You are on page 1of 4

2010-10-28

Warunki zaliczenia wykładu


 Uzyskanie zaliczenia z ćwiczeń

Wprowadzenie do etyki  Egzamin końcowy obejmuje:


1. Treści realizowane w ramach wykładu.
2. Rozdziały 1, 2, 3, 4 książki
Janina Filek, Wprowadzenie do etyki biznesu,
ETYKA GOSPODARCZA
Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej w
Krakowie, Kraków 2004 (lub inne wydania)
Dr Robert Rogowski

Etyka jako dyscyplina filozoficzna Etyka jako dyscyplina filozoficzna


 Etyka jest dyscypliną filozoficzną i ma swoje korzenie  Filozofia to wiedza o całej rzeczywistości (o
w starożytności tym, co istnieje). Rzeczywistością podstawową
 Termin filozofia (gr. φιλοσοφία, philosophia) oznacza jest:
„umiłowanie mądrości”  świat rzeczy (bytów)
 Filein – kochać, miłować  ich właściwości
 Sophia – mądrość (mądrość to wiedza o rzeczach  ich relacji.
najważniejszych oraz postępowanie zgodnie z tą  Filozofia szuka przyczyn bytów, ich relacji
wiedzą)
 Filozofia jest poszukiwaniem prawdy o rzeczywistości
 Każdy jest filozofem amatorem (mamy rozum,
zadajemy pytania, szukamy prawdy)

Etyka jako dyscyplina filozoficzna Etyka jako dyscyplina filozoficzna


 Zadawanie pytań jest właściwe tylko człowiekowi, dzięki
 Rzeczywistość „jest pytajna” (M. Heidegger) –
poszukiwaniu odpowiedzi rozwija się, doskonali,
rzeczywistość sama skłania nas do zadawania poprawia jakość swego życia
pytań  Tego typu pytania każdy z nas zadaje i szuka mniej lub
 Dlaczego coś istnieje?
bardziej intensywnie na nie odpowiedzi
 Co jest dobre, a co nie?
 Jednak mimo, że filozofia należy do ludzkiej natury,
 Jaki sens ma nasze życie?
filozofowanie nie jest takie proste. Rozróżnia się:
 Co to jest prawda?
 Filozofowanie zdroworozsądkowe (potoczne) – tu każdy
 Kim jest człowiek?
jest filozofem
 Co to jest sprawiedliwość?
 Filozofowanie o charakterze naukowym – odpowiednio
 Co to jest śmierć?
zorganizowane, metodyczne, systematyczne.
 Czy istnieje Bóg?

1
2010-10-28

Podstawowe dyscypliny filozoficzne


Etyka jako dyscyplina filozoficzna  Metafizyka (ontologia) – ogólna teoria bytu
 Bada byt jako byt,
 Teoria – bezinteresowne oglądanie rzeczywistości  Byt to coś, co istnieje; konkretna jednostkowa rzecz
(zgodnie z greckim theroein) i jednocześnie wiedza  Dobro – to przedmiot pożądania (woli); w każdym działaniu dobro jawi
powstała w jej wyniku się jako cel
 Zasada celowości – wszystko, co działa, działa dla celu (cel działania
 Rozumienie czegoś - pojawia się gdy poznaje się
jest zawsze dobrem)
istotne przyczyny tego czegoś
 Filozofia przyrody (kosmologia filozoficzna)
 Dlatego filozofia jest poznaniem racjonalnym  Filozofia człowieka (antropologia filozoficzna)
(przyczyny poznane przez rozum)  Epistemologia (teoria poznania)
 Filozofia jest najbardziej podstawową wiedzą (to  Filozofia polityczna, filozofia społeczna
ostateczna teoria rzeczywistości)  Filozofia Boga – czy Bóg (Absolut) istnieje, kim jest, dlaczego istnieje
 Estetyka – teoria piękna, szuka kryteriów piękna
 Logika – daje narzędzia do nieomylnego wnioskowania
 Etyka (filozofia moralna)

