnicze. a celem ich jest zachowanie. 4.związane Grunty Ogółem sione i z gosponieleśne niezalesio.

44.02 118.71 ha (leśna i nieleśna związana z gospodarką leśną) oraz powierzchnia nieleśna 23. Całkowita powierzchnia Parku wynosi 15705 ha (poprzednio 8814 ha) i otuliny 6600 ha (dotychczas 13416 ha). 4. jest znacznie więk- sza od wykazanej w „Inwentaryzacji zasobów przyrodniczych Nadleśnictwa Śnie ka” ze względu na zmianę przebiegu granic i powiększenie obszaru parku przez włączenie części otuliny. są wynikiem ustalenia granic na podstawie dokładniejszych materiałów. Rozbie ności w powierzchni parku wg stanu na 1 stycznia 2009 r.nieleśne niezalesioką leśną ne Rudawski Park Krajobrazowy w oddz. 240 4894. 52. jakie w trakcie III rewizji nie były dostępne. 74.: 3. 54 .48 ha. 212.32 6. 83. 213. 7. obr. 35. dokładna lokalizacja w odpowiednich warstwach mapy numerycznej Powierzchnia RPK zawarta w granicach nadleśnictwa wg stanu na 01. 42.69 428. ZNAJDUJĄCYCH SIĘ W GRANICACH NADLEŚNICTWA ŚNIE KA Powierzchnia gruntów nadleśnictwa w granicach obszaru [ha] Nazwa Lokalizacja1 Grunty Grunty leśne zalezwiązane z Grunty Ogółem sione i gospodar. Śnie ka. w oddz.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. • Park krajobrazowy projektowany Łomnicki Park Krajobrazowy – projektowany do utworzenia w mezoregionie Kotliny Jeleniogórskiej. w tym leśnej 382. Park swoim zasięgiem obejmowałby w obrębie leśnym Śnie ka oddziały o numerach 15-30 i łącznej powierzchni 406.62 4629.: 45-233 4831.54 Otulina Rudawskiego Parku Krajobrazowego obr. 43. w oddz. 234237.21 1 podano całe oddziały. 8. Kowary. 73. 11 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI LEŚNEJ I NIELEŚNEJ RUDAWSKIEGO PARKU K RAJOBRAZOWEGO I OTULINY. 37-41. Powierzchnia Rudawskiego Parku Krajobrazowego podlega administracji trzech nadleśnictw: „Śnie ka”.16 50. Kamiennej Góra i Jawor ( Ratajski 1998).19 ha. 42A.01.: 34.06 84.1999 r.

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Projekt parku przewiduje do objęcia ochroną tereny Kotliny Jeleniogórskiej wraz z grupą niewysokich granitowych Wzgórz Łomnickich o łącznej powierzchni 2. Kowary. Obszar chronionego krajobrazu Karkonosze i Góry Izerskie . Podgórzyn. W związku z niedopełnieniem formalności związanej z opublikowaniem w Dzienniku Wojewódzkim. w du ej mierze zajmował tereny Karkonoszy-Gór Izerskich.. Główne atuty obszaru były: • rzeźba terenu. Jelenia Góra (w części) oraz tereny gmin: Leśna.5. (Raport o stanie środowiska. Do parku włączono zwarty zespół Stawów Podgórzyńskich. Mirsk. 55 .tworzony na mocy uchwały WRN w Jeleniej Górze z dnia 27 listopada 1986 r. W swoim zasięgu zawiera obszary miast: Świeradów Zdrój. Kamienna Góra i Lubawka. Obszar chronionego krajobrazu uwzględnia się w planach zagospodarowania przestrzennego. co wymusza zastosowanie działań na rzecz ich rekultywacji. ha. Szklarska Poręba. 1998 ).1. Piechowice. obszar ten został skreślony z listy zatwierdzonych OChK w Województwie Dolnośląskim. 4. Zagospodarowanie tych terenów powinno zapewnić stan względnej równowagi ekologicznej systemów przyrodniczych. • kompleksy leśne spełniające funkcje ekologiczne i ochronne dla innych zasobów przyrodniczych oraz klimatotwórcze. Mysłakowice. • zasoby wód podziemnych o du ych wartościach. • obszary źródliskowe i zbiorniki wodne o I klasie czystości wód. Obszar chronionego krajobrazu Obszary chronionego krajobrazu – to tereny wyró niające pod względem krajobrazu o ró nych typach ekosystemów.. W przewa ającej części tereny obszaru są zdegradowane..4 tys. Obszar ten o powierzchni 43 450 ha.. • kompleksy u ytków zielonych o du ych wartościach przyrodniczych. Karpacz. Stara Kamienica. Nr XIV/95/86.

L. w oddz. poz. Śnie ka w oddz. obr.45 138. dokładna lokalizacja w odpowiednich warstwach mapy numerycznej Lasy poło one w byłym obszarze chronionego krajobrazu spełniają funkcje produkcyjne i ochronne zgodne z kategoriami ochronności.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. 880 z póź. Nr 92.G. zwanej dziś Dyrektywą Ptasią oraz zgodnie z Dyrektywą Nr 92/43/EEC w sprawie ochrony siedlisk naturalnych oraz dzikiej fauny i flory.). „Ogólne zasady zago- 4.. 45297. Sieć Natura 2000 stanowią: 56 . Ponadto przestrzeganie zasad zawartych w „studiach zagospodarowania przestrzennego”.nieleśne niezalesioką leśną ne 6706. zasad postępowania gospodarczego są wytyczne sporządzone przez IBL w 1986 r. Uzupełnieniem spodarowania lasów wchodzących w skład parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu”.82 6343.: 212. jaką jest obszar Natura 2000.51 Obszar Chronionego Krajobrazu "Karkonosze i Góry Izerskie" 1 obr. Stanowi ona sieć obszarów chronionych.1.86 224. Obszary Natura 2000 Zgodnie z Ustawą z 16 kwietnia 2004 r. pt. zgodnie z Dyrektywą Rady EU NR 79/409/EEC w sprawie ochronie dziko yjących ptaków. pozwoli właściwie prowadzić prace zmierzające do zachowania walorów środowiska przyrodniczego i kulturowego opisywanego obszaru. 213 236-299 podano całe oddziały.U. Gospodarka leśna na obszarze chronionego krajobrazu powinna być zgodna z zasadami zawartymi w planie urządzania Nadleśnictwa Śnie ka i zasadami hodowlanymi obowiązującymi w P.: 35. zm. o ochronie przyrody (Dz. przez instytucje prowadzące działalność gospodarczą. 12 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI LEŚNEJ I NIELEŚNEJ BYŁEGO OBSZARU CHRONIONEGO K RAJOBRAZU "K ARKONOSZE I GÓRY IZERSKIE” W GRANICACH NADLEŚNICTWA ŚNIE KA Powierzchnia gruntów nadleśnictwa w granicach obszaru [ha] Nazwa Lokalizacja1 Grunty Grunty leśne zalezwiązane z Grunty Ogółem sione i gospodar.6. w Polsce pojawiła się nowa forma ochrony przyrody. Kowary. Sieć Natura 2000 jest wyznaczana na europejskim terytorium państw członkowskich Unii Europejskiej w celu ochrony poszczególnych cennych i zagro onych składników ró norodności biologicznej kontynentu europejskiego. z 2004 r. czyli Dyrektywą Siedliskową.

Utworzono go na mocy Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 5 września 2007r. Obszary specjalnej ochrony ptaków (OSO) Zasięg Nadleśnictwa Śnie ka pokrywa się w części granicami jednego obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 .U. Informacje opisowe dotyczące poszczególnych obszarów są autorstwa pani Joanny Potockiej. równie w zasięgu sąsiednich jednostek: Nadleśnictwa Szklarska Poreba. Dla obiektów. (Dz. Nale y więc spodziewać się sukcesywnego powiększania zasięgu tej formy ochrony w skali kraju.74%. Średnia dla wszystkich państw członkowskich UE wynosi ok. W materiałach tych zawarte były równie zwryfikowane w pracy zespołu wyniki inwentaryzacji siedlisk naturowych przeprowadzonej przez Lasy Państwowe.OSO Karkonosze (PLB020007). poz. 1275) na powierzchni 18578. W podrozdziale omówiono zarówno zatwierdzone obszary jak i z ww.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • obszary specjalnej ochrony (OSO) dla gatunków ptaków wymienionych w załączniku do I Dyrektywy. dla których dostępne były odpowiednie dane przygotowano zestawienia na podstawie materiałów Wojewódzkiego zespołu specjalistów powołanego przez Wojewodę Dolnośląskiego do opracowania projektu sieci obszarów Natura 2000 w województwie dolnośląskim. a z uwzględnieniem propozycji organizacji pozarządowych (tzw. ustalając dla nich takie metody zarządzania. • specjalne obszary ochrony (SOO) dla siedlisk przyrodniczych oraz siedlisk gatunków zwierząt i roślin wymienionych w załącznikach I i II Dyrektywy.obszaru w zasięgu Nadleśnictwa Śnie ka. Wszystkie zestawienia zostały wygenerowane przez wykonawcę aktualizacji na podstawie bazy danych programu „Taksator” oraz odpowiednich warstw map numerycznych omawianych obszarów. Nadleśnictwa Kamienna Góra oraz Karkonoskiego Parku Narodowego. które zagwarantują zachowanie siedlisk przyrodniczych oraz gatunków dzikiej fauny i flory. Obecnie ochroną w formie obszarów Natura 2000 objętych jest nieco mniej ni 9% terytorium Polski. Ka de państwo członkowskie określa zasięg obszarów na swoim terytorium.2%. Nr 179. Shadow list) 11. ww. będącej przedmiotem zainteresowania w stanie sprzyjającym ochronie lub odtwarzaniu takiego stanu.4 ha. „listy cieni”. 57 . W poni szej tabeli zestawiono informacje nt. zarchiwizowanych w BULiGL o/Brzeg. 13.

280284. 240 cz.. obszar stanowi typ ostoi J.. Śnie ka: 45-77. 80 cz. 250. rezerwat dwustronny polsko-czeski). puchacz (PCKZ). 249 cz. 291 cz. 272 cz.0 ha). 279 cz. 286-297. 216 cz. 293-299 5929... Na obszarze ostoi występują następujące formy ochrony: Karkonoski Park Narodowy (5575.. 110-113. Gnieździ się tutaj powy ej 10 % populacji krajowej czeczotki i płochacza halnego przez co obszar jest kluczowym dla zachowania tych gatunków w skali Polski. obr. 252 cz.nieleśne i niezaledarką sione leśną OSO Karkono18578. Obszar Chronionego Krajobrazu Karkonosze-Góry Izerskie.86 5652. sóweczka(PCKZ). 6 gatunków z Polskiej Czerwonej Księgi (PCK).. 251. 241-290.. 265 cz. Du ymi zagro eniami dla funkcjonowania obszaru i zachowania jego walorów są transgraniczne zanieczyszczenie powietrza oraz silna presja turystyczna ze strony 2. Karkonoski Rezerwat Biosfery (5575. W ostoi występuje co najmniej 11 gatunków ptaków z Załącznika I Dyrektywy Ptasiej.4/ sze 6593. 266-271..0 ha). 239. W okresie lęgowym obszar zasiedla tak e co najmniej 1% populacji krajowej następujących gatunków ptaków: cietrzew (Polska Czerwona Księga Zwierząt). 273-278. 292 cz. e jego granice częściowo pokrywają się z wyznaczonym na tym samym terenie specjalnym obszarem ochrony siedlisk (SOO). dzięcioł zielonosiwy.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.. 285 cz. 238. Specjalne obszary ochrony siedlisk (SOO) SOO zatwierdzone przez Komisję Europejską Obszar Nadleśnictwa Śnie ka poło ony jest w zasięgu czterech specjalnych obszarów ochrony siedlisk (SOO) zatwierdzonych przez Komisję Europejską.73 (PLB020007) Obr. włochatka (PCKZ). 217228.0 ha. 114 cz. z czego trzy obejmują grunty w zarządzie nadleśnic58 . W przypadku gruntów nadleśnictwa zasięg obu obszarów jest identyczny. 241-248...109 cz. co oznacza. 115-215.5 mln turystów rocznie odwiedzających ten teren (tylko po stronie polskiej)... 78 cz..42 133..45 Ww.. 13 ZESTAWIENIE PODSTAWOWYCH INFORMACJI O OSO "K ARKONOSZE" W ZASIĘGU NADLEŚNICTWA ŚNIE KA Powierz chnia całkowita Nazwa obszaru /powierz Natura 2000 chnia w zasięgu nadleśnictwa Powierzchnia gruntów nadleśnictwa w granicach obszaru [ha] Lokalizacja Grunty Grunty związaleśne ne z Grunty Ogółem zalesione gospo. Rudawski Park Krajobrazowy (15705. Kowary: 237 cz. 253264. 81-95. 105108. 79 cz.99 143. 230-236.

.8 a-r. 115215. natomiast w przypadku SOO Stawy Sobieszowskie postulowane przez pozarządowe organizacje ekologiczne (Klub Przyrodnika i PTOP Salamandra).11. 80 cz. 253264.2007 6635.. ZATWIERDZONYCH PRZEZ K OMISJĘ EUROPEJSKĄ Nazwa Data zatwierdzenia przez KE Powierz chnia całkowita /powierz chnia w zasięgu nadleśnictwa [ha] Powierzchnia gruntów nadleśnictwa wchodzących w zasięg SOO Grunty leśne zalesione i niezalesione [ha] Grunty związane z gospodarką leśną [ha] Lokalizacja1 Razem Grunty nieleśne [ha] Obr. 79 cz. 214 cz. 114 cz. 217228.7 a-i.9 a-m..12. 138.. 265 cz. dokładna lokalizacja na Mapie sytuacyjno – przeglądowej walorów przyrodniczo – kulturowych W przypadku dwóch obiektów postulowane są zmiany przebiegu granic. Kowary: 4551. Śnie ka: 4577.2007 18204. obr. 216 cz. 139. 286297..04/ 1299.46 601.92/ 6593.. Kowary: 1 ah.. 252 cz.78 5651. 280284.5 a-k.74 12. obszarów w proponowanych granicach.. 14 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI OBSZARÓW NATURA 2000 OBEJMUJĄCYCH GRUNTY NADLEŚNICTWA ŚNIE KA.18/ 1020.. 272 cz.73 5930. TAB. 291 cz.. 240 cz.49 135.11. 81-95. - [ha] Karkonosze (PLH020006) 13.00 6. 238.10 h-o. 59 .150. Obr. W poni szej tabeli zestawiono podstawowe informacje nt.. ww. W poni szej tabeli zestawiono podstawowe informacje dotyczące wymienionych wy ej obszarów Natura 2000. 241-290.3 a-o..6 a-k. 52 cz. 249 cz.77 581.03 14. 148. 110113.45 Rudawy Janowickie (PLH020011) Góry i Pogórze Kaczawskie (PLH020037) Stawy Sobieszowskie (PLH020044) 1 13. 279 cz.84 143. 239.2008 33251..76 6.3 12.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” twa.4 ap.2008 - w przypadku obiektów o du ej powierzchni podano całe oddziały. 251. 293-299 Obr. 105108..109 cz. 241248. 285 cz. 250.79 4. 292 cz. 230-236.12. Dane źródłowe zaczerpnięto z oficjalnych stron Ministerstwa Środowiska. Kowary: 237 cz.23 99/ 99 285. 78 cz. Dla SOO Góry i Pogórze Kaczawskie jest to wynikiem prac zespolu powołanego przez Wojewodę Dolnośląskiego.85 274. 53-70... 273278.. 266271.2 a-w.

Kowary: 1 ah.4 ap. Znajdują się tu tak e.6 a-k.3 a-o. stanowiska przytulii sudeckiej Galium sudeticum oraz gnidosza sudeckiego Pedicularis sudetica.52 289.10 h-o. nale ące wraz z Masywem Śnie nika oraz poło onymi po stronie czeskiej Jesionikami do tak zwanych Sudetów Wysokich. Lasy regla górnego to głównie bory świerkowe. ZATWIERDZONYCH PRZEZ KE. zrównanych wierzchowinach grzbietowych oraz w kotłach polodowcowych występuje kompleks roślinności o charakterze arktycznej tundry. Na charakterystycznych.3 SOO Karkonosze (PLH020006) Obszar obejmuje Karkonosze – najwy sze pasmo górskie Sudetów.pl Wyniki pracy Zespołu Woj.76 6. Dolnośląskiego 33530.58 Lokalizacja na gruntach nadleśnictwa (ró nice w stosunku do zatwierdzonego przebiegu granic) Powierzchnia gruntów nadleśnictwa wchodzących w zasięg SOO Grunty leśne zalesione i niezalesione [ha] Grunty związane z gospodarką leśną [ha] Razem Grunty nieleśne [ha] Obr. W ostoi stwierdzono: • 22 typy siedlisk wymienione w Załączniku I Dyrektywy 92/43/EEC.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. Liczne są stanowiska rzadkich. jako jedyne w Polsce.56 4.2 a-w. Rhacomitrium sudeticum). w tym 1 priorytetowy – pachnica Osmoderma eremita. 15 ZESTAWIENIE PODSTAWOWYCH INFORMACJI O SOO WCHODZĄCYCH W ZASIĘG NADLEŚNICTWA SNIE KA.7 a-i.org. mocno zdegradowane na skutek oddziaływania zanieczyszczeń powietrza. 60 . (44 r). Piętro regla dolnego jest silnie przekształcone w wyniku działalności człowieka (głównie gospodarka leśna).80/ 1042. basaltica.5 a-k. • 7 gatunków zwierząt z Załącznika II Dyrektywy 92/43/EEC.58/ 239. w tym endemicznych: dzwonka czeskiego (karkonoskiego) Campanula bohemica i skalnicy bazaltowej Saxifraga moschata subsp. Lophozia sudetica.8 a-r. - [ha] Stawy Sobieszowskie (PLH020044) Góry i Pogórze Kaczawskie (PLH020037) Shadow list 2008 z www. Znajduje się tu stanowisko endemicznego gatunku Pterostichus sudeticus.9 a-m. zagro onych gatunków roślin naczyniowych. Stwierdzono rzadkie gatunki mszaków (np. • 17 gatunków ptaków umieszczonych w Załączniku I Dyrektywy 79/409/EEC.62 278. • 3 gatunki ptaków regularnie migrujące nie ujęte w Załączniku I Dyrektywy 79/409/EEC. DLA KTÓRYCH PROPONOWANE SĄ ZMIANY PRZEBIEGU GRANIC Nazwa ródło informacji Powierz chnia całkowita /powierz chnia w zasięgu nadleśnictwa [ha] 239.kp.

93 13. przytulia sudecka Galium sudeticum i gnidosz sudecki Pedicularis sudetica.15 6. Zagro eniami dla obszaru są zanieczyszczenie powietrza. lasów łęgowych oraz sudeckich łąk konietlicowych. zwiększanie presji turystycznej. Najcenniejsze fragmenty znajdują się w granicach Karkonoskiego Parku Narodowego. regla dolnego i częściowo regla górnego Karkonoszy.66 0.15 61 pielęgnacja upraw poprawki i uzupełnienia melioracje agrotechniczne czyszczenia pielęgnacja upraw II melioracje agrotechniczne trzebie e wprowadzenie II piętra . • 32 gatunki roślin i zwierząt umieszczonych w polskich Czerwonych Księgach • 1 endemiczny podgatunek rośliny (Saxifraga moschata ssp. torfowisk przejściowych i borów na torfie. basaltica) • 14 gatunków roślin i zwierząt chronionych dyrektywami międzynarodowymi • 29 gatunków roślin chronionych Obszar obejmuje Karkonoski Park Narodowy wraz z otuliną i poło ony jest na terenie Rezerwatu Biosfery Karkonosze/Krkonose (60 500 ha).Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • 4 gatunki roślin z Załącznika II Dyrektywy 92/43/EEC.5 1.97 1.98 0.15 1. TAB. obejmująca partie pogórza. 16 ZESTAWIENIE WSKAZAŃ GOSPODARCZYCH ZAPROJEKTOWANYCH W DRZEWOSTANACH POŁO ONYCH W GRANICACH SOO I OSO K ARKONOSZE Gatunek panujący 1 BK I Klasa wieku 2 bez wskazań czyszczenia Planowany zabieg 3 Powierzchnia manipulacyjna [ha] 4 2.84 41. W poni szej tabeli zestawiono wskazania gospodarcze zaprojektowane w planie urządzenia lasu w drzewostanach poło onych w granicach ostoi. Na terenie nadleśnictwa poło ona jest wschodnia część obszaru. Do najcenniejszych siedlisk występujących na terenie nadleśnictwa w obrębie SOO „Karkonosze” nale ą się fragmenty borów górnoreglowych. kolekcjonowanie rzadkich gatunków. masowe pojawianie się szkodników owadzich.98 5. zdegradowanych torfowisk wysokich zdolnych do naturalnej lub stymulowanej regeneracji. w tym 3 gatunki priorytetowe: dzwonek czeski (karkonoski) Campanula bohemica.

65 3.61 5.36 6.08 20.73 3.47 0.79 8.6 3.96 1.34 2.07 6.05 21.53 8.1 11.69 6.5 18.w rębniach zło onych V pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia częściowa pasowa V rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.39 17.15 64.55 3.32 1.5 18.w rębniach zło onych pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne VII rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa -uprzątające rębnia częściowa wielkopowierzchniowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające bez wskazań czyszczenia odnow.w rębniach zło onych VI pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa -uprzątające rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.73 2.w rębniach zło onych VIII pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne rębnia częściowa pasowa -uprzątające rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające 62 .17 20.75 6.69 14.05 21.69 6.98 8.7 odnow.7 7.27 19.71 32.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 III 2 bez wskazań czyszczenia trzebie e IV trzebie e bez wskazań 3 4 5.82 5.15 0.82 8.01 25.

84 11.96 20.19 0.72 0.w rębniach zło onych IV pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona IV IX V trzebie e bez wskazań bez wskazań odnow.72 1.65 21.48 0.w rębniach zło onych III pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia częściowa pasowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona czyszczenia odnow.12 0.73 63 I poprawki i uzupełnienia melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.36 51.3 3.7 2.15 11.37 8.83 1.43 1.85 5.65 191.37 3.45 1.08 15.w rębniach zło onych odnowienia luk II pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne trzebie e BRZ wprowadzenie II piętra rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.7 3.w rębniach zło onych pielęgnacja upraw 4 16.w rębniach zło onych VI pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne rębnia częściowa pasowa DB JD I czyszczenia pielęgnacja upraw .39 2.19 0.42 11.07 0.2 21.37 3.42 11.33 1.55 2.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 czyszczenia 3 odnow.97 28.42 37.72 0.39 0.03 1.73 1.84 2.

74 1.31 1.11 44.02 1.15 87.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 JRZ JS III V 2 bez wskazań trzebie e czyszczenia I pielęgnacja upraw poprawki i uzupełnienia melioracje agrotechniczne bez wskazań II czyszczenia trzebie e 3 4 3.15 2.33 0.91 0.32 12 5.34 1.36 1.28 5.15 0.88 0.56 1.55 1.13 0.2 0.19 31.26 1.33 JW III bez wskazań odnowienia luk pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne trzebie e IV V VI bez wskazań trzebie e bez wskazań trzebie e czyszczenia bez wskazań trzebie e trzebie e bez wskazań trzebie e bez wskazań bez wskazań czyszczenia I pielęgnacja upraw poprawki i uzupełnienia melioracje agrotechniczne trzebie e czyszczenia pielęgnacja upraw II melioracje agrotechniczne trzebie e wprowadzenie II piętra III odnowienia luk pielęgnacja upraw KL I IV II III LP IV VI MD 64 .31 3.36 1.39 0.36 0.26 121.15 1.43 0.5 1.05 4.86 0.2 0.39 1.29 1.11 5.25 0.2 24.

63 6.07 3.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 melioracje agrotechniczne trzebie e IV IX trzebie e bez wskazań 3 4 0.89 17.07 3.31 6.66 1.w rębniach zło onych pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne VII rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa -uprzątające rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające czyszczenia odnow.7 1.16 19.97 1.63 1.31 8.55 0.54 3.78 22.79 1.29 6.33 75.72 1.03 18.27 2.2 8.w rębniach zło onych pielęgnacja upraw VI melioracje agrotechniczne rębnia częściowa pasowa rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.36 0.87 19.31 0.19 2.66 3.w rębniach zło onych pielęgnacja upraw VIII melioracje agrotechniczne rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające OL I II III IV czyszczenia trzebie e bez wskazań trzebie e bez wskazań 65 .19 7.7 5.19 2.95 15.46 5.99 odnow.36 1 2.w rębniach zło onych V pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona czyszczenia odnow.78 8.4 2.

39 21.17 24.56 2.05 0.73 26.35 7.26 2.55 26.w rębniach zło onych odnowienie zrębów V pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia zupełna smugowa rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona czyszczenia odnow.67 VI melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające OL.w rębniach zło onych IV pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.w rębniach zło onych pielęgnacja upraw 4 3 0.53 3.05 2.84 1.84 1.53 1.53 1.43 4.4 4.17 0.05 4 2.26 6.95 2.w rębniach zło onych pielęgnacja upraw VI melioracje agrotechniczne rębnia częściowa pasowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające VII bez wskazań czyszczenia odnow.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 bez wskazań 3 odnow.53 1.S SO II II III bez wskazań trzebie e trzebie e bez wskazań odnow.53 4 14.12 2 10.96 4 8.53 14.32 1.01 7.26 2.19 2.w rębniach zło onych pielęgnacja upraw 66 .44 3.

21 61.w rębniach zło onych odnowienia luk pielęgnacja upraw II poprawki i uzupełnienia melioracje agrotechniczne trzebie e wprowadzenie II piętra rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona bez wskazań czyszczenia odnow.K ŚW I bez wskazań bez wskazań czyszczenia I pielęgnacja upraw poprawki i uzupełnienia melioracje agrotechniczne trzebie e bez wskazań czyszczenia odnow.22 0.5 12.06 0.9 96.13 4.73 30.38 17.3 6.67 12.72 17.3 3.2 2.57 2.39 30.3 9.2 0.66 1.02 7.4 13.29 2.58 23.w rębniach zło onych odnowienia luk III pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne trzebie e wprowadzenie II piętra rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona 67 .56 589.4 9.9 0.66 0.w rębniach zło onych pielęgnacja upraw 4 22.65 13.65 1010.95 VIII melioracje agrotechniczne rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające SO.87 2.18 6.35 457.33 9.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 melioracje agrotechniczne 3 rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające czyszczenia odnow.59 43.13 51.24 0.

53 226.w rębniach zło onych odnowienia luk pielęgnacja upraw melioracje agrotechniczne IV trzebie e rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa -uprzątające rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające bez wskazań czyszczenia odnow.47 3.55 0.w rębniach zło onych odnowienie zrębów pielęgnacja upraw poprawki i uzupełnienia melioracje agrotechniczne V trzebie e rębnia zupełna smugowa rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa -uprzątające rębnia częściowa wielkopowierzchniowa rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające VI bez wskazań czyszczenia odnow.06 14.53 12.21 0.32 2.66 11.54 19.53 230.52 40.37 1.25 15.41 28.06 1.87 164.55 14.32 491.32 9.45 179.53 16.w rębniach zło onych odnowienie zrębów pielęgnacja upraw poprawki i uzupełnienia melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia zupełna smugowa 68 .4 0.37 3.08 0.45 odnow.83 46.9 1.51 19.7 165.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 bez wskazań czyszczenia 3 4 29.59 0.72 1.26 226.13 531.53 29.13 0.11 59.

56 8.78 7.35 VII melioracje agrotechniczne rębnia zupełna smugowa rębnia częściowa pasowa -uprzątające rębnia częściowa wielkopowierzchniowa rębnia gniazdowa częściowa rębnia gniazdowa częściowa -uprzątające rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające bez wskazań czyszczenia odnow.86 16.06 5. lecz z zachowanymi niewielkimi fragmentami zbiorowisk naturalnych.73 21.39 74.15 0.54 1.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 rębnia częściowa pasowa 3 rębnia częściowa pasowa -uprzątające rębnia częściowa wielkopowierzchniowa rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające bez wskazań czyszczenia odnow.w rębniach zło onych pielęgnacja upraw VIII melioracje agrotechniczne rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa -uprzątające rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające Rudawy Janowickie (PLH020011) Obszar le ący na pograniczu Rudaw Janowickich i Kotliny Kamieniogórskiej.69 164.w rębniach zło onych odnowienia luk odnowienie zrębów pielęgnacja upraw poprawki i uzupełnienia 4 27.66 2.48 1.53 334.16 1.66 4.22 0.28 7.46 6.37 31.73 91.73 105.2 93.39 7.42 29. zajęty jest przede wszystkim przez łąki i pastwiska oraz lasy z du ym udziałem lasów gospodarczych.17 32. Obszar od wielu lat jest objęty ekstensywną gospodarką 69 .8 6.1 0.83 9.01 2.85 9.

lasy łęgowe. kruszczyk błotny.73 3. Wśród gatunków zwierząt wymienić nale y pachnicę dębową Osmoderma eremita.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” pastwiskową.56 1.99 II III IV VII odnow. a ponadto 4 gatunki nietoperzy: mopka oraz nocki: Bechsteina i du ego. fragmenty borów na torfie. Obszar w większości poło ony na terenie Rudawskiego Parku Krajobrazowego (15 705 ha. podkowca małego. W poni szej tabeli zestawiono wskazania gospodarcze zaprojektowane w planie urządzenia lasu w drzewostanach poło onych w granicach ostoi. 17 ZESTAWIENIE WSKAZAŃ GOSPODARCZYCH ZAPROJEKTOWANYCH W DRZEWOSTANACH W GRANICACH SOO RUDAWY JANOWICKIE Gatunek panujący 1 BK I Klasa wieku 2 czyszczenia Planowany zabieg 3 pielęgnacje upraw czyszczenia trzebie e bez wskazań trzebie e trzebie e czyszczenia Powierzchnia manipulacyjna [ha] 4 4. obejmuje strefę kontaktową masywu granitoidowego ze skałami metamorficznymi.63 1. torfowiska zasadowe. in.11 3. gnieźnik leśny. murawy bliźniczkowe. zmiennowilgotne łąki trzęślicowe.63 1. modraszka telejusa. górskie łąki konietlicowe oraz łąki ni owe. śnie yca wiosenna. Na obszarze Rudaw występują tak e populacje motyli wymienionych w załączniku II Dyrektywy Siedliskowej: czerwończyka nieparka. 1989).w rębniach zło onych pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne VIII bez wskazań czyszczenia 70 .57 0. Wśród roślin na uwagę zasługują m. in. śledziennica naprzeciwlistna.21 0. ziołorośla górskie i nadrzeczne. Spośród siedlisk przyrodniczych stwierdzono m.63 1. co pozwoliło na zachowanie unikalnych dla Sudetów cech szaty roślinnej i kulturowego krajobrazu. turzyca Davalla.90 0. w mniejszej mierze rolną. tojad pstry.63 4. kaśne i yzne buczyny górskie. TAB. modraszka nausitous. wydrę.73 1. rojownik pospolity. Teren nadleśnictwa obejmuje jedynie skrajnie zachodnie partie obszaru. Podło e geologiczne jest zró nicowane.71 3. jaworzyny i lasy klonowo-lipowe. pełnik europejski. co powoduje lokalnie występowanie gleb zasobnych w metale cię kie.

w rębniach zło onych MD V pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona czyszczenia odnow.22 0.w rębniach zło onych VI pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne rębnia gniazdowa częściowa I III czyszczenia trzebie e odnow.48 1.36 1.49 0.45 2.59 1.99 71 melioracje agrotechniczne rębnia częściowa wielkopowierzchniowa uprzątające BRZ DB DB.14 5.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 pielęgnacje upraw 3 odnow.58 0.C DG JW II III IV IV IV V III I II III IV trzebie e trzebie e trzebie e trzebie e trzebie e trzebie e trzebie e czyszczenia trzebie e trzebie e trzebie e odnow.58 0.w rębniach zło onych pielęgnacje upraw IV OL melioracje agrotechniczne rębnia częściowa pasowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona odnow.01 0.w rębniach zło onych VI pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona SO II III trzebie e trzebie e .00 2.29 0.58 1.87 2.52 0.58 0.20 2.w rębniach zło onych 4 1.30 6.20 1.86 1.20 1.87 2.92 8.36 1.14 1.36 1.39 1.73 0.55 4.39 0.37 1.8 3.66 0.36 1.39 0.52 0.

94 32.94 32.23 35.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 ŚW I 2 czyszczenia pielęgnacje upraw trzebie e II czyszczenia trzebie e bez wskazań trzebie e bez wskazań czyszczenia 3 4 11.74 0.38 2.w rębniach zło onych pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne 72 .98 6.w rębniach zło onych odnowienie zrębów pielęgnacje upraw poprawki i uzupełnienia VI melioracje agrotechniczne rębnia zupełna smugowa rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające VII czyszczenia odnow.14 0.21 2.87 0.73 57.52 6.11 80.89 0.94 78.88 9.88 0.w rębniach zło onych pielęgnacje upraw V melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona czyszczenia odnow.04 102.75 32.w rębniach zło onych pielęgnacje upraw IV melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia częściowa wielkopowierzchniowa uprzątające rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona czyszczenia odnow.34 67.38 27.56 11.44 6.98 0.12 27.63 0.56 4.38 27.61 19.44 0.51 6.97 1.56 21.12 19.31 6.44 III odnow.69 5.

25 2.85 4 0. w związku z powy szym w tabeli.07 0. Dane źródłowe stanowiły wyniki prac zespołu powołanego przez Wojewodę Dolnośląskiego.05 1 6120* 2 ciepłolubne. śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae) murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) priorytetowe są tylko murawy z istotnymi stanowiskami storczyków górskie i ni owe murawy bliźniczkowe (Nardion .73 67. zespół.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 rębnia częściowa wielkopowierzchniowa uprzątające rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona odnow.01 5. 18 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWANYCH W SOO GÓRY I POGÓRZE K ACZAWSKIE (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WOJEWÓDZKIEGO ZESPOŁU SPECJALISTÓW (WZS) DO OPRACOWANIA PROJEKTU SIECI NATURA 2000 W WOJ.22 0.płaty bogate florystycznie) zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion) ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium) ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) górskie łąki konietlicowe u ytkowane ekstensywnie (Polygono-Trisetion) 6210* 6230* 6410 6430 6510 6520 24.74 0.82 11.dliska w podliska wierzchni ob[ha] szaru [%] 3 16.02 3.27 228.20 0.68 73 . podobnie jak w pozostałych (dotyczących siedlisk) w niniejszym podrozdziale.22 0. DOLNOŚLĄSKIM) Kod siedliska Nazwa siedliska Udział poZinwentaryzowana wierzchni siepowierzchnia sie.70 0.01 330. TAB. zestawiono siedliska w granicach proponowanych przez ww.98 0.99 1750.22 0.w rębniach zło onych 4 4.22 0.48 VIII pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona Góry i Pogórze Kaczawskie (PLH020037) W poni szej tabeli zestawiono siedliska Natura 2000 wraz z sumaryczną powierzchnią ich występowania zinwentaryzowane w granicach ostoi.

34 0.25 0.03 Kod siedliska Nazwa siedliska 6510 9110 9170 9180* 9190 91E0* ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion) grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (GalioCarpinetum. olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis. Galio odorati-Fagenion) ciepłolubne buczyny storczykowe (CephalantheroFagenion) grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (GalioCarpinetum.98 2. Populetum albae. Alnenion glutinoso-incanae.39 0.02 0.88 0. Populetum albae. 19 ZESTAWIENIE SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWANYCH W SOO GÓRY I POGÓRZE K ACZAWSKIE W GRANICACH ZASIĘGU NADLEŚNICTWA ŚNIE KA (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Udział poZinwentaryzowana wierzchni siepowierzchnia siedli.34 1.46 1304.61 24. olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis. TAB.dliska w poska wierzchni ob[ha] szaru [%] 212.87 4 1.75 306.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 9110 9130 9150 9170 9180* 9190 2 kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion) yzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion.87 27.68 342.54 20.43 6. Tilio-Carpinetum) jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani) śródlądowe kwaśne dąbrowy (Betulo-Quercetum) łęgi wierzbowe.89 91E0* 91F0 91I0* 734.71 Ogółem siedliska Natura 2000 w tym priorytetowe W poni szej tabeli ujęte zosaly siedliska wraz zajmowaną powierzchnią.39 4. Alnenion glutinoso-incanae. Tilio-Carpinetum) jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani) śródlądowe kwaśne dąbrowy (Betulo-Quercetum) łęgi wierzbowe. topolowe. występujące w części ostoi poło onej w zasięgu Nadleśnictwa Śnie ka.24 2306.51 31.61 2.19 0.57 8109.60 4. olsy źródliskowe) Ogółem siedliska Natura 2000 w tym priorytetowe 74 . topolowe.70 95.19 3.42 0.37 0.29 24.01 0.13 3. olsy źródliskowe) łęgowe lasy dębowo-wiązowo-jesionowe (Ficario-Ulmetum) Ciepłolubne dąbrowy (Quercetalia pubescenti-petraeae) 3 450.91 3.74 1245.11 2.20 251.68 144.08 2.

59 4.27 1.60 4. TAB. Alnenion glutinoso-incanae. olsy źródliskowe) 91E0* 10.31 6510 9110 9170 9180* 9190 ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion) grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (GalioCarpinetum.54 0.57 3. olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis.13 5.46 0.63 9.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Poni ej zestawiono siedliska Natura 2000 i ich powierzchnie zinwentaryzowane na gruntach Nadleśnictwa „Śnie ka” zlokalizowanych w granicach ostoi.24 25.92 1.17 Ogółem siedliska Natura 2000 w tym priorytetowe 75 .87 1.dliska w poska wierzchni ob[ha] szaru [%] 3. Tilio-Carpinetum) jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani) śródlądowe kwaśne dąbrowy (Betulo-Quercetum) łęgi wierzbowe.74 14.11 2. 20 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWANYCH W SOO GÓRY I POGÓRZE K ACZAWSKIE NA GRUNTACH NADLEŚNICTWA ŚNIE KA (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Kod siedliska Nazwa siedliska Udział poZinwentaryzowana wierzchni siepowierzchnia siedli. Populetum albae. topolowe.33 0.

TilioCarpinetum) jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stokach i zboczach (Tilio plathyphyllis-Acerion pseudoplatani) śródlądowe kwaśne dąbrowy (Betulo-Quercetum) łęgi wierzbowe.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” W poni szej tabeli ujęte zostały siedliska występujące w omawianej ostoi na małych poierzchniach. turzycowisk i mechowisk Środkowoeuropejskie wy ynne rumowiska krzemianowe podgórskie i wy ynne rumowiska wapienne ze zbiorowiskami ze Stipion calamagrostis wapienne ściany skalne ze zbiorowiskami Potentilletalia caulescentis ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacion vandelii jaskinie nieudostępnione do zwiedzania kwaśne buczyny (Luzulo-Fagenion) yzne buczyny (Dentario glandulosae-Fagenion. Obr.płaty bogate florystycznie) zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion) ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium) ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przewa nie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea) obni enia na podło u torfowym z roślinnością ze związku Rhynchosporion górskie i nizinne torfowiska zasadowe o charakterze młak. Galio odorati-Fagenion) ciepłolubne buczyny storczykowe (Cephalanthero-Fagenion) grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny (Galio-Carpinetum. 10k . Kowary 5k. topolowe. Kowary 5k Obr. olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis.priorytetowe są tylko murawy z istotnymi stanowiskami storczyków górskie i ni owe murawy bliźniczkowe (Nardion . śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae) murawy kserotermiczne (Festuco-Brometea i ciepłolubne murawy z Asplenion septentrionalis-Festucion pallentis) . TAB. 21 ZESTAWIENIE SIEDLISK NATURA 2000 ZAJMUJĄCYCH DODATKOWO MAŁE POWIERZCHNIE W SOO GÓRY I P OGÓRZE K ACZAWSKIE (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS ) Kod siedliska (*siedliska priorytetowe) 6110* 6120* 6210* 6230* 6410 6430 6510 7140 7150 7230 8150 8160* 8210 8220 8310 9110 9130 9150 9170 9180* 9190 91E0* 76 Nazwa siedliska Występowanie na gruntach nadleśnictwa Skały wapienne i neutrofilne z roślinnością pionierską (Alysso-Sedion) ciepłolubne.

28 0. w granicach zatwierdzonych przez KE.49 77 pielęgnacje upraw poprawki i uzupełnienia melioracje agrotechniczne BK odnow.53 0.28 0.91 1.22 0.51 0.38 0.w rębniach zło onych DG V pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona JD JS I III IV bez wskazań trzebie e trzebie e .51 2.w rębniach zło onych pielęgnacje upraw V melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona pielęgnacje upraw II melioracje agrotechniczne trzebie e wprowadzenie II piętra III czyszczenia trzebie e odnow.02 1.75 1.13 0.40 4.01 6.51 0.w rębniach zło onych BRZ DB V pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne rębnia częściowa pasowa -uprzątające odnow. 22 ZESTAWIENIE WSKAZAŃ GOSPODARCZYCH ZAPROJEKTOWANYCH W DRZEWOSTANACH W GRANICACH SOO GÓRY I P OGÓRZE K ACZAWSKIE Gatunek panujący 1 Klasa wieku 2 czyszczenia I Planowany zabieg 3 Powierzchnia manipulacyjna [ha] 4 7.72 0.28 0.55 0. olsy źródliskowe) 91I0* Ciepłolubne dąbrowy (Quercetalia pubescenti-petraeae) Poni ej zestawione zostały wskazania gospodarcze zaprojektowane w drzewostanach poło onych w zasięgu omawianej osoi. Alnenion glutinoso-incanae.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Populetum albae.28 1.02 2.11 1.38 4.53 0.53 11.38 0. TAB.35 1.

w rębniach zło onych pielęgnacje upraw IV melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona V bez wskazań czyszczenia odnow.60 4.26 0.94 0.23 0.54 1.34 0.43 3.05 6.30 2.07 20.30 0.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 V JW III IV 2 bez wskazań trzebie e trzebie e czyszczenia I pielęgnacje upraw poprawki i uzupełnienia melioracje agrotechniczne 3 4 1.66 14.60 29.35 8.67 0.05 2.35 2.20 4.35 MD II czyszczenia pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne trzebie e wprowadzenie II piętra III trzebie e czyszczenia bez wskazań trzebie e czyszczenia trzebie e odnow.25 1.35 2.03 1.92 22.68 0.58 0.13 3.61 23.20 0.30 0.75 0.58 3.20 2.89 3.w rębniach zło onych odnowienia luk odnowienie zrębów pielęgnacje upraw poprawki i uzupełnienia melioracje agrotechniczne trzebie e uprzątanie płazowin rębnia zupełna smugowa rębnia gniazdowa częściowa ŚW I II III 78 .30 0.08 0.

ni owych nadrzecznych zbiorowisk okrajkowych. łęgów olszowo-jesionowych.47 VI rębnia częściowa pasowa rębnia gniazdowa częściowa rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona uprzątające czyszczenia odnow. 79 . z czego trzy obejmują grunty w zarządzie nadleśnictwa.33 17.53 18.97 14. łąk rajgrasowych. rzek ze zbiorowiskami włosieniczników. Wśród zwierząt wymienionych w załączniku II Dyrektywy Siedliskowej znalazły się np. dzięcioł średni. głowacz białopłetwy.04 3. m.18 11. kumak nizinny. W przypadku dwóch obiektów istnieja rozbie ności w przebiegu granic pomiędzy ww.67 3. Dolnośląskiego. w tabeli dane dla nich zestawiono wariantowo.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona czyszczenia odnow. torfowisk przejściowych.in.67 33. W poni szej tabeli zestawiono podstawowe informacje o tych obiektach.33 3.04 6. dzięcioł zielonosiwy. roślinności eutroficznych zbiorników wodnych. traszka grzebieniasta.w rębniach zło onych VII pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne rębnia gniazdowa częściowa Stawy Sobieszowskie (PLH020044) Obszar ustanowiony dla objęcia ochroną populacji pachnicy dębowej Osmoderma eremita oraz siedlisk wodnych i podmokłych.06 17. oprócz pachnicy – modraszek telejus i nausitous oraz czerwończyk nieparek. a z bezkręgowców. minóg strumieniowy.04 3. SOO projektowane W zasięgu Nadleśnictwa Śnie ka poło one są równie cztery projektowane SOO. źródłami. Dane zestawiono na podstawie wyników prac zespołu powołanego przez Woj. jak i informacji ze stron www Klubu Przyrodników (shadow list 2008).w rębniach zło onych pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne 4 79. gąsiorek.13 1.91 1. derkacz.

34/ 211.58/ 71.58 (62. Kowary o. Dolnośląskiego 2 Zespół Woj.36 6.39/ 157.kp.35 0. Dolnośląskiego/ Shadow list 2008 z www. W pierwszej tabeli ujęte są siedliska na całym obszarze. Kowary o.pl inny przebieg granic – w nawiasach podano ró nice Stawy Maciejowa (PLH020056) Poni ej zestawione zostały powierzchnie siedlisk naturowych zinwentaryzowanych w granicach ostoi.org.75 0.kp.p l Zespół Woj. 18) 26.29/ 75.03 0.: 114 g-h.29 (46.kp.org. Kowary o.115 c-n.58 20.31 18.o-s.8/ 62. Dolnośląskiego/ Shadow list 2008 z www.34 Obr.98) Obr. w ostatniej przedstawiono siedliska zajmujące małe powierzchnie. 41 j-t. 46.11 6.18 6. 80 .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. 23 ZESTAWIENIE PODSTAWOWYCH INFORMACJI NT.39 - - Trzcińskie Mokradła (pltmp313) 2.92 na stronie www. w drugiej ograniczone do gruntów nadleśnictwa.3 75. 25.: 18 (o.gosposione darką leśną [ha] [ha] Lokalizacja Razem Grunty nieleśne [ha] [ha] Stawy Maciejowa (PLH020056 ) Zespół Woj.09 39.org.116 a-t.98/ 46.12 Stawy Karpnickie (pltmp341) 211. Dolnośląskiego 3 Obr.8) Powierzchnia gruntów nadleśnictwa wchodzących w zasięg SOO GrunGrunty ty leśne związalesione zane z i niezale.p l Zespół Woj. PROJEKTOWANYCH OBSZARÓW NATURA 2000 OBEJMUJĄCYCH ZASIĘG NADLEŚNICTWA ŚNIE KA Nazwa Źródło informacji Powierz chnia całkowita /powierz chnia w zasięgu nadleśnictwa [ha] 71.16 Źródła Pijawnika (pltmp310) 157.

25 ZESTAWIENIE SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWANYCH W SOO S TAWY MACIEJOWA NA GRUNTACH NADLEŚNICTWA ŚNIE KA (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Kod siedliska Nazwa siedliska Udział poZinwentaryzowana wierzchni siepowierzchnia siedli.27 2.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. 24 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWANYCH W SOO STAWY MACIEJOWA (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Kod siedliska Nazwa siedliska Udział poZinwentaryzowana wierzchni siepowierzchnia siedli. topolowe. topolowe.83 8. olsy źródliskowe) 3. olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis.73 1.82 1.dliska w poska wierzchni ob[ha] szaru [%] 6510 9190 91E0* ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) śródlądowe kwaśne dąbrowy (Betulo-Quercetum) łęgi wierzbowe. olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis.dliska w poska wierzchni ob[ha] szaru [%] 6510 9190 91E0* ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) śródlądowe kwaśne dąbrowy (Betulo-Quercetum) łęgi wierzbowe. Alnenion glutinoso-incanae.96 11. olsy źródliskowe) 2.83 5.65 2. Populetum albae. Populetum albae.60 3.47 9.83 6.30 2.96 Ogółem siedliska Natura 2000 w tym priorytetowe TAB.38 4.83 9.73 23. Alnenion glutinoso-incanae.83 2.73 Ogółem siedliska Natura 2000 w tym priorytetowe 81 .34 2.30 3.36 9.

65 3.11 1.79 0.17 pielęgnacje upraw BRZ IV melioracje agrotechniczne trzebie e wprowadzenie II piętra I IV DB VI czyszczenia pielęgnacje upraw trzebie e trzebie e odnow. Pohlio-Callunion.79 2. CallunoArctostaphylion) W poni szej tabeli przedstawione zostały wskazania gospodarcze planu urządzenia lasu.64 1.14 1.43 0.47 2.11 2.79 0.47 0.47 0.79 0.10 1. 27 ZESTAWIENIE WSKAZAŃ GOSPODARCZYCH ZAPROJEKTOWANYCH W DRZEWOSTANACH W GRANICACH SOO STAWY MACIEJOWA Gatunek panujący 1 BK I V Klasa wieku 2 czyszczenia bez wskazań Planowany zabieg 3 Powierzchnia manipulacyjna [ha] 4 2. TAB.67 1.13 0.w rębniach zło onych VII pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne rębnia częściowa pasowa MD II trzebie e odnow. 26 ZESTAWIENIE SIEDLISK NATURA 2000 ZAJMUJĄCYCH NIEWIELKIE POWIERZCHNIE W SOO STAWY MACIEJOWA (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Kod siedliska (*siedliska priorytetowe) Nazwa siedliska 4030 suche wrzosowiska (Calluno-Genistion. zaprojektowane w drzewostanach w granicach ostoi.11 1.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.w rębniach zło onych OL V pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne rębnia stopniowa gniazdowa udoskonalona ŚW 82 III bez wskazań .67 0.24 0.

79 1.27 0. w tym nocków du ych Myotis myotis których 3 kolonie rozrodze zlokalizowane są w sąsiadującej miejscowości Karpniki.rozprzestrzenianie się inwazyjnych gatunków roślin. Obszar istotny dla zachowania du ej liczebnie populacji pachnicy dębowej Osmoderma eremita. u yźnianie. W przypadku dwóch pierwszych tabel zestawiono sumaryczną powierzchnię poszczególnych siedlisk najpierw dla całej ostoi.68 0. Natomiast Karpnicki Potok stanowi wa ny korytarz migracyjny dla roślin higrofilnych siedlisk nadrzecznych (ziołorośla. lasy łęgowe) i rzecznych (włosieniczniki). Przez centralną część obszaru przepływa Karpnicki Potok. w bezpośrednim sąsiedztwie miejscowości Karpniki. W poni szych trzech tabelach zestawiono siedliska Natura 2000 zinwentaryzowane w granicach obieku w trakcie prac zespołu powołanego przez Wojewodę Dolnośląskiego.68 1.88 0. Teren jest miejscem erowania dla nietoperzy. 83 .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 IV 2 trzebie e czyszczenia 3 4 1. usuwanie szuwarów). .68 0. Obszar ten jest tak e miejscem występowania stablinej populacji 4 gatunków kręgowców wymienionych w załączniku II Dyrektywy Siedliskowej związanych z tutejszym kompleksem stawów oraz Karpnickim Potokiem. i nawłoci Solidago spp. zbyt późne osuszanie stawów) i pośrednio związane z nią działania (oczyszczanie grobli z zarośli wierzbowych. Kompleks stawów stwarza ponadto wa ne siedliska dla zachowania namuliskowych gatunków roślin na krańcu ich zasięgu wysokościowego. znajdującego tutaj optymalne warunki yciowe. a następnie dla gruntów w zarządzie Nadleśnictwa Śnie ka. Zagro eniem dla obszaru jest: intensyfikacja gospodarki rybackiej na stawach (zwiększanie obsady.w rębniach zło onych V pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne trzebie e rębnia częściowa pasowa Stawy Karpnickie (pltmp341) Obszar poło ony u podnó a Rudaw Janowickich. W ostatniej tabeli wymienione zostały siedliska zajmujące małe powierzchnie.37 odnow. Jego krajobraz zdominowany przez kompleks stawów rybnych otoczonych przede wszystkim mozaiką siedlisk łąkowych i leśnych. szczególnie rdestowców Reynoutria spp..

dliska w poska wierzchni ob[ha] szaru [%] 1.24 50.02 0.66 7.18 0.10 Ogółem siedliska Natura 2000 w tym priorytetowe TAB.77 Kod siedliska Nazwa siedliska 3130 6430 6510 9190 brzegi lub osuszane dna zbiorników wodnych ze zbiorowiskami z Littorelletea. olsy źródliskowe) 91E0* 19. Populetum albae. 28 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWANYCH W SOO STAWY K ARPNICKIE (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Udział poZinwentaryzowana wierzchni siepowierzchnia siedli.95 36.62 0. Alnenion glutinoso-incanae.dliska w poska wierzchni ob[ha] szaru [%] 21. topolowe.65 1.83 9.92 Ogółem siedliska Natura 2000 w tym priorytetowe 84 .63 3. 29 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWANYCH W SOO STAWY K ARPNICKIE NA GRUNTACH NADLEŚNICTWA ŚNIE KA (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Udział poZinwentaryzowana wierzchni siepowierzchnia siedli. Alnenion glutinoso-incanae.58 16. olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis. olsy źródliskowe) 91E0* 16.10 23.46 36.92 40.24 9.35 19. olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.31 3.95 18. Isoëto-Nanojuncetea ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium) ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) śródlądowe kwaśne dąbrowy (Betulo-Quercetum) łęgi wierzbowe. Populetum albae. topolowe.54 Kod siedliska Nazwa siedliska 9190 śródlądowe kwaśne dąbrowy (Betulo-Quercetum) łęgi wierzbowe.63 10.

w rębniach zło onych pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne rębnia częściowa pasowa DB.75 5. Kowary 115g Obr.69 2. Populetum albae.56 3.23 2. topolowe.69 0.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.23 1.55 BRZ III I DB VII odnow.45 1.55 0. 30 ZESTAWIENIE SIEDLISK NATURA 2000 ZAJMUJACYCH NIEWIELKIE POWIERZCHNIE W SOO STAWY K ARPNICKIE (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Kod siedliska (*siedliska priorytetowe) 3260 6430 8220 91E0* Występowanie na gruntach nadleśnictwa Nazwa siedliska nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium) ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacion vandelii łęgi wierzbowe. olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis.90 2.45 1. olsy źródliskowe) Obr. TAB. 31 ZESTAWIENIE WSKAZAŃ GOSPODARCZYCH ZAPROJEKTOWANYCH W DRZEWOSTANACH W GRANICACH SOO STAWY K ARPNICKIE Gatunek panujący 1 Klasa wieku 2 II czyszczenia trzebie e bez wskazań trzebie e czyszczenia trzebie e Planowany zabieg 3 Powierzchnia manipulacyjna [ha] 4 3.46 0.55 0.C OL VII III IV V bez wskazań bez wskazań bez wskazań odnow.23 1. Alnenion glutinoso-incanae.w rębniach zło onych pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne 85 .39 1.56 0. 115i Poni ej zestawiono wskazania gospodarcze zaprojektowane w planie urządzenia lasu w drzewostanach poło onych w granicach omawianej ostoi. Kowary 114h.

podkolan biały. Dodatkowo obszar ten jest miejscem występowania dość licznej populacji dwóch gatunków modraszków: Maculinea teleius i Maculinea nausithous. fragmenty łąk świe ych. 86 . sportami motocrossowymi. Wśród gatunków roślin na uwagę zasługują wierzba rokita. choć od lat jest proponuje się utworzenie u ytku ekologicznego.96 3.32 1.25 3.65 SO IV IV odnow.16 0. stwierdzono tak e m. 3 gatunki z rodzaju ponikło.in..32 3.16 2. wydrę. W obszarze zinwentaryzowano 4 gatunki zwierząt z II załącznika Dyrektywy Siedliskowej.83 1. Większość terenu to obszar źródliskowy niewielkiego potoku Pijawnik. sit bulwkowaty. Obszar jest zagro ony z jednej strony przez zaprzestanie tradycyjnego u ytkowania łąk. Teren nie podlega prawnej ochronie. lasy olszowe i zapusty wierzbowe. z wschodnią granicę stanowi ruchliwa droga z Jeleniej Góry do Karpacza. derkacza. od północy zabudowania Czarnego (obecnie dzielnica Jeleniej Góry). kosaciec syberyjski. Szczególnie istotne jest występowanie przeplatki aurinia dla której obszar ten stanowi jedyne aktualnie znane stanowisko w Sudetach. uchodzącego do Kamiennej.w rębniach zło onych ŚW V pielęgnacje upraw melioracje agrotechniczne rębnia częściowa pasowa rębnia częściowa pasowa -uprzątające Źródła Pijawnika (pltmp310) Obszar zlokalizowany jest w Kotlinie Jeleniogórskiej i częściowo obejmuje swym obszarem dzielnicę Jelenia Góra-Czarne. z drugiej zaś strony zamianą u ytków zielonych na grunty orne zmianą stosunków wodnych zabudową.17 4. Niewielkie fragmenty zajmują równie torfowiska.17 3. Poni ej zestawiono powierzchnię siedlisk naturowych zinwentaryzowanych w granicach ostoi.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 czyszczenia trzebie e trzebie e czyszczenia 3 rębnia gniazdowa częściowa 4 1. ziołorośla oraz nieu ytkowany obecnie staw. Od zachodu i południa otaczają go nieco wy sze wzniesienia Wzgórz Łomnickich. W granicach obszaru stwierdzono wilgotne i zmiennowilgotne łąki trzęślicowe. urawia.

Jest on wa ny dla zapewnienia reprezentatywności siedlisk przyrodniczych z załącznika I Dyrektywy 92/43/EEC w krajowej sieci Natura 2000: borów na torfie (siedlisko priorytetowe) i torfowisk przejściowych.06 23. śródlądowe murawy napiaskowe (Koelerion glaucae) zmiennowilgotne łąki trzęślicowe (Molinion) ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) śródlądowe kwaśne dąbrowy (Betulo-Quercetum) łęgi wierzbowe. 33 ZESTAWIENIE SIEDLISK NATURA 2000 ZAJMUJĄCYCH NIEWIELKIE POWIERZCHNIE W SOO ŹRÓDŁA PIJAWNIKA (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Kod siedliska (*siedliska priorytetowe) 3130 3260 6430 7140 Nazwa siedliska brzegi lub osuszane dna zbiorników wodnych ze zbiorowiskami z Littorelletea. 32 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWANYCH W SOO ŹRÓDŁA PIJAWNIKA (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Udział poZinwentaryzowana wierzchni powierzchnia siedli.04 14.65 Ogółem siedliska Natura 2000 w tym priorytetowe W poni szej tabeli zestawiono dodatkowo siedliska zajmujące niewielkie powierzchnie. 87 . pomiędzy miejscowościami Janowice Wielie i Trzcińsko.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. IsoëtoNanojuncetea nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników Ranunculion fluitantis ziołorośla górskie (Adenostylion alliariae) i ziołorośla nadrzeczne (Convolvuletalia sepium) torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przewa nie z roślinnością z ScheuchzerioCaricetea) Trzcińskie Mokradła (pltmp313) Obszar poło ony jest w województwie dolnośląskim. topolowe.13 Kod siedliska (*siedliska priorytetowe) Nazwa siedliska 6120* 6410 6510 9190 ciepłolubne. Torfowisko w obrębie „Trzcińskich Mokradeł” stanowi relikt niegdysiejszego obszaru zatorfionego. znany pod nazwą „Trzcińskie Mokradła”.13 0.97 63. Populetum albae.03 0. olszowe i jesionowe (Salicetum albo-fragilis. TAB.16 1.siedliska w ska powierzchni [ha] obszaru [%] 0. olsy źródliskowe) 91E0* 0.49 0.39 38.20 0.61 40. w pobli u linii kolejowej Jelenia Góra – Wałbrzych.54 0. Alnenion glutinosoincanae.86 24.

jak i w granicach zarządu Nadeśnictwa Śnie ka.03 8.97 33.siedliska w ska powierzchni [ha] obszaru [%] 6. Ponadto południowa część jest ju od ok. świadczy o tym. kwaśną dąbrowę oraz łąki świe e u ytkowane ekstensywnie.12 2.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” który na większości areału występowania został zamieniony na grunty u ytkowane rolniczo. 34 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWANYCH W SOO TRZCIŃSKIE MOKRADŁA (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Udział poZinwentaryzowana wierzchni powierzchnia siedli. e linia kolejowa nie zaburzyła w sposób ostateczny warunków wodnych tego fragmentu.02 25.97 Ogółem siedliska Natura 2000 w tym priorytetowe 88 .44 6. jak i dla brzeziny bagiennej.35 5.91 15.02 15. Pino mugoSphagnetum. połowy XIX w przecięta linią kolejową. dla całej ostoi. Vaccinio uliginosi-Pinetum. W ostatniej tabeli wymienione zostały siedliska zajmujące niedu e powierzchnie. Jednak fakt.53 12. Największym zagro eniem dla przedmiotu ochrony w obszarze jest postępujące osuszanie terenu związane z wcią częściowo czynnymi rowami odadniającymi. W granicach obszaru stwierdzono torfowiska przejściowe.70 Kod siedliska (*siedliska priorytetowe) Nazwa siedliska 6510 7140 9190 ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przewa nie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea) śródlądowe kwaśne dąbrowy (Betulo-Quercetum) bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis. Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowososnowe bagienne lasy borealne) 91D0* 12. zarówno dla płatów torfowiska przejściowego. e do chwili obecnej przecięty płat torfowiska istnieje. brzezine bagienną.80 2. Obszar stanowi jednocześnie proponowany rezerwat przyrody. W poni szych tabelach zestawione są siedliska i zajmowane przez nie powierzchnie. TAB. co doprowadziło do dodatkowej fragmentacji siedlisk.

66 14.16 3.siedliska w ska powierzchni [ha] obszaru [%] 0.59 27.21 TAB. Kowary 41k W poni szej tabeli zestwiono wskazania gospodarcze planu urządzenia lasu. zaprojektowane w drzewostanach poło onych w omawianej ostoi. Sphagno girgensohnii-Piceetum i brzozowo-sosnowe bagienne lasy borealne) Ogółem siedliska Natura 2000 w tym priorytetowe 13. TAB.77 89 .79 52. 37 ZESTAWIENIE WSKAZAŃ GOSPODARCZYCH ZAPROJEKTOWANYCH W DRZEWOSTANACH W GRANICACH SOO TRZCIŃSKIE MOKRADŁA Gatunek panujący 1 BRZ II Klasa wieku 2 trzebie e Planowany zabieg 3 Powierzchnia manipulacyjna [ha] 4 4.79 0. 36 ZESTAWIENIE SIEDLISK ZAJMUJĄCYCH DODATKOWO NIEWIELKIE POWIERZCHNIE W SOO TRZCIŃSKIE MOKRADŁA (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Kod siedliska (*siedliska priorytetowe) 6510 7140 Występowanie na gruntach nadleśnictwa Nazwa siedliska ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przewa nie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea) Obr.21 6510 7140 9190 91D0* ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie (Arrhenatherion elatioris) torfowiska przejściowe i trzęsawiska (przewa nie z roślinnością z Scheuchzerio-Caricetea) śródlądowe kwaśne dąbrowy (Betulo-Quercetum) bory i lasy bagienne (Vaccinio uliginosi-Betuletum pubescentis. 35 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWANYCH W SOO TRZCIŃSKIE MOKRADŁA NA GRUNTACH W ZARZĄDZIE NADLEŚNICTWA ŚNIE KA (NA PODSTAWIE MATERIAŁÓW WZS) Kod siedliska (*siedliska priorytetowe) Nazwa siedliska Udział poZinwentaryzowana wierzchni powierzchnia siedli. Vaccinio uliginosi-Pinetum.12 6.54 10.63 2.54 6.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.17 27. Pino mugoSphagnetum.

38 ZESTAWEINIE SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWNYCH POWIERZCHNIOWO Powierzchnia pododdziałów z siedliskiem [ha] 5 6.56 0.48 90 . równie poza granicami ostoi) stwierdzonych w trakcie ogólnopolskiej inwentaryzacji przeprowadzonej przez PGL „Lasy Państwowe” w 2007 r. w których zinwentaryzowano większe powierzchniowo płaty omawianych siedlisk.230 a 2 40 h. W poni szych dwóch tabelach zestawiono siedliska przyrodnicze Natura 2000 zinwentaryzowane na terenie Nadleśnictwa „Śnie ka”.86 0.86 0.w rębniach zło onych pielęgnacje upraw SO ŚW VI III melioracje agrotechniczne trzebie e czyszczenia odnow.7.64 5.06 1.1. zinwentaryzowanych punktowo.56 0.56 0. 172 c 173 j 3 4 2.19 0.129 f.66 0. Siedliska przyrodnicze – występowanie i zalecenia ochronne W niniejszym podrozdziale omówiono występowanie siedlisk Natura 2000 na całym obszarze nadleśnictwa (tzn.175 r-s.94 0.11 1.56 odnow.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 III DB SO I II 2 trzebie e czyszczenia pielęgnacje upraw trzebie e czyszczenia 3 4 6. W pierwszej ujęto lokalizację oraz powierzchnię zredukowaną dorzeczywiście zajmowanej przez siedlisko oraz powierzchnię wydzieleń. TAB.19 0. Występowanie omawianych siedlisk zarówno w formie płatów o większej powierzchni jak i zinwntaryzowanych punktowo zostało odnotowane w opisach taksacyjnych wydzieleń.48 TYP Lokalizacja w obrębie Śnie ka Lokalizacja w obrębie Kowary Powierzchnia siedliska [ha] 1 *6430 *9180 114 m.51 5.11 1.w rębniach zło onych pielęgnacje upraw ŚW VI melioracje agrotechniczne 4. W drugiej przedstawiono liczbę wydzieleń i lokalizację siedlisk zajmujacych niewielkie powierzchnie.

s.58 h.28 r.223 b.h.k.k.j.f.j.217 h. 78 o 10 j.86 f.18 h.20 549.64 a-b.115 f.k.ax.m.i-i.176 j.38 i.64 c.118 c.p.110 b-f.m.268 r.103 b.24 k.186 b.g.o.248 a.37 99.122 a.f.h.31 a.174 c.i.261 b.134 g.41 f-g.185 h. 0.196 h-i.14 j.g.gh.c.t-w.37 7140 1.51 c.231 i.130 f.r.no.18 i.z-ax.54 d.dx.o. d.137 r.242 d.145 c.175 d.o-p.207 a. 2 w.22 29.117 f.g.g.186 h.g-h.300 m.df.p-p.198 d.w.19 j.85 17.201 a-c.67 d.h.296 i.175 o.85 c.163 l.s.71 f.w.27 6.100 a.116 f.124 a.c-d.j.21 d.25 1.127 b.50 h.l-m.d.100 b.17 g.87 115 i 114 h.26 c.d.d.k-m.242 f.n.d.116 j.107 a.238 a.k.i.129 a-c.k.d. 52 k.152 b.r-s.134 g.166 j.267 f.221 h.12 a.63 i.177 g 3 4 2.213 d.123 o.212 c.20 b.61 96.44 r.77 d.77 c.j.87 d.h.245 a.h.m.56 6520 99.239 a.206 p.119 b-c.132 d-f.131 a. c.259 a-f.135 c.n-o.h.h.121 b.45 g.85 4.m.m.85 b.182 a.240 a-b.119 b.136 b.118 l.116 b.g.60 n.127 d.s.252 b.78 d.n-o.74 g.07 0.239 l.16 h.162 d.13 m.g.42A c7 d.109 o.w.t.98 f.239 c.215 l-m.135 j.n-o.186 m.f-g.124 j.178 b.y.sx-wx.17 d.s.94 j.k.94 b.213 ab.238 g.79 f.52 s. 89.44 a.173 b.153 a.21 i.102 a.5 d.204 cd.r.m.g.109 n.r.h.249 h.07 5 2.97 ob.105 c-d.26 f.f-g.173 p.8 j.262 d.27 i.35 o. 54 i.51 i.27 b.39 ab.147 b.j.y.l.78 k.60 l.125 f.l.185 b.k-l.137 b-c.93 m.g.40 d.298 g.p-r.r.106 a-b.k-l.50 b.137 n.42 f.j-k.243 l.px.136 h.214 b.214 i.r.237 b.118 a.114 h-i.o-p.234 j.146 a.c-c.188 f.j.j.60 d-f.h-i.221 c.d.42 g.72 9130-3 9170 29.236 h.l-m.62 d.113 ab.96 f.79 h.291 a.03 1.142 b.97 14.173 k 185.2 6510 2 a.113g-i 85 t.186 c.114 n-o.49 a.s.112 a.t.n-o.15 g.f-g.92 i.jk.133 g.22 k.120 a.202 h.202 b-d.3 l.217 g.l.75 c.267 f.k.j-n.86 a 249 n 52 l 2 154 b.214 n-o.h.43 f.47 j.t-x.247 f.k.33 h.233 h.126 b-c.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 *9180-1 *91D0-4 *91E0 *91E0a *91E0b 87 c.135 h-i.216 b-c.6 b.j.172 d.132 67 j.87 *91E0c 18 a.90 d-f.14 n. 131 f.d.55 a.188 g.236 j-l.g.i.8 g.x.27 6.85 s.203 i.h.k.260 c.56 185.47 g.25 d.297 g.d.182 b.137 ff.n-o.x.c.j.57 d.239 a.8 f.34 c.243 a.85 1.91 g.107 g.l.h.120 b.216 h.83 91 .184 c.s.19 s. 72 d 6 f.169 d.260 a.f.62 b.212 d.m.238 db.236 bc.c.h.243 g.37 t.l.216 m.j.d.173 r-s.175 l.p.128 j.242 a.52 r.112 g.23 a.c-d.w.o.g.13 l.175 a.18 a.f.111 a-b.172 k.81 b.137 h.187 a-b.g.246 c.g.217 c.j.63 g.38 l.i.j.27 9110-2 531.175 d.216 i-j.28 a.b.72 j-k.88 b.k-l.i.j.f.97 14.g.62 c.295 f.54 c.52 a.19 g.i.90 c.i.g-h.261 a.d.16 d.108 c.i.34 b.60 t.109 a.f.187 h.164 j.173 f.

c.172 d.f.175 r.91 a. Śnie .193 b.81 230.l.164 y.79 i.c.42A y-z.19 j.165 h.208 k.202 a.i.117 a-b.191 c.114 g.90 a.298 f.238 a.8 d.242 b.117 f.bx.185 lp.126 i.79 n.79 c.82 91D0-1 9410a 9.m.234 a.114 c.c.c.289 b.256 d. Kowary 6 115 i.k.115 b.h.197 c.99 c.f-g. 114 d 249 o.236 g.113 i 254 d 165 b.64 b.106 a.05 165 b-c.90 a.193 b.m.186 f.28 a.115 i.92 a.259 l.t-w.259 f.18 b.118 c.34 c.l-n.115 a.249 a.176 m-n.26 a.63 g.157 b.131 a.6 j.50 c.192 f.267 p.38 j.g-i. TAB.176 d 298 f TYP 1 *6430 *9180 *91D0-4 *91E0a *91E0b *91E0c 31 29 60 3150 6230 6510 6520 7120 7140 7230 92 1 2 2 1 7 1 1 1 2 1 4 3 1 5 1 12 1 .23 b-c.116 k.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 17 b.d. 37 c.135 c.196 g. f.175 m.97 a.p-s.p.48 h.229 s-t.164 o.c-d.177 f.N-ctwo ka ry 2 12 1 3 3 5 1 10 1 9 7 4 17 2 13 1 16 Lokalizacja Obr.135 h-i.52 r. 49.22 a.w.22 g-h.196 c. 39 ZESTAWIENIE SIEDLISK NATURA 2000 ZINWENTARYZOWANYCH PUNKTOWO Liczba wydzieleń Obr.165 m.74 m.243 g. 41 k.97 fx. 3 10 m.208 k.255 c.191 j.155 g.o.Kowa.n.60 a.165A b.62 j.86 d.39 59.12 78.298 f.125 f.45 i.k-l.24 g.40 j.75 a.92 i.i.78 a.165A a.166 b.08 78. 5 k.45 h 75 a. 19 h 75 a 39 l.n.237 h.31 i.88 bh.293 192 l.m.r 4 5 9170-a 190.131 f.7 c.14 k.r.r. 54 i 154 h-j.109 d.r.50 b-d.119 g.17 c.198 f.i.19 w-x.z.257 b.43 b.k.139 b.40 l.175 r.87 j.116 f.134 h.197 c. 156 a 109 c.119 a.21 g.77 c.z.05 9.h.270 f k.31 i.125 a-d.272 c-d. 76 g.178 k. 41 k.231 k.114 m.109 l.76 a-c.118 o.y-z.2 9190-2 4 k.j.115 g.250 a.165 h. 114 h 50 j-l.234 a.40 j.173 f.247 f.n.135 ab.188 d.40 i.d-f.49 c. Śnie ka 5 62 b.76 g.292 b.239 b.23 b-c.73 8 a.192 f. Obr.c-d.214 p.261 a.123 t.105 b.c Obr.127 p.

h. Potamion Naturalne jeziora i stałe niewielkie zbiorniki wodne oraz odcięte fragmenty koryt rzecznych z wolno pływającymi w toni wodnej makrofitami (Potamion i częściowo Nymphaeion). dopływy rzeczne) lub ze źródeł podziemnych.86 a.107 k.86 m.42A s.270 c. makrofitami zakorzenionymi w dnie oraz o liściach pływających (część Nymphaeion).44 n.17 f 164 b 8 23 161 b.119 l. terenów zabudowanych itp.292 c.252 d.135 h-i.52 c.54 d.79 h.50 d.237 h.93 k.174 a.k.272 ca.207 c.249 d.191 c.h.202 a.k.185 w.175 c.248 a. f.186 b. i zbiorniki ulegają przyspieszonej eutrofizacjii.245 g. drobne zbiorniki wodne i starorzecza pod względem hydrologicznym wykazują one du e zró nicowanie.j.128 j. a tak e prymitywnymi skupieniami drobnych roślin pływających po powierzchni wody ( Lemnetea).h.c. 41 m-n.261 b.50 c. Najbli sze otoczenie zbiorników eutroficznych budowane jest przez trzcinowiska – zbiorowiska z klasy Phragmitetea – mo na tu wyró nić dwa pasy: znajdujący się od 93 . Zbiorowiska nieleśne 1.73 c.176 d.190 f.250 d.261 d.184 a-b.182 c.191 d.208 f.296 f.197 151 h.90 c.259 j.169 b.101 21 c.k.242 b. Mezo–eutroficzne lub eutroficzne jeziora.103 a.256 c.i.164 d.145 g.263 c.126 j.295 a. 6 89 g. (3150) Starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion.118 d. Najbli sze otoczenie (zlewnia) starorzeczy i innych naturalnych.188 b.135 a.300 m.h.125 b.292 g.257 d.258 g.120 c.54 h.166 b.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 8220 2 10 3 8 4 18 5 54 d. 135 l.107 k.190 g.236 o.123 n.83 h.56 p.165 m.229 t.258 c. Zaopatrywane w wodę mogą być ze źródeł powierzchniowych (opad atmosferyczny. 92 i.137 m.79 b.51 f.90 a.74 h.114 d.95 d.10 k.104 fn.128 h. Wzrastający udział obszarów przekształconych przez człowieka (pól uprawnych.102 h.175 c. 9110-2 24 25 49 5 k.109 d.176 f.g.290 f.) w zlewni powoduje. d.259 f.196 c.188 f.i.176 h.174 a 47 j.174 i. eutroficznych zbiorników wodnych to zazwyczaj obszar w mniejszym lub większym stopniu poddany antropopresji.132 d.262 i.118 c. spływ powierzchniowy. 248 b. 9130-3 9170 9170-a 5 11 2 11 11 2 16 9190-2 9410 9410a 2 1 15 10 12 1 7 g.196 f.49 g.298 f.c-c.

ze względu na zachodzące procesy zamulania oraz rozwoju helofitów (roślin bagiennych częściowo zanurzonych w wodzie).Dalej mogą występować zbiorowiska mszysto – turzycowe (klasa Scheuchzerio–Caricetea nigrae) lub wilgotne łąki ( Molinio–Arrhenatheretea). dystroficznych. typu rankeru alpejskiego lub subalpejskiego rankeru bielicowego z grubą warstwą próchnicy moderowej. Na całym obszarze wodnym mieszczącym siedlisko zaleca się jego ochronę. Przedstawiony pasowy układ roślinności występującej wokł zbiorników ulega znacznym modyfikacjom. 2. Ze względu na du ą zasobność w związki biogenne w wodzie występują masowe pojawy fitoplanktonu. Caricetum gracilis. Odczyn wód od obojętnego do alkalicznego – pH najczęściej >7. Decydującymi czynnikami kształtującym zbiorowiska muraw bliźniczkowych w ni szych poło eniach jest wypas.) i występujący w głąb lądu szuwar turzycowy. czasami występujące w mozaice z kosodrzewiną lub grupami świerków. uprzednie oczyszczanie ścieków zanieczyszczających. ukształtowały się zbiorowiska łąk świe ych. które wywołują niebiesko –zieloną barwę wody i niewielką widzialność. przy słabym nawo eniu lub jego braku. Najdalszą strefę roślinności związaną z eutroficznymi zbiornikami wodnymi stanowią zbiorowiska leśne z klas Alnetea glutinosaelub Querco–Fagetea. ale obserwuje się płynne przejścia pomiędzy poszczególnymi zbiorowiskami. Murawy powstały w wyniku ich długotrwałego. Najlepszą metodą byłoby przywrócenie tradycyjnej go94 . na mokrych wrzosowiskach i w prześwietleniach w wilgotnych postaciach boru nadmorskiego. na które wkracza łozowisko Salicetum pentandro–cinereae. Wa nym aspektem tej ochrony jest ograniczenie eutrofizacji i gromadzenia się osadów. na skrajach dróg. Murawy bliźniczkowe rozwijają się na glebach umiarkowanie wilgotnych. choć ich stę enia w poszczególnych zbiornikach mogą mieścić się w szerokim zakresie. C. Zarządzanie takim siedliskiem wymaga działań na poziomie obszaru wodnego – zlewni bezpośredniej i pośredniej. Charakterystyczna jest tak e wysoka koncentracja rozpuszczonych soli mineralnych (wysokie przewodnictwo elektrolityczne właściwe).Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” strony wody szuwar wysoki ( Phragmitetum i in. rostratae. Zajmują tereny. jednorodne płaty. W górach murawy bliźniczkowe tworzą rozległe obszarowo. na których. Roślinność muraw jest silnie zró nicowana. u ytkowanie kośne i nawo enie. elatae) zaliczanych do związku Magnocaricion. Szuwar turzycowy składa się ze zbiorowisk wysokich turzyc (Caricetum acutiformis. po wyciętych lasach. C. (6230) Bogate florystycznie górskie i ni owe murawy bliźniczkowe Nardion -płaty bogate florystycznie Murawy bliźniaczkowe są zbiorowiskami półnaturalnymi. kwaśnych. W ni szych poło eniach górskich i na ni u zajmują zwykle bardzo niewielkie powierzchnie na wilgotnych brzegach oczek i torfowisk śródpolnych. Woda charakteryzuje się umiarkowanymi i wysokimi koncentracjami pierwiastków biogennych – azotu i fosforu. ochronę stref brzegowych oraz wyznaczenie stref działań ochronnych. ekstensywnego wypasu. a tak e na glebach mineralnych i torfowych.

wielokośnymi zbiorowiskami rozwijającymi się na ni u lub ni szych po95 . Typowe rośliny bardzo bogatych florystycznie. Powierzchnie z tym siedliskiem nale y pozostawić do naturalnej sukcesji. W ramach ochrony siedlisk zaleca się metody zachowawcze. przytulia czepna Galium aparine. zaznacza się równie du y udział roślin nitrofilnych. bowiem zwarta warstwa liści bylin znacznie ogranicza warunki świetlne w dolnej warstwie. zmianę miejsca składowania drewna. poprzez modyfikację planowanych szlaków zrywkowych. omieg górski Doronicum austriacum.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” spodarki pasterskiej. gdzie w związku z tym występują rośliny cienioznośne. a na kamieńcach wzdłu potoków w piętrach reglowych . (6430) Ziołorośla górskie i ziołorośla nadrzeczne Adenostylion alliariae i Convolvuletalia sepium Ten typ siedliska obejmuje niewielkie płaty fitocenoz nieleśnych składających się z eutroficznych. wysokoproduktywnymi. Głównym czynnikiem warunkującym tworzenie się takiej roślinności jest du a wilgotność podło a. W trakcie prowadzenia prac leśnych powinno się zawsze rozpatrywać ograniczenie ich negatywnego wpływu na to siedlisko i stanowiska rzadkich roślin w nim występujących.lub trzywarstwową. Miejsca zniszczone w wyniku presji turystycznej lub zagospodarowania turystycznego terenu nale y zabezpieczyć w celu powstrzymania osiedlania się tam gatunków synantropijnych. a na ni u tak e pnączy.czyli wąski okrajki roślin czepnych pomiędzy nadrzecznymi szuwarami. pokrzywy zwyczajnej Urtica dioica. Remonty dróg i ście ek powinny być wykonywane przy u yciu materiałów bezpiecznych ekologicznie. powinno się zwrócić równie w lasach gospodarczych. a zaroślami wiklinowymi oraz łęgami wierzbowymi w dolinach rzecznych. Łąki grądowe są bogatymi florystycznie. m. 4. górskich ziołorośli to du e byliny o rozło ystych liściach . modrzyk górski Cicerbita alpina.lepię nik wyłysiały Petasites kablikianus oraz lepię nik biały Petasites albus. W skład tych słabo jeszcze rozpoznanych fitocenoz wchodzą przede wszystkim: kielisznik zaroślowy Calystegia sepium. wietlica alpejska Athyrium distentifolium. poniewa najcenniejsze płaty ziołorośli znajdują się na terenie parków narodowych i jest to wystarczająca forma ochrony. a więc niepowodujących zmiany stopnia zakwaszenia podło a. (6510) Ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie Arrhenatherion elatioris Ni owe i górskie antropogeniczne zbiorowiska u ytków zielonych na yznych. Górskie ziołorośla mają często strukturę dwu.in. rdestówka zaroślowa Fallopia dumnetorum. kanianka pospolita Cuscuta europea. 3. tojad mocny Aconitum firmum. Szczególną uwagą na ziołorośla. np. świe ych (niezbyt wilgotnych i niesuchych) glebach mineralnych bez śladów zabagnienia. albo budowa zbiorników retencyjnych.miłosna górska Adenostyles alliariae. dostęp do światła oraz kamienistość podło a i rzeźba terenu. Zaliczane tu równie ziołorośla ni owe tworzą charakterystyczne zbiorowiska welonowe . Zagro enia i wskazania: Największym zagro eniem jest zmiana dotychczasowego sposobu zagospodarowania (głównie zalesianie). a tak e na naturalny przebieg górskich potoków. wysokich bylin. ponadto prace hydrotechniczne mające na celu regulację potoków.

gatunków charakterystycznych. świe e gleby brunatne lub mady o odczynie zasadowym lub słabo kwaśnym. Największym zagro eniem jest zmiana dotychczasowego sposobu zagospodarowania.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” ło eniach w górach. takie jak: dzwonek rozpierzchły Campanula patula. W przypadku niektórych zarastających łąk konieczne jest odkrzaczenie ich i regularne wykaszanie (raz do roku). knietlica łąkowa Trisetum flavescens. lub niewielkim pokryciem. w górach. ale nigdy nie dochodzi do samej powierzchni. W runi znaczny udział mają wysokie byliny z rodziny baldaszkowatych (Apiaceae). jak: rajgras wyniosły Arrhenatherum elatius. kupkówka pospolita Dactylis glomerata. Ni szą warstwę tworzą rośliny dwuliścienne o barwnych kwiatach. koniczyna łąkowa Trifolium pratense. W miejscach bardziej yznych zaobserwować mo na udział takich traw. Porastają yzne. W runi znaczny udział mają wysokie byliny z rodziny baldaszkowatych (Apiaceae). dzięgiel leśny Angelica sylvestris. koniczyna łąkowa Trifolium pratense. komonica pospolita Lotus comiculatus. dlatego w tego typu siedliskach nale y zaniechać zalesiania. • konserwacji zbiorowisk łąk świe ych polegającej na koszeniu i umiarkowanym ich nawo eniu. skalnica ziarenkowata Saxifraga granulata. najlepiej nawozami organicznymi. wśród których są: marchew zwyczajna Daucus carota. Łąki świe e to najczęściej spotykane siedliska łąkowe w nadleśnictwie. Charakteryzują się na ogół dobrym stanem zachowania struktury. a w górach liczne gatunki przywrotników. stokłosa miękka Bromus hordoraceus i. W związku z ubogim i kwaśnym charakterem podło a przewa ają zbiorowiska z dominacją mietlicy pospolitej Agrostis capillaris i kostrzewy czerwonej Festuca rubra. albo ekstensywny wypas. Cechuje je udział takich traw. komonica pospolita Lotus comiculatus. biedrzeniec wielki Pimpinella major. 96 . Siedliska te powstały w wyniku wycięcia lasów liściastych i zagospodarowania tych terenów jako łąki kośne. • odtwarzaniu zniszczonych łąk poprzez powrót do tradycyjnych metod gospodarowania. jak rajgras wyniosły Arrhenatherum elatius. Ochrona tych siedlisk polega na: • zachowaniu ró norodności florystycznej łąk świe ych w wyniku stosowania dotychczasowych (ekstensywnych) form gospodarowania. kupkówka pospolita Dactylis glomerata. biedrzeniec wielki Pimpinella major. wśród których są: barszcz zwyczajny Heracleum sphondylium. charakteryzują się jednak zubo onym składem gatunkowym i brakiem. Wskazane jest korzystanie z programów rolno-środowiskowych. W wy szych poło eniach nawiązują one do zbiorowisk ze związku Polygono-Trisetion. z usuwaniem biomasy oraz umiarkowanym nawo eniem. Łąki świe e poło one są przede wszystkim w piętrze pogórza i ni szych partiach regla dolnego. takie jak: dzwonek rozpierzchły Campanula patula. pasternak zwyczajny Pastinaca sativa. barszcz zwyczajny Heracleum sphondylium. stokłosa miękka Bromus hordoraceus. Łąki świe e w dolinach rzek mogą porastać gleby organiczne. Poziom wody gruntowej waha się. Ni szą warstwę tworzą rośliny dwuliścienne o barwnych kwiatach.

97 . Ilość tego pierwiastka ma decydujący wpływ na odczyn siedliska. który mieści się w przedziale od 6. Wskazane jest korzystanie z programów rolno-środowiskowych. Zaleca się tak e koszenie z pozostawieniem pasów ekologicznych. a tak e inne.zasilanych przez ruchliwe wody podziemne. zmiana sposobu u ytkowania oraz sukcesja.5 do 1 DPI na 1 ha). w tym wapnia. Aby zachować te siedliska i poprawić ich jakość konieczne jest ekstensywne u ytkowanie: koszenie z usuwaniem biomasy (raz w roku lub rzadziej). słabo rozpoznane łąki kośne i kośnopastwiskowe Sudetów Zachodnich i Środkowych. Aby zachować siedlisko konieczne jest wykaszanie ręczne powierzchni raz na 3-5 lat. dominacją konietlicy. Są to siedliska yzne lub średnio yzne. Największym zagro eniem jest zmiana stosunków wodnych. z udziałem gatunków o charakterze zachodnim (wszewłoga górska Meum athamanicum.5 do 8 pH. Wskazane jest przywrócenie tradycyjnej gospodarki pastersko-kośnej.i mezotroficznych łąk górskich świe ych. kostrzewy czerwonej i wiechliny łąkowej w warstwie traw i ze znikomym udziałem rajgrasu wyniosłego. jako bazy pokarmowej i schronienia dla fauny bezkręgowców oraz źródła diaspor. bodziszek leśny Geranium sylvaticum. rozwijające się na potencjalnych siedliskach lasu bukowego w typie kwaśnej lub yznej buczyny sudeckiej. umiarkowanie wilgotne.. Największym zagro eniem dla tej grupy zbiorowisk jest zmiana sposobów u ytkowania oraz sukcesja wtórna. Wskazane jest korzystanie z programów rolno-środowiskowych. pochodzące z warstw wodonośnych obszarów przyległych. Stan ich rozpoznania jest na dzień dzisiejszy dalece niewystarczający. Alternatywą mo e być ewentualnie ekstensywny wypas (0. corocznie koszone. a ruń nie powinna być koszona zbyt nisko. 6. zerwa kulista Phyfeuma orbiculare. a więc części nieskoszonej runi. przytulią hercyńska Galium saxatile) oraz górskim (pępawa czarcikęsolistna Crepis succisifolia. świe ych łąk kośnych lub u ytkowanych jako ekstensywne pastwiska. w zale ności od mineralnego składu utworów geologicznych występujących na trasie przepływu. (7230) Górskie i nizinne torfowiska zasadowe Siedliska te pod wzglądem hydrologicznym nale ą do torfowisk soligenicznych . Metody ochrony siedliska muszą być dostosowane do warunków lokalnych i stopnia przekształcenia zbiorowiska. ciemię yca zielona Yeratrum lobelianum). Rozwijają się z reguły na glebach brunatnych.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 5. (6520) Górskie łąki konietlicowe u ytkowane ekstensywnie Polygono-Trisetion Są to zbiorowiska yznych. wytworzonych ze skał krzemianowych. lub koszenie poszczególnych części polany naprzemiennie.. znane są tak e stanowiska z rankerów brunatnych. kwaśnych. Łąki powinny być regularnie. zawierają ró ne ilości jonów zasadowych. pięciornik złoty Potentilla aurea. Konieczne jest tak e nawo enie łąk. zbiorowiska eu. średnio głębokich i kamienistych. Zawartość pierwiastków biogennych (gównie fosforu i azotu) jest umiarkowana lub stosunkowo niska. W Sudetach w skład siedliska wchodzą łąki konietlicowe. Wody te.

jastrzębiec blady Hieracium schmidtii czy dzwonek okrągłolistny Campanula rotundifolia. spotykane z reguły w tere- nach górskich lub wy ynnych. Ochrona siedliska powinna polegać na wyznaczeniu wokół wszystkich stanowisk stref ochronnych. metamorficzne lub osadowe. (9110) Kwaśne buczyny Ten typ siedliska przyrodniczego obejmuje środkowoeuropejskie bukowe. a w górach bukowojodłowe. (8220) Ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacetalia vandellii Siedliska skał i urwisk krzemianowych z roślinnością chasmofityczną. a w górach – charakter lasów mieszanych z bukiem. kwaśne lub obojętne. bukowo-jodłowo-świerkowe oraz jodłowe lasy rosnące na ubogich. e na obszarze nadleśnictwa na skałach piaskowcowych znajdują się potencjalne siedliska Włosocienia delikatnego Trichomanes speciosa. W razie wątpliwości konieczna jest konsultacja ze specjalistą z zakresu florystyki i fitosocjologii. Największym zagro eniem jest zmiana stosunków świetlnych i wilgotnościowych. Siedliska mają charakter w pełni naturalny lub rozwijają się na ścianach opuszczonych kamieniołomów.przede wszystkim z rodzaju zanokcica Asplenium sp. W zale ności od podtypu i odmiany do siedlisk tych wkraczają gatunki z ró nych grup socjologiczno-ekologicznych: kserotermiczne. u ytek ekologiczny. zaś zakres czynników mikroklimatycznych jest bardzo szeroki . paprotkę pospolitą Polypodium vulgare lub włosocień delikatny Trichomanes speciosum. Nale y dodać.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 7. okresowych kontrolach stanu siedliska prowadzonych przez specjalistów z zakresu florystyki i fitosocjologii. połączonych z monitoringiem stanu populacji rzadkich gatunków. suchych i kserotermicznych. Zaliczone tu lasy mają na nizinach charakter lasów bukowych. Często towarzyszą im gatunki naskalnych muraw. łącznie z określeniem koniecznych zabiegów z zakresu ochrony czynnej. kostrzewa blada Festuca pallens. lecz z udziałem tak e innych gatunków. kwaśnych glebach.. Zbiorowiska leśne W ramach przeprowadzonej na terenie Nadleśnictwa „Śnie ka” inwentaryzacji wyró niono 8 typów siedlisk przyrodniczych leśnych. Siedliska zdominowane są przez ró ne gatunki paproci . pomnik przyrody) wszystkich znanych stanowisk siedliska. Wskazane jest jednocześnie objęcie ochroną prawną w ró nej randze (rezerwat przyrody. w tym iglastych – świerka i jodły. a w niektórych postaciach przez paprotnicę kruchą Cystopteris fragilis. a po wilgotne i praktycznie pozbawione światła dna szczelin skalnych. takie jak rozchodnik wielki Sedum maximum. dlatego bardzo wa ne jest ograniczenie u ytkowania rębnego w pobli u takich miejsc. 1. acidofilne lub taksony związane z yznymi lasami liściastymi. Występowanie lasów tego typu 98 . jednak geneza stanowiska nie znajduje odbicia w składzie gatunkowym i nie pozwala podzielić stanowisk na synantropijne i rodzime. Podło em mogą być skały wylewne. Nale y nie wykonywać cięć zupełnych na dwie wysokości drzewostanu od skał.od siedlisk silnie nasłonecznionych.

(9110-2)Kwaśna buczyna górska /Luzulo luzuloidis-Fagetum/ W Nadleśnictwie „Śnie ka” jest to najczęściej notowane siedlisko przyrodnicze Natura 2000. • odtwarzaniu kwaśnej buczyny w miejscach. w których du e obszary zostają opanowane przez lite. Wy sze poło enia górskie zajmują postaci z dominującym trzcinnikiem leśnym Calamagrostis arundinacea i borówką czernicą Vacciniu myrtillus. dąb czerwony Quercus rubra. • nale y nie wprowadzać i eliminować gatunki obce geograficznie. Gospodarka leśna na siedlisku kwaśnej buczyny górskiej wią e się te z ryzykiem uruchomienia procesów erozyjnych. jednowiekowe drzewostany bukowe. są one typem lasu istotnym gospodarczo. typowymi dla tego siedliska gatunkami są. gdzie została ona zdegradowana przez wprowadzanie na jej siedlisko litych drzewostanów świerkowych. czy obce ekologicznie – dąb szypułkowy Quercus robur. kosmatka gajowa Luzula luzuloides. W związku z du ym areałem.. 99 . Drzewostan w kwaśnej buczynie górskiej jest zdominowany przez buka wraz z wysokością mo e zwiększać się udział świerka. Zró nicowanie tego zbiorowiska na ni sze jednostki ma charakter głównie siedliskowy i wią e się dość wyraźnie z wzniesieniem nad poziom morza. Ze względu na występowanie w eksponowanych miejscach – jest w znacznej mierze nara one na negatywne oddziaływania zanieczyszczeń powietrza. modrzew Larix spp. jaki zajmują kwaśne buczyny. świerk Picea abies (tylko w ni szych poło eniach) sosna pospolita Pinus sylvestris (za wyjątkiem miejsc wybitnie skalistych). wymaga to stosowania zło onych rębni oraz odpowiednio długiego okresu odnowienia. takie jak – daglezja zielona Pseudotsuga menziesii. takich jak jodła pospolita czy jawor przez bardzo ekspansywnego w tych zbiorowiskach buka. Siedlisko kwaśnej buczyny górskiej jest wra liwe na ró ne formy antropopresji. Postaci z panującą kosmatką gajową Luzula luzuloides występują przede wszystkim w ni szych poło eniach górskich i w piętrze pogórza. Ochrona siedliska kwaśnej buczyny górskiej powinna polegać na: • zachowaniu właściwego składu gatunkowego kwaśnej buczyny górskiej poprzez przeciwdziałanie tendencji do eliminacji gatunków domieszkowych. śmiałek pogięty Deschampsia flexuosa. Jednak w obszarze występowania tego gatunku jest to zazwyczaj dominujący typ lasu na średnio yznych siedliskach (LMGśw). Roślinność runa leśnego pokrywa zwykle od 20 do 80% powierzchni dna lasu i zazwyczaj jest bardzo uboga zło ona głównie przez gatunki acidofilne. borówka czernica Vaccinum myrtillus. • zachowaniu właściwej struktury wiekowej i przestrzennej yznych buczyn poprzez unikanie sytuacji. w ni szych poło eniach du y udział świerka traktować nale y jako zniekształcenie (pinetyzacja).Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” jest limitowane geograficznym zasięgiem buka.

Większość siedlisk yznych buczyn to siedliska świe e. Na szczególne poparcie zasługuje tak zwany naturalny kierunek hodowli lasu – czyli gospodarka leśna prowadzona w oparciu o składy gatunkowe drzewostanu odpowiadające w pełni warunkom siedliskowym. z reguły na glebach o neutralnym lub tylko słabo kwaśnym odczynie. Drzewostan w yznych buczynach górskich jest zwykle zdominowany przez buka. Wśród roślinności dna lasu charakterystyczną cechą jest występowanie jednego z gatunków ywców: ywca gruczołowatego /Dentaria glandulosa/ lub ywca dziewięciolistnego /Dentaria enneaphyllos/. Czasem yzne buczyny górskie występują te na rędzinach lub na glebach płowych. Zasięg wysokościowy yznych buczyn górskich mieści się w przedziale od 300 do 1100 m n. mogą rozwijać się względnie suche trawiasto-turzycowe podzespoły yznych buczyn. (9130) yzne buczyny Ten typ siedliska przyrodniczego obejmuje bukowe. Szczególna rola przypada tutaj ochronie ścisłej. jak wąskie grzbiety czy górne partie stromych stoków. 2. zwłaszcza w ni szych poło eniach. chocia na terenie Karpat gatunkiem dominującym mo e być lokalnie jodła pospolita. (9130-3) yzna buczyna górska /Dentario enneaphylli.. Siedliska rozwijają się przede wszystkim na glebach brunatnych właściwych i glebach brunatnych kwaśnych. a nie tylko zabezpieczającej trwanie samego zbiorowiska. a w górach bukowo-jodłowe i bukowo-jodłowoświerkowe lasy rosnące na yznych siedliskach.. Ze względu na du e rozpowszechnienie yznych buczyn górskich oraz ich du y potencjał produkcyjny ochrona powierzchniowa nie mo e być jedyną ani nawet główną formą troski o zachowanie tego typu siedlisk. ale większość płatów nie posiada gatunków charakterystycznych – ywca dziewięciolistnego (Dentaria enneaphyllos) i ywca bulwkowatego (Dentaria bulbifera). naturalne odnowienie lasu oraz stosowanie zło onych rębni. chroniącej naturalne procesy. w związku z du ym 100 . Ochrona powierzchniowa jest najlepszą formą zachowania mało zmienionych fragmentów yznych buczyn górskich.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • drzewostany najstarsze. z próchnicą typu mull (czasem przejście do moder) i z dominacją gatunków typowych dla lasów liściastych w runie. w szczególności 140 letnie i starsze powinny zostać wyłączone z u ytkowania rębnego. gdzie opady są mniejsze. w przypadku eksponowanych form rzeźby terenu. Na obszarze nadleśnictwa siedlisko to jest stosunkowo częste.p.Fagetum i Dentario glandulosae-Fagetum/ yzne buczyny górskie występują w ni szych i środkowych poło eniach górskich oraz na wy ynach południowej Polski. przede wszystkim rębni stopniowej gniazdowej udoskonalonej. w Sudetach zaś na rankerach brunatnych. Ogromną rolę ma do odegrania prawidłowo prowadzona gospodarka leśna. W roli domieszki w yznych buczynach górskich występuje głównie świerk pospolity oraz jawor. pinetyzacją.m. Wiele płatów cechuje się licznymi zniekształceniami.

juwenalizacją. W warstwie drzew ubogich postaci grądu Środkowoeuropejskiego 101 . jednowiekowe drzewostany bukowe. jesion wyniosły Fraxinus excelsior. czy obce ekologicznie – dąb szypułkowy Quercus robur. bazaltów. Podejmowane działania powinny w szczególności obejmować: • zachowanie właściwego składu gatunkowego yznej buczyny górskiej z udziałem gatunków domieszkowych. podło a geologicznego i związanego z nim zró nicowania gleb. w szczególności 140 letnie i starsze mogą zostać wyłączone z u ytkowania rębnego. pseudoplatanus. w związku z występowaniem młodych drzewostanów. jawor Acer pseudoplatanus. łupków. takich jak jodła pospolita Abies alba. świerk Picea abies (tylko w ni szych poło eniach) sosna pospolita Pinus sylvestris. glabra. Grąd Środkowoeuropejski charakteryzuje się zło oną strukturą. zlepieńców i piaskowców. dębu szypułkowego Quercus robur i lipy drobnolistnej Tilia cordata. modrzew Larix spp. częściowo środkowej oraz południowo-zachodniej Polsce.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” udziałem świerka. szypułkowy U.p. Omawiane siedlisko obejmuje swym zasięgiem głównie obszary nizinne oraz pasma Przedgórzy Sudeckich i piętro pogórza w Sudetach. a na siedliskach najbardziej yznych i wilgotnych tak e wiązy: polny Ulmus minor. Częstymi gatunkami domieszkowymi są: klon pospolity Acer platanoides oraz buk pospolity Fagus sylvatica. du ym bogactwem florystycznym oraz wyraźnie zaznaczoną zmiennością sezonową. laevis i górski U. • zachowanie właściwej struktury wiekowej i przestrzennej yznych buczyn poprzez unikanie sytuacji.Carpinetum) i jawor A. Wielowarstwowy oraz wielogatunkowy drzewostan składa się głównie z graba Carpinus betulus. Podobnie jak inne typy grądów.m. zbudowanego między innymi z lessów. gnejsów. takie jak – daglezja zielona Pseudotsuga menziesii. w wy szych połoeniach równie świerka Picea abies. 3. olsza czarna Alnus glutinosa oraz czeremcha pospolita Padus avium. Wymaga to stosowania zło onych rębni oraz odpowiednio długiego okresu odnowienia. klony: polny Acer campestre (gatunek charakterystyczny dla zespołu Galio sylvatici. którego górna granica przebiega na wysokości około 500 m n. dąb czerwony Quercus rubra. Wiele płatów yznej buczyny występuje w kompleksie z kwaśną buczyną. szczególnie w w zagłębieniach terenu i wypłaszczeniach. • niektóre drzewostany najstarsze. tak e grąd Środkowoeuropejski charakteryzuje się szeroką skalą warunków siedliskowych zale nych od ukształtowania powierzchni terenu. • nale y nie wprowadzać i eliminować gatunki obce geograficznie. Tilio-Carpinetum/ Grąd Środkowoeuropejski reprezentuje grupę yznych i średnio yznych. monotypizacją w związku z występowaniem litych i jednowiekowych drzewostanów bukowych.. w których du e obszary zostają opanowane przez lite. (9170) Grąd środkowoeuropejski i subkontynentalny /Galio-Carpinetum. wielogatunkowych lasów dębowo-grabowych w zachodniej. W piętrze pogórza zajmuje siedliska bardzo ró norodne pod względem utworu geologicznego.

choć w warunkach naturalnych prawie zawsze podstawą jest grab. dzięcioły. zwłaszcza z wydłu onym okresem odnowienia. Wyjątkiem mogą być sytuacje krajobrazów roślinnych. Próby wprowadzenia docelowych składów gatunkowych lepiej odpowiadających specyfice grądów podjęto np. 102 . związanych w zasadzie z naturalnymi lasami. a buk wykazuje wyraźne tendencje ekspansywne. W kilku obiektach obserwowano np. Znamienna jest zwłaszcza obecność wielu związanych ze starymi drzewostanami gatunków owadów. który niekiedy mo e osiągnąć przewag ilościową nad dębem szypułkowym. a tak e odtwarzanie się zasobów rozkładającego się drewna i drzew martwych oraz zamierających. mo e okazać się potrzebna ochrona czynna. W wielu przypadkach ochrona bierna sprawdza się te w rezerwatach jako metoda unaturalniania płatów zniekształconych. Je eli z jakichkolwiek względów utrzymanie lasów grądowych jest potrzebne dla zachowania ró norodności biologicznej. ani regionów. W południowych rejonach Wielkopolski oraz na Dolnym Śląsku. raczej bez udziału sosny. W lasach gospodarczych mo liwe są takie formy gospodarki. które będą racjonalnym kompromisem między ochroną ekosystemów grądów a potrzebami gospodarczymi. w których grądy współwystępują z buczynami. świerka i buka nie powinno wykraczać poza granice naturalnego zasięgu tych gatunków. Tak e niektóre cenne gatunki ptaków (muchołówka mała. Mogą tu znaleźć zastosowanie rozmaite rodzaje rębni. zwłaszcza na Przedgórzu i Pogórzu Sudeckim. Korzystne jest przyjęcie dla grądów niestandardowych typów gospodarczych drzewostanu. Pozwalają one uzyskać strukturę lasu bardziej zbli oną do struktury naturalnego grądu. Rzadkim składnikiem drzewostanu jest jarząb brekinia Sorbus torminalis. lepsze są zło one rębnie stopniowe.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” występuje dąb bezszypułkowy Quercus petraea. w tym spontaniczne ró nicowanie struktury przestrzennej. W konsekwencji ró norodność biologiczna związana z nieu ytkowanymi i niepielęgnowanymi płatami grądów kilkakrotnie przekracza ró norodność notowaną w lasach gospodarczych. polegająca na ograniczaniu rozprzestrzeniania się tego gatunku i hamowaniu przekształcania się grądów w buczyny. w Leśnym Kompleksie Promocyjnym „Lasy Rychtalskie”. pochodzące z sadzenia np. gatunków epiksylicznych. Zamiast stosowanej najczęściej rębni częściowej (IIa). nadającej się praktycznie tylko do odnowienia dębu. Sztuczne drzewostany. mogą podlegać przebudowie. modrzewia czy daglezji. Naturalny skład gatunkowy grądu mo e być zmienny. W warunkach braku ingerencji człowieka w grądach zachodzi zwykle szybkie unaturalnianie się struktury lasu. jak ju po kilkunastu latach konsekwentnej nieingerencji sosnowo-grabowe drzewostany sztucznego pochodzenia stawały się biotopami unikatowych. domieszkę stanowią: świerk pospolity Picea abies i jodła pospolita Abies alba. lokalnie lipowo-dębowe lub grabowo-lipowe (w południowej Polsce tak e drzewostany z udziałem jodły). z preferencją zło onych rębni stopniowych.. Z ekologicznego punktu widzenia wprowadzanie jodły. Konsekwentna ochrona bierna powinna więc być podstawową formą ochrony środkowoeuropejskich grądów w parkach narodowych i rezerwatach. ale raczej lokalne jej projektowanie na podstawie miejscowych doświadczeń. siniak. grzybów i porostów. Zwykle mo na wykorzystać spontaniczny proces wkraczania graba. Nie jest celowa schematyzacja po ądanej proporcji gatunków drzew w grądzie ani w skali kraju. Celem gospodarki powinny być drzewostany grabowo-dębowe. mszaków. sosny na siedlisku grądu. puchacz) optymalne warunki znajdują w takich płatach.

z domieszką jodły i świerka. Charakterystycznymi elementami runa są paprocie i wysokie. lipy drobnolistnej. z próchnicą typu mulllub mull moder. Niemal 47% powierzchni siedliska w Sudetach.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 4.i wodochronnym. który utrudnia lub wręcz uniemo liwia prowadzenie racjonalnej i planowej gospodarki leśnej. Obecnie większość ze stanowisk siedliska jest z ró nych powodów wyłączaną z gospodarki leśnej – albo dzięki pełnionym przez nie funkcjom glebo. zarówno w granicach istniejących parków narodowych jak i rezerwatów przyrody. umiarkowanymi zaburzeniami siedliska. Podło em są gleby inicjalne. albo te wskutek trudności z pozyskaniem z nich surowca drzewnego odpowiednio wysokiej jakości. a w niektórych płatach brak jej zupełnie. W występowaniu ograniczone są do obszarów górskich i podgórskich Polski południowej. w zale ności od podtypu i stanowiska. często z występującym na powierzchni rumoszem. podobnie poza ochroną pozostaje większa część kar- 103 . Stan ochrony całości siedliska nie jest jednak zadowalający. Podobnie jak w przypadku lasów łęgowych. na których notowano przeszłości du ą presję gospodarki człowieka. jaworowo-bukowe i klonowo-lipowe rozwijające się na stromych stokach i zboczach skalnych. Strome stoki. miesiącznicę trwała Lunaria rediviva. Przy braku takich zaburzeń lasy stokowe stopniowo przechodzą w inne zbiorowiska leśne. klon zwyczajny lub lipa szerokolistna. na ich Pogórzu i Przedgórzu nadal znajduje się w gospodarstwie przerębowo-zrębowym. ró ny tak e jest jej skład gatunkowy. W drzewostanie dominują jawor. nawet na stanowiskach. Powodem jest charakter podło a. aktywnymi procesami erozyjnymi. (9180) Jaworzyny i lasy klonowo-lipowe na stromych stokach i zboczach /Tilio platyphyllisAcerion pseudoplatani/ Wielogatunkowe. Siedliska mają charakter naturalny lub półnaturalny. W wy szych poło eniach współdominują jarząb pospolity i buk zwyczajny. jak i kwaśnych. rankery lub pararędziny. zarówno węglanowych. Warstwa mszaków jest wykształcona bardzo słabo. yzne lasy jaworowe. w wyniku której siedlisko odtwarzało swoją pierwotną strukturę i skład gatunkowy. dominujące w niektórych zespołach wysokogórskich. zaś w ni szych klon pospolity i jesion wyniosły. znajdujące się pod wpływem wód stokowych przemieszczających się równolegle do powierzchni stoku. wywoływanymi przez zsuwanie się pokryw gruzowych oraz schodzenie lawin. z domieszką wiązu górskiego. Du a część stanowisk znajduje się tak e pod ochroną prawną. dębu bezszypułkowego i graba. Jaworzyny i lasy klonowo-lipowe notowane były z ró nych typów skał. głazami i blokami skalnymi oraz silnie zaznaczającymi się. takie jak buczyny lub grądy. z reguły przy nachyleniu 30–50st. na których w poprzednich wiekach prowadzono rębnie na siedliskach jaworzyn. na glebach silnie szkieletowych. prawie zawsze bardzo yzne i wilgotne. czerniec gronkowy Actaea spicata. paprotnik kolczysty Polystichum aculeatum oraz ziołoroślowe byliny z klasy BetuloAdenostyletea. Warstwa krzewów osiąga zwarcie bardzo zró nicowane. obojętnych. rzadziej gleby brunatne lub rędziny. nie nadawały się z reguły do powtórnego zalesienia i pozostawiano je do spontanicznej regeneracji. nitrofilne byliny. Z gatunków przywiązanych do ró nych podtypów nale y wymienić szczególnie języcznik zwyczajny Phyllitisscolopendrium. które wymagają do rozwoju okresowych zalewów – i tutaj zaburzenia w siedlisku są niezbędnym warunkiem ich funkcjonowania. Istnienie układów ekologicznych charakterystycznych dla jaworzyn i lasów klonowo-lipowych jest uwarunkowane okresowo występującymi.

na terenie Karpat – nie więcej ni 2300 ha. 150 ha. w tym: • jaworzyna z miesiącznicą – nie więcej ni 1000 ha. Siedlisko *9180 nale y do jednych z najrzadziej spotykanych na terenie Polski.i wodochronnych oraz ich ogromnej wartości biocenotycznej. • jaworzyna z języcznikiem zwyczajnym – nie więcej ni 100 ha. a nale y podkreślić. Rozmieszczenie jaworzyn i lasów klonowolipowych ograniczone jest do południowej części Polski. • jaworzyny i buczyny ziołoroślowe – nie więcej ni 1000 ha. • jaworzyna z miesiącznicą – 100 ha (nie więcej ni 150 ha). • jaworzyna karpacka – ok. Wokół znanych stanowisk nale y wyznaczyć tak e strefy ochronne. Niektóre ze stanowisk poło one są na stokach tak stromych. Z uwagi na znikomą powierzchnię oraz niewielką wartość gospodarczą części drzewostanów. z umo liwieniem zachodzenia spontanicznych procesów rozwojowych w warstwie drzewostanu i runa. Nale y ograniczać intensywne turystyczne wykorzystanie terenów porośniętych przez jaworzyny i lasy stokowe. Umiarkowane wykorzystanie w turystyce kwalifikowanej nie niesie tego siedliska istotnych zagro eń. Są to w skali całego kraju powierzchnie skrajnie małe. czasem nawet kilkuarowych płatów wśród innych zbiorowisk leśnych. Występują na terenie pasm górskich i pogórzy łuku Karpat i Sudetów oraz na Wy ynie Krakowsko-Częstochowskiej. Rezygnacja z poboru u ytków na siedliskach jaworzyn i lasów klonowo-lipowych ma tak e uzasadnienie w pełnionych przez te lasy funkcjach glebo. Jakiekolwiek próby przebudowy drzewostanu lub gospodarczej ingerencji powodują bowiem odejście od typu siedliska. a w efekcie uruchomienie procesów erozyjnych i niemo ność dalszego wykorzystania gospodarczego. ich Pogórza i Przedgórza – około 500 ha: • lasy klonowo-lipowe – 350 ha. Jego łączna powierzchnia szacowana jest obecnie: na terenie Sudetów. jak i du a fragmentacja czynią z nich siedlisko silnie nara one na zniszczenie nawet niewielkich zmian antropogenicznych. Nie nale y prowadzić szlaków zrywkowych przez teren i po granicach siedliska (zarówno z uwagi na mo liwość uruchomienia procesów erozyjnych. w których pozyskanie drewna prowadzone będzie wyłącznie poprzez stosowanie cięć w ramach rębni stopniowej gniazdowej udoskonalonej (IVd) i przerębowej (V). jak i wysoce prawdopodobną w takim wypadku inwazję roślinności synantropijnej). Zarówno niewielka powierzchnia całkowita. 104 . i czynności gospodarcze i pielęgnacyjne mogą być niebezpieczne dla wykonujących zadania pracowników leśnych. postępowanie takie nie spowoduje istotnego zmniejszenia poboru drewna na terenach górskich i wy ynnych. i siedliska te z reguły występują w postaci niewielkich. poniewa wydeptywanie zbyt wielu ście ek niesie zagro enia dla pokrywy glebowej.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” packich stanowisk jaworzyny z miesiącznicą trwała. stanowią bowiem siedlisko wielu rzadkich i cennych gatunków flory oraz fauny. Dla zapewnienia siedlisku ochrony wskazane jest pozostawienie rozpoznanych stanowisk w stanie ochrony ścisłej lub zachowawczej.

czereśni ptasiej. powstałe w wyniku spontanicznego odnowienia lub przy znikomym udziale gospodarki leśnej. wiązu górskiego. zamierających oraz wykrotów. jesionu wyniosłego. Znane ze wszystkich ekspozycji. wielogatunkowym drzewostanem z przewagą lipy szerokolistnej. klonu zwyczajnego. grabu zwyczajnego. najczęściej notowane na stokach północnych i północnowschodnich. Zalecane metody ochrony: 1. z reguły o nachyleniu przekraczającym 20o . • drzewostany trudno dostępne lub niebezpieczne dla pojazdów i pracowników: krawędzie urwisk. wskutek nadmiernej presji zwierzyny płowej). a tylko w przypadku. Siedlisko bardzo rzadkie: występuje wyłącznie na obszarze Sudetów. stąd ewentualne odnowienia nale y prowadzić tylko w wypadku powstania halizn. podatnych na erozji w wyniku odsłonięcia. Siedliska te. 105 . gdy ten nie jest w stanie się rozwinąć (np. buka zwyczajnego.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Na terenie Nadleśnictwa „Śnie ka” zidentyfikowano 1 podtyp lasów stokowych: • 9180-1 las klonowo lipowy Sudetów (9180-1) Zboczowe lasy klonowo-lipowe /Aceri platanoidis-Tilietum platyphylli/ Zbiorowiska występują na stromych stokach. a jego łączna powierzchnia nie przekracza 380 ha. • zaniechanie cięć pielęgnacyjnych i pozostawianie drzew martwych. z uwagi na rzadkość występowania i niską bonitację. Charakteryzują się mieszanym. szczególnie często spotykane na stokach bardzo stromych lub urwistych. Luki i porastająca je roślinność stanowią istotny element struktury tego siedliska. jaworu i jesionu wyniosłego. dębu bezszypułkowego etc. od wielu dziesięcioleci nie będące przedmiotem zabiegów. klonu jaworu i zwyczajnego. Większość płatów siedliska występuje na stromych stokach o silnie szkieletowych glebach. • pozostawianie podszytu i podrostu. Zalecenia co do mo liwych działań w ramach hodowli lasu: • utrzymanie spontanicznej mieszanki gatunków drzewiastych: lipy szerokolistnej i drobnolistnej. mają dla gospodarki leśnej znaczenie marginalne. 2. ewentualne podsadzanie gatunkami typowymi dla siedliska. Ścianach wąwozów i gołoborzach. • występowanie gatunków rzadkich lub chronionych. skalistych. stoki bardzo strome i urwiste. Kryteria niepodejmowania działań Brak działań uzasadniają następujące czynniki: • drzewostany naturalne i półnaturalne. • przyjęcie zasady o pierwszeństwie odnowienia ewentualnych wiatrowałów i śniegołomów z samosiewu.

Świerczyny te wymagają wysokiego poziomu wody. z uwagi na jego niewielką powierzchnię. w niektórych przypadkach usytuowanym wy ej ni na otaczającym terenie. (91D0-4) Podmokła i torfowiskowa świerczyna górska Górskie bory bagienne są zbiorowiskami azonalnymi. kosodrzewinę Pinus mugo i Świerka pospolitego Picea abies oraz gatunki specyficzne dla oligotroficznych i mezotroficznych terenów bagiennych. natomiast w przypadku piasków głębokich poziom wody gruntowej sięga zwykle korzeni drzew i krzewów. sosnę drzewokosą Pinus x rhaetica. Carex spp. najczęściej spotykanymi w reglu górnym. oraz. W zbiorowiskach tych drzewostan zdominowany jest przez świerka. powierzchniowo lub głęboko spiaszczone. Nale y unikać tworzenia nowych szlaków zrywkowych w obrębie siedliska. składa się głównie ze świerka młodszych klas wieku. W Polsce typ wybitnie niejednorodny z przyczyn fitogeograficznych i lokalnosiedliskowych. potrzebny jest do niego odkryty torf (wywroty). jako element torfowisk wysokich. w wyniku dawnych lub współczesnych procesów eolicznych. który jako gatunek 106 . które na siedlisku tym stanowią element obcy (poza sporadycznie występującymi cisem i jodłą). Piaski powierzchniowe zalegają na glinie plejstoceńskiej. z trwale wysoko poło onym lustrem wody.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • unikanie nasadzeń gatunków iglastych. Fago-Quercetum. Powstająca w wyniku odnowienia warstwa krzewów jest słabo rozwinięta. 6. Luzulo-Quercetum). Woda jest zawsze uboga w związki od ywcze. (91D0) Bory i lasy bagienne Ten typ siedliska przyrodniczego obejmuje lasy iglaste i liściaste na wilgotnym i mokrym podło u torfowym. Siedliska zajmują na ogół tereny płaskie. w tym gatunki z rodzajów Sphagnum spp. Stanowiłyby one zagro enie dla jego integralności. (9190-2) Dąbrowy acydofilne Lasy dębowe o ubogim runie z dominacją gatunków borowych. 5. Molinio-Quercetum. mogłyby spowodować istotne i trudno odwracalne zmiany w składzie gatunkowym. i Vaccinium spp. przejściowymi oraz wysiękami. rzadziej w reglu dolnym oraz w piętrze pogórza. rzadkie. poprzez inwazję gatunków synantropijnych wzdłu szlaków. w ró nych stopniach wilgotności (od ciepłych dąbrów z konwalią po wilgotne dąbrowy trzęślicowe). kruszynę pospolitą Frangula alnus. Odnowienie naturalne jest pojedyncze.. związana z obecnością torfowisk wysokich i kwaśnych torfowisk przejściowych. jak i podmokła świerczyna górska związana z torfowiskami przejściowymi. Po ądane jest przeniesienie wszystkich lasów w tym typie siedliska do gospodarstwa specjalnego i umo liwienie spontanicznego rozwoju zgodnego z kierunkiem sukcesji. związanymi z torfowiskami wysokimi. Zaliczają się tutaj wszystkie kwaśne dąbrowy (Calamagrostio-Quercetum. Zbiorowiska budowane głównie przez brzozę omszoną Betula pubescens. sosnę zwyczajną Pinus sylvestris. Występują zwykle na siedliskach boru mieszanego lub lasu mieszanego. orlicy lub traw. zarówno świerczyna górska.

Wymienione wykształcają się na glebach zalewanych wodami rzecznymi. chocia z syntaksonomicznego punktu widzenia nie stanowią jednolitej grupy. Teren ten był kiedyś odwadniany. Aby zachować dobry stan siedliska nale y: • zaniechać czyszczenia i konserwacji rowów o ile nie pogorszy to produkcyjności siedlisk leśnych. wierzby białej i kruchej oraz topoli białej i czarnej. a niektóre ich postaci powinny być klasyfikowane jako fitocenony z klasy Alnetea glutinosae. Zgodnie z definicja nale y tu kilka istotnie ró niących się podtypów drzewostanów. W projektowanej sieci Natura 2000 są obecne w większości jej obiektów. a mianowicie od jesionowo-olszowych na obszarach źródlisk i związanych z nimi cieków. występują w całej Polsce. • w czasie TP i u ytkowania rębnego w sąsiednich wydzieleniach nie prowadzić tras szlaków zrywkowych przez płaty borów i lasów bagiennych. Niezale nie od systematycznego ujęcia. jesio- nowe. wchodzące w skład tak doprecyzowanego typu 91E0. niekture powierzchnie pozostawić do naturalnej sukcesji.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” cienioznośny w pierwszych fazach rozwojowych przez dłu szy czas mo e znajdować się w fazie wzrostu utajonego. • wskazane jest miejscami spiętrzenie wody w celu poprawienia uwodnienia zdegradowanych fragmentów siedliska. olszyny nad wolno płynącymi strumieniami. o wysokim poziomie wód gruntowych. górskie olszynki olszy szarej. 7. pokrywających znaczną powierzchnię (do 90% w mocno rozluźnionych drzewostanach). ze względu na przewagę w nich gatunków olsowych nad lasowymi z Querco-Fagetea. po nadbrze ne lasy wierzbowe i topolowe nad du ymi rzekami. poniewa zadziałają one jak rowy odwadniające. olszowe i jesionowe /Salicetum albae. przy czym miejscami są reprezentowane przez rozmaite podtypy. W warstwie zielnej i mszystej dominują gatunki siedlisk podmokłych. • części wydzieleń. Biocenozy. topolowe. olszowe. Występują one w całej Polsce. Alnenion glutinoso-incanae. olsy źródliskowe/ Ten typ siedliska przyrodniczego obejmuje nadrzeczne lasy: olszynki olszy szarej. w których znajdują się zabagnienia (właściwie wykształcone siedlisko) nale y utrzymać w obecnym stanie. przez olszowe w dolinach szybko płynących rzek. ekologiczne związki tych ekosystemów z płynąca woda i dolinami rzecznymi uprawniają do takiego rozwiązania. • prace leśne we fragmentach wydzieleń z antropogeniczną monokulturą świerkową nale y przeprowadzać głównie w miesiącach zimowych aby nie dopuścić do zniszczenia siedliska. Włączono tu tak e nizinne lasy olszowe obszarów źródliskowych. 107 . Zbiorowisko to cechuje wysoki udział mchów i wątrobowców. Zagro enia i wskazania: Największym zagro eniem dla omawianych świerczyn byłaby zmiana stosunków wodnych. świadczą o tym zarastające rowy melioracyjne. jako warstwa podrostu. głównie klasyfikowanych jako pobagienne lub napływowe aluwialne. Populetum albae. (91E0) Łęgi wierzbowe. gatunki borowe natomiast stanowią domieszkę.

Częstym zjawiskiem jest monotypizacja drzewostanu. Zagro enia i wskazania: • wykluczyć u ytkowanie rębnią zupełną (I).jodłowe z domieszką buka w reglu dolnym. • płaty mogą być zagospodarowane rębniami zło onymi. W ka dym cięciu rębnym pozostawiać konsekwentnie na przyszłe pokolenie 5% drzewostanu. olsz i grabów (gatunki „dziuplotwórcze”). Specyficzne warunki klimatyczne. • wskazana obecność olszy szarej Alnus incana. który był dotychczas intensywnie eliminowany. jesion pensylwański. (9410) Górskie bory świerkowe Bory świerkowe w reglu górnym i świerkowo . W przypadku masowego pojawu tego ostatniego gatunku siedlisko łęgowe nie było klasyfikowane jako siedlisko 91E0. • tolerować lokalne zabagnianie pojawiające się z naturalnych przyczyn. • nie eliminować wszystkich starych brzóz. 8. topola kanadyjska. poniewa nie ma innych charakterystycznych roślin runa. która polega na obecności prawie wyłącznie jednowiekowej olszy czarnej Alnius glutinosa. Jako podstawowy element nadrzecznych krajobrazów roślinnych maja wpływ na retencję wód i funkcjonowanie korytarzy ekologicznych sieci hydrograficznej. jak i zbudowanym ze skal ubogich w węglan wapnia oraz na glebach o ró nej wilgotności. Rozwijają się one zarówno na podło u wapiennym. W siedlisku tym gatunkiem panującym jest świerk pospolity. ale ze wzmo oną troską o zachowanie i odtworzenie zasobów rozkładającego się drewna oraz o zachowanie nienaruszonych fragmentów starych drzewostanów. I. gatunku charakterystycznyego dla górskich łęgów. tak by osiągnąć zasoby rozkładającego się drewna. osik. • eliminować gatunki obcego pochodzenia (np. Wszystkie odznaczają się ponadprzeciętnym bogactwem związanej z nimi flory i fauny. orograficzne i glebowe mają bardzo istotny wpływ na kształtowanie się i charakter tego siedliska. dotyczy tak e warstwy krzewów).Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Biotopy omawianej grupy mają wysoka wartość przyrodniczą. glandulifera oraz turzycy dr ączkowatej Carex brizoides. Pozostawiać drzewa zamierające i martwe. Tymi czynnikami są: • bardzo niska średnia roczna temperatura wahająca się między +2a +30C 108 . na podło u ubogim w węglan wapnia. Górna granica występowania borów świerkowych jest zarazem górną granicą lasu. zajmujący znaczne powierzchnie w górnej części regla dolnego oraz prawie wszystkie siedliska obecne w piętrze regla górnego. Najbardziej charakterystycznym zaburzeniem tego siedlisk jest neofityzacja runa spowodowana najczęściej obecnością niecierpków – drobnokwiatowego i himalajskiego Impatiens parviflora.

Do najwa niejszych nale ą: • przegęszczenie – stanowczo zbyt gęste nasadzenia. • pozostawiać cały posusz jałowy. 109 . skałki. chłodny okres wegetacyjny. podsadzeń i dosadzeń. i zbędne dosadzanie. czy orograficznymi (wysięki. doprowadzić do stanu. są regułą. Zagro enia i wskazania: W gospodarce leśnej na tym siedlisku często pojawiają się błędy. naturalne przerwy w drzewostanie spowodowane warunkami edaficznymi. 7120. Jego cechami charakterystycznymi są – małe zwarcie drzewostanów. lawiniska czy mury). nie stosować odnowienia z gęstą więźbą. uwa ane powszechnie w gospodarce leśnej jako sporadycznie i pechowo pojawiające się zjawiska klęskowe. • tolerować powstałe spontanicznie zapusty brzozowe i jarzębinowe. a do występowania w biogrupach przy górnej granicy lasu. krótki. • na powierzchniach do odnowienia nale y sadzić w biogrupach z wykorzystaniem osłon w postaci martwych pniaków i szczątków martwych drzew. gołoborza. silne wiatry • du a wilgotność i często występujące mgły • sadź i okiść W strefie występowania borów górnoreglowych takie czynniki.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • bardzo wysoka i długo zalegająca pokrywa śnie na • częste. uzupełnienia • wprowadzanie gatunków obcych • za mało martwego drewna. CP i CW usuwać gatunki obce geograficznie i ekologicznie oraz wspierać i/lub tworzyć biogrupy. letnie przymrozki to czynniki które kształtują wygląd tego siedliska. Uwagi odnośnie do prowadzenia gospodarki w drzewostanach ze zinwntaryzownaymi siedliskami Natura 2000 W poni szej tabeli ujęto dodatkowe uściślenia do zaplanowanych w Planie Urządzenia Lasu czynności gospodarczych w drzewostanach ze zinwentaryzowanymi siedliskami Natura 2000. • pozostawić TW. którym las będzie zasobny w rozkładające się drewno. • zatorfienia (7110.. itp. melioracji agrot. w ramach TW. Huragany. Aby zachować dobry stan siedliska nale y: • zaniechać poprawek i uzupełnień. 7140) pozostawić sukcesji naturalnej. okiść łamiąca gałęzie i czubki świerków. częste występowanie zniekształconych form świerków. CP i CW.

18o. 26h. 295a. 50d. 115i. 172d. 243g. 76a. 164o. 22g. 135f. 76g. 216k. 246c. 43f. 249d. 41r. 117b. 196c. 247f. 114c. 50j. 90p. 188b. 23y.istniejące Wykaz istniejących pomników przyrody zaktualizowano na podstawie Rejestru pomników przyrody Województwa Dolnośląskiego ze strony internetowej Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska we Wrocławiu. • Pomniki przyrody . 117a. 296h. 40 DODATKOWE INFORMACJE DO WSKAZAŃ GOPODARCZYCH ZAPROJEKTOWANYCH W DZRZEWOSTANACH ZE ZINWNTARYZOWANYMI SIEDLISKAMI NATURA 2000 obręb Śnie ka obręb Kowary Omijać siedliska Natura 2000 podczas wykonywania czynności gospodarczych 12f. 248i.8. 86d. 134g. 8j. 137m. 114s. 125d. 119g. wywierzyska. 27h. 5k. głazy narzutowe. 45i. 229s. 31i. 214i. 88c. 248a. 76b. 186h. 49c. 198f. 259l. 272h. 119b. 39l. 255c Pozostawić 1 wysokość drzew wokół skałek 86m 89g. 186b. 106b. kulturowej. 296i. 292b. 50h. 14k. 118k. 19j. 42g. 207c.1. jaskinie. 90a. 52l. 50l. 2w. 87j. 14j. 173j. historyczno pamiątkowej i krajobrazowej oraz odznaczające się indywidualnymi cechami wyró niającymi je wśród tworów. 135h. 154b. 165b. 90c. 261h. 272d. 19x. 296k. 125a. 186j. 216j. 242f. Pomniki przyrody Pomniki przyrody . 19s. 27b. 198d. 242i. 18s. 238i. 63j. 192f. 91a. 60n. 115b. 216l. 164y. skałki.to pojedyncze twory ochrony przyrody ywej i nieo ywionej lub ich skupiska o szczególnej wartości naukowej. 79i. 298f. 52j. 12a. 207a. jary. 50c. 62j. 208k. 214p. 107a. 90j. 22s. 257b. 44r. 54d. 52n. 7g. 24c. 50k. źródła. 221h. 45g. 23b. 272c. W wykazie ujęto pomniki zlokalizowane w miejscowościach w zasięgu działania Nadleśnictwa „Śnie ka” 110 . 34g. 239l. 238g. 154h. 123t. 188i 4. 165h. 137h. 175o. 124j. 236g. 188f. 155g. 157b. 230a. 191j. 40i. 175m. 76c. 175r. 52s. 238a. 175s. 43b. 114d. 22h. 203l. 231k. 137b. 242d. 254d. 22k. 39o. 115g. Omijać bagno 156a. 115a. 18b. 19z. 261d. 39n. 50b. są to w szczególności: sędziwe i okazałych rozmiarów drzewa oraz krzewy gatunków rodzimych lub obcych. 296f. 51j. 236o. 234j. 248d. 21d. 17d. wodospady.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. Wprowadzenie tej formy ochrony mo e nastąpić w drodze rozporządzenia wojewody lub w drodze uchwały rady gminy. 176h. 105c. 40j. 135l. 23c. 234a.

stanowisko graba pospolitego rosnącego za budynkiem szpitala przy ul. 111 . Autor opracowania wskazuje równie dęba szypułkowego z rejonu Mysłakowic rosnącego przy drodze z Mysłakowic do Karpnik. Jagiellońskiej 14 a tak e rosnącego obok niego tulipanowca amerykańskiego.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Najstarsze drzewa regionu opisane przez Pacyniaka (1992) znajdują się w Kowarach .

Jel.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. 20-30 m od murów ruin zamku Bolczów.Jel.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj.Urz. 115 z dnia 25 maja1994 r. Jel. (Dz. 41 WYKAZ ISTNIEJĄCYCH POMNIKÓW PRZYRODY NA TERENIE NADLEŚNICTWA ŚNIE KA ORAZ NA GRUNTACH INNEJ WŁASNOŚCI POZOSTAJĄCYCH W TERYTORIALNYM ZASIĘGU NADLEŚNICTWA Lp 1 Gmina 2 Miejscowość 3 Janowice Wielkie. Sztuk 6 Organ ustanawiający Gmina 7 Wojewoda 8 Rozporządzenie Nr 4/91 Woj. Woj. w drzewostanie 50 m po lewej stronie od głównego Jelenia Góra wejścia do ruin zamku Bolczów Komarno. z dnia 13 maja 1994 r. Woj. Jel. 9 oddz 10 1 Janowice Wielkie Jelenia Góra 98 - 385 2 Janowice Wielkie Jelenia Góra Grupa drzew Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw.Urz. Wojska Polskiego od dworca PKP. (Dz. 10 m od ogrodzenia siatki – teren prywatny Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. Jel. Jel. Nr 21 poz. z dnia 13 maja 1994 r. Jel. północna strona parku zamkowego. 115 z dnia 25 maja1994 r. Woj. Nr 21 poz.) Nr rej. odległość między drzewami ok. 50 m Starostwo 4 Pomniki przyrody Nazwa pomnika przyrody 5 Aleja Jarząb szwedzki (Sorbus intermedia) o obw. 114-194 cm L. ul. (Dz. Kowary 54 4 Janowice Wielkie Jelenia Góra Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw.Urz. pierśnicy 478 cm 1 - 388 112 . z dnia 13 maja 1994 r. 149 z dnia 15 maja 1991 r. pierśnicy 405 i 365 cm 2 - 386 obr. Nr 21 poz. Jeleniogórskiego z dnia 10 maja 1991 r.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. zewnętrzna strona drzewostanu. Kowary 54 3 Janowice Wielkie Janowice Wielkie. pierśnicy 371 cm 1 - 387 obr. 115 z dnia 25 maja1994 r.Urz. (Dz. Nr 20 poz. Woj.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. przy szlaku zielonym i ółtym w kierunku Boczowa i doliny Janówki Janowice Wielkie.