Kilka uwag ogólnych Definicje etyki


 Moralność i etyka są zjawiskami dotyczącymi tylko
osób
Etyka – nauka filozoficzna, która formułuje
 Podstawowe pytanie etyki brzmi:
ogólne zasady moralne oraz szczegółowe
„Jak żyć?” normatywy ludzkiego działania za pomocą
wrodzonych człowiekowi zdolności
poznawczych
 Etyki zawodowe pytają o to jak postępować w
działalności profesjonalnej Etyka - filozoficzno-normatywna teoria
 Czujemy intuicyjnie, że zmarnowane życie jest moralnej powinności działania
wielką szkodą

Etyka próbuje odpowiedzieć na dwa


Etyka jest: podstawowe pytania:

 Filozoficzna – źródłem poznania etyki jest


 Co należy czynić? (powinność moralna)
rozum (pozwala tworzyć pojęcia, zasady oraz
je uzasadniać) i doświadczenie (czyli treść  Dlaczego to należy czynić? (uzasadnienie
moralnych przeżyć człowieka) powinności moralnej)

 Normatywna – czyli system norm i ich


uzasadnień. Wypowiedzi w etyce mają
charakter wartościujący, normatywny Czym innym jest moralizatorstwo

2
2010-10-28

Etyka normatywna a etyka opisowa „Wartości alternatywne”

 Etyka normatywna – formułuje normy, oceny i ich


uzasadnienia.
 Etologia (etyka deskryptywna) – jest nauką czysto
opisową, np. opisuje jakie funkcjonują normy moralne
w danej społeczności (socjologia moralności).

CBOS 2004

Potoczne mniemania o własnej


Sam fakt, iż większość ludzi kompetencji moralnej
postępuje w określony sposób, nie
oznacza, że te czyny są dobre z  Każdy z nas ma swoje sądy moralne dotyczące
moralnego punktu widzenia. O czynów, postaw i ludzi.
 Zastanówmy się czy one są poprawne, prawdziwe?
tym, czy czyn jest dobry, czy zły nie
 Czy uważamy się za ekspertów w dziedzinie
może decydować większość, lecz moralności?
racja, uzasadnienie, argumenty,  Czy jesteśmy otwarci na poszukiwanie prawdy o
analiza moralna. rzeczywistości moralnej

Światopogląd
a
ideologia
10 PRZYKAZAŃ: ZESTAW DO SAMODZIELNEGO MONTAŻU

Co przedstawia powyższy rysunek?

3
2010-10-28

Światopogląd Światopogląd
 To pogląd o świecie, pewien całościowy obraz świata  Każdy człowiek jest odpowiedzialny za rzetelny
jednostki (każdy człowiek ma swój światopogląd – to światopogląd („życie służy do jednorazowego użytku”)
ogólna, niejednorodna wiedza – przekonania, twierdzenia, – warto więc szukać tego co prawdziwe i zgodnie z
oceny, normy, postawy – o świecie i o sobie, którą dany tym żyć. Nie jest obojętne jak wykorzystamy naszą
człowiek uważa za prawdziwą i na podstawie której wolność.
orientuje się w rzeczywistości, i w niej działa)  Całe życie dokonujemy wyborów – ważnych i mniej
 W skład światopoglądu wchodzi hierarchia wartości i
ważnych.
celów  Nasze wybory dokonywane są w oparciu o nasz
światopogląd. Stąd ważne jest by był on prawdziwy i
 Światopogląd zawiera w sobie zestaw znaczeń, jakie nasze wybory służyły osiąganiu autentycznego dobra.
człowiek nadaje światu, otoczeniu, które wpływają na jego Lekceważenie prawdy rodzi zazwyczaj tragiczne skutki
postawy

Ideologia
Doktryna działania jakiejś grupy społecznej; wiedza
będąca podstawą jej działalności

Gdy jednostki wyrażają podobny światopogląd, można


wtedy mówić o ideologii grupy społecznej

 Wyznacza cel wspólnego działania jednocześnie


jednocząc grupę
 Wyznacza środki osiągnięcia celu (wspólnego interesu)
 Ma zawsze cel praktyczny – osiągnięcie czegoś przez
wspólne działanie