) Rozporządzenie Nr 24 Wojewody Dolnośląskiego z dnia 17 września 2004 r. 365 cm 1 - 458 113 . pierśnicy 372 cm 1 - 390 7 Janowice Wielkie Wiąz górski brzost (Ulmus glabra) o obw. Woj. Nr 13. ul. Zamkowa 5. Jel. (Dz. Nr 21 poz.sze drzewo. 115 z dnia 25 maja 1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. ruiny zamku Bolczów Jelenia Góra . 50 m od Jelenia Góra ogrodzenia z siatki – teren prywatny Janowice Wielkie – na dziedzińcu zamku Jelenia Góra górnego obok studni. Jel. 84 z 5 Janowice Wielkie Komarno. Nr 21 poz. 2-gie drzewo. 20 m od budynku (pałacu) – teren prywatny Jelenia Góra Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. Woj.Urz. na 9 Jelenia Góra Miasto Jelenia Góra skraju zało enia parkowego Jelenia Góra. południowa strona parku zamkowego . przy wejściu do parku zamkowego. 11 Jelenia Góra Miasto ul. Jel. Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. 392 cm Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw. 115 z dnia 25 maja1994 r. (Dz. Jel. 1. Kręta 11 Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw.Jelenia Góra skiego przedszkola nr 12 456 Grupa drzew Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw. Nr 21 poz. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz. (Dz.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. pierśnicy 313 cm Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. 445 cm 1 - 391 obr. z dnia 13 maja 1994 r.Urz. teren miej.Urz. 1 - 454 Jelenia Góra – Maciejowa. Jel. Rozporządzenie Nr 18/93 Wojewody Jel. Wrocławska 68/70. Jelenia Góra ul. Woj. poz.nad niewielkim stawikiem Jelenia Góra – Sobieszów. z dnia 3 kwietnia 1993 r. Nr 21 poz.Urz.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj.Jagniątków. Kowary 54 8 Jelenia Góra Miasto Uchwała Nr 1 172/XIII/99 z dnia28 września 1999 r. Jel.Jelenia Góra nad rowkiem ściekowym. Urz. Woj. ul. 434 i 421 2 - 457 Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. 115 z dnia 25 maja1994 r. pierśnicy 387 cm 1 - 389 6 Janowice Wielkie Komarno. z dnia 13 maja 1994 r. 115 z dnia 25 maja1994 r. Nowowiejska 100 m od zabudowań gospodarstwa 10 Jelenia Góra Miasto Paulinum. (Dz.

Zamkowa 4/5. Nr 13. Woj. 84 z dnia 19 kwietnia 1993 r. (Dz. Nr 13. z dnia 3 kwietnia 1993 r. z dnia 3 kwietnia 1993 r. z dnia 3 kwietnia 1993 r. 15 Jelenia Góra Miasto ul. Jel. Jel. Woj.) Jelenia Góra – Sobieszów. Jel. (Dz. Jel. z dnia 3 kwietnia 1993 r.Urz. 372 cm 1 - Rozporządzenie Nr 18/93 Wojewody Jel. poz. Woj. między Jelenia Góra posesjami jak wy ej Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. poz.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” dnia 19 kwietnia 1993 r. między Jelenia Góra posesjami jak wy ej Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw.Urz. Zamkowa 4/5. teren miej. 84 z dnia 19 kwietnia 1993 r. poz. 14 Jelenia Góra Miasto ul. Zamkowa 5. 84 z dnia 19 kwietnia 1993 r. 84 z dnia 19 kwietnia 1993 r.) Rozporządzenie Nr 18/93 Wojewody Jel.Urz.) Rozporządzenie Nr 18/93 Wojewody Jel. poz. (Dz. 285 cm 1 - 462 114 . Nr 13.Urz.Jelenia Góra skiego przedszkola nr 12 Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. Woj. ul. Nr 13. (Dz. 295 cm 1 - 461 Jelenia Góra – Sobieszów. 12 Jelenia Góra Miasto ul.) Rozporządzenie Nr 18/93 Wojewody Jel. 264 cm 1 - 460 Jelenia Góra – Sobieszów. Chałubińskiego 13 Jelenia Góra Miasto Jelenia Góra 10/11pomiędzy ogrodzeniami posesji jak wy ej Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw.) 459 Jelenia Góra – Sobieszów.

(Dz. z dnia 10 maja 1991 r. Reymonta 1. Rozporządzenie Nr 4/91 Woj. 115 z dnia 25 maja 1994 r. Kamiennogórska 6. Sądową a ul. Jel. Jel. Woj. na terenie ogródków działkowych Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw.Urz. 84 z dnia 19 kwietnia 1993 r. Cieplicką Kasztanowiec pospolity. 149 z dnia 15 maja1991 r. Jelenia Góra teren posesji jak wy ej Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. Urz. (Dz. Nr 13. 430 1 - 468 115 . 84 z dnia 19 kwietnia 1993 r. 16 Jelenia Góra Miasto ul. 115 z dnia 25 maja 1994 r. Jel. z dnia 3 kwietnia 1993 r. naprzeciw wej18 Jelenia Góra Miasto Jelenia Góra ścia do Akademii Ekonomicznej Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw.Jel. (Dz. Urz. Klon pospolity (Acer platanoides) o obw. 17 Jelenia Góra Miasto Jelenia Góra przy ogrodzeniu posesji jak wy ej Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw. (Dz. 515 cm 1 - 466 Jelenia Góra – Sobieszów. Urz. poz.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. ul. 345 cm 1 - 463 Jelenia Góra – Sobieszów.na terenie 21 Jelenia Góra Miasto Jelenia Góra posesji. (Dz. biały (Aesculus hippocastanum) o obw.Urz. Woj. Wrzosówka) 20 Jelenia Góra Miasto Jelenia Góra pomiędzy ul.15 m od budynku jak wy ej.) Rozporządzenie Nr 18/93 Wojewody Jel. Jel.Jel. z dnia 10 maja 1991 r. Nr 20. 271 1 - 464 Jelenia Góra. z dnia 13 maja 1994 r. 10. ul.Woj.) Rozporządzenie Nr 4/91 Woj. ul. Nr 21 poz. z dnia 3 kwietnia 1993 r. Nowowiejska 3. poz. Nowowiejska 63. na moście (rz. Urz. 350 cm 1 - 467 Jelenia Góra – Sobieszów. (Dz.) Jelenia Góra – Sobieszów. ul. poz. 149 z dnia 15 maja 1991 r. 431 cm 1 - 465 Jelenia Góra. z dnia 13 maja 1994 r. Nr 13. Nr 20.Woj. Jel.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. poz. Jel. 50 m 19 Jelenia Góra Miasto Jelenia Góra od zabudowań.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Rozporządzenie Nr 18/93 Wojewody Jel. Chałubińskiego 15. Nr 21 poz.

z dnia 13 maja 1994 r. Urz.Jel. 3 m od bu24 Jelenia Góra Miasto Jelenia Góra dynku gospodarczego (siedziba Zarządu Parku Krajobrazowego) Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw.Urz. z dnia 13 maja 1994 r.Urz. Urz. Jel. (Dz.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. 115 z dnia 25 473. ul.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Rozporządzenie Nr 19/94 Woj.na terenie Jelenia Góra prywatnej posesji Wierzba biała (Salix alba) o obw. Jel. 115 z dnia 25 maja1994 r. Woj.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. za placem składowym przedsiębiorstwa „Sofal” 26 Jelenia Góra Miasto Jelenia Góra za skarpą rekultywowanego wysypiska śmieci (okolica starej cegielni) Dziwiszów. Kamiennogórska 2teren posesji. Woj.przed bu22 Jelenia Góra Miasto Jelenia Góra dynkiem młyna gospodarczego (10-15 m) Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. 425 cm 1 - 470 Miłorząb dwuklapowy.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Woj.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj.3 m 23 Jelenia Góra Miasto Jelenia Góra od części naro nej budynku Jelenia Góra – Sobieszów. z dnia 10 maja 1991 r. z dnia 13 maja 1994 r. ul. Woj. Nr 21 poz. Jel. (Dz. (Dz.Woj. 570 cm 1 - 472 Jelenia Góra. (Dz.Urz.Urz. poz. Nr 21 poz. Młyńska 7. (Dz. Jel. 78 cm 1 - 471 Jelenia Góra – Sobieszów. ul. Jel. za Jelenia Góra drogą gruntową. 10 m od budynku jak wyej. Jel. abia 7.maja1994 r. 553 cm 1 - 477 116 . Nr 21 poz. Jel. 115 z dnia 25 maja1994 r. w pobli u budynku nr 148 (data na portalu 1848). 430 cm 1 - 469 Jelenia Góra. Jel. Nr 20. 149 z dnia 15 maja1991 r. Nr 21 poz. 25 Jelenia Góra Miasto ul. z dnia 13 maja 1994 r.) Rozporządzenie Nr 4/91 Woj. miłorząb japoński (Gingko biloba) o obw. Jel. 115 z dnia 25 maja1994 r. Zeolizowne głazy narzutowe 1 - 473 27 Je ów Sudecki Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw.) Jelenia Góra – Sobieszów. Nowowiejska 69 . z dnia 13 maja 1994 r. 115 z dnia 25 maja 1994 r. (Dz. Nr 21 poz. Jel.

) Rozprządzenie Nr 7/91 Woj.84 z dnia 15 listopada 1993 r. Bluszcz pospolity (Hedera helix) 1 - 535 30 Karpacz Karpacz.Jel. ul. (Dz. teren posesji świątyni Jelenia Góra Wang – 20 m na wprost od wejścia. z dnia 4 listopada 1991 r.Urz.Urz.Urz. Woj.) Rozprządzenie Nr 7/91 Woj.Jel. Woj.15 m od budynku jak wy ej. 278 cm 1 - 539 117 . Myśliwska 2 – na elewacji bocznej (południowej) budynku jak wy ej. z dnia 4 listopada 1991 r. Limba europejska (Pinus cembra) o obw.) Rozporządzenie Nr 18/93 Woj.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Woj. 115 z dnia 25 maja1994 r.241 z dnia 15 listopada 1991 r. ul. Karpacz. (Dz. Jel. Jelenia Góra Bluszcz pospolity (Hedera helix) 1 - 536 31 Karpacz Jelenia Góra Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. Nr 13 poz. Nr 31 poz. 293 cm 1 - 537 32 Karpacz Karpacz.Urz. Zamkowa 3. Jel.) Rozprządzenie Nr 7/91 Woj. Woj. na górskiej łące w grupie granitowych skałek. Nr 31 poz. Nr 31 poz. Myśliwska 2 – w kierunku zachodnim. ul.Jelenia Góra 150 m od dworca PKP). 100 m Jelenia Góra od budynku. z dnia 4 listopada 1991 r.241 z dnia 15 listopada 1991 r.) 28 Karpacz Karpacz Górny. Jel. Kasztan jadalny (Castanea sativa) o obw. Nr 21 poz.Urz. Woj. z dnia 13 maja 1994 r. ul. Jel. (Dz.Jel. 290 cm 1 - 538 33 Karpacz Klon jawor (Acer pseudoplatanus) o obw.Urz. Jel. z dnia 3 kwietnia 1993 r. Woj. część poJelenia Góra łudniowa posesji na granicy z posesją Kamienną 4. Skośna – na skarpie przy ulicy – przy tylnej części (15 m) budynku gospodarczego Urzędu Pocztowego.Jel. 272 cm 1 - 534 29 Karpacz Karpacz Górny.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Rozprządzenie Nr 7/91 Woj. (Dz. ul. z dnia 4 listopada 1991 r. (Dz. Nr 31 poz. Karpacz. (Dz.241 z dnia 15 listopada 1991 r. Konstytucji 3-Maja 8a (dolna część miejscowości. Jel.241 z dnia 15 listopada 1991 r. Jel.Jel.

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Karpacz, ul. eromskiego- ście ka asfaltowa do Szkoły Mistrzostwa Sportowego, 40 Jelenia Góra m po lewej stronie od skrzy owania z ul. Konstytucji 3-go Maja. Karpacz Górny, ul. Szkolna 1- przy zielonym szlaku, 100 m od Jelenia Góra przystanku PKS- Wang i ok. 1 m od części naro nej budynku jak wy ej. Karpacz (centrum miejscowości), ul. Konstytucji 3-go Maja – na skwerze naprzeciw Jelenia Góra DW „Bachus” (nr 37- budynek z 1836 r.) tzw. „lipa sądowa”. Karpacz, w korycie rzeki Łomnica między ul. Stra acką a Turystyczną

34 Karpacz

Klon pospolity (Acer platanoides) o obw. 286 cm

1 -

Rozprządzenie Nr 7/91 Woj. Jel. z dnia 4 listopada 1991 r. (Dz.Urz. Woj.Jel. Nr 31 poz.241 z dnia 15 listopada 1991 r.) Rozprządzenie Nr 7/91 Woj. Jel. z dnia 4 listopada 1991 r. (Dz.Urz. Woj.Jel. Nr 31 poz.241 z dnia 15 listopada 1991 r.) Rozporządzenie Nr 18/93 Woj. Jel. z dnia 3 kwietnia 1993 r. (Dz.Urz. Woj.Jel. Nr 13 poz.84 z dnia 15 listopada 1993 r.) Rozporządzenie Nr 2/92 Woj. Jel. z dnia 24 marca 1992 r. (Dz. Urz. Nr 8 poz.69 z dnia 6 kwietnia 1992 r.) Zarządzenie Nr 6/90 Woj. Jel. z dnia 21 lutego 1990 r. Decyzja 117/80 Woj. Jel. z dnia 31 grudnia 1980 r.

540

35 Karpacz

Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. 271 cm

1 -

541

36 Karpacz

Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. 510 cm

1 -

542

37 Karpacz

Jelenia Góra

Skała granitowa marmit

1 -

543

obr. Karpacz 269

38 Kowary

Kowary Podgórze – górna część dzielnicy (ostanie zabudowania), na skraju Jelenia Góra drzewostanu i brzegu rzeki Jedlicy Kowary Wojków – przy ul. Kościuszki, 50 m Jelenia Góra od ostatnich zabudowań

Jodła pospolita (Abies alba) o obw. 382 cm Świerk pospolity (Picea excelsa) o obw. 405 cm

1 -

609

obr. Kowary 286

39 Kowary

1 -

610

obr. Kowary 185

118

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Rozporządzenie Nr 18/93 Woj. Jel. z dnia 3 kwietnia 1993 r. (Dz.Urz. Woj.Jel. Nr 13 poz.84 z dnia 15 listopada 1993 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.)

40 Kowary

Kowary, ul. 1 Maja 1 a, zaplecze, Jelenia Góra parking koło Urzędu Miasta (30 m od Urzędu)

Buk pospolity, forma purpurowa (Fagus sylvatica f. purpura) o obw. 370 cm

1 -

611

41 Mysłakowice

Mysłakowice, na obrze u posesji szkoły podst., 25 m od budynku ul. Sułkowskiego 2

Jelenia Góra

Świerk pospolity (Picea abies) o obw. 302 cm

1 -

1133

42 Mysłakowice

Bukowiec, park pałacowy, między stawem środkowym a zachodnim

Jelenia Góra

Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw. 567 cm

1 -

1134

43 Mysłakowice

Bukowiec, park pałacowy, między Jelenia Góra stawem zachodnim a drogą Karpniki - Kostrzyca

Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw. 476 cm

1 -

1135

44 Mysłakowice

Mysłakowice, na skraju zało enia parko- Jelenia Góra wo -pałacowego

Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw. 673 cm

1 -

1136

45 Mysłakowice

Bukowiec, 5 m od budynku ul. Tokar- Jelenia Góra ska 5

Klon jawor (Acer pseudoplatanus) o obw. 480 cm

1 -

1137

119

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 116 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 116 z dnia 25 maja1994 r.)

46 Mysłakowice

Mysłakowice, na obrze u parku, 15 m od Jelenia Góra budynku szkoły podst. Ul. Sułkowskiego 2 Przesieka (Górna) - obok ruin (po przeciwnej stronie ulicy) dawnej restauracji „Pod lipami”, 100 Jelenia Góra m powy ej DW „Złoty Widok” – 50 m od skałki „chybotem” Staniszów, w parku pałacowym (d. Jelenia Góra Von Reiss) z XVIII w – na polanie, 50 m od pałacu Staniszów, w parku pałacowym (d.Von Reiss) z XVIII, na skraju polany, 100 m od pałacu

Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. 380 cm

1 -

1138

47 Podgórzyn

Grupa drzew Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. 425 i 418 cm

2 -

1374

48 Podgórzyn

Świerk pospolity (Picea abies) o obw. 389 cm

1 -

1375

49 Podgórzyn

Jelenia Góra

Świerk pospolity (Picea abies) o obw. 346 cm

1 -

1376

50 Podgórzyn

Miłków, teren posesji (parku) nr 138 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilony „górne”) Miłków, teren posesji (parku) nr 138 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilony „górne”)

Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. 400 cm

1 -

1377

51 Podgórzyn

Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. 400 cm

1 -

1378

120

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 116 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 116 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 116 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 116 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 116 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 116 z dnia 25 maja1994 r.)

52 Podgórzyn

Miłków, teren posesji (parku) nr 138 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilony „górne”) Miłków, teren posesji (parku) nr 138 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilony „górne”) Miłków, teren posesji (parku) nr 138 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilony „górne”) Miłków, teren posesji (parku) nr 138 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilony „górne”) Miłków, teren posesji (parku) nr 138 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilony „górne”) Miłków, teren posesji (parku) nr 138 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilony „górne”)

Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. 300 cm

1 -

1379

53 Podgórzyn

Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. 320 cm

1 -

1380

54 Podgórzyn

Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. 270 cm

1 -

1381

55 Podgórzyn

Buk pospolity (Fagus sylvatica) o obw. 250 cm

1 -

1382

56 Podgórzyn

Buk pospolity, forma purpurowa (Fagus sylvatica f. purpurea) o obw. 387 cm Buk pospolity, forma purpurowa (Fagus sylvatica f. purpurea) o obw. 290 cm

1 -

1383

57 Podgórzyn

1 -

1384

121

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Podgórzyn, w odległości 400 m od skraju miejscowości, po prawej stronie od szosy do Jelenia Góra Jeleniej Góry (Cieplic)skrzy owanie z drogą w kierunku stawów hodowlanych. Podgórzyn, w odległości 200 m od skraju miejscowości, po Jelenia Góra prawej stronie od szosy do Jeleniej Góry (Cieplic) Sosnówka Górna, w pobli u kaplicy Św. Anny i Dobrego Źródła na Jelenia Góra zboczach Grabowca (784 m), przy ółtym szlaku Miłków, teren posesji (parku) nr 165 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilon „dolny”) Staniszów, na terenie ogrodzonym siatką, poza parkiem pałaJelenia Góra cowym (d.Von Reiss) z XVIII w., po przeciwnej stronie głównej ulicy Miłków, teren posesji (parku) nr 165 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilon „dolny”)

58 Podgórzyn

Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw. 403 cm

1 -

Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 116 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. Jel. z dnia 13 maja 1994 r. (Dz.Urz. Woj. Jel. Nr 21 poz. 116 z dnia 25 maja1994 r.)

1385

59 Podgórzyn

Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw. 455 cm

1 -

1386

60 Podgórzyn

Klon jawor (Acer pseudoplatanus) o obw. 428 cm

1 -

1387

61 Podgórzyn

Klon jawor (Acer pseudoplatanus) o obw. 470 cm

1 -

1388

62 Podgórzyn

Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. 392 cm

1 -

1389

63 Podgórzyn

Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. 300 cm

1 -

1390

122

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. 116 z dnia 25 maja 1994 r. Jel. przy szosie w odległości 27 Jelenia Góra m od DW „Złoty Widok”.Urz. Nr 21 poz. z dnia 13 maja 1994 r. Woj. Woj. 123 .) Rozporządzenie Nr 19/94 Woj. teren posesji (parku) nr 165 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilon „dolny”) Przesieka. teren posesji (parku) nr 165 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilon „dolny”) Zachełmie – Podzamcze. Jel. 115 z dnia 25 maja1994 r.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. 116 z dnia 25 maja 1994 r.) 64 Podgórzyn Miłków. (Dz. Jel. 300 cm 1 - 1391 65 Podgórzyn Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. Woj. Woj. Jel. Nr 21 poz. Jel. w grupie skałek Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw.Urz. 1396 (Dz. Woj. 50 m od DW „Podzamcze” Miłków. sokora (Populus nigra) o obw. 487 cm 1 - 1394 68 Podgórzyn Tulipanowiec amerykański (Liriodendron tulipifera) o obw. (Dz. Jel. po prawej stronie drogi Sobieszów – Jelenia Góra Podgórzyn. Jel. (Dz.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj.Urz. Nr 8. 69 z dnia 6 kwietnia 1992 r.) Rozporządzenie Nr 20/94 Woj. (Dz. z dnia 13 maja 1994 r.Urz. Nr 21 poz. Jel. (Dz. z dnia 13 maja 1994 r. z dnia 13 maja 1994 r. 540 cm 1 - 1392 66 Podgórzyn Lipa drobnolistna (Tilia cordata) o obw. 300 cm 1 - 1393 67 Podgórzyn Topola czarna. Jel. Nr 21 poz. Jel. teren posesji (parku) nr 165 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilon „dolny”) Miłków. Jel. 116 z dnia 25 maja1994 r. 116 z dnia 25 maja1994 r. z dnia 24 marca 1992 r. 260 cm 1 - 1395 69 Podgórzyn Skałka granitowa „Waloński Kamień” 1 - Rozporządzenie Nr 2/92 Woj. Jel.Urz. poz. z dnia 13 maja 1994 r. teren posesji (parku) nr 165 – Dom Pomocy Społecznej Jelenia Góra dla Dzieci (pawilon „dolny”) Miłków. Urz. obok krzy ówki. Woj. Nr 21 poz.

) Rozporządzenie Wojewody Dolnośląskiego z dnia 17 września 2004 1399 r. 2983 z dnia 1 października 2004 r. ołnierska 44 Rozporządzenie Wojewody Dolnośląskiego z dnia 17 września 2004 1397 r. Liczyrzepy 45a Podgórzyn. na posesji nr 227 w Miłkowie Odsłonięcie zwietrzelin granitowych (skałki) 1 - 124 . poz.) Rozporządzenie Wojewody Dolnośląskiego z dnia 17 września 2004 1398 r. będącej w zarządzie gminy Jelenia Góra Podgórzyn. na działkach 226/5 i 226/10.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Sosnówka. ul. przy drodze z Jeleniej Góry do Karpacza. u podnó a wzniesienia o nazwie Jelenia Góra „Stracona”. Nr 185. poz. 367 cm 1 - 72 Podgórzyn Miłków. Nr 185. na działce 295/8. Urz. (Dz. Nr 185. 2983 z dnia 1 października 2004 r. (Dz. 470 cm 1 - 71 Podgórzyn Jelenia Góra Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw. Urz. na działce nr 633/6. będących własnością prywatną. naprzeciw DW „Sosnówka” ul. na wysokości sklepu spo ywczego. będącej w zarządzie RZGW we Wrocławiu. poz.) 70 Podgórzyn Dąb szypułkowy (Quercus robur) o obw. 2983 z dnia 1 października 2004 r. (Dz. Urz.

interesującym wydaje się nawiązanie ścisłej współpracy ze szkolnymi Kołami Ligi Ochrony Przyrody. Ponadto właściwe ukierunkowanie młodzie y i prowadzenie z nimi zajęć poza uwra liwieniem na problemy ochrony przyrody pozwala odnaleźć i ochronić najcenniejsze okazy i miejsca o charakterze pomnikowym. Prawdopodobnie istnieje na obszarze terytorialnego zasięgu nadleśnictwa. W celu uzupełnienia i wzbogacenia wiadomości o terenie. Nale y dą yć do zachowania i ochrony egzemplarzy pozostających poza wykazem. Wykaz obejmuje tylko te jednostki. Istnieje potrzeba zebrania szeregu informacji o potencjalnych pomnikach przyrody. których stan zdrowotny i rozmiary pretendują do objęcia formą ochrony pomnikowej. Młodzie szkolna w ramach zajęć w LOP wytypowała i rozpoznała w terenie znaczną część projektowanych pomników przyrody. które jeszcze według obowiązujących kryteriów nie mogą być uznane za pomniki przyrody.projektowane Pomniki przyrody projektowane ujęte w zestawieniu pochodzą z danych WKP w Jeleniej Górze oraz informacji uzyskanych z UG terenu nadleśnictwa i danych III rewizji urządzania lasu. Są to zwykle najstarsze i najokazalsze drzewa o wyró niających się walorach. znaczna część obiektów o charakterze pomnikowym jednak brak jakichkolwiek informacji nie pozwala na zamieszczenie ich w wykazie. Istotne jest równie właściwe postępowanie w stosunku do drzew o wymiarach zbli onych do wymiarów pomnikowych. 125 .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • Pomniki przyrody . Wykaz projektowanych pomników jest uporządkowanym zbiorem dostępnych materiałów ale nie zawiera on wszystkich obiektów predysponujących do objęcia tą formą ochrony z uwagi na niekompletne dane.

Ur z. na terenie gospodarstwa byłego PGR sąsiadującego z zabytkową wie ą rycerską Siedlęcin. 126 Mysła- Buk zwyczaj- 150 350 25 . m 10 25 stan zdrowotny 11 dobry. Siedlęcin. przy głównym portalu wejściowym do zabytkowej wie y rycerskiej (XIV w. w ha 13 Zabiegi uzgodn. Ogrodowa (po lewej stronie) – w końcowej części ulicy jak wy ej. prowyjekkonatowane ne 14 15 Uwagi 16 Siedlęcin. Poło enie gmina. 2 3 4 zagro e nia 12 pow.na 2. Siedlęcin Lipa drobnolistna – Tilia cordata Mill. zarastające pęknięcie mrozowe na pniu dobry 4. posusz 5 % 1 1. Woj. 42 WYKAZ PROJEKTOWANYCH POMNIKÓW PRZYRODY NA TERENIE NADLEŚNICTWA ŚNIE KA ORAZ NA GRUNTACH INNEJ WŁASNOŚCI POZOSTAJĄCYCH W TERYTORIALNYM ZASIĘGU NADLEŚNICTWA Lp. Poz. z Woj.) Siedlęcin. Ogrodowa ( po prawej stronie) – w końcowej części ulicy jak wy ej Mysłakowice .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. Przyr. Kons. wiek 8 150 wys. Siedlęcin Lipa drobnolistna – Tilia cordata Mill. 150 395 27 5. posusz w koronie 10 %. Siedlęcin Lipa drobnolistna – Tilia cordata Mill. drzewo okazałych wymiarów. posusz w koronie 10 %. ul. niewielki ubytek powierzchniowy na pniu bardzo dobry. 200 478 18 średni. Nr Nr zarejerządzestru nia woj. 120 – 150 284 15 3. posusz w koronie 10 %. poddz. resztki konarów. Dz. leśnictwo 6 Siedlęcin Opis obiektu obwód cm 9 340 oddz. 5 rodzaj 7 Lipa drobnolistna – Tilia cordata Mill. w pniu ubytki wgłębne (kominowe) dobry. ul.

przy ogrodzeniu drugiego budynku SSzP (nr 2).na terenie parku szkolnego (SSzP) Mysłakowice – na terenie zabytkowego parku . Schneid. f. Buk zwyczajny. Mysłakowice 150 360 26 dobry Mysłakowice w naro nej części boiska szkolnego (Samorządowa Szkoła Podstawowa ul. Mysłakowice 330 21 dobry 7. ubytek wgłębny pnia dobry 10. 127 8. Buk zwyczajny – Fagus sylvatica L. w pobli u naro nika boiska szkolnego SSzP ul. purpurea (Aiton) C. K. f. Mysłakowice . 6. Buk zwyczajny – Fagus sylvatica L.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 4 5 6 kowice 7 ny. purpurowa – Fagus sylvatica L. Mysłakowice Buk zwyczajny – Fagus sylvatica L. f. Mysłakowice w pobli u boiska szkolnego (SSzP). Mysłakowice – w naro niku boiska szkolnego (SSzP). 150 310 27 dobry 9. 250 8 9 10 11 12 13 14 15 16 terenie byłego PGR. przy ogrodzeniu byłego PGR. 170 400 23 11. f. K. objąć ochroną Mysłakowice – na terenie posesji przy ul. Schneid. Sułkowskiego 1). Mysłakowice Mysłakowice Mysłakowice Buk zwyczajny – Fagus sylvatica L. 1 Maja 12. Buk zwyczajny – Fagus sylvatica L. 200 345 20 dobry . purpurowa – Fagus sylvatica L. purpurea (Aiton) C. 150 301 25 średni. Sułkowskiego 1.

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 12. 2 3 4 5 6 Mysłakowice 7 Buk zwyczajny – Fagus sylvatica L. Buk zwyczajny – Fagus sylvatica L. 8 150 9 325 10 27 11 dobry 12 13 14 15 16 Mysłakowice – w pobli u (5 m) części naro nej boiska szkolnego (SSzP). Mysłakowice – (SSzP) – po lewej stronie prowadzącej w kierunku głównego stawu. Mysłakowice – na terenie parku, około 20 m od drogi i budynku nr 10 przy ul. 1 Maja. Dąbrowica – przy moście drogowym (3 m) – droga dojazdowa z Jeleniej Góry, dz. nr 29/1. Mysłakowice, przy ogrodzeniu SSzP około 50 m od boiska szkolnego. Mysłakowice – na terenie działki SSzP, ul. Sułkowskiego 1. Mysłakowice, ul. Łomnicka 2 – na terenie posesji ( 2m od ogrodzenia). Mysłakowice – na terenie zabytkowego parku, przed budynkiem SSzP – budynek nr 2 ( po

13.

Mysłakowice

100

330

22

dobry

14.

Mysłakowice

Dąb szypułkowy – Quercus robur L.

200

380

23

dobry

15.

Dąbrowica

Dąb szypułkowy – Quercus robur L.

250

570

15

dobry, posusz 10 %, pojedyncze ubytki powierzchniowe pnia dobry, posusz w koronie,

16.

Mysłakowice

Dąb szypułkowy – Quercus robur L. Dąb szypułkowy – Quercus robur L. Dąb szypułkowy – Quercus robur L. Dąb szypułkowy – Quercus robur L.

200

530

25

17.

Mysłakowice

250

394

15

dobry

18.

Mysłakowice

200

345

17

dobry

19.

Mysłakowice

250

415

27

dobry

128

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 prawej stronie głównej alei. Mysłakowice – na terenie zabytkowego parku przy stawie, w pobli u ( na zachód) od czarnego szlaku. Mysłakowice – teren zabytkowego parku, naprzeciw budynku tyrolskiego - ok. 20 m od ul. 1 Maja. Mysłakowice na terenie parku zabytkowego, w pobli u (8m) ogrodzenia drugiego (nr 2 ) budynku SSzP. Mysłakowice naprzeciw wejścia do restauracji „ Pod Kasztanami”. Mysłakowice – ok. 12 m od wejścia do kościoła - teren posesji kościoła. Mysłakowice – na terenie posesji SSzP ( północnowschodnia część ). Mysłakowice – przy skrzy owaniu ulic 1 Maja i Sułkowskiego, naprzeciw bu129

20.

Mysłakowice

Dąb szypułkowy – Quercus robur L.

250

405

23

dobry

21

Mysłakowice

Dąb szypułkowy – Quercus robur L.

180

330

14

dobry

22.

Mysłakowice

Grab zwyczajny - Carpinus betulus L.

150

210

15

23.

Mysłakowice

Kasztanowiec zwyczajny – Aesculus hippocastanum L. Klon zwyczajny - Acer platanoides L. Klon zwyczajny - Acer platanoides L. Lipa drobnolistna – Tilia cordata Mill.

150

305

16

24.

Mysłakowice

150

345

22

25.

Mysłakowice

150

260

17

26.

Mysłakowice

200

451

25

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 27. 2 3 4 5 6 Mysłakowice Bukowiec 7 Dąb szypułkowy – Quercus robur L. Sosna wejmutka – Pinus strobus L. 250 8 9 394 10 15 11 12 13 14 15 16 dynku nr 8. Mysłakowice na terenie działki SSzP. Bukowiec – zało enie parkowe – 40 m na południowyzachód od „stawu za pałacem”, dz. nr 331/10. Ścięgny – w pobli u budynku nr 40, nad potokiem Skałka. Rośnie po prawej stronie od wejścia przed zamkiem Bolczów. 125 281 25 Wilcza Poręba

28.

150

295

22

29.

Ścięgny

Lipa drobnolistna – Tilia cordata Mill. Klon jawor – Acer pseudoplatanus L. Jodła pospolita – Abies alba Mill. Cis pospolity – Taxus baccata L. Sztolnia

150

387

25

30.

54l

Janowice

31.

282

Karpacz Karpacz Karpacz

32.

269

50

10

1,8

Lewy brzeg potoku.

33.

294d

Sztolnia kamieni szlachetnych w Sowiej Dolinie wpisana do rejestru zabytków Nr. rej. 86/1053/Arch/83

130

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

4.1.9.

Stanowiska dokumentacyjne

Stanowiska dokumentacyjne są szczególną formą ochrony przyrody indywidualnej. Za stanowiska dokumentacyjne uznaje się nie wyodrębnione na powierzchni ziemi lub mo liwe do udostępnienia – wa ne pod względem naukowym i dydaktycznym miejsca występowania formacji geologicznych, nagromadzeń skamieniałości lub tworów mineralnych; tak e fragmenty eksploatowanych i nieczynnych wyrobisk podziemnych oraz powierzchniowych. Status stanowiska dokumentacyjnego mo e mieć charakter międzynarodowy, określony konwencjami międzynarodowymi lub uchwałami organizacji międzynarodowych. Jest to bardzo interesująca forma ochrony przyrody, której brak w powierzchni nadleśnictwa. Wydaje się koniecznym przeprowadzenie wnikliwych analiz wyspecjalizowanych jednostek w celu wytypowania miejsc do objęcia ochroną, w formie stanowisk dokumentacyjnych z uwagi na znaczne bogactwo form geologicznych z tak e wyrobiska pokopalniane o wyjątkowych walorach geologicznych. Według stanu na 01.01.2009 r. w obszarze Nadleśnictwa Śnie ka nie wyró nia się powierzchni z formą ochrony w postaci stanowisk dokumentacyjnych brak równie wstępnych propozycji.

4.1.10. U ytki ekologiczne

U ytki ekologiczne są to zasługujące na ochronę pozostałości ekosystemów, posiadające znaczenie dla zachowania unikatowych zasobów genowych i typów siedliskowych, w tym: naturalne zbiorniki wodne, śródpolne i śródleśne „oczka wodne”, kępy drzew i krzewów, bagna, torfowiska oraz wydmy, płaty nie u ytkowanej roślinności, starorzecza, wychodnie skalne, skarpy, kamieńce itp. U ytki ekologiczne powinny być uwzględnione w planie zagospodarowania przestrzennego i ujęte w ewidencji gruntów. Nadleśnictwo „Śnie ka” nie posiada wg stanu na 01.01.2009 r. powierzchni o tej formie ochrony. U ytki ekologiczne jako obszary chronione odnoszą się do innych powierzchni ni grunty leśne.

4.1.11. Zespoły Przyrodniczo – Krajobrazowe

Zespołami przyrodniczo-krajobrazowymi są wg definicji ustawowej fragmenty krajobrazu naturalnego i kulturowego zasługujące na ochronę ze względu na ich walory widokowe lub estetyczne. Ustanowienie tej formy ochrony następuje w drodze rozporządzenia wojewody albo uchwały rady gminy.
131

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

Wg stanu na 1 stycznia 2009 r. w zasięgu Nadleśnictwa „Śnie ka” nie występuje ta forma ochrony przyrody.

4.1.12. Grunty leśne do objęcia formą ochrony prawnej

Podczas prac III rewizji urządzeniowej wytypowane zostały powierzchnie leśne do objęcia ochroną prawną na gruntach leśnych. Powierzchnie projektowane do objęcia ochroną prawną znajdują się tylko w obszarze obrębu leśnego Kowary w następujących pododdziałach: TAB. 43 ZESTAWIENIE PROJEKTOWANYCH OBSZARÓW DO OBJĘCIA OCHRONĄ PRAWNĄ W NADLEŚNICTWIE „ŚNIE KA” OBRĘB K OWARY

Oddz. nr. 1 41 41 108

Poddz. litera Pow. [ha] 2 c s m 3 0,45 1,24 0,56

Opis 4 Powierzchnia silnie zadarniona, stok łagodny , las wy ynny. Lasy ochronne wokół miast. Powierzchnia silnie zadarniona, stok łagodny. Siedlisko - las wy ynny. Lasy ochronne wokół miast. Powierzchnia zdziczała, zagłębienie bezodpływowe porośnięte topolą i olszą ze znacznym udziałem kruszyny w warstwie podszytu. Lasy ochronne wokół miast. Teren płaski, powierzchnia naga. Las mieszany wy ynny. . Lasy ochronne wokół miast. Powierzchnia silnie zadarniona, stok łagodny, porośnięty brzozą ze znacznym udziałem kruszyny w warstwie podszytu. Siedlisko lasu wy ynnego. Lasy ochronne wokół miast. Powierzchnia zadarniona, stok łagodny z olszą i kruszyna w podszycie. Siedlisko lasu wy ynnego. Lasy ochronne wokół miast Powierzchnia zdziczała, stok łagodny z olszą, świerkiem. Siedlisko lasu wy ynnego. Lasy ochronne wokół miast Powierzchnia zadarniona, stok łagodny. Siedlisko lasu wy ynnego. Lasy ochronne wokół miast. Powierzchnia zdziczała, stok łagodny ze świerkiem, brzozą i olszą. Siedlisko lasu wy ynnego. Lasy ochronne wokół miast. Powierzchnia zadarniona, stok łagodny. Siedlisko lasu mieszanego wy ynnego. Lasy ochronne wokół miast. Powierzchnia silnie zadarniona, teren płaski z podszytem brzozowym. Siedlisko lasu mieszanego wy ynnego. Lasy ochronne wokół miast. Powierzchnia silnie zadarniona, stok łagodny z olszą.. Siedlisko lasu mieszanego górskiego. Powierzchnia silnie zadarniona, stok łagodny z olszą Siedlisko lasu mieszanego górskiego. Powierzchnia silnie zadarniona, stok pochyły z brzozą i świerkiem. Siedlisko boru górskiego. Lasy ochronne uszkodzone przez przemysł, ostoja zwierząt, lasy ochronne w miastach.

114 115

j i

0,79 0,44

115 115 115 116 116 128 216 216 258

l m o j p d i k g

0,45 0,54 0,10 4,02 1,19 1,21 1,20 1,13 1,92

132

Chronione gatunki roślin zielnych występujące w obszarze nadleśnictwa są dobrze poznane z uwagi na fakt. Zasobów Naturalnych i Leśnictwa w porozumieniu z MRiG . w szczególności rzadkich lub zagro onych wyginięciem. Wprowadza ją minister Ochrony Środowiska.24 ha. 44 WYKAZ CHRONIONYCH I RZADKICH GATUNKÓW ROŚLIN NACZYNIOWYCH Nazwa polska Nazwa łacińska Lokalizacja w obr. pracowników ALP oraz danych uzyskanych podczas prac III rewizji u.13.155 a. oraz danych zawartych w Planie Ochrony RPK (JBPiP 1997).. zabagniające się z roślinnością charakterystyczną dla obszarów podmokłych a tak e wyró niające się walorami geologicznymi. Pośród wymienionych obiektów znajdują się powierzchnie o ciekawych zbiorowiskach roślinnych. 4.l.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Proponowana powierzchnia do objęcia ochroną prawną w obrębie Kowary i całym nadleśnictwie „Śnie ka” wynosi 15. Kowary Informacje nt. Chronione gatunki flory Ochrona gatunkowa zgodnie z ustawą z dnia 16 października 1991 r. Śnie ka Lokalizacja w obr.1. W du ym stopniu wykorzystano równie informacje od Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody. gat w Status Polskiej ochrony Czerwonej prawnej2 Księdze Roślin1 4 c 5 1 Czosnek niedźwiedzi Alium ursinum 2 ALLIACEAE 97 fx. Poni ej zamieszcza się w formie tabeli chronione i rzadkie gatunki roślin występujące na terenie Nadleśnictwa Śnie ka. e w du ej mierze obszary zarządzane przez nadleśnictwo znajdują się w granicach Rudawskiego Parku Krajobrazowego i otulinie Karkonoskiego Parku Narodowego. Zestawienie występowania poszczególnych gatunków roślin przedstawiono w oparciu o dane szczegółowe z opracowania florystycznego poszczególnych gmin. Na podstawie wymienionych materiałów sporządzono wykaz gatunków objętych ochroną gatunkową występujących na terenie Nadleśnictwa Śnie ka. Na obszarze województwa tę formę ochrony mogą wprowadzić wojewodowie w drodze rozporządzenia. TAB. 3 133 . jak te zachowanie ró norodności gatunkowej i genetycznej. Są to tereny bezodpływowe. ma na celu zabezpieczenie dziko występujących gatunków.

44 n.k.207 c.201 h.208 j.108 c.64 f.105 d.160 b.g.129 i.50 d.111 b. cp s BRASSICACEAE 55 c.135 j.129 l.155 g.203 m. 10 m.79 c.115 i.15 a.229 h.m.167 n.96 j.145 f.66 a.270 b. ywiec cebulkowy Dentaria bulbifera ywiec dziewięciolistny Dentaria enneaphyllos 38 i.d.112 a44 f.120 b.79 c.174 Kopytnik pospolity a.237 fAsarum europaeum L.50 b.n.128 a.78 i.213 d.202 x.282 h. a-b.k.290 a.l.122 a.g.o. BLECHNACEAE 56 f.90 g.i.21 f.k.60 a.102 g.247 f.s.78 a-g.f. c ARISTOLOCHIACEAE 8 j.163 c.o.57 d.i.210 d.d.130 a.25 b.106 a-b.d.109 l.l-m.161 f.286 h.173 k.178 f-g.j.276 c.86 a.127 c.173 i.123 a. 25 b.c.265 a.j-k.l.g.50 b.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 Śnie yca wiosenna Leucoium vernum L.106 a.71 b.i.41 h.114 g.j.123 a.109 d.h.267 b.d-d.179 Blechnum spicant (L.f.184 i.l.112 ah.77 b.165A a.c.178 a.146 a.251 b.26 c. b.80 a.) Hoffm.73 m.i.125 g.f-f.165 l-m.111 c.f.299 g.125 d.238 a. 2 AMARYLLIDACEAE 182 a.97 gx.s-x.105 a.130 a. - 155 g.107 a.h.270 f.209 b.121 a-b.m.86 a.243 a. APOCYNACEAE s Barwinek pospolity Vinca minor L.106 a-b. Śnie yczka przebiśnieg Galanthus nivalis L.78 g.186 a-b.h.p.79 b-c.224 Roth d. ARALIACEAE c Bluszcz pospolity Hedera helix L.111 b-c. 3 4 s 5 14 m.100 g.263 a.65 f.208 j.l.135 j. b. 80 a.259 b.38 h.123 a.g.105 a. 18 s.92 23 a.g.217 g.114 b.214 i.80 a.248 c.d.126 c.85 h-i.244 f.297 d.j.112 a.267 b. ASPLENIACEAE Zanokcica północna Asplenium septentrionale (L.182 a.52 c.176 g.235 d.243 b.91 h.173 b.r.267 c.128 a.28 k.90 g.287 a.60 f.i-j.98 f.256 a.104 g.129 i.j.s.) a.119 Podrzeń ebrowiec g.121 ab. CAPRIFOLIACEAE 134 .111 b-c.48 gh.180 b. 14 m.114 b.c.d.d.179 c.

67 d.25 d. Miesięcznica trwała Lunaria rediviva Wełnianka Eriophorum sp Wełnianka pochwowata Eriophorum vaginatum 111 b.128 d. Wiciokrzew (Suchokrzew) pomorski Lonicera periclymenum L. 7 d.208 i.162 g.287 a.242 c.89 b.25 d.138 c.229 l.53 h. CYPERACEAE 193 b.217 g.299 g. Ba yna czarna Empetrum nigrum Gruszyczka jednostronna Pirola secunda Wrzos pospolity Calluna vulgaris (L.116 f.131 g. Eriophorum angustifolium Rosiczka okrągłolistna Drosera rotundifolia L.d. - Wełnianka wąskolistna 207 c.85 n.83 x.62 b. CRASSULACEAE 48 f.m-m.185 b. Arnika górska Arnica montana L.105 l.35 f.267 b.45 h. 41 k.97 h.127 b.77 c. GENTIANACEAE 135 .228 g. 2 176 c.93 b. 4 c 5 74 h.) Hull DROSERACEAE - 41 k.67 j.j-k.52 a-b.137 f.282 g.274 c.y.126 b.132 b.74 c.91 b.17 g.112 f-g.96 f. CRUCIFERAE 229 d.73 o.50 d. - 207 c.281 a. s Starzec kedzierzawy Senecio rivularis Rozchodnik Sedum sp.267 b-c. 3 12 c.rs.207 n.123 o.176 f.26 h. ERICACEAE s 165 c - 48 f. 9 f.265 d.108 f. COMPOSITAE 135 c.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 Kalina koralowa Viburnum opulus L.118 g.107 b. 14 a. sc Dziewięćsił bezłodygowy Carlina acaulis L.236 f.

100 bc.196 g.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 Goryczka krzy owa Gentiana cruciata 2 256 a.185 b.80 a.39 c.14 d.84 c.238 k.202 s-t.19 o. sc LORANTHACEAE 136 .241 c-d.y.285 a-b.75 b-d.267 g.285 a.o.233 g. s GROSSULARIACEAE s 284 g.w.6 a.g.77 ab.d-f.j.k.53 b.115 a.101 b-c.17 a-f.21 b.s-t. a.h-i.l-m. 49 c.m.203 d-f.i.86 a. 23 a.18 b.93 b.j.286 a.114 g.184 h.127 c.185 a. 191 d.265 i.c.105 a.298 c.285 c.16 a-b.279 f.279 d.126 f.g.i.42 h.216 a.92 a.261 a-b.n.126 c. 257 a.c.208 g.229 l.i.30 f.217 g-k.47 b.g. Goryczka ółta Gentiana lutea Porzeczka czarna Ribes nigrum L.33 d.238 a.25 a-b.f. cp 11 c.203 l.i.f.38 f.117 d.i.88 i.182 a.76 c.j.d-f.s.j.237 di. 41 f.282 (G.74 ab.242 i.165 m.g.j.f-g.k.296 k.ax.46 h.l.i.81 Konwalia majowa l.d-f.87 Convallaria majalis L.237 n.56 g-h. trojeściowata) Gentiana asclepiadea h.198 a.d.latum Kokoryczka wielokwiatowa Polygonatum multiflorum 2 a.h.i.s.41 l.78 a.n.294 a.8 d-f.186 a.242 b.182 a.23 b-d.62 c.i.g-h.229 d.44 i.kl.128 d.115 i-j. LILIACEAE cp Kokoryczka okółkowa Polygonatum verticil.lm.123 c.65 cf.52 j.111 b-c.98 k.m.p-r. s Zimowit jesienny Colchicum autumnale L.52 o.h. L.71 a-c.214 i.217 h.i.135 b.267 c. 41 f.g-i.15 a-f.243 f.269 a.90 g.96 g.o.s.c.3 g.89 d-f.60 b.h.67 a.29 i.292 c.177 h.k.5 b.45 i.99 b.31 g.i.l.b - 3 4 sc 5 Goryczka trojeściowa 192 a-b.130 a.j.25 m.k.238 d.184 l.150 c.k.g.266 a.l-m.284 g.j.106 a.251 c.h.f-i.52 c. 217 g.d-j.129 i.116 h.m.d-f.121 a-b.i.i.32 g.85 h-i.m.94 a-b.f.f-h.270 h.38 i.20 b.i-k.k.236 a-d.239 b.91 g.107 a.22 c.62 b.h-i.230 cd.112 a.h.24 a-b.97 g-h.g.48 h.n-p. Lilia złotogłów Lilium martagon L.125 d.207 c.173 b.28 a.64 g-h.f. 257 f.

208 g. - s Wroniec widlasty (Widłak wroniec) Huperzia selago (L.192 g.223 a.65 f.112 f-g. Lycopodium clavatum a.243 b.f. h.) 182 a.c.95 a. ex SCHRANK & MART. - 2 40 d.286 i.192 h. ORCHIDACEAE Buławnik mieczolistny 269 d. Epipactis helleborine (L. s Ciemię yca (Ciemie156 d.91 h. Kruszczyk szerokolistny 173 h.234 c.) CRANTZ VU s s - 296 i-k. HUNT & SUMMERH.63 g. Dactylorhiza majalis a.247 d. (RCHB. s 41 k. 3 4 5 144 a.191 f.191 j.269 b.256 46 l.262 i.266 b.72 c-d.73 r.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 Jemioła jodłowa Viscum album Widłak Lycopodium sp.198 d.) FRITSCH Gółka długoostrogowa Gymnadenia conopsea (L.47 d-f.131 a.h. Veratrum lobelianum BERNH.) CRANTZ Kukułka (Storczyk) Fuchsa Dactylorhiza fuchsii (DRUCE) SOŁ 239 d. sc - 242 d-f.219 j. 176 d.273 a.273 i.190 a-b. 145 f. sc 137 .206 d. Kruszczyk błotny Epipactis palustris (L.246 a. F. s Widłak goździsty 151 b.189 a.) P. MELANTHIACEAE 192 a. BERNH.207 c. L.284 g.c.196 g. Stoplamek) szeroko62 b.174 h.146 a.174 d. BR. Ciemię yca (Ciemierzyca) biała Veratrum album 81 a.75 listny 48 f.) R. LYCOPODIACEAE 172 a.208 c.i-j.221 d.191 d. sc Kukułka (Storczyk. Cephalanthera longifolia (L.282 j.216 rzyca) zielona 95 j.300 d.k.217 g-i. Widłak jałowcowaty Lycopodium annotinum L.214 d.

j.d.172 f.193 b.233 g.135 c. s PRIMULACEAE Pierwiosnek (Pierwiosnka) lekarski Primula veris L.p.k.17 b. Anemone nemorosa L.92 a.294 j-k.) HILL Czerniec gronkowy Acta spicata 231 f.89 f.145 37 p. POLYPODIACEAE Paprotka zwyczajna Polypodium vulgare L.267 b-c.51 a.118 k.156 a.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 Podkolan biały Platanthera bifolia (L. Jarząb brekinia (Brzęk) 173 i.d.) RICH.176 c. 163 d.298 b.g. Storczyk plamisty Dactylorhiza macula.79 b. Storczyk Orchis sp. Kruszyna pospolita pospolita w całym obr.38 i.267 b. 48 f. Frangula alnus MILL.m.137 k. d.265 c. 217 g.204 c.178 g. pospolita w całym obr. SCOP.90 g. Pierwiosnek (Pierwiosnka) wyniosły Primula elatior (L.173 k. 17 b.286 i.143 a. 2 3 108 d.i-j.265 b.) f.104 g.198 d.108 c.297 g.w. PARMELIACEAE 4 s sc sc 5 112 f-g.131 a.i.299 a.297 f.188 f. RHAMNACEAE Zawilec gajowy 90 g.182 d.f.) CRANTZ Parzydło leśne Aruncus sylvestris KOSTEL.267 b-c.107 c. 43 a. Sorbus torminalis (L.286 i.105 a.176 b.h-h. ROSACEAE - cp RUBIACEAE s Przytulia (Marzanka) 78 l-n. 294 g.172 d. ta Storczykowate Orchidaceae Cetraria islandzka Cetraria islandzka 67 d.157 a. RANUNCULACEAE c - 38 i. cp 138 .178 wonna Galium odoratum (L. 9 j.119 a-b.50 d.78 b.146 a. c 173 c.294 g. 108 f.151 a.187 h.78 c-g.238 a. 6 d.

155 g. TAXACEAE 52 g THYMELAEACEAE Wawrzynek wilcze łyko Daphne mezereum L.280 k.256 a.255 a.277 g.d.h. 296 j.162 a-b.285 b.g.127 c.146 c-d.224 f. m.207 n.106 a-b.g.k.137 Naparstnica c.c.198 MILL.g.122 a.272 j.250 f.120 c.d-d.238 f.df.131 c.201 l.f-h. 90 g.294 b.157 a.122 a.118 g.246 b-d.147 b.275 b.269 a.137 na i.17 d. Gnidosz rozesłany Pedicularis sylvatica L.107 a.124 b-d.146 a. 65 b.130 a.201 l.239 l.279 a.224 f.269 ab.f.272 j.87 a.124 bd.275 b.267 c.294 g. 3 4 5 s s 71 b.m.125 a.112 a-b.152 c.101 c-d.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 Śledzienica skrętolistna 182 d.c-d.32 a.125 a.278 c.151 b-c.247 f. g.204 f.d.109 d.223 d.c.105 a.d.87 a.63 a.i.114 g.34 d.237 d.d.33 b.c.145 a.217 h.g.280 k.145 a.296 c.203 g.258 c.c.237 f.297 d. Cis pospolity Taxus baccata 51 f-g.268 a-b.279 a.123 c.285 b.129 i.244 d.157 a.d.253 d-f.106 a.112 ab.119 a. Chrysosplenium alternifolium Naparstnica Digitalis sp.g.143 a-b.d. 38 o.150 purpurowa c.d.248 b.116 h.243 i-j.146 c-d.281 a.167 k.256 a.250 f.126 c.278 c.111 b.h-i.130 a.277 g.243 i-j.268 a-b.i.df.26 c.269 ab.239 b.290 b.df.247 f.239 l.145 a.131 c.41 b.kl.101 c-d. s VU s 139 .219 h.118 i.244 a.285 b.237 f.m.g. Torfowiec Sphagnum sp.123 c.115 i-j.281 a.213 g.230 a. 12 n.203 Digitalis purpurea L.152 c.298 g.284 f.f.128 Naparstnica zwyczaja.255 a.253 d-f. s SPHAGNACEAE 293 i.116 h. 2 SAXIFRAGACEAE SCROPHULARIACEAE 173 a.108 c.h-i.258 c.g.294 g.f-h.m.150 Digitalis grandiflora c.284 f.239 b.238 f.151 c.184 i.cd.71 b.144 a.107 g.145 a.117 d.c.l.144 a.114 b.119 d.k.162 a-b.147 b.c.231 c.269 a.g.105 d.120 c.204 h.296 c.m.109 d.

Stan warunków środowiska RPK sprawia. parkach itp. Znaczna ich część nie jest zagro ona w skali kraju i nie znalazła się pod ochroną. natomiast w skali regionu nale ą do osobliwości jako lokalnie zagro one uznano 20 gatunków przy czym w granicach obrębu leśnego Kowary wymieniono 18 gatunków roślin naczyniowych.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1. Kowary wyró nia się 34 gatunki chronione na 238 stanowiskach a w obszarze gminy Karpacz odnotowano 25 gatunków chronionych na 134 stanowiskach. sc – ścisła z wymogiem VU –gatunki nara one na wyginięcie W nadleśnictwie zanotowano 31 gatunków roślin naczyniowych podlegających ścisłej ochronie ga- ochrony czynnej 2 tunkowej i 11 gatunków chronionych częściowo.. RPK bez podania lokalizacji oddz. Brak lokalizacji dotyczy znacznej części roślin naczyniowych. których stanowiska odnotowane są tylko w określonych obszarach leśnych np. Według map chronionych gatunków roślin w tylko w obszarze M. e została stworzona lista gatunkowa roślin zagro onych tylko w odniesieniu do tego obiektu.2 1 na podstawie słownika programu „Taksator” c – ochrona częściowa. Lista roślin naczyniowych zagro onych w obrębie leśnym Kowary w granicach RPK i otuliny. cp – częściowa z mo liwością pozyskania. s – ścisła. Zatem zamieszczone listy gatunkowe zarówno roślin jak i zwierząt.). Stanowiska roślin chronionych odnotowane podczas prac urządzeniowych zawarte w bazie urządzeniowej są równie niekompletne poniewa nie uwzględniają sezonowych aspektów roślinnych. pododdział. Stopień rozpoznania gatunków roślin zielnych i ich rozmieszczenie na terenie nadleśnictwa jest mocno zró nicowany w poszczególnych obiektach (gminach. są w większości niekompletne i aby je uzupełnić istnieje potrzeba wnikliwych badań fitosocjologicznych i faunistycznych. Zawarte w tabelach puste kolumny są zatem zamieszczone celowo i pozwolą w przyszłości uzupełnić informacje o florze i faunie nadleśnictwa. zale ny od prowadzonych badań. 140 . Lokalizacja stanowisk roślin chronionych zawarta jest równie w opracowanej „Inwentaryzacji zasobów przyrodniczych Nadleśnictwa Śnie ka” i wyrysowana na mapach przeglądowych oraz przedstawiona w tabelach. Natomiast rozmieszczenie roślin chronionych w terytorialnym zasięgu i obszarze nadleśnictwa wyrysowane jest na mapach waloryzacji przyrodniczych gmin (Jankowski 1994) i mapach „Inwentaryzacji przyrodniczej Nadleśnictwa Śnie ka (Ambroziak i Jędrzejak 1995). Z uwagi na niekompletne materiały szereg kolumn w tabelach jest „pusta” i wymaga uzupełnienia w miarę napływających danych.

TAB. e szereg roślin zagro onych w granicach parku nie posiada takiego zagro enia w obszarze nadleśnictwa. Zanokcica serpentynowa – Asplenium adulterinum MILDE Czosnek niedźwiedzi – Allium ursinum L. Jaskier platanolistny – Ranunculus platanifolius L.) CASS. Turzyca Davala – Carex davalliana SM. Modrzyk górski – Cicerbita alpina (L.grogroneofit ony sywny groony ony 7 8 9 10 11 x Uwagi 1 1.po10 nad 0 100 5 6 Stopień zagro enia SilNieEkspan ZaEksnie zasywny panza.) DC. Określenie stopnia zagro enia poszczególnych gatunków przedstawiono w obszarze RPK i nadelśnictwie z uwzględnieniem „Polskiej czerwonej księgi roślin” (Zarzycki i Kazimierczakowa 1993) i „Listy roślin zagro onych w Polsce” (Zarzycki. Zanokcica ciemna – Asplenium adiantum-nigrum L. Ró a alpejska – Rosa pendulina L. 12 2 3. 5. Z uwagi na wymogi ochronne dotyczące parku i w celu zachowania jego bogactwa powinno się dą yć do utrzymania gatunków zagro onych w ich naturalnych stanowiskach. & KIT. 13. Starzec kędzierzawy – Senecio rivularis (WALDST.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Zamieszczone zestawienie nie zawiera gatunków podlegających ścisłej i częściowej ochronie gatunkowej wymienione w poprzednich tabelach. 11. 12. 8. 6. Miesięcznica roczna – Lunaria annua L. x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x x 141 . Gatunek 110 3 x 1150 4 51. 10. Nale y zaznaczyć. Podbiałek alpejski – Homogyne alpina (L. Wojewoda i Heinrich 1992). Jastrzębiec pomarańczowy – Hieracium aurantiacum L. Turzyca pchla – Carex pulicaris L. 9. 2 Śledzienica naprzeciwlistna – Chrysosplenium oppositifolium L.) WALLR. 45 ZESTAWIENIE GATUNKÓW ROŚLIN ZAGRO ONYCH Liczba stanowisk Lp. 7. W zestawieniu wymienia się rośliny zagro one w skali kraju i obszarze samego Rudawskiego Parku. 4.

22. storczyk męski i storczyk bzowy.) HOFFM. 23. ywiec dziewięciolistny – Dentaria enneaphyllos L. tojad pstry. Mniej licznie występują: gółka długoostrogowa. listeria jajowata i śnie yca wiosenna.: wiciokrzew pomorski. Z wymienionych gatunków zagro onych większość znana jest z pojedynczych stanowisk. Wełnianka pochwowata – Eriophorum vaginatum L. 21. in. parzydło leśne. Wełnianka wąskolistna – Eriophorum angustifolium HONCK. 19. przez co nara onych w największym stopniu na wyginięcie. Do roślin rzadko spotykanych znanych tylko z nielicznych stanowisk nale ą m.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 14. 16. Większość gatunków występuje na nielicznych stanowiskach. których naliczono 10 gatunków. Wszewłoga górska – Meum athamanticum JACQ. Pozostałe 7 gatunków roślin występuje z du ą częstotliwością a niektóre z nich jak np. 18. ebrowiec górski – Pleurospermum austriacum (L. urawina błotna – Oxycoccus palustris PERS. Wśród najbardziej zagro onych nale ą gatunki: storczyk 142 . znana ze stanowisk liczących tysiące okazów. kruszyna pospolita i pierwiosnka wyniosła nale ą do gatunków pospolitych. 15. W granicach RPK wg stanu na 1997 rok (JBPiP 1997) występowały 32 gatunki roślin objętych ochroną całkowitą oraz 8 gatunków objętych ochroną częściową. kruszczyk błotny. 20.) HOFFM. – ywiec cebulkowy – Dentaria bulbifera L. Znaczna część z nich spotykana jest dość często. 3 x x x 4 5 6 7 x x x 8 9 10 11 12 17. rojnik pospolity. 2 Świbka błotna – Triglochin palustre L. Wierzba pło ąca typowa – Salix repens L. x x x x x x x x x x x x W obszarze Rudaw Janowickich stwierdzono występowanie 47 gatunków roślin górskich. Rośliny podlegające ochronie częściowej występują dość licznie. Zanokcica północna – Asplenium septentrionale (L. Na terenie RPK występuje znaczne bogactwo roślin z rodziny storczykowatych. Praktycznie tylko dwa gatunki chronione występują na więcej ni 30 stanowiskach są to: dziewięćsił bezłodygowy i storczyk szerokolistny. jedynie goryczka tojeściowa jest rośliną rzadką. Znaczną część stanowią gatunki reglowe i ogólnogórskie a wśród roślin o charakterze subalpejskim znalazły się 3 gatunki.

turzyca pchla. Gatunkiem zagro onym w Polsce a występującym lokalnie dość licznie jest śnie yca wiosenna. 143 .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” męski. zanokcica serpentynowa. zanokcica ciemna.

) WALLR. Starzec kędzierzawy – Senecio x x rivularis (WALDST. S. 1 1.x x na (L. 11. Jaskier platanolistny – Ranuncux x lus platanifolius L.) CASS. 15. 4. Ró a alpejska – Rosa pendulina x x L. – ywiec cebulkowy – Dentaria x x bulbifera L.x x stre L. Podbiałek alpejski – Homogyne x x alpina (L. ebrowiec górski – Pleurosperx mum austriacum (L. 19. 2.) DC.) HOFFM. & KIT. 144 . 3. Wierzba pło ąca typowa – Salix x x repens L. 14. 10. w odniesieniu do których wymagane jest postępowanie ochronne. 16. W zestawieniach ujęto taksony wyjątkowo istotne w obszarze Nadleśnictwa Śnie ka. Wszewłoga górska – Meum x athamanticum JACQ. Modrzyk górski – Cicerbita alpi. Korzeniówka pospolita – Monox tropa hypopitys L. 17. TAB.x x ria enneaphyllos L. urawina błotna – Oxycoccus x x palustris PERS.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Łącznie w odniesieniu do Rudawskiego Parku Krajobrazowego uznano 67 gatunków roślin wymagających specjalnej troski (JBPiP 1997). 6.. 5. 18.) HOFFM. 12. Gatunek 2 110 11-50 51100 ponad 100 Silnie zagro o ny 7 Stopień zagro enia Zagro ony Nieza gro o ny Ekspansywny Ekspansywny neofit Uwagi 12 3 4 5 6 8 9 Rośliny zagro one w granicach Nadleśnictwa Śnie ka Czosnek niedźwiedzi – Allium x x ursinum L. Miesięcznica roczna – Lunaria x x annua L. S - 10 11 Wymienione 19 gatunków roślin naczyniowych uznaje się za zagro one w obszarze Nadleśnictwa Śnie ka. Jastrzębiec pomarańczowy – x x Hieracium aurantiacum L. 7. 46 ZESTAWIENIE GATUNKÓW ROŚLIN ZAGRO ONYCH W OBSZARZE NADLEŚNICTWA Liczba stanowisk Lp. Świbka błotna – Triglochin palu. Zanokcica północna – Asplenium x x septentrionale (L. ywiec dziewięciolistny – Denta. Wełnianka wąskolistna – x x Eriophorum angustifolium HONCK. Wełnianka pochwowata – x x Eriophorum vaginatum L. 9. 8. 13.

1. Śnie ka: 107 d. 211 Oprócz zatwierdzonych odpowiednimi aktami prawnymi stref ochronnych w Nadleśnictwie „Śnie ka” wyznaczone zostały obszary funkcjonalne.72 6. wznoszenie obiektów. urządzeń i instalacji oraz innych prac mających wpływ na ochronę miejsc rozrodu i regularnego przebywania gatunków chronionych. 47 OSTOJE ZWIERZĄT CHRONIONYCH Powierzchnia gruntów nadleśnictwa w granicach obszaru [ha] Nazwa Lokalizacja Grunty Grunty leśne związane Grunty Ogółem zalesione z gosponieleśne i niezale.c. 193.96 0. Chronione gatunki fauny Ostoje zwierząt podlegających ochronie gatunkowej W obszarze Nadleśnictwa Śnie ka zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. Większość stanowisk roślin chronionych podlega zagro eniom ze strony zró nicowanych czynników działających synergicznie.6 stycznia 1995 r. 197.39 Strefa ochrony całorocznej Bielika obr. 145 . 106 a.96 41. Snie ka. dlatego te w praktyce zasady postępowania ochronnego winny być prowadzone z uwzględnieniem indywidualnych wymagań ka dego gatunku i z rozeznaniem czynników szkodliwych.g. 210.f Strefa ochrony okresowej Bie.99 5. 107 lika a. 163-165.obr. W strefach ochronnych rozrodu i regularnego przebywania zgodnie z rozporządzeniem zabrania się: „W odległości do 200 m od tych miejsc w okresie całego roku.96 42. Takich obszarów wyznaczono siedem.80 323.14.” TAB.: 161.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Niewątpliwie przedstawiony stan zagro enia poszczególnych gatunków roślin ulegnie zmianie. 192.5 330. oddz.darką sione leśną 5. zatem zmienią się równie wytyczne w sprawie ich ochrony. częściowo pokrywających się z granicami ostoi zatwierdzonych (Pałucki.h Strefa ochrony całorocznej Cietrzewia obr. Śnie ka: 105 a-d.64 0. 4. prowadzenie robót melioracyjnych. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt zostały wyznaczone w terenie strefy ochronne wokół miejsc rozrodu i regularnego przebywania cietrzewia – Tetrao tetrix oraz bielika Haliaeetus albicilla.b. a w odległości do 500 m od tych miejsc w okresie od 1 lutego do dnia 31 sierpnia dokonywania zmian obejmujących wycinanie drzew i krzewów. 2007). a tak e zabrania się poza miejscami wyznaczonymi.

Obejmuje zatwierdzoną ostoję. Gospodarka leśna nie wpływa negatywnie na obszar. Obszar funkcjonalny 6 Wyznaczony dla ochrony do 15 osobników cietrzewia w leśnictwach: Jedlinki.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Obszar funkcjonalny 1 Wyznaczony w miejscu erowania 1 pary bociana czarnego (brak informacji o lokalizacji gniazda) w leśnictwach Bukowa. Stan rozwoju naturalnego drzewostanów – postępujący rozwój młodego pokolenia wpływa negatywnie na pełnienie przez obszar swoich dotychczasowych funkcji. Gospodarka leśna nie wpływa negatywnie na obszar. lęgowiska. lęgowiska. Nadleśnictwo „Śnie ka” zło yło wniosek do Wojewody Dolnośląskiego o wyznaczenie strefy. Karpniki. erowiska i zimowiska). Obszar funkcjonalny 7 Wyznaczony dla ochrony cietrzewia (maksymalna liczebność 10 osobników) w leśnictwach: Gruszków. erowania i regularnego przebywania 1 pary bielika w leśnictwach: Podgórzyn. 146 . Stan rozwoju naturalnego drzewostanów – postępujący rozwój młodego pokolenia wpływa negatywnie na pełnienie przez obszar swoich dotychczasowych funkcji. Gospodarka leśna nie wpływa negatywnie na obszar. Jest to kompletny obszar funkcjonalny (obejmujący tokowiska. ogromną większość objęto międzynarodowymi konwencjami. Jest to kompletny obszar funkcjonalny (obejmujący tokowiska. Jest to kompletny obszar funkcjonalny (obejmujący tokowiska. Obszar obejmuje dodatkowo grunty Karkonoskiego Parku Narodowego i Nadleśnictwa Szklarska Poręba. Bukowa. Przesieka. Przełęcz. Obszar funkcjonalny 2 Wyznaczono w miejscu gniazdowania. lęgowiska. obecnie 10-15 sztuk. Obszar funkcjonalny 4 Wyznaczony dla ochrony 15-20 osobników cietrzewia w leśnictwach: Przełęcz. Gospodarka leśna nie wpływa negatywnie na obszar. Gospodarka leśna nie wpływa negatywnie na obszar. Obszar słabo rozpoznany. erowiska i zimowiska). Skałki. Obszar funkcjonalny 5 Wyznaczony dla ochrony cietrzewia w leśnictwie Borowice. erowiska i zimowiska. Obszar funkcjonalny 3 W granicach Nadleśnictwa „Śnie ka” wyznaczono w miejscu prawdopodobnego gniazdowania 1 pary puchacza w leśnictwie Podgórzyn (na stokach Wzgórza ar). erowiska i zimowiska). pełni funkcje przede wszystkim lęgowiska. Gruszków i Stru nica. Ochrona gatunkowa zwierząt zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska obejmuje 125 taksonów.

Występuje na wilgotnych łąkach i torfowiskach oraz obrze ach lasów łęgowych (siedliska: 6410. (Borkowski 1998). Wymaga to odpowiednich działań równie za strony leśników. in. zarejestrowano wymieranie lub wyraźne zmniejszanie liczebności i zasięgu u wielu gatunków owadów. obserwowano kilka osobników (Zając 2001). Preferuje łęgi i olsy z udziałem jesionu (gł. Owady (motyle i chrząszcze) W ostatnich dziesięcioleciach na terytorium Polski i Europy. a w sąsiedztwie Podgórzyna istniało co najmniej do początku lat 90.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Chronione gatunki fauny Nadleśnictwa Śnie ka najlepiej rozpoznane są w obiektach Rudawskim Parku Krajobrazowym i Karkonoskim Parku Narodowym. Zagra a temu motylowi wyrąb w/w drzewostanów lub eliminowanie jesiona z drzewostanu (Buszko 2004c). z racji egzystencji na terenie Nadl. aby dać mo liwość dalszej egzystencji tych bezkręgowców. e odnotowana zostanie ponownie. Zasiedla suche. Przeplatka maturna Eutchydryas maturna – w czerwcu 2000 r. 6430. 7230 i 91E0). prowadzi do likwidacji stanowisk tego motyla (Buszko 2004d). Niewykluczone. Buszko & Masłowski 2008). Autorem poni szych informacji jest Marek Stajszczyk. W pozostałym obszarze stopień rozpoznania fauny jest dość mocno zró nicowany w odniesieniu do poszczególnych grup systematycznych. między Maciejową a Dziwiszowem obserwowano 4 osobniki (Borkowski 2000). XX w. w tym motyli i chrząszczy (Kadej et all. Na obszarze Nadleśnictwa Śnie ka stwierdzono 8 gatunków owadów Insecta. wniesionych na listę Dyrektywy Siedliskowej Unii Europejskiej. W ramach aktualizacji Planu Ochrony Przyrody zebrane zostały informacje o chronionych gatunkach zwierząt z dostępnej literatury. Kamienna Góra (Buszko 2004b). tak więc ich osuszanie. siedlisko 91E0). przydro a i wrzosowiska. Motyle Lepidoptera – 7 gatunków Szlaczkoń szafraniec Colias myrmidone – Buszko (2004a) podaje tego motyla dla podkarkonoskiej części Nadleśnictwa. 147 . Teren nadleśnictwa nie podlegał kompleksowym badaniom biologicznym dlatego informacje przedstawione w niniejszym opracowaniu pochodzą z aktualnie dostępnych opracowań głównie z wykonanych waloryzacji przyrodniczych gmin i planu ochrony RPK oraz wykorzystano informacje zawarte w „Atlasie rozmieszenia ssaków w Polsce” (Pucek i Raczyński 1983). Czerwończyk nieparek Lycaena dispar – wykazany przez Buszko (2004d). 2007. zalesianie biotopu gatunku (Buszko 2004a). często kserotermiczne łąki. najchętniej przebywa na skrajach drzewostanu i na polanach. Zagro eniem jest m. często w sąsiedztwie terenów zalesionych. Przeplatka aurinia Euphydryas aurinia – na podmokłych łąkach rejonu źródliska Potoku Pijawnik /Wzgórza Łomnickie/ w czerwcu 2000 r. zalesianie lub zaprzestanie koszenia lub wypasu.

kwaśnych deszczy oraz zmianami klimatycznymi i niszczeniem siedlisk. Stąd bezwzględnie nale y pozostawiać wszelkie starodrzewy liściaste. wierzb.1 gatunek (gatunek priorytetowy w UE): Pachnica dębowa Osmoderma eremita – w sierpniu 1996 r. Wymienione wy ej zagro enia oraz rola i znaczenie płazów w ekosystemach jest powodem roztoczenia nad wszystkimi krajowymi gatunkami ochrony prawnej. szczególne zagro enie – zwiększone promieniowanie UV i patogeny grzybowe. dlatego ich osuszanie. Modraszek telejus Maculinea teleius – Buszko (2004g) wykazuje go na pograniczu z Nadl. Anonymus 2006. zwłaszcza miejsc rozrodu. Chrząszcze Coleoptera . zalesianie lub zaprzestanie koszenia lub wypasu. Herpetofauna Płazy Amfibia Najbardziej nara oną na wyginięcie gromadą kręgowców na Ziemi są aktualnie płazy. Preferuje wilgotne łąki oraz torfowiska niskie i węglanowe (siedliska: 1410 i 1510). prowadzi do likwidacji stanowisk tego motyla (Buszko 2004g). Ich osuszanie. McGavin 2008). Modraszek nausitous Maculinea nausithous – Buszko (2004f) wykazuje go z pogranicza z Nadl. Szklarska Poręba. Kamienna Góra. Poradników ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000. zalesianie lub zaprzestanie koszenia lub wypasu. Występuje w ró nego typu starych drzewostanach liściastych lub mieszanych – lasach. parkach i alejach. Szklarska Poręba. XX w. Anonymus 2004). siedlisko 6430). Stanowisko wykazane przez Kubisza (2004) w tomie 6. prowadzi do likwidacji stanowisk tego motyla (Buszko 2004f). Morell & Grall 2005. całkowite wyginięcie rzekotki w Suwalskim Parku Krajobrazowym i jej brak od lat 70. Głowaciński 2003a). lip i kasztanowca (Kubisz 2004).. w rejonie Jeleniej Góry (Profus 2003. buka. zwłaszcza zło one z dębów. co w powiązaniu z wpływem tzw. Eldredge 2003. doprowadziło do znacznego obni enia liczebności płazów w wielu rejonach świata (Rafiński 2001. W ostatnich latach pojawiło się nowe. Zasiedla wilgotne łąki oraz torfowiska niskie i węglanowe (siedliska: 1410 i 1510).Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Czerwończyk fioletek Lycaena helle – Buszko (2004e) wykazuje go na pograniczu z Nadl. grabu. coraz częściej przyjmującej aktywną formę (Tabasz 2001. wiązów. Nieodzowna jest obecność dziuplastych drzew w fazie próchnienia. w tym tak e w Polsce. 148 . prowadzi do likwidacji stanowisk tego motyla (Buszko 2004e). np. Stąd tak istotna jest ochrona herpetofauny równie na poziomie lokalnym. zalesianie lub zaprzestanie koszenia lub wypasu. obserwowana w skupieniu starych dębów koło Cieplic (Zając 1998). Ich osuszanie. w tym przypadku na obszarze Nadleśnictwa Śnie ka. Związany z wilgotnymi terenami otwartymi (gł.

m. Traszka zwyczajna Triturus vulgaris – zasiedla ró nego typu wody stojące w piętrze pogórza i ni szej części regla dolnego (Rafiński 2003a). Rafiński 2003a. zwłaszcza tych niewielkich (Tabasz 2001. a więc zasiedla obszar całego nadleśnictwa (Rafiński 2003b. Stajszczyk – obserw. Profus & Sura 2003). Zagra ają jej wszelkie działania powodujące likwidację tych akwenów (Blab & Vogel 1999. włas. nawet większych kału i przydro nych wypełnionych wodą rowów (Blab & Vogel 1999. włas. Ropucha szara Bufo bufo – występuje dość powszechnie. m (Paluch & Profus 2004).). Zagro eniem jest m. równie w sąsiedztwie terenów zalesionych.). czyli ró nego typu wód stojących. wszelkich śródleśnych zagłębień z wodą stojącą. równie w sąsiedztwie obszarów zadrzewionych (Profus & Sura 2003. włącznie z stawkami osuwiskowymi i trwałymi kału ami na drogach. M. (Szymura 2003). p. in. włas. Arnold & Ovenden 2004). Stajszczyk – obserw. M. z których 1 gatunek – kumak nizinny znajduje się na liście Dyrektywy Siedliskowej UE. Arnold & Ovenden 2004).). m. Głowaciński 2003b). Grzebiuszka Pelobates fuscus – zasiedla otwarte tereny. w rejonie Zbiornika Sosnówka (M. Rafiński 2003b. a po piętro kosówki (Głowaciński 2003b). czasami w luźnych zadrzewieniach (Arnold & Ovenden 2004). stare buczyny). Stajszczyk – obserw. Zagra a jej 149 . likwidacja miejsc rozrodu. zwłaszcza w lasach. in. p. Licznie obserwowana w kwietniu 2004 r. m. Ściśle związany z ró nego typu płytkimi wodami stojącymi. szczególnie obfitujące w strumienie i młaki (Blab & Vogel 1999. czyli ró nego typu wód stojących i wolno płynących (Blab & Vogel 1999. mniej licznie w borach. Szymura 2003. zalesianie otwartych terenów i likwidacja miejsc rozrodu. Stajszczyk – obserw. likwidacja tych e akwenów (Blab & Vogel 1999.). likwidacja miejsc rozrodu. Głowaciński & Zakrzewski 2003. preferując cieniste i wilgotne drzewostany regla dolnego (gł. in. Zagro eniem dla jej egzystencji jest m. wycinka starych drzewostanów liściastych i mieszanych oraz tzw. czyli np. regulacja cieków i likwidacja śródleśnych młak.). Arnold & Ovenden 2004. Kumak nizinny Bombina bombina – występuje u podnó a Karkonoszy do co najmniej 350 m n. aba trawna Rana temporaria – zasiedla szerokie spektrum środowisk otwartych i zalesionych. in.. rejon zbiornika Sosnówka (M. Salamandra Salamandra salamandra – odnotowana na terenie całego nadleśnictwa. w rejonie zapory Zbiornika Sosnówka (M. Arnold & Ovenden 2004). włas. Arnold & Ovenden 2004). Paluch & Profus 2004). in. po piętro pogranicza kosówki i łąk subalpejskich (Głowaciński 2003c. p. Traszka górska Triturus alpestris – sięga do 1200 m n. Notowana dość licznie w kwietniu 2004 r. generalnie od 350 m n. Arnold & Ovenden 2004). Preferuje w okresie rozrodu wszelkiego typu śródleśne wody stojące. Zagro eniem dla tego kumaka jest m.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Spis zawiera 7 gatunków płazów (wszystkie chronione). stawków i oczek wodnych (Blab & Vogel 1999. Gatunkowi zagra a m. Głowaciński & Zakrzewski 2003. Stajszczyk – obserw. Zagra a jej gł. włas.

intensywna wywózka drewna w okresie kwiecień / maj – wrzesień / październik oraz bezpośrednie prześladowanie przez ludzi (Blab & Vogel 1999). preferując wilgotne drzewostany i ich bezpośrednie sąsiedztwo. mija zygzakowata Vipera berus – występuje do piętra kosówki.). półotwarte. p. najchętniej nasłonecznionych (Profus & Sura 2003). tak e nasłonecznione luźne drzewostany i obrze a lasów (Sura 2003b). tzw. m. zwłaszcza tych niewielkich (Tabasz 2001. zalesianie nasłonecznionych stoków porośniętych niską roślinnością i pojedynczymi krzewami (Blab & Vogel 1999). mo e docierać do piętra subalpejskiego (Sura 2003c). Głowaciński 2003c). przesiek i innych otwartych miejsc wśród drzewostanów oraz likwidacja wszelkiego rodzaju wód stojących i torfowisk na terenachleśnych (Blab & Vogel 1999). Spośród 5 gatunków. Padalec Anguis fragilis – w Karkonoszach spotykany generalnie poni ej 900 m n. Eldredge 2003). melioracje. Zagra a jej m. zamieszkując poza terenami otwartymi. zwłaszcza tych wilgotnych (Sura 2003a). preferuje drzewostany liściaste i mieszane. Stajszczyk – obserw.. np. M. Jednym z zagro eń jest wzmo ony ruch kołowy. in. m. in. zalesianie otwartych i silnie nasłonecznionych terenów w sąsiedztwie lasów oraz likwidacja istniejących stref ekotonu (Blab & Vogel 1999. jeden wymieniony jest w Polskiej czerwonej księdze zwierząt – gniewosz (Profus & Sura 2001). a w Polsce wszystkie występujące taksony podlegają ochronie prawnej (Głowaciński 2003a). Zagro eniem są m. Zagro eniem jest m. 880 – 900 m n. Profus & Sura 2003).Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” gł. m. włas. które osuszają wilgotne dotąd drzewostany oraz zmechanizowane prace zrywkowe z pomocą specjalistycznych pojazdów (Blab & Vogel 1999. Zasiedla tereny ekotonalne. likwidacja miejsc rozrodu. występuje te na śródleśnych łąkach. Gniewosz Coronella austriaca – w Rudawach Janowickich niedaleko Kowar stwierdzony na wysokości ok. Zagro eniem dla jej egzystencji jest m.p. in.. Sura & Zamachowski 2003. czyli ró nego typu wód stojących. Poniewa gady na obszarze Europy Środkowej reprezentowane są przez nieliczną grupę gatunków (Arnold & Ovenden 2004). równie na terenach otwartych (Sura & Zamachowski 2003). jakie stwierdzono w ostatnich latach na obszarze nadleśnictwa. Jaszczurka zwinka Lacerta agilis – w Karkonoszach notowana zazwyczaj poni ej 900 m n. zalesianie wszelkich wolnych od drzew polan. tym bardziej zasługują na naszą ochronę. in. Jaszczurka yworodna Lacerta vivipara – stwierdzana dość powszechnie w Karkonoszach i w ich sąsiedztwie. Gady Reptilia Wiele gatunków gadów jest zagro ona w swojej egzystencji (Groombridge 1993. często na granicy lasu o obszarów otwartych. p. Ptaki Aves Taksony ujęte na liście Dyrektywy Ptasiej UE – 19 gatunków lęgowych: 150 .

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

Bocian czarny Ciconia nigra – prawdopodobnie lęgowy na obszarze nadleśnictwa – wielokrotnie obserwowany w sezonie lęgowym, a 2 pary lęgowe w sąsiedztwie wschodniej granicy, na terenie Nadl. Kamienna Góra oraz po czeskiej stronie Karkonoszy, gdzie jego liczebność wzrosła w ciągu ostatnich 30 lat a 3-krotnie, do 12 – 16 par (Gramsz 1998, Flousek & Gramsz 1999, B. Gramsz – inf.ust.). Wymaga obecności drzewostanów liściastych i mieszanych w starszych klasach wiekowych, zwykle powy ej 80 – 100 lat, ale czasami młodszych z pojedynczymi starymi drzewami lub ich grupami / kępami, zwłaszcza siedliska: 9110, 9130, 9160, 9170, 91E0, 91F0 i 9410. Istotne są czyste cieki i akweny, obfitujące w niewielkie ryby cieki i akweny, np. rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników – siedlisko 3260 i cieki o mulistych brzegach – siedlisko 3270 (Buczek 2004, Profus & Wójciak 2007). Trzmielojad Pernis apivorus – co najmniej 3 pary lęgowe: w rejonie Zachełmia, góry Bucznik przy Stawach Karpnickich i góry Ziębiniec między Jel. Górą a Łomnicą (Gramsz 1998, Flousek & Gramsz 1999). Wg Lontkowskiego (2004a), najistotniejszym czynnikiem ochrony gatunku jest zachowanie starych drzewostanów liściastych i mieszanych w piętrze pogórza i regla dolnego – siedliska buczyn, zwłaszcza 9130, grądów 9169 i 9170, jaworzyn 9140 i 9180 oraz łęgów i olsów 91E0 i 91F0. Bielik Haliaeetus albicilla – istnieje du e prawdopodobieństwo lęgów na terenie Nadleśnictwa. Lęgowy od co najmniej 1999 r. w Karkonoskim PN (Dybalski, w: Pałucki 1999). Prawdopodobnie lęgowa para w 1997 r. w rejonie góry Bucznik w sąsiedztwie Stawów Karpnickich (Gramsz 1998). Poniewa bieliki w swoich terytoriach posiadają najczęściej kilka gniazd (zazwyczaj 2 - 5), u ytkując je w ró nych latach (Mizera 2004, M. Stajszczyk – obserw. własne), jest prawdopodobne, e niektóre z gniazd mogą znajdować się ju obecnie lub w najbli szej przyszłości na terenie nadleśnictwa. Nie mo na wykluczyć, e u podnó a Karkonoszy nastąpi wzrost liczebności populacji lęgowej, z racji obecności znaczącej powierzchni wód stających – stawów i zbiorników retencyjnych. Dla funkcjonowania bielika nieodzowna jest obecność starych drzewostanów, w których jest w stanie najłatwiej znaleźć odpowiednie drzewo na swoje potę ne gniazdo. Stąd potrzeba zachowania najcenniejszych, jak najbardziej zbli onych do naturalnych starodrzewi, zwłaszcza buczyn - siedliska: 9110 i 9130, grądów – 9160 i 9170, borów i lasów bagiennych - 91D0 oraz łęgów i olsów 91E0 i 91F0 (Mizera 2004). Orlik krzykliwy Aquila pomarina – w związku z obserwacjami pojedynczych osobników we wschodniej części Karkonoszy (m. in. Lasocki Grzbiet) w latach 1986 – 1995 (Flousek & Gramsz 1999), jest szansa na kolejne stwierdzenia, równie na obszarze nadleśnictwa. Najbli sze stanowiska lęgowe znajdują się na pograniczu Dolnego i Górnego Śląska w Nadl. Brzeg, Namysłów i Kup (Rodziewicz 2004, M. Stajszczyk - obserw. własne). W ostatnich latach widywany był w okresie lęgowym w Sudetach Wschodnich (Stolarczyk, w: Stastny et all. 2006). Jego skuteczna ochrona polega m. in. na zachowaniu starych liściastych i mieszanych drzewostanów - gł. siedliska: 9130, 9160, 9170, 91D0, 91E0 i 91F0, w sąsiedztwie trwałych i rzadko odwiedzanych przez ludzi łąk i pastwisk – siedliska: 6510 (Rodziewicz 2004, M. Stajszczyk - obserw. własne). Sokół wędrowny Falco peregrinus – lęgowa 1 para od co najmniej 2006 r. na terenie Karkonoskiego PN (Gramsz 2006). W 2008 r. tam e 2 lęgowe pary (J. Betleja – inf. ust.). Południowa część obszaru
151

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

Nadleśnictwa wchodzi w skład rewirów obu par. Dalszy rozwój populacji karkonoskiej - po czeskiej stronie lęgowy od 1992 r., a w 2006 r. 1 – 2 pary – będzie prawdopodobnie skutkował zasiedleniem obszaru nadleśnictwa (Gramsz 2006, Śtastny et all. 2006). Sokół wędrowny mo e zająć opuszczone gniazdo takich gatunków, jak bocian czarny, bielik, jastrząb czy myszołów (Lontkowski 2004b, 2007). Stąd konieczność ochrony jak największych połaci starodrzewów liściastych i mieszanych na obszarze nadleśnictwa (patrz powy ej). Jarząbek Bonasa bonasia – Lęgowy: w latach 1991 – 1994 notowany m. in. w rejonie Przełęczy Kowarskiej, ale w latach 1998 – 2000 w polskiej części Karkonoszy wyraźnie zwiększył liczebność (Gramsz 2003, Pałucki, w: Tomiałojć & Stawarczyk 2003, A. Raj – inf. ust.), więc przynajmniej w rejonie Kowar jest go prawdopodobnie więcej ni 1 - 2 pary, a nie wykluczone, e występuje w innych rejonach południowej części nadleśnictwa. Ochrona jarząbka wymaga zachowania jak największej powierzchni zajętej przez lasy liściaste i mieszane oraz bory mieszane, z reguły w starszych klasach wieku, ze zró nicowaną strukturą gatunkową i wiekową oraz obecnością le ących drzew, zwłaszcza liściastych (Bonczar 2004). Cietrzew Tetrao tetrix – w latach 1990 – 1994 odnotowano w przylegających do KPN terenach nadleśnictwa co najmniej 6 cietrzewi: 2 kur między górną częścią Karpacza a Kowarami oraz 4 pojedyncze koguty na południe od Wlk. Szyszaka i na zachód od Szklarskiej Poręby (Gramsz 2003). Dzięki wdro eniu aktywnej ochrony gatunku i przebudowie karkonoskich drzewostanów (Pałucki 1998, Raj 2000, Raj & Dobrowolska 2008) liczebność cietrzewi wzrasta (Nowakowska 2005). Istnieje konieczność kontynuowania w/w działań, zgodnie z wytycznymi zawartymi w opracowaniach Pałuckiego (1998) i Kamieniarza (2004), m. in. ochrony zarośli kosówki 4070, zachowania łąk trzęślicowych 6410, łąk świe ych 6510, torfowisk 7110, 7120 i 7130 oraz borów 9410 i drzewostanów bagiennych 91D0. Istotna jest obecność brzóz, zwłaszcza w okresie zimowym (Kamieniarz & Szymkiewicz 2001). Głuszec Tetrao urogallus – lęgowy: co najmniej 3 kury i 2 koguty obserwowano w latach 1990 – 1994 w południowej części nadleśnictwa, przy granicy z KPN (Gramsz 2003). Aktywna ochrona leśnych kuraków i prowadzona przebudowa drzewostanów oraz reintrodukcja po czeskiej stronie Karkonoszy (Pałucki 1998, Raj 2000, Śtastny 2006, Raj & Dobrowolska 2008) dają szansę na odrodzenie się populacji głuszca równie na obszarze Nadleśnictwa Śnie ka. Newralgiczne dla skutecznej ochrony tego kuraka jest zachowanie w jak najbardziej naturalnym stanie drzewostanów borowych – siedliska 91D0, 91P0, 91T0 i 9410, a tak e zwiększenie presji łowieckiej na lisa i jenota oraz zapewnienie spokoju w ostojach tego gatunku, m. in. przez ograniczenie trzebie y i zrębów w ostojach i ich sąsiedztwie. Istotne jest niezalesianie wszelkich polan i przyleśnych łąk oraz eliminowanie ruchu turystycznego i stosowania chemicznych środków ochrony drzewostanów w ostojach głuszca (Pałucki 1998, Cierlik & Tworek 2004). Puchacz Bubo bubo – lęgowy: co najmniej 1 para w rejonie góry Chojnik od lat 1995/1996 (Gramsz 2003). Ochrona gatunku polega m. in. na zachowaniu mało zmienionych gospodarczo drzewostanów, pozostawianiem niezalesionych polan itp., brakiem lub niskim stopniem penetracji ludzkiej oraz pozostawieniem kęp drzewostanu z gniazdami bociana czarnego, bielika i innych ptaków szponiastych, które niejednokrotnie zasiedla (Mikusek 2004a).
152

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

Sóweczka Glaucidium passerinum – lęgowa: co najmniej 13 stanowisk pojedynczych par i odzywajacych sie samców na obszarze nadleśnictwa przylegającym do KPN stwierdzili Gramsz & Zając (2006) w latach 2000 – 2004. Ochrona sóweczki polega na zachowaniu starych drzewostanów borowych,np. siedlisko 9410 i 91D0, a tak e pozostawianiu martwych i zamierających drzew oraz utrzymaniu zró nicowanej wiekowo, przestrzennie i gatunkowo struktury drzewostanów (Mikusek 2004b). Włochatka Aegolius funereus – lęgowa: co najmniej 4 stanowiska wykryła w latach 2000 – 2003 w części przylegającej do KPN Gramsz (2003). Ochrona włochatki polega na zachowaniu starych drzewostanów, zwłaszcza borowych, np. siedlisko 9410 i 91D0, a tak e pozostawianiu martwych i zamierających drzew oraz utrzymaniu zró nicowanej wiekowo, przestrzennie i gatunkowo struktury drzewostanów. Istotne jest, aby: • drzewostany (bory) w wieku ponad 100 lat zajmowały co najmniej 20 % powierzchni nadleśnictwa, • pozostawiać drzewa z dziuplami wykutymi przez dzięcioła czarnego jako miejsc schronienia i lęgów włochatki (Mikusek & Sikora 2004). Zimorodek Alcedo atthis – lęgowy: w latach 1988 – 1994 w centralnej i wschodniej części nadleśnictwa znaleziono minimum 5 stanowisk lęgowych (Gramsz 2003). Ochrona gatunku dotyczy gł. obecności nieuregulowanych cieków wodnych z urwistymi brzegami, zró nicowanym korytem oraz drzewami i krzewami ze zwisającymi nad wodą gałęziami, na których zimorodek czatuje na zdobycz (Kucharski 2004, M. Stajszczyk – obserw. własne). Dzięcioł zielonosiwy Picus canus – lęgowy: minimum 13 – 16 par odnotowano na terenie nadleśnictwa w latach 1992 – 1997 (Gramsz 1998, 2003). Istotne dla ochrony gatunku jest pozostawienie starodrzewi, zwłaszcza buczyn - siedliska: 9110, 9130 i 9150, grądów – 9160 i 9170 oraz łęgów i olsów 91E0 i 91F0, a tak e pozostawianie zamierających i martwych drzew, zarówno stojących, jak i le ących oraz tolerowanie drzew o miękkim drewnie, np. brzóz i osiki (Stajszczyk & Sikora 2004). Dzięcioł czarny Dryocopus martius – lęgowy we wszystkich starszych drzewostanach nadlesnictwa (Flousek & Gramsz 1999). Ochrona gatunku polega m. in. na pozostawienie starodrzewi (minimum 20%) powierzchni nadleśnictwa, zwłaszcza buczyn - siedliska: 9110, 9130 i 9150, grądów – 9160 i 9170 oraz łęgów i olsów 91E0 i 91F0, a tak e pozostawianie zamierających i martwych drzew, zarówno stojących, jak i le ących oraz tolerowanie drzew o miękkim drewnie, np. brzóz i osiki (Jermaczek 2004). Lerka Lullula arborea – lęgowa: co najmniej 5 stanowisk lęgowych we wschodniej części nadleśnictwa – po 1 stan. w rejonie góry Bucznik, na wschód od wsi Krogulec i na północ od wsi Bukowiec oraz 2 stan. między Janowicami Wlk. a Trzcińskiem (Gramsz 1998).Ochrona gatunku polega na zachowaniu suchych, otwartych terenów (piaszczyska i murawy) w sąsiedztwie obszarów zadrzewionych, szczególnie na siedliskach borowych. Lerce zagra a zalesianie wszelkich przy – i śródleśnych suchych łąk, pastwisk, ugorów i nieu ytków (Rzępała 2004, M. Stajszczyk – obserw. własne).

153

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

Muchołówka mała Ficedula parva – lęgowa: w latach 1990 – 1994 odnotowano w południowej części nadleśnictwa co najmniej 15 stanowisk lęgowych, przy czym najliczniejsza w rejonie Chojnika i aru, do 11 par (Gramsz 2003). Ochrona gatunku wymaga zachowania starych (powy ej 80 - 100 lat) drzewostanów liściastych i mieszanych, zwłaszcza buczyn 9110, 9130, 9150 oraz grądów 9160 i 9170, zwłaszcza z du ym udziałem grabu, a tak e jaworzyn 9140, łęgów i olsów 91E0 i 91F0. Drzewostany zasobne w martwe i obumierające drewno, chronione zachowawczo a do stadium terminalnego, powinny stanowić co najmniej 5 % powierzchni leśnej nadleśnictwa. W pozostałej, przewa ającej części nadleśnictwa, zasadą powinno być pozostawianie w trakcie trzebie y późnych drzew dziuplastych, zwłaszcza liściastych oraz pozostawianie kęp drzew o miękkim drewnie, np. brzozy, osika (Stajszczyk 2004). Muchołówka białoszyja Ficedula albicollis – lęgowa: znana tylko ze stanowiska w rejonie Karpacza i góry Bucznik (Gramsz 1998, 2003). Ochrona gatunku wymaga zachowania starych (powy ej 80 - 100 lat) drzewostanów liściastych i mieszanych, zwłaszcza buczyn 9110, 9130, 9150, grądów 9160 i 9170, jaworzyn 9140, łęgów i olsów 91E0 i 91F0. Drzewostany zasobne w martwe i obumierające drewno, chronione zachowawczo a do stadium terminalnego, powinny stanowić co najmniej 5% powierzchni leśnej nadleśnictwa. W pozostałej, przewa ającej części nadleśnictwa, zasadą powinno być pozostawianie w trakcie trzebiey późnych drzew dziuplastych, zwłaszcza liściastych (Walankiewicz 2004). Dzierzba gąsiorek Lanius collurio – lęgowa: gniazduje w dość wysokim zagęszczeniu na obszarze nadleśnictwa, dokładna liczba par nie ustalona (Gramsz 1998, Flousek & Gramsz 1999). Ochrona gatunku polega na zachowaniu strefy ekotonu, tzn. łagodnego „przejścia” od zwartych drzewostanów do terenów otwartych, z obecnością krzewów i małych drzew oraz z niezalesionymi polanami itp. (Kuźniak 2004a). Ortolan Emberiza hortulana – lęgowy: jedno stanowisko stwierdzone koło Radomierza (Gramsz 1998). Ochrona gatunku polega na zachowaniu strefy ekotonu, tzn. łagodnego „przejścia” od zwartych drzewostanów do terenów otwartych, z obecnością krzewów i małych drzew (Kuźniak 2004b)

Taksony ujęte w Polskiej czerwonej księdze zwierząt – 1 gatunek lęgowy: Czeczotka Carduelis flammea – lęgowa: co najmniej 4 – 5 stanowisk przy granicy z KPN w latach 1990 – 1994 (Gramsz 2003), a w roku 2003 para lęgowa w obrębie Stawów Sobieszowskich (Zając 2003). Ochrona gatunku polega na zachowaniu płatów kosówki, sosny błotnej i brzozy, zwłaszcza na siedliskach wilgotnych (Sikora & Mikusek 2004). Ssaki Mammalia Taksony ujęte w Dyrektywie Siedliskowej UE (Bereszyński & Kepel 2004) - 10 gatunków: Podkowiec mały Rhinolophus hipposideros – stwierdzony w styczniu 1993 i 1998 r. na obrze ach Kowar (Szkudlarek & Paszkiewicz 1999). Gatunek górski i wy ynny, erujący w starych lasach liściastych (buczyny, jaworzyny, łęgi, olszyny ), zaroślach wierzby oraz ziołoroślach, zwłaszcza nad potokami. Pozostawianie starodrzewów liściastych, zarośli i ziołorośli (siedliska: 3230, 3240, 6430, 8160, 8210, 8220, 9110154

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

2, 9130-3, 9140, 91E0) oraz pozostawienie nieregulowanych cieków to podstawowe działania ALP w celu ochrony gatunku (Szkudlarek 2004). Nocek Bechsteina Myotis bechsteinii – notowany w rejonie Jeleniej Góry (Wołoszyn 2001a). Od wiosny do jesieni związany ze starymi lasami (gł. buczyny i grądy). W tym okresie jego kryjówkami są dziuple. Nieodzowne jest więc pozostawianie zarówno pojedynczych starych drzew dziuplastych (np. buków w drzewostanach mieszanych ze świerkiem), jak i drzewostanów liściastych w starszych klasach wiekowych (siedliska: 9110, 9130, 9150 i 9170). Istotna jest te ochrona wód - jako miejsca wodopoju preferuje wody stojące, rzadziej cieki wodne (Wołoszyn 2001a, Ciechanowski & Piksa 2004). Nocek du y Myotis myotis – kolonie rozrodcze stwierdzono w Cieplicach, Jeleniej Górze, Łomnicy, Podgórzynie, Sosnówce i Staniszowie (Zając 2003), a zimującego osobnika znaleziono w Kowarach (Furmankiewicz & Zając1999). eruje gł. w lasach, dlatego bardzo wa na jest obecność obfitujących w ró ne gatunki owadów starodrzewów liściastych i mieszanych (siedliska: 9110, 9130, 9150, 9160, 9170, 91F0, 91I0-1, 91P0, 9410) oraz naturalnie płynących, nieuregulowanych cieków wodnych (Kowalski & Wojtowicz 2004). Nocek łydkowłosy Myotis dasycneme – począwszy od 1998 r. notowany w Kowarach, dawniej równie w Cieplicach (Szkudlarek & Paszkiewicz 1999). Gatunek ściśle związany ze starymi drzewostanami, w których posiada kryjówki (dziuple) oraz wodami stojącymi, nad którymi poluje, dlatego konieczne jest pozostawienie starych, dziuplastych drzewostanów przylegających do cieków wodnych (m. in. rzeki ze zbiorowiskami włosienniczników - 3260) i akwenów o wodzie stojącej (Wołoszyn 2001b, Ciechanowski & Kokurewicz 2004). Nocek orzęsiony Myotis emarginatus – ostatnio stwierdzony w rejonie Zamkowej Góry na Wzgórzach Łomnickich k. Jeleniej Góry oraz po czeskiej stronie Karkonoszy w Herlikovicach (Furmankiewicz et all. 2003). Lasy liściaste i mieszane oraz bory mieszane (buczyny, jaworzyny, grądy, łęgi, olszyny) starszych klas wiekowych są podstawowym miejscem erowania, notowany tak e nad wodami stojącymi i płynącymi w otoczeniu w/w drzewostanów w piętrze podgórza i regla dolnego. Stąd konieczność pozostawienia starych drzewostanów, zwłaszcza przylegających do cieków i innych akwenów - siedliska: 6230, 9110-2, 9130-3, 9140, 9150, 9170, 9180, 91E0, 91P0, 9410-3 (Furmankiewicz & Postawa 2004). Mopek Barbastella barbastellus – wg Kowalskiego & Ruprechta (1984a) oraz Lesińskiego & Kowalskiego (2004) występuje w całym paśmie Sudetów. W latach 1998 – 2003, erującego odnotowano na zachodnich obrze ach wzgórza eleźniak (Zając 2003). Związany ściśle ze starymi drzewostanami liściastymi i mieszanymi, w których eruje, a w mniejszym stopniu znajduje ukrycie (dziuple), stąd niezbędna jest obecność jak największych połaci starodrzewi bukowych, grądowych, łęgowych i borów mieszanych – siedliska: 9119, 9130, 9150, 9160, 9170-1, 91D0, 91F0, 91I0-1, 91P0 i 9410-3 (Lesiński & Kowalski 2004). Wilk Canis lupus – wzdłu Sudetów przebiega jeden ze szlaków migracji między Karpatami a dorzeczem Odry i Łaby (Kluth 2002, Bereszyński & Kepel 2004, Jędrzejewski et all. 2004). Istotna jest świa-

155

Preferuje wilgotne i zabagnione obni enia cieków wodnych (Macdonald & Barret 1993. widywany był licznie w okresie letnim i jesiennym. Wrzosówka. Bóbr Castor fiber – obecnie trwa spektakularny powrót bobra na utracone od wieków tereny (Busher & Hartman 2006). zwłaszcza wierzb Salix ssp. Zając 2003). potwierdzone przez prof. Kamienna Góra. Dla jej ochrony i normalnych warunków bytowania. Włodzimierza Jędrzejewskiego z Zakładu Badania Ssaków PAN w Białowie y (Pałucki 2006). XX w. Andera 2009b). kamieni i wirowych łach (Bieniek 1992.. leśnych i torfowiskowych zwierzęcia (Dzięciołowski 2004. Podsadowska 1999. a następnie w 1998 r. nie stwierdzony (Zając & Zając 1998. Wydra Lutra lutra – pierwsza. a tak e zapobieganie regulacji cieków będzie sprzyjać trwałemu występowaniu tego wyjątkowo istotnego dla biocenoz wodnych. istotne jest pozostawianie wzdłu cieków wodnych dojrzałych drzewostanów oraz le ących na brzegach i w wodzie drzew. W ostatnich latach. w tym terytorialne samce stwierdzono w Karpaczu przez Szkudlarka & Paszkiewicz 156 . Jedlica i Bóbr oraz Stawy Podgórzyńskie i Sobieszowskie (Zając 2008). Pozostawianie naturalnej nadrzecznej roślinności. Ryś Lynx lynx – stwierdzenie w Karkonoszach tropów tego kota 2 kwietnia 2006 r.4 gatunki: Rzęsorek mniejszy Neomys anomalus – odnotowany na terenie polskich Karkonoszy w latach 1976 – 1990 (Pucek 2001). ale występuje po czeskiej stronie Karkonoszy (Spitzenberger 1999. Lwówek Śl. Nale y mieć świadomość. Aktualnie zasiedla wszystkie większe cieki w strefie pogórza i regla dolnego: rzeka Kamienna. Sikora 2004. udowadnia. Taksony ujęte w Polskiej czerwonej księdze zwierząt (Głowaciński 2001) . i Szklarska Poręba (Czech & Jermaczek 2005). Łomnica. Rąpałę. Andrzej Raj – informacja ustna). w tym krzewów i drzew liściastych. Jawor. był stwierdzony w 4 ościennych nadleśnictwach: na terenie Nadl. Najbli sze Karkonoszy stałe ostoje rysia znajdują się we wschodniej części Rudaw i na wschodzie Sudetów . Pucek 2001). e mo liwa jest egzystencja rysia – choćby tylko okresowa – na obszarze Nadleśnictwa Śnie ka. obserwacja dotyczyła osobnika odnotowanego na Stawach Podgórzyńskich w 1995 r. Macdonald & Barret 1993. Busher & Hartman 2006). na Bobrze tu powy ej Jeleniej Góry (Podsadowska 1998). W 2003 r. co niewątpliwie zmniejszyłoby presję jeleniowatych i muflona na restytuowaną tu jodłę (Raj & Dobrowolska 2008. po kilku 10-leciach nieobecności. Rozwa ana jest reintrodukcja rysia na obszar polskich Karkonoszy.gatunek priorytetowy! (Jędrzejewski & Bereszyński 2004). e obecność bobra w początkowym okresie kolonizacji nowego terenu jest niejednokrotnie trudna do zidentyfikowania (Marek Stajszczyk – obserwacje własne). Mroczek posrebrzany Vespertilio murinus – w latach 90. Wg Dzięciołowskiego (2004) ma on występować do strefy przedgórza Karkonoszy. i ich udokumentowanie przez R.w Jesenikach (Andera 2009a).. Podgórna. Marek Stajszczyk – obserwacje własne).Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” domość o mo liwości okresowej obecności wilka na obszarze Nadleśnictwa Śnie ka i jego wyjątkowym w krajach UE statusie ochronnym . mimo prowadzonych badań.

dwie popielice stwierdzono w rezerwacie „Buczyna na Białych Skałach” na terenie Nadl. Złotoryja. w których nie prowadzi się wycinki drzew (Pucek & Jurczyszyn 2001). stąd potrzeba ochrony starych dziuplastych drzewostanów. 2002). Podstawowym zagro eniem jest wycinanie starodrzewi liściastych i mieszanych – zwłaszcza buczyn – oraz ich „rozluźnianie”. a w okresie lipiec – wrzesień 2002 r. 157 . zwartych połaci drzewostanów. Popielica do egzystencji potrzebuje co najmniej ponad 20-hektarowych. Dla zachowania tego gatunku istotne jest zachowanie starych drzewostanów. Gatunek leśny. przez Szkudlarka & Paszkiewicz (1999). odnotowano łącznie 8 popielic w Górach Ołowianych na obszarze Nadl. in. Po czeskiej stronie Karkonoszy jej występowanie wykazał Andera (2009c). liściastych i mieszanych (Wołoszyn 2001d). Mroczek pozłocisty Eptesicus nilssonii – rejon Miłkowa i Karpacza to miejsca stwierdzeń tego gatunku w latach 90. gł. XX w.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” (1999). Popielica Glis glis – występowanie tego pilcha jest bardzo prawdopodobne ze względu na jego obecność w bliskiej odległości od granic Nadleśnictwa Śnie ka: jesienią 2000 r. liściastych i mieszanych – dziuple – oraz unikanie stosowania chemicznych środków ochrony roślin (Wołoszyn 2001c). Jawor (Podsadowska 2000. w dziuplach (Kowalski & Ruprecht 1984b). W latach 1998 – 2003 erujące osobniki widywano na Zamkowej Górze i Osiedlu Czarne (Zając 2003). gł. chroniący się m.

Śliz – Noemacheilus barbatulus L. Gatunek. konserwatorem przyrody Uwagi Uzgodnione 8 Planowane 9 10 Lp. 3.Pisces 1. (osobników lub par).Amphibia 1. Grzebiuszka ziemna – Pelobates fuscus Laurenti Kumak górski – Bombina variegata L. 2.Cyklostomata 1. walory przyrodnicze 7 Zabiegi uzgodnione z woj. kategoria gruntu. Płazy . sposób wystęLeśnictwo. łacińska Zagro enia 1 2 6 Krągłouste . oddz. nazwa polska. Minog strumieniowy – Lamperta planeri Bloch zagro ony Ryby . Ropucha zielona – Bufo viridis Laurenti 158 . 4. Ropucha paskówka – Bufo calamita Ropucha szara – Bufo bufo L. dynamika rozwojowa 3 4 5 Opis obiektu. 5. Powierzchnia powania. 2.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. ilość Pododdz. 48 WYKAZ CHRONIONYCH I RZADKICH ZWIERZĄT Ogólny opis. Strzebla potokowa – Phoxinus phoxinus L.

2 Salamandra plamista – Salamandra salamandra L. Jaszczurka yworódka – Lacerta vivipara – Jacquin Padalec – Anguis fragilis L. Gady – Reptilia 1. 9. 11. 5. mija zygzakowata – Vipera berus L. tylko w okresie od dnia 1 marca do 31 maja 3 4 5 6 7 8 9 10 7. 3. Jaszczurka zwinka – Lacerta agilis L. Zaskroniec – Natrix natrix L. 10. 4. aba trawna – Rana temporaria L. aba wodna – Rana esculenta L. Traszka górska – Triturus alpestris Laurenti Traszka grzebieniasta – Triturus cristatus Laurenti Traszka zwyczajna – Triturus vulgaris L. 159 . Ptaki – Aves 1. 2. Białorzytka – Oenanthe oenanthe L. 8.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 6.

10. Bogatka – Parus major L. Brzegówka – Riparia riparia L. 8.L. Dzierlatka – Galerida cristata L. Brodziec samotny – Tringa ochropus L. Bocian biały – Ciconia ciconia L. Czy – Carduelis soinus L. 17. 3 4 5 6 7 8 9 10 . 3. 5. 6.Haliaeetus albicilla L. Cietrzew – Tetrao tetrix L. Dzięcioł czarny – Dryocopus martius L. 12. Cierniówka – Sylvia communis Lath. Czajka – Vanellus vanellus L. 13. 15. Brehm. Dzięcioł du y – Dendrocops major L. Bocian czarny – Ciconia nigra L.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2. 14. Dymówka – Hirundo rustica L. 16. 9. 11. 4. Derkacz – Crex crex L. 160 2 Bielik . Drozd śpiewak – Turdus philomelos C. 7.

32. 24. Gawron – Corvus frugilegus L. 28. Kapturka – Sylvia atricapila L. Dzwoniec – Carduelis chloris L. 25.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 18. 30. 20. 19. 2 Dzięcioł zielonosiwy – Picus canus Gmel. Gil – Pyrrhula pyrrhula L. Grubodziób – Coccothraustes coccothraustes L. Kobuz – Falco subbuteo L. 35. 34. 21. Dzięciołek – Dendrocopos minor L. 26. 33. Kląskawka – Saxicola torquata L. Dzięcioł zielony – Picus viridis Gmel. Kawka – Corvus monedula L. Kokoszka wodna – Gallinula chloropus L. 27. 22. 31. Jastrząb gołębiarz – Accipiter gentilis L. Kopciuszek – Phoenicurus 161 tylko w okresie od 15 marca do 30 czerwca 3 4 5 6 7 8 9 10 . Jerzyk – Apus apus L. Dziwonia – Carpodacus erythrinus Pall. Dzierlatka – Galerida cristata L. Gąsiorek – Lanius collurio L. 29. 23.

38. Kwiczoł – Turdus pilaris L. Krętogłów – Jynx torquilla L. 39 40. 41. Kowalik – Sitta europaea L. Mazurek – Passer montanus L. 50. Muchołówka mała – Ficedula parva Bechst. 44. Kukułka – Cuculus canorus L. 47. Łabędź niemy – Cygnus olor Gmel. Łozówka – Acrocephalus palustris Bechst Makolągwa – Carduelis cannabina L. 48. 2 ochruros Gmel. 43. 46. 42. 52. 49. Kulczyk – Serinus serinus L. 37.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 36. Modraszka – Parus caeruleus L. Krogulec – Accipiter nisus L. 3 4 5 6 7 8 9 10 162 . 51. Kruk – Corvus corax L. Krzy odziób świerkowy – Loxia curvirostra L. Muchołowka szara – Muscicapa striata Pall. Muchołówka ałobna – Ficedula hypoleuca Pall. 53. 45. Kos – Turdus merula L. Kukliczek piskliwy – Actitis hypoleucos L.

Pełzacz ogrodowy – Certhia brachydactyla C. Mysikrólik – Regulus regulus L. Pleszka – Phoenicurus phoenicurus L. 3 4 5 6 7 8 9 10 163 . Myszołów – Buteo buteo L. 67. 60.Ficedula albicolis L. Pirwiosnek – Phylloscopus collybita Vieill. 70. 63. 56. Pełzacz leśny – Certhia familiaris L. Orzechówka – Nucifraga caryocatactes L. Piecuszek – Phylloscopus trochilus L. 59. 66. 61. 2 Muchołówka białoszyja . 68. Pliszka siwa – Motacilla alba L. Paszkot – Tundrus viscivorus L. 65. Oknówka – Delichon urbica L. 57.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 54. Ortolan – Emberiza hortulana L. Perkozek – Tachybaptus rusficolis Pall. 58. 62.L. Pliszka górska – Motacilla cinerea Tunst. Brehm Perkoz dwuczuby – Pediceps cristatus L. Pieg a – Sylvia curruca L. 64. 69. 55.

83. Pokrzewka czarnołbista– Sylvia atricapilla L. 75. 81. Rybitwa czarna – Chlidonias niger L. 80. Pokrzewka ogrodowa – Sylvia borin Bodd. Potrzeszcz – Miliaria calandra L. Rudzik – Erithacus rubecula L. Raniuszek – Aegithalos caudatus L. 74. 72. 76. Przepiórka – Coturnix coturnix L. Puszczyk – Strix aluco L. 77. 78. 79. 75.Remiz pendulinus L. Potrzos – Emberiza schoeniclus L. Pluszcz – Cinclus cinclus L. Pokrzewka jarzębata – Sylvia nisoria Bechst. Pustułka – Falco tinnunculus L. 164 2 Pliszka ółta – Motacilla flava L. 77. 76.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 71. Remiz . 84. Rybitwa czubata – Sterna san3 4 5 6 7 8 9 10 . Pokrzywnica – Prunella modularis L. 73. Puchacz Bubo bubo L. 82. 85. Pokląskwa – Saxicola rubetra L.

91. Sosnówka – Parus ater L. Sroka – Pica pica L. 88. Sikora czarnogłowa – Parus montanus Conr. Sieweczka rzeczna – Charadius dubius Scop. 95. Sikora czubata – Parus cristatus L. Siniak – Columba oenas L. 100. Sójka – Garrulus glandarius L. Srokosz – Lanius excubitor L. 86. 97. Strumieniówka – Locustella fluviatilis Wolf tylko w okresie od 15 marca do 30 czerwca 2 3 4 5 6 7 8 9 10 101. 87. Sowa uszata – Asio otus L. 89. 93. Sikora uboga – Parus palustris L. 92. Sieweczka obro na – Charadrius hiaticula L. 98. Strzy yk – Troglodytes troglo165 .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 dvicensis Lath. 99. 90. Skowronek – Aladua arvensis L. Skowronek borowy – Lullula arborea L. 96. Sikora modra – Parus caerluleus L. Sierpówka – Streptopelia decaocto Friv. 94.

Świerszczak – Locustella naevia Bodd. Świstunka – Phylloscopus sibilatrix Bechst. 2 3 4 5 6 7 8 9 10 103. Wróbel – Passer domesticus L. Szczygieł – Carduelis carduelis L. 102. Wrona – Corvus corone cormix L. 109. Wilga – Oriolus oriolus L. 110. Zaganiacz – Hippolais icterina 166 . Turkawka – Streptopelia turtur L. 113. 115. Śmieszka – Larus ridibundus L. 107. Trznadel – Emberiza citrinella L. Trzcinniczek – Acrocephalus scirpaceus Herm. 117. tylko w okresie od 15 marca do 30 czerwca 116. 106. 114. Świergotek łąkowy – Anthus pratensis L. 112. 105. Trzmielojad – Pernis apivorus L. 111. 108. Szpak – Stumus vulgaris L. Włochatka – Aegolius funereus L. 104.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 dytes L. Świergotek drzewny – Anthus trivialis L.

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 Vieill. 9. Zniczek – Regulus ignicapillus Temm. 4. Karlik malutki – Pipistrellus pipistrellus Schreber Kret pospolity – Talpa europaea L. 8. 119. 3. Mopek – Barbastella barbastellus Schreber Mroczek pozłocisty – Emptesicus nilsoni (Keyserling et Blasius) Mroczek późny – Eptesicus serotinus Schreber 167 z wyjątkiem szkółek. 120. lotnisk i ogrodów 5. 118. . Łasica łaska – Mustella nivalis L. 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Ssaki . Gacek szary – Plecotus austriacus Fischer Gronostaj – Mustela erminea L. 6. 10.Mammalia 1. Zimorodek – Alcedo atthis L. Je zachodni – Erinaceus europaeus L. Gacek brunatny – Plecotus auritus L. 2. Zięba – Fringilla coelebs L. 7.

13. Rzęsorek rzeczek – Neomys fodiens Pennant Wiewiórka – Sciurus vulgaris L.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 11. Popielica – Glis glis L. 15. 12. 18. Ryjówka malutka – Sorex minutus L. 22. 20. Zębiełek karliczek – Crocidura suaveolens Pallas 3 4 5 6 7 8 9 10 168 . Nocek rudy – Myotis daubentoni Kuhl. Ryjówka aksamitna – Sorex araneus L. 16. Nocek posrebrzany – Vespertilio murinus L. 14. 17. 19. Nocek wąsatek – Myotis mystacinus Kuhl. 2 Nocek Brandta – Myotis brandti Eversmann Nocek du y – Myotis myotis Borkhauusen Nocek Natterera – Myotis nattereri Kuhl. 23. 21. Orzesznica – Muscardinus avellanarius L.

2.U. Lasy ochronne Zgodnie z obowiązującą Ustawą o lasach z dnia 28 września 1991r. 3 ha ze względu na korekty przebiegu granic wydzieleń leśnych i zaokrąglenia ich powierzchni. W IV rewizji nie przeprowadzano korekty kwalifikacji lasów do kategorii ochonności. Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 12 sierpnia 1999 roku w sprawie uznania za ochronne lasów. (Dz. 11 gatunków płazów. 120 gatunków ptaków oraz 23 gatunki ssaków podlegające ochronie gatunkowej zwierząt zgodnie z Rozp. 1991 nr 101 poz.73 57.62 107.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” W Nadleśnictwie „Śnie ka” łącznie wyszczególniono 1 gatunek krągłoustych. Obręb Śnie ka 2 0.11ha Powierzchnia ta jest ni sza od podanej w ww. stanowiących własność Skarbu Państwa. biologię gatunku lub środowisko.41 nadleśnictwo 4 0.73 57. OCH GLEB. Lokalizacja wielu gatunków wymienionych zwierząt chronionych z podaniem pododdziału bądź oddziału jest praktycznie niemo liwa z uwagi na brak dostatecznie skrupulatnych informacji jak równie niemo liwa z uwagi na np. decyzji o ok.62 Obręb Kowary 3 107. W poni szym zestawieniu ujęto powierzchnię lasów ochronnych z uwzględnieniem wszystkich kategorii ochronności w rozbiciu na obręby. OCH MIAST. OCH CENNE. Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. Zasięg granic lasów ochronnych jest zgodny z podanym w decyzji. Powierzchnia lasów ochronnych w Nadleśnictwie „Śnie ka” wynosi: 12659. 444) wyró niane są lasy ochronne. OCH MIAST. OCH GLEB. Zawarte w tabelach puste kolumny są zamieszczone celowo i mogą być uzupełniane w miarę napływających informacji. TAB. OCH UZDR.41 242. 5 gatunków gadów. będących w zarządzie państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa Śnie ka. OCH MIAST. 2 gatunki ryb. Podstawą prawną jest Decyzja nr 57 Ministra Ochrony Środowiska. 4.72 242. 49 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI GRUNTÓW LEŚNYCH NADLEŚNICTWA „ŚNIE KA” WG KATEGORII OCHRONNOŚCI Kategoria ochronności 1 OCH BADAW. OCH MIAST. Większość gruntów leśnych Nadleśnictwa „Śnie ka” zaliczono do lasów ochronnych. w którym dany gatunek występuje.72 169 .

93 7. OCH UZDR.14 1952.18 152. OCH NAS.27 6.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 OCH GLEB.14 295. OCH WOD.23 177. OCH USZK.64 1352. OCH USZK. OCH MIAST OCH GLEB. OCH OSTOJ. OCH GLEB.1 1.16 8.35 21. OCH MIAST.65 52.94 1330.24 2924. OCH NAS.14 2140.35 21. OCH WOD.31 6.54 1907. OCH MIAST. OCH USZK. OCH USZK. OCH WOD. OCH MIAST.67 13. OCH MIAST.54 377.55 3 117. OCH WOD. OCH WOD.98 1574.23 1195. OCH OSTOJ OCH MIAST.24 6.5 186. OCH USZK.61 326. OCH UZDR. OCH USZK.14 5765.07 6894.69 295.45 1373. OCH MIAST.55 64. OCH MIAST. OCH MIAST. OCH USZK. OCH MIAST. OCH WOD. OCH USZK. OCH MIAST.27 156. OCH UZDR OCH USZK. OCH NAS.11 Uzupełnieniem powy szego zestawienia jest wykres obrazujący udział wiodących kategorii ochronności w ogólnej powierzchni lasów ochronnych. OCH USZK. OCH USZK.59 46. OCH USZK.18 8.73 0.04 87. OCH OSTOJ. OCH NAS OCH GLEB.1 64. 170 .24 1017.94 21.94 809. OCH WOD. OCH WOD. OCH MIAST.18 778.17 5.14 12659. OCH WOD. OCH OSTOJ. OCH WOD.07 3.95 4. OCH NAS.71 2. OCH WOD.61 326.45 87.95 4.23 29.49 178.06 17. OCH MIAST. OCH MIAST OCH GLEB.33 16. OCH CENNE.67 13.18 2130. OCH WOD.79 6. OCH CENNE OCH GLEB.65 1. OCH USZK. OCH UZDR OCH WOD. OCH MIAST.07 2.94 21. OCH MIAST OCH WOD. OCH WOD. OCH UZDR OCH GLEB. OCH MIAST Suma całkowita 2 259. OCH USZK. OCH MIAST.93 7. OCH GLEB.65 1. OCH USZK. OCH GLEB. OCH NAS. OCH USZK.24 98.04 4 376. OCH MIAST.31 26. OCH MIAST.

4% 16.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 0.005% 17.13 ha.033% OCH WOD 42.3.8% 22.4% OCH BADAW OCH CENNE OCH GLEB OCH MIAST OCH NAS OCH USZK 0.5% Wykres 8 Udział poszczególnych. Powierzchnie takie ustanowiono na 102. w VI klasie wieku lub starsze. około 50% z nich zlokalizowane jest w otulinie Karkonoskiego Parku Narodowego. 171 . Drzewostany bez wskazań gospodarczych Spośród drzewostanów Nadleśnictwa „Śnie ka” wytypowano drzewostany z panującymi gatunkami liściastymi. w których nie zaplanowano wskazań gospodarczych. rębnie). Celem jest obserwacja naturalnych procesów rozwoju lasu i umo liwienie porównań z drzewostanami.8% 0. wiodących kategorii ochronności w ogólnej powierzchni lasów ochronnych w Nadleśnictwie "Śnie ka" 4. w których te procesy wspomagane są działalnością człowieka (przez odp.

stra nicy Zamek "Bolczów" Zamek "Sokolec" Zespół pałacowo .r.p L-ctwo Maciejowa: 25n L-ctwo Maciejowa: 38o L-ctwo Janowice: 54l L-ctwo Karpniki: 101g L-ctwo Karpniki: 125 L-ctwo Karpniki: 135 L-ctwo Karpniki: 135 L-ctwo Staniszów: 18.g.132 d.54 i. DRZEWOSTANÓW BEZ WSKAZAŃ GOSPODARCZYCH Obręb Lokalizacja 19 x.78 o.29 Śnie ka 77.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.152 b.138. 335/11 396/18. gruntów nadleśnictwa wpisanych do rejestru zabytków.145 f.76 Kowary 24.g.146 a.39 m. 51 ZESTAWIENIE GRUNTÓW W ZARZĄDZIE NADLEŚNICTWA „ŚNIE KA” WPISANYCH DO REJESTRU ZABYTKÓW Lokalizacja Obiekt Stanowisko archeologiczne Nr rejestru 257/Arch/2004 Dz.147 b.94 i.37 5. 50 ZESTAWIENIE PODSTAWOWYCH INFORMACJI NT.116 d. pododz.202 x. 286/138.f.223 b.50 i.i.4.110 d.240 n.c. TAB.34 nadleśnictwo 102. 397/19 284/136. Lasy wpisane do rejestru zabytków W poni szej tabeli zestawiono informacje nt. 38 n. ewidencyjna 3/22.93 i. 6/22 2/25 1/38 776/54 471/101 234/135.134 g. 401/1. L-ctwo Maciejowa: 22c.48 h. Powierzchnia Powierzchnia w otulinie KPN 47.52 a.297 g. 458/90 L-ctwo. Lctwo Przesieka: 136.13 52.204 h.parkowy w Bukowcu Park w Bukowcu Historyczny zespół budowlany – zało enie rezydencjonalne w miejscowości Bukowiec Park w Staniszowie Zespół urządzeń związanych z wydobyciem złota A/907/472 1403 901/J 502/J 468/A/04 862/J 58/Arch 172 .63 4.231 i.238 a.85 t.166 Grodzisko wczesnośredniowiecz239/Arch ne Relikty średniowiecznego zamku 11/Arch/2001 .o.153 a.144 f. 340/125 341/135 341/135.119 c.19 L-ctwo Podgórzyn: 90. oddz.44 k.135 j.

292.5.293. Obiekt nale y do najnowocześniejszych tego typu jednostek w Europie Środkowej. 292/1019. Zostały one w całości zaliczone do gospodarstwa specjalnego. tkanek). Ochrona .ex situ Ostatecznym sposobem zachowania zasobów genowych jest przechowywanie nasion i innych tkanek w warunkach biologicznego uśpienia. L-ctwo Karpacz: 293/1018.294 294/1012.291. Jedynym w Polsce obiektem przystosowanym do tego typu czynności jest Bank Genów w Kostrzycy. Działalność Banku Genów pozwala zachować zasoby genowe ze wszystkich najcenniejszych drzewostanów specjalnie wytypowanych do pozyskania materiału genetycznego (nasion.Zamek Henryka na szczycie góry Grodna Portal w budynku 86/1053/Arch/83 87/1056/Arch/83 282/1023 1064/2 L-ctwo Karpacz: 282 L-ctwo Karpacz: 291 57/Arch 1064/2.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Sztolnia Pole szybowe Zespół urządzeń związanych z wydobyciem złota Sztuczne ruiny tzw. 282/1023. 4. 263/335 409/26 628/35 L-ctwo Staniszów: 26i L-ctwo Podgórzyn: 35mx A/1070 B/1477/445 Znaczna część gruntów ujętych w powy szym zestawieniu to lasy. Wszystkie czynności gospodarcze zaplanowane w lasach wpisanych do rejestru zabytków powinny być konsultowane z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków przed przystapieniem do realizacji. 173 . Szczególnej uwagi wymagają dawne zało enia parkowe. 282.

które nało yły się na ubogie podło e. na znacznej powierzchni. na podstwie danych Operatu siedliskowego. Jest to wynikiem głównie zanieczyszczeń przemysłowych. brunatne bielicowane. Na poni szym wykresie zobrazowany jest udział poszczególnych typów gleb w nadleśnictwie. WALORY PRZYRODNICZO-LEŚNE 5. Gleby na terenie nadleśnictwa wykazują du e zró nicowanie i zmienność (nawet w obrębie jednego podtypu). Cechą charakterystyczna gleb w opisywanym nadleśnictwie są zmiany właściwości chemicznych zwłaszcza wierzchnich warstw gleby. Do głównych podtypów gleb na terenie nadleśnictwa nale ą: gleby brunatne kwaśne. gleby opadowoglejowe właściwe. gleby bielicowe właściwe. Pozostałe podtypy mają udział mniejszy. Gleby leśne Gleba – powierzchniowa warstwa litosfery. Dość często występują równie : gleby rdzawe właściwe i bielicowe. stanowiąca podło e dla ycia roślin i pod ich wpływem przy udziale pozostałych elementów środowiska przyrodniczego ulęgająca zmianom. 174 .1.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 5.

powstało poni sze zestawienie obrazujące rozkład powierzchni leśnej w poszczególnych typach siedliskowych lasu.5% OG 6.4% Inne 3.5% RN 4.2% MŁ 0. – Elaboracie.1% MR 0.1. Na podstawie danych z tego opracowania. 175 .3% LS 1. Siedliskowe typy lasu Nadleśnictwo „Śnie ka” posiada aktualne opracowanie glebowo-siedliskowe wg stanu na 1 stycznia 2008 r.9% B 20. przeniesionych do Planu urządzenia lasu.1% G 1. 5.2% Wykres 9 Udział poszczególnych typów gleb w powierzchni gruntów leśnych Nadleśnictwa "Śnie ka" Szersze omówienie zagadnienia znajduje się w Operacie Siedliskowym dla Nadleśnictwa „Śnie ka” w cz.7% IR 2.4% D 0.1% BR 56.2.04% MD 0.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Litosole (LS) Rankery (RN) Gleby rdzawe (RD) Gleby gruntowoglejowe (G) Gleby mułowe (MŁ) Gleby murszowate (MR) Gleby deluwialne (D) RD 6.3% Regosole (IR) Gleby brunatne (BR) Gleby bielicowe (B) Gleby opadowoglejowe (OG) Gleby murszowe (M) Mady rzeczne (MD) M 0.

52 109.12 0.13.41 0.81 42.75 1.85 126. Najliczniej reprezentowanym typem siedliskowym lasu jest LMGśw.13 5483.98 0.11 12827.67 2.88 100.04 10.13 2.35%.02 100.42 1.00 5816. leśnej (9.45% powierzchni przypada na lasy i lasy mieszane.63.84 1.73 66. Kowary.06 0.53 408.97 103.59 109.06 0.05 0.56 3.49 33.81 52.67 1.02 43.69 w obr.07 0.20 5.26 2.79 0.39 1.00 8.37% w obr.92 0.54 44.15 0. Istnieje w tym względzie pewne zró nicowanie pomiędzy obrębami – w obrębie Kowary na takie siedliska przypada 66. leśnej wobec 60.29 0.00 2976.69 [%] 0.72 6.00 [%] 0.11 25.14% pow.89% w obr. 52 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI LEŚNEJ NADLEŚNICTWA "ŚNIE KA " W POSZCZEGÓLNYCH STL Typy siedliskowe lasu BMWY ŚW LMWY ŚW LMWY W LWY ŚW LWY W OLJWY LŁWY BWG BGŚW BGW BMGŚW BMGW BMGB LMGŚW LMGW LGŚW LGW LŁG OLJG razem Obręb Śnie ka [ha] 0. 176 .15 6.03 0.61 9.81 844.21 6.11 7010.43 3.57 0. Siedliska wilgotne zajmuja 6. Ma to pewien związek ze zró nicowaniem wysokościowym obrębów – wy sze poło enia górskie mają większy udział w powierzchni obrebu Śnie ka.8% . Kowary I 0.65 0.67 1.35% w obr.94 2. Śnie ka i 21.52 0.37 1.63 0.81 1358.25 0.69 92.78 0.46 1. Na siedliska bagienne przypada w nadleśnictwie 0.27 8.10 0.89 2113.70 229.42 888.9% w obr.05 5.59 3.09 96.36 97.26 16. Śnie ka).21 690.56 0.47 Nadleśnictwo [ha] 4.13 2507.76 113.08 83.74 147.01 19.15 0.01 42.98 0.76 1.21 198.56 1.62 0.22 26.64 1. Śnie ka.28 30.87 0.01 100.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.14 0.4% w obr.04 0.18 120.77 44.23 9.00 514.82 0.67 1492.11 0.83 1.05 [%] Obręb Kowary [ha] 4.43 11. e dominujące są w Nadleśnictwie „Śnie ka” siedliska lasowe .52% pow. Śnie ka).21 28. Udział siedlisk wy ynnych w nadleśnictwie to 17.05 0.89 505. Kowary i 4.00 Analizując dane z powy szej tabeli nale y stwierdzić.22% w obr. W nadleśnictwie dominują siedliska świe e 91.10 1.07 12.72 3. leśnej (0.56 3605.79 13.24 33.94 1.87% pow.85 210.

8% 3.1% inne Wykres 10 Udział poszczególnych STL w Nadleśnictwie "Śnie ka" Na poni szych mapach poglądowych zobrazowany został przestrzenny rozkład w zakresie yzności.5% LMGŚW BMGŚW LMWY ŚW 42. 177 . obrazujący udział poszczególnych STL w powiezrchni leśnej dla całego nadleśnictwa.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Uzupełnieniem powy szego zestawienia jest zmieszczony poni ej wykres.5%0.7% 1.0% 1.9% 10. Szczegółowy opis siedliskowych typów lasu Nadleśnictwa „Śnie ka” zamieszczony jest w Planie urządzenia lasu na lata 2009-2018 jak równie w Operacie siedliskowym.6% 1.8% BGŚW LMWY W LWY ŚW LMGW LGŚW LWY W 6. 0.4% 0. wilgotności i zró nicowania wysokościowego siedliskowych typów lasu w Nadleśnictwie „Śnie ka”.6% BWG BMGW LŁWY 28.2% 1.9% 0.

.

.

.

Informacje nt. 53 gatunki muchówek i 16 gatunków roztoczy. ryby – 8 %. e wśród bezkręgowców w obrębie Rudawskiego Parku Krajobrazowego i otuliny udokumentowano występowanie 122 gatunków bezkręgowców w tym: 53 gatunki ślimaków.4. ssaki – 21 %.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 5. chronionych gatunków fauny występujących na terenie Nadleśnictwa „Śnie ka” w rozdziale dotyczącym form ochrony przyrody.5%. Określenie stopnia zagro enia poszczególnych gatunków przedstawiono w obszarze RPK i nadlśnictwie z uwzględnieniem „Polskiej czerwonej księgi zwierząt” (Głowaciński 1992). Teren nadleśnictwa nie podlegał kompleksowym badaniom biologicznym dlatego zestawienia przedstawione w niniejszym opracowaniu pochodzą z aktualnie dostępnych opracowań głównie z wykonanych waloryzacji przyrodniczych gmin i Planu Ochrony RPK oraz wykorzystano informacje zawarte w „Atlasie rozmieszenia ssaków w Polsce” (Pucek i Raczyński 1983). Informacje nt. 181 . (w przybli eniu ok.3. gady – 3 % i kręgouste 0. Z dostępnych publikacji wynika. 900 gat. wykazanych z przyległego obszaru KPN). Pozostałe gatunki roślin wymienione są w Planach Ochrony Karkonoskiego Parku Narodowego i Rudawskiego Parku Narodowego. płazy – 5 %. chronionych gatunków flory występujących na terenie Nadleśnictwa „Śnie ka” w rozdziale dotyczącym form ochrony przyrody. Fauna Fauna Nadleśnictwa Śnie ka przedstawia ró norodny stopień rozpoznania w odniesieniu do poszczególnych grup systematycznych. Zwierzęta kręgowe stanowią grupę zło oną z 203 gatunków a wśród nich: ptaki – 63 %. W poprzednim rozdziale zamieszczono zestawienia roślin chronionych i zagro onych w nadleśnictwie obrazujące najbardziej cenne taksony roślin naczyniowych. Ponadto w celu uzupełnienia i dokonania szczegółowego zestawienia wszystkich gatunków roślin nadleśnictwa wymagane jest przeprowadzenie odpowiednich badań fitosocjologicznych. 5. 900 gat. Flora Lista florystyczna Nadleśnictwa Śnie ka zawiera ok.

Poniewa teren.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 5. Wśród wymienionych gatunków 4 są dość nieliczne w Polsce. Najbardziej interesujące miejsca występowania roztoczy to: Zamkowy Grzbiet. Góra Średnia. Góry Ołowiane – Góra Bro yna.1. pijawki. Roztocza – Acarida Informacje o roztoczach w nadleśnictwie „Śnie ka” pochodzą wyłącznie z terenu RPK (JBPiP 1997). torfowisk. ślimaków (Gastropoda) a z owadów muchówki (Diptera) są zamieszczone z wykorzystaniem danych Planu Ochrony RPK (JBPiP 1997). Na obszarze nadleśnictwa nie prowadzono adnych bardziej szczegółowych badań większości wymienionych zwierząt. Przedstawione gatunki z gromad roztoczy (Acarida). Tylko w obszarze RPK zostały zaewidencjonowane 122 gatunki zwierząt bezkręgowych w tym: 53 gatunki ślimaków. dlatego wyszczególnienie ich przedstawicieli ma istotne znaczenie dla lasów. 53 gatunki muchówek oraz 16 gatunków roztoczy. w skład której wchodzi 13 gromad: wirki. zarośli nad brzegami rzek.4. lasów. 2 zaliczone do rzadkich a 7 zalicza się do pospolitych. skrzelowce. 182 . W obszarze parku i jego otuliny występuje 16 gatunków roztoczy yjących w ró nych siedliskach łąk. miejsc ruderalnych. ślimaki. Kowarska Skała-Siodło. nicienie skąposzczety. Góra Średnica. tasiemce. wije i owady. Przedstawione w tabeli gatunki występujące w obszarze RPK nie podlegają ochronie gatunkowej i nie naleą do rzadkich. Bezkręgowce – Evertebrata Jest to grupa zwierząt. Pełniejsze rozeznanie tej szczególnej grupy zwierząt w przyszłości umo liwi porównanie zestawu gatunków i wyciągnięcie stosownych wniosków co do stanu zanieczyszczenia środowiska. skorupiaki. pajęczaki. na którym występują poznane gatunki roztoczy jest tylko częścią nadleśnictwa zatem istnieje potrzeba przeprowadzenia szczegółowych badań na pozostałym obszarze w celu bli szego poznania tej grupy zwierząt. Zamek Sokolec. mał e. Grupa ślimaków i roztoczy jest bardzo czułym bioindykatorem (wskaźnikiem) stanu środowiska. Góry Sokole – Sokoliki. przywry.

14. 11. 1 1. Gatunek 2 Leptus phalangi De Geer Georgiothrombium pulcherrimum Haler Trombidium holosericum L. 183 .// .// .// miejsca ruderalne torfowiska Typ siedliska 3 lasy liściaste i mieszane x x x x x x x x x x x x x x x x Niezagro ony Zagro ony Silnie zagro ony Uwagi 7 4 5 6 Owady – Insecta Fauna owadów Karkonoszy praktycznie nie posiada form swoistych poza endemicznym podgatunkiem miernikowca – Torula quadrifraria sudetica i gatunkiem chrząszcza – Pterostichus sudeticus.// . 7. 9. 4. 2.// łąki .// . W granicach Rudawskiego Parku Krajobrazowego przebadana została jedynie grupa muchówek.// . 5. których stwierdzono 53 gatunki bez chronionych i rzadkich. Wśród występujących owadów zaznacza się tu większy udział gatunków bezskrzydłych odporniejszych na działanie silnych wiatrów (Karkonosze – przewodnik przyrodniczy1996). 6. Koch Balaustium morosum Hermann Valgothrombium major Halbart . 10.// . 8.// . 3. 15.// .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. 53 ZESTAWIENIE GATUNKÓW ROZTOCZY W NADLEŚNICTWIE „ŚNIE KA” Stopień zagro enia Lp. 16.L. 12.// . Abrolophus quisquiliarus Herman Erythraeus elvirae Haitlinger Erythraeus regalis Haitlinger Camppythrombium barbaum Lucas Trombidium kneissli Krausse Calyptostoma velutinus Muller Camerotrombidium rasum Berlese Enemothrombium bifoliosum Canestrini Leptus trimaculatus Rossi Hauptmannia brevicollis Oudemans Echinothrombium rhodinum C. Szersze omówienie zagadnienia zawarte jest w części „Formy ochrony”. 13. Do końca XIX wieku yła tu w reglu górnym forma niepyllaka apollo Parnasius apollo silesianus.// .

Limax cinereoniger Wolf Limax tenellus O. 16.// . 10. 11 rzadkich w Sudetach. Ena montana Drap.// . 15. 12.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Ślimaki – Gastropoda Ślimaki to grupa zwierząt. mieszanych i iglastych. Muller Cochlodina laminata Mont.// . W grupie 53 gatunków nie wykazano gatunków rzadkich i chronionych w granicach Polski. Arion subfuscus Drap.// . Ena obscura O. Euconulus fulvus O.// Lasy liściaste i mieszane . Tereny o znacznym bogactwie gatunków ślimaków praktycznie pokrywają się z obszarami występowania roztoczy m in. 17. Zestawienie gatunków ślimaków obszaru Nadleśnictwa Śnie ka zawiera gatunki yjące w środowisku leśnym lasów liściastych.// .// . Siedliska ze znaczną ilością gatunków to miejsca ruderalne oraz lasy mieszane i liściaste (bukowe).F. 13. 9. 14. Góra Średnica.F.// . Alinda biplicata Mont. Kowarska Skała Siodło itd. Poznane stanowiska i gatunki ślimaków znajdują się w obszarze RPK i otulinie.F.// . Muller Limax tenellus O. 1 1. odnotowano 25 gatunków pospolitych. Większa część ślimaków występuje na terenach bogatych w związki mineralne głównie wapń.F. 3. Pozostałe gatunki yjące w innych środowiskach znajdują się w Operacie RPK (JBPiP 1997). zamek Bolczów. 5.// .F. 10 rzadkich w Polsce. Muller Punctum pygmaeum Drap. 4.// . Muller Acanthinula aculeata O. 8. 7. TAB.Muller Aegopinella minor Stabile Discus rotundatus O.// . 6. 11.// . 2.F. których specyficzny charakter bioindykatorów predysponuje do przeprowadzenia wnikliwych badań na obszarze Nadleśnictwa Śnie ka.// .F. Muller Lehmannia marginata O. Gatunek 2 Arion subfuscus Drap. Euconulus fulvus O. Muller Arion rufus L.F. Muller .// Typ środowiska 3 Lasy iglaste x x x x x x x x x x x x x x x x x Niezagroony Zagroony Silnie zagro ony Uwagi 7 4 5 6 184 . 54 ZESTAWIENIE GATUNKÓW ŚLIMAKÓW W NADLEŚNICTWIE „ŚNIE KA” Stopień zagro enia Lp.

01. 5. U. z dnia 1995.// . w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną .// . Krągłouste . Min.// . Wykazane gatunki przynale ne są do 14 kategorii zoogeograficznych. 23. mniej ssaków. ryby – Pisces. Środ. von Muhlfeld Semilimax semilimax Ferussac Vitrea diaphana Studer Daudebardia breviceps Drap.// . Zasob. Grupa tych zwierząt podobnie jak roztocza i owady wymaga szerszych i bardziej wnikliwych badań odnoszących się do obszaru Nadleśnictwa Śnie ka. 19. 20. 22.Cyclostomata Jedynym przedstawicielem w granicach nadleśnictwa jest minog strumieniowy objęty ochroną gatunkową (Rozp. Nr 220. 2237) i występujące w wodach Nadleśnictwa „Śnie ka” to strzebla potokowa – Phoxinus phoxinus L. Och. 25. Nat. 2 Isognomostoma isognomostoma Schröter Vertigo pusilla O.F. poz. 26. i śliz – Noemacheilus barbatulus L.// . i Leś. Uznane za rzadkie są głowacz białopłetwy – Cottus gobio i pstrąg poto185 .) i uznany za gatunek ginący a tak e zagro ony. Acicula polita Hartman Discus perspectivus Meg.Dz. Kręgowce – Vertebrata Do grupy kręgowców zalicza się: ssaki – Mammalia. płazy – Amphibia i gady – Reptilia.4. Wśród wykazanych gatunków ślimaków brak gatunków chronionych.// x x x x x x x x x 4 5 6 7 Poznany fragment nadleśnictwa pod względem malacofauny (ślimaków) wskazuje znaczną ró norodność. z dnia 28 września 2004 r. Min.2. ptaki –Aves. kręgouste – Cyclostomata. Deroceras praecox Wiktor 3 . 21. Największą liczebność gatunków zanotowano w przypadku ptaków. Ryby – Pisces Gatunki podlegające prawnej ochronie gatunkowej (Rozp.// .// .06. ryb oraz płazów i gadów.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 18. 24. Środ. Muller Vertigo substriata Jeff.// .

9. Łącznie w wodach obszaru Nadleśnictwa Śnie ka spotyka się 17 gatunków ryb. 11. 2. TAB. x x x x x x x x x x x x x rzadki 110 1150 51100 po-nad 100 Stopień zagro enia Niezagroony Zagroony Silnie zagroony Uwagi 10 3 4 5 6 x 7 8 9 x rzadki 10. Okoń – Perca fluviatilis L. Liczba stanowisk Gatunek 2 Ciernik – Gasterosteus aculeatus L. Gospodarkę na wodach pozostających w terytorialnym zasięgu nadleśnictwa prowadzi PZW. 3. 1 1. Ostatni z wymienionych gatunków posiada naturalne populacje tylko na nielicznych stanowiskach m in. Karaś – Carassius carassius L. Zalecane jest zaniechanie regulacji tego odcinka rzeki. 7. 55 ZESTAWIENIE GATUNKÓW RYB WYKAZANYCH Z POTOKÓW NADLEŚNICTWA ŚNIE KA Lp . 4. 15. Pstrąg potokowy – Salma trutta fario Bloch 13. 5. Słonecznica – Leucaspius delineatus Heckel 14. Szczupak – Esox lucius L. Lipień – Thymallus thymallus L. Karaś srebrzysty – Carassius auratus Bloch. Kleń – Leuciscus cephalus L. Tęczak – Oncorhynchus mykkis 186 . 12. Głowacz białopłetwy – Cottus gobio L. Gatunki chronione zostały zamieszczone w części „Formy ochrony”. Jelec – Leuciscus leuciscus L. Płoć – Rutilus rutilus L. 6. w Jedlicy powy ej Kowar stanowiące naturalny bank genów tego gatunku. Leszcz – Abramis brama L.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” kowy – Salmo trutta fario L. Kiełb – Gobio gobio L. 8.

1 1. Kuropatwa – Perdix perdix L. Informacje odnoszące się do płazów pochodzą głównie z danych RPK (JBPiP 1997) i opracowań faunistycznych (Jankowski 1994). 2. U. Dwa gatunki posiadają wyraźnie górski charakter są to salamandra plamista i traszka górska pozostałe to nizinne. 6. Głowienka – Aythya ferina L. Krzy ówka – Anas platyrhynchos L. 1-10 11-50 51100 po-nad 100 Stopień zagro enia Niezagro ony Zagroony Silnie zagroony Uwagi 10 3 4 5 6 x x x x x x x x x 7 8 9 187 . Słonka – Scolopax rusticola L. Zestawienie gatunków płazów zawarte jest w części „Formy ochrony”. 8. Wszystkie odnotowane gatunki gadów zestawione są w części „Formy ochrony”. 56 ZESTAWIENIE GATUNKÓW PTAKÓW WYKAZANYCH Z TERENU NADLEŚNICTWA ŚNIE KA NIE PODLEGAJĄCYCH OCHRONIE GATUNKOWEJ Liczba stanowisk Lp. z dnia 28 września 2004 r. Ptaki – Aves TAB. Środ. Wszystkie odnotowane gatunki płazów w obszarze Nadleśnictwa Śnie ka podlegają ochronie gatunkowej. Czernica – Aythya fuligula L. Nr 220. 9. Na terenie nadleśnictwa występuje 5 gatunków gadów. Gołąb miejski – Columba livia Gmel.Dz. 7. Gatunek 2 Czapla siwa – Ardea cinerea L. Gady – Reptilia Wszystkie gatunki gadów podlegają ochronie prawnej (Rozp.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Płazy – Amphibia Stwierdzone gatunki płazów w obszarze Nadleśnictwa Śnie ka liczą w przybli eniu 12 gatunków. 4. 5. poz. Grzywacz – Columba palumbus L. 3. 2237). w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną . Łyska – Fulica atra L. Min.

Pi mak – Ondatra zibethicus L. Lis – Vulpes vulpes L.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Wykaz ptaków został sporządzony w oparciu o dane inwentaryzacji przyrodniczych gmin (Jankowski 1994) oraz z wykorzystaniem materiałów zawartych w Planach Ochrony RPK (JBPiP 1997) i KPN (JBPiP 1996) a tak e w oparciu o pozostałe informacje zebrane podczas prac III rewizji u. 4. 3. 11. 9. 14. 19. 5. i za Sokołowskim (1988) w publikacji „Ptaki Polski”. 6. pozostałe gatunki (122) wymienione są w części „Formy ochrony”. 1 1. Łoś – Alces alces L. 13. Łącznie w powierzchni Nadleśnictwa Śnie ka zaobserwowano 129 gatunków ptaków. 57 ZESTAWIENIE GATUNKÓW SSAKÓW WYKAZANYCH Z TERENU N ADLEŚNICTWA ŚNIE Lp. 18. Polnik – Microtus arvalis Pallas 1-10 11-50 51100 po-nad 100 Stopień zagro enia Niezagroony Zagroony Silnie zagroony Uwagi 10 3 4 5 6 x x x x x x x x x x x x x x x x x x x 7 8 9 pojedyncze obserwacje 188 . 10. 8. 17. Nornica ruda – Clethrionomys glareolus L. Muflon – Ovis amnon Mysz domowa – Mus musculus L. W zestawieniu powy ej zamieszczono tylko te gatunki które nie podlegają ochronie gatunkowej. Mysz leśna – Apodemus flavicollis Melchior Mysz polna – Apodemus agrarius Pallas Mysz zaroślowa – Apodemus sylvaticus L.Pitymys subterraneus (de Salys – Longchamps) Dzik – Sus scrofa L.l. 12. Jeleń europejski – Cervus elaphus L. 15.Mammalia TAB. Karczownik – Arvicola terrestris L. Kuna domowa – Martes foina Erxleben Kuna leśna – Martes martes L. 7. KA NIE PODLEGAJĄCYCH OCHRONIE GATUNKOWEJ Liczba stanowisk Gatunek 2 Badylarka – Micromys minutus Pallas Borsuk – Meles meles L. Darniówka zwyczajna . Jenot – Nyctereutes procyonoides Gray. 2. 16. Ssaki .

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 20. nietoperzy. których słabe rozpoznanie wymaga dalszych badań. bowiem istnieje szereg gatunków (np. muflona).5. Zostało ono wygenerowane za pomocą programu „Taksator”. Charakterystyka drzewostanów ilościowa i powierzchniowa Zestawienie powierzchni drzewostanów dla Nadleśnictwa Śnie ka sporządzono w odniesieniu do obrębów leśnych i całego obiektu względem grup wiekowych 1-40. trzy-. Gospodarka łowiecka poza sterowaniem populacjami przyczynia się równie do ochrony określonych gatunków lub całych populacji (np. Ssaki podlegające ochronie gatunkowej zostały zestawione w części „Formy ochrony”. 23. 41-80 i ponad 80-letnie oraz wg bogactwa gatunkowego. W zestawieniu tabelarycznym ssaków jest szereg gatunków zwierząt podlegających pozostałym formom ochrony np. Zając szarak – Lepus capensis L. 3 4 5 6 x x x x 7 8 9 10 Łącznie w obszarze Nadleśnictwa Śnie ka opisano 46 gatunków ssaków w tym 23 gat. ochronie łowieckiej. Pozostałe gatunki ssaków głównie gryzoni nie podlegają adnym formom ochrony i stanowią niejednokrotnie znaczne zagro enie w środowisku leśnym. Szczur wędrowny – Rattus norvegicus Berkenhout Tchórz zwyczajny – Mustela putorius L. drobnych gryzoni) nie wykazanych. Charakteryzując drzewostany względem bogactwa gatunkowego mo na podzielić je na : jednogatunkowe. 2 Sarna – Capreolus capreolus L. podlegają ochronie gatunkowej.i więcej gatunkowe. 21. Głównie wśród gatunków pozostających poza ochroną znajdują się gryzonie oraz jeden przedstawiciel drapie nych . dwu-. 22.Prawdopodobnie zestawienie nie obejmuje ostatecznej liczby taksonów. cztero. 5.jenot (gatunek introdukowany i niepo ądany). 189 .

15 551.55 ha – 19.i więcej gatunkowe 303.8 18.0 31. zajmując podobną powierzchnię w obu obrębach: Kowary (1354.58 388.47 1939.4 27.92 717.03 184.19 ha – 19.22 3960. W porówaniu do wartości sprzed 10-lat zmniejszeniu uległ udział monokultur w obrębie 190 .98 ha – 31. e dla całości nadleśnictwa udział ten obni ył się jedynie o ok.40 452.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.83 821.4 %) i Kowary (2012. W porównaniu do wyników inwentaryzacji z poprzedniej rewizji PUL nie nastapiły istotne zmiany mimo wprowadzenia w nowej Istrukcji Urządzania Lasu kryterium powierzchniowego w określaniu udziału gatunków.9 19.55 621. co spowodowało.97 233.55 1048.68 1116.4 %) i Śnie ka (1150.75 2021.5%.17 650.13 377.3 28.88 1857.1 28.02%).0 %. 58 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI [HA ] DRZEWOSTANÓW WEDŁUG GRUP WIEKOWYCH I BOGACTWA GATUNKOWEGO (WYNIKI TAKSACJI PRZETWORZONE PROGRAMEM „TAKSA- TOR”) Obręb.29 525.29 Powierzchnia [ha]/ mią szość [m3] Wiek 41-80 lat 524. nadle.75 550.76 1671.98 Ogółem [%] 19.9 %).21 1180.32 465.46 1176.63 2504.24 773.74 2749.54 3579.27 704.35 1354. Podobnie kształtuje się udział drzewostanów wielogatunkowych w obydwu obrębach leśnych – Śnie ka (1939.i więcej gatunkowe jednogatunkowe dwugatunkowe Nadleśnictwo Śnie ka trzygatunkowe cztero.26 488.38 1297. drzewostany <=40 lat jednogatunkowe dwugatunkowe Obręb Śnie ka trzygatunkowe cztero.05 > 80 lat 321.98%).61 472.i więcej gatunkowe jednogatunkowe dwugatunkowe Obręb Kowary trzygatunkowe cztero.05 1036.5 28.19 1700.60 708.98 947.Bogactwo gatunśnictwo kowe.6 21.6%). natomiast wzrósł w obrębie Śniezka (z 31.35 ha – 33.01 604.8 33.13 1242.74 ha (19.78 1907. Udział drzewostanów najbardziej zro nicowanych pod względem składu gatunkowego uległ zmniejszeniu w obrębie Kowary (z 31.64 Ogółem 1150. Jednogatunkowe drzewostany występują w nadleśnictwie na powierzchni 2504.4 24.11 593.48 1164.88 927.63 ha –28.4 19.36 651.97 343. 0.33 613.8 %).0 Powierzchnia drzewostanów cztero i więcej gatunkowych w obszarze Nadleśnictwa Śnie ka wynosi 3960.

71 3327. Zło ona budowa pionowa jest pochodną wielu czynników związanych zarówno z prowadzeniem gospodarki leśnej jak równie wynikającą z uwarunkowań siedliskowych i wysokościowych. w klasie odnowienia (KO) i klasie do odnowienia (KdO).43 10. Im bardziej zró nicowana jest budowa pionowa tym bardziej odporny jest drzewostan na ogólnie pojmowane czynniki szkodliwe. nadleśnictwo Struktura drzewoJedstanów.16 31. W takich warunkach jednopiętrowa budowa pionowa 191 . trzypiętrowe i wielopiętrowe oraz o budowie przerębowej.68 662. W naturalnych i zbli onych do naturalnych zbiorowiskach leśnych.98 711.56 1702.66 1374.71 3334.28 Ogółem > 80 lat 1632.1 0.oraz cztero.5 10. 5.73%.i więcej gatunkowych zajmują razem prawie 60% powierzchni gruntów leśnych zalesionych w nadleśnictwie.97 1358. w związku z czym dla całości nadleśnictwa odnotowano spadek z 21.74 50.87 6241.69 8.49 2712.74 61.68 652. natomiast wzrósł w obrębie Śnie ka (z 17. na yznych siedliskach oraz w ni szych polo eniach górskich.57 0 7.23 21.35%).58 29.4 89.27 5117.69 3.82 1826.08 Ogółem [%] 88.7 Obręb Śnie ka dwupiętrowe w KO i KdO jednopiętrowe Obręb Kowary dwupiętrowe w KO i KdO jednopiętrowe Nadleśnictwo dwupiętrowe w KO i KdO Budowa pionowa nierozerwalnie wią e się ze zwarciem pionowym decydującym o stopniu wykorzystania właściwości świetlnych.79 4696.42 0 5. Grupy drzewostanów trzy.4 0. w której drzewa rosną w kilku warstwach płynnie przechodzących między sobą. Budowa pionowa Budowa pionowa to jeden z podstawowych elementów określających charakter drzewostanów. 59 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI [HA ] I DRZEWOSTANÓW WG GRUP WIEKOWYCH I BUDOWY ( WYGENEROWANE PROGRAMEM „TAKSATOR”) Obręb.8 0.15 0 1. drzewostanostka ny jednopiętrowe ha ha ha ha ha ha ha ha ha Wiek <=40 lat 1501.5 11. e lasy wykazują dość du y stopień bogactwa gatunkowego w całym obszarze Nadleśnictwa Śnie ka.6.80 lat 1983. dwupiętrowe.21 11358. W podsumowaniu nale y stwierdzić.2 88. występuje zazwyczaj zło ona wielopiętrowa budowa pionowa.39%). Drzewostany mo na podzielić względem budowy pionowej na: jednopiętrowe. TAB.78 10.65 0 4.53 41 .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Kowary (z 25.51 29.29 705.5 10.

wielopiętrowej budowie pionowej. W powierzchni nadleśnictwa nie wyró niono drzewostanów o budowie przerębowej.66 ha). Do elementów szczególnie niekorzystnych w odniesieniu do baz nasiennych zalicza się: • czynniki biotyczne. Jest to ogromna powierzchnia (88. e świerk jest gatunkiem lasotwórczym i klimaksowym z charakterystyczna budową jednopiętrową. Baza nasienna Nadleśnictwa Śnie ka Właściwe prowadzenie gospodarki w du ej mierze związane jest z posiadaniem bazy nasiennej podstawowych gatunków drzew leśnych. zachwianej strukturze przebudowuje się rębniami zło onymi. Jednopiętrowe drzewostany wszystkich klas wieku zajmują w nadleśnictwie powierzchnię 11358.7. Skutkiem prowadzenia gospodarki przerębo – zrębowej powinno być wyhodowanie drzewostanów wielogatunkowych o zło onej. W reglu górnym surowe warunki przyrodnicze powodują. którego celem jest zachowanie lokalnych i rodzimych populacji podstawowych gatunków drzew leśnych jako najlepiej dostosowanych do tych warunków. Jest to szczególnie wa ne w przypadku nadleśnictw poło onych na terenie Sudetów gdzie praktycznie niemo liwe jest korzystanie z innych ni miejscowe nasion. Aktualna koncepcja bazy nasiennej odnosząca się do regionów zagro onych w Sudetach obok aspektu praktycznego – wybór drzewostanów do pozyskania nasion na cele gospodarcze w głównej mierze ujmuje aspekt zachowawczy. których sumaryczna powierzchnia w nadleśnictwie wynosi 1374. Nale y zaznaczyć e struktura wielopiętrowa drzewostanów mo liwa jest do osiągnięcia w określonych warunkach siedliskowych i środowiskowych. Zinwnetaryzowano niewielkie powierzchnie (0.58 w poprzednim 10-leciu). 5.74 ha. W drzewostanach tych na siedliskach lasowych drugie piętro tworzą gatunki liściaste głównie naturalnego pochodzenia. obejmująca zarówno niskie poło enia górskie jak równie warstwę regli.8%).5% w odniesieniu do powierzchni nadleśnictwa). na których odnotowano drzewostany dwupiętrowe (61. Proces przebudowy drzewostanów widać na podstawie powierzchni KO (klasy odnowienia) i KdO (klasy do odnowienia). abiotyczne i antropogeniczne • niewłaściwy skład gatunkowy istniejących drzewostanów • specyficzne warunki ekologiczne.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” drzewostanów jest zwykle pochodną zrębowej gospodarki leśnej i zdecydowanie dominuje w obszarze Nadleśnictwa Śnie ka. Z drugiej strony warunki ekologiczne znacznie ograniczają lub wręcz uniemo liwiają właściwe funkcjonowanie bazy nasiennej. Wytworzenie zło onej pionowej struktury drzewostanów jest stosunkowo łatwe w ni szych poło eniach górskich gdzie lasy o zmienionej. do odno- 192 .08 ha (dla porównania: 460.

1 1.32 528/J/79 599/79 230/50 539 533 549 pałacowy pałacowy 6. Dane przedstawione w zestawieniu przedstawiają stan na 1991 rok. zweryfikowaną w 1994 roku.8. Dom Pomocy Społecznej 10. 4.0 16.7 XVIII XVI – XVIII XIX XIX 1906 pocz.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” wienia powierzchni leśnych i przebudowy drzewostanów sztucznie wprowadzonych z nasion nieznanego pochodzenia (Matras 1995). 5. W latach 1985 – 1986 prowadzono kwalifikację drzewostanów dla sudeckiego banku genów. ha 4 5 Gmina Janowice Wielkie P.. Parki wiejskie występujące na terenie i w zasięgu terytorialnym nadleśnictwa Parki i ogrody posiadają istotne znaczenie w dziedzictwie kulturalnym kraju i są nierozerwalnym elementem architektonicznym.54 Czas powstania 6 XIX Nr rejestru zabytków 7 509/J/77 Nr ewid. 17. 2.5 1. Ich lokalizację i opis zawiera część opisowa Planu Urządzania Lasu (Elaborat).. XIX 859/J/89 529/J/79 5327 532 2894 5. 1. Komarno Radomierz Trzcińsko II Trzcińsko III Cieplice I – Park Norweski Cieplice II – Park Zdrojowy Jelenia Góra – Paulinum Maciejowa Czernica pałacowy dworski pałacowy dworski miejski pałacowy pryw. Wrocław. Miejscowość 2 Janowice Wielkie Rodzaj parku 3 U ytkownik Pow. 3. Drzewostany wybrane pochodzą ze wszystkich stref wysokościowych. W okresie socjalizmu większość z tych obiektów straciła swych prawowitych właścicieli. TAB. W wykazie parków i ogrodów zabytkowych w Polsce znalazły się obiekty pozostające w terytorialnym zasięgu i najbli szej okolicy Nadleśnictwa „Śnie ka”.75 XIX XIX 503/J/77 522 558 193 .36 Miasto Jelenia Góra UM Politechn. RSP 4. Stan techniczny w przewa ającej większości uległ pogorszeniu lub dewastacji. 1992). Niejednokrotnie powstawały na przestrzeni stuleci i były dziełami sztuki ogrodniczej (Parki i ogrody zabytkowe. 60 ZESTAWIENIE ZABYTKOWYCH PARKÓW I OGRODÓW W TERYTORIALNYM ZASIĘGU NADLEŚNICTWA ŚNIE KA Lp. 8 pałacowy 2 3 4 5 1.62 2.65 Gmina Je ów 4.

93 XIX XVIII XIX XIX 1815 538/J/79 202/J/77 894/J 177/50 860/J/85 523 555 Gmina Mysłakowice pałacowy WOPR 22. 2. 12. 5. Ciszyca ul. im. Energii Atom.59 PZL Kalisz Gmina Janowice Wielkie UG. Jeleniogórska 14 Radociny pałacowy szpitalny pałacowy Miasto Kowary pryw. Łomnica Mysłakowice Wojanów Miłków Staniszów nr 100 Staniszów nr 111 Podgórki pałacowy pałacowy pałacowy pałacowy pałacowy pałacowy pałacowy XIX XIX XIX XIX XIX pocz.83 557 5328 pryw. Prywatyzacja stwarza warunki na odrestaurowanie lub odbudowę i przywrócenie świetności znacznej części obiektów.57 pocz. 1.6 6151 517 Przedstawione zestawienie jest tylko wyszczególnieniem obiektów o największej wartości. ul.4 5. W znacznym stopniu przedstawiony wykaz parków uległ zmianom w odniesieniu do ich form własności. BiK 3. UG Zakł.6 0.4 8.71 XIX poł. 3. XX XIX 1051/J/90 7091 1. Spo . Hermana Łódź 4.43 5. 2. nie posiada szczegółowego opisu poniewa wykracza to poza ramy niniejszego opracowania.9 4.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2. 4. Siedlęcin 5 5. Szpital Przeciwgruźliczy Nadleśnictwo 4.9 pałacowy pałacowy willowy PPH Wojanów Sp. Aktualnie u ytkownicy są prawnie i moralnie odpowiedzialni za stan 194 .1 XIX 6 7 504/J/77 8 559 1. UG 8. 6.56 1. XIX XIX 537/J/79 910/J 505/J/77 524 7092 560 4. 4. PPH Wojanów Zb.76 Gmina Podgórzyn PPH Wojanów Stra Po . Podst. 3.WSK..51 3.2 13. miejski 7. pałacowy Gmina Marciszów Szk. 1. Urz. Rol.1 ZOZ Kowary Dom Wyp. Gm. 0. 7. 4. XIX XIX 501/J/77 508/J/77 241/50 507/J/77 682/J 912/J/88 535/J/79 554 547 556 538 SKR 13. 2. Szk. Sanatoryjna Park przy siedzibie Nadleśnictwa Śnie ka Ciechanowice Bukowiec Dąbrowica Karpniki I Zamek Karpniki II Willa uzdrowisk. 3. Przem Baw. 2 Dziwiszów 3 pałacowy 4 Komb.

Wodospad Podgórnej przy oddz. hnia oddz.d 71d 71 f 54 l 0. 5. Przy renowacji parków wymagane jest określenie stref ochrony konserwatorskiej.m. rodzaj obiektu. TAB. Miejsce wspinaczkowe. Ciekawostką jest skała o nazwie „Chybotek”. Pietrzak 1998) oraz pozostałych informacji zebranych w trakcie trwania prac III rewizji urządzania lasu obszaru nadleśnictwa. 3. Zatem ka de szczegółowe opracowanie jest swoistym planem zagospodarowania przestrzennego i powinno ściśle wiązać się z infrastrukturą osadnictwa i krajobrazem. 10 m. Formacja skalna z punktem widokowym na szczycie.9.p. Kowary Teren leśnictwa Janowice. Jeden z trzech co do wielkości wodospadów w polskich Karkonoszach. stan.86 4 Zabiegi uzgodnione z wojewódzkim konserwatore m przyrody projek.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” zachowania administrowanych obiektów. wczesnośredniowieczne grodzisko na szczycie wzniesienia. obiektu Ogólny opis.wykotowane nane 7 8 Lp. Powy ej Przesieki na linii uskoku tektonicznego jest trój kaskadowy wodospad o wysokości ok. wymiary. Obr Kowary. 3 102 c. ekologicznej i powiązań widokowych. Interesująca formacja skalna zlokalizowana w obr. Rzeka Podgórna wypływa z okolic Małego Szyszaka i toczy swe wody w dół wcinając się wąwozem w próg skalny. 4. Nazwa parku.. 61 WYKAZ CIEKAWYCH OBIEKTÓW PRZYRODY NIEO YWIONEJ LePośnicwierzc two. Ciekawe twory przyrody nieo ywionej w zasięgu i bezpośrednim sąsiedztwie Nadleśnictwa „Śnie ka” Osobliwe miejsca. [ha] Pddz. walory Zagroenia 6 Uwa gi 1 1. Piec Skalny Most Grodzisko 5. 178 195 . W niedalekiej odległości od wodospadu po przeciwnej stronie Złotego Widoku są granitowe ostańce skalne. interesujące twory przyrody nieo ywionej przedstawiono głównie w oparciu o mapy turystyczne (Fronia i Pietrzak 1998. 9 2.) z platformą widokową na Dolinę Bobru i Góry Kaczawskie. Ich zagospodarowanie wymaga szczegółowych opracowań i wnikliwych analiz prowadzonych z du ą znajomością tematu. 2 Sokoliki 5 Potę ne filary skalne (642 m n.

Kowary. Grodna 26j 11. poni ej szczytu nikłe ruiny średniowiecznej warowni nazywanej „Zamkiem Bolka”. Obr. Kompleks stawów poło ony jest na kilkumetrowych iłach zastoiskowych. W XVIII wieku rozwijało się tu pasterstwo. Obr. Na szczycie ruiny zbudowane w 1806 roku przez księcia Henryka von Reuss z Kowar w stylu pseudogotyckim spełniające formę urozmaicenia krajobrazu i rolę schronu myśliwskiego. Obr. Obecnie istnieje przejście graniczne ze Stra nicą Stra y Granicznej i schronisko turystyczne. 17 196 . o. 265a 9. Obr. Najwy sza kulminacja Wzgórz Łomnickich na północnym skraju Marczyc.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 4 5 którą pomimo jej wagi (7 ton) łatwo wprawić w niewielki ruch. Zapora wodna z wodospadem zbudowana w 1915 roku u podnó a Karpatki poło ona w malowniczym obszarze Karpacza.m.) ze zboczami pokrytymi gołoborzem. Krucze Skały przy oddz. Podgórzyńskie Stawy okolice oddz. Obr. Granitowe Wzgórze 38g. Śnie ka. 281. Wodospad Łomnicy 239 7.71 8. Śnie ka. Obr. Obni enie oddzielające Kowarski Grzbiet Karkonoszy od Grzbietu Lasockiego. 292 10. Ich zało ycielami byli Cystersi z Cieplic. 12. W ich obszarze gnieździ się znaczna ilość ptactwa wodnego. Śnie ka. Koziniec (462 m npm). Na jednym ze szczytów stoją granitowe skałki. Wzgórza Łomnickie 16.p. Kowary. Na zboczach granitowe skałki z licznymi kociołkami wietrzeniowymi i urwiskami(Skalna Ściana). Skalnik 190h. 35 13. Najwy szy szczyt Rudaw Janowickich (945 m n. Malownicze wzgórza znajdujące się w zasięgu Kotliny Jeleniogórskiej. Kowary. 191c 2. Po stronie czeskiej miejscowość Horní Malá Upa z bogatą infrastrukturą turystyczną. Przełęcz Okraj przy oddz.i. Obr. Obr. Śnie ka. Śnie ka. W budowie geologicznej przewa ają granity podlegające zró nicowanym procesom wietrzenia. Najwy sze wyniesienia to Grodna (506 m) i Witosza 6 7 8 9 6. Zespół stawów hodowlanych poło onych na południe od Podgórzyna o powierzchni ponad 106 ha. Grupa skalna z urwiskami do 25 m wysokości z dwoma pieczarami w Wilczej Porębie. jedna z nich Ostra jest udostępniona jako punkt widokowy.

Obr. Skały o wyjątkowym kształcie w części wydzielenia leśnego obrębu Kowary Urwiste skały z kilkoma kociołkami wietrzeniowymi w Zarzeczu. 16. Kowary. 0. Starościńskie Skały Krzy na Góra Sokoliki Skały „Fajka” Karpatka 90l 101h 102 c. 15. Śnie ka. zabytki kultury materialnej w obszarze i w terytorialnym zasięgu nadleśnictwa Jelenia Góra – miasto poło one w śródgórskiej kotlinie. Początki osadnictwa związane z postacią Bolesława Krzywoustego.10. zachowany średniowieczny układ architektoniczny – rynek i zespół kamienic. Karpacz – miasto zlokalizowane u podnó a Śnie ki ok. kiedy to w Sowiej Dolinie wydobywano kruszce (srebro i ołów). Kowary – miasto w dolinie Jedlicy. Zabytkowe miejsca o charakterze historycznym. 17. którego powstanie związane jest z walońskimi poszukiwaczami złota i szlachetnych kamieni. Obr.57 Interesująca formacja skalna w obrębie Kowary Kulminacja Gór Sokolich z elaznym krzy em na szczycie. 5. 18.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 4 5 (484 m) z punktem widokowym na Kotlinę Jeleniogórską. 6 7 8 9 14. Najbardziej cenne obszary Wzgórz proponowane są do objęcia formą ochrony w postaci Łomnickiego Parku Krajobrazowego. Aktualnie Karpacz z bogatą bazą noclegową i infrastrukturą turystyczną stanowi jeden z największych ośrodków zimowych sportów w Polsce. W roku 1885 doprowadzono do Karpacza z Jeleniej Góry linię kolejową przez co nastąpił rozwój miejscowości w popularną stacją klimatyczno-turystyczną. Najwcześniejsze informacje o Karpaczu pochodzą z XIV wieku. Największy ośrodek miejski w południowo-zachodniej części województwa dolnośląskiego. 6000 mieszkańców. Wawrzyńca do której zmierzały pielgrzymki. Formacje skalne zlokalizowane w powierzchni wydzieleń leśnych obrębu Kowary. Rozwój turystyki na terenie Karpacza związany jest z wybudowaną w latach 1665 – 81 na Śnie ce Kaplicą św. Liczne zabytki kultury materialnej. Śnie ka. Obr.54 2.d 89 c 239h. W 1513 roku Kowary otrzymały prawa miejskie a miasto stało 197 .

W zamierzeniach miała połączyć Borowice z Przełęczą Karkonoską i dalej z Czechami. 2. Relikty szybów z płuczkarni z XII-XIV w. Zamek zbudowany na Grzbiecie Zamkowym Rudaw Janowickich przez rycerza Bolcza w XIV. remont przy udziale n-ctwa 8 1 2 1. Szyby 5. 62 WA NIEJSZE OBIEKTY KULTURY MATERIALNEJ NA TERENIE NADLEŚNICTWA Zabiegi uzgodnione z wojewódzkim konserwatorem zabytków projektowa ne 5 6 Lp. związane z wydobyciem złota. rodzaj obiektu. Zamek Sokolec 3 Zamek Bolczów 4. TAB. Spłonął 12 sierpnia 1434 r. Budowa drogi nigdy nie została zakończona. po roku 1945 w okolicznych lasach prowadzono wydobycie rud uranu. Spalony w czasie wojny trzydziestoletniej popadł w ruinę. Wpis do rejestru zabytków nr rej. związane z istnieniem państwa Samona. szlak wymaga remontu 198 . rok powstania(budowy). 87/1056/Arch/83. Kowary.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” się znanym ośrodkiem przemysłu elaznego. Śnie ka. Droga Sudecka aktualnie ulega niszczeniu. Nazwa obiektu Ogólny opis. walory Zagro enia Uwagi wykonane 7 2007. Śnie ka. cmentarz jeńców wojennych – ofiar niewolniczej pracy przy budowie drogi. Obr.. Obr. Obr.. Ruiny zamku z VII-VIII w. Budowę tej drogi rozpoczęto w dwudziestoleciu międzywojennym a podczas II wojny światowej budowali ja jeńcy wojenni z obszaru całej Europy. Cmentarz 4 Obiekt poło ony w pobli u Drogi Sudeckiej i w niedalekiej odległości od mostku na Podgórnej.

Głównie są to cieki niewielkie wypływające z obszarów leśnych Karkonoszy. której ujęcia rozlokowane są w obszarze leśnym.11. Potoki obszaru nadleśnictwa są bogatym źródłem wody pitnej. sposoby i stopień wykorzystania oraz klasy czystości wód powierzchniowych Grzbiet Karkonoszy stanowi europejski dział wodny. obszar. Po przeprowadzeniu odpowiednich analiz i sporządzeniu projektów prawdopodobnie mo liwe będzie uzyskanie znacznych ilości energii elektrycznej z małych elektrowni wodnych. stanowiące dopływy rzeki Bóbr. Stosunki wodne w nadleśnictwie układają się dość korzystnie i tylko jedynie na niewielkich obszarach występuje okresowy nadmiar lub niedomiar wody. Sieć rzek przecinających obszar nadleśnictwa jest dość równomiernie rozłoona i o znacznej gęstości. Budowie urządzeń energetycznych napędzanych siłą wód sprzyja proekologiczny charakter gospodarki i korzystny układ hydrograficzny.1. 5. która w obecnym czasie jest niewykorzystana. Rudaw Janowickich i Gór Kaczawskich. Potoki górskie z racji znacznych spadków posiadają du ą ilość czystej ekologicznie energii. Obszar nadleśnictwa poło ony po stronie północnej Karkonoszy nale y do zlewni rzeki Odry wpływającej do Bałtyku. Stopień wykorzystania potoków jako zasobów wody pitnej jest mocno zró nicowany a znaczna część ujęć wodnych wymaga remontów lub odbudowy.11. Stwarza to szerokie mo liwości i sprzyja zagospodarowaniu potoków górskich jako nośników energii. Hydrografia terenu Nadleśnictwa Śnie ka. Ocena stanu stosunków wodnych. Według podziału hydrograficznego teren nadleśnictwa nale y do następujących jednostek hydrograficznych : Rząd I II III IV III nazwa rzeki Odra Bóbr Karpnicki Potok Gruszkówka Łomnica 199 . rozgraniczający dorzecza Łaby i Odry. Najwy sze pasmo sudeckie dzieli zlewiska Morza Północnego i Bałtyckiego.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 5.

63 PRZEGLĄD GŁÓWNYCH RZEK I POTOKÓW OBSZARU NADLEŚNICTWA ŚNIE KA Nazwa rzeki. potoku 1 Bóbr Czerwień Ziębnik Srebrny Potok Myja Kacza Granicznik Borówka Modrzyk Jodłówka Zachełmiec Choiniec Jeleni Potok Czerwoniak Sośniak Czerwonka Podgórna Polski Potok Sopot Wrzosówka Pijawnik Lutynka Kamienna Strona dopływu 2 lewy lewy lewy prawy prawy prawy lewy lewy lewy lewy prawy lewy lewy prawy prawy prawy prawy prawy prawy prawy prawy prawy lewy Zlewnia 3 Odry Podgórnej Czerwienia Podgórnej Podgórnej Podgórnej Kaczej Kaczej Kaczej Kaczej Choińca Podgórnej Czerwoniaka Czerwonki Czerwonki Podgórnej Wrzosówki Wrzosówki Wrzosówki Kamiennej Kamiennej Kamiennej Bobru 200 .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” IV IV V III IV III IV IV Łomniczka Jedlica Kalnica Radomierka Komar Kamienna Wrzosówka Pijawnik TAB.

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 Łomnica Pląsawa Wapniak Biały Potok Budnicza Struga Złoty Potok Bystrzyk Dziki Potok Miłkówka Głębocka Struga Łomniczka Czerniawka Płomnica Niedźwiada Płóknica Skałka Wilczy Potok Jedlica Malina Bystra Kuźniczy Potok Kalnica Piszczak Pluszcz Jelenia Struga Janówka Karpnicki Potok Gruszkówka Łupia Radomierka Komar Bełkotka Złotucha lewy lewy lewy lewy lewy prawy prawy lewy lewy lewy prawy prawy prawy prawy lewy prawy lewy prawy lewy prawy prawy prawy lewy lewy lewy lewy lewy lewy lewy prawy prawy prawy prawy 2 Bobru Łomnicy Pląsawy Łomnicy Łomnicy Łomnicy Łomnicy Łomnicy Łomnicy Łomnicy Łomnicy Łomniczki Łomniczki Płomnicy Płomnicy Łomniczki Łomniczki Łomnicy Jedlicy Jedlicy Jedlicy Jedlicy Jedlicy Piszczaka Jedlicy Bobru Bobru 3 Karpnickiego potoku Karpnickiego Potoku Bobru Radomierki Radomierki Bobru 201 .

0 hm3. w których wartość odpowiadała III i II klasie czystości. Główne cieki wodne przecinające teren Nadleśnictwa Śnie ka to Bóbr i Łomnica. Rzeka Łomnica jest lewobrze nym dopływem Bobru III rzędu. równie fosfor ogólny występował w znacznym stę eniu na przekroju poni ej Jeleniej Góry.11. II rzędu. fenoli i wskaźnika BZT5. i do ziemi lub innego odbiornika 1. w tym bezpośrednio do wód powierzchniowych 37. fosforu ogólnego. azotu azotynowego i wysokie stę enia fosforanów.0 hm3 ścieków przemysłowych. Na 25 miast województwa jeleniogórskiego 24 posiadały w 1997 roku oczyszczalnie ścieków. Rzeka Bóbr jest lewobrze nym dopływem Odry.0 % ścieków surowych bez oczyszczenia. W roku 1997 na terenie województwa jeleniogórskiego 68 zakładów przemysłowych odprowadziło 41. na podstawie innych od wymienionych wskaźników wody rzeki Łomnicy klasyfikują się w I klasie czystości. Stan czystości wód powierzchniowych Problem zanieczyszczenia wód powierzchniowych związany jest z odprowadzaniem ścieków wodnych powstałych w zakładach przemysłowych. • 42. poprzez kanalizację miejską 2. Ocena wyników badań wykazała ponadnormatywne zanieczyszczenie bakteriami coli typu fekalnego. • 2.9 % ścieków oczyszczonych mechanicznie. W przypadku 37.2. W 1997 roku w punkcie granicznym wody Bobru wykazywały II klasę czystości z uwagi na podwy szone wartości stę eń fosforanów. ścieków komunalnych oraz ścieków niedostatecznie oczyszczonych w starych oczyszczalniach. za wyjątkiem zbiornika Bukówka.2 % ścieków oczyszczonych biologicznie.6 km.7 hm3 ścieków wymagających oczyszczenia odprowadzono do wód powierzchniowych: • 49.8 hm3 . zanotowano tak e wysoki stopień zanieczyszczenia fenoli lotnych i azotu azotynowego przez co została sklasyfikowana jako III klasa czystości.9 % ścieków oczyszczonych chemicznie.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 5. Od ujścia Łomnicy do przekroju zbiornika Pilchowickiego wody Bobru wykazywały III klasę czystości z uwagi na znaczne stę enie fenoli lotnych. w tym 3 miasta oczyszczalnie mechaniczne i 21 miast mechaniczno-biologiczne.2 hm3. Dane odnoszące się do stę eń związków organicznych. Rzeka Wrzosówka jest prawobrze nym dopływem Kamiennej IV rzędu. • 5. Ponadto ocena jakości wód Bobru według stanu sanitarnego wykazała znaczne ilości bakterii z grupy coli typu fekalnego nie odpowiadające normom. fosforu ogólnego i fosforanów wskazywały na II klasę czystości. o długości 271. Wody rzeki Wrzosówki w przekroju źródłowym nie odpowiadały normom z uwagi na przekroczenie dopuszczalnych 202 .

Skład drzewostanów jest częściowo zgodny z siedliskiem kiedy gatunek główny (zgodnie z przyjętym typem gospodarczym drzewostanu. 5. Ekologiczna ocena stanu lasu W przeprowadzonej ocenie ekologicznej stanu lasu analizowano zgodność składu gatunkowego drzewostanów z siedliskiem. 1997). a w drzewostanach KO łączny skład gatunkowy drzewostanu i podrostu. je eli nie spełnia wymogów określonych powy ej co oznacza. Drzewostany o składzie gatunkowym zgodnym z siedliskiem uznaje się wówczas gdy gatunek główny (zgodnie z przyjętym typem gospodarczym drzewostanu. W 203 . W ogólnym podziale przedstawia się drzewostany: • o składzie zgodnym z warunkami siedliskowymi. Ocena jakości wód rzeki wykazała znaczne ilości bakterii z grupy coli typu fekalnego nie odpowiadające normom za wyjątkiem odcinka na wysokości Jagniątkowa gdzie wartość miana coli wskazywała I klasę czystości (JBPiP.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” wartości pH. w drzewostanach dwupiętrowych uwzględnia się łączny skład gatunkowy w obydwu piętrach. Skład gatunkowy drzewostanów jest niezgodny z siedliskiem. w tym równie w strefach uszkodzeń przemysłowych) jest gatunkiem panującym.11. • niezgodne. i jednocześnie w składzie gatunkowym drzewostanu nie występują wszystkie gatunki przyjętego typu gospodarczego drzewostanu lub łącznie nie obejmują 50% składu gatunkowego drzewostanu. w tym równie w strefach uszkodzeń przemysłowych) nie jest gatunkiem panującym. z uwzględnieniem wariantu uwilgotnienia lub wystawy.3. w tym równie w strefach uszkodzeń przemysłowych) występuje w drzewostanie i razem z pozostałymi gatunkami przyjętego typu gospodarczego zajmuje co najmniej 50% składu gatunkowego drzewostanu. a w drzewostanach KO łączny skład gatunkowy drzewostanu i podrostu. pozostałe parametry odpowiadały I klasie czystości. e gatunek główny (zgodnie z przyjętym typem gospodarczym drzewostanu. Podstawą kwalifikacji drzewostanów do powy szych grup jest gospodarczy typ drzewostanu ustalany na komisjach techniczno – gospodarczych dla ka dego siedliskowego typu lasu. a w składzie gatunkowym drzewostanu występują wszystkie gatunki przyjętego typu gospodarczego. Na wysokości Sobieszowa wody rzeki sklasyfikowane zostały jako II klasa czystości z uwagi na przekroczenie norm pH oraz podwy szone wskaźniki BZT5. • o składzie częściowo zgodnym z siedliskiem. w drzewostanach dwupiętrowych uwzględnia się łączny skład gatunkowy w obydwu piętrach.

7 100.32 6.74 1.6 71.50 12.4 22.2 100.37 246.23 6.89 92.29 52.62 16.0 2.04 63.89 2024.66 67.9 82.72 120.63 LWY W OLJWY Obręb Kowary BGŚW BGW BMGŚW 18.0 81.0 90.1 5.3 2.85 % 9 1.5 niezgodnym ha 8 8.4 58.79 11.5 2.30 3.1 1118.67 1.5 częściowo zgodnym ha 6 24.38 56.61 4.9 82. TAB.2 100.2 100.1 18.8 5.7 100.2 8.6 44.67 6.88 80.13 58.54 129.5 53.28 787.66 809.04 25.62 70.99 85.(w przypadku gdy zalecany gatunek liściasty zastąpiony jest przez inny gatunek liściasty) oraz niezgodność negatywną – (gdy zalecany gatunek liściasty oraz jodła i modrzew zastąpiony jest przez sosnę lub świerk).5 17.89 50.9 10.0 34.0 4.18 5.56 1.98 % 5 95.6 16.27 0.4 47.52 1.0 51.0 93.9 124.0 65.82 8.32 19.91 6.32 26.71 1.19 81.3 5.53 4.4 83.13 4.5 204 .0 48.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” drzewostanach niezgodnych dodatkowo wyró nia się niezgodność obojętną .6 41.6 100.1 9.1 24.8 37.8 16.15 36.07 27.9 38.36 3.9 0.7 83. 64 ZESTAWIENIE POWIERZCHNIOWE WG ZGODNOŚCI SKŁADU GATUNKOWEGO (ŹRÓDŁO: WYNIKI TAKSACJI PRZETWORZONE PROGRAMEM TAKSATOR) Gospodarczy typ drzewostanu 3 ŚW ŚW ŚW BK SO BMGŚW BK ŚW JD BK ŚW ŚW BMGW BWG LGŚW LGW Obręb Śnie ka LŁG LŁWY LMGŚW LMGW LMWY ŚW LMWY W LWY ŚW ŚW ŚW JD BK JW JD BK OL JS OL JS JD BK ŚW JD BK ŚW BK JD DB ŚW JD DB JW JD DB BK JD DB JD DB JD BK ŚW JD DB JW OL JS ŚW ŚW BK ŚW ŚW 56.68 63.0 65.37 13.80 2.5 277.74 36.6 72.8 203.3 Drzewostany o składzie gatunkowym zgodnym ha 1 BGW BMGB 2 BGŚW 4 656. nadleśnictwo Siedliskowy typ lasu 80.92 189.24 7.41 28.75 79.3 Obręb.0 100.5 218.65 101.13 32.1 24.5 46.45 % 7 3.44 1.

90 8.28 1905.2 BMGŚW BK ŚW JD BK ŚW ŚW 299.20 82.7 223.56 4.23 26.8 9.98 78.39 6.45 0.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 BMGW BMWY ŚW BWG LGŚW LGW LŁG LŁWY LMGŚW LMGW LMWY ŚW LMWY W LWY ŚW LWY W OLJG OLJWY ŚW 3 DB SO ŚW JD BK JW JD BK OL JS OL JS JD BK ŚW JD BK ŚW BK JD DB ŚW JD DB JW JD DB BK JD DB JD DB JD DB JW OL JS OL JS ŚW ŚW ŚW BK SO 4 2.0 86.06 8.28 13.1 18.2 100.6 82.9 275.4 64.6 0.92 8.13 43.7 80.66 24.74 1.96 57.2 2.5 2.02 1.4 12.2 2.13 Nadleśnictwo Śnie ka BGŚW BGW BMGB 2.11 0.46 82.43 4.45 3.7 61.8 4482.0 85.0 44.97 228.14 31.89 418.4 38.2 30.3 3.23 7.13 32.3 2457.2 4.0 66.5 11.2 29.1 7.48 34.7 29.06 73.1 321.4 19.8 2.2 76.9 82.84 58.98 6.0 100.73 63.76 100.45 9 1.62 334.21 94.9 27.96 205 .8 6 29.3 100.0 10.0 51.9 8 0.36 85.6 38.85 20.5 185.0 79.9 100.8 23.18 89.7 5.3 17.13 1.0 100.40 19.48 20.81 9.8 2.84 80.72 6.53 24.2 13.38 163.65 6.0 8.37 297.9 22.56 1.2 36.27 436.72 95.79 154.9 151.0 93.46 97.7 80.0 7.81 BMGW BMWY ŚW BWG LGŚW LGW LŁG LŁWY LMGŚW LMGW LMWY ŚW LMWY W ŚW DB SO ŚW JD BK JW JD BK OL JS OL JS JD BK ŚW JD BK ŚW BK JD DB ŚW JD DB JW JD DB 79.31 6.8 17.3 80.33 27.3 100.73 19.91 5 8.59 8.3 72.81 31.83 4.8 63.21 7 89.72 16.1 119.8 0.8 426.50 31.7 292.18 2.89 4.5 401.8 3.0 75.1 12.04 1.74 0.97 58.17 14.1 19.24 9.4 1.4 100.8 28.67 9.0 929.87 7.0 72.17 570.35 67.46 10.9 17.7 99.45 3.5 9.19 81.48 713.09 2.4 4.

41 0.0 8 18. Uzupełnieniem jest zestawienie graficzne niezgodności według typów siedliskowych lasu i gospodarczych typów drzewostanu.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 LWY ŚW 3 BK JD DB JD DB JD BK ŚW JD DB JW OL JS OL JS 4 4. Całkowicie zgodne są drzewostany w typach siedliskowych lasu BGw i BGb gdzie gospodarczy drzewostan świerkowy przyjęto jako podstawowy.3 57.49 1.36 9 17.3 100.0 6 87.7%). 206 .42 55.11 66.9 44.7 38. Praktycznie blisko 100% drzewostanów rosnących na wymienionych siedliskach oraz BGśw i BWG wykazuje skład zgodny z siedliskiem.37 7 82.98 ha) oraz LMwy w (401.48 7.7 0.33 Największą powierzchnię drzewostanów o składzie niezgodnym odnotowano w Nadleśnictwie „Śnie ka” w typie siedliskowym lasu LMGśw (426.80 47.92 5 4.96 ha).9 LWY W OLJG OLJWY 8. Lite świerczyny porastające górne partie gór.5%) oraz Lwy w (55.23 6.0 6.24 69. W odniesieniu do całkowitej powierzchni typu siedliskowego największy udział drzewostanów niezgodnych występuje na LMwy w (80.0 37.0 100. są w zupełności dostosowane do warunków siedliskowych.0 93.

Zestawienie zostało wygenerowane za pomocą programu taksator. BGŚW. Aktualny stan siedliska BMGW.0 [%] 40.0 20.0 10. ŚW JD DB LMWY W. BK JD DB LWY ŚW. JW JD DB LWY ŚW. OL JS [STL. JD BK ŚW LMWY ŚW. ocenę aktualnego stanu siedlisk oparto na podstawie operatu glebowo-siedliskowego wykonanego w 1998 roku przez BULiGL o/w Brzegu.U.12.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 90. BK ŚW BMGŚW.0 70.12. • neofityzacji.0 60. JD BK LGW.0 30. ŚW BMGŚW.0 Wykres 11 Udział drzewostanów niezgodnych w typach siedliskowych lasu z uwzględnieniem gospodarczych typów drzewostanów Dokonując oceny form degeneracji ekosystemów leśnych brano pod uwagę cztery jej elementy: • aktualny stan siedliska.0 0.1. JW JD BK LŁG.L. JD DB JW 207 . • borowacenia. GTD] LŁWY . BK JD DB LMWY ŚW. OL JS LMGŚW. ŚW 5. JD DB LWY W. JD BK ŚW LMGW. Formy degeneracji ekosystemu leśnego 5. W trakcie prac IV rewizji P.0 50. • monotypizacji. W rubryce forma stanu siedliska za siedliska w stanie naturalnym uznane zostały siedliska w stanie naturalnym (N1) i zbli onym do naturalnego (N2). ŚW LGŚW.0 80.

4 208 .00 0.59 0.03 17.1 0.0 0.29 215.00 208.55 669.00 0.00 0.00 467.00 0.00 0.0 0.00 29.00 225.00 84.69 0.17 0.00 442.0 22.00 86.0 26.00 0.00 Ogółem Ogółem [%] 7 775.00 0.00 0.0 0.00 112.1 0.00 0.2 0.05 0.00 25.0 0.07 0.Grupa Forma stanu leśnictwo siedlisk siedliska <=40 lat 1 2 3 naturalne zniekształcone bory zdegardowane silnie zdegardowane naturalne bory mieszane zniekształcone zdegardowane silnie zdegardowane naturalne lasy Obręb Śnie mieka szane zniekształcone zdegardowane silnie zdegardowane naturalne zniekształcone lasy zdegardowane silnie zdegardowane naturalne zniekształcone ogółem zdegardowane silnie zdegardowane Obręb Kowary bory naturalne zniekształcone zdegardowane silnie zdegardowane bory mienaturalne zniekształcone 4 408.42 0.44 7.0 30.00 0.12 7.93 0.00 0.68 Wiek 41-80 lat 5 258.90 17.27 0.00 0.00 0.08 0.53 0.1 33.90 0.0 0.00 0.36 > 80 lat 6 108.34 0.00 229.00 0.00 1285.04 8 13.50 6.0 0.37 0.30 0.00 0.4 0.9 1.0 0.41 1068.97 691.72 0.08 1043.07 0.24 0.00 720.93 0.74 22.00 1296.00 0.00 521.00 0.00 0.10 0. nad.00 0.00 0.62 21.08 0.00 0.57 0.1 0.00 0.38 236.92 1928.00 27.00 0.00 114.00 0.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.02 0.00 883.4 0.00 0.0 3.00 3813.00 1246.00 0.48 0.00 0.00 0.00 610.6 34.0 65.2 0.00 0.00 0.4 0.00 0.0 0.92 0.00 0.00 624.00 452.00 1270.86 0.00 2125.57 0.76 1996.00 1519.0 3. 65 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI DRZEWOSTANÓW NADLEŚNICTWA „ŚNIE KA” WG AKTUALNEGO STANU SIEDLISKA ( WYGENEROWANE PROGRAMEM „TAKSATOR”) Powierzchnia/ mią szość Obręb.26 61.

0 2.00 0.00 177.86 0.0 60.0 0.00 0.59 0.00 0.0 0.39 73.7 42.00 0.37 3106.52 4883.00 2661.72 0.03 1175.00 0.18 2319.0 0.3 0.00 1552.00 0.00 0.67 0.00 0.00 0.00 0.0 0.8 0.00 2494.00 45.26 603.00 0.65 22.18 0.75 187.00 68.19 52.0 0.79 0.43 0.00 3877.98 0.00 3644.0 0.09 70.33 0.1 lasy mieszane zniekształcone zdegardowane silnie zdegardowane naturalne zniekształcone lasy zdegardowane silnie zdegardowane naturalne zniekształcone ogółem zdegardowane silnie zdegardowane Nadleśnictwo Śnie ka bory naturalne zniekształcone zdegardowane silnie zdegardowane naturalne bory mieszane zniekształcone zdegardowane silnie zdegardowane naturalne lasy mieszane zniekształcone zdegardowane silnie zdegardowane naturalne zniekształcone lasy zdegardowane silnie zdegardowane ogółem naturalne 209 .0 0.00 0.00 0.23 0.00 0.49 7 0.00 0.0 2.69 0.00 1335.00 0.15 0.93 573.00 482.36 0.00 7691.51 0.0 28.00 0.00 2347.98 0.60 2955.06 0.00 1224.00 0.27 43.8 0.82 0.0 20.57 1106.00 0.03 6.00 520.10 1275.00 62.5 0.66 0.00 1101.5 44.2 0.00 985.60 0.00 153.52 0.64 0.5 0.49 126.00 0.00 0.00 0.00 375.00 0.00 0.58 0.08 1328.00 517.26 0.0 0.00 0.5 0.22 788.3 0.00 146.8 38.00 2849.00 0.00 15.9 1.00 0.13 8 0.00 0.12 1775.00 0.00 0.00 1092.00 584.0 55.57 0.49 7.64 5 0.00 0.00 6 0.00 1375.00 0.00 0.65 51.00 1001.1 1.0 19.00 964.0 7.81 0.35 0.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 szane 3 zdegardowane silnie zdegardowane naturalne 4 0.00 0.00 0.25 0.59 0.00 136.00 1344.60 17.00 0.00 344.00 375.0 0.12 32.

je eli udział świerka i sosny wynosi: • ponad 80 % na siedliskach lasów mieszanych • 30-60 % na siedliskach lasowych c) mocne.00 0.46 0. 5.00 0. je eli udział świerka lub sosny wynosi: • ponad 60 % na siedliskach lasowych Wyniki opisujące proces borowacenia dla obrębów i łącznie dla nadleśnictwa przedstawia tabela zamieszczona poni ej: 210 . Nie stwierdzono siedlisk zdegradowanych i silnie zdegradowanych.35 0.0 0.0 W Nadleśnictwie „Śnie ka” zinwentaryzowano siedliska w stanie naturalnym i zniekształconym. je eli udział świerka i sosny w składzie gatunkowym drzewostanu wynosi: • ponad 80 % na siedliskach borów mieszanych • 50-80 % na siedliskach lasów mieszanych • 10-30 % na siedliskach lasowych b) średnie.40 0.2. 55% (w obrębie Kowary) do 65% (w obrębie Śnie ka). Występuje zró nicowanie pomiędzy STL – generalnie udział siedlisk zniekształconych wzrasta z yznością siedlisk. W zale ności od udziału wymienionych gatunków w górnej warstwie drzew nale y wyró nić borowacenie: a) słabe.00 0.00 8 39. Borowacenie Zjawisko borowacenia występuje na siedliskach borów mieszanych. Polega na zwiększonym (ponadnormatywnym) udziale sosny lub świerka w składzie gatunkowym drzewostanu.00 6 2396.00 5 1866. Udział siedlisk w stanie naturalnym wynosi ok. 60% dla nadleśnictwa i wacha się od ok.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 2 3 zniekształcone zdegardowane silnie zdegardowane 4 840.00 0. lasów mieszanych i lasów jako forma degeneracji lasu.12.9 0.49 0.00 7 5103.

0 0.38 248.63 196.88 12.74 1099. Obręb leśny Kowary 52.7 43.7%) i w obrębie Kowary na powierzchni 1621.37 447.0 %).82 6. Brak zjawiska borowacenia stwierdzono w obrębie Śnie ka na powierzchni 1955.8 Obręb Śnie ka słabe średnie mocne brak Obręb Kowary słabe średnie mocne brak Nadleśnictwo słabe średnie mocne Według zestawienia największą powierzchnię w nadleśnictwie 5953. przy jednoczesnym zmniejszeniu powierzchni drzewostanów nieobjętych procesem (poprzednio 4071. co daje udział dla nadleśnictwa na poziomie 28%. Wynika to z przyjęcia w obecnej rewizji bardziej precyzyjnego opisu siedliskowych typów lasu z Operatu siedliskowego.08 591.2 %).87 3577.85 1063.8 23.23 ha – 36.04 Ogółem [%] 33.87 ha (0.77 25.48 372.53 1091.85 984.80 lat 565.59 2529.52 357.65 1903.36%).73 > 80 lat 342.8 839.5 24.74 699. Największy wzrost odnotowano w grupie drzewostanów objętych słabym stopniem borowacenia (poprzednio 4070.15 276.49 ha (23.53 ha (22%) Drzewostany o mocnym borowaceniu w nadleśnictwie zajmują – 99.6 57.43 1973.81 ha (49.65 3164.23 28.52 80.7%).8 %) oraz obręb Śnie ka – 46.37 1057.22 1072. opracowanego wg stanu na 2008.7 0.04 ha (0.5 22. 211 .36 1012.0 0.0 46.49 3423.8 28.27 2191.18 52.0 27.84 1278.83 32.71 ha (24.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.08 5953. odpowiednio w obrębach: Śnie ka – 2529. W porównaniu do danych z poprzedniej rewizji PUL nastąpiły zmiany we wszystkich klasach.2 49.18 ha (27%) i w obrębie Śnie ka 1278.71 99.46 Ogółem [ha] 1955.17 1621.35 21. w których stwierdzono słabe borowacenie.42 925. w tym w obrębie Kowary 1886. Średni stopień borowacenia w nadleśnictwie wykazuje 3164.59 ha (33.53 46.8%). 66 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI [HA ] WG FORM DEGENERACJI LASU – BOROWACENIE ( WYGENEROWANE PROGRAMEM „TAKSATOR”) Obręb.37%).84 ha (43.8%).22 1632.5 %) oraz Kowary 3423.85 41 .40 ha – 36.06 6.33 626.5 %) zajmują drzewostany. Nadleśnictwo Stopień borowacenia brak Wiek <=40 lat 1047.88 7.65 ha (46.59 2689.17 ha (0.81 1886.

nadleśnictwo Obręb Śnie ka Obręb Kowary Nadleśnictwo Stopień monotypizacji brak brak brak <=40 lat 1507. Monotypizacja Degeneracja lasu polegająca na ujednoliceniu gatunkowym lub wiekowym nosi miano monotypizacji.54 Ogółem [%] 100 100 100 Według danych zawartych w tabeli wynika.14 2727.86 3335. Wyró nia się monotypizację częściową gdy udział drzewostanów jednego gatunku i jednej (20 letniej) klasy wieku wynosi 50-80% lub udział jednej klasy wieku drzewostanów ró nych gatunków w jednej klasie wieku wynosi ponad 80% oraz monotypizację pełną gdy udział jednego gatunku i jednej klasy wieku wynosi ponad 80 %. dąb czerwony.1 Wiek 41 . 41-80 i powy ej 81 lat oraz podziału drzewostanów na : sosnowe + świerkowe i pozostałe. Neofityzacja Forma degeneracji lasu polegająca na wprowadzeniu sztucznym lub samoistnym wnikaniu do drzewostanów gatunków obcych drzew i krzewów nosi miano neofityzacji.4 > 80 lat 2314. TAB.12. których powierzchnia przekracza 100 ha. Drzewostany posiadające w swoim składzie gatunkowym co najmniej 10 % gatunków obcego pochodzenia tj.24 1827. sosnę czarną wykazano w obszarze Nadleśnictwa „Śnie ka” jako zdegradowane pod względem neofityzacji.23 4743. daglezję. Zestawienie opisujące to zjawisko wykonuje się dla kompleksów leśnych powy ej 200 ha z uwzględnieniem grup wiekowych drzewostanów 1-40 . 5.80 lat 1988.4.MONOTYPIZACJA Obręb.13 6984.75 2429. czeremchę amerykańską. 67 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI [HA ] WG FORM DEGENERACJI LASU . Zatem nie istnieją powierzchnie jednolite pod względem gatunku i wieku zgrupowane w kompleksy.98 Ogółem [ha] 5810. e w obszarze Nadleśnictwa Śnie ka brak procesu monotypizacji w zdefiniowanym rozumieniu.3.41 12794. Monotypizację wyró nia się w przypadku występowania drzewostanów jednogatunkowych i jednowiekowych na zwartych powierzchniach powy ej 100 ha.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 5. robinię akacjową.12. 212 .: sosnę wejmutkę.26 4715.

64 22.64 19.C nadleśnictwo DG SO.69 14.63 4.63 0. powierzchnię gatunków nierodzimych opisanych w udziale drzewostanów zredukowaną do rzeczywiście zajmowanej.36 2. TAB.08 0.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Neofity w obydwu obrębach leśnych zostały zaewidencjonowane podczas prac IV rewizji u. 68 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI [HA ] WG FORM DEGENERACJI LASU . w składzie gatunkowym drzewostanu we wszystkich warstwach.05 12. nadleśnictwo Obręb Śnie ka Powierzchnia [ha] Gatunek <=40 lat DG R-m DB.89 1.36 2.01 0.2 4.64 15.51 4.14 0.l.84 Ogółem 4.05 16. 213 .83 4.63 1.WE R-m Wiek 41-80 lat 0. Istnieje pewne zró nicowanie między obrębami – w obrębie Kowary skala zjawiska jest nieco większa. W poni szych tabelach zestawiono w kolejności: powierzchnię wydzieleń z gatunkami obcego pochodzenia jako panującymi w drzewostanach.64 17.28 0.C Obręb Kowary DG SO. liczbę wydzieleń z gatunkami neofitycznymi występującymi w dolnych warstwach drzewostanów.19 0.18 Z powy szego zestawienia wynika.52 Ogółem [%] 0. e skala neofityzacji ujęta sumaryczną powierzchnią wydzieleń z panującymi gatunkami obcego pochodzenia jest niewielka – 0.88 4.08 0.NEOFITYZACJA (GATUNKI OBCEGO POCHODZENIA JAKO PANUJĄCE W DRZEWOSTANACH ) Obręb.04 0.07 0. Wszystkie neofity są wynikiem prowadzenia gospodarki leśnej i zostały wprowadzone sztucznie. przy czym w warstwie podszytu nie notowano procentowego udziału poszczególnych gatunków.21 0.63 4.68 0. ze względu na większą reprezentację drzewostanów daglezjowych.69 9.32 2.32 2.02 0.18% powierzchni leśnej nadleśnictwa.WE R-m DB.68 > 80 lat 4.

70 8.WE nadleśnictwo DG DB. W obrębie Śnie ka największa powierzchnia neofitów przypada na dęba czerwonego.00 5.43 5.00 2.17 0.54 14.97 3.44 > 80 lat 0.77 0.70 Ogółem [%]* 7.63 2.37 3.36 Instrukcja Urządzania Lasu z 2002 r.56 0. 214 .WE Obręb Kowary DG DB.C R-m SO.77 8.43 3.20 Ogółem 0.59 3.88 0. zredukowaną do rzeczywiście zajmowanej.69 4.94 0.00 0.52 5.25 3.38 8.13 5.54 14.33 26.03 44.43 1.46 19. równie jest niewielka – 0.95 92.09 3.97 1.01 4.43 5.13 0.80 KO.26 Wiek 41-80 lat 0. wprowadziła powierzchniowy udział gatunków w składzie drzewostanów. w obrębie Kowary na daglezję. nadleśnictwo Gatunek <=40 lat DG Obręb Śnie ka DB.79 1. Z powy szego zestawienia wynika.54 10.31 0.07 5.83 7.C R-m 0.C R-m SO. e skala neofityzacji ujętej sumaryczną powierzchnią gatunków obcego pochodzenia o udziale 1 i więcej w drzewostanach.25 3.81 27.43 1.04 5. 69 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI [HA ] WG FORM DEGENERACJI LASU – NEOFITYZACJA (GATUNKI OBCEGO POCHODZENIA W UDZIALE – POWIERZCHNIA ZREDUKOWANA ) Powierzchnia [ha] Obręb.81 27. KDO 0.16 13.54 4.05 0.37 0.74 77.63 0.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.86 12.91 0.83 19.59 3.67 9.36% powierzchni leśnej nadleśnictwa.63 0.76 62.92 9.64 0.52 0.11 35. Istnieje więc mo liwość zredukowania powierzchni gatunków do rzeczywiście zajmowanej.

Gatunki neofitów jakkolwiek obce naturalnemu środowisku przyrodniczemu obszaru Nadleśnictwa „Śnie ka” to jednak spełniają ró norodne funkcje w gospodarce leśnej.C KSZ R-m SO.4% liczby wydzieleń literowanych w obrębie. czeremchy amerykańskiej. Ich znaczenie w prowadzeniu gospodarki leśnej jest skrajnie zró nicowane od gospodarczo uzasadnionego np.S DG nadleśnictwo DB. z uwagi na niekorzystne zjawiska jakie są następstwem procesu neofityzacji.4% ogólenej liczby wydzieleń litereowanych w nadleśnictwie. 215 .C SO. ujętej liczbą wydzieleń z gatunkami obcego pochodzenia zinwnentaryzowanymi w tych warstwach równie jest niewielka – dotyczy 1.C SO. LICZBA WYDZIELEŃ Z NEOFITAMI W DOLNYCH WARSTWACH DRZEWOSTANU Obręb. Zasadniczo nale y dą yć do eliminowania obcych gatunków ze środowiska leśnego.S 2 1 1 2 1 1 22 31 1 1 2 2 1 1 4 5 1 0 22 34 1 1 22 1 1 31 3 2 1 1 12 1 1 4 5 1 2 1 23 36 3 14 2 8 2 2 58 6 1 69 2 2 59 11 1 2 77 Obręb Kowary DG DB. Uwidacznia się pewne zró nicowanie pomiędzy obrębami – w obrebie Kowary skala zjawiska jest większa – prawie 2. nadleśnictwo Gatunek DG IIP 1 Warstwa drzewostanu NAL PODR 1 2 PODS 1 1 PODSZ R-m 1 5 Obręb Śnie ka DB. wobec niecałych 0.C AK KSZ R-m Skala neofityzacji w dolnych warstwach drzewostanu.3% w obrębie Śnie ka.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.C AK R-m SO. 70 ZESTAWIENIE POWIERZCHNI WG FORM DEGENERACJI LASU – NEOFITYZACJA . daglezji do absolutnie niepo ądanego np.

której widoczne ślady datuje się na okres wczesnego średniowiecza. brzoza. Przejawem źle prowadzonej gospodarki leśnej jest stan klęski zamierania lasów sudeckich. wra liwe na wiatr. poniewa nie przyniosła oczekiwanych efektów w postaci odnowienia wszystkich wylesionych powierzchni. Podstawową przyczyną dewastacji lasów wymienionego okresu są wylesienia wynikające ze znacznego zapotrzebowania powierzchni na u ytki rolne i rozwijający się przemysł. ZAGRO ENIA Naturalny charakter lasów sudeckich utrzymał się do pierwszych wieków naszego tysiąclecia. Istniejące osiedla w Kotlinie Jeleniogórskiej: Miłków. Ocenę gospodarki prowadzonej na tych obszarach przedstawił Zoll (1963). Wprowadzone obce rasy świerka zastąpiły odporne i przystosowane do warunków górskich lokalne rasy. e w pogoni za najwy szą rentą gruntową przeistoczono sudeckie lasy w jednogatunkowe. Sobieszów.. który stwierdził.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 6. Sosnówka Podgórzyn. Proces niekontrolowanej ingerencji i u ytkowania utrzymywał się do czasu wprowadzenia planowej gospodarki w XVIII w. Od roku 1750 niekontrolowana i rabunkowa gospodarka została powstrzymana ustawą z 1750 r. która wprowadziła obowiązek pomiaru i inwentaryzacji lasu. Niedobory nasion przyczyniły się do sprowadzania nasion świerka z odległych części Europy. 216 . iwa i w wy szych partiach jarzębina. wiąz. (Zoll 1958). Piechowice. W tym okresie świerk był uznany jako gatunek panujący. W początkowym okresie procesu zamierania lasów nastąpił okres bardzo intensywnej pracy. Ceitel i Szymański 1997). Wśród gatunków domieszkowych występowały: jesion. śnieg i szkodniki wtórne drzewostany świerkowe. Wyhodowane w ten sposób drzewostany świerkowe obcego pochodzenia posiadały bardzo słabą naturalną odporność skutkiem czego ulegały znacznym szkodom głównie od wiatrów i śniegów. Sposób prowadzenia zrębów smugowych nie przyniósł oczekiwanych efektów skutkiem czego wystąpiły znaczne problemy z odnowieniem lasu. która doprowadziła do zastąpienia drzewostanów mieszanych na monokultury świerkowe powstałe z odnowień sztucznych otwartych zrębów zupełnych. Zręby zupełne z prowadzeniem sztucznego odnowienia świerka w lasach sudeckich były stosowane do 1914 roku jako jedyny rodzaj prowadzenia gospodarki. Wzrost szczególnie intensywnej eksploatacji lasów sudeckich odnotowuje się w XIV i XV w. powstały w XIII w. Znaczne zmiany w środowisku leśnym były skutkiem działalności człowieka. która z dzisiejszego punktu widzenia wydaje się być w wielu wypadkach stracona. bukiem i jaworem. W dalszej kolejności wprowadzono odnowienie sztuczne świerka przy wykorzystaniu metody sadzenia (Zientarski. Z braku odnowienia naturalnego wprowadzono sztuczne w postaci siewu. występujący w litych drzewostanach oraz w zmieszaniu z jodłą. Nie posiadamy klarownej odpowiedzi jak uzyskać odnowienie na powierzchniach gdzie do tej pory jedynie trawy i trzcinnik są dominującą formacją roślinną (Samojło 1996).

przyczyniło się w efekcie do pokrycia odnowieniami praktycznie całej powierzchni wylesień w nadleśnictwie „Śnie ka”. 217 . 6. Zjawisko masowej deforestacji (wylesiania) zostało poprzedzone wzmo onym wydzielaniem posuszu.mł 300 250 200 150 100 50 0 Lata 258. Poni ej w formie wykresu przedstawiony jest rozmiar pozyskania grubizny martwych drzew na przestrzeni lat 1980 –1992. Szczegółowa charakterystyka klęski na terenach nadleśnictwa Śnie ka jest zawarta w elaboracie. rozpoczęto usuwanie martwych drzewostanów zrębami zupełnymi.1.7 154. Intensywność prowadzenia zrębów obrazuje zestawienie powierzchni w odniesieniu do poszczególnych faz rozwoju procesu zamierania lasów (Zientarski. grubizna w tys. Spadek pozyskania utrzymuje się równie w pozostałych latach po okresie 1988-1991 i w roku 1992 spada do 15. Wielkopowierzchniowe zamieranie lasów w Sudetach.6 278. w tym i „Śnie ce”. Ceitel i Szymański 1997). Na przestrzeni lat 1980-1992 w nadleśnictwie „Śnie ka” usuwano drewno z martwych lasów z ró nym natę eniem.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Wiele jednak z doświadczeń. Proces zamierania lasów w Sudetach zaczął się na przełomie lat 1979/80. Na początku lat 80-tych w nadleśnictwach obejmujących wy sze poło enia Sudetów Zachodnich.3 1980-1983 1984-1987 1988-1991 1992 Wykres 12 Pozyskanie grubizny martwych drzew Na przestrzeni lat 1984–1987 i 1988-1991 pozyskanie grubizny w zamarłych drzewostanach zmalało o 55 %.3 tys m3. przeniesionych z KPN i pozostałych nadleśnictw o podobnych problemach zamierania lasów i ich odbudowy.2 15. przy czym największe powierzchnie drzewostanów usunięto w latach 1984-87.

Powierzchnia wylesień w Sudetach objęła ok. Proces zahamowania rewitalizacji odnosi się równie do drzewostanów pozostających pod ujemnym wpływem emisji tzw. W tym okresie odnotowano przesuwanie się zjawiska zamierania lasów w Górach Wałbrzyskich w Sudetach Środkowych.p. w Górach Kamiennych w Nadleśnictwie Kamienna Góra. ze względu na bezpośrednie oddziaływanie na zdrowie człowieka. W Sudetach Zachodnich zjawisko klęskowego zamierania lasów dotknęło niemal wszystkich a w pozostałych górach znaczną część drzewostanów poło onych powy ej 800 m n. Niemniej jednak równie i one pomimo wyhamowania tempa deforestacji podlegają ciągłym zagro eniom ze strony ró nych czynników w tym np. Od roku 1983 zręby zupełne zaczęto stosować na Grzbiecie Lasockim w Karkonoszach. 15 tys. ze względu na ochronę zdrowia ludzi (na terenach zamieszkałych. szczególnie w odniesieniu do drzewostanów świerkowych dolnych poło eń górskich zarówno w Karpatach jak i Sudetach. U. Nr 62.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Proces wielkoobszarowego zamierania lasów najszybciej rozwijał się w latach 1984-1987. Dz. 627. zwraca się uwagę na du e zagro enie od strony chorób grzybowych i gradacji owadzich. Poziom zanieczyszczenia powietrza atmosferycznego Ochrona powietrza przed zanieczyszczeniami jest najwa niejszym zagadnieniem w ochronie środowiska.2. Zgodnie z obowiązującym w Polsce prawem ochrony środowiska (ustawa: Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001r. 218 . oraz organizmy ywe. Przesuwanie się zasięgu zamierania lasów postępowało z północnego zachodu na południowy wschód.. „dalekiego zasięgu”. Najkorzystniej przedstawiają się drzewostany świerkowe w reglu dolnym. 6. czynnika przyrostowego (Zawada 1997). Zatem korzystna tendencja powstrzymania tempa zamierania lasów sudeckich mo e okazać się bardzo nietrwała. Zaznacza się w reglu górnym Sudetów jakby powstrzymanie destrukcyjnych zjawisk. ze względu na ochronę roślin (na terenach nie zabudowanych). (Zientarski.1. z jednoczesnym zamieraniem drzewostanów w coraz ni szych partiach górskich. Rudawach Janowickich.m. poz. zwłaszcza wobec dalszego rozwoju gospodarczego. gleby. roślinność. ha. Ceitel i Szymański 1997).2. zabytki. z rozporządzeniami wykonawczymi) oceny jakości powietrza dokonuje się z uwzględnieniem dwóch grup kryteriów: 1. przy czym ywotność drzewostanów nie ulega pogorszeniu i nie poprawia się. 2. skutków rozwoju motoryzacji. zwłaszcza o du ej gęstości zaludnienia). 6. Stan zdrowotny lasu oraz ska enie powietrza atmosferycznego W ocenie ywotności drzewostanów na podstawie tzw. wodę.

wskazanie potrzeb w zakresie wzmocnienia istniejącego systemu monitoringu i oceny. nale y określić obszary przekroczeń wartości dopuszczalnych. niezbędne jest opracowanie programu ochrony powietrza POP. WROCLAW. nie jest wymagane prowadzenie działań na rzecz poprawy jakości powietrza. w zakresie umo liwiającym: • • wykonanie klasyfikacji stref w oparciu o przyjęte kryteria.poziom stę eń przekracza wartość dopuszczalną powiększoną o margines tolerancji.GOV.PIOS. 71 K LASYFIKACJA STREFY ZA ROK 2007 ZE WZGLĘDU NA OCHRONE ZDROWIA. uzyskanie informacji o przestrzennych rozkładach stę eń zanieczyszczeń na obszarze strefy.PL] Klasyfikacja strefy w odniesieniu do poziomów docelowych As Cd Ni B(a)P Strefa Klasyfikacja strefy w odniesieniu do poziomów dopuszczalnych SO2 NO2 C6H6 Pb PM10 CO Pb Jeleniogórsko kamiennogórska A A A A A A A A A A A 219 .poziom stę eń przekracza wartość dopuszczalną. dwutlenek azotu. ozon. ołów i pył zawieszony PM10.poziom stę eń nie przekracza wartości dopuszczalnej. • • TAB.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Nadlesnictwo Śnie ka znajduje się w jeleniogórsko – kamiennogórskiej strefie oceny jakości powietrza. klasa C . lecz nie przekracza wartości dopuszczalnej powiększonej o margines tolerancji. tlenek węgla. • • Na potrzeby oceny bie ącej (rocznej) wykonano klasyfikację stref w oparciu o następujące zało enia: • klasa A . benzen. w zakresie umo liwiającym wskazanie obszarów przekroczeń wartości kryterialnych oraz określenie poziomów stę eń występujących na tych obszarach. Prowadzone badania wykonanuje się dla następujących rodzajów zanieczyszczeń: dwutlenek siarki. [WWW. wskazanie prawdopodobnych przyczyn występowania ponadnormatywnych stę eń zanieczyszczeń w określonych rejonach. Celem prowadzenia corocznej oceny jakości powietrza jest uzyskanie informacji o stę eniach zanieczyszczeń na obszarze poszczególnych stref. klasa B .

wskazują na brak przekroczenia norm (średnia roczna obliczana ze stę eń średniodobowych mieściła się w granicach 40 – 60 µg/m3).1.3.2. czyli wartość progową dla ochrony ludzi (JBPiP 1998). Chemizm opadów Roczna ilość opadów w roku 1997 na Śnie ce wyniosła 1265. Średnioroczne stę enie dwutlenku azotu oscylowało na poziomie 4 µg/m3. przy czym rozkład opadów był nierównomierny. azot ogólny – 23.3. Zanotowano znaczne rozbie ności wynikające z sezonowości (lato. 220 . Wyniki te wskazują na znaczne obcią enie mokrym opadem zanieczyszczeń zawartych w powietrzu atmosferycznym na obszarze województwa jeleniogórskiego (JBPiP 1998). zima). za wyjątkiem Śnie nych Kotłów gdzie stę enia były porównywalne w obu okresach (JBPiP 1998).9 mm.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 6. 6. Stwierdzono wysokie. Prawie 10 % wyników 8-godzinnych stę eń ozonu przekraczało 110 µg/m3. 6. Analiza badań prowadzonych w obserwatorium na Śnie ce uwidacznia największy udział mas powietrza napływających z kierunku N-W w transporcie zanieczyszczeń ( 40 % ładunku).668. Poziom zanieczyszczenia dwutlenkiem siarki był wy szy w sezonie grzewczym w stosunku do sezonu letniego. Ładunki jednostkowe w kg/ha na terenie ówczesnego województwa jeleniogórskiego w 1997 roku przedstawiały się następująco: siarczany – 85. ponadnormatywne stę enia ozonu w powietrzu w okresie wiosny i lata na stacjach w Karkonoszach i Górach Izerskich.22.8. Wyniki pomiarów średniorocznego stę enia SO2 na obszarze polskiej części. metale cię kie – 0.9693 oraz jon wodorowy 0. Dwutlenek siarki Poziom stę enia tego gazu był badany w stacjach sieci monitoringu rozmieszczonych w rejonie Czarnego Trójkąta. co związane było ze wzrostem zu ycia energii. Dwutlenek azotu Poziom stę enia był podobnie jak poziom stę enia poprzedniego gazu mierzony na wszystkich stacjach monitoringu w sieci obejmującej swoim zasięgiem Czarny Trójkąt. fosfor ogólny – 0. najmniejsze zaś ładunki zanieczyszczeń niosą masy powietrza napływające z kierunku E ( 2 % całkowitego rocznego ładunku).1344.3.

Pozwala to na wyodrębnienie stref zagro enia przemysłowego. Znaczna część została wykorzystana gospodarczo – 17.26 % (446. pewne zmiany wynikają ze zmian granic nadleśnictwa (przejęć gruntów) oraz zmian granic wydzieleń. W zasięgu terytorialnym Nadleśnictwa Śnie ka znajduje się wysypisko zlokalizowane w Kostrzycy – Ścięgny.01 % (133 Mg).73 % (2 139 260 Mg) zgromadzono na składowiskach zakładowych lub komunalnych. przyjęto granice z wcześniejszej rewizji.L. monitoring biologiczny Jednym z elementów badań pozwalających poznać zagro enia płynące od strony działalności człowieka jest sieć monitoringu biologicznego. Zgodnie z Instrukcją U. w IV rewizji nie wyznaczano nowych stref. W wyniku zebranych materiałów wyznacza się w nadleśnictwie następujące strefy zagro enia przemysłowego: 221 . Na przestrzeni lat 1993 – 1997 ilość odpadów przemysłowych wytworzonych w województwie jeleniogórskim uległa zmniejszeniu z 3 230 589 Mg w 1993 roku do 2 585 793 Mg w 1997 roku. 6. W przestrzennym systemie punktów rozlokowanych na terenie całej Polski określa się wpływ czynników szkodliwych na ekosystemy leśne. Strefy zagro enia przemysłowego.4. pozostałą część a 83. Odpady komunalne i przemysłowe Ilość odpadów przemysłowych wytworzonych w 1997 r.400 Mg). jeleniogórskie) osiągnęła wartość 2585793 Mg. (woj.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 6. gdzie składowane są odpady komunalne i przemysłowe. z 2002 r.5. natomiast unieszkodliwiono tylko 0.5.l. 6.1. Strefy zagro enia przemysłowego Strefy uszkodzeń przemysłowych na obszarze Nadleśnictwa Śnie ka zostały wydzielone w czasie trwania prac urządzeniowych III rewizji u.

88 ha • w obrębie Kowary: I strefa uszkodzeń przemysłowych na powierzchni 974. Strefy zagro enia przemysłowego odzwierciedlają wypadkową czynników szkodliwych.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • w obrębie Śnie ka: I strefa uszkodzeń przemysłowych na powierzchni 2276. 6. Generalnie wynika z nich.6.98 ha. są emisje szkodliwych pyłów i gazów pochodzące z licznych zakładów przemysłowych.l. przedstawiona jest w części opisowej planu urządzania gospodarstwa leśnego (elaboracie). Istniejące zakłady przemysłowe w terytorialnym zasięgu nadleśnictwa oraz w jego sąsiedztwie Według oceny efektów ekologicznych w zakładach umieszczonych na „liście wojewódzkiej” (Puzio 1998) wyszczególniono 10 jednostek o największej ucią liwości dla środowiska. Analiza porównawcza wyników II i III rewizji u. poło onych w sąsiedztwie lasów nadleśnictwa oraz imisje transkontynentalne z Europy zachodniej i południowej.66 ha. III strefa uszkodzeń przemysłowych na powierzchni 185.81 ha Zebrane wyniki pozwalają przeprowadzić porównanie obszaru stref ustalonych podczas II rewizji u. Wpływ na stan zagro enia mają równie wahania poziomu wód gruntowych oraz niekorzystny rozkład temperatur i opadów atmosferycznych ostatnich lat.76 ha. z danymi III rewizji u.l. III strefa uszkodzeń przemysłowych na powierzchni 600.39 ha. II strefa uszkodzeń przemysłowych na powierzchni 3850. Z listy tej bezpośrednie zagro enie dla lasów Nadleśnictwa Śnie ka posiadają : 222 . Czynnikami powodującymi uszkodzenia przemysłowe. e powierzchnia uszkodzeń uległa zmniejszeniu. których oddziaływanie wywiera negatywny wpływ na lasy.93 ha. Razem 5816.97 ha. Ich ustalenie jest jednym z elementów określenia stopnia i rozmiaru oddziaływania kompleksu czynników szkodotwórczych na środowisko leśne. II strefa uszkodzeń przemysłowych na powierzchni 2938.l. Razem 7010.

– Wylewisko Osadów „Staniszów” w Jeleniej Górze – wylewisko osadów przygotowane do rekultywacji poprzez sukcesywne obni anie poziomu wód nadosadowych i odprowadzanie ich na oczyszczalnię ścieków. w Jeleniej Górze – ucią liwość w zakresie emisji zanieczyszczeń z zakładowej spalarni odpadów oraz w zakresie gospodarki ściekowej i osadowej szczególnie w przypadku odprowadzania nieoczyszczonych wód popłuczynowych z filtrów wirowych. Spółka z o. W 1997 roku pomiar emisji zanieczyszczeń powietrza nie stwierdził dopuszczalnych norm w odniesieniu do źródeł technologicznych i kotłowni.1997 roku wszystkie ścieki technologiczne powstające w zakładzie są oczyszczane przez miejską oczyszczalnię ścieków w Kowarach. WIOŚ wnioskuje o skreślenie z listy ucią liwych zakładów. • Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej. a gazów o 69 % w tym SO2 o 91 %. NO2 i CO. WIOŚ wnioskuje o skreślenie z listy ucią liwych zakładów.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • Przedsiębiorstwo Farmaceutyczne „Jelfa” S. Przedsiębiorstwo zmniejszyło emisję pyłów do powietrza atmosferycznego o 95 %.A.A.o. Powy szych uchybień nie stwierdzono w kontrolach z roku 1997. • Przedsiębiorstwo Energetyki Cieplnej. Dzięki oczyszczalni ścieków ładunek BZT5 zredukowano o około 90% . w Jelenie Górze – Ciepłownia „Zabobrze” w Jeleniej Górze – przeprowadzone kontrole zanieczyszczeń powietrza do roku 1996 wykazywały przekroczenie norm w odniesieniu SO2 i pyłu. z o.o. Istnieje mo liwość rekultywacji czaszy zbiornika metodą biologiczną. Dokonana kontrola w 1997 roku nie wykazała przekroczeń dopuszczalnych norm zanieczyszczeń powietrza. Problemy ekologiczne w istniejących zakładach dotyczą w zasadzie dwóch tematów: zagospodarowania odpadów powstających w procesie odsiarczania spalin w Zakładach: Przedsiębiorstwo Farmaceutyczne „Jelfa” S. Osadnik w obecnej dobie stanowi groźne źródło zanieczyszczenia wód podziemnych i powierzchniowych. Od dnia 31.A.08. w Jeleniej Górze.o. Zanotowano zmniejszenie emisji pyłów do powietrza atmosferycznego o 72 % a gazów o 56 %. Spółka z o. 223 . w Jelenie Górze – Elektrociepłownia „Miasto” w Jeleniej Górze – przeprowadzone pomiary poziomu emisji zanieczyszczeń powietrza do roku 1997 wykazywały przekroczenie norm w odniesieniu do SO2 . • Przedsiębiorstwo Związku Wodociągów i Kanalizacji „Wodnik” Sp. • Fabryka Wykładzin i Dywanów „Kowary” S. Niekorzystny wpływ na środowisko powinien być wyeliminowany przez gminę miejską Jelenia Góra. w Kowarach – od 1994 roku zakład partycypuje w kosztach rozbudowy modernizacji miejskiej oczyszczalni ścieków w Kowarach. Ciepłownia „Zabobrze” oraz odprowadzania niedostatecznie oczyszczonych ścieków do wód powierzchniowych. adna z wartości dopuszczalnych nie została przekroczona.

• redukcję zanieczyszczeń wód pochodzących z rejonu Czech wprowadzanych do rzeki Bóbr. • prowadzenie przebudowy drzewostanów zmierzające do uzyskania lasów wielogatunkowych i wielowiekowych. 6. • uregulowanie gospodarki wodno-ściekowej w obszarze nadleśnictwa i bezpośrednim sąsiedztwie. działań zmierzających do ograniczenia negatywnych skutków przyszłych inwestycji nale y wymienić: • prowadzenie działalności na rzecz ograniczenia zanieczyszczeń o charakterze transgranicznym przez właściwe prace instytucji regionalnych i rządowych. • przeprowadzenie rekultywacji zbiornika poflotacyjnego w Kowarach. • zmianę i modernizację systemów grzewczych opalanych węglem. • maksymalną redukcję zanieczyszczeń stałych. płynnych i gazowych. Główne kierunki działań w gospodarce leśnej zmierzające do ograniczenia negatywnych skutków przyszłych inwestycji to: • właściwe prowadzenie prac z zakresu kształtowania stosunków wodnych.7. Planowane inwestycje zabezpieczające lasy przed negatywnym oddziaływaniem przyszłych inwestycji Podstawowym zabezpieczeniem lasów przed negatywnym oddziaływaniem przyszłych inwestycji jest przestrzeganie zasad zawartych w planach ochrony parków krajobrazowych i planu ochrony KPN oraz prowadzenie gospodarki zgodnie z wytycznymi planów (studium) zagospodarowania przestrzennego gmin i powiatu. Bezpośrednie formy inwestycji chroniące lasy przed negatywnymi skutkami zagro eń przemysłowych wynikają z prowadzenia ogólnie pojmowanej gospodarki kraju i regionu oraz gospodarki leśnej nadleśnictwa. 224 . • stosowanie zamkniętego obiegu wody w procesach produkcyjnych. oraz zanieczyszczeń wprowadzanych do wód powierzchniowych. • likwidację „dzikich” wysypisk śmieci.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Generalnie stwierdzono w okresie 1990 – 1997 znaczną redukcję zanieczyszczeń wprowadzanych do powietrza atmosferycznego. W odniesieniu do głównych. • sporządzenie właściwych planów zagospodarowania odpadów komunalnych z terenów gmin. poza leśnych. • dostosowanie procesów produkcji do wymogów ochrony środowiska.

Nale y zaznaczyć. Jedną z podstawowych metod pozwalających właściwie regulować zasobami wodnymi jest mała retencja wodna. ale równie pozostałym obszarom.7. • właściwego prowadzenie gospodarki turystycznej. • utrzymywanie właściwego stanu sanitarnego lasu. • dostosowanie prac hodowlanych do warunków mikrosiedliska.1. Zatem wydaje się niezmiernie wa ne aby prace związane z przygotowaniem i opracowaniem programu rozwoju budowy małych zbiorników wodnych były prowadzone z du ą rozwagą i znajomością tematu. 225 . Jak wa ne jest właściwe zagospodarowanie mo emy przekonać się w oparciu o tragiczne w skutkach doświadczenia z powodzi w latach 1997 -1998.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • zagospodarowanie łowieckie ukierunkowane na minimalizację szkód wyrządzanych przez zwierzynę w uprawach. 6. e praktycznie nie ma sposobu zabezpieczenia lasów przed szkodliwym oddziaływaniem przyszłych inwestycji. mo na jedynie ograniczać skutki. Na obszarze będącym pod zarządem nadleśnictwa prowadzone są prace dotyczące małej retencji wodnej. W zestawieniu przedstawiono lokalizację i powierzchnię zbiorników wodnych na obszarze nadleśnictwa: Poza obszarami leśnymi w miejscowości Sosnówka zlokalizowany jest olbrzymi zbiornik wody pitnej „Sosnówka”. • prowadzenie gospodarki leśnej z zachowaniem zasad ochrony przyrody. Planowane przedsięwzięcia z zakresu kształtowania stosunków wodnych Mocno zró nicowana i dość rozwinięta sieć rzek stwarza dogodne warunki właściwego kształtowania stosunków wodnych. Ich skutkiem jest budowa zbiorników wodnych i renowacja ju istniejących. • stosowanie biologicznych metod ochrony ekosystemów leśnych. W konsekwencji doprowadzi to do korzystnego sposobu wykorzystania zasobów wodnych bez nara enia na katastrofalne skutki powodzi gro ące nie tylko terenom Nadleśnictwa Śnie ka. Istnieje zatem potrzeba dąenia do minimalizowania stopnia ucią liwości poprzez stosowanie mo liwie najmniej szkodliwych i najnowocześniejszych rozwiązań inwestycyjnych. młodnikach i pozostałych drzewostanach.

Zaburzony system równowagi biologicznej przyczynił się do nasilenia szkód od strony zwierzyny płowej. jeleniowate i dzik (Szukiel i Nasiadka 1997 ). W ogólnej masie jest mało ywych bardzo drobnych i drobnych 226 . Taki stan pociąga za sobą np. skutkiem czego nie posiadają lub posiadają minimalną odporność na szkodliwą działalność czynników o charakterze stresowym. głównie gryzoni i owadów.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 6. Dodatkowo zjawiskiem potęgującym zagro enia od czynników biotycznych jest fakt i stan klęski zamierania lasów sudeckich dotknął równie tereny nadleśnictwa. gradacje szkodliwych owadów. które mo na łączyć ze zmianami zachodzącymi w środowisku glebowym. Obok wymienionych bardzo istotnym czynnikiem wpływającym na stan zdrowotności lasów była gospodarka człowieka. Nastąpiło bardzo szybkie tępo przyrostu szkodników. Kompleksowy szereg zjawisk dotyczących bezpośrednich zagro eń ze strony biotycznej jest monitorowany przez słu by leśne LP oraz przez specjalistów z Zespołu Ochrony Lasu we Wrocławiu.las. a właściwie jej błędy. Zagro enia biotyczne Czynniki przyrody o ywionej pozostają ze sobą w dynamicznych związkach oddziaływań poprzez co wywierają określone skutki na środowisko swojego bytowania . W przypadku pojedynczych wywrotów i wykrotów wskazują na uszkodzenia systemów korzeniowych. Istnieją gatunki mające zdolność przystosowania się do nowych warunków środowiska bez procesów adaptacyjnych ich organizmów. Nadleśnictwo „Śnie ka” z racji swego poło enia (znaczna część to tereny górskie i podgórskie) nara one jest bardziej ni inne nadleśnictwa o nizinnym charakterze na szkody ze strony biotycznej (ekstremalne warunki przyrodnicze). Na obecny stan zagro enia od strony szkodników owadzich składa się szereg czynników zarówno biotycznych jak i abiotycznych. Gatunki zaliczone do tej grupy określane mianem synantropijnych pomimo niekorzystnych przemian środowiska zwiększają swoją liczebność m in. Obserwacje w świerczynach uwidaczniają występowanie niespecyficznych objawów słabości drzew i drzewostanów. nierównomierny rozwój populacji zwierząt. Wyhodowane na przewa ającej powierzchni monokultury świerkowe praktycznie pozbawione są naturalnej odporności.8. W znacznej mierze skutkiem zaistniałych zakłóceń pomiędzy genetycznie uwarunkowaną pierwotną adaptacją ekologiczną i etologiczną gatunku a zmiennymi warunkami środowiska. zwykle następuje trwałe zmniejszanie się liczebności gatunku i kurczenie się areału jego występowania. nadmierny rozwój grzybów patogenicznych itd. Szczególnie do niekorzystnych sytuacji dochodzi w chwili „rozchwiania” ekosystemu leśnego obcią onego baga em zanieczyszczenia środowiska. który ulega ró nego rodzaju uszkodzeniom.

L. na której jest ograniczane wskutek stosowania wyjałowionego substratu. zinwentaryzowano uszkodzenia od grzybów na ok. Choroby grzybowe Grzyby z rodzaju Almilaria posiadają du e znaczenie w stanie zdrowotnym drzewostanów Nadleśnictwa Śnie ka. Okresowo zauwa a się szkody w uprawach leśnych. W trakcie prac taksacyjnych IV rewizji P. Wśród wymienionych brak Nadleśnictwa Śnie ka.8. Na poni szym wykresie przedstawiona jest struktura uszkodzeń od patogenów grzybowych w stopniach uszkodzeń określonych zgodnie z metodyką z Instrukcji U. Na przestrzeni ostatnich lat powierzchnia zainfekowana w nadleśnictwie drzewostanów o wieku powy ej 20 lat szacowana była na 445 ha. dane za 2007 rok). 11% powierzchni gruntów leśnych zalesionych. Dane uzyskane od nadleśnictw sudeckich lokalizują to zjawisko na powierzchniach w obszarze Bystrzyca Kłodzka. Du e szkody od huby korzeni występują w drzewostanach rosnących na średnich i ni szych wysokościach. spowodowane przez mączniaka dębu. oraz w najstarszych drzewostanach przeszłorębnych. a mniejsze powodowane przez opieńki. Wg informcji zawartych w „Analizie gospdarki leśnej w latach 1999-2008” pewne zagro enie ze strony patogenów grzybowych występuje przede wszystkim na szkółkach polowych oraz na szkółce kontenerowej.U.1. jak i ewentualnie drzewostanów iglastych na gruntach porolnych.L. nie powodujące zagro enia dla trwałości lasu.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” korzeni a na wielu średniej grubości korzeniach (2-4 mm) występują grudki ywicy i zarastające rany tkanki okrywającej niekiedy korzenie te są urwane i za ywiczone. w drzewostanach iglastych na gruntach porolnych. W drzewostanach najwa niejszymi czynnikami chorobowymi są grzyby powodujące zgniliznę pnia drzew. Dotyczy to przede wszystkim drzewostanów uszkadzanych przez zwierzynę płową wskutek spałowania. 227 . Huba korzeni wystąpiła na powierzchni 250 ha drzewostanów iglastych ( ZOL b. Międzylesie (900 ha) i Zdroje (85 ha). (Konca 1999). Lądek Zdrój (262 ha). Szkody te występują równie przede wszystkim w drzewostanach świerkowych. Są to głównie uszkodzenia w drzewostanach uszkodzonych wcześniej przez zwierzynę. 6. głównie świerka. Kamienna Góra (482 ha). (129 ha).

1614 ha. Ich gwałtowny pojaw (gradacja) niejednokrotnie przyczynia się do zagłady ekosystemów leśnych. Uszkodzenia drzewostanów w stopniu do 29 % wykazano na obszarze 155 ha.2. Najmniejszą powierzchnię uszkodzeń ok. szkółek i młodników (rozumiane jako szkodniki pierwotne) oraz szkodniki wtórne. 44 ha odnotowano w przedziale uszkodzeń 30-39 %. Ogólna powierzchnia uszkodzeń od owadów zanotowana podczas prac taksacyjnych III rewizji urządzania lasu w nadleśnictwie „Śnie ka” szacowana w przedziale uszkodzeń do 15% wyniosła ponad 1414 ha. 228 .8.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 11-25 % 26-60 % ponad 60% Wykres 13 Struktura uszkodzeń od patogenów grzybowych w stopniach intesywności w Nadleśnictwie "Śnie ka" 6. Zagro enia od owadów Owady posiadają jedno z podstawowych znaczeń w odniesieniu do stanu zdrowotnego lasu we wszystkich stadiach rozwoju. Łącznie w powierzchni nadleśnictwa uszkodzenia od owadów wystąpiły na powierzchni ok. Szczegółowe dane zawiera elaborat. Lasy Nadleśnictwa Śnie ka osłabione przez przemysł i gospodarkę są bardzo wra liwe i podatne na szkody ze strony szkodników owadzich podzielonych umownie na szkodniki: korzeni. upraw.

U.) pojawiają się na niewielkich powierzchniach sporadycznie i pojedynczo głównie na szkółkach leśnych i gruntach porolnych. Zwalczanie i prognozowanie związane są z badaniem zapędraczenia gleby zgodnie z IOL (1988). W ostatnich latach chrabąszcze wraz z gatunkami towarzyszącymi (jedwabkiem – Serica brunnea L. i rolnice – Agrostis sp. na czele nie posiadają większego znaczenia gospodarczego. Karlikowski (1965) ustalił występowanie wy ej wymienionego gatunku między innymi na terenie obrębu Śnie ka (szczep mający rójki w latach 1952-1954 i 1960-1964).93 ha. uszkodzenia od owadów zinwnetaryzowano na znacznie mniejszej powierzchni – 536. Stukturę uszkodzeń w stopniach intensywności zaprezentowano na poni szym wykresie. Przykła- 229 . z czego największa powierzchnia przypada na przedział 11 – 25% – 461. 11-25 % 26-60 % ponad 60% Wykres 14 Struktura uszkodzeń od owadów w stopniach intensywności w Nadleśnictwie "Śnie ka" Szkodniki korzeni W Nadleśnictwie „Śnie ka” szkodniki korzeni z chrabąszczem majowym .Melolontha melolontha L.L.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” W pracach taksacyjnych IV rewizji P.94 ha.

1997).. które atakowały powierzchnie nawet do 900 ha.. Przeprowadzane są ka dego roku kontrole zapędraczenia gleby w szkółkach polowych jak i na powierzchniach przeznaczonych do zalesienia. Według danych ZOL(b) nie zanotowano występowania i zwalczania szkodników upraw i korzeni w nadleśnictwie na przestrzeni ostatnich 4 lat (1994-1998). Szkodniki upraw. W roku 1997 odnotowano ostrzegawcze stany larw zasnui świerkowej na powierzchni 217 ha. w wyniku których nie stwierdza się występowania szkodników.). falleni Dalm. Największą rolę odegrały masowe pojawy smrekunowatych (Adelgidae) i rośliniarek: zawodnicy świerkowej (Pristiphora abietina Christ. z których wynika..). W ostatnich latach wystąpił wzrost liczebności zakorków (Hylastes sp. W lasach Sudeckich problemem były szeliniaki (Hylobius abietis L. 1997). i in. W trakcie prac taksacyjnych nie zanotowano uszkodzeń korzeni. Szkodniki młodników i drzewostanów świerkowych określane jako nękające nie miały większego znaczenia. in brudnicy mniszki w latach 1994/1995 na powierzchni 940 ha oraz zwójki zieloneczki na powierzchni 20 ha w latach 1991/1992 i zasnui świerkowej na powierzchni 2. Gatunkami towarzyszącymi były naliściaki (Phyllobius sp. na świerkach i sosnach dość liczne występował wątlik sosnowy (Luperus pinicola Duft. Wg informacji z „Analiz gospodarki leśnej w latach 1999-2008” na terenie Nadleśnictwa „Śnie ka” nie stwierdzono w 10-leciu szkód od szkodników glebowych.) Jej masowe występowanie na wszystkich powierzchniach pokrytych samosiewami brzozowymi doprowadziło do silnego uszkodzenia aparatu asymilacyjnego. Na terenach zanieczyszczonych emisjami przemysłowymi Sudetów Zachodnich Kosibowicz w sprawozdaniu IBL (niedatowane) odnotowuje szarynkę wierzbową (Lochmaea capreae L. e w Nadleśnictwie „Śnie ka” na przestrzeni lat 1991 – 1998 zanotowano występowanie m. W uprawach zakładanych na terenie Sudetów Zachodnich.) i zmró ka sosnówka (Cryptocephalus pini L. b) prowadzi coroczne obserwacje. pinasttri Gyll. 230 .).. arvensis Panc.07 ha w latach 91/92.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” dowo w 1992 roku w nadleśnictwie „Śnie ka” zwalczanie występowania chrabąszcza wraz z gatunkami towarzyszącymi miało miejsce na powierzchni 0. ) (Konca i in.) oraz na buku skoczonos bukowy (Rhynchaeneus fagi L. C. C. szkółek i młodników ZOL(a.).). niekiedy przybierających charakter gradacyjny.) i na olszy hurmak olchowiec (Agelastica alni L. zasnuje Cephalcia abietis L. i H. Na przestrzeni ostatnich lat dochodziło jednak do intensywnych pojawów.7 ha (Konca B..

Szkodniki owadzie.00 ha. Wymienione gatunki to: naliścica wierzbowa Lochmaea capreae L. oraz szeliniaki Hylobius sp.. brzozę i jarzębinę wg Grodzkiego (1997) są jednym z czynników zagra ających uprawom na obszarze Sudetów. e w Nadleśnictwie „Śnie ka” na przełomie lat 1993/94 zawodnice świerkowe występowały na powierzchni 12. zatem zaleca jesienną i wiosenną kontrolę. który w okresie wiosennym dość znacznie uszkadza aparat asymilacyjny modrzewia. e między innymi w nadleśnictwie „Śnie ka” występuje zjawisko powiększania areału wzmo onego występowania. Zwalczanie nie jest prowadzone. Podstawą tego stanu rzeczy były częste klęski ywiołowe w postaci. W odniesieniu do zasnui wysokogórskiej zaobserwowano. Z obserwacji prowadzonych na terenach Czech w rejonach Karkonoszy Zahradnik (1997) odnotowuje mo liwość gradacyjnego pojawu zasnui świerkowej. Młodniki z du ym udziałem świerka są corocznie kontrolowane pod kątem występowania zawodnicy świerkowej jednak szkód istotnych nie stwierdza się. obserwowany jest zarówno w uprawach. młodnikach jak i drzewostanach II klasy wieku. W przypadku wymienionych gatunków stwierdza się zmniejszenie znaczenia szkodliwości wraz z wzrastającym wiekiem upraw. 231 . W ostatnich latach zauwa a się wzmo one występowanie krobika modrzewiowego. Wg informacji z „Analizy gospodarki leśnej w latach 1999-2008” w Nadleśnictwie „Śnie ka” nie stwierdzono w minionym 10-leciu licznych szkód powodowanych przez szkodniki upraw. naliściaki Phyllobius sp. nękające zwłaszcza świerk pospolity. Szkodniki wtórne W poprzednich okresach niezadowalający stan sanitarny lasu był głównym czynnikiem rozmno y szkodników wtórnych. Istotne dla stanu zdrowotnego lasów są dwa gatunki zasnuj (Grodzki 1997). Gatunki te posiadają zdolność do gradacyjnych wystąpień. natomiast w 1995 roku zanotowano występowanie zawodnic świerkowych na powierzchni 165 ha. i zasnuja świerkowa Cephalcia abietis L. przy czym nie prowadzono zabiegów ochronnych. Występują pewne ubytki aparatu asymilacyjnego u gatunków liściastych nie stanowiące jednak zagro enia dla upraw. śniegołomów i śniegowałów oraz trudności w likwidacji skutków z racji rozproszenia szkód. są to: zasnuja wysokogórska Cephalcia falleni Dalm. wiatrołomów.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Z danych zamieszczonych w kartach rejestracyjnych ZOL(b) wynika.

2 23.9 45. którego występowanie ograniczyło się do ścian kornikowych bez większego znaczenia gospodarczego. dodatkowo osłabionych czynnikami abiotycznymi.4 % udział posuszu. Szczególny wpływ kornika drukarza oraz gatunków mu towarzyszących odnosi się do drzewostanów średnich i starszych klas wieku.8 14. m3) 62. Zaniedbania w stanie sanitarnym lasów nadleśnictwa w okresie powojennym przyczyniły się do wyrębów znacznych powierzchni drzewostanów opanowanych przez szkodnika. m3.6 76. stanowi to 56 % ogólnego pozyskania grubizny.8 34.6 29.9 12.9 19.6 15.4 47.1 15.1 33. wywroty (w tys.5 66.6 229.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Znaczne zanieczyszczenie środowiska i skutki jego długotrwałego oddziaływania na lasy dały wymierny efekt w postaci osłabienia stanu zdrowotnego lasu i rozwój szkodników owadzich.3 94. wywrotów 54.3 43.1 38.2 43. TAB.2 56.2 40. stworzyły doskonałą bazę pokarmową dla wielu gatunków korników z drukarzem na czele. Skutkiem zaistniałej sytuacji było cykliczne nasilenie występowania szkodników wtórnych.2 36. m3) 33.8 406.2 29.9 51. 71 POZYSKANIE GRUBIZNY Z PRZYCZYN SANITARNYCH W LATACH 1989 – 1998 Rok pozyskania 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 Razem 10lecie Pozyskanie grubizny W tym posusz.7 28.3 19.8 38. Największe znaczenie w powojennej historii lasów nadleśnictwa odegrał kornik drukarz Ips typhographus.0 70. W nadleśnictwie prowadzone są systematyczne działania zmierzające do ograniczenia stopnia zagro enia ze strony kornika. Drzewostany uszkodzone przez wiatr. Pozyskanie drewna w Nadleśnictwie „Śnie ka” na przestrzeni lat 1989-1998 z przyczyn sanitarnych wyniosło 229 tys. W ostatnich trzech latach do roku 1998 odnotowano stabilizację w powstawaniu szkód ze strony kornika drukarza.9 232 .3 Ogółem grubizna (w tys. szczególnie w okresie największych uszkodzeń (lata 1989-1992 i 1995 roku).3 35.3 51.

7 % udział przygodnych 27. 72 POZYSKANIE U YTKÓW PRZYGODNYCH NA TLE POZYSKANA OGÓŁEM W 10-LECIU 1999-2008 Rok pozyskania 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Razem 10lecie Ogółem grubizna (w tys.0 70.1 22.0 51. jednak daje się zauwa yć niepokojący fakt znacznego wzrostu w dwóch ostatnich latach obowiązywania planu.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” W poni szej tabeli zestawiono dla porównania dane z aktualnie zakończonego 10-lecia.3 Pozyskanie grubizny W tym przygodne (w tys.0 47.2% 10.9 26.6% 18.4 4.1 5.2% 8.7 101.4 4.2% 32. jak i zwiększone wydzielanie się posuszu od szkodników wtórnych.0 50.9 50.2 9.3 43. Na taki stan rzeczy miało wpływ wystąpienie ekstremalnych wiatrów (huragany Cyryl i Emma).1 50.5 5.8% Uzupełnieniem zestawienia tabelarycznego jest wykres obrazujący udział pozyskanego posuszu w ogólnej masie grubizny.8 7.0 513. m3) 43. Ogólnie wielkość pozyskania u ytków przygodnych jest wyraźnie mniejsza ni w poprzednim 10-leciu.3% 19. TAB.2% 11.6% 9.0 59.4% 15. 233 .6 4.0 49.7% 45. m3) 11.6% 9.

Wskazuje jednocześnie na znaczne zasiedlenie drzewostanów w rejonach przygranicznych. głównie w Karkonoszach.6 %. W podsumowaniu zawartym w „Analizie gospodarki przeszłej” stwierdza się znaczne polepszenie stanu sanitarnego lasu głównie drzewostanów świerkowych. Zwraca tak e uwagę na znaczne zagro enie mo liwością rozprzestrzenia kornika zrosłozębnego Ips duplicatus.2%. Interesujące informacje dotyczą obrazu zagro eń ze strony szkodników wtórnych po stronie czeskiej. terminowo wywo ono drewno.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2005 1 993 1989 1991 1995 1997 1999 2001 2003 2007 W tym przygodne (w tys. monitorowanego na obszarze kraju za pomocą pułapek feromonowych. 234 . W przypadku szkodników wtórnych a w szczególności kornika drukarza Zahradnik (1997) odnotowuje zahamowanie tempa rozwoju gradacji tego szkodnika na obszarze Czech. W celu zapobiegania rozmna aniu szkodników wtórnych oraz ich zwalczaniu nadleśnictwo wykorzystało pułapki feromonowe. korowano pozyskany surowiec. wyznaczono drzewa trocinkowe. klasyczne. m3) Ogółem grubizna (w tys. m3) Wykres 15 Udział posuszu w ogólnej masie grubizny pozyskanej na przestrzeni dwóch dziesięcioleci Zró nicowany rozmiar cięć sanitarnych w poszczególnych latach największy rozmiar osiągnął w 1990 roku na poziomie 94. z minimalną wartością w roku 1998 na poziomie 28.

W poni szej tabeli zestawiono dane nt.92 2007 2677. Przy trudnościach związanych ze zbytem drewna. Zdecydowanie najbardziej rozpowszechnionymi szkodnikami wtórnymi w drzewostanach nadleśnictwa są kornik drukarz. rytownik pospolity. powodzie. zwłaszcza w ostatnim roku obowiązywania planu U.L. a tak e drwalnika paskowanego (szkodnik techniczny drewna) wykładane są pułapki feromonowe.00 2005 330. Istotnymi czynnikami sprzyjającymi są często występujące niedostosowanie składu drzewostanu do siedlisk.98 2001 850. Podstawową formą zwalczania szkodników wtórnych w nadleśnictwie jest szybkie wyszukiwanie drzew zasiedlonych i jak najszybsze wywiezienie z lasu drewna z nich pozyskanego oraz wykładanie pułapek klasycznych. W roku 2008 nastąpił gwałtowny wzrost populacji szkodników wtórnych i wystąpiły znaczące szkody w drzewostanach poprzez wydzielanie się posuszu na du ych powierzchniach leśnych (zręby i du e luki do odnowienia). 73 POZYSKANIE DREWNA ZASIEDLONEGO W LATACH 1999 . a ostatnio tak e kornik modrzewiowiec.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Nadleśnictwo „Śnie ka” po okresie klęski ekologicznej w latach 80-tych pozostaje nadal pod silna presją podwy szonego zagro enia przez szkodniki wtórne. czterooczak świerkowiec i inne. 235 . pozyskania drewna zasiedlonego w minionym 10-leciu.. TAB.00 2003 680.00 2008 13093.88 2000 2094.70 Uzupełnieniem danych tabelarycznych jest poni szy wykres. w szerokim zakresie do zwalczania szkodników wtórnych stosowano korowanie drewna zasiedlonego.2008 Rok m 3 1999 1974. obce pochodzenie czy dawne zaszłości w pielęgnacji drzewostanów.62 2002 900. W celu monitorowania oraz zwalczania populacji kornika drukarza i rytownika. szkody od wiatrów. okiści i śniegu). Znajdują one dobre warunki do rozwoju wskutek stałego osłabienia drzewostanów przez czynniki abiotyczne oraz okresowo pojawiające się zjawiska klęskowe (susze.06 2004 673.69 2006 689.

której przypisuje się stały procent powierzchni leśnej kraju pozostający 236 . Uszkodzenia od zwierzyny płowej w uprawach. głównie trzcinnik. W takim stanie zwierzyna zjada pędy sadzonek i korę drzew głównie liściastych (jarzębina. zwłaszcza dwuliściennych. Nasiadka 1997). W efekcie zmienia się jakość bazy pokarmowej. zastępowanych przez gatunki trawiaste. Obserwuje się wraz ze zwiększaniem powierzchni otwartych w lasach dynamiczny rozwój populacji roślino erców zwłaszcza ssaków kopytnych.3. W dalszej fazie sukcesji następuje zanikanie wielu gatunków roślin. jodła.8. jesion. buk. przez co po ekspansji rozrodu du ych kopytnych w biotopach następuje znaczący spadek jakości eru dla tych gatunków. który jest pokarmem zjadanym przez zwierzynę. modrzew) (Szukiel. W pierwszej fazie obumierania lasów następuje silny rozwój roślinności zielnej przez co tworzą się idealne warunki dla ssaków roślino ernych.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 14000 12000 10000 m3 8000 6000 4000 2000 0 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Wykres 16 Pozyskanie drewa zasiedlonego w latach 1999-2008 6. Największe znaczenie w odniesieniu do wyrządzanych szkód w uprawach i młodnikach nale y przypisać zwierzynie płowej. młodnikach i starszych drzewostanach Odsłonięcie powierzchni leśnych w efekcie wielkoobszarowego zamierania lasów ociągnęło za sobą drastyczne zmiany w środowisku przyrodniczym. jawor) nie gardząc te gatunkami iglastymi (świerk.

Na poni szym wykresie zaprezentowano udział poszczególnych stopni intensywności w ogólnej powierzchni drzewostanów uszkodzonych przez zwierzynę. Największy udział uszkodzeń dotyczy upraw i młodników.L.9 35.23 806.6 16.17 211.3 Na powierzchni przeprowadzonej lustracji istotne uszkodzenia wykazano na 64. 5224 ha.63 ha. który ulega chorobom grzybowym i rakowaceniu. Gatunki z rodziny jeleniowatych wyrządzają największe szkody zarówno w drzewostanach juwenilnych jak i drzewostanach starszych klas wieku.3 % powierzchni z największymi szkodami upraw 38. 237 . Zagro enia ze strony zwierzyny płowej uzupełnia przeprowadzona w 1990 roku przez BULiGL okresowa inwentaryzacja szkód wyrządzonych przez zwierzynę. Łącznie powierzchnia zgryzana i spałowana w powierzchni Nadleśnictwa Śnie ka występuje na obszarze ok. W trakcie prac taksacyjnych IV rewizji P. 74 USZKODZENIA UPRAW MŁODNIKÓW I STARSZYCH DRZEWOSTANÓW Powierzchnia Rodzaj uszkodzeń Uszkodzenia upraw Uszkodzenia młodników Starszych drzewostanów Razem Objęta lustracją ha % 1128. Nie bez znaczenia są następstwa uszkodzeń w starszych klasach wieku.U.285 ha) i spałowanie na powierzchni ok. szkody od zwierzyny zinwentaryzowano na powierzchni 4107.4 100. a w szczególności w odniesieniu do świerka. Obecnie są to przede wszystkim spałowania świerczyn w I-III klasy wieku. TAB. Największa powierzchnia spałowania zanotowana była w przedziale uszkodzeń 30-49 % i wynosiła w nadleśnictwie 2310 ha. Uszkodzenia od zwierzyny zanotowane podczas prac III rewizji urządzania lasu odnotowano na powierzchni 642 ha w postaci spałowania do 15% i zgryzanie na powierzchni 285 ha równie do 15 %.3 9.50 2260.98 1453. W trakcie prac urządzeniowych prowadzonych przez BULiGL Oddział w Brzegu szkody wyrządzone przez zwierzynę płową zostały zinwentaryzowane i opisane.33 325. 285 ha. głównie zgryzanie na powierzchni 500 ha (do 15 % . 5 tys.6 %.70 49. W przedziale uszkodzeń do 15 % znajdowała się największa powierzchnia zgryzania ok.4 64.0 38. ha. co stanowi 33% powierzchni gruntów leśnych zalesionych Nadleśnictwa „Śnie ka” i jest wartością o 21% ni szą od twierdzonej w trakcie III rewizji.7 14.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” w stanie okresowego lub stałego zagro enia.06 W tym szkód istotnych ha % 873.55 368. której dane zamieszczono poni ej.

L. . W starszych drzewostanach stosuje się preparaty chemiczne do zabezpieczania następstw spałowania poprzez malowanie ran. Powy sze zabiegi choć nie stanowią stuprocentowego zabezpieczenia przed szkodami to jednak w znacznej mierze przyczyniają się do ich ograniczenia.U. osiągając na koniec okresu łączną powierzchnię istniejących grodzeń w wysokości ponad 420 ha i długość ponad 220 km. e jest to sposób drogi i nie pozbawiony wad. W okresie 10-lecia 1999-2008 powierzchnia grodzeń wzrosła – ogrodzono łącznie 487 ha upraw leśnych (głównie gatunki liściaste i jodłę).elaboracie. Ze względu na to e istniejące ju grodzenia znacznie ograniczają bazę erowa dla zwierzyny i stanowią dla nich pewne niebez- 238 . W Nadleśnictwie „Śnie ka” jednym z bardziej skutecznych sposobów zabezpieczenia upraw przed szkodami od zwierzyny jest ich grodzenie wykazane w poprzednim okresie na powierzchni 222 ha. Nale y zaznaczyć.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 11-25 % 26-60 % ponad 60% Wykres 17 Struktura uszkodzeń od zwierzyny w stopniach intensywności w drzewostanach Nadleśnictwa "Śnie ka" Szczegółowa analiza szkód zawarta jest w części opisowej P. Uzupełnieniem grodzenia jest palikowanie sadzonek i testowany sposób polegający na osłanianiu tubami z tworzyw sztucznych. Niewielkie powierzchnie upraw są zabezpieczane chemicznie za pomocą repelentów.

obwód łowiecki nr 264. Spada udział powierzchni zabezpieczonych mechanicznie głownie przy pomocy osłonek plastikowych So i Md jako zabezpieczenie przed czemchaniem. Zakres zabezpieczania zarówno chemicznego.obwód łowiecki nr 288. Nale y równie zaznaczyć. e od 2002 r.09 ha i 0 ha w 2008 r. Cervacol. • ponadto w zasięgu nadleśnictwa polo one są fragmenty obwodów nr: 238. • Koło Łowieckie „Darz Bór” .obwód łowiecki nr 266. Tekpol. których zarządcą jest Polski Związek Łowiecki: • Koło Łowieckie „Tur” . 285. jak i za pomocą osłonek indywidualnych w całym 10-leciu ulegał systematycznemu zmniejszeniu od (odpowiednio) 637.4% powierzchni nadleśnictwa. zapewniająca odpowiedni stan pogłowia i przyczyniająca się do tworzenia systemu dokarmiania zwierzyny na trenach ubogich w pokarm.8. • Koło Łowieckie „Knieja” . W nadleśnictwie aktualnie gospodaruje 5 kół łowieckich. W obszarze nadleśnictwa prowadzono w ostatnim okresie zabezpieczenie sadzonek z wykorzystaniem następujących środków chemicznych: REPENTOL 6.87 ha w 1999 r.obwód łowiecki nr 286.33 ha i 34. • Koło Łowieckie „Ostoja” . Maksymalne ograniczanie szkód prowadzono w okresie 1999-2008 przede wszystkim poprzez grodzenie upraw siatką oraz stosowanie środków chemicznych takich jak Emol. 305. Zagospodarowanie terenów łowieckich Tereny byłego województwa jeleniogórskiego podzielone były na 80 obwodów łowieckich. siatka) lecz w znacznie ni szym zakresie ni dwie wcześniejsze metody. Najwa niejszym czynnikiem pozwalającym ograniczyć ilość szkód od zwierzyny jest właściwa gospodarka łowiecka. nadleśnictwo całkowicie zrezygnowało ze stosowania osłonek typu „Tekpol”. łącznie obejmujące 4. 239 . Stosowano tak e osłonki indywidualne (spiralki plastikowe.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” pieczeństwo. do 240.4. • Koło Łowieckie „Jeleń” . negatywnie zweryfikowanej w praktyce leśnej. 6. Repentol. EMOL 5. W związku z tym właściwa wydaje się ścisła współpraca nadleśnictwa z kołami łowieckimi.obwód łowiecki nr 265 oraz 287. nadleśnictwo zaczęło ograniczać wykonywanie grodzeń. 239. jak się wydaje. CERVAKOL oraz środek stosowany od 1995 roku do zabezpieczania drzewostanów przed spałowaniem pod nazwą REPENTOL 7. 267. Praktycznie nie stosuje się w obecnym czasie pakułowania sadzonek. metody. W leśnictwach o małej presji jeleniowatych grodzenia ograniczono do dęba. jawora oraz jodły.

Obok karmy objętościowej suchej myśliwi u ywają równie karmę treściwą i rośliny okopowe. równie znacząco nie przyczynia się do zmniejszania szkód ze strony zwierzyny. Wprowadzono w ramach tzw.36 ha i powierzchni nieleśnej o powierzchni 16. W wyniku wystąpienia klęski zamierania lasów w czterech nadleśnictwach sudeckich w 1985 roku przyjęte zostały odrębne zasady odstrzału jeleni i saren. Przeprowadzone inwentaryzacje pogłowia jeleniowatych wykazały zagęszczenie jeleni na 1000 ha obwodu w ilości 19. saren 28. równie wydłu ono sezon polowań. jelenie łanie z 5 do 7 miesięcy. zawieszono kryteria odstrzałów dla samców jeleni i saren.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Zagospodarowanie łowieckie prowadzone w poszczególnych obwodach nastawione jest głównie na wzbogacenie bazy pokarmowej szczególnie w okresach zimowych. Ponadto uzupełnieniem bazy pokarmowej są poletka łowieckie ( erowe i produkcyjne) zlokalizowane na powierzchni leśnej nie zalesionej w obrębie Śnie ka o łącznej powierzchni 1.5 do 8 miesięcy. 1 702. Jest on obowiązany do stosowania odstrzałów redukcyjnych zwierzyny łownej w przypadku wystąpienia dotkliwych szkód w lasach. Przemyślana strategia sterowania populacjami zwierzyny płowej w obwodach łowieckich pozwoli ograniczyć znaczną część wyrządzanych szkód. Obowiązująca ustawa o lasach z 1991 roku jasno precyzuje odpowiedzialność za stan lasu i szkody łowieckie czyniąc odpowiedzialnym nadleśniczego. Średnio w województwie zu ywa się ok. Razem całkowita powierzchnia poletek łowieckich w nadleśnictwie wynosi 30.2 tony ró nej karmy. przy którym szkody przez nią wyrządzane nie będą pogłębiały zjawiska choroby lasu i pozwolą na jego odnawianie. sarny kozły z 4. 240 . W myśl tych zasad dopuszczono polowanie na jelenie w porze nocnej. W przypadku jeleni byków sezon polowań został rozciągnięty z 6.36 ha oraz w obrębie Kowary na powierzchni leśnej nie zalesionej 1. W obwodach łowieckich gospodarujących na terenie byłego województwa wykazano 1228 paśników dla zwierzyny grubej.41 ha.81 ha i w obecnym stanie zapotrzebowania pokarmowego uznaje się ją za wystarczającą.5 do 5.43 sztuk.5 m-cy i sarny kozy z 4 do 7 miesięcy. W obecnym stanie pogłowia zwierzyny wydaje się. Myśliwi wykładają tak e kiszonkę i uzupełniają niedobory soli.58 sztuk co stanowi wysoki stan wystepowania.68 ha i nieleśnej 11. „ruchomego planu” mo liwość wnoszenia poprawek do wcześniej ustalonych planów pozyskania. Nadleśniczy posiada równie uprawnienia do cofania umów o dzier awy obwodów łowieckich w przypadku uchybień w realizacji rocznych planów pozyskania bądź złego zagospodarowania biotopów łowieckich. Odrębne zasady odstrzału obowiązujące w Sudetach od 1985 roku i ustawa o lasach z 1991 roku zmierzają do ustalenia takiego zagęszczenia zwierzyny. i sposób i rozmiar dokarmiania zwierzyny nie jest w zupełności wystarczający.

Zalecane działania w zakresie ochrony drzew wg (Szukiel i Nasiadka 1997) przedstawiają się następująco: • nale y jesienią stosować indywidualną ochronę sadzonek w odnowieniach przy u yciu repelentów lub osłon. ze szczególnym zwróceniem uwagi na zimowe dokarmianie i ochroną drapie ców roślino ernych ssaków. natomiast w 241 . zgodnie z obowiązującymi wytycznymi. 6. w 1996 roku występowanie gryzoni objęło powierzchnię 38 ha gdzie zwalczano je na powierzchni 34 ha.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Przy takim zagęszczeniu populacji w odniesieniu do ochrony lasu przed zwierzyną powinny być podjęte następujące działania w zakresie gospodarki łowieckiej: • ustalenie takiej ilości populacji. przy której nie będą występować szkody w odnowieniach w okresie wegetacji. • w miejscach zimowych ostoi zakładanie zagród ograniczających spałowanie drzew i okresowe (3 miesięczne) pełne jej ywienie. Szkody powodowane przez zwierzynę drobną Największe szkody od zwierzyny drobnej dotyczą upraw. Młode sadzonki szczególnie na powierzchniach odnowień z silną sukcesją roślinności trawiastej są szczególnie nara one na szkody od strony gryzoni. • nadzór nad prawidłowym prowadzeniem gospodarki przez dzier awców obwodów łowieckich. Fauna zwierząt drobnych na takich powierzchniach znalazła doskonałe warunki bytowania. • uregulowanie liczebności populacji zwierzyny grubej przy zachowaniu właściwej strukturze wiekowej i płciowej. Nadmierny i praktycznie niczym nie ograniczony wzrost populacji głównie gryzoni w wielu przypadkach wydatnie przyczynił się do wyeliminowania lub znacznego uszkodzenia sadzonek. Dane dotyczące występowania i zwalczania gryzoni w nadleśnictwie zostały przedstawione w tabelach sporządzonych przez ZOL (b). • w przypadku zagro enia ze strony du ych roślino erców i gryzoni winno się stosować kompleksową metodę ochrony. zwalczanie przeprowadzono na powierzchni 5 ha.8. • upowszechnianie na szeroką skalę wiedzy ekologicznej o zagro eniu środowiska przyrodniczego w Sudetach. Według tych danych w 1995 roku zanotowano występowanie gryzoni na powierzchni 15 ha. • zalecane jest systematyczne szkolenie ekip wykonujących zabiegi ochronne.5.

• 51-80 % – 0. Z gatunków najliczniej występujących w Sudetach (Szukiel i in.b) powoduje. W grupie tej uszkodzenia do 15% odnotowano na powierzchni ok. które w większości przypadków odnoszą się do szkó242 . e wielkość i stopień ucią liwości są nie do końca doceniane. które wskazują na wystąpienie dwóch gradacji gryzoni. Łącznie w powierzchni nadleśnictwa inne uszkodzenia od zwierzyny (w tym od zwierzyny drobnej) wystąpiły na powierzchni ok.50 ha. • nornika burego – Microtus agrestis. (Grodzki 1997) twierdzi. Największą powierzchnię uszkodzeń ok.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” roku 1997 występowanie odnotowano na powierzchni 38 ha i zwalczano na powierzchni 15 ha. 24 ha odnotowano w przedziale uszkodzeń 16-29%. Potwierdzeniem tego są dane z badań Koncy (1993). Niewielki wpływ mają na liczebność gryzoni zabiegi chemiczne.17. 1998 – 59 ha. e powierzchnia upraw w Sudetach uszkodzonych przez drobne gryzonie ulegała ograniczeniu. 1986) wymienia się: • nornika zwyczajnego – Microtus arvalis. Na przestrzeni ostatnich lat prowadzono zwalczanie gryzoni przy pomocy pułapek THEYSONA na powierzchniach grodzonych z gatunkami liściastymi odpowiednio: • W roku 1996 – 33 ha. • • 1997 – 27 ha.. Obserwacje szkód poczynione podczas prac III rewizji szkody od drobnych gryzoni zamieszcza w grupie innych uszkodzeń od zwierzyny. Tabela nie zawiera danych z 1998 roku. szczególnie na du ych powierzchniach. e trudno jest określić powierzchnię uszkadzaną. Brak szczegółowych danych monitorujących występowanie drobnych gryzoni powoduje. 18 ha. Brak szczegółowych danych dotyczących szkód powodowanych przez gryzonie (niepełne dane ZOL a. • 21-50 % – 2.20 ha.76 ha. Padają ró ne opinie np. Naturalnym czynnikiem powodującym spadek liczebności populacji gryzoni są choroby. Istnieją równie du e problemy w skutecznym zwalczaniu szkodników. • nornicy rudej – Clethrionomys glareolus. 46 ha. Zagro enie ze strony gryzoni uzupełnia zestawienie szkód powstałych w uprawach wiosną 1998 roku. Analizując zebrane wyniki mo na wskazać tendencję do znacznej fluktuacji populacji gryzoni i du ej dynamiki zmian w liczebności. które wyniosły: • uszkodzenia do 20 % .

W powierzchni nadleśnictwa największe uszkodzenia od ogólnie pojmowanych czynników atmosferycznych wystąpiły w grupie uszkodzeń do 15 % na powierzchni ok. Jeszcze na początku minionego 10lecia N-cwto prowadziło zwalczanie gryzoni poprzez wystawianie czatowni. temperatura powietrza i gleby. obecnie nazwanych uszkodzeniami od czynników klimatycznych.1263 ha. Zagro enia od czynników abiotycznych Czynniki przyrody nieo ywionej (abiotyczne) kształtują szereg podstawowych warunków przyrodniczych decydujących o wytworzeniu określonych formacji roślinnych. W gospodarce leśnej prowadzonej w warunkach górskich główne znaczenie posiadają takie czynniki jak wiatr. wieku obecnie mo na uznać. powodzie . stosowania pułapek Thomsona i wykładania środków trujących. 243 .) zamieszczono w grupie tzw. e nie pozostaje on bez znaczenia. Na poni szym wykresie zaprezentowano udział poszczególnych stopni intensywności. przede wszystkim w odniesieniu do nasadzeń gatunków liściastych. Wg „Analizy gospodarki leśnej w latach 1999-2008” szkody od gryzoni występują sporadycznie na szkółkach polowych oraz okresowo na uprawach leśnych. wiatr itd. W porównaniu do stanu w latach dziewięćdziesiątych ub. „uszkodzenia od czynników atmosferycznych”. W trakcie taksacji IV rewizji P.L. opady atmosferyczne. Ich oddziaływanie sprzyja rozwojowi bądź prowadzi do zagłady ekosystemów roślinnych. Mimo obecnego stanu. Praktycznie trudno ocenić wielkość wpływu naturalnych drapie ników na stopień liczebności gryzoni mo na natomiast jednoznacznie stwierdzić. 6.36 ha. Łącznie w nadleśnictwie powierzchnia szkód powstałych na skutek działania czynników atmosferycznych wynosi ok. 2 ha dotyczy grupy bardzo silnych uszkodzeń w przedziale ponad 50%. Szkody zanotowane podczas prac III rewizji urządzania lasu bez rozgraniczenia czynników szkodliwych (temperatura. stwierdzono na powierzchni 3478.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” łek schronów zimowych i miejsc składowania sadzonek. aby w porę mo na było interweniować i zapobiec ewentualnym szkodom. e szkody od gryzoni praktycznie nie istnieją. szkody od abiotycznych czynników szkodliwych. Są to jednak w większości szkody o niskim stopniu nasilenia. Najmniejsza powierzchnia zanotowanych uszkodzeń ok. nadal nale y monitorować uprawy pod kątem występowania tych szkodników.U.9. a poprzez dwukrotne wykaszanie upraw o największym zachwaszczeniu likwidowano i likwiduje się sprzyjające warunki dla ich bytności. 1674 ha. Warto zatem stworzyć dogodne warunki bytowania zarówno dla ptaków drapie nych jak i pozostałych drapie ników ywiących się gryzoniami.

Czynnik ten 244 .9. Tak wielka ilość szkód powstała głównie ze względu na biologiczne właściwości gatunku (płaski system korzeniowy).Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 11-25 % 26-60 % ponad 60% Wykres 18 Udział poszczególnych stopni intensywności uszkodzeń klimatycznych w Nadleśnictwie "Śnie ka" 6. Wówczas przecią one korony drzew pod naporem wiatru ulegają masowym wiatrołomom.1. Wiatry Jednym z głównych czynników przyrody nieo ywionej posiadającym ogromne znaczenie w prowadzeniu ochrony i gospodarki leśnej jest wiatr. W przewa ającej mierze szkody ze strony wiatru wystąpiły w jednogatunkowych drzewostanach świerkowych. Obok bezpośrednich szkód silny wiatr powoduje szereg uszkodzeń mechanicznych zarówno strzał jak i systemów korzeniowych drzew co w efekcie doprowadza do znacznego spadku odporności biologicznej drzewostanów. Na przestrzeni ostatnich kilkudziesięciu lat czynnik ten wyrządził szereg niekorzystnych zjawisk o charakterze klęski. Wiatr jest przyczyną szczególnie dotkliwych szkód w przypadku zbiegu kilku nakładających się na siebie zjawisk przyrody takich jak gwałtowne opady śniegu lub szadź. Największe szkody od wiatru na terenie Nadleśnictwa Śnie ka powstały w latach 60-tych. oraz trudne warunki górskie i warunki glebowe.

2 na leśnictwo. U ytkowanie rębne prowadzone rębniami zupełnymi wynikało ze znacznych szkód powstałych ze strony wiatru głównie w latach 1989 – 1992 oraz w 1995 roku.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” ma znaczny wpływ na udatność i wzrost sadzonek. W minionym okresie gospodarczym wykonanie etatu powierzchniowego odnosiło się głównie do zrębów sanitarnych. • usuwanie wywrotów i złomów. Szkody od wiatru mo na prześledzić na podstawie analizy u ytkowania rębnego prowadzonego zrębami sanitarnymi w obszarze Nadleśnictwa Śnie ka zawartych w „Analizie gospodarki przeszłej za lata 1989-1998”. Klasyfikuje to nadleśnictwo wśród jednych z najbardziej podatnych na szkody ze strony wiatru. • dokładne sprawdzanie stanu drzew oraz zatrudnienie na cały sezon optymalnej liczby trocinkarzy np. szczególnie w reglu górnym na silnie eksponowanych stokach. 245 . oraz wykorzystanie części z nich na pułapki klasyczne. • kontrola stopnia spaso ytowania drzew (zasnuje świerkowe i osnuja gwiaździsta). Sprawozdanie ZOL (Konca 1999) wykazuje szkody od wiatru w nadleśnictwie „Śnie ka” na poziomie 25 081 m3. Bardo (30 235 m3) i Lwówek (27 339 m3) Podstawowe czynności pozwalające poprawić stan lasu i podnieść poziom odporności biologicznej to: • ograniczanie szkodników wtórnych. • unikanie magazynowania drewna w lesie i przestrzegania zasad higieny lasu. 1 . Większe spustoszenie spowodowane opisywanym czynnikiem zanotowano w nadleśnictwach: Wołów (34 708 m3). • prawidłowe i terminowe zwalczanie masowych pojawów owadów zgodnie z IOL.

Ogółem nadleObręb Obręb Ko.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB. Masa w m3 14000 12000 10000 8000 6000 4000 2000 0 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 Rok Masa pozyskanej grubizny w m3 Wykres 19 Masa pozyskanej grubizny zrębami sanitarnymi w Nadleśnictwie "Śnie ka" na przestrzeni lat 1989 .1998 w m3 246 . Poni ej w formie graficznej przedstawiono wielkość pozyskania zrębami sanitarnymi na przestrzeni lat 1989 – 1998 r. 75 ZRĘBY SANITARNE PROWADZONE W NADLEŚNICTWIE „ŚNIE KA” Zręby sanitarne Powierzchnia w ha Masa grubizny w m3 Obręb Ko.Ogółem nadlewary śnictwo Śnie ka wary śnictwo 46 17 35 12 12 3 3 6 3 10 147 76 26 58 23 15 13 50 10 16 15 302 2465 2457 6070 730 550 1227 5298 70 20 70 18957 4470 2613 6655 780 1490 209 123 280 20 420 17060 6935 5070 12725 1510 2040 1436 5421 350 40 490 36017 9 23 11 3 10 47 4 13 5 155 Rok 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 Razem Obręb Śnie ka 30 Ogółem w latach 1989 – 1998 wycięto 302 ha drzewostanów nie objętych planem cięć (wywroty i złomy).

w rozmiarze zdecydowanie ni szym ni „Cyryl”. którego największe ilości zalegają w wy szych partiach gór decyduje np. która osadzając się na gałęziach drzew powoduje zwiększenie cię aru. Czasami za sprawą mgły dochodzi do powstawania zjawiska sadzi. Opady atmosferyczne i osady Las mo e istnieć za sprawą opadów atmosferycznych. Istotne znaczenie w odniesieniu do ekosystemów leśnych posiadają zarówno opady deszczu jak i śniegu.9. huraganów. Mgła osadza się na roślinach i na skutek skraplania spływa go gleby wydatnie zwiększając ilość wody w środowisku leśnym. W Nadleśnictwie „Śnie ka” w 1999-2008 zaobserwowano znaczące szkody w drzewostanach związane z występowaniem ekstremalnych wiatrów: • 2007 – huragan „Cyryl” powodujący bardzo du e szkody w drzewostanach. Podobny szkodotwórczy charakter posiadają osady w postaci okiści. szczególnie w wy szych poło eniach. • 2003 – susze powodujące wyraźny wiosenny deficyt wody w wierzchnich warstwach gleby. du e ilości wody do ekosystemów leśnych docierają za sprawą mgły. Najbardziej nara one na szkody są drzewostany w strefie 700-1000 m n. przyczyniają się do erozji gleb. 6.p.m. W efekcie znacznego zwiększenia cię aru koron i w połączeniu z wiatrem dochodzi do powstawania znacznych szkód w drzewostanach młodszych oraz średnich klas wieku na skutek przyginania koron i wyłamywania całych drzew. o udatności upraw na wylesionych powierzchniach. Śnieg. Szkody powstałe od okiści Capecki (1989) uznaje za główne sygnały słabości litych drzewostanów świerkowych.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” W ostatnim okresie 10-lecia 1999-2008 ponownie ujawniła się tendencja do częstszego występowania zjawisk klęskowych spowodowanych czynnikami abiotycznymi. W obszarze nadleśnictwa opady atmosferyczne kształtują rzeźbę terenu. W bilansie wodnym.41 ha zrębów zanitarnych powstałych głównie w wyniku ww. • 2008 – huragan „Emma” powodujący powa ne szkody w d-stanach. ale zarówno ich nadmiar jak i niedobór mo e przyczynić się do jego zagłady. powodują tak e zmiany bilansu wodnego. Ogółem w 10-leciu 1999-2008 odnowiono 29. szczególnie w ni szych poło eniach.2. 247 . Jest to wielkość istotnie (10-krotnie) mniejsza od stwierdzonej w 10-leciu poprzednim. bądź długotrwały charakter mo e powodować katastrofalne skutki. Ekstremalne stany pogodowe powodujące uszkodzenia w drzewostanach w 10-leciu 19992000: • 2001 rok – deszcze nawalne powodujące lokalne podtopienia. Ich gwałtowny.

(Konca. gospodarki komunalnej.46 ºC. Powodzie Powódź z roku 1997 wyrządziła znaczne szkody w środowisku leśnym i infrastrukturze Nadleśnictwa Śnie ka. Zimny. • 2006 – okiść powodująca szkody. Inten- 248 .p. 6. W ostatnim okresie obserwuje się zjawisko ocieplenia atmosfery ziemskiej wynikające z działalności gospodarczej człowieka (energetyki. Temperatura powietrza na Śnie ce w przeciągu XX wieku uległa wzrostowi o 0. decydują równie o zmniejszeniu przyrostu na wysokość i grubość(Konca. Ponadto w kotlinach górskich dochodzi do zjawiska inwersji termicznej. W warunkach górskich zarówno temperatura gleby jak i powietrza istotnie ogranicza egzystencję drzew decydując o przebiegu górnej granicy lasu. Od trzeciej i czwartej dekady XX wieku w Polsce obserwuje się wyraźne ocieplenie klimatu. Zimny. przetwórstwa i innych). Nastąpiło przerwanie jedynej drogi z Karpacza na Śnie kę (Wang – „Śnie ka”).9.4. Taki stan termiczny ma wpływ na powstawanie powierzchni zmrozowisk i przyczynia się do powstawania szkód. Czynnik termiczny to kolejny element decydujący o mo liwości istnienia ekosystemu leśnego. Skutkiem długotrwałych i gwałtownych deszczów zostało zniszczonych wiele dróg leśnych. przez co obszary poło one ni ej są zimniejsze ni w wy szych poło eniach.55 ºC. 6.m. mostów i przepustów. Michalski 1997) za Piaseckim (1992). przy czyn największy wzrost nastąpił jesienią o 1. przy czym uwidaczniają się znaczne fluktuacje i oscylacje meteorologiczne.9. Zdecydowanie ró nią się tak e na poszczególnych stokach i wystawach. Zmiany temperatur w okresie wegetacyjnym są odpowiedzialne za anomalie rozwojowe sadzonek świerka i modrzewia rosnących w szkółkach leśnych poło onych w kotlinach śródgórskich. Temperatura powietrza i gleby Temperatura jako czynnik klimatyczny jest badana przez wiele stacji obserwacyjnych od wielu lat. Michalski 1997).3.24 ºC i latem o 0. Warunki termiczne w górach wykazują znaczne zró nicowanie z uwagi na ukształtowanie terenu i wysokość n. Anomalie termiczne powodują uszkodzenie ostatnich przyrostów świerka z powodu drugiego spóźnionego rozwoju. Praktycznie wszystkie szlaki turystyczne zostały mniej lub bardziej uszkodzone.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • 2005 – susza spowodowana przez brak opadów w sezonie wegetacyjnym.

Bezpośrednie negatywne oddziaływanie człowieka na lasy Podstawowy podział oddziaływania człowieka na środowisko leśne mo na przestawić jako bezpośredni i pośredni. • wydeptywanie runa i ściółki na wielu obszarach a tak e pozostawiania wszelkiego rodzaju śmieci po tych wizytach • wnykarstwo i kłusownictwo • nielegalne pozyskiwanie choinek i stroiszu w okresach świątecznych • bezmyślne. Do istotnych bezpośrednich negatywnych skutków oddziaływania ludzi na środowisko leśne nale y: • powszechne wywo enie śmieci przez okolicznych mieszkańców wsi i miast do lasów poło onych w najbli szym ich sąsiedztwie • penetracja lasów w okresach zbioru jagód i grzybów przez miejscową ludność.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” sywne opady przyczyniły się do powstania dwóch fal powodziowych w odstępach kilkudniowych. Ogromna ilość wody zalała część Kotliny Jeleniogórskiej i przyczyniła się do powodzi w całym lewobrze nym dorzeczu Odry.. 249 . Pośrednie formy negatywnego oddziaływania człowieka na lasy omówione zostały w dziale zagro eń niniejszego „Programu .”. Poło enie Nadleśnictwa Śnie ka w obszarze o szczególnych walorach przyrodniczo-krajobrazowych nara a lasy na znaczne zagro enia ze strony ruchu turystycznego. Ogromne masy gruzu skalnego spłynęły z hałd. Skutki powodzi z roku 1997 są jeszcze widoczne a ich usuwanie pochłonie znaczną ilość czasu i środków. 6. na których prowadzono wydobycie uranu. które praktycznie przestały istnieć w górnym biegu rzeki Jedlicy. celowe niszczenie miejsc gniazdowania ptaków • pozyskiwanie roślin objętych ochroną na potrzeby własne i handlowe. 6. Turystyka Ruch turystyczny ze względu na specyfikę regionu jest bardzo intensywny.10.10.1. Niepokojącym jest fakt rozmycia hałd zalegających stoki.

turystyki rowerowej górskiej itp. krajobrazu kulturowego terenów leśnych i krajobrazu zbli onego do naturalnego.: miejskiego krajobrazu kulturowego. Razem Karkonoski Park Narodowy odwiedza ok. ludzi.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Największą atrakcją turystyczną jest szczyt Śnie ki. Znaczna ilość szlaków turystycznych prowadzących do KPN wiedzie przez tereny Nadleśnictwa Śnie ka. 1 milion turystów rocznie (Plan Ochrony KPN 1996). narciarstwa wyczynowego biegowego. w sezonie zimowym ok. 340 tys. wśród których Karpacz odgrywa największą rolę stanowią miejsca. Najpopularniejszym miejscem wędrówek jest szczyt Śnie ka na którą wchodzi w lipcu i sierpniu ok. Stwarza to bezpośrednią ucią liwość ze strony ruchu turystycznego przejawiającą się na wielu płaszczyznach. lotniarstwa. Równie ośrodki sportów zimowych. pojawia się zjawisko eutrofizacji siedlisk (wzrostu yzności). bądź zmianę przebiegu istniejących. wiejskiego krajobrazu kulturowego. szczególnie w rejonach nie przystosowanych do tego rodzaju wypoczynku. tory saneczkowe. Nie bez znaczenia jest równie wpływ na otaczającą przyrodę urządzeń turystycznych takich jak wyciągi narciarskie. w których intensywność ruchu turystycznego zalicza się do największych w rejonie Sudetów. 250 . śladowego. Głównie na skutek złej gospodarki odpadami. Mocno rozwinięta sieć noclegowa w rejonie Karpacza stwarza dodatkowe zagro enia dla środowiska na skutek niewłaściwej eksploatacji. wydeptywanie i zaśmiecanie. Obok wymienionych atrakcji głównym obszarem intensywnie penetrowanym turystycznie jest Karkonoski Park Narodowy i teren Rudawskiego Parku Krajobrazowego. 100 tys. ściekami oraz stosowaniem przestarzałych systemów grzewczych. Dość ucią liwe i nie pozbawione skutków ubocznych dla środowiska jest uprawianie pozostałych form turystyki w tym: wspinaczki skałkowej. 550 tys. e przez obszar nadleśnictwa corocznie odwiedzają rzesze turystów. Znaczna ilość turystów odwiedza równie ruiny zamku „Chojnik” i świątynię Wang w Karpaczu. wyciągi krzesełkowe i inne. turystów. u podnó y której rozciąga się krajobraz nadleśnictwa podzielony na kilka interesujących stref m in. niezgodnej z zasadami ochrony środowiska. Urządzenia infrastruktury turystycznej zaburzają naturalny krajobraz i przyczyniają się zmian w otaczającym środowisku przyrodniczym. Wzdłu szlaków turystycznych nasilają się procesy erozji.) przemieszcza się przez obszar nadleśnictwa. krajobrazu kulturowego górskich osad turystycznych. W celu zmniejszenia szkód w obszarach szlaków turystycznych mo na zadecydować o odciąeniu niektórych odcinków poprzez wytypowanie dodatkowych szlaków turystycznych. Roztaczający się zasięg widokowy sięga daleko w głąb Kotliny Jeleniogórskiej i otaczających ją masywów górskich. Przedstawione walory sprawiają. Większość turystów zmierzających do KPN (w sezonie letnim KPN odwiedza ok. zrywania i niszczenia roślin. krajobrazu kulturowego rolnictwa.

Pozostałością są widoczne do dziś ślady działalności górniczej tych rejonów. Las jako szczególnie wra liwy organizm ywych komponentów jest bardziej ni inne dobra naturalne nara ony na destrukcyjną działalność człowieka ale w odró nieniu od innych dóbr stanowi formę odnawialną je eli zmiany środowiska nie są na tyle drastyczne. Głównym problemem pozostają hałdy pokrywające teren nadleśnictwa. W rejonie pozyskiwania skaleni stwierdzono występowanie zapylenia spowodowanego wykonywaniem odstrzałów oraz rozdrabnianiem pozyskiwanego surowca. e uniemo liwiają proces odnowienia. zasobów leśnych i mineralnych). Zło ona budowa geologiczna obfitująca w ró norodne bogactwa obszaru Rudaw Janowickich i Karkonoszy przyczyniła się do intensywnej eksploatacji w postaci kopalni głębinowych i odkrywkowych. zagra ając dalszemu rozwojowi cywilizacji całej ludzkości. Wydobycie skaleni wprowadza zakłócania stosunków wodnych oraz warunków glebowych w przylegającym obszarze zarówno w środowisku leśnym jak i rolnym. wyginięcia obecnie yjących zwierząt i roślin. czystego powietrza.10. ale są równie miejsca gdzie zalesienie jest praktycznie niemo liwe. Przedstawione obserwacje i dane zagro eń środowiska leśnego nie dają pełnego obrazu wpływu działalności człowieka na stan zdrowotny ekosystemów leśnych. Szkody górnicze Przewa ająca część szkód górniczych w nadleśnictwie jest następstwem gospodarki wydobywczej prowadzonej głównie w okresach ubiegłych. Kontynuacja prowadzenia gospodarki wielu krajów przyczyni się w konsekwencji do wytrzebienia większości puszcz tropikalnych. Zapylenie powoduje zatykanie aparatu asymilacyjnego drzewostanów znajdujących się w pobli u kopalni odkrywkowej. Poprzez swoją destrukcyjną działalność człowiek doszedł do granic wyznaczonych przez zamknięty układ środowiska ziemi a sam stanął przed problemem wyczerpania się dóbr naturalnych (wody. Podsumowanie negatywnych skutków działalności człowieka na lasy Szkodliwa dla środowiska i nieprzemyślana działalność człowieka ujawniła się obecnie na niespotykaną skalę zarówno w krajach najbogatszych jak i najbiedniejszych. drastycznego zmniejszenia areału ziem uprawnych.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 6. 6. Większość hałd jest obecnie porośnięta roślinnością i zagospodarowana.2.11. Wzrastające spalanie paliw kopalnych zmieni skład atmosfery ziemskiej zagra ając ociepleniem klimatu a emisja freonów grozi istnieniu ycia biologicznego ziemi (Nowicki 1993). W zasięgu granic Nadleśnictwa Śnie ka(obręb leśny Kowary) istnieje niewielki kamieniołom pozyskujący surowiec drogowy. Ka dy z czynników szkodotwór- 251 .

gdy uszkodzenia mechaniczne pni ulegają w du ym stopniu zagrzybieniu i wykazane są w szkodach powodowanych przez patogeny grzybowe. dendrologiczne oraz ocenę występowania objawów uszkodzenia roślin w powiązaniu z analizą czynników klimatycznych na tle ustalonych poziomów zanieczyszczeń (Rączka 1999). którego skutki widoczne są w szerokim zakresie na obszarach leśnych. Jest to zło ony system powiązań. z których wynika np. na które działają ró norodne czynniki w tym zanieczyszczenia powietrza. Hartiga w 1804 roku zawarła ideę zachowania i ciągłości istnienia lasów. REGULACJI ZASOBÓW ORAZ WYKONYWANIA PRAC LEŚNYCH Prowadzenie gospodarki leśnej powinno być zgodne ze sformułowaną w XVIII w. Z ogólnego punktu widzenia dla stanu zdrowotnego lasu wydaje się najbardziej istotne zanieczyszczenie środowiska przyrodniczego. Trwałość lasów miało zapewnić ścisłe powiązanie technicznego procesu u ytkowania z przyrodniczo-hodowlanym procesem ich odnawiania. w którym ustalenie progowych ilości zanieczyszczeń. Podsumowaniem szkodliwej działalności człowieka są dane zebrane podczas III rewizji urządzania lasu. Zasada trwałości zachowania i u ytkowania lasu sformułowana przez L. Kolejnym elementem równie bardzo istotnym dla zachowania zdrowotności lasów jest właściwa gospodarka leśna. (1713 r. wywołujących reakcje adaptacji lub eliminacji organizmów z ekosystemu stwarza problemy. W praktyce aby określić dokładne ilości poszczególnych czynników nale ałoby zbadać kompleks elementów ekosystemu . ustalenie stref zagro enia przemysłowego. 7. obserwacje fitosocjologiczne. W badaniach powinny być uwzględnione analizy chemiczne gleby i materiału roślinnego.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” czych traktowany jest w oderwaniu od pozostałych poprzez co obraz ucią liwości ka dego z nich jest niekompletny i daleki od rzeczywistego. Lasy rozumiane jako ekosystemy charakteryzują wielorakie sprzę enia zwrotne ze zło oną strukturą organizacji biologicznej. Ich rozgraniczenie i oddzielne traktowanie jest praktycznie niemo liwe.zarówno biotycznych jak i abiotycznych. bądź jedynie pozbawione kory odnotowane są jako „spałowanie”. oszacowanie szkód powstałych na skutek błędów w procesie prowadzenia prac i czynności gospodarczych (uszkodzenia mechaniczne strzał przy prowadzeniu trzebie y i prac zrębowych) itd.G. WYTYCZNE DO ORGANIZACJI GOSPODARSTWA LEŚNEGO. Postępowanie igno- 252 .) i obowiązującą do dzisiaj zasadą trwałości lasów. W grupie uszkodzeń grzybowych i spałowania zawarte są w większości szkody powstałe w procesie hodowlanym i produkcyjnym.

Proces deforestacji rujnujący całą przyrodę trwa nieprzerwanie jeszcze do czasów dzisiejszych zarówno w odległych lasach Ameryki Płd. wielostronnych korzyści społecznych i ekonomicznych płynących z lasów. Zasada trwałości lasów powinna być jednakowo rozumiana przez wszystkie środowiska zarówno przez leśników jak i pozostałe grupy zawodowe oraz innych uczestników ycia gospodarczego i społecznego. krajowym i międzynarodowym. • utrzymanie zdrowia i trwałości ekosystemów leśnych. Jest to wybór naukowo uzasadnionych. jak i na naszych oczach w zasięgu obszaru zamierania lasów w Sudetach. • Planu Ochrony Karkonoskiego Parku Narodowego. Kryteria miar i cech trwałego rozwoju w europejskim ujęciu posiadają 6 głównych kierunków: • zachowanie i wzmaganie udziału lasów w globalnym bilansie węgla. Gospodarka nadleśnictwa powinna uwzględniać wytyczne: • Planu Ochrony Rudawskiego Parku Krajobrazowego. W jednoznacznym rozumieniu pomocne są kryteria i wskaźniki trwałości lasów. regionalnym. 253 . Całość umo liwia śledzenie i porównanie kierunków i tempa zmian w lasach i leśnictwie europejskim (Rykowski 1994). • utrzymanie produkcyjnej zasobności lasów. Przedstawione kryteria uzupełnione są 20 wskaźnikami trwałego i zrównowa onego rozwoju lasów. • ochrona zasobów genowych i wodnych w lasach. • zachowanie biologicznej ró norodności. technicznie mo liwych do praktycznego zastosowania i ekonomicznie niezbyt kosztownych przedsięwzięć. Ujednolicenie pojęcia ciągłości lasów przy pomocy kryteriów i wskaźników pozwala na dokonywanie porównań na poziomie lokalnym. aktualnie powstrzymany ogromnym nakładem środków. • utrzymanie i wzmacnianie długofalowych.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” rujące zasadę zachowania ciągłości lasów doprowadziło do pojawienia się innych ni leśne zbiorowisk roślinnych z pustyniami włącznie (Rykowski 1994). • studiów zagospodarowania przestrzennego gmin i regionu.

do którego zaliczono: • drzewostany cenne przyrodniczo. niezgodność składu gatunkowego z siedliskiem. 17. stanowiących własność Skarbu Państwa.2% powierzchni leśnej nadleśnictwa. w których ze względu na siedliskowy typ lasu oraz docelowy i aktualny stan gatunkowy przyjmuje się spo- 254 . a nie zaliczone do gospodarstwa specjalnego lub przebudowy.3% powierzchni gruntów leśnych zalesionych i niezalesionych. w których zaplanowano rozpoczęcie procesu przebudowy ze względu na ich znaczne uszkodzenie.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 7.8% powierzchni leśnej). o niskich wartościach wskaźników zadrzewienia i jakości hodowlanej.41 ha (0.8% powierzchni gruntów leśnych zalesionych i niezalesionych nadleśnictwa).96 ha. Gospodarstwo przerębowo – zrębowe w lasach gospodarczych (GP-Z) – utworzone na powierzchni 101. tj. Gospodarstwo przebudowy (R) – utworzone na powierzchni 226. Do gospodarstwa tego zaliczono drzewostany. Drzewostany te najczęściej przebudowywane będą rębnią IVd. • lasy na siedliskach bagiennych • drzewostany ze zinwentaryzowanymi siedliskami priorytetowymi Natura 2000 • lasy wpisane do rejestru zabytków • Wyłączone Drzewostany Nasienne • lasy – ostoje zwierząt chronionych • lasy glebochronne • lasy w strefie górnej granicy lasu • lasy wodochronne w strefach ochroonych ujęć wody Gospodarstwo lasów ochronnych (O) – utworzone na powierzchni 10297. będących w zarządzie państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwa Śnie ka. Do gospodarstwa tego zaliczono lasy uznane za ochronne Decyzją nr 57 Ministra Ochrony Środowiska. Regulacja u ytkowania rębnego Gospodarstwo specjalne (S) – utworzone na powierzchni 2202.01 ha (1. tj.1. Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 12 sierpnia 1999 roku w sprawie uznania za ochronne lasów. 80.31ha. Włączono tu drzewostany..

skład gatunkowy drzewostanów.zrębowe 22. cel hodowlany wyra ony gospodarczym typem drzewostanu.gniazdowymi i stopniowymi. III.30 36. Obręby siedliskowe.30 10 BK-JDLMWY ŚW DB ŚWLMWY ŚW JD-DB JW-JDLMWY W DB Produkcja sortymentów wielkowymiarowych 255 .2.61 88. 7. zagospodarowanych w podobny sposób i o zbli onej kolei rębności.77 II. TAB. a tak e cel gospodarczy (produkcji) wyra ony głównym sortymentem. 76 JEDNOSTKI REGULACJI U YTKOWANIA RĘBNEGO I DŁUGOOKRESOWEGO PLANOWANIA HODOWLANEGO (GOSPODARSTWA SIEDLISKOWE). W praktyce są to głównie drzewostany jakie pojawiły się w stanie posiadania nadleśnictwa po 12 sierpnia 1999 r.21 4. docelowym składem drzewostanu oraz składem odnowieniowym. które określone są dla jednostek regulacji u ytkowania rębnego. Jednostki długookresowego planowania hodowlanego (obręby siedliskowe) wyró nione są w oparciu o podobne: warunki siedliskowe. IV II. Gospodarstwo siedliskowe 1 GTD 2 STL 3 Powierzchnia [ha] Rębnia Wiek rębności Okres odnoTechniczny wienia/ cel produkcji uprzątnięcia 7 8 4 5 6 Obręb Śnie ka Gospodarstwo przerębowo .06 174. III 140 140 100 100 110 I II III IV V Razem BK-JDLMWY ŚW DB ŚWLMWY ŚW JD-DB BKŚW BMGŚW 20 .30 10 .19 3. Utworzone gospodarstwa siedliskowe nie posiadają wpływu na sposób obliczania etatów.53 II. dominujące funkcje lasu.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” sób zagospodarowania rębniami częściowymi .30 Produkcja sortymentów wielkowymiarowych JD-BKLMGŚW ŚW JD-BK LGŚW Gospodarstwo lasów ochronnych I II III IV ŚW BWG 12. IV III 100 140 140 140 10 .63 0.74 5.99 272. (w wyniku zalesienia gruntów porolnych lub przejęć).

30 8 BK-SO BMGŚW BKŚW ŚW ŚW BMGŚW BMGŚW BMGW JD-BKLMGŚW ŚW JD-BKLMGW ŚW JD-BK LGŚW 4446. III.40 10 .30 20 .30 20 .69 23.31 2.22 3.27 IV 1.40 20 .81 76.67 IV Gospodarstwo specjalne 140 100 100 100 110 40 20 . IV II. IV II.82 14.30 10 .01 Gospodarstwo przebudowy JD-DB LWY ŚW BKŚW BMGŚW I II III IV V Razem 1.50 363.40 10 .30 - BK-JDLMWY ŚW DB ŚWLMWY ŚW JD-DB JW-JDLMWY W DB BK-JDLWY ŚW DB JD-DB LWY ŚW JD-DBLWY W JW OL-JS OLJWY Produkcja sortymentów wielkowymiarowych 256 .88 305.41 10.29 4.38 - JD-BKLMGŚW ŚW JD-BKLMGW ŚW JD-BK LGŚW I II III IV V VI VII VIII ŚW BWG 70.26 14. III.51 5 II. IV II. IV II.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 V VI VII VIII IX X XI XII XIII XIV XV XVI Razem 2 3 BK-JDLWY ŚW DB JD-DB LWY ŚW JD-DBLWY W JW ŚW ŚW BGŚW BGW 4 57.93 2025.52 22. IV II. IV - 100 140 140 140 140 140 100 120 20 .27 916. IV II.40 20 .22 27. IV 6 140 140 100 100 100 100 100 100 100 100 100 110 7 10 .30 20 10 .08 20.69 II. IV IV II IV III.54 II.84 66.40 20 .30 10 .33 IV 19.84 28.40 10 . IV IV III II.42 IV 24. IV 11. III.30 10 .30 10 10 .40 30 58. III.05 8.

13 451.88 Obręb Kowary Gospodarstwo przerębowo .96 1.35 18. IV IV IV II 6 120 100 100 100 100 100 100 100 100 100 110 110 120 7 10 . III IV II.98 5 II.30 30 .50 0. III.40 10 .40 20 20 20 8 BK-SO BMGŚW BKŚW ŚW ŚW ŚW BMGŚW BMGŚW BMGW BMGB JD-BKLMGŚW ŚW JD-BKLMGW ŚW JD-BK LGŚW JW-JDLGW BK OL-JS LŁG 1276.43 24.85 3.68 38.24 II II.42 II - 140 140 140 140 140 100 100 100 110 20 65. IV 100 140 10 10 .40 20 10 .98 11.26 2.zrębowe I II III IV V VI VII VIII IX Razem BK-JDLMWY ŚW DB ŚWLMWY ŚW JD-DB JW-JDLMWY W DB BK-JDLWY ŚW DB JD-DB LWY ŚW BKŚW BMGŚW 2. IV II II.92 1.79 12.15 17. III.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 IX X XI XII XIII XIV XV XVI XVII XVIII XIX XX XXI Razem Razem obręb 2 3 OL-JS LŁWY ŚW ŚW BGŚW BGW 4 44.89 20.37 2.40 Produkcja sortymentów wielko- 257 .80 1.18 14.81 275.38 176.11 Produkcja sortymentów wielkowymiarowych JD-BKLMGŚW ŚW JD-BKLMGW ŚW JD-BK LGŚW Gospodarstwo lasów ochronnych I II DB-SO BMWY ŚW BK-JDLMWY ŚW DB 4.30 0.19 5816.49 1.08 326.

IV - 6 140 140 140 140 100 100 100 100 100 100 100 100 110 110 7 10 . IV II. III.40 30 .40 10 .48 1.96 201.93 IV III.65 II.50 5 II. IV II.01 53.71 323. IV II. IV II.30 10 .85 23.40 10 .06 102.50 3. IV II.63 - JD-BKLMGŚW ŚW Gospodarstwo specjalne I II III IV ŚW BWG 9. IV II. IV IV IV I. IV 140 140 100 100 100 30 20 .30 - 8 wymiarowych JD-BKLMGŚW ŚW JD-BKLMGW ŚW JD-BK LGŚW JW-JDLGW BK 5851.04 41.30 20 .30 20 .09 167.21 110. III.30 10 .06 26.10 19. III.30 10 . III. IV II. II.73 80.30 10 .30 10 .30 20 .05 2516.40 10 . IV II.40 30 BK-JDLMWY ŚW DB ŚWLMWY ŚW JD-DB JW-JDLMWY W DB Produkcja sortymentów wielkowymiarowych 258 .40 167. IV II.19 18.42 47.40 10 . IV IV 100 140 140 140 10 . III.40 10 . III.89 1150. IV IV II.40 10 .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 III IV V VI VII VIII IX X XI XII XIII XIV XV XVI Razem 2 3 ŚWLMWY ŚW JD-DB JW-JDLMWY W DB BK-JDLWY ŚW DB JD-DB LWY ŚW JD-DBLWY W JW ŚW ŚW BKŚW ŚW ŚW BGŚW BGW BMGŚW BMGŚW BMGW 4 251.95 Gospodarstwo przebudowy ŚWLMWY ŚW JD-DB JW-JDLMWY W DB ŚW BKŚW BGŚW BMGŚW I II III IV V Razem 1. III.89 32.90 19.19 885. IV II.

• pozostawiać w lesie jak największą ilość biomasy (części stojących drzew martwych.33 8. Wytyczne w sprawie poprawy stanu środowiska przyrodniczego w trakcie wykonywania prac leśnych Dla zminimalizowania szkód w środowisku przyrodniczym podczas wykonywania prac leśnych nale y praktykować i wprowadzać mo liwie najmniej ucią liwe technologie. IV II.71 1. połamanych. wykrotów.44 2.3.11 - 5 6 140 140 100 120 120 100 100 100 100 100 100 110 110 120 120 7 10 . IV - JD-BKLMGŚW ŚW JD-BKLMGW ŚW JD-BK LGŚW JW-JDLGW BK OL-JS LŁG OL-JS OLJG 926.27 8.14 31.20 10 .81 12827.61 27.34 3. 259 . gałęzi. igliwia i kory).Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 V VI VII VIII IX X XI XII XIII XIV XV XVI XVII XVIII XIX Razem Razem obręb 2 3 BK-JDLWY ŚW DB JD-DB LWY ŚW JD-DBLWY W JW OL-JS OLJWY OL-JS LŁWY ŚW BKŚW ŚW ŚW BGŚW BMGŚW BMGŚW BMGW 4 6.01 48.30 30 10 . IV IV II. III.21 9. IV II. IV II.69 Razem nadleśnictwo 7.40 10 .42 20.39 1.13 21.93 56.12 7010.20 332.20 - 8 II. polegającą na wyróbce drewna przy pniu ze zrywką surowca ciągnikami nasiębiernymi lub konną przy odpowiednio zaplanowanych i wykonanych szlakach zrywkowych. W tym celu naley: • stosować sortymentową metodę pozyskania drewna.40 10 .

Bolczowa i Kowarskiej Czuby. punkty widokowe.Piec-Skalny MostSkalne Bramy. • zagospodarowanie szlaków turystycznych (wiaty.f. • stosować maszyny i urządzenia z silnikami spalinowymi wyposa onymi w katalizatory.. przebieg szlaków zrywkowych itp. • zagospodarowanie terenów spacerowych z odpowiednią infrastrukturą (ławki. poprzez wykonywanie zrywki zimą przy pokrywie śnie nej lub z wykorzystaniem urządzeń zabezpieczających.k. 66.m). • wyznaczenie przebiegu szlaków narciarskich. • objęcie ochroną Skalniaka (191 c). stoły.d). • wytypowanie układu pieszych szlaków turystycznych i szlaków rowerowych wykorzystujących układ dróg.. Świniej Góry. ławki. • stosować biooleje jako smary silników. • przeznaczenie terenu do uprawiania hippiki i skiringu. 7. • wyznaczenie terenów wspinaczki skałkowej. Wytyczne dla terenów Nadleśnictwa Śnie ka w granicach RPK Obszary wchodzące w skład RPK posiadają szczególne walory przyrodnicze dlatego wyró nia się dodatkowe wytyczne dla nadleśnictwa w celu ich ochrony poprzez: • objęcie jedną z form ochrony gatunków fauny w rejonach: Góry Rudzik. rzadkich i cennych podczas trzebie y i innych zabiegów m in.Jagoda.Stru nickie Skały.g) oraz odcinka Mały Wołek – Wołek.l. 69. • objęcie ochroną rezerwatową Torfowiska na Trzcińskich Mokradłach (41 j. Krzy owej Góry. • lokalizację pól namiotowych.Głaziska Janowickie.Starościńskie Skały (90 l). przez zwracanie uwagi na miejsca obalania drzew.Wikowyja. 60 d.4.Bielec. • prowadzić ochronę stanowisk gatunków chronionych. miejsca urządzone wypoczynku).Zamek Bolczów (54-57. • unikać niszczenia runa i ściółki leśnej m in. kosze na śmieci).Krzy na Góra (101 h) – Fajka (89 c). 260 . Starościńskich Skał.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • prowadzić wytyczanie i korzystać ze stałych szlaków zrywkowych.Wielka Kopa.Dzicza Góra. • wytypowanie ście ek dydaktycznych z wytyczeniem odcinka: Sokoliki (102 c. wykorzystujący istniejący układ szlaków pieszych i rowerowych.

5.3.45 % zaleca się stosować zrywkę linową. korzystnych przypadkach spadki nie powinny przekroczyć wartości 45 % w linii poruszania się prostopadle do warstwic. w odniesieniu do przewidywanych środków zrywkowych. Ciągniki rolnicze powinny być stosowane w terenie o spadku nie przekraczającym 15 %. W praktyce uszkodzeniu ulegają zarówno podło e jak i drzewa. Organizacja szlaków zrywkowych W nadleśnictwie bardzo wa ną czynnością gospodarczą jest zrywka drewna. przy czym zaleca się stosowanie ich w wyjątkowych wypadkach.4 m. Uszkodzenia mechaniczne drzew w postaci ran są podatne na ró nego rodzaju infekcje grzybowe i owadzie. Okazuje się. e w trakcie prowadzenia prac urządzeniowych znaczna część zanotowanych uszkodzeń mechanicznych drzew (do wysokości 1 m. • zrywka konna . Projektowanie szlaków zrywkowych w górach w oparciu o wnikliwą analizę warunków topograficznych pozwala właściwie uporządkować ten zło ony proces. Rzadkowski (1997) wskazuje. e większość surowca drzewnego zrywanego w warunkach górskich odbywa się sposobem wleczonym lub półpodwieszonym i uznaje je za metody „nieekologiczne”. 261 . Wa ne jest określenie dopuszczalnych maksymalnych spadków terenu.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 7.5 . Dopuszcza się tak e zrywkę grawitacyjną. Na stokach o spadkach większych jak 40 . • ciągniki rolnicze . Czynność ta nastręcza z reguły w warunkach górskich znaczne trudności. Zatem prawidłowe przeprowadzenie procesu zrywki drewna powinno być poprzedzone właściwym działaniem planistyczno-organizacyjnym. Konie powinny spełniać funkcję pomocniczą przy wyciąganiu surowca do szlaków i mogą pracować na stokach o spadku nie przekraczającym 18 %. Parametry szerokości szlaków zrywkowych są podobne jak na nizinach i przedstawiają się następująco: • specjalistyczne ciągniki (skidery) szerokość szlaku . bądź z wykorzystaniem kolejek.4 m. Badania prowadzone przez IBL określają % nachylenia stoku dla specjalistycznych maszyn zarówno skiderów jak i forwarderów o podwoziu przegubowym.2. Sposobem na uporządkowanie zasad zrywki w terenach górskich jest właściwe projektowanie i wykonanie szlaków operacyjnych.3 m. Według zaleceń specjalistów dopuszcza się u ywanie wy ej wymienionych maszyn na terenach o spadku do 40 %.) była bezpośrednim skutkiem źle prowadzonej zrywki. Teoretycznie zabieg zrywania drewna powinien w jak najmniejszym stopniu wpływać na stan zdrowotności środowiska leśnego. • forwardery . a w szczególnych.

bądź odnawianiu trenów wysokogórskich nale y brać pod uwagę następujące czynniki: wybór odpowiednich mikrosiedlisk. Zaznaczyć nale y. pochodzenie nasion u ywanych do produkcji materiału sadzeniowego. W wyjątkowych przypadkach stosowania zrębu zupełnego szlaki zrywkowe nale y projektować w partiach drzewostanu nie objętych u ytkowaniem rębnym. (im kolejka zawieszona wy ej tym szerokość szlaku mo e być mniejsza). formę odnowień w postaci rot (biogrup). odstępy powinny zawierać się w granicach 30 . Jakość tych odnowień była z reguły słaba. Skłania to do wykorzystania tych obserwacji przy prowadzeniu odnowień w formie biogrup. Przestawione koncepcje przez Mikułowskiego (1995) uwzględniają rozwiązania niemieckie.6. są pojawiające się publikacje dotyczące sposobu traktowania odnowienia lasu w warunkach regla górnego. zale nie od rodzaju konstrukcji. najlepiej z pokrywą śnie ną.60 m. według których przy zalesianiu. Proponowane odstępy między szlakami zrywkowymi w przypadku stosowania zrywki konnej nie mogą być większe jak 40 . W wielu miejscach powstały grupy drzew składające się z kilku. Na obszarze Nadleśnictwa Śnie ka w czasie prac taksacyjnych oceniano powierzchnie upraw. Natomiast przy zastosowaniu kolejki linowej. Potwierdzeniem powy szych stwierdzeń. W zało eniach autorów niemieckich Schönenberger i współpr. które ogromnym nakładem sił i środków z ró nym skutkiem odnawiano na przestrzeni ostatnich lat. a więc II. grodzenie upraw. III i IV. Przy prowadzeniu zrywki metodą podwieszoną lub półpodwieszoną w odniesieniu do stoków nara onych na erozję zaleca się prowadzenie zrywki po zamarzniętym gruncie. Większość z nich w szczególnie trudnych warunkach regla górnego bardzo wolno przyrastała na wysokość i posiadała niskie zadrzewienie. Jako podstawowe zało enie przy projektowaniu szlaków zrywkowych w górach nale y stosować zasadę. Zalecane przez Rzadkowskiego (1997) zasady dotyczą drzewostanów u ytkowanych w warunkach górskich rębniami zło onymi. e szlaki biegną prostopadle do warstwic (wyjątek lokalne warunki hydrograficzne i nachylenie powy ej przyjętych granic). właściwy transport sadzonek.50 m. Pochylenie poprzeczne szlaków nie powinno przekraczać 8 %. kilkunastu sztuk. e kilkakrotnie odnawiane i poprawiane powierzchnie nie pozostały w zupełności pozbawione sadzonek. 7. Wskazówki i niektóre koncepcje procesu odnawiania lasu w reglu górnym w Sudetach Znaczny problem stanowią odnowienia i zalesienia powierzchni otwartych szczególnie w warunkach regla górnego. technikę sadzenia zapobiegającą deformacjom systemów korzeniowych. określa się następujący system prowadzenia prac: 262 .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • kolejki linowe szerokość tras 2 do 4 m.

e mogą przynieść określone efekty. wraz ze wzrostem drzew grupy łączą się w rotę (biogrupę) o zró nicowanej strukturze. Ponadto posiadają znaczną przewagę nad stosowanym aktualnie sposobem odnawiania powierzchni przy u yciu świerka z racji jego biologii. które gwarantują lokalnie najlepsze warunki.10 m. Wymienione sposoby odnawiania powierzchni otwartych zlokalizowanych na znacznych wysokościach nie są pozbawione wad. e pozwala osiągnąć odnowienia o zró nicowanej strukturze wiekowej i przestrzennej odnowień. ) koncepcja zakłada. które zlewając się ze sobą pokrywają tuszem całą powierzchnię (Samojło 1996). W podsumowniu Mikułowski (1995) stwierdza. • sugerowane jest prowadzenie gęstej więźby nasadzeń tak by w ciągu 10-ciu lat nastąpiło zwarcie grupy (więźba zró nicowana co do gatunku i wysokości n. pomiędzy rotami 7 .w początkowym stadium małe grupy drzew 20 . zadarnionej powierzchni otwartej w istniejących warunkach klimatycznych oraz w jednorazowym zabiegu. Obrazowo metoda ta podobna jest do kartki papieru pokrytej kleksami. Bliskie przedstawionemu zało eniu są zasady tworzenia nasadzeń w biogrupach dookoła martwych drzew uzupełnione pomiędzy grupami świerka kosodrzewiną.3 m. 263 . Nale y wykorzystywać warunki mikrosiedliska i reliefu do tworzenia „swoistych przyczółków” uzupełnianych tak aby przestrzeń między nimi wypełniła się sadzonkami a uprawa osiągnęła pełne zwarcie.m. Prowadzenie odnowienia w ten sposób daje maksymalnie korzystne warunki wzrostu i rozwoju wynikające z kooperacji i wzajemnej ochrony od trudnych warunków atmosferycznych i zwierzyny. Ponadto proponowany sposób odnowienia w formie skupiskowej posiada tą zaletę. składający się z kilku etapów. e proces odnowienia lasu w Sudetach powinno się traktować jako zło ony. e w wieku dojrzałym z grupy pozostanie tylko jedno drzewo • odległość między grupami powinna wynosić 2 .p. • kształt zakładanych biogrup powinien być okrągły lub owalny. o średnicy kilku metrów.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • wielkość biogrup powinna wynosić od 1/2 wysokości drzewostanu do wysokości drzewostanu (ze wzrostem wysokości są one mniejsze). kosówka i w mniejszym stopniu modrzew trudno bezwarunkowo uznać za gatunki pionierskie. zdolne do opanowania ka dej du ej. Wydaje się jednak. Metoda powinna być stosowana głównie dla świerka. e świerk. • brzegi roty powinny być wyrównane. • dynamiczny rozwój nasadzeń . Metodę biogrup nale y stosować w tych miejscach.50 sztuk w zale ności od gatunku. Potwierdza to Mikułowski (1995) wyra ając opinię.

olsze. wierzby. Młodociane stadia rozwoju wymagają otwartych terenów do swego rozwoju. W podziale grup gatunków. Strategia gatunków typie K polega na utrzymaniu przez populację stałej liczebności w raz zajętej przestrzeni. gatunki klimaksowe). świerk w reglu dolnym będzie gatunkiem przejściowym a w reglu górnym gatunkiem klimaksowym. posiadają odporność na przymrozki. charakteryzują się szybkim wzrostem w młodości.7. • gatunki budujące długotrwałe zespoły leśne (K -stratedzy. bez zwracania uwagi na ich kondycję zdrowotną i pochodzenie. Gatunki o charakterystyce typu r szybko rozmna ają się i szybko zdobywają przestrzeń. nara onych na szkodliwy wpływ wiatru. • gatunki przejściowych stadiów sukcesji lasu.stratedzy). modrzew europejski. Pośród ka dych z dwóch porównywanych gatunków jeden posiada specyfikę strategii typu r a drugi typu K. analogicznie do podziału strategii yciowej. Ceitel i Zientarski 1995). Niecelowe i niegospodarne jest prowadzenie taktyki polegającej na dosadzaniu pojedynczych sadzonek niedostosowanych do warunków górskich.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Na zagro enia świerka jako gatunku panującego (Samojło 1996) wpływ mo e mieć równie prognoza długoterminowych zmian klimatycznych. Przedstawiony podział strategii nie posiada wartości bezwzględnej. Gospodarowanie przedplonomi W ogólnej charakterystyce gatunków drzewiastych występujących w Polsce mo na wyró nić trzy grupy ró niące się strategią yciową. brak wartości bezwzględnej np. W ekologii występują dwa przeciwstawne typy strategii yciowej organizmów . w wyniku których nastąpi ocieplenie klimatu a wówczas świerk nie będzie miał odpowiednich warunków do egzystencji. topole. 7. mrozu słońca i zwierzyny. W naturalnym procesie 264 . szybko dojrzewają i prawie corocznie owocują a budowa nasion umo liwia im dalekie przemieszczanie. Odnosi się to głównie do terenów gdzie kilkakrotnie przepadały uprawy w trudnych warunkach glebowych. Podział na trzy grupy gatunków posiada większe znaczenie w hodowli lasu nawiązujące do przedstawionych rodzajów strategii yciowej: • gatunki pionierskie (r.typu r i K (Barzdajn. Gatunki pionierskie w Polsce to głównie: brzozy. Wymieniona grupa gatunków posiada zdolności zdobywania terenów przez las. Pionierzy są z reguły krótkowieczni (krótki cykl yciowy). sosna zwyczajna a w górach kosodrzewina i jarząb pospolity.

: świerk pospolity. Gatunki budujące długotrwałe zespoły leśne w Polsce to: jodła pospolita. dęby pod sosną. W tych obszarach posiadają większą ywotność od pozostałych gatunków innych grup ekologicznych.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” sukcesji lasu zastępowane są przez gatunki o charakterze przejściowym lub klimaksowym. które wykorzystują zwiększając szansę na prze ycie i osiągnięcie dalszych faz rozwojowych. i cis oraz w niektórych przypadkach tak e: grab. W gospodarce człowieka większość gatunków pionierskich charakteryzuje mała przydatność. Gatunki przejściowych stadiów sukcesji m. 265 . in. Jest to grupa gatunków długowiecznych a los ich populacji nie zale y od sukcesu rozrodu w jednym lub kilku latach nasiennych Zrozumienie procesów zachodzących w rozwoju lasu oraz rolę przedplonu przedstawia schemat sporządzony przez Lainbundguta. dąb szypułkowy i bezszypułkowy. są wra liwsze od pionierów na przymrozki i suszę przy czym preferują du y dostęp światła.stratedzy obradzają w późnym wieku i rzadko ale ze znaczną obfitością. Uprawa gatunków z tej grupy na otwartych przestrzeniach nie jest niemo liwa ale skrajnie zawodna. lipy i grab. buk zwyczajny. W drodze naturalnej sukcesji zasiedlają obszary pod pionierami np. Najlepiej pionierzy czują się na powierzchniach zrębów. w sprzyjających warunkach znoszą przestrzenie otwarte). osiągają później dojrzałość a lata urodzaju występują z pewną cyklicznością. klony. Cykl rozpoczynający się od kiełkowania do obrodzenia nasion odbywa się w lesie a ich zdolność osiedlania się poza lasem jest wyjątkowa. wszelkich sztucznych wylesień. porzuconych terenów rolnych. dlatego traktowane są jako niepo ądane i tępione. jesion wyniosły. Nasiona zwykle du e i bogate w związki zapasowe K. świerk pospolity pod brzozami. po arzysk. Zawiera on przebieg procesów rozwojowych zachodzących w puszczy europejskiej rozpoczynający się na powierzchni bezleśnej od powstania przedplonu. upały. W młodości rosną skrajnie wolno i są bardzo wra liwe na przymrozki. Grupa gatunków przejściowych charakteryzuje się znacznie słabszą zdolnością zdobywania terenów otwartych (w sztucznych nasadzeniach. W młodości rosną wolniej. wiązy. Znaczna ilość zapasów w nasionach ma wpływ na siewki. susze atmosferyczną. dęby i lipy oraz na określonych siedliskach wszystkie gatunki grup poprzednich.

Las w formie ostatecznej podlega dalszemu rozwojowi ale nie w postaci liniowej lecz cyklicznej. jawor mogą a nawet powinny być wprowadzane pod osłoną przedplonów. jarzębu pospolitego i naturalizowanego gatunku w Sudetach modrzewia europejskiego. Poszczególne fazy rozwojowe zajmują niewielkie powierzchnie i na małym obszarze mo na obserwować wszystkie fazy rozwojowe. jodła. Wszystkie powierzchnie pokryte w procesie naturalnej 266 . Przedplon rozwija się w las przejściowy przechodzący do ostatecznej formy lasu.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Powierzchnia niezalesiona Przedplon gatunki światło ądne Las przejściowy Gatunki światło ądne i cienioznośne Ostateczna forma lasu faza optymalna faza starzenia faza rozpadu faza odnowienia Wykres 20 Naturalny rozwój lasu . Zgodnie z przedstawionym modelem las winien wkroczyć na powierzchnie za sprawą gatunków pionierskich: brzóz. Z fazy optymalnej las przechodzi do fazy starzenia się i dalej do fazy odnowienia a ta przekształca się w fazę optymalną i zamyka cykl. Tak opisany cykl rozwojowy powoduje wytworzenie naturalnych struktur lasu o zró nicowanej budowie. Faza starzenia mo e przejść w fazę rozpadu i dolej w fazę odnowienia a ta w fazę optymalną. gdzie wyginęły drzewostany nie tylko w naturalnej fazie rozpadu drzewostanu. Gatunki takie jak świerk i najcenniejsze domieszki buk.schemat cyklu yciowego puszczy europejskiej wg Leibundguta. osiki. gwałtowne tempo rozpadu drzewostanu na rozległych przestrzeniach uniemo liwia odnowienie doprowadzając do wylesienia a wtórna sukcesja lasu zaczyna się od nowa. Wszystkie niekorzystne zjawiska wystąpiły w końcu lat siedemdziesiątych na obszarze Sudetów Zachodnich. Zaburzony system cyklicznych faz rozwoju poprzez np.

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” sukcesji brzozą. Propozycja gospodarowania na otwartych powierzchniach powstała w Katedrze Hodowli Lasu Akademii Rolniczej w Poznaniu. Do wysokości dolnej strefy regla górnego główne znaczenie posiadają brzozy a modrzew mo e być wprowadzany do całego regla dolnego. PLAN DZIAŁAŃ . Właściwe zastosowanie przedplonów i ich wykorzystanie doprowadza do szybkiego pokrycia lasem „nagich” powierzchni i odsuwa w czasie restytucję właściwych składów gatunkowych do czasu naturalnego rozpadu. Wskazuje to na niebezpieczne oderwanie się leśnictwa od swych przyrodniczych podstaw. 267 . jodła jawor są usuwane z upraw przez zwierzynę. Powierzchnie pokryte gatunkami pionierskimi występują we wszystkich strefach wysokościowych i pojawiają się w momencie rozpadania drzewostanów świerkowych. W reglu górnym największe znaczenie ma jarząb. jawor). Zgodnie z przyjętymi zasadami na powierzchniach otwartych mo na sadzić gatunki pionierskie oraz lokalne (lub przynajmniej górskie i zweryfikowane dla stref wysokościowych) ekotypy świerka. Zalecane jest aby w przypadku 20 letnich drzewostanów brzozowych na powierzchni 1 ha pozostawało ok. jarzębem i modrzewiem nale y pieczołowicie wykorzystywać gdy gospodarcza wartość szczególnie brzóz i modrzewia nie budzi zastrze eń.1. Przedplony wymagają normalnych zabiegów pielęgnacyjnych. gryzonie i źle się przyjmują. Zarówno zbyt silne zabiegi pielęgnacyjne jak i zbyt słabe wykonywane w przedplonach czynią szkody. 8. Ceitel i Szymański 1995). które powinny umo liwić produkcję wartościowego surowca i przygotować drzewostany do przebudowy składów gatunkowych. 3000 egzemplarzy co gwarantuje odpowiednie zwarcie. Gatunki cenne takie jak buk. Dą ąc do osiągnięcia gospodarczych typów drzewostanów niekoniecznie trzeba wszystkie przewidziane gatunki wysadzać w uprawach (Barzdajn. Na powierzchniach gdzie wprowadzone są ju gatunki docelowe pod okap (świerk. Uzupełnienie do wskazań gospodarczych dla drzewostanów ze zinwentaryzowanymi siedliskami przyrodniczymi Natura 2000 W poni szej tabeli zestawiono dodatkowe uściślenia do zaplanowanych wskazań gospodarczych w drzewostanach z wyró nionymi siedliskami naturowymi.ZESTAWIENIE PRAC OBJĘTYCH PROGRAMEM OCHRONY PRZYRODY 8. buk. Kilkakrotnie i ró norodnie opracowane składy gatunkowe dla wylesionych powierzchni w Sudetach Zachodnich nie uwzględniały naturalnych faz rozwojowych drzewostanów. zabiegi powinny być wykonywane pod ich kątem.

torfowiska przejściowe i trzęsawi- pozostawiano bez wskazań gospodarczych do naturalnej sukcesji. . . • • • • • • Bór górski wilgotny. ograniczać do minimum ingerencję w stosunki wodne poprzez odpowiednie prowadzenie szlaków transportowych. torfotwórczą. 77 UZUPEŁNIENIE DO WSKAZAŃ GOSPODARCZYCH DLA SIEDLISK PRZYRODNICZYCH Typ siedliskowy lasu / zidentyfikowane siedliska przyrodnicze. pozostawiać posusz jałowy. ograniczać do minimum ingerencję w stosunki wodne poprzez odpowiednie prowadzenie szlaków transportowych. . Bór górski świey Info: .7160 fennoskandyjskie.9410 bory górnoreglowe . Bór mieszany górski bagienny. . 268 .9410 . Info: . CP.*7110 torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą. . w ramach zabiegów pielęgnacyjnych (CW. pozostawiać posusz jałowy. 1 • • Bór wysokogórski. nie stosować odnowienia z gęstą więźbą. luki pozostawiano do sukcesji naturalnej (wszystkie. pozostawiono je do sukcesji naturalnej.torfowiska wysokie zdegradowane.torfowiska wysokie z rośl. uzupełnienia i dolesienia. TW) regulować składy gatunkowe poprzez usuwanie gatunków obcych geograficznie i ekologicznie. Bór mieszany górski wilgotny. bo mogą być siedliskiem 7120). prace nale y wykonywać w miesiącach zimowych aby nie dopuścić do zniszczenia siedlisk.7120 torfowiska wysokie zdegradowane .7120 torfowiska wysokie zdegradowane • Wskazania gospodarcze 2 w zasadzie nie planowano u ytkowania rębnego i ograniczono powierzchnię trzebie y późnych. .bory górnoreglowe. 7120. Bór górski bagienny.*7110 torfowiska wysokie z roślinnością torfotwórczą. . • • • • • • Bagno Info: . w ramach zabiegów pielęgnacyjnych (CW.7140 torfowiska przejściowe i trzęsawiska. uzupełnienia i dolesienia. regulować strukturę wspierając i/lub tworząc biogrupy.*91D0 . CP. ograniczono do minimum poprawki.7140 torfowiska przejściowe i trzęsawiska. itp. TW) regulować składy gatunkowe poprzez usuwanie gatunków obcych geograficznie i ekologicznie. . dla zatorfień (7110. przy odnowieniach sadzić w biogrupach z wykorzystaniem osłony przez martwe pniaki i szczątki martwych drzew. nawet te wyglądające na „suche”. nale y uznawać powstające naturalne odnowienia brzozowe i jarzębinowe. 7140) nie planowano zabiegów gospodarczych. ograniczano do minimum poprawki. nie konserwować rowów odwadniających. o ile nie pogorszy to stanu siedlisk leśnych. bogate w substancje mineralne źródliska w zasadzie nie planowano u ytkowania rębnego i ograniczono powierzchnię trzebie y późnych.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” TAB.bory i lasy bagienne.

dąb szypułkowy). Las mieszany górski Info: . dla obszarów opanowanych przez lite. dąb czerwony. Las wy ynny. TP) regulować składy gatunkowe poprzez usuwanie gatunków obcych geograficznie i ekologicznie (daglezja zielona. Las mieszany wy ynny Info: . natomiast popierać jodłę pospolitą i jawora.9110 kwaśne buczyny górskie • • • • ograniczano do minimum zabiegi gospodarcze w naturalnych postaciach siedlisk. w miarę mo liwości przebudowywać sztuczne nasadzenia świerkowe.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 ska. jednak aby nie doprowadzić do powstania du ych obszarów jednowiekowych drzewostanów bukowych. Las mieszany wy ynny • w starych drzewostanach liściastych (powy ej 140 lat). bez obcych domieszek ograniczano u ytkowanie rębne. TP) regulować składy gatunkowe poprzez usuwanie gatunków obcych geograficznie i ekologicznie (daglezja zielona. • • • • w drzewostanach liściastych ograniczano u ytkowanie rębne. nie wprowadzać gatunków obcych geograficznie i ekologicznie. CP. w ramach zabiegów pielęgnacyjnych (CW. Las górski Info: . Las wy ynny. w miarę mo liwości przebudowywać sztuczne nasadzenia świerkowe. natomiast popierać jodłę pospolitą i jawora. TW. zamierające oraz wykroty o ile nie pogorszy to stanu sanitarnego lasu. w ramach zabiegów pielęgnacyjnych (CW.9180 jaworzyny i lasy klonowolipowe na stromych stokach i zboczach /Tilio platyphyllis-Acerion pseudoplatani/ Las mieszany górski. dąb czerwony. TW. bez obcych domieszek ograniczano u ytkowanie rębne. Las mieszany górski. TW. pozostawiać drzewa martwe. dąb szypułkowy. CP. TP) regulować składy gatunkowe poprzez usuwanie gatunków obcych geograficznie i ekologicznie (świerk i modrzew). świerk). TP) regulować składy gatunkowe poprzez usuwanie gatunków obcych geograficznie i ekologicznie. 2 • w starych drzewostanach liściastych (powy ej 140 lat).9170 grąd środkowo-europejski lub subkontynentalny Las górski. Las mieszany wy ynny Info: . bez obcych domieszek ograniczano u ytkowanie rębne. jednowiekowe drzewostany bukowe planowano u ytkowanie rębne rębniami zło onymi z odpowiednio długim okresem odnowienia. 269 . w ramach zabiegów pielęgnacyjnych (CW. CP. a w wy szych poło eniach równie świerka w miarę mo liwości przebudowywać sztuczne nasadzenia świerkowe. w ramach zabiegów pielęgnacyjnych (CW. CP. • w starych drzewostanach liściastych (powy ej 140 lat). modrzew. Las wy ynny.9130 yzna buczyna górska • • • Las mieszany górski. TW.

6520 górskie łąki konietlicowe u ytkowane ekstensywnie PolygonoTrisetion • • zachowanie dotychczasowych (ekstensywnych) form u ytkowania poprzez koszenie z usuwaniem biomasy raz w roku lub ekstensywny wypas.91F0 łęgowe lasy dębowo-wiązowojesionowe • • • • Grunty nieleśne • Info: . topola kanadyjska.9190 śródlądowe kwaśne dąbrowy • 2 w ramach zabiegów pielęgnacyjnych (CW. w miarę mo liwości przebudowywać sztuczne nasadzenia świerkowe. zasadniczo nie planowano do zalesień. je eli w planowanych u ytkach rolnych do zalesień występują płaty łąk konietlicowych u ytkowanych ekstensywnie lub płaty świe ych łąk u ytkowanych ekstensywnie to wyłączyć je z zalesień. . Grunty nieleśne Info: • • ochrona stref brzegowych. Ols jesionowy wy ynny. • Grunty nieleśne • Info: .*91E0 ni owy łęg jesionowoolszowy i olszowy łęg źródliskowy. w sąsiadujących drzewostanach nie wykonywać cięć zupełnych na odległość 2 wysokości drzewostanu od skraju łęgu źródliskowego. Info: . jesion pensylwański) nie konserwować rowów odwadniających. bez obcych domieszek ograniczano u ytkowanie rębne. w ramach zabiegów pielęgnacyjnych (CW. Las łęgowy wy ynny.6510 ni owe i górskie świe e łąki u ytkowane ekstensywnie Adenostylion alliariae i Convolvuletalia sepium . ograniczać do minimum ingerencję w stosunki wodne poprzez odpowiednie prowadzenie szlaków transportowych. (jeśli nie zajmują całego wydzielenia – to chronić stare kępy). ograniczać do minimum ingerencję w stosunki wodne przy pracach hydrotechnicznych mających na celu regulację potoków lub budowa zbiorników retencyjnych. TP) regulować składy gatunkowe poprzez usuwanie gatunków obcych geograficznie i ekologicznie (np. • Las łęgowy górski. Ols jesionowy górski. TW.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 • Info: . CP. pozostawiano bez wskazań gospodarczych do naturalnej sukcesji. • łęgi źródliskowe wyłączano z u ytkowania rębnego. o ile nie pogorszy to stanu siedlisk leśnych. ograniczać do minimum ingerencję w stosunki wodne poprzez odpowiednie prowadzenie szlaków transportowych i lokalizację miejsc składowania drewna. TW. CP.6430 ziołorośla górskie i ziołorośla nadrzeczne Adenostylion alliariae i Convolvuletalia sepium • zasadniczo nie planowano do zalesień. TP) regulować składy gatunkowe poprzez usuwanie gatunków obcych geograficznie i ekologicznie. ograniczenie eutrofizacji i gromadzenia się osadów. 270 . pozostawiać drzewa zamierające i martwe o ile nie pogorszy to stanu sanitarnego lasu. w starych drzewostanach liściastych (powy ej 140 lat).

je eli w planowanych u ytkach rolnych do zalesień występują płaty zmiennowilgotne łąki trzęślicowe to wyłączyć je z zalesień. zabezpieczenie przed zmianą na grunty orne. konieczne jest wykaszanie i usuwanie nalotu drzew i krzewów zasadniczo nie planowano do zalesień.7230 górskie i nizinne torfowiska zasadowe Info: . liczne bezkręgowce. niedopuszczenie do wtórnego zabagnienia.3150 starorzecza i naturalne eutroficzne zbiorniki wodne ze zbiorowiskami z Nympheion. • • • Grunty nieleśne Info: . je eli w planowanych u ytkach rolnych do zalesień występują płaty torfowisk zasadowych to wyłączyć je z zalesień. konieczne jest wykaszanie i usuwanie nalotu drzew i krzewów ograniczyć zmiany stosunków świetlnych przy wykonywaniu cięć rębnych. Potamion • Grunty nieleśne Info: . jaki i ptaki. nie wykonywać cięć zupełnych na dwie wysokości drzewostanu od skał. Oprócz 271 . których bytowanie jest bezpośrednio związane z rozkładającym się drewnem (Bobiec. ograniczać do minimum ingerencję w stosunki wodne. ograniczyć zmiany stosunków świetlnych spowodowanych zarastaniem przez krzewy. w zakresie terminów.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 1 .8210 wapienne ściany skalne ze zbiorowiskami potentilletalia caulescentis Info: .8220 ściany skalne i urwiska krzemianowe ze zbiorowiskami z Androsacetalia vandellii Info: . jaką pełni rozkładające się drewno. Znaczenie dla bioró norodności Spośród wszystkich gatunków organizmów leśnych 30 – 50% stanowią gatunki.6410 zmiennowilgotne łąki trzęślicowe Molinion • 2 zasadniczo nie planowano do zalesień. Są to zarówno rzadkie i chronione grzyby i porosty. Stachura-Skierczyńska.8230 pionierskie murawy na skałach krzemianowych • • • • • • • • • ograniczyć zmiany stosunków świetlnych przy wykonywaniu cięć rębnych. lokalizacji jak i sposobów ich wykonania. 2007). nie wykonywać cięć zupełnych na dwie wysokości drzewostanu od skał. Proponowane w powy szej tabeli pozostawianie posuszu jałowego wynika z roli. Planowane zadania gospodarcze powinny uwzględniać wymagania ekologiczne gatunków chronionych występujących na danym obszarze.

Unikano planowania rębni częściowych na korzyść rębni gniazdowej udoskonalonej. Uzupełnienie do wskazań gospodarczych dla drzewostanów zlokalizowanych w otulinie Karkonoskiego Parku Narodowego W niniejszym podrozdziale stanowi uzupełnienie do zaplanowanych wskazań gospodarczych w lasach wchodzących w skład otuliny KPN. Kwaśna buczyna – przy planowaniu zabiegów rębnych w miarę mo liwości wydłu ano okres odnowienia. regulowanie składu gatunkowego poprzez eliminowanie gatunków obcych geograficznie i ekologicznie. Na granicach lasów i antopogenicznych u ytków nieleśnych formować sekwencję zbiorowisk: las – oszyjek – okrajek – zbirowisko antropogeniczne. poza pilnymi potrzebami powstrzymania niekorzystnych zmian w środowisku np. materiał sadzeniowy – preferowane będzie sadzenie w jamkę materiału z zakrytym systemem korzeniowym. erozji gleby w wyniku wielkopowierzchniowych wylesień – wówczas mo na wprowadzać rodzime gatunki o charakterze pionierskim. Pojektując składy gatunkowe odnowień opierać się na zmienności piętrowej i lokalnosiedliskowej zbiorowisk leśnych. W drzewostanach mieszanych u ytkowanie powinno być ukierunkowane na usuwanie świerka z pozostawianiem gatunków liściastych. W odnowieniach stosować materiał szkółkarski z populacji rodzimych. Znaczenie dla odnowienia Obecność rozkładającego się drewna w lesie sprzyja odnowieniu – na takim drewnie w odpowiednio zaawansowanym stadium rozkładu bardzo często pojawiają się naloty. Nie wprowadzać gatunków obcych geograficznie i ekologicznie. Zachować zespoły półnaturalnych łąk i pastwisk oraz innych unikatowe zbiorowiska antropogeniczne. Grodzenia będą stosowane dla niewielkich powierzchni chroniących cenne odnowienia. Uwzględniono uwagi zawarte w Operacie ochrony ekosystemów leśnych. Sposób przygotowania gleby. 272 . jodły i sosny.2. wykroty stanowią np. tak aby w większych kompleksach leśnych uzyskać zró nicowaną strukturę drzewostanów. Cięcia pielęgnacyjne – główny cel modyfikowanie struktury drzewostanów. miejsce schronienia. dla których złomy. 8. stanowiącym część Planu ochrony Karkonoskiego Parku Narodowego i jego otuliny.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” tego istnieje spora grupa gatunków w sposób pośredni związana.

3. Kształtowanie stosunków wodnych (melioracje wodne) Melioracje wodne obejmują regulację stosunków wodnych terenów nadmiernie uwilgotnionych. • zwiększania zasobów wodnych na terenach leśnych w ramach tzw. torfowisk i trzęsawisk • zwiększenia zasobów bioró norodności biologicznej poprzez podniesienie wilgotności ekosystemów leśnych. odbudowę stawów rybnych i zbiorników wodnych. Cieki górskie ponadto charakteryzują du e spadki podłu ne przez co w okresie gwałtownych spiętrzeń i spływów obok wód niosą znaczne ilości rumoszu skalnego dodatkowo potęgującego niszczycielskie działanie. Według stanu na 01. mszarów.01. Nadmierny wzrost poziomu wód w potokach i rowach związany jest głównie z sezonami wiosny i jesieni (intensywne roztopy śniegu i du e opady jesienne). Strome stoki górskie sprawiają. Obni anie się poziomu wód gruntowych z lat poprzednich zostało obecnie w zasadzie zatrzymane z uwagi na występowanie w latach 1997 i 1998 obfitych opadów deszczu. zabudowę techniczną i biologiczną potoków górskich oraz ich eksploatację i konserwację. instalacje deszczowni w szkółkach leśnych. Kształtowanie stosunków wodnych w nadleśnictwie Śnie ka posiada jedno z podstawowych zadań gospodarczych ze względu na poło enie geograficzne. Nadleśnictwo posiada opracowane analizy z zakresu melioracji wodnych i zabudowy potoków górskich wykonane przez BULiGL w Warszawie.1999 r. • zmniejszenie ilości zanieczyszczeń oraz materiałów powstałych w procesie erozji gleb docierających do rowów. 273 .Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 8. • zachowania w stanie nienaruszonym nieu ytków leśnych w tym: bagien. Do czasu modernizacji zasad prowadzenia melioracji w lasach powinno się je prowadzić zgadnie z obowiązującym prawem według określonych zaleceń zmierzających do: • zachowania w stanie zbli onym do naturalnego a tak e do odtwarzania śródleśnych zbiorników i cieków wodnych. na terenie nadleśnictwa nie stwierdzono w drzewostanach znaczących skutków niedoboru wody i obni enia się poziomu wód gruntowych. Wahania w poziomie opadów powodują drastyczne niedobory wód powierzchniowych i gruntowych. rzeźbę terenu i rolę lasów w naturalnej retencji wodnej. małej retencji wodnej. e podczas burz dochodzi do gwałtownego spiętrzenia wody w rowach i potokach powodując znaczne szkody związane z du ą siłą i gwałtownością spływu.

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Planowane roboty w zakresie melioracji wodnych to odbudowa i remonty przepustów w poszczególnych leśnictwach oraz czyszczenie i remonty rowów. oraz remontować istniejące przepusty w miarę potrzeb i posiadanych środków. Wpływ zbiornika na środowisko przyrodnicze. przeciwpo arowe po zapewnieniu dojazdu i budowie ujęcia) posiadają znaczenie dla urozmaicenia biocenozy leśnej i przyczyniają się do zwiększenia biologicznej odporności drzewostanów. Nadleśnictwo na bie ąco powinno utrzymywać dro ność cieków wodnych znajdujących się na ich terenie. w którym będzie mo liwe pełne wykorzystanie produkcyjności gleby i zwiększenie zasobów wodnych lasu. Sieć rowów melioracyjnych i potoków na terenie nadleśnictwa jest dobrze rozwinięta. ale stan techniczny w poszczególnych kompleksach jest mocno zró nicowany. będzie znaczny z uwagi na zmiany mikroklimatyczne. której efektem powinna być właściwa gospodarka w skali regionu zgodna z studiami (planami) zagospodarowania przestrzennego. Sosnówka. 274 . W podsumowaniu za Fabiańskim (1998) mo na stwierdzić. W bezpośrednim zasięgu nadleśnictwa na obszarze gminy Podgórzyn powstał zbiornik wody pitnej dla miasta Jelenia Góra. Jednak kompleksowa ocena wpływu zbiornika na środowisko będzie mo liwa po zakończeniu inwestycji. e melioracje wodne w lasach powodują mniejsze lub większe naruszenie stanu środowiska przyrodniczego. w tym leśne. Przesieka. Wykaz i rozmiar robót zawarty jest w części opisowej planu urządzania gospodarstwa leśnego (elaboracie). W jego zlewni znajdą się miejscowości Podgórzyn. Zachełmie i Marczyce. Istniejące zbiorniki wodne oraz budowany zbiornik poza funkcjami gospodarczymi (m. Borowice.in. to jednak niekoniecznie muszą decydować o zachwianiu równowagi przyrodniczej w krajobrazie. W celu poprawy stosunków wodnych w środowisku leśnym nadleśnictwo planuje rozbudowę sieci zbiorników małej retencji. Właściwie prowadzone melioracje wodne mogą przyczynić się do usuwania przyczyn zaburzeń w gospodarce wodnej oraz takiego kształtowania krajobrazu. Planowany do budowy zbiornik zlokalizowany będzie w leśnictwie Jedlinki. Du e znaczenie w kształtowaniu stosunków wodnych ma współpraca z władzami województwa i samorządami lokalnymi.

Na obszarze terytorialnego zasięgu nadleśnictwa znajduje się 48 istniejących pomników przyrody o ywionej i 1 pomnik przyrody nieo ywionej oraz 32 proponowane pomniki przyrody i 1 proponowany pomnik przyrody nieo ywionej. krzewami i drzewami o zró nicowanej budowie pionowej i poziomej. W strefach przejściowych występuje efekt większego zró nicowania gatunków oraz ich koncentracji. Kształtowanie strefy ekotonowej Ekoton . Ekotony pomiędzy zbiorowiskami leśnymi a otoczeniem charakteryzują się szeregiem niekorzystnych czynników działających na gatunki wnętrza lasu i destabilizujących wpływ na ich populacje. W poprzednich latach z uwagi na stan klęki ekologicznej prowadzono zręby sanitarne o charakterze cięć rębnią zupełną. Szczególne formy ochrony wskazania ogólne Program ochrony przyrody jest zbiorem informacji przyczyniającym się do poznania aktualnego bogactwa przyrodniczego znajdującego się na terenie Nadleśnictwa Śnie ka oraz poza jego granicami a zawierającego się w zasięgu terytorialnym nadleśnictwa.” zostały przedstawione oprócz obiektów prawnie chronionych. Proponowane pomniki przyrody i u ytki ekologiczne nie posiadają opracowanej dokumentacji.5.. Istnieje zatem potrzeba właściwego kształtowania stref ekotonowych w procesie zagospodarowania lasów.to najogólniej rozumiana strefa pomiędzy dwiema sąsiadującymi biocenozami stwarzająca specyficzne warunki środowiskowe. Zaprojektowano w obrębie Kowary 14 powierzchni do objęcia ochroną w formie u ytków ekologicznych. Nale y je otaczać szczególną opieką. Na terenie nadleśnictwa głównym sposobem zagospodarowania lasu jest sposób przerębowozrębowy polegający na prowadzeniu cięć rębniami częściowymi. Dodatkowo nale y zmierzać do wytworzenia na obrze ach lasu strefy o szerokości 20-30 m porośniętej roślinnością zielną. W „Programie.4. W strefach na pograniczu środowisk w obszarze lasu nale y popierać drzewa silnie ukorzenione i ugałęzione. 8. Obecny sposób zagospodarowania decyduje o ochronie i kształtowaniu strefy ekotonowej a tak e o charakterze przyszłych drzewostanów. w których wyeliminowane zostaną monokultury i drzewostany jednowiekowe.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 8. pozwalające na wnikanie odpowiedniej ilości światła do ni ej poło onych warstw roślinnych. Prawidłowo wytworzona strefa ekotonowa ogranicza wnikanie do wnętrza lasu i penetrację wielu niekorzystnych czynników biotycznych i abiotycznych. równie obiekty proponowane do objęcia ochroną prawną oraz wstępne propozycje. jak równie inne 275 .. W tym celu w trakcie wykonywania cięć pielęgnacyjnych na obrze ach lasu nale y stosować silniejsze zabiegi. Przykładem ekotonu są obrze a lasów.

in. Park praktycznie w całości zlokalizowany jest w obrębie Kowary.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” drzewa i twory przyrody o ywionej i nieo ywionej nie ujęte w „Programie. pomiędzy gatunkami oraz ró norodności ekosystemów. umo liwiająca trwanie jak największej liczby gatunków.02. morskich i słodkowodnych oraz w zespołach ekologicznych. Obok Rudawskiego Parku Krajobrazowego wpływ na rodzaj prowadzonej gospodarki posiada bezpośrednie sąsiedztwo Karkonoskiego Parku Narodowego. Największą rolę i znaczenie na terenie Nadleśnictwa Śnie ka z racji zajmowanej powierzchni i swoich walorów przyrodniczo-krajobrazowych posiada Rudawski Park Krajobrazowy. Wa ną rolę w zachowaniu przyrodniczej ró norodności odgrywają m. O ró norodności biologicznej decyduje przede wszystkim mnogość i rozmaitość siedlisk. która realizowana jest na podstawie obowiązujących w Lasach Państwowych zarządzeń i instrukcji.1995 r.14. Wnikliwe rozpoznanie walorów przyrodniczych „swojego” terenu.l. Ochrona ró norodności biologicznej Ró norodność biologiczna jest to zró nicowanie wszystkich ywych organizmów występujących na ziemi w ekosystemach lądowych. z niewielką powierzchnią otuliny pozostającą w granicach obrębu Śnie ka. których są częścią. Stworzenie sieci rezerwatów chroniących zwykle najwa niejsze i najcenniejsze ekosystemy nigdy nie obejmie pełnej ich ró norodności..: • śródpolne lasy liściaste oraz pasy zadrzewień przydro nych i śródpolnych. Dlatego wskazane jest pozostawienie jak największej ilości i jak najbardziej zró nicowanych miejsc. Nadleśnictwo dą y do uzyskania ró norodności biologicznej.6. Ochrona ró norodności jest realizowana równie poprzez wdra anie zało eń z opracowanych Planów Ochrony Rudawskiego Parku Krajobrazowego i Karkonoskiego Parku Narodowego. umo liwi personelowi pracowniczemu nadleśnictwa szerzenie edukacji ekologicznej wśród młodzie y i pozostałych mieszkańców. które mogą być ostojami bioró norodności. oraz na podstawie ustaleń I i II Komisji Techniczno Gospodarczej powiązanych ściśle z warunkami siedliskowo-przyrodniczymi Nadleśnictwa Śnie ka. zawartym w opracowanym planie u. którego integralna część – otulina. 276 . rozpościera się w obrębach Śnie ka i Kowary. i „Programie ochrony przyrody” na lata 1999-2008. a tak e zgodnie z Zarządzeniem Nr 11 DGLP z dn.” a mogące w przyszłości zostać takimi pomnikami.. dotyczy to ró norodności w obrębie gatunku. 8.

nale y ochrona mrówek i mrowisk oraz wspieranie ptaków owado ernych. miejsca wysięków wodnych itp. • dla stworzenia ró norodności biologicznej nale y unikać zalesiania małych śródleśnych łąk. wilgotne łąki. • wszelkie tereny podmokłe jak: torfowiska. Zwiększanie liczby mrowisk przyczynia się do podniesienia zdolności samoregulacyjnych ekosystemów leśnych. patogen – organizm. często nie uwzględnione w docelowych składach nowozakładanych upraw ustalonych na KTG. wprowadzając odpowiednie gatunki.. 277 .1. • przestrzegać zalecanych składów gatunkowych nowozakładanych upraw. • dą yć do poprawy stosunków wodnych poprzez wdra anie systemu małej retencji oraz utrzymywać systemy melioracyjne w stanie przepustowości. dą ąc do przeobra enia środowiska w bardziej korzystne dla organizmów po ytecznych naturalnych wrogów organizmów szkodliwych. źródliska. nieu ytków itp. aby nasiona były pozyskiwane z jak największej liczby nasienników oraz z ró nych miejsc nadleśnictwa i były dobrej jakości. głównie szkodliwych gatunków owadów i grzybów. bagien.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” • wszelkie powstałe samoczynnie zarośla drzew i krzewów. poprzez zawieszanie budek lęgowych i powiększanie ich bazy pokarmowej . W oparciu o wymienione zało enia. • wykorzystywać zmienność w ramach mikrosiedlisk.przez wprowadzanie owocujących ró nych gatunków drzew i krzewów. • oczka wodne i inne małe zbiorniki wraz z otaczającą je roślinnością. drapie ca – ofiara. Zgodnie z „Instrukcją ochrony lasu” nale y: − przeprowadzenie inwentaryzację istniejących mrowisk. Metody te wykorzystują związki antagonistyczne w układach: ywiciel – paso yt.6. W lesie do najwa niejszych działań wspierających naturalnych sprzymierzeńców człowieka w walce ze szkodnikami lasów. w celu ochrony i wzbogacania ró norodności biologicznej nale y przestrzegać zasad: • przy pozyskiwaniu materiału siewnego nale y dą yć. • na siedliskach yznych tak prowadzić zabiegi hodowlane aby umo liwić dostęp światła do dolnych warstw lasu.. 8. Biologiczne metody ochrony lasu Biologiczne metody ochrony lasu polegają na wykorzystaniu jednych ywych organizmów do redukcji liczebności innych organizmów.

Promocja i edukacja ekologiczna Jednym z warunków umo liwiających pełną realizację „Programu ochrony przyrody” jest w miarę szeroka jego prezentacja społeczeństwu. unikać wbijania słupków w ziemię. W lasach poło onych w obrębie Kowary. prowadzenie w okresie zimy czynnej ochrony przed dzięciołami.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” − − − − ochroni mrowiska przez ich grodzenie. władze samorządowe gmin. W okresie ostatnich lat wydatnie zmniejszyła się ilość po arów z uwagi na przestrzeganie zasad ochrony przeciwpo arowej i zwiększoną ilość opadów. w szczególnych przypadkach przenoszenie mrowisk z terenów zagro onych. Działalność edukacyjna powinna być skierowana na szerzenie wiedzy o walorach przyrodniczych. wśród których powinny znajdować się plakaty. Ochrona przeciwpo arowa Teren Nadleśnictwa Śnie ka został zakwalifikowany Zarządzeniem Nr 12 Dyrektora Generalnego z dnia 15 marca 1993 r. Nale y unikać stawiania tablic wyłącznie z zakazami. W poprzednim okresie gospodarczym po ary wystąpiły w obszarze nadleśnictwa na powierzchni 79. W celu pełniejszego promowania walorów przyrodniczych. oznakowanie tablicami mrowiska nara one. Temat ochrony przeciwpo arowej rozwinięty jest w części opisowej planu urządzania lasu (elaboracie). − 8.55 ha. w pobli u dróg i szlaków turystycznych. Decydującą rolę w zaliczeniu do kategorii zagro enia po arowego odegrała ilość po arów w ostatnim 10-leciu.8. W miejscach szczególnie uczęszczanych nadleśnictwo powinno stawiać tablice informacyjne dotyczące walorów przyrodniczych określonego terenu oraz dozwolonych czynności.7. widokówki oraz foldery reklamujące ciekawe obiekty. kulturowych i rekreacyjnych nadleśnictwa.2009 r.) do II kategorii zagro enia po arowego i obowiązuje ona po dokonanej IV rewizji urządzania lasu wg stanu na 01. wchodzących w skład Rudawskiego Parku Krajobrazowego. na obszarze których le y nadleśnictwo. nadleśnictwo mo e wspólnie z zarządami parków przygotowywać wydawnictwa naukowe oraz popularne. lokalne społeczności oraz turyści przebywający na tych terenach. pracownicy parków krajobrazowych. prowadzenie kolonizacji.01. 8. nadleśnictwo powinno udostępnić dla ruchu turystycznego fragmenty dróg i ście ek le- 278 . Odbiorcami ró nego typu szkoleń. seminariów i akcji promocyjnych powinni być przede wszystkim uczniowie szkół podstawowych i średnich. oraz „Instrukcją ochrony przeciwpo arowej obszarów leśnych” (W-wa 1996 r.

.10.2008 i jest obowiązujący na czas jego trwania. i ustawą o lasach z dn. oraz prowadzić poszerzenie układu tras dla narciarstwa biegowego. Szlak rozpoczyna się w Świeradowie Zdroju a kończy w Paczkowe.16. punkty postojowoinformacyjno-rekreacyjne.1996 r.. 350 km wiedzie przez największe atrakcje Karkonoszy. 9..” został opracowany w oparciu o aktualny plan urządzania lasu dla Nadleśnictwa Śnie ka na lata 1999. wykorzystując w tym celu istniejącą sieć szlaków pieszych oraz rozbudowę układu ście ek pieszych i rowerowych. • . W wyniku przeprowadzonych rozmów sporządzone zostały notatki słu bowe na temat zagroeń środowiska w istniejących i planowanych inwestycjach zapisanych w planach lub studium zagospodarowania przestrzennego gmin..” jest zgodny z planami zagospodarowania przestrzennego gmin oraz zgodny z przeprowadzonymi rozmowami z przedstawicielami tych gmin. w skład których wchodzą: szlaki turystyki pieszej i rowerowej. 28. • niebieski. Rudawy Janowickie i Kotlinę Kamiennogórską w kierunku Kotliny Kłodzkiej. Metodyka „Program ochrony przyrody” dla Nadleśnictwa Śnie ka opracowano na podstawie obowiązującej instrukcji „Sporządzania programu ochrony przyrody w nadleśnictwie” zatwierdzonej 28.1991 r. miejsca wypoczynkowe. przez Podsekretarza Stanu w MOŚZNiL oraz zgodnie z ustawą o ochronie przyrody z dn. Przez tereny leśne nadleśnictwa biegnie sieć szlaków turystycznych: • ..10. Na obszarach leśnych nadleśnictwa znajduje się szereg form i urządzeń turystyczno – rekreacyjnych. 279 . Opracowany „Program. „Program.05. ok.główny szlak Sudecki im. dr Mieczysława Orłowicza (czerwony) – transsudecki szlak o dł. punkty widokowe itd. w podstawowej jednostce gospodarczej Lasów Państwowych.. ponadto szlaki turystyczne: • zielony.1991 r.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” śnych.międzynarodowy szlak E3 – od przejścia granicznego w Jakuszycach przez Góry Izerskie i Kaczawskie. • czarny. obiekty rekreacyjno – przywodne.

(Dz.01..880 z dnia 30 kwietnia 2004 r.92. Program zaktualizowano w oparciu o zapisy §110 Instrukcji urządzania lasu (DGLP. materiały z Rudawskiego Parku Krajobrazowego i Karkonoskiego Parku Narodowego znajdujących się na terenie nadleśnictwa.” autor niniejszego opracowania składa Dyrekcjom Parków: Rudawskiego Parku Krajobrazowego z siedzibą w Jeleniej Górze i Karkonoskiego Parku Narodowego z siedzibą w Jeleniej Górze – Sobieszowie oraz personelowi nadleśnictwa Śnie ka a tak e dr in . zgodnie z Ustawą o lasach z dnia 16 października 1991 r.12. i stanowi część planu urządzenia lasu dla Nadleśnictwa Śnie ka na okres 1. Program ochrony przyrody jest zgodny z ustaleniami I i II KTG. 444 z późniejszymi zmianami) oraz zgodnie z ustawą o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. informacje wynikające ze zmian w systemie prawnym.2009 – 31.01. Zielonemu z Katedry Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej SGGW w Warszawie za wnikliwą recenzję oraz pracownikom RDLP we Wrocławiu za rzeczowe uwagi. 2003). 1991 nr 101 poz. 280 ..Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” W „Programie.” wg stanu na 1. Wykorzystano tak e szczegółowe opracowania PIOŚ z siedzibą w Jeleniej Górze oraz zawarto informacje od pracowników Lasów Państwowych.. Niniejsze opracowanie jest aktualizacją „Programu. R.. Szczególne podziękowanie za współpracę w sporządzeniu „Programu. w szczególności formy ochrony przyrody.. (Dz. U.04. uzupełniono wykazy roślin i zwierząt podlegających ochronie gatunkowej. Zaktualizowano adresy leśne.).2009 r.U.” wykorzystano w szerokim zakresie materiały udostępnione przez Wojewódzkiego Konserwatora Przyrody w Jeleniej Górze z „Waloryzacji gmin”. część dotyczącą drzewostanów w oparciu o dane z prac taksacyjnych.2018..

7. Multico. (http://www. (red.biolib. 1999. Jędrzejak T. Nymphalidae) w polskiej części Sudetów Zachodnich. 2009a. Ceitel J. s. 321-342. Ministerstwo Środowiska.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” 10.. Nowe stanowisko przeplatki maturny – Euphydryas maturna (Linnaeus. Warszawa. 1758) Wydra. Str. maszynopis. & Ovenden D. w: Adamski P. Ministerstwo Środowiska. (http://www.. Andera M. Mapa rozsireni Lynx lynx v ĆR... 1758) Jarząbek. w: National Geographic Polska. PWN.: Twoje Vademecum. Andera M. 1: nn.: Geografia gleb. Mapa rozsireni Neomys anomalus v ĆR.cz/cz/taxonmap/id7/). Nr 21/1995. Rys ostrovid Lynx lynx (Linnaeus. T. Andera M. Mapa rozsireni Glis glis v ĆR. Prusinkiewicz Z. Ssaki. BioLib.biolib.. 6. 1992. 3: 105 – 108. Blab J.. egnajcie aby ? w: National Geographic Polska.. Warszawa. 10: nn. Barzdajn W.) Ptaki.. Polska nowy podział administracyjny. & Kepel A. Bonczar Z. Zientarski J. Literatura Ambroziak T.: Mo liwości wykorzystania przedplonów do restytucji lasu w Sudetach Zachodnich.. Las Polski. 1907). 1. Plch velky Glis glis (Linnaeus. BioLib.cz/cz/taxonmap/id59/). Tajemnicze zniknięcie rzekotek. w: Głowaciński Z. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny.) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). 2000. Baranowski J. Anonymus.cz/cz/taxonmap/id61/).6-8 Bednarek R. Warszawa.) Polska czerwona księga zwierząt.: Inwentaryzacja zasobów przyrodniczych Nadleśnictwa Śnie ka. PWRiL. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. w: Gromadzki M. Wydawnictwo INES Szczecin 1999. BioLib. Bereszyński A. Kowary 1995. (red. 2004. 1758). 2006. 1758) (Lep. 2009c. Arnold N. 2009b.. A field guide to the reptiles and amphibians of Britain and Europe. 1766). 2004. 2004. Str. (http://www. 76-77. Warszawa. Anonymus. Lutra lutra (Linne.. Cz. 2004. Bonasa bonasia (L. (red. W-wa 1997. T. Collins. 281 . w: Przyroda Sudetów Zachodnich. et all. Rejsec ćerny Neomys anomalus Cabrera. Bieniek M. Płazy i gady Europy Środkowej.biolib. Borkowski A. & Vogel H.

Str. & Adamski P.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Buczek T. 142-147. Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). 1780) Szlaczkoń szafraniec. Buszko J. Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Buszko J. Buszko J. w: Gromadzki M. Str. 1758) Przeplatka maturna. Eutchydryas maturna (Linnaeus. Ministerstwo Środowiska. Lycaena dispar (Haworth. Brzeg 1999.) The Encyclopedia of Mammals. 6. Brzeg 1989. & Adamski P. BULiGL: O/Brzeg :Plan urządzenia Nadleśnictwa Śnie ka na lata 1989-1998. Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Buszko J. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. 7. maszynopis. (red. & Adamski P. (red. & Adamski P. T. Brzeg 1989. Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). (red. Ministerstwo Środowiska. Maculinea nausithous (Linnaeus.) Poradników ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny.W. 1802) Czerwończyk nieparek. T. Euphydryas aurinia (Rottemburg. BULiGL O/Brzeg: Plan Urządzenia Nadleśnictwa Śnie ka na lata 1989-1998 (elaborat) – maszynopis. T. T. 1758) Modraszek nausitous. Warszawa. Buszko J. Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Busher P. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. Warszawa. W-wa 1996. Ministerstwo Środowiska. & Adamski P. Warszawa. BULiGL: Wyniki aktualizacji stanu powierzchni leśnej i zasobów drzewnych w Lasach Państwowych na 01. 1775) Czerwończyk fioletek. Warszawa. (red. Cz. 2004f. w: Witkowski Z. T. & Hartman G. Beavers. & Adamski P. 1775) Przeplatka aurinia. Ministerstwo Środowiska. w: Macdonald D. (red. 2004c. BULiGL: O/Brzeg :Plan urządzenia Nadleśnictwa Śnie ka na lata 1999-2008.) Poradników ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcz282 . 2004b.) Poradników ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. 6. Colias myrmidone (Esper. w: Witkowski Z. maszynopis. 6. (red. 81 – 85. 6. Lycaena helle (Denis & Schiffermuller. Ciconia nigra (L. 2004e.) Ptaki. w: Witkowski Z. Buszko J. w: Witkowski Z.) Poradników ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny.. Warszawa.) Poradników ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. T. 1.01. 2004d. (red.1996 . 2004a. 6. w: Witkowski Z. 2006. 1758) Bocian czarny. Oxford. (red. w: Witkowski Z. 2004.) Poradników ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Oxford University Press.

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

nik metodyczny. Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). T. 6. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. Buszko J. 2004g. Maculinea teleius (Bergstrasser, 1779) Modraszek telejus. w: Witkowski Z. & Adamski P. (red.) Poradników ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). T. 6. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. Buszko J. Masłowski J. 2008. Motyle dzienne Polski. Koliber. Nowy Sącz. Capecki Z.,: Rejony zdrowotności lasów sudeckich. Pr. Inst. Bad. Leś. Nr 688., s., 3-88. Ciechanowski M. & Kokurewicz T. 2004. Myotis dasycneme (Boie, 1825) Nocek łydkowłosy. w: Adamski P. et all. (red.) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 6. Str. 368-373. Ciechanowski M. & Piksa K. 2004. Myotis bechsteinii (Kuhl, 1819) Nocek Bechsteina. w: Adamski P. et all. (red.) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 6. Str. 357-362. Cierlik G. & Tworek S. 2004. Tetrao urogallus (L., 1758) Głuszec. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 1. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 7. Czech A. & Jermaczek A. 2005. Jak ograniczać konflikty między bobrami a człowiekiem ? Wydawnictwo Klubu Przyrodników. Świebodzin. Dzięciołowski R. 2004. Castor fiber (L., 1758) Bóbr europejski. w: Adamski P. et all. (red.) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 6. Str. 457-462. Eldredge N. 2003. ycie na krawędzi. Pruszyński i S-ka. Warszawa. Fabiński E.,: Melioracje wodne; w Kongres Leśników Polski; Tom II, Referaty. Agencja Reklamowo-Wydawnicza A. Grzegorczyk, Omikron. W-wa 1998. Flousek J. & Gramsz B. 1999. Atlas hnizdniho rozśireni ptaku Krkonoś. Sprava Krkonośskeho narodniho parku. Vrchlabi. Fronia R., Pietrzak P.,: Karkonoski Park Narodowy – Mapa turystyczna. Plan, Jelenia Góra 1998. Fronia R., Pietrzak P.,: Sudety Zachodnie okolice Jeleniej Góry – Mapa atrakcji turystycznych z opisem krajobrazowym i fotografiami. Plan, Jelenia Góra 1998.

283

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

Furmankiewicz J. & Postawa T. 2004. Myotis emarginatus (Geoffroy, 1806) Nocek orzęsiony. w: Adamski P. et all. (red.) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 6. Str. 374 – 380. Furmankiewicz J. & Zając K. 1999. Ochrona największej na Dolnym Śląsku kolonii rozrodczej nocka du ego Myotis myotis (Borkhausen 1797). w: Przyroda Sudetów Zachodnich. 2: 89-92. Furmankiewicz J., Furmankiewicz M. & Telatyński S. 2003. Nowe dane o występowaniu nocka orzęsionego Myotis emarginatus (Geoffroy, 1806) w południowo-zachodniej Polsce. w: Studia Chiropterologica. 3-4: 3-9. Głowaciński Z. & Zakrzewski M. 2003. Salamandra plamista Salamandra salamandra. w: Głowaciński Z. Rafiński J. Atlas płazów i gadów Polski. Status – rozmieszczenie – ochrona. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Warszawa – Kraków. Głowaciński Z. (red.) Polska czerwona księga zwierząt. Kręgowce. PWRiL. Warszawa. Głowaciński Z. 2003a. Ochrona płazów i gadów. w: Głowaciński Z. & Rafiński J. Atlas płazów i gadów Polski. Status – rozmieszczenie – ochrona. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Warszawa – Kraków. Głowaciński Z. 2003b. Ropucha szara Bufo bufo. w: Głowaciński Z. & Rafiński J. Atlas płazów i gadów Polski. Status – rozmieszczenie – ochrona. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Warszawa – Kraków. Głowaciński Z. 2003c. aba trawna Rana temporaria . w: Głowaciński Z. Rafiński J. Atlas płazów i gadów Polski. Status – rozmieszczenie – ochrona. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Warszawa – Kraków. Głowaciński Z.,: Polska czerwona księga zwierząt. PWRiL, W-wa 1992. Gramsz B. & Zając T. 2006. Liczebność i rozmieszczenie sóweczki Glaucidium passerinum w Karkonoszach polskich w latach 2000 – 2004. w: Przyroda Sudetów. 9: 145 – 150. Gramsz B. 1998. Ptaki Rudawskiego Parku Krajobrazowego w latach 1988 – 1997. w: Przyroda Sudetów Zachodnich. 1: 51 – 68. Gramsz B. 2006. Pierwszy przypadek gniazdowania sokoła wędrownego Falco peregrinus w polskich Karkonoszach. w: Przyroda Sudetów. 9: 155 – 156. Grodzki W.; Ocena stanu zagro enia gór i pogórza w roku 1996 i prognoza na rok 1997. Las Polski 6/1997, s., 9-10. Groombridge B. 1993. Gatunki zagro one. w: Cooger H. G. & Zweifel R. G. (red.) Gady i płazy. Encyklopedia zwierząt. Elipsa. Warszawa.
284

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

Jankowski W.,: Inwentaryzacja przyrodnicza gmin województwa jeleniogórskiego. Fulica. Wrocław 1994. JBPiP: Plan Ochrony Karkonoskiego Parku Narodowego. Tom I. Operat Generalny. Synteza Planu Ochrony., Jelenia Góra 1996. JBPiP: Plan Ochrony Karkonoskiego Parku Narodowego. Tom V. Operat ochrony ekosystemów leśnych., Jelenia Góra 1996. JBPiP: Plan ochrony Rudawskiego Parku Krajobrazowego i jego otuliny, Jelenia Góra 1998. Jermaczek A. 2004. Dryocopus martius (L., 1758) dzięcioł czarny. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 2. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 8. Jędrzejewski W. & Bereszyński A. 2004. Canis lupus L., 1758 Wilk. w: Adamski P. et all. (red.) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 6. Str. 386-394. Jędrzejewski W., Nowak S., Kurek R., Mysłajek R.W. & Stachura K. 2004. Zwierzęta a drogi. Zakład Badania Ssaków PAN. Białowie a. Kadej M., Ruta R., Malkiewicz A., Smolis A., Stelmaszczyk R., Tarnawski D., uk K., Kania J. & Suchan T. 2007. Nowe dane o występowaniu pachnicy dębowej Osmoderma eremita (SCOPOLI, 1763) (Coleoptera, Scarabaeidae) na Dolnym Śląsku. w: Przyroda Sudetów. 10: 135 - 150. Kamieniarz R. & Szymkiewicz M. 2001. Tetrao tetrix Linne, 1758 Cietrzew. w: Głowaciński Z. (red.) Polska czerwona księga zwierząt. PWRiL. Warszawa. Kamieniarz R. 2004. Tetrao tetrix (L., 1758) Cietrzew. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 1. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 7. Karkonosze – przewodnik przyrodniczy. Karkonoski Park Narodowy. Jelenia Góra 1996. Klutch G. 2002. Wolfe vor unserer Haustur. Internationaler Tierschutz-Fonds & Sachsischer Staatsministerium fur Umwelt und Landwirtschaft. Hamburg – Dresden. Konca B., Zimny J., Michalski J.,: Ochrona lasów w Sudetach czynniki abiotyczne i biotyczne oraz stan obecny i prognozy; w: Protection of forest ecosystems, praca zbiorowa; Grant GEF 05/21685 POL Forest Biodiversity Protection Project; Fundacja „Rozwój SGGW”, W-wa 1997. Kondracki J.,: Geografia regionalna Polski. PWN, s., 217-272., W-wa 1998. Kowalski K. & Ruprecht A.L. 1984a. Mopek – Barbastella barbastellus. w: Pucek Z. (red.) Klucz do oznaczania ssaków Polski. PWN. Warszawa. Str. 136-138.
285

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

Kowalski K. & Ruprecht A.L. 1984b. Mroczek pozłocisty – Eptesicus nilssoni. w: Pucek Z. (red.) Klucz do oznaczania ssaków Polski. PWN. Warszawa. Str. 121-122. Kubisz D. 2004. Osmoderma eremita (SCOPOLI, 1763) Pachnica dębowa. w: Witkowski Z. & Adamski P. (red.) Poradników ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). T. 6. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. Kucharski R. 2004. Alcedo atthis (L., 1758) Zimorodek. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 2. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 8. Kuźniak S. 2004a. Lanius collurio L., 1758 Gąsiorek. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 2. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 8. Kuźniak S. 2004b. Emberiza hortulana L., 1758 Ortolan. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 2. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 8. Lesiński G. & Kowalski M. 2004. Barbastella barbastellus (Schreber, 1774) Mopek. w: Adamski P. et all. (red.) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 6. Str. 381-385. Lontkowski J. 2004a. Pernis apivorus (L., 1758) Trzmielojad. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 1. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 7. Lontkowski J. 2004b. Falco peregrinus (Tunst., 1771) Sokół wędrowny. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 1. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 7. Lontkowski J. 2007. Sokół wędrowny Falco peregrinus. w: Sikora A., Rohde Z., Gromadzki M., Neubauer G. & Chylarecki P. (red.) Atlas rozmieszczenia ptaków lęgowych Polski 1985 – 2004. Bogucki Wydawnictwo Naukowe. Poznań. Macdonald D. & Barret P. 1993. Field Guide Mammals of Britain and Europe. Collins. London. Str. 129-131. Materiały Wojewódzkiego Zespołu Specjalistów powołanego przez Wojewodę Dolnośląskiego do opracowania projektu sieci obszarów Natura 2000 w Województwie Dolnośląskim, elektroniczna baza danych w BULiGL o/Brzeg, 2008

286

Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka”

Matras J.,: Baza nasienna podstawowych gatunków drzew leśnych na terenach ska onych imisjami przemysłowymi w Sudetach. Dyrekcja Generalna Lasów Państwowych IBL, W-wa 1995. Matuszkiewicz W., Matuszkiewicz A. i Matuszkiewicz J.M.: Potencjalna roślinność naturalna. Mapa w „Atlas Śląska Dolnego i Opolskiego” . Wrocławskie Zakłady Graficzne. Wrocław 1997. Matuszkiewicz W., Matuszkiewicz J.M.,: Przegląd fitosocjologiczny zbiorowisk leśnych Polski. Phytocenosis, Seminarium Geobotanikum, Warszawa – Białowie a 1996 N.S. Vol. 8. McGavin G. 2008. Zagro ona przyroda. Bellona. Warszawa. Mikułowski M.; Koncepcja nowych form odnowienia lasu na obszarze klęski ekologicznej w Sudetach (I). Las Polski nr 18/1995, s. 20-21. Mikułowski M.; Koncepcja nowych form odnowienia lasu na obszarze klęski ekologicznej w Sudetach (II). Las Polski nr 19/1995, s., 4-6. Mikułowski M.; Koncepja nowych form odnowienia lasu na obszarze klęski ekologicznej w Sudetach (III). Las Polski nr 20/1995, s. 4-6. Mikusek R. & Sikora A. 2004. Aegolius funereus (L., 1758) Włochatka. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 2. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 8. Mikusek R. 2004a. Bubo bubo (L., 1758) Puchacz. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 2. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 8. Mikusek R. 2004b. Glaucidium passerinum (L., 1758) Sóweczka. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 2. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 8. Mizera T. 2004. Haliaeetus albicilla (L., 1758) Bielik. w: Gromadzki M. (red.) Ptaki. Cz. 1. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. Warszawa. T. 7. Morell V. & Grall G. 2005. aby. w: National Geographic Polska. 7: 66 – 83. Nowakowska M. 2005. Próba generalna. w: National Geographic Polska. 4, 67. Str. nn. Pałucki A. 1998. Czynna ochrona głuszca Tetrao urogallus i cietrzewia Tetrao tetrix w Karkonoszach i Górach Izerskich. w: Przyroda Sudetów Zachodnich.1: 69 – 75. Pałucki A. 1999. Pierwsze stwierdzenie lęgowego bielika Haliaetus albicilla w Karkonoszach. w: Przyroda Sudetów Zachodnich. 2: 81 – 82.

287

Status – rozmieszczenie – ochrona..Rafiński J. 1758) w Polsce ze szczególnym uwzględnieniem populacji gatunku w Górach Bardzkich (Sudety Środkowe). 1766) w projektowanym rezerwacie „Buczyna na Białych Skałach” w Górach Kaczawskich w: Przyroda Sudetów Zachodnich.) Polska czerwona księga zwierząt. PWRiL. w: Głowaciński Z. Atlas płazów i gadów Polski. Parki i ogrody zabytkowe w Polsce stan 1991 rok. Wyd. Warszawa – Kraków. WIOŚ w Jeleniej Górze. 2002. w: Głowaciński Z. Gregorczyk.naszesudety. w: Przyroda Sudetów Zachodnich. Status – rozmieszczenie – ochrona. Popielica Glis glis (Linnaeus.pl/?p=artykułyShowWindowPrint&iArtykul=2779&page=). 1766) w Górach Ołowianych. Wwa 1996..1: 81-86. Pacyniak C. Warszawa. Pietrzak P. Profus P. Paluch A. Gniewosz Coronella austriaca. Kwiecień 2006. PIOŚ: Raport ostanie środowiska w województwie jeleniogórskim w 1997 roku. Podsadowska R. Podsadowska R. Warszawa. 1999. Profus P. Str. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. PIOŚ: Stan uszkodzenia lasów w Polsce w 1995 na podstawie badań monitoringowych. W-wa 1993. 288 . w: Przyroda Sudetów Zachodnich. 3: 49 – 77. (red. 2003b. 2000. Nowe stanowisko popielicy Glis glis (Linnaeus. Ryś Lynx lynx – największy karkonoski drapie nik. 2003a. Drobne ssaki projektowanego u ytku ekologicznego „Źródlisko Podsadowska R. 2: 93-98. 1998. Kręgowce. Pałucki A..: Strategia ekorozwoju Polski. (http://www. 3: 123-126. Grzebiuszka ziemna Pelobates fuscus. MOŚZNiL Agencja Reklamowo-wydawnicza A. 2001. 2004. Zarząd Ochrony i Konserwacji Zespołów Pałacowo-Ogrodowych. praca zbiorowa.: Mapa turystyczna gmina Podgórzyn. w: Nasze Sudety. Status i rozmieszczenie salamandry plamistej Salamandra salamandra (Linnaeus. Profus P. Warszawa – Kraków. PWRiL. & Sura P. & Sura P. Rafiński J. 5: 163-164.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Nowicki M. Jelenia Góra 1998. Coronella austriaca (Laurenti. Wydra Lutra lutra (L. w: Przyroda Sudetów Zachodnich. 1758) w Sudetach Zachodnich. Atlas płazów i gadów Polski. w: Głowaciński Z.: Najstarsze drzewa w Polsce przewodnik PTTK „Kraj” W-wa 1992. 79-81. & Profus P. 1768) gniewosz plamisty. Biblioteka Monitoringu Środowiska. 2006. W-wa 1992.. Podsadowska R. Urząd Gminy w Podgórzynie 1998.. & Sura P. Polska czerwona księga zwierząt. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. w: Chrońmy Przyrodę Ojczystą. Pijawnika” w Kotlinie Jeleniogórskiej.

) Atlas rozmieszczenia ptaków lęgowych Polski 1985 – 2004. s. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. PWN. Traszka górska Triturus alpestris. 2001. Grant GEF 05/21685 POL Forest Biodiversity Protection Project.: Wstępna analiza monitoringu technicznego w południowo-zachodniej Polsce. 1766) Popielica.. 2007. 1907) Rzęsorek mniejszy.) Polska czerwona księga zwierząt. praca zbiorowa. Raczyński J. (red. & Wójciak J. Greenworks. w: Głowaciński Z.. Raj A. 2003. Ratajski J. 8-10. Pucek Z. Neomys anomalus (Cabrera. Tabasz G. Gromadzki M. Ście ka dydaktyczna po ekosystemach leśnych Karkonoskiego Parku Narodowego. Rafiński J. Pięćdziesiąt lat Karkonoskiego Parku Narodowego. Pięćdziesiąt lat Karkonoskiego Parku Narodowego. Poznań. Rafiński J. Atlas płazów i gadów Polski. Jelenia Góra. Rafiński J. 2001. 42-44.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Profus P. Rafiński J. (red. I i II.) Pucek Z. Glis glis (Linne. Bogucki Wydawnictwo Naukowe. Puzio E. październik 1998.. & Dobrowolska K. Nowy Sącz. PWRiL. Rohde Z. Atlas płazów i gadów Polski. Profus P. Neubauer G. Raj A. Status – rozmieszczenie – ochrona. 13: 195 – 202. Fundacja „Rozwój SGGW”. Warszawa. Rafiński J. 2003b. W-wa 1997. Raj A. Cele i zasady ochrony. w: Głowaciński Z. Protection of forest ecosystems. Atlas płazów i gadów Polski.. Traszka zwyczajna Triturus vulgaris. 2001. Karkonoski Park Narodowy. PIOŚ. Jelenia Góra. Zarząd Parków Krajobrazowych w Jeleniej Górze. Rafiński J. w: Sikora A. Warszawa – Kraków. w: Dolny Śląsk. Las Polski 3/99. & Dobrowolska K.. w: Rafiński J & .. 2008. Str. Wymieranie płazów. 2008.: Ocena efektów ekologicznych w zakładach umieszczonych na „liście wojewódzkiej”. w: Głowaciński Z. Jelenia Góra 1988. (red. Rzekotka drzewna Hyla arborea. Rączka G. Ochrona płazów.: Rudawski Park Krajobrazowy. Kręgowce. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska.. Str. 289 . 13: 195-202. 23 – 26. w: Głowaciński Z. & Jurczyszyn M. Warszawa – Kraków. & Chylarecki P. Status – rozmieszczenie – ochrona. W-wa 1983. w: Dolny Śląsk.: Atlas rozmieszczenia ssaków Polski T. Bocian czarny Ciconia nigra. 2003a. Pucek Z. w: Głowaciński Z. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska.. Warszawa – Kraków. Status – rozmieszczenie – ochrona. 2000.

2004. (red.: Projektowanie i wykonywanie szlaków operacyjnych w terenach górskich. Samojło S.) Ptaki. Cz.. Rykowski K. Carduelis flammea (L.) Ptaki. Šťastny K.) Ptaki. 8. Ministerstwo Środowiska. Ministerstwo Środowiska. Sikora S. 290 . et all. 1. Lutra lutra (L. 8. T. W-wa 1994. Ficedula parva (Bechst. (red.. & Mikusek R. 8. 1794) Muchołówka mała.. Stajszczyk M. Dz. 412-416.. 2. T. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Atlas hnizdniho rozšiřeni ptaku v Česke republice. 2004. Warszawa. 61. Ministerstwo Środowiska. Praha. Ministerstwo Środowiska. Picus canus Gmel.. & Sikora A. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. w sprawie ochrony gatunkowej roślin. (red. nr 41 poz. w: Gromadzki M. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. 2. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Ministerstwo Środowiska. (red. 2004. 2. 2. Warszawa.) Ptaki. Warszawa.19 .. W-wa 1988. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. Aquila pomarina (C. 2004. 2004.: Ptaki Polski. Las Polski 11/97. Bejček V. Dz.L. 1788 dzięcioł zielonosiwy. (red. Rozporządzenie Ministra OŚZNiL z 6 stycznia 1995 r. Cz... & Hudec K. Str.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Rodziewicz M. w: Gromadzki M.: Trwały rozwój lasów w Polsce stan i zamierzenia. Spitzenberger F..) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków). 18-19. w: Adamski P.. 2006. 1758) Wydra. 1758) Lerka. 6. Rzępała M.. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. 2004. Wydawnictwo szkolne i pedagogiczne. 1999. 1831) Orlik krzykliwy.. 8. Bogdanowicz Stajszczyk M. W: Mittchell – Jones A.. 7. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. Warszawa.odsłona druga. Sokołowski J.. w: Gromadzki M. U. Cz. T. Amori G. Sikora A. 1758) Czeczotka. T. Rozporządzenie Ministra OŚZNiL z 6 kwietnia 1995 r. U. w: Gromadzki M.Brehm. T. nr 13 poz.s. (red. 214. Rzadkowski S. Ministerstwo Środowiska.) Ptaki. Las Polski 4/96. Neomys anomalus. T. Aventinum. Lullula arborea (L. Cz. Warszawa. s. Cz.: Czarny trójkąt . Warszawa.20.J. Agencja ReklamowoWydawnicza Arkadiusz Grzegorczyk. w: Gromadzki M.

Padalec zwyczajny Anguis fragilis. 1999.. PWN. Nr 89. 1800) Podkowiec mały. et all. Nasiadka P. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. w: Głowaciński Z. Greenworks. Jaszczurka yworodna Lacerta vivipara. Sura P. 2003a. Zarzycki K. 2003. & Zamachowski W. Sura P. Atlas płazów i gadów Polski. Fundacja „Rozwój SGGW”. Poradniki ochrony siedlisk i gatunków Natura 2000 – podręcznik metodyczny. 2003a. U. Str. Wrocław. W-wa 1990.. 254 i 1994 r. Atlas płazów i gadów Polski. Ustawa o lasach z dnia 28.: Szata roślinna Polski. 350-356. 1991 r. Sura P. Status – rozmieszczenie – ochrona. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. & Paszkiewicz R. 1991 r. mija zygzakowata Vipera berus. Rafiński J. Ochrona płazów. W-wa 1997. 415) 291 . Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Tabasz G. Szafer W. Ustawa o ochronie przyrody z dnia 16. 10. Ministerstwo Środowiska. w: Głowaciński Z. 2003. T. PWRiL.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Sura P. Szkudlarek R. W-wa 1997. Status – rozmieszczenie – ochrona. Warszawa – Kraków. w: Adamski P. T. Rhinolophus hipposideros (Bechstein. poz. w: Głowaciński Z. praca zbiorowa.) Gatunki zwierząt (z wyjątkiem ptaków).. Zimowe stanowiska rzadkich gatunków nietoperzy w Sudetach Zachodnich.:Gospodarka łowiecka – stan i dotychczasowe działania oraz prognozy i zalecenia.. 2: 83-88. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. 2001. & Tabasz G. PTPP pro Natura. Szukiel E. w: Głowaciński Z. Atlas płazów i gadów Polski. Atlas płazów i gadów Polski. 2003b.1. Grant GEF 05/21685 POL Forest Biodiversity Protection Project. Status – rozmieszczenie – ochrona. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. 444. Warszawa – Kraków. Nr 54. 492. & Stawarczyk T. Nowy Sącz. (red). Rafiński J. Nr 101 poz. 2004. Nr 114 poz. 2003c. Warszawa – Kraków. Z 1992R. (Dz. poz. Status – rozmieszczenie – ochrona.: Regionalizacja przyrodniczo-leśna na podstawach ekologicznofizjograficznych. Trampler T. w: Przyroda Sudetów Zachodnich. Czynna ochrona płazów. Dz. Status – rozmieszczenie – ochrona. Kumak nizinny Bombina bombina. w: Protection of forest ecosystems. Szymura J. Tomiałojć L. Warszawa – Kraków. Awifauna Polski. U. 6. Rafiński J. Rafiński J. w: Głowaciński Z. Jaszczurka zwinka Lacerta agilis. Rafiński J. Atlas płazów i gadów Polski. Warszawa. Szkudlarek R. Warszawa – Kraków. i in. (red. 09. w: Rafiński J. M.

1758 Mroczek posrebrzany. Pachnica Osmoderma eremita (Scopoli. Warszawa. Sylwan 3/4: 17-20. tłum. Warszawa.: Przyczyny powstawania klęsk ywiołowych od wichru i śniegu w Sudetach. Zając K.. Str.: Ocena poziomu uszkodzenia drzewostanów Krainy Sudeckiej. 1956. W. Spitzenberger F. Eptesicus nilssonii Keyserling et Blasius. Wojciecha Grodzkiego. Republika Czeska. Kręgowce. W-wa 1996. Str. Reijnders P. Zając T 2001. 1817) Nocek Bechsteina. Zając K. PWRiL. Małachowska J. 10 . Las Polski nr 22/1997.. Wilczkiewicz M. Ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym z 25. Wawrzoniak J. W. Nr 89 poz. w: Głowaciński Z. 2001a. Myotis dasycneme (Boie. & Stubbe M... (red.. 292 .) Polska czerwona księga zwierząt. U. Gniazdowanie czeczotki Carduelis flammea (L. Kręgowce..: Sudety. w: Przyroda Sudetów Zachodnich. W. 1763) (Coleoptera: Scarabeidae) nowym gatunkiem dla Sudetów Zaschodnich. 49-51. 631.. Wołoszyn B. Wawrzoniak J. Kręgowce.12. Zbraslav . 1825) Nocek łydkowłosy. (red.Strnady. W-wa 1998.Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Ustawa o wprowadzeniu zasadniczego trójstopniowego podziału terytorialnego państwa z dnia 24. Wołoszyn B. Małachowska J. W. IBL.: Stan uszkodzenia lasów w Polsce w 1995 roku na podstawie badań monitoringowych. T & AD Poyser Natural History. 2003. 56-58. w: Głowaciński Z. PWN. w: Głowaciński Z.1998 r.08.. London.) Polska czerwona księga zwierząt. Wołoszyn B. 2001d.. Kręgowce. PWRiL.J. (red. Myotis bechsteinii (Kuhl. Kryśtufek B. 58 – 59. Dz. Dz. Str. 1839 Mroczek pozłocisty. 6: 151 – 152. w: Przyroda Sudetów Zachodnich.U. 51-52. PWRiL. Zahradnik Petr CSc z zespołem Instytut Badawczy Leśnictw i Łowiectwa. PWRiL. w: Przyroda Sudetów Zachodnich. 415. 4: 121 – 128. 2001c.07... Główne czynniki szkodotwórcze w lasach Republiki Czeskiej.H. Warszawa. Nr 99 poz. The Atlas of European Mammals. W-wa 1968.. Jelenia Góra 1997. Biblioteka Monitoringu Środowiska.) Polska czerwona księga zwierząt.) Polska czerwona księga zwierząt. Wołoszyn B. 1758) u podnó a Karkonoszy. s. 1: 45 – 46. 55-56. Str. WIOŚ: Raport o stanie środowiska w województwie jeleniogórskim w 1996. 1994 r. Vespertilio murinus Linne. w: Głowaciński Z. Liwińska A. 1998. PIOŚ. Motyle dzienne Wzgórz Łomnickich. Warszawa. 2001b. Str. Walczak W.. (red. Wójcik J.. W.

. Kraków 1993. Fundacja „Rozwój SGGW”..Program Ochrony Przyrody dla Nadleśnictwa „Śnie ka” Zając T. w: Przyroda Sudetów Zachodnich. Drobne ssaki w pokarmie sowy uszatej Asio otus (L. w: Przyroda Sudetów Zachodnich...: Analiza stanu lasów w Sudetach.. Zientarski J. 37: 123-144. Zoll T. Zarzycki K. & Zając K. ZOL: Karta rejestracyjna wa niejszych szkodników leśnych i chorób infekcyjnych. s. 1963. Zawada Jerzy.. Warszawa 1997. lata 1989/90 – 1993/94.. w sprawie doskonalenia gospodarki leśnej na podstawach ekologicznych. Zarządzenie nr 11 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 14 lutego 1995 r. 1: 86-90. Nauk Rol. 2008. ZOL: Karta rejestracyjna wa niejszych szkodników leśnych i chorób infekcyjnych. Probl. Zając T. Instytut Botaniki PAN. 1998. OZLP Wrocław. 6: 197-210.: Polska czerwona księga roślin. w: Protection of forest ecosystems. Pods. Nadleśnictwo Śnie ka. Las Polski nr 4/1997.: 7-9. 1758) w Parku Norweskim w Jeleniej Górze. 2003. w: Opera Corcontica. Spostrze enia na temat ywotności drzewostanów iglastych. 293 . OZLP Wrocław. Wydra (Lutra lutra) w Karkonoszach. Nadleśnictwo Śnie ka. Ssaki (Mammalia) Wzgórz Łomnickich (Kotlina Jeleniogórska). lata 1994/95 – 1999/00. Ceitel J.: Zamieranie lasów dynamika i prognozy. Zarzycki K..: Lista roślin zagro onych w Polsce. nr 3. Heinrich Z. „Biuletyn Informacyjny lasów Państwowych”. Szymański S. Zesz.. Zając T. 45: 163-177.. 1995. Instytut Botaniki PAN Kraków 1992. Kazimierczakowa R. Wojewoda W. Grant GEF 05/21685 POL Forest Biodiversity Protection Project. praca zbiorowa.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful