Systemy wspierania innowacji i transferu technologii w krajach Unii Europejskiej i w Polsce

Poradnik przedsiêbiorcy

Warszawa 2003

1

Autorzy prof. zw. dr hab. Alicja Sosnowska prof. dr hab. Krystyna Poznañska dr Stanis³aw £obejko mgr Jakub Brdulak mgr Krystyna Chinowska Redakcja i korekta Wanda Burdecka

© Copyright by Polska Agencja Rozwoju Przedsiêbiorczoœci, 2003

Projekt ok³adki Jakub Osiñski, Jacek Pacholec

Projekt serii Tadeusz Korobkow ISBN 83-88802-69-0
Wydanie I Nak³ad 1000 egzemplarzy

Druk i oprawa Instytut Technologii Eksploatacji 26-600 Radom, ul. K. Pu³askiego 6/10, tel. centr. 364-42-41, fax 3644765 e-mail: instytut@itee.radom.pl http://www.itee.radom.pl

2

SPIS TREŒCI

WPROWADZENIE ...................................................................................... 1. Innowacyjnoœæ a konkurencyjnoœæ przedsiêbiorstw ................................ 1.1. Pojêcie konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw ..................................... 1.2. Czynniki wzrostu konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw ..................... 1.3. Miejsce innowacyjnoœci wœród czynników kszta³tuj¹cych konkurencyjnoœæ przedsiêbiorstw ................................................... 1.4. Czynniki kszta³tuj¹ce innowacyjnoœæ ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w Polsce i w wybranych krajach Unii Europejskiej 1.4.1. Czynniki makrootoczenia wp³ywaj¹ce na innowacje w przedsiêbiorstwie ............................................................... 1.4.2. Czynniki mikrootoczenia wp³ywaj¹ce na innowacje w przedsiêbiorstwie ............................................................... 1.4.3. Porównanie warunków dzia³ania ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w Polsce i wybranych krajach Unii Europejskiej ........................................................................... 1.5. Innowacyjnoœæ polskich przedsiêbiorstw w œwietle wyników badañ i danych statystycznych .................................................................. 1.6. Stan nauki i techniki w Polsce w roku 2001 ................................... 1.7. Dzia³alnoœæ innowacyjna przedsiêbiorstw w przemyœle w roku 2001 1.8. Programy i organizacje wspieraj¹ce innowacyjnoœæ ....................... 2. Transfer wiedzy i technologii do przedsiêbiorstw ................................... 2.1. Pojecie transferu wiedzy i technologii ............................................ 2.2. Wp³yw transferu technologii na konkurencyjnoœæ ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw ............................................................................... 2.3. Transfer technologii z JBR do przedsiêbiorstw w Polsce ............... 3. Systemy wspierania innowacji w Polsce i krajach UE ............................ 3.1. Instytucje rz¹dowe .......................................................................... 3.2. Organizacje regionalne ................................................................... 3.3. Klastery (grona, kiœcie) technologii ................................................ 3.4. Organizacje otoczenia biznesowego ............................................... 3.5. Oœrodki szkoleniowo-doradcze ....................................................... 3.6. Specjalne strefy ekonomiczne ......................................................... 4. Kierunki doskonalenia systemu wspierania innowacji i transferu technologii w Polsce ..................................................................................................

5 7 7 10 12 15 15 18 19 24 33 35 38 41 41 45 48 51 51 52 57 64 65 65 67

3

.................................. BIBLIOGRAFIA ........................ Poszukiwanie Ÿróde³ finansowania innowacji w kraju i za granic¹ – wskazówki dla przedsiêbiorstw ............................................. 6........... 6.......................................5......................................................2.6... Strategia firmy Ascor ................... Czystoœæ patentowa ....................... 7................ Strategie wybranych firm innowacyjnych ............................... Inicjatywa Mikro ...........7..4............................. SME Finance Facility.......... Strategie innowacji dla MSP .............................................. 6........3.......................... 7....... Fundusze porêczeñ kredytowych ............................... SPIS ILUSTRACJI ............. Strategie firm innowacyjnych ...............1.1...................... 7............................................................................................. 7................... S£OWNIK TERMINÓW dotycz¹cych innowacji i transferu technologii ....3.................1.........................1..................................... 5................... 7...........3..................... 7. Fundusze po¿yczkowe ................................. Programy Unii Europejskiej wspieraj¹ce innowacyjnoœæ MSP .................................................. 5..... 6.............................................1.................................5............................................ 6......... przyk³ady istniej¹cych parków ........................................................... SPIS TABEL ......................... Kapita³ wysokiego ryzyka ...................2............ Fundusz Mikro ................................................. ród³a pozyskiwania finansowania innowacji ....... Kanadyjsko-Polska Fundacja Przedsiêbiorczoœci ............ Lista Centrów Transferu Technologii i Informacji ............ ANEKS .................... 7...............1.............................................................. 7....................................1.........4...............1. Dotacje rz¹dowe ... Kapita³y w³asne przedsiêbiorstwa ................................. Parki technologiczne – rozwój idei...1............................ 6.............. Kredyty bankowe .....................................................3............... Podzia³ Ÿróde³ finansowania projektów innowacyjnych ............. Wsparcie finansowe inwestycji innowacyjnych ...... Instrumenty / oœrodki wspierania transferu technologicznego w krajach wysoko rozwiniêtych ...... 7... Finansowanie projektów innowacyjnych w przedsiêbiorstwach polskich i w wybranych krajach Unii Europejskiej ......1.2....... 7......... Strategia firmy Solaris Laser .............6.....1................................................. 6........................................................................................... Wsparcie doradcze ............................................. Strategia firmy Vigo-System ........................................ Istota strategii innowacji ...................... 71 71 77 79 83 83 85 87 89 91 94 101 102 102 104 105 106 106 107 108 113 118 122 122 123 125 125 126 128 129 137 147 147 148 4 ................................................................ 5.. Fundusze Venture Capital ........................5..2................................................................................ 7...............

Odczuwaj¹ brak wspó³pracy z innymi firmami w zakresie prowadzenia wspólnych prac badawczych i rozwojowych. krajowej i miêdzynarodowej. S³abe s¹ wiêzi z instytucjami B+R i poœrednictwa technicznego oraz z instytucjami finansowymi. szczególnie jeœli porównamy doœwiadczenia naszego kraju do doœwiadczeñ krajów przoduj¹cych gospodarczo. Na poziom innowacyjnoœci maj¹ wp³yw ró¿ne czynniki. Porównanie danych o innowacyjnoœci polskich firm na tle firm unijnych wypada niekorzystnie dla Polski. Rozpiêtoœæ w stopniu aktywnoœci podmiotów zale¿nie od wielkoœci jest w Polsce bardzo wyraŸna. co oznacza. zw³aszcza z instytucjami rynku kapita³u ryzyka. dostêpu do sieci dystrybucji i marketingu itp. jednak stosunek innowacyjnoœci firm ma³ych i du¿ych kszta³tuje siê jak 1:2. jak i takie. ¿e ma³e firmy czêsto zdane s¹ na w³asne zasoby i pomys³owoœæ w podejmowaniu innowacji i w konkurencyjnoœci na rynku. W tej sytuacji podniesienie i utrzymanie na odpowiednio wysokim poziomie procesów innowacyjnych nale¿y traktowaæ jako istotny warunek poprawy pozycji polskiej gospodarki oraz jej regionów w œwiecie. Mo¿na wœród nich wyró¿niæ takie. na które trudno jest oddzia³ywaæ z zewn¹trz.Wprowadzenie Reformy systemowe lat dziewiêædziesi¹tych zasta³y polsk¹ gospodarkê w stanie niskiej konkurencyjnoœci i ma³o korzystnego usytuowania w miêdzynarodowym podziale pracy. Polityka innowacyjna pañstwa sprawia. Porównanie innowacyjnoœci ma³ych firm w Polsce i w krajach UE wypada zatem zdecydowanie na niekorzyœæ firm polskich. W krajach UE ma³e firmy s¹ tak¿e mniej innowacyjne ni¿ firmy wiêksze. Poszczególne regiony. Podniesienie innowacyjnoœci ma³ych i œrednich firm w Polsce do poziomu spotykanego w krajach UE mo¿e byæ jednym z najwa¿niejszych czynników wzrostu innowacyjnoœci i konkurencyjnoœci polskiej gospodarki. kooperacji. W Polsce programy krajowe i dzia³ania lokalne tego typu maj¹ stosunkowo krótk¹ historiê. a zw³aszcza w zintegrowanej Europie. Innowacyjnoœæ ma³ych firm w stosunku do innowacyjnoœci firm œrednich kszta³tuje siê jak 1:6. ¿e nie jest ono partnerem dla ma³ych firm w dziedzinie inno- 5 . i¿ rozpiêtoœæ aktywnoœci podmiotów ma³ych i du¿ych jest znacznie mniejsza ni¿ w Polsce. kieruj¹c dzia³ania w szczególnoœci do grupy ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. To sprawia. na które mo¿na wp³ywaæ za pomoc¹ dzia³añ prowadzonych w skali regionalnej. pañstwa oraz ugrupowania prowadz¹ politykê wspierania innowacyjnoœci i konkurencyjnoœci swoich gospodarek. a w porównaniu z du¿ymi jak 1:15.

w których jest ona rozwijana od ponad 20 lat. 6 . a nie na generowanie projektów innowacji produktowych i technologicznych. Cel ten zosta³ osi¹gniêty przez przeprowadzenie studiów nad rozwojem sfery wspierania innowacji i transferu technologii w Polsce i w wybranych krajach wysoko rozwiniêtych. Barierami innowacyjnoœci firm s¹ ograniczone œrodki finansowe oraz brak doœwiadczenia i kontaktów. Inkubatory. w³¹czenie siê przemys³u i jednostek sfery B+R do wspó³pracy z tymi instytucjami. Celem opracowania jest przedstawienie systemów wspierania innowacji i transferu technologii w Polsce w œwietle doœwiadczeñ krajów Unii Europejskiej dla upowszechnienia wiedzy na ten temat wœród przedsiêbiorców. Do istotnych zadañ polityki innowacyjnej w Polsce pocz¹tku XXI wieku nale¿y wspomaganie instytucji wspierania innowacji i transferu technologii.wacji – istniej¹ce powi¹zania nie zapewniaj¹ im skutecznego wsparcia w tworzeniu i w stosowaniu nowych rozwi¹zañ. W Polsce sfera ta jest w pocz¹tkowym stadium swojego rozwoju. Instytucje te stanowi¹ podmioty wyspecjalizowane w dzia³aniach na rzecz rozwoju przedsiêbiorczoœci. transferu technologii i oferty lokalnej dla MSP. Czêœæ koñcowa (rozdz. parki technologiczne i tzw. W 2001 roku dzia³a³o w Polsce 266 wyodrêbnionych instytucji prowadz¹cych dzia³alnoœæ w zakresie szkoleñ i doradztwa. klastery technologii zorientowane s¹ g³ównie na promowanie przedsiêbiorczoœci i tworzenie nowych miejsc pracy. Istotne znaczenie ma tutaj zapewnienie Ÿróde³ finansowania. Nie mo¿na ich porównywaæ z sieci¹ analogicznych instytucji w krajach UE. ¿e dalszy rozwój tych instytucji wymagaæ bêdzie bardziej aktywnego zaanga¿owania pañstwa oraz w³adz samorz¹dowych. pomocy finansowej. Wydaje siê. centra transferu technologii. transferu i komercjalizacji nowych technologii oraz poprawy konkurencyjnoœci gospodarki. 6–7) mo¿e pe³niæ formê poradnika dla przedsiêbiorców w zakresie poszukiwania instytucji wspieraj¹cych projekty innowacyjne oraz stanowiæ inspiracjê dla twórców polityki innowacyjnej w Polsce.

który przez promowanie najkorzystniejszych z punktu widzenia kryteriów gospodarczych rozwi¹zañ. • Porównanie warunków dzia³ania ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w Polsce i w wybranych krajach Unii Europejskiej. Konkurencyjnoœæ przedsiêbiorstwa sta1 Konkurencja Konkurencyjnoœæ przedsiêbiorstw Okreœlenia przedsiêbiorstwo i firma s¹ tu stosowane zamiennie.1. Konkurencyjnoœæ przedsiêbiorstw jest pojêciem u¿ywanym zarówno w kontekœcie ich wspó³zawodnictwa w skali globalnej dla zdobycia okreœlonego udzia³u w rynku œwiatowym.1. wspó³zawodnictwo. a¿ do zdobywania przez najsilniejszych bezwzglêdnej przewagi rynkowej. pó³nocnoamerykañski. azjatycki) a¿ do rywalizacji na rynku œwiatowym. 7 . który poprzez dzia³alnoœæ ró¿nych podmiotów walcz¹cych o zdobycie swojego miejsca na rynku prowadzi do eliminacji s³abszych i budowania przewagi silniejszych. W erze gospodarki globalnej konkurencjê odnosi siê do ró¿nych kategorii rynku pocz¹wszy od minirynków lokalnych. jak i w kontekœcie mikro – uzyskiwania okreœlonych rezultatów w zestawieniu z innymi podmiotami gospodarczymi dzia³aj¹cymi na lokalnym rynku. • 1. wyzwalaj¹c kreatywnoœæ rywalizuj¹cych podmiotów rynkowych. stanu nauki i techniki oraz dzia³alnoœci innowacyjnej przedsiêbiorstw w œwietle danych statystycznych i badañ. • Prezentacja czynników kszta³tuj¹cych konkurencyjnoœæ ze szczególnym uwzglêdnieniem innowacyjnoœci. najszerzej ujmuj¹c oznaczaj¹ca rywalizacjê. Podstawowymi podmiotami rywalizuj¹cymi w procesie konkurencji s¹ przedsiêbiorstwa. • Polityka innowacyjna Pañstwa. wielkich regionów (europejski. • Ocena innowacyjnoœci polskich przedsiêbiorstw. rynki w skali tzw. poprzez rynki regionalne wewn¹trz danego kraju. prowadzi do rozwoju. W erze wspó³czesnej konkurencja uznawana jest za najwa¿niejszy mechanizm. Pojêcie konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw W gospodarce rynkowej konkurencja. jest traktowana jako proces. Innowacyjnoœæ a konkurencyjnoœæ przedsiêbiorstw1 Wyjaœnienie pojêæ powi¹zanych z konkurencyjnoœci¹ przedsiêbiorstwa.

14 i dalsze. Naukowe PWN.nowi podstawowy cel wyznaczaj¹cy strategiê rozwoju firmy. czyli potencjalna mo¿liwoœæ konkurowania oraz przewaga konkurencyjna. Podstaw¹ okreœlenia konkurencyjnoœci przedsiêbiorstwa jest analiza konkurencji.E. 145. 163 i dalsze. musi d¹¿yæ do zbudowania trwa³ej przewagi konkurencyjnej. Wyd. w której dzia³a. Tam¿e. przez ochronê zasobów zawsze. Warszawa 2001. G. rdzenne) kompetencje8 . Hamel i C. Tam¿e. Metody analizy sektorów i konkurentów. PWE. 14 i dalsze. PWE. Z pojêciem konkurencji przedsiêbiorstw wi¹¿¹ siê okreœlenia: zdolnoœæ konkurencyjna.E. Poltext. kiedy to jest mo¿liwe oraz przez szybkie odzyskiwanie zasobów za spraw¹ minimalizacji czasu pomiêdzy poniesieniem wydatków i uzyskaniem wp³ywów”7 .K. Z. Zdolnoœæ konkurencyjna Przewaga konkurencyjna 2 3 4 5 6 7 8 M. Hamel.. s. Business Press. s. która zmierza do osi¹gniêcia wysokiej konkurencyjnoœci. a wiêc musi byæ przedmiotem troski kierownictwa ka¿dej firmy niezale¿nie od przedmiotu i obszaru jej dzia³alnoœci. 143 i dalsze. Na podstawie literatury mo¿na przyj¹æ. która pozwala na okreœlenie pozycji danej firmy w relacji do innych podmiotów dzia³aj¹cych na rynku2. które prowadz¹ do uzyskania przez przedsiêbiorstwo przewagi w stosunku do innych podmiotów rynkowych3.K. przez efektywniejsz¹ akumulacjê zasobów. s. 132. Grupa Lizboñska: Granice konkurencji. s. Rozwijaj¹c tê myœl wymienieni autorzy stworzyli koncepcjê budowania wysokiej konkurencyjnoœci firmy przez „efektywniejsz¹ koncentracjê zasobów wokó³ kluczowych celów strategicznych. Porter: Strategia konkurencji. Zdaniem G. s. Firma. zdobêdzie kluczowe (g³ówne. Prahalada trwa³¹ przewagê konkurencyjn¹ firma mo¿e uzyskaæ jedynie wtedy.K. M. 8 . Warszawa 1996. Prahalad: Przewaga konkurencyjna jutra. Tam¿e. Prahalad: zdobycie przewagi konkurencyjnej oznacza „kreowanie przywództwa”. Warszawa 1996. Przewaga konkurencyjna ma swoje Ÿród³o w ni¿szej cenie produktów firmy ni¿ cena oferowana przez konkurentów lub lepszych cechach u¿ytkowych i jakoœci produktów w stosunku do odpowiedników oferowanych przez konkurencjê5. Jak to okreœlaj¹ G. Warszawa 1992. Pierœcionek: Strategie rozwoju firmy. Hamela i C. Warszawa 1999.. ¿e konkurencyjnoœæ przedsiêbiorstw jest wynikiem procesów konkurencji zachodz¹cych na rynku. Porter: Porter o konkurencji. a wiêc wy¿sze zdolnoœci konkurencyjne firmy w stosunku do innych podmiotów rynkowych4. je¿eli w dziedzinie. s. C.6.

Warszawa 2001. Przewaga wielkich korporacji w warunkach globalizacji prowadzi do zwiêkszenia roli konkurencji zewnêtrznej w stosunku do konkurencji wewn¹trzkrajowej. produkty i us³ugi globalne. s. W. S¹ to tzw. które staraj¹ siê uzyskaæ przewagê na œwiatowym rynku dostarczaj¹c nañ produkty i us³ugi o powszechnym zastosowaniu. które nie s¹ w stanie dostosowaæ siê do warunków konkurencji miêdzynarodowej. gdzie najczêœciej w³aœciciel i mened¿er w jednej osobie powinien byæ prawdziwym przedsiêbiorc¹. Na zdolnoœæ konkurencyjn¹ wielkich korporacji sk³adaj¹ siê ich kluczowe kompetencje w wielu dziedzinach. W gospodarce globalnej najostrzejsza walka konkurencyjna toczy siê pomiêdzy wielkimi miêdzynarodowymi korporacjami. a stopniowe otwieranie poszczególnych gospodarek eliminuje te przedsiêbiorstwa. Sudo³ „Przedsiêbiorca to kluczowa postaæ w przedsiêbiorstwie. Pozwalaj¹ one na sta³¹ ekspansjê firmy na nowe rynki i rozszerzanie oferty produktowej i technologicznej. kwalifikacje i doœwiadczenie kierownictwa nale¿¹ do najbardziej istotnych jej sk³adników. Konkurencja pomiêdzy korporacjami tocz¹ca siê zarówno w skali œwiatowej. Wyzwania i zagro¿enia. Difin. jak i na poszczególnych rynkach narodowych mimo Kluczowe kompetencje Walka konkurencyjna 9 10 S. Szymañski: Globalizacja. Toruñ 1999. Teoria i praktyka zarz¹dzania. Aczkolwiek we wspó³czesnym wielkim przedsiêbiorstwie czasem trudno okreœliæ. nie powi¹zanych z gospodark¹ œwiatow¹10. kto pe³ni zasadnicz¹ rolê w podejmowaniu strategicznych decyzji warunkuj¹cych konkurencyjnoœæ firmy. jest on g³ównym czynnikiem sprawczym i motorem postêpu ekonomicznego”9. Sudo³: Przedsiêbiorstwo. s. 45–52. wytwarzane w wielkich iloœciach i powszechnie dostêpne. Podstawy nauki o przedsiêbiorstwie. bazuj¹ce na nagromadzonym zasobie wiedzy i kapitale intelektualnym zatrudnionych pracowników oraz kapita³ i mo¿liwoœci produkcyjne zwi¹zane z wielkoœci¹ firmy. Szczególnie wa¿ne jest to w przypadku przedsiêbiorstw ma³ych i œrednich. które poziomem nowoczesnoœci wyró¿niaj¹ firmê w stosunku do konkurentów pozwalaj¹c jej tworzyæ w sposób ci¹g³y nowe technologie i produkty skutecznie konkuruj¹ce na globalnym rynku. 25. Treœci pojêcia konkurencyjnoœci firmy nie mo¿na oddzieliæ od przedsiêbiorcy. wiedza. który jest si³¹ napêdow¹ uruchamiaj¹c¹ zasoby dla uzyskania przewagi konkurencyjnej. Jak to formu³uje S.Kluczowe kompetencje to zestaw wiedzy i umiejêtnoœci w okreœlonych dziedzinach techniki i technologii. to na pewno zdolnoœci. Stanowi to ogromne zagro¿enie dla przedsiêbiorstw w krajach ekonomicznie s³abszych. 9 .

1. Metody analizy sektorów i konkurentów. Mog¹ te¿ z powodzeniem wychodziæ ze swoimi produktami na rynek œwiatowy.jej ogromnego zakresu i si³y nie zamyka mo¿liwoœci rozwoju przedsiêbiorstw mniejszych. a tak¿e prowadz¹cych do poprawy tego miejsca w przysz³oœci. Wynikiem tych dzia³añ jest uzyskane miejsce na rynku. które musz¹ byæ przedmiotem analizy w czasie wyznaczania strategii11 . Do najbardziej znanych nale¿¹ rozwa¿ania M. o charakterze narodowym b¹dŸ lokalnym. Czynniki wzrostu konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw Wzrost konkurencyjnoœci Wzrost konkurencyjnoœci jest zasadniczym celem podejmowanych przez przedsiêbiorstwa strategii dzia³añ. kiedy wresz- 11 M.E. uzupe³niaj¹c ofertê wielkich przedsiêbiorstw. nastawionych b¹dŸ na obs³ugê rynku lokalnego w obszarach nie bêd¹cych domen¹ dzia³ania korporacji lub te¿ dzia³aj¹cych na rynku globalnym w tzw. Konkurencja jest procesem dynamicznym i wobec tego pozycja firmy ulega ci¹g³ym wahaniom. PWE. a jej pozycja konkurencyjna jest wypadkow¹ dzia³añ ró¿nego rodzaju si³ wewnêtrznych i zewnêtrznych wyznaczaj¹cych jej miejsce na rynku w danym momencie. przedstawiaj¹ce g³ówne si³y dzia³aj¹ce na firmê wewn¹trz sektora oraz w jego otoczeniu. które okreœla pozycjê firmy w stosunku do konkurentów. Warszawa 1992. Ma³e i œrednie firmy s¹ w stanie kooperowaæ z wielkimi. Porter zaj¹³ siê warunkami konkurencyjnoœci firm w skali miêdzynarodowej. Porter: Strategia konkurencji.2. niszach rynkowych czy produktowych nie zajêtych przez wielkie korporacje. D¹¿eniem firmy jest sta³e poprawianie udzia³u w rynku do zdobycia pozycji lidera w³¹cznie. dostarczaj¹c uzupe³niaj¹cych produktów b¹dŸ us³ug. 10 . Na tej drodze firma napotyka dzia³ania konkurentów. Rozwijaj¹c swoje podejœcie M. Czynniki kszta³tuj¹ce konkurencyjnoœæ Czynniki kszta³tuj¹ce konkurencyjnoœæ W literaturze mo¿na znaleŸæ wiele rozwa¿añ dotycz¹cych czynników kszta³tuj¹cych konkurencyjnoœæ firmy. Portera. Kiedy œrodowisko zapewnia bie¿¹ce informacje i wgl¹d w potrzebne produkty i procesy. firmy uzyskuj¹ przewagê konkurencyjn¹. „Kiedy œrodowisko krajowe umo¿liwia i wspomaga mo¿liwie szybkie nagromadzenie wyspecjalizowanych zasobów i umiejêtnoœci – niekiedy po prostu w wyniku ogromnych wysi³ków i wiêkszego zaanga¿owania – firmy uzyskuj¹ przewagê konkurencyjn¹.

Zdaniem M. Najogólniej cechy te. Uk³ad tych czynników zwany rombem Portera wyznacza pozycjê konkurencyjn¹ firm danego kraju i powoduje. Porter: Porter o konkurencji. Portera istniej¹ cztery ogólne cechy narodowe. Porter: Porter o konkurencji.2. PWE. 206. – warunki popytu. – sektory pokrewne i wspomagaj¹ce. Autor proponuje traktowanie konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw jako agregatu z³o¿onego z czterech elementów: 12 13 14 Elementy konkurencyjnoœci M. Wymienione cechy. które staraj¹ siê obj¹æ wszystkie si³y kszta³tuj¹ce konkurencyjnoœæ przedsiêbiorstw.1. które „indywidualnie i jako system sk³adaj¹ siê na romb przewagi narodowej. 11 . Stankiewicz: Istota i sposoby oceny konkurencyjnoœci przedsiêbiorstwa. – strategia. Wyznaczniki narodowej przewagi konkurencyjnej Strategia. 208.cie œrodowisko krajowe wywiera naciski na firmy. M.J. Rysunek 1. maszynopis 1999. Stankiewicza14.E. s. Warszawa 2001. struktura i rywalizacja firm Romb przewagi narodowej Warunki czynników produkcji Warunki popytu Sektory pokrewne i wspomagaj¹ce ród³o: M. od których ona zale¿y. to: – warunki czynników produkcji. na boisko gry. jest klasyfikacja M. które ka¿dy kraj tworzy i udostêpnia swojemu przemys³owi”13. PWE. struktura i rywalizacja firm. jak i z czasem zwiêkszaj¹ tê przewagê”12. to te uzyskuj¹ przewagê konkurencyjn¹. ¿e osi¹gaj¹ one korzystne wyniki w konkurencji w skali globalnej. a w³aœciwie grupy cech. Jednym z przyk³adów opisu konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw poprzez uwzglêdnienie bardzo wielu czynników. s. Tam¿e. s 207. Warszawa 2001. ¿eby inwestowa³y i wprowadza³y innowacje.J. mog¹ zostaæ uszczegó³owione prowadz¹c do zró¿nicowanej klasyfikacji czynników.

Znacz¹c¹ rolê w takim ujêciu problemu odegra³y prace P. „Potrzebne nam jest spo³eczeñstwo przedsiêbiorcze. ¿e w zasadzie wszystkie wymienione przez niego elementy sk³adaj¹ siê na pojêcie konkurencyjnoœci. w którym innowacja i przedsiêbiorczoœæ jest czymœ normalnym. Mo¿na zgodziæ siê z autorem. Miejsce innowacyjnoœci wœród czynników kszta³tuj¹cych konkurencyjnoœæ przedsiêbiorstw Tendencja do wyznaczania innowacyjnoœci kluczowej roli w kszta³towaniu konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw ulega wzmocnieniu w miarê up³ywu czasu. – przewag konkurencyjnych. – instrumentów konkurowania. Drucker Tam¿e. jednak ró¿nokierunkowoœæ dzia³ania. Podobnie jak kierownictwo sta³o siê specyficznym integruj¹cym organem wszystkich wspó³czesnych instytucji w naszym spo³eczeñstwie organizacji.– potencja³u konkurencyjnoœci. Stankiewicz proponuje wielokryterialn¹ ocenê konkurencyjnoœci w oparciu o system wskaŸników obrazuj¹cy wymienione wy¿ej jej elementy16. gospodarkê i spo³eczeñstwo”17. 1. Syntetyczny wyznacznik konkurencyjnoœci W warunkach wspó³czesnych syntetyczny wyznacznik konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw to innowacyjnoœæ rozumiana jako zdolnoœæ do generowania i wprowadzania na rynek globalny nowych rozwi¹zañ technicznych. 181. Jw. sta³ym i ci¹g³ym. s. który uzasadni³ teoretycznie. 272. a tak¿e spo³ecznych. D¹¿¹ do innowacji w jej naj15 16 17 P. a tak¿e trudnoœci praktycznego badania tak wielu wskaŸników w przedsiêbiorstwie sk³aniaj¹ do poszukiwania bardziej syntetycznych wyznaczników konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw.3. które jak to okreœla M.. tak innowacja i przedsiêbiorczoœæ musz¹ staæ siê integraln¹ czynnoœci¹ utrzymuj¹c¹ przy ¿yciu nowe organizacje. znaczenie wdra¿ania innowacji dla uzyskiwania sukcesu firmy na rynku. s. organizacyjnych. Porter: „Osi¹gaj¹ przewagê konkurencyjn¹ przez dzia³ania innowacyjne. – pozycji konkurencyjnej. 12 . jak i wskazuj¹c praktyczne przyk³ady. PWE. Wskazania P. Przyjmuj¹c za³o¿enie o z³o¿onym charakterze konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw M. Praktyka i zasady. a w szczególnoœci firm dzia³aj¹cych na globalnym rynku.J. P. s. Warszawa 1992. 184 i dalsze. Drucker: Innowacja i przedsiêbiorczoœæ. Druckera. a proponowane kryteria i wskaŸniki maj¹ znaczenie dla jej pe³nego obrazu. Miêdzy tymi elementami zachodz¹ relacje przyczynowo-skutkowe15. Druckera pokrywaj¹ siê z dzia³aniem wspó³czesnych przedsiêbiorstw.

Hamel.K. A.K. SGH. 10. Jak to wskazu18 19 Cechy innowacyjnoœci Kluczowe kompetencje 20 21 M.cit. Wydawnictwo Naukowe PWN. Po pierwsze – innowacyjnoœæ ju¿ w samej nazwie zawiera element nowoœci i zmiany. 149 i dalsze. H. Zdecydowanie najbardziej istotnym argumentem na rzecz kluczowej roli innowacyjnoœci we wzroœcie konkurencyjnoœci firmy jest mo¿liwoœæ zdobycia pierwszeñstwa w kreowaniu nowych produktów i us³ug zaspokajaj¹cych nowe potrzeby lub poprawiaj¹cych efektywnoœæ zaspokajania dotychczasowych potrzeb odbiorców. Simon: Tajemniczy mistrzowie. 13 . które daj¹ firmie pozycjê lidera rynkowego w d³ugim okresie20. Warszawa 2002. jak i wyjœciu. Studia przypadków. Hamel i C. a wiêc oddzia³uje na ogóln¹ efektywnoœæ dzia³añ firmy. Warszawa 1999. ma charakter dynamiczny i rozwojowy. G. ¿e podstaw¹ procesu budowania kluczowych kompetencji firmy jest innowacyjnoœæ wyra¿aj¹ca siê w rozwijaniu okreœlonych dziedzin badañ. Simon okreœla ich mianem „nieznanych lub tajemniczych mistrzów”21. Jak uzasadnili G. Simon prowadzi³ badania ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw niemieckich. PWE. Warszawa 2001. zarówno w znaczeniu nowej techniki. Analiza ich rozwa¿añ prowadzi do jednoznacznego wniosku.szerszym rozumieniu. C. op. s. Materia³y i Prace IFGN. w: ród³a przewagi konkurencyjnej przedsiêbiorstw. Po drugie – innowacyjnoœæ jest czynnikiem powi¹zanym z pozosta³ymi czynnikami oddzia³uj¹cymi na wzrost konkurencyjnoœci zarówno na wejœciu. Po trzecie – oddzia³ywanie innowacji na pozosta³e czynniki w kontekœcie wzrostu konkurencji ma na ogó³ charakter synergicznie pozytywny. Sosnowska: Pojêcie konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw. s. Rozwa¿ania Hamela i Prahalada odnosz¹ siê przede wszystkim do budowania przewagi konkurencyjnej wielkich korporacji. natomiast H. Po czwarte – mo¿na udowodniæ silne oddzia³ywanie innowacji na kreowanie popytu rynkowego. jak i nowych sposobów postêpowania. s. Porter: Porter o konkurencji. Prahalad wspó³czeœnie konkurencyjnoœæ firmy oznacza wypracowanie i wykorzystanie kluczowych kompetencji dla zdobycia d³ugookresowej przewagi nad konkurentami. który z kolei jest niezwykle wa¿nym czynnikiem kszta³towania konkurencyjnoœci. Wybranie innowacyjnoœci jako wiod¹cego czynnika oddzia³uj¹cego na konkurencyjnoœæ przedsiêbiorstw wynika co najmniej z kilku zasadniczych powodów19. Dostrzegaj¹ now¹ podstawê konkurowania albo ulepszaj¹ istniej¹ce ju¿ zasoby konkurowania”18. 202. które zdoby³y pozycjê lidera wzglêdnie drugie lub trzecie miejsce na rynku globalnym dziêki sprzeda¿y wyspecjalizowanych produktów. gromadzeniu projektów dla uzyskania mistrzostwa w produkcji i sprzeda¿y produktów. Prahalad. H.

Globalizacja a innowacyjnoœæ Postêpuj¹cy proces globalizacji ma wielokierunkowy wp³yw na procesy innowacyjne zachodz¹ce w przedsiêbiorstwach. – osi¹gniêcie zadowolenia klienta. a tak¿e w szczegó³owych analizach sukcesów nowych produktów i technologii zarówno w wielkich korporacjach. S¹ to cele. Wszystkie wymienione rodzaje innowacji wywieraj¹ okreœlony wp³yw na szeroko pojêt¹ konkurencyjnoœæ firmy. ¿e w którymœ momencie stali siê pionierami w jakimœ istotnym aspekcie technologii czy praktyki dzia³ania na swoim rynku. a co na tym idzie. Innowacje stwarzaj¹ podstawy wysokiej konkurencyjnoœci firmy w wyniku realizacji nastêpuj¹cych celów: – rozszerzenie oferty rynkowej. 14 . Pozosta³e wymienione rodzaje innowacji oddzia³uj¹ na wyniki dzia³alnoœci poœrednio wp³ywaj¹c na wysokoœæ kosztów nowych produktów i technologii. Formy innowacyjnoœci firmy Formy innowacyjnoœci firmy mog¹ byæ ró¿norodne. s.j¹ badania H. które mog¹ znaleŸæ popyt jako 22 Tam¿e. jak i w mniejszych przedsiêbiorstwach. Znalaz³o to wyraz w propozycjach ró¿nych koncepcji zarz¹dzania nowym produktem w korporacjach. Wielu nieznanych mistrzów przoduje pod wzglêdem liczby patentów czy uzyskiwanych dochodów z nowych produktów”22. Niemal wszyscy osi¹gnêli przywództwo na rynku dziêki temu. które sprzyjaj¹ wypracowaniu przewagi konkurencyjnej i uzyskaniu miana firmy kierowanej przez rynek. realizacja zadañ strategicznych firmy. – wzrost jakoœci oferty produktów i us³ug. – zapewnienie wysokiej produktywnoœci. Simona „Innowacyjnoœæ jest centraln¹ kategori¹ w przypadku nieznanych mistrzów. innowacje w dziedzinie ochrony œrodowiska. ale najwiêkszy udzia³ maj¹ innowacje produktowe i technologiczne. zyskownoœæ firmy. jeœli tylko sprzyja ono innowacjom. – utrzymanie personelu o najwy¿szych kwalifikacjach. znaczna liczba rynków nie istnia³a zanim nie zosta³y stworzone przez innowatorów. Do najbardziej rozpowszechnionych klasyfikacji wprowadzanych innowacji nale¿y tradycyjny podzia³ na innowacje produktowe i innowacje w dziedzinie technologii. a wiêc tworzenia innowacji. innowacje spo³eczne. Rzeczywiœcie. Wynika to z potrzeby dostosowania siê firm do wymagañ globalnego rynku. Przyjêcie innowacyjnoœci za najwa¿niejszy wyznacznik konkurencyjnoœci przedsiêbiorstwa powoduje wzrost znaczenia strategii innowacji w podstawowej strategii firmy. 111. Tego typu firmy czerpi¹ korzyœci z otoczenia. Wynika to z ich bezpoœredniego oddzia³ywania na zaspokojenie potrzeb odbiorców oraz kszta³towanie kosztów. Wspó³czeœni autorzy dodaj¹ do nich innowacje w systemach zarz¹dzania.

Ÿle przygotowane do wdro¿enia innowacje mog¹ okazaæ siê niepowodzeniem i nawet przyczyniæ siê do upadku firmy. S. P. Difin. W warunkach rozwijaj¹cej siê konkurencji globalnej wytworzy³a siê szczególna forma przedsiêbiorstw. £obejko. A. 23 24 Zewnêtrzne czynniki kszta³tuj¹ce innowacyjnoœæ A. PWE.F. Najogólniej mo¿na je podzieliæ na czynniki nale¿¹ce do otoczenia firmy. Drucker: Innowacje i przedsiêbiorczoœæ.4. aby skutecznie podnosiæ innowacyjnoœæ przedsiêbiorstwa i osi¹gn¹æ nawet jego konkurencyjnoœæ.4. a wiêc niezale¿ne b¹dŸ s³abo od niej zale¿ne i czynniki wewnêtrzne poddaj¹ce siê procesowi zarz¹dzania firm¹. Jest to ta grupa przedsiêbiorstw. Firmy innowacyjne 1. Uwarunkowania innowacyjnoœci przedsiêbiorstwa s¹ ró¿norodne. Jednoczeœnie dziêki istnieniu globalnych sieci komputerowych nast¹pi³o przyspieszenie w dziedzinie informacji dotycz¹cych badañ naukowych oraz budowania strategii marketingowych dla innowacji. które s¹ nastawione na permanentne generowanie innowacji. a ich struktura i organizacja podporz¹dkowana jest temu celowi23. ¿e nietrafione. Czynniki makrootoczenia wp³ywaj¹ce na innowacje w przedsiêbiorstwie Do czynników zewnêtrznych kszta³tuj¹cych innowacyjnoœæ ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw nale¿y zaliczyæ przede wszystkim: – tendencje rozwoju technologicznego w skali globalnej i mo¿liwoœci adaptacji nowoczesnych technologii w kraju. jak udana innowacja sta³a siê Ÿród³em sukcesu firmy24. Drucker w swoich rozwa¿aniach o innowacyjnoœci uto¿samia innowacje z przedsiêbiorczoœci¹ i przyznaje im wiod¹c¹ rolê w rozwoju firmy podaj¹c wiele dowodów.tzw.1). które mo¿na okreœliæ mianem firm innowacyjnych. Jednoczeœnie wiadomo. K³opotek: Zarz¹dzanie firm¹ innowacyjn¹. Czynniki kszta³tuj¹ce innowacyjnoœæ ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w Polsce i w wybranych krajach Unii Europejskiej P. Sosnowska. a nastêpnie pracowaæ nad tworzeniem i wdra¿aniem innowacji i umiejêtnie tym procesem zarz¹dzaæ.1. Praktyka i zasady. tworz¹ce jej wewnêtrzne zasoby (rysunek 1. Rozwinê³a siê tzw. Warszawa 2000. – postêp w integracji regionalnej (europejskiej).4. które wi¹¿¹ siê z tym procesem. nale¿y rozpoznaæ uwarunkowania i mechanizmy. Zatem. produkty globalne. „e-gospodarka”. Uwarunkowania innowacyjnoœci 1. opieraj¹ca siê na wykorzystaniu sieci i nowych technologii informacyjnych i logistycznych. Warszawa 1992. 15 .F.

Wœród ekonomistów panuje przekonanie. Spo³eczeñstwo przedsiêbiorcze Spo³eczeñstwo przedsiêbiorcze jest wykszta³cone. stopieñ otwartoœci gospodarki i mo¿liwoœci inwestycyjne. Natomiast nie przyczynia siê do wzrostu innowacyjnoœci przedsiêbiorstw sytuacja przeciwna – niekorzystna. ¿e jednostki szczególnie przedsiêbiorcze potrafi¹ nawet w trudnych antymotywacyjnych warunkach uruchomiæ swoj¹ inicjatywê i prowadziæ w³asn¹ dzia³alnoœæ gospodarcz¹. Czynniki te mog¹ stwarzaæ potrzeby do stworzenia spo³eczeñstwa. którzy od m³odoœci powinni uczyæ siê przedsiêbiorczoœci. które przetrwa³y okres gospodarki socjalistycznej w³aœnie dziêki wprowadzaniu wielu innowacji. tam¿e s. konsumpcyjnych i us³ug. otwarte na zmiany.– ogólny poziom rozwoju gospodarczego danego kraju. – sytuacjê na rynku produktów przemys³owych. z³e wyniki ekonomiczne gospodarki krajowej. b³êdna polityka gospodarcza pañstwa. 25 26 A. Drucker. – uwarunkowania systemu spo³eczno-gospodarczego i prawnego. – zasady i praktykê prowadzonej polityki gospodarczej. otwartoœæ gospodarki stwarzaj¹ca mo¿liwoœci zewnêtrznej ekspansji rynkowej. Wyd. W spo³eczeñstwie przedsiêbiorczym odpowiedzialnoœæ za w³asn¹ pozycjê i karierê zawodow¹ przyjmuj¹ poszczególni ludzie. Przyk³adów dostarczaj¹ prywatne polskie firmy rzemieœlnicze. w tym w szczególnoœci polityki innowacyjnej. Ich oddzia³ywanie charakteryzuje siê du¿¹ zmiennoœci¹ i zró¿nicowaniem i nale¿y je rozpoznaæ buduj¹c strategiê rozwoju firmy25. Nie rozwijaj¹c szerzej tej problematyki trzeba zauwa¿yæ. makrootoczenie firmy mo¿na rozwijaæ i analizowaæ zale¿nie od potrzeb (rysunek 1. Naukowe PWN. ¿e innowacjom sprzyja wysoka dynamika wzrostu gospodarczego po³¹czona z inwestycjami. 16 . a co za tym idzie z³e samopoczucie spo³eczeñstwa nastawionego na przetrwanie. Warszawa 2001. jak i czynniki hamuj¹ce ten wzrost. Drucker nazywa spo³eczeñstwem przedsiêbiorczym26. a tak¿e wysoki stopieñ rozwoju spo³ecznego obejmuj¹cy zaawansowanie szkolnictwa œredniego i wy¿szego oraz dynamikê sfery badañ i rozwoju. które P. Pomykalski: Zarz¹dzanie innowacjami. Listê czynników stanowi¹cych zewnêtrzne. ¿e miêdzy wymienionymi wy¿ej znajduj¹ siê zarówno uwarunkowania oddzia³uj¹ce w sposób pozytywny na wzrost innowacyjnoœci. Kszta³towaniu spo³eczeñstwa przedsiêbiorczego sprzyjaj¹ dobre wyniki i konkretna polityka ekonomiczna pañstwa sk³aniaj¹ca aktywne jednostki do rozwijania dzia³alnoœci gospodarczej na w³asny rachunek. s. dobrze zorganizowane i ukierunkowane na poprawê gospodarki. Warto jednak zaznaczyæ. tzw.1).F. 270 i dalsze. 49–76.F. kryzysowa sytuacja w gospodarce globalnej. P.4.

Wyd. Warszawa 2001. 64. Nauk. Czynniki otoczenia makro i mikro wp³ywaj¹ce na innowacje w przedsiêbiorstwie ród³o: A. PWN.4. 17 .1.Rysunek 1. Pomykalski: Zarz¹dzanie innowacjami. s.

– innowacyjnoœæ konkurencji. – zdolnoœci organizacyjne.4. Czynniki wynikaj¹ce z osobowoœci przedsiêbiorcy: – kreatywnoœæ. zale¿ne od cech osobowych w³aœciciela i bezpoœredniego kierownictwa firmy. 18 . – mo¿liwoœæ kontaktu ze szko³¹ wy¿sz¹. Czynniki wynikaj¹ce z lokalizacji firmy: – ograniczenia ze strony ochrony œrodowiska. – chêæ wyró¿nienia siê. – pozytywna ocena osoby przedsiêbiorcy. 2. jednak szczególnie w przypadkach ma³ych i œrednich firm najwa¿niejsze s¹ czynniki wewnêtrzne. – ukszta³towanie infrastruktury. 5. Czynniki zwi¹zane z bezpoœrednim otoczeniem rynkowym: – oczekiwania innowacji ze strony klientów. – motywacja materialna. Czynniki zwi¹zane z personelem firmy: – ambitna. Wewnêtrzne czynniki kszta³tuj¹ce innowacyjnoœæ Opieraj¹c siê na literaturze tematu i prowadzonych badaniach mo¿na wyró¿niæ nastêpuj¹ce grupy czynników wewnêtrznych pobudzaj¹cych innowacyjnoœæ ma³ego i œredniego przedsiêbiorstwa.1. Czynniki mikrootoczenia wp³ywaj¹ce na innowacje w przedsiêbiorstwie Czynniki zewnêtrzne tworz¹ce otoczenie firmy wywieraj¹ ogromny wp³yw na kszta³towanie innowacyjnych postaw poszczególnych przedsiêbiorców. – przebieg pracy zawodowej. uto¿samianie siê z firm¹. – doœwiadczenia w kierowaniu firm¹. wykszta³cona kadra.2. motywuj¹ca do dzia³alnoœci innowacyjnej. Czynniki wi¹¿¹ce siê z doœwiadczeniem przedsiêbiorcy: – wykszta³cenie w danej dziedzinie. – brak ograniczeñ w dostêpie do rynku. 1. potrzeba sukcesu ekonomicznego. 3. – sytuacja na rynku pracy. 4. – poczucie wspólnoty interesów. – umiejêtnoœæ organizowania pracy z ludŸmi. – ogólne warunki pracy i p³acy. od umiejêtnoœci wykorzystania twórczych zdolnoœci personelu oraz prawid³owego zarz¹dzania zasobami materialnymi i infrastruktur¹ firmy przy wykorzystaniu sprzyjaj¹cego otoczenia. – w³aœciwa organizacja. – znajomoœæ jêzyków obcych. b¹dŸ placówkami sfery B+R. – nabyte umiejêtnoœci zawodowe. – otwartoœæ na innowacje. – koniecznoœæ wspó³dzia³ania z w³adzami samorz¹dowymi. – wspó³praca z klientami.

czy w dowolnym kraju œwiata. – prawo podatkowe. 1. inne te¿ mog¹ byæ skutki tego oddzia³ywania dla wyników dzia³alnoœci firmy. W wymienionych grupach wewnêtrznych uwarunkowañ innowacyjnoœci firmy umieszczono zarówno czynniki osobowe dotycz¹ce w³aœciciela i personelu.3. do którego do³¹cza siê ukszta³towana w d³ugim okresie infrastruktura szkolnictwa wy¿szego i sfery B+R oraz rozbudowana sieæ instytucji wspieraj¹cych innowacje w przedsiêbiorstwach zarówno na szczeblu centralnym. – wartoœæ eksportu. – prawna ochrona w³asnoœci intelektualnej. 27 Wzrost innowacyjnoœci a czynniki zewnêtrzne Szerzej na ten temat w dalszych czêœciach opracowania. kraje skandynawskie cechuje znacznie wy¿szy poziom rozwoju gospodarczego ze wszystkimi tego konsekwencjami.6. – wynik finansowy.4. których wyliczenie zajê³oby zbyt du¿o miejsca. które mog¹ byæ przeznaczane na innowacje z przychodów bud¿etowych i zasobów przedsiêbiorstw. – uprawnienia klientów. czy funkcjonuj¹ w Polsce. 7. oddzia³uj¹cy na ma³e i œrednie przedsiêbiorstwa niezale¿nie. – p³ynnoœæ finansowa. a s¹ ogólnie znane. – zobowi¹zania na rzecz dostawców. Porównanie warunków dzia³ania ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w Polsce i wybranych krajach Unii Europejskiej Porównanie czynników zewnêtrznych Do najwa¿niejszych uwarunkowañ innowacyjnoœci ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw mo¿na zaliczyæ odmiennoœæ ogólnej sytuacji gospodarczej kraju. jak i regionalnym27. Pañstwa Unii Europejskiej. Przesz³e i bie¿¹ce wyniki dzia³alnoœci firmy: – wartoœæ i dynamika sprzeda¿y. jak i czynniki instytucjonalne wynikaj¹ce z bezpoœredniego otoczenia. Zestaw ten mo¿na okreœliæ jako uniwersalny. dobre zorganizowanie rynku wewnêtrznego i korzystne warunki stwarzane eksporterom krajowym. Stwarza to w krajach Unii Europejskiej pozytywny ogólny klimat dla innowacji. 19 . Uwarunkowania prawne i finansowe dotycz¹ce firmy: – prawo o rejestracji dzia³alnoœci gospodarczej. Francjê. – warunki zaci¹gania i sp³aty kredytów. Dla wzrostu innowacyjnoœci jest istotny wysoki poziom œrodków. przyk³adowo: Niemcy. Zale¿nie jednak od lokalizacji firmy si³a i znaczenie oddzia³ywania poszczególnych czynników mog¹ byæ odmienne. w jakim przychodzi firmie dzia³aæ.

Po pierwsze – wymienione uprzednio wewnêtrzne uwarunkowania innowacyjnoœci maj¹ charakter uniwersalny i mog¹ byæ odnoszone do wszystkich przedsiêbiorstw dzia³aj¹cych w gospodarce rynkowej. ¿e wœród takich cech jak kreatywnoœæ. Problemy dostosowania do polityki innowacyjnej Unii Europejskiej. Orgmasz. ¿e Polacy posiadaj¹ takie cechy w stopniu wy¿szym ni¿ inne narodowoœci europejskie.Porównanie czynników wewnêtrznych W porównaniach czynników wewnêtrznych kszta³tuj¹cych innowacyjnoœæ polskich przedsiêbiorstw i przedsiêbiorstw w krajach Unii Europejskiej przyjmuje siê nastêpuj¹ce podstawowe za³o¿enia. ale tak¿e dziêki niekorzystnym uwarunkowaniom zale¿nym od firmy. odpowiedzialna ocena podobieñstw i ró¿nic oddzia³ywania czynników kszta³tuj¹cych innowacyjnoœæ przedsiêbiorstw pomiêdzy Polsk¹ i krajami Unii Europejskiej. 20 . Warszawa 2002. czy chêæ wyró¿nienia – sprzyjaj¹cych przedsiêbiorczoœci. Po drugie – mimo uniwersalnego charakteru si³a oddzia³ywania i wystêpuj¹ce wspó³zale¿noœci pomiêdzy grupami czynników i czynnikami w danej grupie mog¹ siê ró¿niæ i te ró¿nice odnosz¹ siê zarówno do czynników oddzia³uj¹cych w poszczególnych firmach (np. polskie przedsiêbiorstwa znajduj¹ siê w trudniejszej sytuacji ni¿ ich odpowiedniki za granic¹. Raport o stanie sektora ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w Polsce w latach 2000– –2001. Mo¿na jedynie wskazaæ na wystêpuj¹ce. jak i ró¿nic pomiêdzy krajami. co wynika z trudnej historii Polski. brakuje nam takich jak wytrwa³oœæ. kompleksowa. Trudno precyzyjnie odpowiedzieæ. Jak wynika z porównañ przeprowadzonych przy przyjêciu wymienionych wy¿ej za³o¿eñ. bez pog³êbionych badañ przekrojowych. jaki procent w³aœcicieli czy kierowników firm posiada wymienione uprzednio cechy osobowe kreuj¹ce przedsiêbiorczoœæ. widoczne odmiennoœci opieraj¹c siê na literaturze ogólnej znajomoœci tematu oraz ocenach przedsiêbiorców wymienianych w badaniach ankietowych. W opiniach tych nie uwzglêdnia siê jednak. W potocznych opiniach wyg³aszane s¹ pogl¹dy. zale¿nie od ich wielkoœci). W. Ankiety PARP. Osobowoœæ przedsiêbiorcy Osobowoœæ przedsiêbiorcy Porównania rozpoczynamy od osoby przedsiêbiorcy-innowatora. pomys³owoœæ. Warszawa 1999. Wiœniewski: Innowacyjnoœæ polskich przedsiêbiorstw przemys³owych. nie tylko w wyniku ukszta³towania otoczenia zewnêtrznego. PARP. zdolnoœci organizacyjne czy sumiennoœæ w wyko- 28 Np. odnosz¹cych siê do stosunkowo niewielkiej próby przedsiêbiorstw28. Po trzecie – nie jest w tej chwili mo¿liwa.

¿e s¹ oni w wiêkszoœci m³odymi ludŸmi – nie obci¹¿aj¹ ich zatem zasz³oœci. W wielu przypadkach mamy tu do czynienia z wystêpowaniem powa¿nej luki. co przyczynia siê do ukszta³towania siê odpowiednich postaw przedsiêbiorczych29. zagubiona w Polsce w okresie gospodarki nakazowo-rozdzielczej. Po roku 1989 sytuacja zmienia siê dynamicznie. wynikaj¹cej tak¿e z braku mo¿liwoœci poznania przez naszych przedsiêbiorców doœwiadczeñ zagranicznych w zakresie zarz¹dzania innowacj¹ w firmie. Natomiast na pewn¹ przewagê polskich przedsiêbiorców mo¿e wp³ywaæ to. Rozwojowi cech osobowych kreuj¹cych przedsiêbiorczoœæ sprzyja te¿ jej spo³eczna promocja. wynikaj¹ce z odmiennych programów 29 Doœwiadczenie przedsiêbiorcy Personel H. Na pewno szko³y wy¿sze kszta³c¹ce przedsiêbiorców w krajach Unii Europejskiej lepiej ich przygotowa³y do samodzielnej dzia³alnoœci na rynku ni¿ polskie uczelnie. jednak nie mo¿na odpowiedzialnie mówiæ o równoœci wykszta³cenia zawodowego przedsiêbiorców pochodz¹cych z krajów Unii Europejskiej i polskich. istniej¹cym w naszym kraju. które niekiedy hamuj¹ zmiany zwi¹zane z innowacjami.nywaniu obowi¹zków. co najmniej do koñca lat osiemdziesi¹tych pracuj¹ce w odmiennym systemie gospodarczym. 21 . Wystêpuj¹ znaczne ró¿nice w stopniu przygotowania go do podejmowania pracy nad innowacjami. O znaczeniu tego czynnika mo¿e œwiadczyæ burzliwy rozwój firm internetowych w Polsce w koñcu lat dziewiêædziesi¹tych zak³adanych g³ównie przez ludzi bardzo m³odych. ¿e osobowoœæ przedsiêbiorcy jest w wielu krajach kszta³towana pokoleniowo. Nale¿y wiêc wyró¿niæ z jednej strony tradycjê i doœwiadczenie. s. Simon: Tajemniczy mistrzowie. Przyk³adem mog¹ byæ kraje skandynawskie. nastêpuje szybkie dostosowywanie siê programów nauczania i kadry nauczaj¹cej. a intensywnie rozwijana w tym czasie w krajach o gospodarce rynkowej. Czêsto na przeszkodzie stoi te¿ bariera jêzykowa. Przedsiêbiorstwa s¹ przez lata przekazywane „z ojca na syna”. Personel firmy Podobne uwagi mo¿na odnieœæ do personelu firmy. Doœwiadczenie przedsiêbiorcy Jeœli chodzi o czynniki wi¹¿¹ce siê z doœwiadczeniem przedsiêbiorcy trudno jest generalizowaæ. a z drugiej strony nowatorstwo wynikaj¹ce z m³odzieñczego zapa³u. 195 i dalsze. które to cechy przypisuje siê przyk³adowo Niemcom czy Szwajcarom. Trzeba te¿ pamiêtaæ. op.. trwa te¿ intensywne dokszta³canie podyplomowe.cit. Ka¿dy kraj ma tu odmienne uwarunkowania.

¿e firmy z krajów Unii Europejskiej bardziej ni¿ polskie doceniaj¹ te¿ znaczenie szeroko pojêtej dzia³alnoœci marketingowej. Kontakty z klientem s¹ szczególnie wa¿ne. Klient mo¿e byæ Ÿród³em wartoœciowych idei nowatorskich. s. K³opotek: Zarz¹dzanie firm¹ innowacyjn¹. £obejko. Difin. czy siê le¿y dobra p³aca siê nale¿y” to jednak daleko nam do rozwi¹zañ uwzglêdniaj¹cych partycypacjê pracowników w zarz¹dzaniu firm¹ i tworzeniu systemów motywacyjnych do wzrostu innowacyjnoœci30. ich doskona³ej wspó³pracy z reszt¹ personelu. Najogólniej mo¿na stwierdziæ. które musz¹ byæ dostêpne zarówno przedsiêbiorcy. Oczywiœcie nie mo¿na jednakowo traktowaæ wszystkich polskich przedsiêbiorstw. W tym zakresie wystêpuje wyraŸna wy¿szoœæ firm z Unii Europejskiej w stosunku do polskich. 22 . jak i z rozwiniêtych kontaktów z klientami nie tylko polskimi. Jak siê wydaje. Sukcesy firm innowacyjnych w Polsce. jednak na przeszkodzie praktycznej wspó³pracy stoi czêsto brak œrodków finansowych oraz nieznajomoœæ jêzyków obcych. S. 85–96. który wymaga sprawnego serwisu w okresie eksploatacji. cit. jak i z braku d³u¿szych doœwiadczeñ pracy zawodowej w firmach pracuj¹cych w gospodarce rynkowej. Simon. wynikaj¹ zarówno ze zdolnoœci i kwalifikacji przedsiêbiorców. Sosnowska. w przypadku gdy mamy do czynienia z produktem z³o¿onym o wysokim stopniu nowoczesnoœci. A. Aczkolwiek zosta³a ju¿ zapomniana znana z dawnych czasów w Polsce zasada „czy siê stoi. Pewna czêœæ polskich przedsiêbiorstw docenia znaczenie wspó³pracy z miêdzynarodowymi sieciami informacji handlowej. Przyk³ady firm mo¿na znaleŸæ w: A. Ich kontakty z klientami kszta³towa³y siê niejednokrotnie latami. Czynniki zwi¹zane z bezpoœrednim otoczeniem rynku Otoczenie rynku Œcis³e kontakty z klientami i orientacja na rynek nale¿¹ do najwa¿niejszych uwarunkowañ sukcesu ekonomicznego ma³ego i œredniego przedsiêbiorstwa. ponadto s¹ wspomagane przez istniej¹ce sieci dilerskie i serwisowe oraz nowoczesn¹ infrastrukturê informatyczn¹.nauczania. wœród których mo¿na znaleŸæ przyk³ady doskona³ej wspó³pracy kierownictwa i pracowników w tworzeniu innowacji31. kontakty z u¿ytkow30 31 H. Warszawa 2000. op. upowszechnienie Internetu mo¿e byæ czynnikiem skutecznie u³atwiaj¹cym kontakty z klientami i likwiduj¹cym wystêpuj¹c¹ w tym obszarze lukê. 123. jak i osobom kszta³tuj¹cym rynkow¹ postaæ produktów firmy. obejmuj¹cej badania popytu. ale i zagranicznymi. S¹ to jednak rzadkie przyk³ady. s. w sposób ci¹g³y wprowadzaj¹cych innowacje na rynek..

Uwarunkowania prawne i finansowe Kondycja ekonomiczna Lokalizacja 23 . inicjatywy w zakresie przygotowywania projektów innowacji z wykorzystaniem œrodków publicznych. oceny oferty sfery B+R. Lokalizacja pozwala te¿ na korzystanie z ni¿szych kosztów pracy w niektórych regionach. W krajach bogatych jest zwykle ³atwiej o uzupe³nienie w³asnych œrodków przedsiêbiorstwa œrodkami zewnêtrznymi pochodz¹cymi z kredytów. analizê sieci dystrybucyjnych. w tym prawne. Przesz³e i bie¿¹ce wyniki dzia³alnoœci firmy W kontekœcie ró¿nicowania oddzia³ywania na innowacyjnoœæ nie rozpatrujemy czynników zwi¹zanych z ekonomiczn¹ kondycj¹ firmy. kredytowe. w jaki przedsiêbiorcy potrafi¹ skorzystaæ ze stwarzanych im przez otoczenie preferencji. powi¹zania kooperacyjne z innymi wytwórcami dzia³aj¹cymi w bran¿y. ochrony konsumentów i ochrony w³asnoœci intelektualnej. w³adz regionalnych i wreszcie z funduszy przeznaczonych na innowacje przez w³adze Unii Europejskiej. pozwalaj¹cy na uzyskiwanie przewagi konkurencyjnej. które mog¹ byæ inspiracj¹ dla wprowadzania innowacji w firmach (produkcja plastikowych krasnali dla odbiorców niemieckich na Œl¹sku). w szczególnoœci dostêp do rynku lokalnego. przedstawiaj¹cej projekty innowacji oraz badania konkurentów. Czynniki lokalizacyjne Wœród czynników lokalizacyjnych na pobudzanie innowacyjnoœci wp³ywaj¹: korzystne po³o¿enie gospodarki umo¿liwiaj¹ce dalszy rozwój firmy. mo¿e byæ traktowany jako element wewnêtrznej przedsiêbiorczoœci.nikami produktów firmy. pomocy finansowej pañstwa. Uwarunkowania prawne i finansowe firm W tym miejscu nie bêd¹ szerzej rozwa¿ane uwarunkowania instytucjonalne. Stanowi¹ one wa¿n¹ grupê uwarunkowañ mieszcz¹cych siê zarówno wœród czynników. podatkowe. niezale¿nych od firmy. Dotyczyæ to mo¿e np. Zale¿y ona od synergicznego wspó³dzia³ania pozosta³ych czynników i z kolei niezale¿nie od kraju dobra kondycja ekonomiczna u³atwia innowacje dostarczaj¹c niezbêdnych œrodków na ich realizacjê. które mo¿na zaliczyæ do uwarunkowañ zewnêtrznych. W kontekœcie europejskim miejscem korzystnej lokalizacji firmy okazuj¹ siê obszary u³atwiaj¹ce nawi¹zywanie kontaktów transgranicznych i wykorzystywanie odmiennoœci kulturowych i ró¿nych upodobañ regionalnych. ale jednoczeœnie sposób. bliskoœæ uczelni i placówek badawczych zapewniaj¹cych dostêp do nowych projektów i stwarzaj¹cych mo¿liwoœci szkoleniowe oraz u³atwienia ze strony administracji regionalnej.

O ró¿nych postaciach tej polityki bêdzie mowa w dalszych rozdzia³ach opracowania. wyrobów i procesów technicznie nowych lub istotnie ulepszonych.Wspomniana innowacyjnoœæ przedsiêbiorstw. Dostêpne ju¿ s¹ wstêpne wyniki rocznego badania dzia³alnoœci innowacyjnej przedsiêbiorstw w przemyœle w Polsce w roku 2001. Prowadzone w oparciu o metodologiê Oslo badania dzia³alnoœci innowacyjnej dotycz¹ ca³okszta³tu rozmaitych dzia³añ maj¹cych na celu opracowanie i wdro¿enie innowacji technicznych. Innowacyjnoœæ polskich przedsiêbiorstw w œwietle wyników badañ i danych statystycznych Badania statystyczne dzia³alnoœci innowacyjnej przedsiêbiorstw w przemyœle s¹ prowadzone przez GUS wed³ug nowego systemu opartego na miêdzynarodowej metodologii standardowej zwanej metodologi¹ lub systemem Oslo (od nazwy podrêcznika metodycznego badañ statystycznych innowacji opracowanego przez OECD i Eurostat – Oslo Manual). a mianowicie: – skrócone badanie roczne obejmuj¹ce jednostki licz¹ce powy¿ej 49 pracuj¹cych (sprawozdanie o innowacjach w przemyœle na formularzu PNT-02) oraz – poszerzone badanie cykliczne dotycz¹ce ró¿norodnych aspektów dzia³alnoœci innowacyjnej przedsiêbiorstw. W badaniach uwzglêdniane s¹ wszystkie mo¿liwe stopnie nowoœci opracowywanych i wdra¿anych innowacji. nale¿y do zadañ szeroko ujêtej proinnowacyjnej polityki pañstwa. oparte na kwestionariuszu CIS-2. 24 . licz¹ce poni¿ej 50 pracuj¹cych. 2002.5. tzn. oparte na tzw. tzn. szczególnie ma³ych i œrednich. Jego wyniki omówione zosta³y w wydanej przez GUS w po³owie roku 2002 w serii: Informacje i opracowania statystyczne publikacji „Dzia³alnoœæ innowacyjna przedsiêbiorstw przemys³owych w latach 1998–2000”32. dotyczy³o okresu 1998–2000. S¹ to dwa g³ówne rodzaje badañ. zharmonizowanych kwestionariuszach OECD i Eurostatu stosowanych w kolejnych rundach miêdzynarodowego programu badawczego Community Innovation Survey (w skrócie: program CIS). Informacje i opracowania statystyczne. 1. Ostatnie badanie poszerzone. która jest uznan¹ form¹ ingerencji pañstwa w gospodarkê w krajach Unii Europejskiej. badanie to prowadzone jest co cztery lata i obejmuje równie¿ jednostki mniejsze. nie tylko wyroby i procesy nowe lub istotnie ulepszone 32 Metodologia Oslo CIS Dzia³alnoœæ innowacyjna przedsiêbiorstw przemys³owych w latach 1998–2000. GUS.

1). przy niewielkim udziale finansowania przedsiêbiorstw.1.. s. Porównanie poziomu innowacyjnoœci polskiej gospodarki i przedsiêbiorstw z krajami wysoko rozwiniêtymi Porównuj¹c bowiem poziom innowacyjnoœci polskiej gospodarki i przedsiêbiorstw.5. Nak³ady na B+R w PKB W latach dziewiêædziesi¹tych w Polsce wskaŸnik udzia³u nak³adów na B+R w PKB kszta³towa³ siê na bardzo niskim poziomie i nie przekracza³ 0. Dzia³alnoœæ badawczo-rozwojowa. 100. takie wskaŸniki. na którym dzia³a przedsiêbiorstwo: w kraju i/lub za granic¹. Mo¿na równie¿ zauwa¿yæ niekorzystn¹ strukturê nak³adów na B+R.71 52. w Szwecji – 3. ród³o: B.2).in. Rejn.75% (tabela 1. ZBSE GUS i PAN.80%.71 50.z punktu widzenia rynku. 25 . Dzia³alnoœæ Badawczo-Rozwojowa (B+R) – nak³ady. Zeszyt 281. s.5. efekty produkcyjne i handlowe.75 65. W Polsce wci¹¿ dominuje finansowanie badañ z bud¿etu. 2.70 1997 0. Relatywnie niski poziom innowacyjnoœci gospodarki i przedsiêbiorstw mo¿na ilustrowaæ bior¹c pod uwagê informacje dotycz¹ce nak³adów na B+R. op. Struktura nak³adów 33 B. Tabela 1.50 1999 0. podczas gdy w krajach wysoko uprzemys³owionych zauwa¿a siê istotny wzrost udzia³u przedsiêbiorstw w wydatkach na innowacje (tabela 1. 100. wartoœæ tego wskaŸnika kszta³towa³a siê nastêpuj¹co: w Japonii – 2. mo¿na zauwa¿yæ znaczne dysproporcje w porównaniu z krajami wysoko rozwiniêtymi.93%.72 59.47%33. Studia i Prace. jak i efekty prac badawczo-rozwojowych.30 WskaŸnik udzia³u nak³adów na B+R 1.69 47. ale tak¿e wyroby i procesy nowe lub istotnie ulepszone tylko z punktu widzenia wprowadzaj¹cego je przedsiêbiorstwa. w Korei – 2. W latach 1995–2000 udzia³ œrodków bud¿etowych w finansowaniu B+R kszta³towa³ siê na poziomie powy¿ej 60%. udzia³ produkcji sprzedanej wyrobów nowych i zmodernizowanych w produkcji sprzedanej w przemyœle i inne. Warszawa 2002.40 1998 0.30 2000 0. liczba zg³oszeñ patentowych. cit.20 1996 0. Rejn. W najbardziej aktywnych w dzia³alnoœci B+R krajach œwiata.5. W tym celu stosowane s¹ m. jak udzia³ wydatków na B+R w PKB. Nak³ady na dzia³alnoœæ B+R w latach 1995–2000 Wyszczególnienie Relacja do PKB (w %) Na 1 mieszkañca (w USD) 1995 0. efekty.70 64. nak³ady na innowacje w przedsiêbiorstwach.

4 24. Tabela 1.3* 300.7 1999 100.1 1. 243.2. s.5 30. Niestety wzrostowi temu towarzyszy spadek wskaŸnika patentów udzielonych (o 25%).7 2000 100.2 Wnioski 1990 1993 1994 1995 1996 1997 1998 2000 Zg³oszone Udzielone Zg³oszone Udzielone Wynalazki zg³oszone: w tym EUP* Udzielone patenty w tym EUP* 4105 3242 1316 405 2658 2461 1014 480 Krajowe 2676 2595 2411 2399 1825 1619 1405 1179 Zagraniczne zg³oszone w Polsce 1327 1265 1297 1245 735 989 1160 1151 Wynalazki zg³oszone za granic¹ 851 3 110 903 92 65 3 635 17 1 1051 29 81 6 2407 1174 1228 1241 2404 939 4894 1524 154 7 146 2 487 6 93 2 1697 46 110 6 x x x x 1100.5 8. GUS.9 377.Tabela 1.6 28. 333. Warszawa 2001. oznaczenia: x – brak danych. 309. s. 2000.6 7.1 11.0 58. s. W latach 1990– –1998 spadek ten kszta³towa³ siê odpowiednio 41% i 71%. 1999. 318.0 63.0 62. W tym okresie nast¹pi³ jednak radykalny wzrost liczby wynalazków zg³oszonych za granic¹ (o 1100%) (tabela 1. Zg³oszone i udzielone patenty w Polsce i polskie za granic¹ Dynamika 2000/1990 ( w %) 58.5.3. Przy spadku liczby krajowych patentów udzielonych w Polsce nie mo¿e dziwiæ fakt znacznego wzrostu liczby udzielonych patentów zagranicznych. 319.5 1.8 ród³o: Rocznik Statystyczny 2000.5.0* ród³o: Opracowanie w³asne na podstawie Rocznika Statystycznego Przemys³u 1998. Struktura nak³adów na dzia³alnoœæ B+R wed³ug Ÿróde³ finansowania w latach 1995– –2000 (w %) Wyszczególnienie ogó³em. w tym œrodki: z bud¿etu podmiotów gospodarczych jednostek B+R i PAN z innych jednostek 1995 100. s. * – 1998/1990 EUP – Europejski Urz¹d Patentowy 26 .5.9 1.2* 657.2 24. Struktura zg³oszeñ patentowych Zg³oszenia patentowe Liczba zg³oszonych i udzielonych patentów w latach dziewiêædziesi¹tych uleg³a radykalnemu zmniejszeniu.3).1* 75.9 371.

ze 23% wskaŸnikiem innowacyjnoœci i 27% wskaŸnikiem zamierzaj¹cych wprowadziæ innowacje. Aktywnoœæ innowacyjna 34 M. Badania aktywnoœci innowacyjnej prowadzonej przez GUS. które mo¿na uznaæ za najbardziej kompleksowe. W latach 1999–2000 jedynie 11% tych przedsiêbiorstw wdra¿a³o innowacje (tabela 1. Innowacje 1999. W krajach wysoko rozwiniêtych ma³e przedsiêbiorstwa s¹ równie¿ mniej innowacyjne. wynika i¿ rozpiêtoœæ ta kszta³towa³a siê na poziomie 1:2 (ma³ych przedsiêbiorstw w stosunku do œrednich). 27 . jak te¿ inne oœrodki. 1:5. Innowacyjnoœæ firm europejskich. Z badañ GUS. Oznacza to. Aktywnoœæ innowacyjna Z badañ prowadzonych przez GUS i inne oœrodki wynika. Bardziej aktywne by³y przedsiêbiorstwa œrednie. wskazuj¹ na wyraŸn¹ rozpiêtoœæ w stopniu aktywnoœci innowacyjnej przedsiêbiorstw o ró¿nej skali. Kaczorowski.13.5. jednak¿e stosunek innowacyjnoœci ma³ych i du¿ych przedsiêbiorstw kszta³tuje siê jak 1:2. Najwy¿sz¹ aktywnoœæ innowacyjn¹ obserwowano w grupie du¿ych przedsiêbiorstw (54% wskaŸnik innowacyjnoœci i 56% wskaŸnik przedsiêbiorstw zamierzaj¹cych wprowadziæ innowacje).Z analizy danych statystycznych oraz porównañ miêdzynarodowych mo¿na wyci¹gn¹æ wniosek o relatywnie niskim poziomie innowacyjnoœci gospodarki polskiej. Z badañ innowacyjnoœci przeprowadzonych przez GUS wynika. i¿ w latach 1999–2000 tylko 17% ogó³u badanych przedsiêbiorstw wprowadzi³o innowacje techniczne. Wiêkszy by³ odsetek przedsiêbiorstw.4). Niekorzystnie wygl¹da porównanie poziomu innowacyjnoœci polskich przedsiêbiorstw z przedsiêbiorstwami krajów wysoko rozwiniêtych. i¿ w Polsce najmniej aktywne s¹ ma³e przedsiêbiorstwa. ¿e w gospodarce polskiej w dalszym ci¹gu innowacyjne s¹ du¿e przedsiêbiorstwa.4 (ma³ych i du¿ych). s. nr 6. co mo¿e sugerowaæ o¿ywienie ich aktywnoœci innowacyjnej. Analogiczny wskaŸnik dla krajów bior¹cych udzia³ w programie CIS (Community Innovation Survey) kszta³towa³ siê na poziomie 53%34. Oznacza to. ¿e rozpiêtoœæ w aktywnoœci innowacyjnej ma³ych i du¿ych przedsiêbiorstw jest znacznie mniejsza ni¿ w gospodarce polskiej. które deklarowa³y zamiar wprowadzania innowacji (16%).

które wprowadzi³y innowacje Przedsiêbiorstwa.5. norm lub standardów 5 – obni¿enie kosztów pracy 6 – ochrona œrodowiska 7 – poprawa jakoœci wyrobów 8 – zwiêkszenie elastycznoœci produkcji 9 – obni¿ka energoch³onnoœci Wyszczególnienie Ogó³em sektor publiczny sektor prywatny Przedsiêbiorstwa ma³e Przedsiêbiorstwa œrednie Przedsiêbiorstwa du¿e 1 56 48 57 53 49 55 2 19 23 18 12 23 26 3 56 48 58 54 59 55 4 28 35 27 25 27 61 5 31 31 34 34 33 36 6 32 43 30 27 31 41 7 63 57 65 63 63 67 8 31 27 32 32 32 36 9 27 34 26 25 26 39 ród³o: Opracowano na podstawie danych GUS. 28 . Innowacyjnoœæ przedsiêbiorstw w Polsce Przedsiêbiorstwa. Z innych celów przedsiêwziêæ innowacyjnych na uwagê zas³uguj¹ takie cele jak. Cele dzia³alnoœci innowacyjnej Cele dzia³alnoœci innowacyjnej Równie¿ zaskakuj¹cy jest niemal zupe³ny brak zró¿nicowania poszczególnych typów wdra¿anych innowacji.Tabela 1.4. zwiêkszenie asortymentu oraz otwarcie nowych rynków zbytu lub zwiêkszenie udzia³u w rynku (ogó³em 56% przedsiêbiorstw). które wdro¿y³y innowacje) (tabela 1. Tabela 1. Cele dzia³alnoœci innowacyjnej uznane przez przedsiêbiorstwa za podstawowe 1 – zwiêkszenie asortymentu wyrobów 2 – zast¹pienie wycofanych wyrobów 3 – otwarcie nowych rynków lub zwiêkszenie udzia³u w rynku 4 – wype³nienie przepisów. Wœród wymienionych celów na pierwszym miejscu plasuje siê poprawa jakoœci wyrobów (ogó³em 63% przedsiêbiorstw.5.5.5).5. w latach 1999–2000 które zamierza³y wprowadziæ Ogó³em Nowe lub Nowe procesy zmodernizowane technologiczne innowacje w latach 2001–2003 wyroby w % ankietowanych przedsiêbiorstw 17 13 12 21 35 26 25 41 16 13 11 20 11 8 7 16 23 19 15 27 54 45 42 56 Wyszczególnienie Ogó³em: sektor prywatny sektor publiczny Przedsiêbiorstwa ma³e Przedsiêbiorstwa œrednie Przedsiêbiorstwa du¿e ród³o: Opracowanie w³asne na podstawie danych GUS.

Nak³ady na innowacje w przemyœle Zdolnoœæ przedsiêbiorstw do realizacji i wdra¿ania innowacji mo¿na oceniaæ bior¹c pod uwagê ich nak³ady na badania i rozwój, które przedstawiono w tabeli 1.5.6.
Tabela 1.5.6. Nak³ady na innowacje w przemyœle (ceny bie¿¹ce)
Nak³ady Ogó³em nak³ady na innowacje w przemyœle, w tym: na dzia³alnoœæ badawcz¹ i rozwój na zakup gotowej technologii w postaci dokumentacji i praw inwestycyjne na maszyny, urz¹dzenia techniczne oraz œrodki transportu na marketing dotycz¹cy nowych i zmodernizowanych produktów 1998 (w mln z³) 11985,60 1418,80 421,30 Struktura (w %) 100,00 11,84 3,51 2000 (w mln z³) 12234,70 1570,00 296,90 Struktura (w %) 100,00 12,83 2,43 Dynamika (w %) 1998 = 100 102,07 110,65 70,47

Innowacje w przemyœle

6264,20

52,26

6601,80

53,95

105,89

769,20

6,41

392,70

3,21

51,05

ród³o: Opracowanie w³asne na podstawie Rocznik Statystyczny 2000, GUS, Warszawa 2000 s. 308; Rocznik Statystyczny 2001, GUS, Warszawa 2001, s. 316.

W nak³adach na innowacje w przemyœle wyodrêbniono: – nak³ady na dzia³alnoœæ badawcz¹ i rozwój, które w latach 1995–2000 w strukturze zwiêkszy³y swój udzia³ z 11,84% do 12,83%, – nak³ady na zakup gotowej technologii, które ci¹gle maj¹ znikomy udzia³ w strukturze, – nak³ady inwestycyjne na maszyny, urz¹dzenia techniczne i narzêdzia oraz œrodki transportu, które stanowi¹ 53,95% nak³adów poniesionych w 2000 roku, – nak³ady na marketing nowych i zmodernizowanych produktów, których udzia³ w ogólnej strukturze wydatków na innowacje w przemyœle uleg³ zmniejszeniu z 6,41% do 3,21%. Udzia³ produkcji sprzedanej wyrobów nowych i zmodernizowanych w produkcji sprzedanej w przemyœle Zmieniaj¹ca siê struktura wydatków na B+R mog³aby przynieœæ wiêkszy udzia³ nowych uruchomieñ w produkcji sprzedanej. Dotychczasowe osi¹gniêcia w tej dziedzinie nie s¹ zbyt zadawalaj¹ce. W latach 1995–2000 niektóre ga³êzie przemys³u stara³y siê unowoczeœniæ produkcjê. Jednak aktywnoœæ poszczególnych ga³êzi przemys³u jest zró¿nicowana. Równie¿ zró¿nicowany jest udzia³ produkcji sprzedanej wyrobów nowych i zmodernizowanych w produkcji sprzedanej w przemyœle. Najwy¿szym wskaŸ-

29

nikiem udzia³u nowych i zmodernizowanych wyrobów w produkcji sprzedanej w przemyœle w latach 1998–2000 charakteryzowa³y siê takie bran¿e, jak: – produkcja instrumentów medycznych, precyzyjnych i optycznych, zegarów i zegarków, – produkcja maszyn biurowych i komputerów, – produkcja maszyn i urz¹dzeñ, – produkcja pozosta³ego sprzêtu transportowego, – produkcja koksu i przetworów ropy naftowej i pochodnych, – produkcja maszyn i aparatury elektrycznej, – produkcja pojazdów mechanicznych, przyczep i naczep, – produkcja sprzêtu i aparatury radiowej, telewizyjnej i komunikacyjnej (tabela 1.5.7).
Tabela 1.5.7. Udzia³ produkcji sprzedanej wyrobów nowych i zmodernizowanych w produkcji sprzedanej wyrobów w przemyœle w latach 1997–2000 (ceny bie¿¹ce)
Wyroby, których produkcjê uruchomiono w latach 1997–1999 1998–2000 21,3 24,7 12,5 3,5 8,5 6,6 9,9 23,5 26,4 37,7 21,9 12,9 11,0 8,4 20,2 63,5 96,3 38,7 37,3 71,6 50,1 58,6 17,8 0,6 16,4 18,5 9,6 18,4 13,3 2,4 8,8 14,0 7,6 13,9 36,0 17,7 10,6 12,6 15,8 29,5 48,3 24,3 10,9 75,0 34,9 37,0 10,6 0,8

Wyszczególnienie Ogó³em dzia³alnoœæ produkcyjna produkcja artyku³ów spo¿ywczych i napojów produkcja wyrobów tytoniowych w³ókiennictwo produkcja odzie¿y i wyrobów futrzarskich obróbka skóry i produkcja wyrobów ze skóry produkcja drewna i wyrobów z drewna oraz z wikliny produkcja wydawnicza i poligraficzna produkcja koksu, przetworów ropy naftowej i pochodnych produkcja chemikaliów i wyrobów chemicznych produkcja wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych produkcja wyrobów z pozosta³ych surowców niemetalicznych produkcja metali produkcja wyrobów z metali (bez maszyn i urz¹dzeñ) produkcja maszyn i urz¹dzeñ produkcja maszyn biurowych i komputerów produkcja maszyn i aparatury elektrycznej produkcja sprzêtu i aparatury radiowej, telewizyjnej i komunikacyjnej produkcja instrumentów medycznych, precyzyjnych i optycznych, zegarów produkcja pojazdów mechanicznych, przyczep i naczep produkcja pozosta³ego sprzêtu transportowego produkcja mebli, pozosta³a dzia³alnoœæ produkcyjna zagospodarowanie odpadów

ród³o: Rocznik Statystyczny 2001, GUS, Warszawa 2001, s. 317.

Poziom innowacyjnoœci

Poziom innowacyjnoœci polskich przedsiêbiorstw na podstawie badañ PARP Pewne wnioski co do kszta³towania siê poziomu innowacyjnoœci polskich przedsiêbiorstw mo¿na wysnuæ bior¹c pod uwagê wy-

30

niki badania przeprowadzonego przez Ipsos–Demoskop dla Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiêbiorczoœci (PARP) w 2001 roku35. Celem badania przeprowadzonego na zlecenie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiêbiorczoœci by³o uzyskanie orientacji co do kszta³towania siê innowacyjnoœci przedsiêbiorstw w Polsce. Badaniem objêto 831 firm, g³ównie z sektora MSP. Badano firmy ma³e, œrednie i du¿e w nastêpuj¹cym uk³adzie: do 9 osób, od 9 do 49 zatrudnionych, od 50 do 249 oraz powy¿ej 250 zatrudnionych. Dobór próby by³ losowy. W badaniach wykorzystano metodê indywidualnego wywiadu kwestionariuszowego oraz próbê losow¹ do wyboru 348 firm zatrudniaj¹cych do 5 pracowników i próbê losowo-warstwow¹ do wyboru firm zatrudniaj¹cych powy¿ej 5 pracowników. Efektywna liczebnoœæ próby wynosi³a w firmach ma³ych 439, w firmach œrednich i du¿ych 392. Wyniki przeprowadzonego badania wskazywa³y na nisk¹ innowacyjnoœæ przedsiêbiorstw nale¿¹cych do obydwu grup, o czym œwiadczy niski udzia³ odpowiedzi pozytywnych na zadawane pytania o poziom innowacyjnoœci wyra¿ony wed³ug ró¿nych wskaŸników. Niepokoj¹cym jest w szczególnoœci fakt niskiego poziomu nak³adów na innowacje w badanych firmach. W grupie firm ma³ych tylko 5% badanych przeznacza³o œrodki na dzia³alnoœæ badawczo-rozwojow¹. W grupie firm wiêkszych odsetek ten wynosi³ 13%. Jednak¿e kwoty przeznaczane na dzia³alnoœæ badawczo-rozwojow¹ by³y nieznaczne. I tak, w grupie ma³ych firm przeznaczaj¹cych œrodki na badania podstawowe 64% wydatkowa³a na ten cel zaledwie do 20 000 z³, a ¿adna z badanych firm nie przekroczy³a kwoty 500 000 z³. Firmy du¿e znajdowa³y siê w ró¿nych przedzia³ach wartoœci kwot przeznaczonych na badania. Tylko 3% wydatkowa³o powy¿ej 1 mln z³ rocznie. Równie¿ niepokoj¹cym jest fakt, i¿ stosunkowo ma³a liczba badanych firm nie wspó³pracowa³a ze sfer¹ badawczo-rozwojow¹. W grupie ma³ych firm pozytywn¹ deklaracjê takiej wspó³pracy zg³osi³o zaledwie 6% badanych firm, natomiast w grupie firm wiêkszych – 20%. Formy tej wspó³pracy by³y zró¿nicowane. G³ównie dotyczy³a ona jednak wprowadzania nowych technologii i modernizacji, doradztwa, badania jakoœci produktów oraz ró¿nych form szkolenia. Pytania ankietowe zosta³y w zasadzie skoncentrowane na Ÿród³ach innowacji. Pytano w niej o wykorzystanie patentów, licencji, wspó³pracê z zewnêtrznymi oœrodkami naukowymi. Nie pytano natomiast o efekty dzia³alnoœci innowacyjnej na wyjœciu, a wiêc o nowe produkty, technologie, ich jakoœæ itp. Jest niepo35

Materia³y PARP, http://www.parp.gov.pl

31

Œwiadcz¹ o tym na przyk³ad wyniki badania przeprowadzone przez GUS w 1997 roku. Z dotychczasowych rozwa¿añ mo¿na wysnuæ generalny wniosek o relatywnie niskim poziomie innowacyjnoœci gospodarki polskiej i przedsiêbiorstw. który dostatecznie nie wyzwala sprawnych mechanizmów ssania innowacji przez przedsiêbiorstwa. wreszcie niezrozumienie znaczenia dla rozwoju firmy wprowadzania innowacji36. niedofinansowanie sfery B+R. np. Barier wzrostu innowacyjnoœci nale¿y upatrywaæ równie¿ po stronie polityki przemys³owej. Bariery innowacyjnoœci polskich przedsiêbiorstw Bariery innowacyjnoœci Wyniki badañ empirycznych wskazuj¹ jednoczeœnie na istnienie wielu barier innowacyjnoœci polskich przedsiêbiorstw. jak i wyjœciu (po stronie wyników). Ograniczony jest równie¿ popyt rynkowy. Znalaz³o to m. 105 i dalsze. Z badañ prowadzonych przez ró¿ne oœrodki wynika. KBN.in.in. Kolejn¹ barier¹ wzrostu innowacyjnoœci przedsiêbiorstw jest bariera finansowa. Uwarunkowania innowacji w ma³ych i œrednich przedsiêbiorstwach. ¿e nie mo¿na na podstawie ankiety sformu³owaæ pozytywnej opinii o stopniowej poprawie poziomu innowacyjnoœci przedsiêbiorstw w Polsce. 32 . Warszawa 1998. Dom Wydawniczy ABC. i¿ brak œrodków finansowych niejednokrotnie uniemo¿liwia wdra¿anie innowacji. Badane przedsiêbiorstwa wymienia³y nastêpuj¹ce przeszkody we wdra¿aniu innowacji: 36 37 K. odzwierciedlenie w kolejnych przyjmowanych przez KBN za³o¿eniach proinnowacyjnej polityki pañstwa. który równie¿ nie generuje wystarczaj¹cego zapotrzebowania na zaawansowane pod wzglêdem technicznym produkty. jak i w ich wnêtrzu. KBN. Wœród barier pierwszej grupy najwa¿niejsze znaczenie ma ogólny stan gospodarki. brak œrodków w³asnych firmy. Mo¿na do nich zaliczyæ m. Warszawa 1999. Pokazuj¹ to zarówno wskaŸniki na wejœciu (po stronie nak³adów). brak systemowych u³atwieñ dla transferu innowacji do produkcji. W ostatnich latach wprawdzie wprowadzono w ¿ycie wiele programów maj¹cych stymulowaæ dzia³alnoœæ innowacyjn¹ w przedsiêbiorstwach. Przyczyn tego stanu rzeczy jest wiele. s. Poznañska. Za³o¿enia proinnowacyjnej polityki pañstwa. to jednak nie doprowadzi³o to do zasadniczego prze³omu we wzroœcie innowacyjnoœci37.koj¹ce. uwarunkowania o charakterze historycznym. Warszawa 1999 itp. które mo¿na by przeznaczyæ na badania b¹dŸ zakup licencji. Bariery te wystêpuj¹ zarówno po stronie otoczenia przedsiêbiorstw. Za³o¿enia proinnowacyjnej polityki pañstwa do 2002 roku.

akty prawne. kontynuowane by³y wystêpuj¹ce ju¿ od kilku lat pozytywne tendencje wzrostowe. takie jak zmniejszenie realnej wartoœci nak³adów na dzia³alnoœæ badawczo-rozwojow¹ (B+R) czy spadek liczby wynalazków krajowych zg³oszonych do ochrony w Urzêdzie Patentowym RP do poziomu najni¿szego w ci¹gu ostatnich kilkudziesiêciu lat. Wydaje siê jednak. Bariery innowacyjnoœci wystêpuj¹ce wewn¹trz polskich przedsiêbiorstw. w 2001 roku. brak w³asnych œrodków finansowych –56%. Warszawa 2001. 38 Stan nauki i techniki 39 Dzia³alnoœæ innowacyjna przedsiêbiorstw w sektorze us³ug w latach 1997–1999. normy i przepisy – 14%. Analiza oparta zosta³a na najnowszych danych opublikowanych przez GUS: Nauka i technika 2001. Niewystarczaj¹ca oferta ze strony ró¿nych instytucji naukowo-badawczych i brak instrumentów transferu technologicznego jeszcze bardziej pog³êbiaj¹ niekorzystne warunki do wzrostu innowacyjnoœci przedsiêbiorstw. 38 brak mo¿liwoœci wspó³pracy z innymi instytucjami – 11% . brak informacji na temat technologii – 13%. zw³aszcza przemys³owej i proinnowacyjnej. przygotowanej do prowadzenia badañ i prac rozwojowych oraz zarz¹dzania innowacjami. 80.6. zwiêkszanie siê liczby studentów szkó³ wy¿szych czy wzrost udzia³ów przedsiêbiorstw przemys³owych i gospodarstw domowych korzystaj¹cych z dostêpu do Internetu. Wynik dotyczy przedsiêbiorstw. Informacje i Opracowania Statystyczne. Do tej grupy przeszkód nale¿y zaliczyæ brak wykwalifikowanej kadry. przyjaznej dla przedsiêbiorstw poszukuj¹cych i wdra¿aj¹cych innowacje. 33 . Wyniki cytowanych badañ wskazuj¹. s.– – – – – – – – zbyt wysokie oprocentowanie kredytów – 56%. Wyst¹pi³y równie¿ zjawiska negatywne. a tak¿e brak odpowiedniej infrastruktury technicznej. paŸdziernik 2002 oraz danych dodatkowych zebranych dla celów tego opracowania. i¿ zasadnicze przeszkody wprowadzania innowacji zwi¹zane s¹ z otoczeniem. 1. np. Wyniki badañ. brak rozpoznania potrzeb rynkowych – 14%. Notatka sygnalna. które ocenia³y dan¹ przeszkodê jako podstawow¹ w % ogó³u przedsiêbiorstw. jak i w ich otoczeniu wskazuj¹ na koniecznoœæ prowadzenia odpowiednio ukierunkowanej polityki gospodarczej. Stan nauki i techniki w Polsce w roku 200139 W systemie nauki i techniki w Polsce. i¿ wiele przeszkód tkwi wewn¹trz samych przedsiêbiorstw. Warszawa. GUS. wysoki stopieñ niepewnoœci zbytu – 36%. brak bazy rozwojowej – 36%.

jaka siê wytworzy³a w sferze B+R w Polsce w latach 2000 i 2001. Ponadto w roku 2001 zmieniona zosta³a metoda obliczania produktu krajowego brutto. Sytuacja. Podsumowuj¹c sytuacjê w systemie nauki i techniki w Polsce. pod znakiem zapytania mo¿liwoœæ wejœcia w krótkim czasie systemu nauki i techniki w Polsce na œcie¿kê przyœpieszonego wzrostu. poniewa¿ aktualnie nie s¹ jeszcze dostêpne ostateczne dane dotycz¹ce wartoœci PKB w 2001 r. a tak¿e w 2002. tak jak to mia³o miejsce w przypadku Irlandii czy Republiki Korei. ale stan sfery nauki i techniki w naszym kraju nie napawa optymizmem – utrwalaj¹ siê bowiem liczne negatywne zjawiska sytuuj¹ce Polskê pod wzglêdem dzia³alnoœci B+R na pograniczu krajów œrednio i s³abo rozwiniêtych. niestety. stopnia odnowienia produkcji – g³ównego wskaŸnika s³u¿¹cego do oceny efektów dzia³alnoœci innowacyjnej. a nawet wrêcz decyduj¹c¹ rolê odgrywa aktywnoœæ podmiotów gospodarczych. prowadzi do pog³êbienia ró¿nic dziel¹cych Polskê od rozwiniêtych krajów zachodnich. kraju.65%40. w których g³ównym wykonawc¹ i Ÿród³em finansowania dzia³alnoœci B+R s¹ pod- Proces doganiania Catching up GERD/PKB B+R w rozwiniêtych krajach 40 Nale¿y wszak¿e pamiêtaæ. które w danym roku ponios³y nak³ady na dzia³alnoœæ innowacyjn¹. okreœlanego w literaturze mianem procesu doganiania (catching up). która w przysz³oœci mo¿e ulec niewielkiej zmianie. Wzros³a natomiast wartoœæ tzw. nie musi byæ równa liczbie przedsiêbiorstw. GERD/PKB). 34 . Nale¿y jednak pamiêtaæ i¿ liczba przedsiêbiorstw. W tym procesie. udzia³ podmiotów gospodarczych w finansowaniu dzia³alnoœci B+R zmniejsza siê. Stawia to.W zakresie dzia³alnoœci innowacyjnej przedsiêbiorstw przemys³owych mia³ równie¿ znaczenie (podobnie jak w roku 2000) spadek nominalnej wartoœci nak³adów poniesionych na tê dzia³alnoœæ. w 2001 r. które faktycznie w danym roku innowacje wdro¿y³y. a mianowicie relacji nak³adów na dzia³alnoœæ badawczo-rozwojow¹ do produktu krajowego brutto (GERD/PKB) spad³a w 2001 r. Niestety w Polsce od 2000 r. do nienotowanej dotychczas wartoœci 0. Wartoœæ jednego z najwa¿niejszych wskaŸników z zakresu statystyki nauki i techniki. i¿ nie nast¹pi³o dalsze znacz¹ce pogorszenie sytuacji. mo¿na powiedzieæ. ¿e jest to na razie jedynie wstêpna wartoœæ wspomnianej relacji. które tê dzia³alnoœæ prowadzi³y. zwanym procesem „doganiania”. znacz¹c¹. ale równoczeœnie zwiêkszy³a siê liczba przedsiêbiorstw. a obecnie – Hiszpanii i zw³aszcza Portugalii. który ostatnio zaczyna szybko zmniejszaæ dystans dziel¹cy go od krajów wysoko rozwiniêtych (w roku 1999 Portugalia wyprzedzi³a Polskê pod wzglêdem wartoœci relacji nak³adów na dzia³alnoœæ B+R do produktu krajowego brutto. tak jak to mia³o miejsce niedawno w przypadku Republiki Korei i Irlandii.

Eurostat 2001. z wyj¹tkiem Finlandii. Szwecja czy Stany Zjednoczone œrodki podmiotów gospodarczych (GERD financed by industry) stanowi¹ w ostatnich latach ok. w których omawiany wskaŸnik przyj¹³ w roku 1999 wartoœci równe mniej wiêcej po³owie œredniej UE (odpowiednio: 0. Wielkiej Brytanii. Japonia. – 55. W rozwiniêtych krajach zachodnich œrodki podmiotów gospodarczych s¹ g³ównym Ÿród³em finansowania dzia³alnoœci B+R. Republika Korei. Theme 9 ‘Science and Technology’ – 5/2001. w skrócie GBAORD) w wydatkach ogó³em bud¿etu pañstwa (GBAORD as a % of total general government expenditure) by³ mniejszy ni¿ w Polsce.7%. GERD GBAORD 1. czyli dzia³alnoœæ B+R prowadzona bezpoœrednio na rzecz gospodarki.65%)41 . W Unii Europejskiej poziom wskaŸnika GERD financed by industry stanowi³ w ostatnich latach przeciêtnie ponad 50% (w 1999 r.9%) ogó³u œrodków wydatkowanych na dzia³alnoœæ B+R. 1. Statistics in focus. a przewa¿aj¹cym rodzajem badañ s¹ prace rozwojowe. udzia³ œrodków asygnowanych przez rz¹d na dzia³alnoœæ B+R (Government Budget Appropriations or Outlays on R&D. 70% ogólnej wartoœci nak³adów na dzia³alnoœæ B+R (najwiêcej w Japonii i Korei Pd. Laafia. W krajach o najwy¿szej wartoœci relacji nak³adów na dzia³alnoœæ B+R do produktu krajowego brutto (GERD/PKB).. takich jak: Finlandia.0%. Dzia³alnoœæ innowacyjna przedsiêbiorstw w przemyœle w roku 2001 Trudno jest dokonaæ jednoznacznej oceny sytuacji w zakresie dzia³alnoœci innowacyjnej polskich przedsiêbiorstw przemys³o41 I. a we Francji. the US and Japan. 35 . How much do Governments budget for R&D activities? Benchmarking Europe.82% i 0.7. gdzie w 2000 r. a w przypadku OECD ponad 60% (w 2000 r.4%). – 63. Œrednia dla UE (EU–15) wynosi³a w 1999 r.54%. W najmniejszym stopniu dzia³alnoœæ B+R wspiera³y rz¹dy Irlandii i Grecji. 1. Od pocz¹tku dekady lat 90. które dopiero w przysz³oœci mog¹ przynieœæ ewentualne korzyœci dla gospodarki.mioty gospodarcze (przedsiêbiorstwa w ró¿nych dzia³ach gospodarki). wartoœæ ta wynosi³a 72.03%. by³ wiêc tylko nieznacznie wiêkszy ni¿ w Polsce 2. W Finlandii wynosi³ on 2. czyli prace badawcze o d³u¿szym horyzoncie czasowym. Natomiast w Polsce od roku 2000 najwiêkszy udzia³ w nak³adach na dzia³alnoœæ B+R maj¹ badania podstawowe. Jak wynika z danych opublikowanych w ubieg³ym roku przez Eurostat (Urz¹d Statystyczny Unii Europejskiej) w roku 1999 we wszystkich krajach UE. w obu tych organizacjach udzia³ podmiotów gospodarczych w finansowaniu dzia³alnoœci B+R systematycznie wzrasta.5%). Holandii i Niemczech osi¹gn¹³ ok.

5 mld z³ i by³y o ok. na prace zakoñczone sukcesem (tzn. podczas gdy w roku 1999 wynosi³ ok. kiedy to nak³ady te uleg³y prawie podwojeniu w porównaniu z rokiem poprzednim). bie¿¹ce i inwestycyjne. gdy¿ obok zjawisk pozytywnych wyst¹pi³y w omawianej dziedzinie równie¿ zjawiska negatywne. Natomiast zmniejszy³a siê. znacz¹cy spadek wartoœci œrodków wydatkowanych przez badane przedsiêbiorstwa przemys³owe na opracowanie i wdro¿enie innowacji technicznych. nie zakoñczone (kontynuowane) i przerwane. wdro¿eniem innowacji). 6% ni¿sze od wartoœci nominalnej nak³adów poniesionych na innowacje w roku 2000. liczba przedsiêbiorstw. 11. Jest to tzw. jak i w relacji do wartoœci sprzeda¿y wyrobów. Nak³ady innowacyjne w przemyœle W roku 2001 nak³ady na dzia³alnoœæ innowacyjn¹ w przemyœle (sekcje wed³ug PKD: C – Górnictwo i kopalnictwo. Zmniejszenie nak³adów na dzia³alnoœæ innowacyjn¹ w latach 2000 i 2001 nast¹pi³o pomimo wzrostu liczby przedsiêbiorstw. wartoœæ nak³adów na innowacje. Zwiêkszy³a siê liczba przedsiêbiorstw prowadz¹cych dzia³alnoœæ innowacyjn¹. które w danym roku ponios³y na ni¹ nak³ady (w roku 2001 udzia³ takich przedsiêbiorstw wzrós³ do ponad 1/3 ogólnej liczby badanych podmiotów. Zjawisko niepokoj¹ce to niewielki i ostatnio stale malej¹cy udzia³ nak³adów na dzia³alnoœæ B+R w nak³adach ogó³em na dzia³alnoœæ innowacyjn¹ w przemyœle. które tê 36 . objêtej corocznym badaniem innowacji – nak³ady spad³y do poziomu z roku 1998 (nale¿y podkreœliæ. najwiêkszy mia³ miejsce w roku 1996. tzn. 1/4). bud¿et innowacji (innovation budget approach).. Zgodnie z zaleceniami metodologii Oslo badane nak³ady obejmuj¹ wszelkie wydatki. gaz i wodê) w przedsiêbiorstwach licz¹cych powy¿ej 49 pracuj¹cych wynios³y ok. Nak³ady na innowacje techniczne Rok 2001 to ju¿ drugi z rzêdu rok spadku nominalnej wartoœci nak³adów na innowacje techniczne w wymienionej zbiorowoœci przedsiêbiorstw przemys³owych. W wymiarze realnym oznacza to oczywiœcie jeszcze bardziej. po raz drugi w okresie 2000–2001. ni¿ w cenach bie¿¹cych. ¿e w roku 1999 mia³ miejsce bardzo du¿y realny wzrost nak³adów na dzia³alnoœæ innowacyjn¹ – w ujêciu nominalnym by³ to drugi pod wzglêdem wielkoœci wzrost nak³adów na innowacje w dekadzie lat 90. lecz spadek ten by³ mniejszy ni¿ w roku poprzednim. i to wyra¿ona zarówno w wartoœciach bezwzglêdnych.wych. poniesione w roku sprawozdawczym na wszystkie rodzaje dzia³alnoœci innowacyjnej. D – Przetwórstwo przemys³owe i E – Wytwarzanie i zaopatrywanie w energiê elektryczn¹.

1% w porównaniu z rokiem 2000 spad³y nak³ady na tzw. licencje. gdy¿ realizacja projektów innowacyjnych trwa na ogó³ znacznie d³u¿ej ni¿ rok. czyli ponios³y omawiane nak³ady42 . które prowadzi³y dzia³alnoœæ innowacyjn¹ nie nale¿y myliæ z jednym z  najwa¿niejszych wskaŸników z zakresu statystyki nauki i techniki oznaczaj¹cym udzia³ przedsiêbiorstw. stopieñ odnowienia produkcji to wskaŸnik oznaczaj¹cy udzia³ produkcji sprzedanej wyrobów bêd¹cych innowacjami technicznymi. GUS. a mianowicie na dzia³alnoœæ B+R. Notatka sygnalna. Za wyroby-innowacje uwa¿a siê. ¿e w ostatnich latach zwiêksza siê. W 2001 roku nie nast¹pi³ dalszy spadek tego wskaŸnika. Spadek odnotowany zosta³ równie¿ w poziomie wartoœci œrodków przeznaczonych w ramach dzia³alnoœci innowacyjnej na szkolenie personelu zwi¹zane z wprowadzaniem innowacji technicznych (spadek blisko o 40%).5%. wyroby nowe i istotnie ulepszone (zmodernizowane) bêd¹ce nowoœci¹ przynajmniej z punktu widzenia wprowadzaj¹cego je przedsiêbiorstwa. które przedsiêbiorstwa te przeznaczaj¹ na tê dzia³alnoœæ s¹ coraz mniejsze. Wyniki badañ. 42 Struktura nak³adów WskaŸniki oceny 43 44 45 WskaŸnika oznaczaj¹cego udzia³ przedsiêbiorstw. i¿ w latach 1996–1999 wartoœæ wskaŸnika efektów dzia³alnoœci innowacyjnej w przemyœle w Polsce zwiêksza³a siê z roku na rok. A¿ o 25. wprowadzonych na rynek w ci¹gu ostatnich trzech lat w wartoœci ogó³em produkcji sprzedanej wyrobów w danym roku. co prawda. stanowi¹cych g³ówne Ÿród³o innowacji w warunkach polskich. a ponadto nie ka¿dy realizowany projekt innowacyjny koñczy siê sukcesem. W najmniejszym zaœ stopniu. bo zaledwie o 4. paŸdziernik 2002. know-how itp. jak to mia³o miejsce w roku 2000. zbli¿aj¹c siê systematycznie do œredniej wartoœci tego wskaŸnika w krajach UE i EFTA. liczba przedsiêbiorstw prowadz¹cych dzia³alnoœæ innowacyjn¹. Jednym z wa¿niejszych wskaŸników s³u¿¹cych do oceny efektów dzia³alnoœci innowacyjnej przedsiêbiorstw w przemyœle jest wskaŸnik okreœlany czêsto mianem stopnia odnowienia produkcji45. spad³a wartoœæ nak³adów inwestycyjnych na maszyny i urz¹dzenia techniczne. ale nak³ady. a w przoduj¹cych pod tym wzglêdem Niemczech – ponad 40%). Patenty.dzia³alnoœæ faktycznie prowadzi³y. czyli wdro¿eniem innowacji. zwan¹ metodologi¹ lub systemem Oslo. stanowi¹c¹ jedno z najistotniejszych Ÿróde³ innowacji oraz a¿ 26% na zakup gotowej technologii w postaci dokumentacji i praw44. 37 . Nauka i technika 2001. Dane GUS43 wskazuj¹. technologiê niematerialn¹. Zgodnie z miêdzynarodow¹ metodyk¹ standardow¹ badañ statystycznych innowacji. Nale¿y podkreœliæ. Warszawa. zgodnie ze wspomnian¹ metodyk¹. odnotowanej w II rundzie programu Community Innovation Survey (w roku 1996 w sekcji Przetwórstwo przemys³owe w krajach UE i EFTA uczestnicz¹cych w II rundzie programu CIS œrednia wartoœæ wskaŸnika efektów dzia³alnoœci innowacyjnej wynosi³a 31%. które w danym okresie wprowadzi³y innowacje na rynek lub zastosowa³y je w swoich procesach produkcyjnych.

– komercjalizacjê innowacji”47. op. Kamiñska: Sektorowy Program Operacyjny: Wzrost Konkurencyjnoœci Gospodarki.cit. 13. W Polsce ich udzia³ w eksporcie jest niewielki. s. który wyznacza priorytety i wskazuje dzia³ania ukierunkowane na przedsiêbiorców. – wdra¿anie innowacji technicznych i instytucjonalnych. 38 .8. zdolnej do d³ugofalowego.. zosta³ przyjêty przez Radê Ministrów. Jak to wymieniono w cytowanym referacie przygotowano w ramach NPR Sektorowy Program Operacyjny (SPO). – wspieranie rozwoju wspó³pracy i transferu innowacji ze sfery B+R do przedsiêbiorstw i miêdzy przedsiêbiorstwami. A. Programy i organizacje wspieraj¹ce innowacyjnoœæ Narodowy Plan Rozwoju Ostatnie dzia³ania Ministerstwa Gospodarki Pracy i Polityki Spo³ecznej obejmuj¹ przygotowanie Narodowego Planu Rozwoju (NPR). który za cel strategiczny przyjmuje „rozwijanie konkurencyjnej gospodarki opartej na wiedzy i przedsiêbiorczoœci. wiêcej ni¿ w roku 2000 i mniej wiêcej tyle samo co w roku 1999. Jednym z celów NPR. Projekt NPR wraz z SPO. ekonomicznej i przestrzennej z Uni¹ Europejsk¹ na poziomie regionalnym i krajowym”46. jak i ca³ej gospodarki. s¹ w literaturze powszechnie uznawane za wa¿ny element konkurencyjnoœci tak poszczególnych przedsiêbiorstw. Wolman: Rz¹dowe programy wspierania innowacyjnoœci w kontekœcie integracji z Uni¹ Europejsk¹ w: Materia³y VI Konferencji KSU. a nastêpnie po przyjêciu przez Rz¹d z³o¿ony w po³owie lutego 2003 do Komisji Europejskiej48. po szczycie w Kopenhadze.. 2. W ramach SPO przewiduje siê udzielanie grantów dla przedsiêbiorstw i instytucji je wspieraj¹cych na: – realizacje projektów inwestycyjnych. o ok. – tworzenie i rozwój instrumentów finansowych dla przedsiêbiorstw. s. – promocjê innowacji. Tam¿e. „Wzrost konkurencyjnoœci gospodarki. 1. s. Pracy i Polityki Spo³ecznej organem odpowiedzialnym za realizacjê polityki innowacyjnej pañ- Sektorowy Program Operacyjny 46 47 48 E. 14%. Obok Ministerstwa Gospodarki. W roku 2001 udzia³ wyrobów nowych i zmodernizowanych w wartoœci eksportu wyrobów ogó³em wynosi³ ok.cit. który obejmuje lata 2004–2006 bêdzie racjonalne zagospodarowanie œrodków publicznych (z funduszy strukturalnych Unii Europejskiej oraz bud¿etu pañstwa i bud¿etów samorz¹dowych) na rozwój przedsiêbiorczoœci. op. 3–5. harmonijnego rozwoju. 4%. zapewniaj¹cego wzrost zatrudnienia oraz poprawê spójnoœci spo³ecznej. w: Materia³y VI Konferencji KSU. zauwa¿alnie.Udzia³ w eksporcie Wyroby bêd¹ce innowacjami technicznymi.

Podstawowym podmiotem zainteresowania KBN i Ministerstwa Nauki i Informatyzacji s¹ szko³y wy¿sze. Z przedstawionych wy¿ej g³ównych za³o¿eñ polityki innowacyjnej wynika.pl/pr oraz http://www. Politykê ocenia siê nie wed³ug za³o¿eñ i organizacji. Szczegó³owe informacje zawieraj¹ strony internetowe Krajowego Punktu Kontaktowego i PARP49. ale wed³ug rzeczywistych korzyœci. wœród 49 6. Nie najlepsza jest te¿ pozycja naszych produktów na globalnym rynku. które mog¹ przekszta³caæ siê w nowe technologie i nowe produkty przynosz¹ce korzyœci przedsiêbiorstwom i konsumentom oraz buduj¹ce konkurencyjnoœæ naszej gospodarki w Europie i w œwiecie. instytuty badawcze. projektów celowych i projektów zamawianych. ma te¿ pewien wk³ad w finansowanie udzia³u polskich autorów projektów. ¿e opisana czêœæ krajowego systemu innowacji przynosi zawarte w za³o¿eniach korzyœci gospodarce? OdpowiedŸ na to pytanie nie jest ju¿ taka prosta. jednostki badawczo-rozwojowe i inne organizacje prowadz¹ce badania naukowe. to jest dotacje przeznaczane dla autorów projektów badawczych zg³aszanych przez osoby fizyczne b¹dŸ zespo³y i wybieranych do realizacji w trybie konkursu.gov. ¿e w³o¿ono wiele wysi³ku pañstwa w zbudowanie systemu zarz¹dzania innowacjami w kraju pocz¹wszy od tworzenia wiedzy. Ministerstwo Nauki i Informatyzacji (KBN) jest te¿ g³ównym koordynatorem badañ zg³aszanych do realizacji w Europejskich Programach Ramowych (obecnie wprowadzany jest 6.kpk. Polska nie wypada dobrze. jej gromadzenia. Program Ramowy Uwarunkowania krajowego systemu innowacji http://www. wœród uwarunkowañ pozycji konkurencyjnoœci polskich przedsiêbiorstw przewa¿aj¹ czynniki utrudniaj¹ce budowê i umacnianie konkurencyjnoœci. Jak to wynika z przedstawionych analiz poziomu i dynamiki innowacyjnoœci polskich przedsiêbiorstw w porównaniu z innowacyjnoœci¹ innych krajów.gov. choæ wzrost poziomu eksportu mo¿na oceniaæ pozytywnie. Program Ramowy). Jak stwierdzaj¹ eksperci. Pracy i Polityki Spo³ecznej w tworzeniu i finansowaniu tzw. Czy mo¿na równie¿ stwierdziæ.parp. Odbywa siê to przez sieæ obejmuj¹c¹ Krajowy i Lokalne Punkty Kontaktowe.php 39 .stwa jest Komitet Badañ Naukowych (KBN) oraz powo³ane w 2003 Ministerstwo Nauki i Informatyzacji. które obejmuj¹ koordynacjê badañ i wdro¿eñ projektów szczególnie wa¿nych dla gospodarki narodowej. KBN wspó³pracuje z Ministerstwem Gospodarki. a nastêpnie przetwarzania w innowacje technologiczne.pl/dotacje6. organizacyjne i spo³eczne. Podstawowym Ÿród³em finansowania badañ przez KBN s¹ œrodki przeznaczone na badania statutowe przez projekty zg³aszane przez organizacje badawcze oraz granty.

Zasady innowacyjnej polityki pañstwa Dostosowanie systemu wspierania innowacji w MSP do dzia³ania w warunkach wejœcia Polski do Unii Europejskiej wymagaæ bêdzie nowego podejœcia do zadañ innowacyjnej polityki pañstwa. Jednym z mankamentów polityki innowacyjnej pañstwa by³o sterowanie ni¹ z dwóch oœrodków dyspozycyjnych. – pe³nego wykorzystania funduszy strukturalnych oferowanych przez Uniê Europejsk¹ na wspieranie innowacji. – okreœlenia roli zarówno ma³ych i œrednich. które z kolei po przyjêciu powinny staæ siê podstaw¹ rzeczywistych dzia³añ nie tylko deklaracji. – zapewnienia koordynacji polityki innowacyjnej z polityk¹ zagraniczn¹. i¿ utworzenie Ministerstwa Nauki i Informatyzacji zwiêkszy odpowiedzialnoœæ rz¹du za politykê proinnowacyjn¹.J. a tak¿e wprowadzanie nowych. jak i du¿ych przedsiêbiorstw w kreowaniu i transferze innowacji. – rozszerzenia miêdzynarodowej wspó³pracy w dziedzinie transferu wiedzy i technologii do sfery nauki i sfery przedsiêbiorstw. Jak siê wydaje. nadmiern¹ biurokracjê50. W. 50 51 Wyst¹pienie prof. Stankiewicza na Posiedzeniu Rady Spo³eczno-Gospodarczej przy Radzie Ministrów 13 grudnia 2002 (maszynopis). co niejednokrotnie prowadzi do dublowania prac b¹dŸ przed³u¿ania podejmowanych decyzji – przyk³adem mo¿e byæ przeprowadzanie reformy jednostek badawczo-rozwojowych przez kilka lat. Najbardziej istotn¹ barier¹ skutecznoœci polityki innowacyjnej jest jednak bariera finansowa. co doprowadzi³o do wyraŸnego os³abienia sfery B+R. Kotarby na posiedzeniu jw. bariery w eksporcie wynikaj¹ce z wysokich kosztów uzyskiwania certyfikatów dopuszczaj¹cych polskie produkty za granicê. Jeszcze inna dziedzina. Stale obni¿a siê udzia³ œrodków przeznaczanych na B+R w bud¿ecie oraz dochodzie narodowym. Wyst¹pienie prof. M. która przede wszystkim musi opieraæ siê na nastêpuj¹cych zasadach: – przyjêcia holistycznego traktowania narodowego systemu innowacji i dostosowania go do potrzeb budowania gospodarki opartej na wiedzy. Mo¿na mieæ nadziejê. która przedstawia wiele do ¿yczenia. o zawieranych porozumieniach miêdzynarodowych51. co nie pozwala na efektywne wykorzystanie ju¿ proponowanych narzêdzi polityki innowacyjnej. – istotnego wzrostu œrodków bud¿etowych przeznaczonych na rozwój sfery B+R.in. 40 . to informacja gospodarcza m.których wymieniano miêdzy innymi brak dostatecznego wsparcia ze strony pañstwowych instytucji naukowo-badawczych w zakresie B+R. Zasady te powinny byæ wiod¹c¹ wytyczn¹ dla przygotowywanych programów rz¹dowych. nale¿y oceniaæ przede wszystkim nie za³o¿enia a rzeczywiste efekty prowadzonej polityki.

s. dzy. transfer technologii. Warszawa. wed³ug której zostanie wykonany produkt (innowacja). w wielkiej korporacji typu 3M) b¹dŸ odbywaæ siê w odrêbnych organizacjach. • Transfer technologii z jednostek badawczo-rozwojowych do przedsiêbiorstw. Wyd. Jeœli trans52 Produktywnoœæ wiedzy Przep³yw wiedzy P. W gospodarce XXI wieku wiedza jest traktowana jako zasób.1. F. 41 . Mo¿na wiêc mówiæ o transferze (przep³ywie) wiedzy ze sfery nauki do sfery produkcji. powinno mieæ dostêp do niezbêdnej wiedzy. a wiêc jej zdolnoœci do tworzenia nowych wartoœci. aby przedsiêbiorstwo mog³o tworzyæ innowacje. Nowa wiedza powstaje i jest gromadzona w procesie rozwoju ludzkoœci. Mówi siê zatem o produktywnoœci wiedzy. Transfer wiedzy i technologii do przedsiêbiorstw • Wyjaœnienie zagadnieñ teoretycznych: produktywnoœæ wie• Prezentacja Ÿróde³ transferu technologii i rozwi¹zañ organizacyjnych pobudzaj¹cych transfer technologii do ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. który mo¿e tworzyæ zysk w wiêkszym stopniu ni¿ kapita³ i ziemia. zgromadzona i wytworzona przez sferê nauki wiedza musi zostaæ przekszta³cona w dokumentacjê technologiczn¹. przemys³ czy firmê pozycji w konkurencji”52. Drucker: Spo³eczeñstwo pokapitalistyczne. 157.2. W szczególnoœci dotyczy to wiedzy technicznej przynale¿nej do danej dziedziny technologii. W procesie innowacyjnym ogólnie dostêpna. transfer wiedzy. Czêœæ ogólnoœwiatowego zasobu wiedzy mo¿e byæ bezpoœrednio wykorzystywana w procesie tworzenia nowych dóbr i us³ug i ta czêœæ jest traktowana jako nak³ad w procesach gospodarczych. us³ugi i technologie. Pojêcie transferu wiedzy i technologii Produktywnoœæ wiedzy Tworzenie innowacji w przedsiêbiorstwie mo¿na traktowaæ jako proces wykorzystywania wiedzy dla przekszta³cenia jej w nowe produkty. Zatem. przechowywanie wiedzy oraz jej wykorzystywanie w procesie innowacyjnym mo¿e byæ zintegrowany w ramach jednej organizacji (np. Proces tworzenia wiedzy. Naukowe PWN. • Informacje na temat aktywnoœci innowacyjnej przedsiêbiorstw. „Coraz bardziej produktywnoœæ wiedzy staje siê czynnikiem rozstrzygaj¹cym o zajmowanej przez kraj. kryteriów wyboru Ÿróde³ nowej techniki/technologii. 2.

transfer technologii. mówi siê o wewnêtrznym transferze wiedzy. 42 . 53 ród³a nowej techniki i technologii 54 International Conference on Technology Transfer – the Polish Perspective. Transfer technologii jest szczególnym przypadkiem transferu wiedzy i obejmuje przep³yw dokumentacji i know-how niezbêdnych do realizacji danej innowacji53. NOT. Ÿród³a technologii Transfer technologii Pojêcia wewnêtrzny i zewnêtrzny transfer wiedzy u¿ywa siê równie¿ w odniesieniu do przep³ywu wiedzy w danym kraju b¹dŸ pomiêdzy ró¿nymi krajami.fer ten ma miejsce w obszarze jednej organizacji. J. Jak definiuje A. A. ¿e transfer technologii to proces przep³ywu projektów (wynalazków) od Ÿród³a powstawania wynalazków do sfery produkcji i dalej do u¿ytkownika. Tam¿e. Realizatorem nowej techniki jest firma produkcyjna (us³ugowa) wykonuj¹ca projekty innowacyjne celem ich rynkowej sprzeda¿y. s. Warsaw. które firma nabywa w Ÿród³ach zewnêtrznych. mówimy o zewnêtrznym transferze wiedzy. 1997. z których mo¿e p³yn¹æ impuls dla unowoczeœnienia technologii w firmie. Gerliñski). Jasiñski: „Has Poland a Policy for Technology Transfer”. informacje internetowe.T. kiedy firma nabywa prawo (licencjê) do wykorzystania w celach komercyjnych okreœlonego projektu technicznego (patentu) i nieodp³atne tworz¹ce globalny dorobek wiedzy udostêpnianej w formie doniesieñ naukowych. W tym ujêciu rozró¿nia siê Ÿród³a oraz realizatorów nowej techniki i technologii. ród³a nowej technologii mo¿na tu podzieliæ na odp³atne. szko³y wy¿sze oraz firmy innowacyjne zajmuj¹ce siê przygotowywaniem projektów nowych rozwi¹zañ technicznych w celach komercyjnych. (ed. Dla celów opracowania przyjmuje siê. jeœli dotyczy przep³ywu wiedzy pomiêdzy organizacjami. Transfer wiedzy. I 1/1. Jasiñski „Przez transfer technologii rozumiemy przep³ywy wiedzy technicznej a) z placówek badawczych do przedsiêbiorstw oraz b) wœród przedsiêbiorstw”54. a zatem wszystkie mo¿liwe miejsca. Tymi Ÿród³ami s¹ instytuty badawcze. publikacji itp. Mo¿emy zatem mówiæ w przedsiêbiorstwie o transferze technologii przebiegaj¹cym wewn¹trz firmy miêdzy jej sfer¹ B+R (badania i rozwój) a produkcj¹. Zewnêtrznym Ÿród³em transferu technologii mog¹ byæ zarówno krajowe placówki badawcze jak i firmy zagraniczne. W szerszym ujêciu za Ÿród³a nowej technologii uwa¿a siê tak¿e publikacje naukowe. b¹dŸ w korzystaniu ze Ÿróde³ transferu zewnêtrznego. ród³em nowej techniki dla firmy mog¹ byæ w³asne prace badawczo-rozwojowe (Ÿród³a wewnêtrzne) b¹dŸ pomys³y i projekty. wzory u¿ytkowe.

czêsto odbiegaj¹ce poziomem nowoczesnoœci od przyjêtego poziomu œwiatowego. a ich wykorzystanie w procesie transferu technologii wymaga poniesienia nak³adów (czêsto przekraczaj¹cych mo¿liwoœci MSP). co wynika zarówno z braku œrodków bud¿etowych na sferê B+R. a wiêc uruchomienie mechanizmu ssania innowacji przez producentów. W sytuacji. szczególnie dotyczy to obszarów wysokiej techniki. Wystêpuj¹ te¿ trudnoœci w dotarciu do informacji o zrealizowanym projekcie do przedsiêbiorstw mimo pewnej poprawy w tym zakresie. kiedy najwa¿niejszym priorytetem gospodarki kraju jest zwiêkszenie konkurencyjnoœci produkcji i us³ug udostêpnienie innych ni¿ wewnêtrzne Ÿróde³ nowych technologii dla MSP jest niezbêdne. Rozwi¹zania organizacyjne w transferze technologii Problem trudnoœci sprawnego przekazywania projektów technicznych do MSP z jednej strony. jak i opóŸnieñ w koniecznej restrukturyzacji organizacji badawczych. – projekty udostêpniane w ramach kooperacji z du¿ymi przedsiêbiorstwami. W warunkach polskich krajowa oferta nowych rozwi¹zañ dla MSP przedstawiona przez JBR i inne Ÿród³a jest zbyt skromna. Czêœæ wymienionych wy¿ej Ÿróde³ jest chroniona prawem patentowym b¹dŸ autorskim. a z drugiej rozbudzania w nich popytu na innowacje. – projekty przedstawione przez zewnêtrznych odbiorców (np. Tymczasem jak wskazuj¹ wyniki badañ ankietowych MSP w Polsce przygotowuj¹ nowe produkty i technologie przede wszystkim w oparciu o w³asne pomys³y.Ma³e i œrednie przedsiêbiorstwa w Polsce maj¹ zatem teoretycznie szerokie potencjalne mo¿liwoœci korzystania ze Ÿróde³ zewnêtrznych nowych technologii. a zatem niekonkurencyjne nawet na lokalnym rynku. W szczególnoœci wynalazki i projekty przygotowywane w jednostkach badawczych mog¹ nie mieæ formy projektu bezpoœrednio nadaj¹cego siê do praktycznego wdro¿enia. w odpowiedzi na sygna³y rynko- Polskie Ÿród³a transferu technologii 43 . – licencje zagraniczne udostêpniane przez firmy produkcyjne do wtórnego wykorzystania. – projekty badawcze zrealizowane w jednostkach badawczo-rozwojowych b¹dŸ w szko³ach wy¿szych. – rozwi¹zania podpatrzone u innych i przyswojone przez firmê (nie zawsze legalnie). udostêpniane przez twórcê w drodze licencji (krajowe i zagraniczne). przedsiêbiorstwa handlowe). W warunkach gospodarki polskiej Ÿród³ami zewnêtrznymi transferu nowej technologii do MSP mog¹ byæ: – wynalazki opatentowane.

technologie. Formy wspomagania transferu innowacji 44 . organizacje pomostowe). fundusze wysokiego ryzyka (venture capital). – wykorzystywanie funduszy strukturalnych Unii Europejskiej skierowanych na pomoc dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw celem wyrównywania ró¿nic w poziomach rozwoju regionów. – tworzenie regionalnych struktur u³atwiaj¹cych dzia³anie ma³ym firmom wdra¿aj¹cym innowacje techniczne – inkubatory przedsiêbiorczoœci. które mieszcz¹ siê w ramach polityki kompleksowego wspierania sektora ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. W wielu krajach rola g³ównego sponsora transferu technologii przypada pañstwu. Rozwi¹zania organizacyjne. które mog¹ byæ stosowane dla pobudzania transferu technologii do MSP mo¿na uporz¹dkowaæ nastêpuj¹co: – tworzenie organizacji u³atwiaj¹cych powstawanie firm innowacyjnych na styku placówka badawcza–przemys³ w wyniku stwarzania warunków infrastrukturalnych i organizacyjnych pracownikom nauki. Wszystkie wymienione wy¿ej rozwi¹zania i wiele innych stosowane s¹ powszechnie w ró¿nych krajach i mog¹ byæ traktowane jako odmienne formy wspomagania transferu innowacji. – tworzenie organizacji rz¹dowych (agencje) b¹dŸ wspieranych przez rz¹d (fundacje maj¹ce na celu pomoc techniczn¹ i finansow¹ – po¿yczki. ze szczególnym uzwglêdnieniem MSP. Opieraj¹ siê one na za³o¿eniu. ¿e w procesie innowacyjnym pomiêdzy twórc¹ nowej technologii a jej realizatorem mog¹ znaleŸæ siê organizacje (tzw. jest zjawiskiem zauwa¿alnym na ca³ym œwiecie. które u³atwiaj¹c i sponsoruj¹c przeprowadzenie procesu badawczego i wdro¿eniowego skracaj¹ czas transferu technologii oraz umo¿liwiaj¹ sprawne uruchamianie produkcji i dostarczanie jej odbiorcom. – wspieranie finansowe (granty) tworzenia samodzielnych firm innowacyjnych przez pracowników naukowych wywodz¹cych siê z placówek badawczych. centra technologii. – tworzenie specjalnych stref ekonomicznych i opieka w³adz nad ulokowanymi w nich przedsiêbiorstwami.Modele transferu techniki i technologii we. twórcom wynalazków do dzia³alnoœci produkcyjnej – parki nauki. – powstawanie funduszy wysokiego ryzyka (venture capital) uczestnicz¹cych finansowo i merytorycznie w zarz¹dzaniu innowacjami w firmach. – programy pomocy rz¹dowej dla MSP wspieraj¹ce innowacje poprzez system gwarantowanych niskoprocentowych kredytów skierowanych na popieranie MSP. W wielu krajach zosta³y wypracowane modele transferu techniki i technologii pozwalaj¹ce na wzrost innowacyjnoœci przedsiêbiorstwa. udzia³y dla przedsiêbiorstw podejmuj¹cych dzia³alnoœæ innowacyjn¹). Innym rozwi¹zaniem jest finansowanie przez tzw.

Wyd. 109. dla których przedsiêbiorstwo zwiêksza swoj¹ aktywnoœæ innowacyjn¹. – oferta joint-venture.2. Strategiczne zarz¹dzanie innowacjami w przedsiêbiorstwach wielobran¿owych. Kryteria wyboru Ÿród³a nowej techniki i technologii Podstawowym kryterium wyboru Ÿród³a nowej techniki i technologii jest miejsce kreowanej innowacji w przyjmowanej d³ugookresowej strategii firmy. Wzrost aktywnoœci innowacyjnej w firmie. ¿e s¹ to zawsze strategie braku kontynuacji”55. Wp³yw transferu technologii na konkurencyjnoœæ ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw Transfer nowej technologii do przedsiêbiorstwa powinien byæ traktowany jako proces ci¹g³y. Umiêdzynarodowienie dzia³alnoœci stwarza dodatkowe wymagania dla innowacji. Jak to okreœla A. Podstawowe powody zwiêkszenia aktywnoœci innowacyjnej to: – pojawianie siê nowych idei technologicznych w dziedzinach. – korzystna oferta zakupu licencji z krajowej b¹dŸ zagranicznej placówki badawczej. 45 . w których firma chce zachowaæ kluczowe kompetencje. ¿e podejmowane s¹ decyzje o rozpoczêciu wprowadzania nowej technologii czy produktu do firmy i wyjœcia na rynek. Sytuacje te powoduj¹. w których zapadaj¹ decyzje wprowadzaj¹ce innowacje zmieniaj¹ce dotychczasowy poziom technologiczny firmy oraz kreuj¹ce nowe produkty czy us³ugi. – opracowanie we w³asnym zapleczu badawczym wa¿nego wynalazku rokuj¹cego sukces rynkowy. – sygna³y od klientów (odbiorców). – potrzeba odpowiedzi na dzia³anie konkurencji. Nowak-Far: Globalna konkurencja. – nabycie (przejêcie) firmy wraz z technologi¹. Naukowe PWN.2. s. czêsto zagraniczne Ÿród³a nowej technologii. 55 Zwiêkszenie aktywnoœci innowacyjnej Umiêdzynarodowienie dzia³alnoœci Wybór nowej technologii A. gdy¿ tylko sta³e unowoczeœnianie produktów i technologii daje szansê utrzymywania przewagi konkurencyjnej na rynku. Aktywnoœæ innowacyjna Mo¿na wyró¿niæ kilka istotnych powodów. Warszawa 2000. Nowak-Far „umiêdzynarodowienie jest w pewnym sensie t³em innowacji i stanowi wyjœcie przedsiêbiorstwa poza granicê jego kraju w celu wyzyskania ju¿ dostrze¿onej okazji strategicznej” i dalej – „Wspóln¹ cech¹ innowacji i umiêdzynarodowienia jest niew¹tpliwie to. a czêsto jest okazj¹ do siêgniêcia po nowe. Mimo to istniej¹ momenty strategiczne. która ma ambicje wyjœcia poza w¹ski rynek lokalny czêsto wi¹¿e siê z podejmowanym wysi³kiem umiêdzynarodowienia dzia³alnoœci.

Ocena w³asnego projektu musi byæ po³¹czona z przeprowadzeniem wnikliwej analizy porównawczej konkurencyjnych. Jeszcze wiêksza utrata samodzielnoœci wi¹¿e siê z przejêciem firmy. Punktem odniesienia dla przeprowadzanej oceny powinny byæ najlepsze na œwiecie rozwi¹zania przyjmowane w danej dziedzinie. zawarcia umowy o joint-venture z partnerem strategicznym i wreszcie przejêcia firmy przez silniejszego partnera w zamian za udostêpnienie nowej technologii. Strategia korzystania z wewnêtrznych pomys³ów firmy daje szansê na stworzenie indywidualnego projektu. Sytuacja ta pozwala jednak na unowoczeœnienie produkcji i utrzymanie siê na rynku. któr¹ nale¿y rozstrzygn¹æ podejmuj¹c decyzje o przyjêciu przez firmê nowego rozwi¹zania w dziedzinie technologii jest okreœlenie. Kryteria oceny wariantów transferu technologii z zewn¹trz obejmuj¹ ocenê stopnia nowoczesnoœci przyjmowania rozwi¹zania. Zakup licencji 46 . które trzeba dzieliæ z partnerem.Pierwsz¹ istotn¹ spraw¹. Przyjêcie wariantu zakupu licencji pozwala na uruchomienie nowej produkcji przy obni¿eniu ryzyka niepowodzenia technicznego. Korzystniejsze mo¿e okazaæ siê zawarcie umowy o wspólnym przedsiêwziêciu z licencjodawc¹. Realizacja innowacji wed³ug w³asnego projektu firmy sprawdza siê zazwyczaj w przedsiêbiorstwach dysponuj¹cych zorganizowanym zapleczem badawczo-rozwojowym oraz wysoko kwalifikowan¹ kadr¹. uwzglêdniaj¹cej poznanie opinii klientów na temat badanego projektu. jednak mo¿e nie zapewniaæ wy³¹cznoœci na rynku i ³¹czyæ siê z dodatkowymi kosztami op³at licencyjnych. technologicznych i eksploatacyjnych cech projektów oraz oceny ekonomicznej (nak³ady i koszty). Transfer technologii z zewn¹trz mo¿e odbywaæ siê w drodze zakupu licencji. Globalny charakter rozwoju techniki powoduje. Projekty firmy s¹ w sposób ci¹g³y oceniane przez potencjalnych u¿ytkowników. o ile firma trafi na udanego nowego w³aœciciela. ale z kolei pozbywa firmê decyduj¹cego wp³ywu oraz ogranicza zyski. które ponosi licencjodawca. Nale¿y liczyæ siê równie¿ z tym. Maj¹ one szansê na uczestnictwo w rynku œwiatowym lub w przypadku przedsiêbiorstw ma³ych i œrednich w wyspecjalizowanych niszach rynkowych czy produktowych. czy obcego projektu. Daje to szansê na uzyskanie ciekawego projektu i wspólnego ponoszenia kosztów wdro¿eniowych. czy bêdzie ona korzystaæ z w³asnego. który mo¿e je korzystnie wyró¿niæ w stosunku do konkurentów. W przypadku wyboru opcji licencji od zagranicznego partnera nader istotne jest rozwi¹zanie problemu konkurowania na rynku licencjodawcy i licencjobiorcy. a tak¿e ocenê technicznej i rynkowej pozycji licencjodawcy. a tak¿e analizy marketingowej. ¿e w wielu dziedzinach ma³a firma nie ma szans na realizacjê projektów nowych produktów czy technologii spe³niaj¹cych kryterium nowoœci bez wykorzystania obcej myœli technicznej. ¿e firma lokuje siê na pozycji naœladowcy a nie lidera technologicznego.

Po pierwsze – produkty polskich przedsiêbiorstw. Potwierdza to tak¿e niska aktywnoœæ patentowa polskich twórców.5 informacje praktyczne przeciêtny poziom innowacyjnoœci polskich przedsiêbiorstw. w szczególnoœci w eksporcie do krajów Unii Europejskiej jest niski i nie obserwuje siê tu wyraŸnych tendencji zwy¿kowych. 47 . Licencjê warto nabywaæ w przypadku jeœli mo¿e ona przyspieszyæ rozwój firmy pozwalaj¹c na zmniejszenie luki technologicznej w stosunku do liderów dzia³aj¹cych w danej bran¿y. nawet mimo stosowanej ochrony granicznej. Po czwarte – ogólne kryteria zaliczania produktów i technologii do innowacji stosowane w statystyce s¹ wzglêdne i niedoskona³e. Bydgoszcz 2001. lepiej oceniane przez polskiego odbiorcê. s¹ systematycznie wypierane z rynku przez produkty importowane. jednak nie jest dobrze. B. jeœli oznacza ona pe³ne uzale¿nienie licencjobiorcy od licencjodawcy. Dobrze jeœli licencjodawca oferuje d³u¿sz¹ wspó³pracê techniczn¹ i marketingow¹ w dziedzinie objêtej udzielon¹ licencj¹. Ocena poziomu innowacyjnoœci polskich przedsiêbiorstw w kontekœcie umiêdzynarodowienia dzia³alnoœci Jak wykaza³y to przedstawione w pkt. M. OPO. Po trzecie – w porównaniu do krajów Unii Europejskiej udzia³ nowych produktów w wartoœci sprzeda¿y jest w Polsce niski i w ostatnich dwu latach maleje. Jego marka i kondycja ekonomiczna powinna dawaæ szansê na wzrost zdolnoœci konkurencyjnej licencjobiorcy. S³u¿¹ temu rozbudowane komputerowe bazy danych urzêdów patentowych dostarczaj¹ce informacji o nowych rozwi¹zaniach. Siuta: Wspieranie procesów innowacyjnych w Polsce i w krajach Unii Europejskiej. w tym przede wszystkim ma³ych i œrednich. ¿e przeciêtny poziom nowoczesnoœci innowacji powstaj¹cych w Polsce odbiega od œrednich europejskich56. Po drugie – sieci komputerowe u³atwiaj¹ nawi¹zywanie kontaktów oraz zawieranie umów licencyjnych dziêki mo¿liwoœci szybkiego przekazywania niezbêdnych danych. Po drugie – udzia³ nowych produktów i technologii w polskim eksporcie. mo¿na oceniæ jako niezadowalaj¹cy. 1. W latach 1993–1998 liczba zg³oszeñ patentowych w Polsce zmala³a 56 Poziom innowacyjnoœci polskich przedsiêbiorstw Opiniê tak¹ formu³uje siê na podstawie analizy danych GUS a tak¿e opartych na nich publikacjach (np. Jest nader istotnym.Decyzje o zakupie licencji zagranicznej wi¹¿¹ siê z wieloma trudnoœciami. pomimo pewnej obserwowanej poprawy rejestrowanych wskaŸników. aby partner poza dokumentacj¹ zapewnia³ know-how oraz przeszkolenie kadry w zakresie nowej techniki. W warunkach rozwoju sieci komputerowych znacznie ³atwiej jest – po pierwsze. Taka ocena wynika z nastêpuj¹cych przes³anek. Pia³uta. wœród których znacz¹c¹ rolê odgrywa wybór odpowiedniego partnera. S¹ wiêc podstawy do stwierdzenia. uzyskiwaæ informacje o potencjalnych licencjodawcach.

Rzeczpospolita. ¿e transfer innowacji do polskich przedsiêbiorstw powinien mieæ swe Ÿród³a równie¿ za granic¹. Takie rozwi¹zanie sprzyja tradycyjnym.cit. resortowe jednostki badawczo-rozwojowe w wiêkszoœci podporz¹dkowane organizacyjnie Ministerstwu Gospodarki.. Wprost. Brak tego ssania powoduje. Jednym z nich jest firma Bioton.z 2658 w roku 1993 do 2407 w roku 1998 podczas gdy ogólna liczba wynalazków w krajach Unii Europejskiej zg³oszonych w tym¿e roku wynios³a 97661 (Niemcy 42957.op. a w mniejszym stopniu skierowane na tworzenie rozwi¹zañ praktycznych. Pia³uta. Jest to tak¿e zwi¹zane z kryteriami oceny JBR oraz sposobem ich finansowania ze œrodków publicznych. 28 kwietnia 2002. s. Tymczasem polskie ma³e i œrednie firmy dzia³alnoœæ innowacyjn¹ opieraj¹ przede wszystkim na w³asnych projektach b¹dŸ projektach zakupionych od polskich dostawców. która z powodzeniem sprzedaje insulinê „ludzk¹” wytworzon¹ metodami biotechnologicznymi59.cit. Inne przyk³ady firm wykorzystuj¹cych z kolei dorobek polskich placówek naukowych to Laser-Tech Jerzego Kêsika. 122–123. 2.. ale czêsto dochodzi do tego bariera jêzykowa i informacyjna58. jednokierunkowym sposobom przekazywania wiedzy technologicznej o przewadze mechanizmu pchania innowacji do przedsiêbiorstw bez uruchamiania ssania innowacji przez przedsiêbiorców. zgodnych z oczekiwaniami rynku. Wyodrêbnione. Dowodem. Tworz¹ j¹ struktury ulokowane w szkolnictwie wy¿szym. Lasery made in Poland. 48 . 23 lipca 2002. W Polsce sfera B+R jest w znacznej czêœci wydzielona organizacyjnie z przedsiêbiorstw. jeœli chodzi o zatrudnienie pracowników naukowych) oraz tzw. op. Wilczêga: Rozwiniêta technologia to przede wszystkim zyski. Transfer technologii z JBR do przedsiêbiorstw w Polsce Transfer technologii z JBR Jak to wskazywano uprzednio. które osi¹gnê³y sukces rynkowy w oparciu o technologie zakupione za granic¹ i wspó³pracê z oœrodkami badawczymi w kraju. Szwecja 4173)57. prywatne placówki badawcze s¹ nieliczne.. gdy¿ mierzona liczb¹ patentów aktywnoœæ wynalazcza w Polsce jest w relacji do innych krajów Unii Europejskiej niska. s. Istnieje zatem pilna potrzeba kontynuowania 57 58 59 60 Za: M. Francja 13110. Pracy i Polityki Spo³ecznej. transfer technologii z placówek badawczych jest jedn¹ z form dop³ywu wiedzy technicznej do przedsiêbiorstw. czy Solaris-Laser SA60. B..3.. prowadz¹ce badania naukowe (te maj¹ liczbow¹ przewagê. ¿e siêganie po zewnêtrzne Ÿród³a innowacji jest korzystne dla rozwoju firmy. PARP: Raport o stanie sektora. mog¹ byæ przyk³ady tych przedsiêbiorstw. ¿e programy badawcze jednostek badawczo-rozwojowych s¹ bardziej podporz¹dkowane naukowym ambicjom placówki. A. Wykorzystanie zewnêtrznych Ÿróde³ innowacji Ju¿ przytoczone dane wskazuj¹. Siuta. Podstawow¹ barier¹ utrudniaj¹c¹ siêgniêcie po projekty zagraniczne s¹ finanse. 233–237.

Sosnowska: Reforma jednostek badawczo-rozwojowych. Dotyczy to tych JBR. zaczyna siê stopniowo w niektórych JBR poprawiaæ62. które podobnie jak ca³a sfera nauki.rozpoczêtej reformy JBR w kierunku zbli¿enia ich problematyki badawczej do oczekiwañ klientów i przedsiêbiorców61. precyzyjnych elementów i szablonów. – przekazywanie dokumentacji technicznej (odp³atne. – przekazywanie wiedzy eksperckiej (doradztwo). pozwalaj¹ce na wykorzystanie ich rezultatów w praktyce przedsiêbiorstw. Badania statutowe. Wynika to zarówno ze s³abej kondycji JBR. Badanie statutowe. i st¹d s³abo anga¿owa³y siê we wspó³pracê z przedsiêbiorstwami. Sosnowska: Transfer wiedzy ze sfery nauki do przedsiêbiorstw. IFGN. Tam¿e. Wymienione formy transferu s¹ w warunkach polskich stosunkowo s³abo rozwiniête. dla mikrosystemów i materia³ów kompozytowych wykorzystuje we wspó³pracy z wieloma firmami. w³asnych technologii. KnoP. SGH. – przeprowadzenie modelowania procesów b¹dŸ badañ ankietowych. – udzia³ kadry JBR w prowadzeniu firmy. – prowadzenie szkoleñ personelu technicznego firmy. ¿eby wywo³aæ oczekiwane ssanie innowacji przez firmy. które maj¹ rzeczywiste osi¹gniêcia badawcze. Transfer technologii fos61 Formy transferu technologii z JBR Wspó³praca JBR z firmami ITME 62 63 Szerzej na ten temat: A. Za przyk³ad mo¿e s³u¿yæ Instytut Technologii Materia³ów Elektronicznych (ITME). który swoje kluczowe kompetencje w zakresie technologii materia³ów dla optoelektroniki. czy p³ytki krzemowe i warstwy epitaoksialne dla firm polskich i zachodnioeuropejskich. Podstawowe formy transferu wiedzy ITME do przedsiêbiorstw to sprzeda¿ produktów wykonywanych wed³ug unikatowych. Instytut realizuje tak¿e programy badawcze wspólnie z innymi jednostkami badawczymi i przedsiêbiorstwami. Skromne œrodki bud¿etowe przeznaczone na zasilanie badañ prowadzonych w JBR powodowa³y. b¹dŸ nieodp³atne) projektów innowacji. znalaz³y siê po 1989 roku w trudnej sytuacji materialnej. SGH. a co za tym idzie i kadrowej. – sprzeda¿ licencji na wykorzystywanie patentów. past elektronicznych. p³ytki wysokooporowego fosforku indu i arsenku galu. ¿e oferta projektów przeznaczonych dla przedsiêbiorstw nie jest bogata i na tyle atrakcyjna. A. 49 . Sytuacja ta. jak wynika z przeprowadzonych wywiadów z dyrektorami JBR. jak i technologii oraz informacji63. Sprzedawane s¹ tak¿e ró¿norodne us³ugi na opracowanie technologii i badania aplikacyjne konstrukcji laserowych. np. Formy transferu technologii z JBR do przedsiêbiorstw: – informacje w Ÿród³ach publikowanych i komputerowych bazach danych. którym dostarcza zarówno materia³ów. – certyfikacja jakoœci. 2001 (maszynopis). Warszawa 2002 (maszynopis).

Wnioski. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej. – przygotowane kierownictwo przedsiêbiorstwa do odpowiedniej wspó³pracy na ró¿nych poziomach zarz¹dzania. Warszawa 1998. 64 65 66 Tam¿e. Innym przyk³adem s¹ wspólne prace badawcze ekspertów tego Instytutu z firm¹ Polski Cement z Krakowa nad zwiêkszeniem udzia³u nawierzchni cementowych na polskich drogach. która uruchomi produkcjê monokryszta³ów fosforku indu dla telefonii komórkowej na podstawie licencji ITME64. – starania o wejœcie do ró¿nych programów poznawczych oferowanych przez Uniê Europejsk¹66. 50 . Warunki skutecznej wspó³pracy z firmami Mo¿na zgodziæ siê z M. zb. który dostarcza wiedzy realizuj¹c wspólne projekty inwestycyjne z firmami budowlanymi na terenie ca³ego kraju. planów usprawnieñ w zarz¹dzaniu. Badacze wykorzystuj¹ œrodki dla tworzenia nowej wiedzy. restrukturyzacyjnej. Pr. jakie wyp³ywaj¹ z tych i innych pozytywnych przyk³adów transferu technologii z polskich JBR do przedsiêbiorstw. – posiadanie programów.forku indu zaowocowa³ te¿ powstaniem wspólnego przedsiêwziêcia z firm¹ Unicore z Belgii. IBDM Kolejny przyk³ad to transfer technologii z Instytutu Badawczego Dróg i Mostów (IBDM). natomiast firmy zdobywaj¹ technologie i know-how. aby oferta wspó³pracy z przedsiêbiorstwami dawa³a im szansê na utrzymanie zdolnoœci do konkurowania na rynku z za³o¿eniem dostosowania siê do rosn¹cych wymagañ odbiorców nowych produktów i technologii. które mog¹ zastosowaæ w praktycznej dzia³alnoœci. Dworczykiem. zewnêtrznej w stosunku do przedsiêbiorstw. 49. Jw. Okazj¹ mo¿e tu byæ wspólna realizacja projektów w ramach europejskich programów ramowych. – przygotowanie œrodków finansowych w³asnych lub mo¿liwych do pozyskania na dzia³alnoœæ innowacyjn¹. Z kolei niezbêdny warunek skutecznej wspó³pracy dla sfery B+R. które wymagaj¹ tworzenia wspólnych konsorcjów badawczych.: Zarz¹dzanie innowacjami i transferem technologii. s¹ pozytywne i zachêcaj¹ do rozszerzania takiej formy dzia³alnoœci tych placówek. Wybrane problemy. s. Korzyœci z takiej wspó³pracy odnosz¹ zarówno JBR. ¿e podstawowe warunki skutecznej wspó³pracy z zapleczem badawczo-rozwojowym dla MSP s¹ nastêpuj¹ce: – posiadanie przez przedsiêbiorstwo strategii rozwojowej. co stanowi rozwi¹zanie innowacyjne w stosunku do powszechnie stosowanych nawierzchni asfaltowych65. to utrzymanie technicznego poziomu nowoczesnoœci badañ. jak i firmy.

pl i wydawnictwie PARP „Raport o stanie sektora ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w Polsce w latach 2001–2002”. W 2002 r. przedsiêwziêæ promocyjnych i informacyjnych oraz gromadzenie i udostêpnianie informacji istotnych dla przedsiêbiorców. Kszta³cenia i Badañ w Niemczech. których celem jest poprawa efektywnoœci wykorzystania lokalnych zasobów czynników produkcji i korzyœci skali infrastruktury – klastery.1. 51 .parp. jak Polska Agencja Rozwoju Przedsiêbiorczoœci (PARP) w Polsce.3. organizowanie szkoleñ. • Prezentacja znanych idei wspó³pracy ró¿nych przedsiêbiorstw danego regionu geograficznego. Do zadañ PARP nale¿y œwiadczenie us³ug doradczych i eksperckich. W ramach dzia³alnoœci finansowej Agencja mo¿e udzielaæ po¿yczek i dotacji podmiotom dzia³aj¹cym na rzecz rozwoju przedsiêbiorczoœci. Wiod¹ce znaczenie wœród nich maj¹ instytucje rz¹dowe. staj¹c siê nastêpc¹ prawnym Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma³ych i Œrednich Przedsiêbiorstw. o utworzeniu Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiêbiorczoœci. Dzia³alnoœæ instytucji rz¹dowych w Niemczech przedstawiona jest przy okazji omawiania finansowania innowacji. Polska Agencja Rozwoju Przedsiêbiorczoœci rozpoczê³a dzia³alnoœæ 1 stycznia 2001 r. Instytucje rz¹dowe Wspieraniem innowacji i transferem technologicznym zajmuje siê szereg instytucji centralnych i regionalnych. Systemy wspierania innowacji w Polsce i krajach UE • Instytucje rz¹dowe wspieraj¹ce innowacje i transfer technologii. obejmowaæ akcje i udzia³y w spó³kach realizuj¹cych ustawowe zadania PARP67. Dlatego w tym rozdziale omówione bêd¹ g³ównie instytucje dzia³aj¹ce w gospodarce polskiej. czy Ministerstwo ds. a miêdzy innymi: zorganizowanych kompleksów gospodarczych – parków technologicznych. na mocy ustawy z dnia 9 listopada 2000 r. • Aneks zaœ prezentuje kszta³owanie idei parków technologicznych. 67 PARP Wiêcej informacji uzyskaæ mo¿na w witrynie internetowej http://www. 3. • Prezentacja organizacji regionalnych. podaje przyk³ady parków technologicznych w Polsce i wybranych krajach UE oraz inne instrumenty/oœrodki wspierania innowacyjnoœci i transferu technologii w krajach UE. wyodrêbnionych organizacyjnie i opartych na nieruchomoœciach oœrodkach – inkubatorów przedsiêbiorczoœci i centrów technologicznych. Nale¿y do nich zaliczyæ takie. nast¹pi³o po³¹czenie PARP i Agencji Techniki i Technologii (marzec 2002) oraz Polskiej Agencji Rozwoju Regionalnego (maj 2002).gov.

Jej statutowym celem jest wspomaganie procesu transformacji przedsiêbiorstw polskich w efektywne zdolne podmioty do dzia³ania w warunkach gospodarki rynkowej. centra transferu technologii (lista utworzona na podstawie ankiety PARP zamieszczona jest w ankesie).com. Regionalne Parki Przemys³owe umo¿liwi¹ podejmowanie dzia³alnoœci gospodarczej przez ma³e i œrednie przedsiêbiorstwa. centra technologiczne/innowacyjne. która mo¿e odegraæ du¿e znaczenie we wspieraniu innowacji. Dose. – zarz¹dzanie specjalnymi strefami ekonomicznymi oraz infrastruktur¹ porestrukturyzacyjn¹. Opladen 1988. faktoringu. – optymalizacji warunków transferu technologii i komercjalizacji rezultatów badañ z instytucji naukowych do praktyki 69 gospodarczej . specjalne strefy ekonomiczne. na doradztwie i na prowadzeniu specjalistycznych szkoleñ. A. Regionalne Parki Przemys³owe Do cennych inicjatyw ARP nale¿y zaliczyæ tworzenie regionalnych parków przemys³owych w oparciu o maj¹tek restrukturyzowanych przedsiêbiorstw. Pomoc w restrukturyzacji przedsiêbiorstw polega na udzielaniu podmiotom gospodarczym wsparcia w formie po¿yczek. centra doskona³oœci. 31–36. G³ównymi kierunkami dzia³alnoœci ARP s¹: – pomoc w restrukturyzacji finansowej i organizacyjno-doradczej przedsiêbiorstw pañstwowych i spó³ek prawa handlowego. centra drobnej wytwórczoœci. Organizacje regionalne Do instytucji tych mo¿na zaliczyæ parki technologiczne. s. Bestandaufnahme und Kritik. parki przemys³owe. 52 . Parki technologiczne s¹ instytucjami zaliczanymi do zorganizowanych kompleksów gospodarczych. Poza parkami zalicza siê do nich inkubatory przedsiêbiorczoœci. w ramach którego realizowana jest polityka w zakresie: – wspomagania m³odych innowacyjnych przedsiêbiorstw nastawionych na rozwój produktów i metod wytwarzania w technologicznie zaawansowanych bran¿ach. porêczeñ. Parki technologiczne Park technologiczny Park technologiczny to zainicjowany i subwencjonowany ze œrodków publicznych zorganizowany kompleks gospodarczy.2. http://www. Voraussetzungen. inkubatory przedsiêbiorczoœci. 3.arp.ARP Agencja Rozwoju Przemys³u68 (ARP) jest kolejn¹ instytucj¹.pl N. Technologieparks. Drexler (red). – pe³nienie funkcji aktywnego inwestora. 68 69 Wiêcej informacji w witrynie internetowej ARP.

Dane teleadresowe polskich parków technologicznych. – optymalizacjê warunków dla transferu i komercjalizacjê technologii poprzez: Funkcje kompleksów gospodarczych Inkubatory przedsiêbiorczoœci Funkcje inkubatorów Ukierunkowanie kompleksów gospodarczych 53 . G³ówne funkcje inkubatorów obejmuj¹ wspomaganie rozwoju nowo powsta³ych firm oraz optymalizacjê warunków dla transferu technologii poprzez: – dostarczanie odpowiedniej powierzchni na dzia³alnoœæ gospodarcz¹. Parki technologiczne s¹ wiêksze od inkubatorów przedsiêbiorczoœci. – pomoc w pozyskiwaniu œrodków finansowych. – doradztwo technologiczne i patentowe.org. przedsiêbiorców oraz pracowników firm. organizacyjne i technologiczne. np.html Inkubatory przedsiêbiorczoœci i centra technologiczne Inkubatory przedsiêbiorczoœci i centra technologiczne to wyodrêbnione organizacyjnie i oparte na nieruchomoœci oœrodki ³¹cz¹ce ofertê lokalow¹ z us³ugami wspieraj¹cymi rozwój ma³ych firm. strefy ekonomiczne (tabela 3. finansowe. – tworzenie w³aœciwego klimatu dla podejmowania dzia³alnoœci gospodarczej i realizacji przedsiêwziêæ innowacyjnych. instrumentów lub programów komputerowych.sooipp. – us³ugi wspieraj¹ce biznes.technopolie.2. prawne. inkubatorów przedsiêbiorczoœci znaleŸæ mo¿na pod adresem: http://www. Oprócz tradycyjnych funkcji realizowanych w inkubatorach podejmuj¹ szereg dzia³añ zorientowanych na transfer i komercjalizacjê nowych produktów i technologii. – generowanie innowacyjnego œrodowiska oraz efektów synergicznych poprzez bliskoœæ i bezpoœrednie kontakty naukowców. Funkcjonowanie kompleksów gospodarczych jest ukierunkowane na: – wspomaganie rozwoju ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. patentowe.1). – dzia³anie przedsiêbiorstw w oparciu o wysokie technologie opatentowane przez placówki naukowo-badawcze lub wykorzystanie procesów.pl/index2. Dzia³ania kompleksów gospodarczych: – dostêp do laboratoriów badawczych. – wspó³praca z centrami technologicznymi na œwiecie i innymi organizacjami zajmuj¹cymi siê transferem technologii. doradztwo ekonomiczne. – wykorzystanie wiedzy naukowców i studentów przy œwiadczeniu us³ug doradczych. Zorganizowane kompleksy gospodarcze obejmuj¹ natomiast szerok¹ grupê wyodrêbnionych i opartych na nieruchomoœci oœrodkach posiadaj¹cych ofertê lokalow¹ oraz ofertê us³ug wspieraj¹cych ma³e i œrednie firmy.

dostarczenie odpowiedniej do potrzeb powierzchni na dzia³alnoœæ gospodarcz¹, us³ugi wspieraj¹ce biznes, np. doradztwo ekonomiczne, prawne, patentowe, organizacyjne i technologiczne, tworzenie w³aœciwego klimatu do podejmowania dzia³alnoœci gospodarczej i realizacji przedsiêwziêæ innowacyjnych, tzw. efekty synergiczne, – kontakty z instytucjami naukowymi i ocenê przedsiêwziêæ innowacyjnych.
Tabela 3.2.1. G³ówne kryteria wyró¿nienia poszczególnych typów zorganizowanych kompleksów gospodarczych
Typ oœrodka Kryteria wyodrêbnienia Typ firm-lokatorów Park przemys³owy MSP, zak³ady du¿ych firm Produkcja Inkubator przedsiêbiorczoœci Nowo tworzone Centrum technologiczne Ma³e technologiczne firmy Nowe produkty i technologie Ograniczony (z regu³y 3-5 lat) Szeroka oferta Referencyjny Park naukowy / technologiczny MSP, jednostki badawcze i laboratoria, instytuty naukowo-badawcze Nowe produkty, technologie, us³ugi technologiczne Nieograniczony Nie przewiduje siê Wy¿szy od rynkowego w regionie (z regu³y 20–30%) Ponadregionalne Bardzo silna

Rodzaj aktywnoœci firmy Okres pobytu w oœrodku Us³ugi wspieraj¹ce biznes Poziom czynszu

Bez ograniczeñ

Nieograniczony Nie przewiduje siê Referencyjny

Ograniczony (z regu³y 3-5 lat) Szeroka oferta Referencyjny

Oddzia³ywanie oœrodka Regionalne Technologiczna orientacja Brak firm

Lokalne Zró¿nicowana

Regionalne Silna

ród³o: K.B. Matusiak, E. Stawasz, Przedsiêbiorczoœæ i transfer technologii, ¯yrardowskie Stowarzyszenie Wspierania Przedsiêbiorczoœci, £ódŸ, ¯yrardów 1998, s. 132.

Przyczyny powstawania kompleksów gospodarczych

Za tworzeniem zorganizowanych kompleksów gospodarczych przemawia szereg argumentów, takich jak np.: – komasacja ma³ych i œrednich firm na jednym obszarze u³atwia: wzajemne kontakty miêdzy przedsiêbiorstwami, tworzenie nowoczesnych powi¹zañ kooperacyjnych, tworzenie innowacyjnego klimatu, – mo¿liwoœæ wsparcia w zakresie startu nowo powstaj¹cych ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw poprzez: zorganizowan¹ pomoc konsultingowo-doradcz¹, obni¿kê kosztów sta³ych w wyniku dostêpu do wspólnych urz¹dzeñ serwisowych, uproszczenie pracy biurowej,

54

–

– – – –

wzajemn¹ pomoc, wymianê doœwiadczeñ miêdzy firmami, mo¿liwoœæ wspólnych przedsiêwziêæ, ³atwiejszy wspólny kontakt z instytucjami finansowymi, zacieœnianie powi¹zañ nauki z praktyk¹ gospodarcz¹ poprzez: lokalizacjê w pobli¿u oœrodków akademickich, wspólne konferencje, seminaria, warsztaty innowacyjne, wspomaganie zespo³ów badawczych w utworzeniu w³asnej firmy wykorzystuj¹cej wyniki badañ, uczestnictwo przedstawicieli uczelni w radach nadzorczych, dostêp pracowników firm do laboratoriów i akademickich oœrodków, tworzenie nowych miejsc pracy, stymulacja rozwoju regionalnego i zmian strukturalnych, realizacja specjalnych przedsiêwziêæ badawczo-produkcyjnych, mo¿liwoœæ przeniesienia uci¹¿liwych dla otoczenia firm na 70 obrze¿a aglomeracji miejskich, itp. .

Obecnie parki technologiczne uznawane s¹ za podstawowy instrument promocji ma³ych firm innowacyjnych oraz wspierania przedsiêbiorczoœci. St¹d te¿ powstaj¹ one jako wspólny wysi³ek sektora nauki, w³adz publicznych i pañstwowych oraz instytucji finansowych (spó³ki venture capital, instytucje ubezpieczeniowe i kredytowe). Niezale¿nie od tworzenia parków technologicznych, pojawi³y siê koncepcje tworzenia inkubatorów przedsiêbiorczoœci i centrów technologicznych, w których po³o¿ono g³ówny nacisk na tworzenie nowych miejsc pracy, co by³o spowodowane m.in. trudn¹ sytuacj¹ na rynku pracy. St¹d te¿ inicjatywa w³adz lokalnych skupi³a siê na tworzeniu inkubatorów przedsiêbiorczoœci. Ogó³em w roku 2001 dzia³a³y 44 inkubatory przedsiêbiorczoœci i centra technologiczne, 20 centrów transferu technologii i informacji71. Oœrodki te tworzone s¹ we wszystkich regionach kraju. Jednak¿e 70% z nich powsta³o w regionach zagro¿onych bezrobociem lub w tradycyjnych regionach przemys³owych, stoj¹cych w obliczu przekszta³ceñ strukturalnych. Natomiast w regionach po³udniowo-wschodnich i wschodnich, charakteryzuj¹cych siê niskim poziomem rozwoju gospodarczego i niskim potencja³em przedsiêbiorczoœci, obserwuje siê niewielkie zainteresowanie tworzeniem inkubatorów i centrów technologicznych. Inkubatory/centra technologiczne wp³ywaj¹ na tworzenie zarówno nowych podmiotów, jak i nowych miejsc pracy. Z badañ wyCharakterystyka kompleksów gospodarczych

70 71

K.B. Matusiak, E. Stawasz, Przedsiêbiorczoœæ.... , op. cit, s. 131–133. Oœrodki innowacji i przedsiêbiorczoœci w Polsce. SOOIPP- Raport 2001, Katedra Uniwersytetu £ódzkiego £ódŸ 2001, s. 13.

55

nika, i¿ co trzecia nowo powsta³a firma by³a za³o¿ona przez osobê bezrobotn¹. W wiêkszoœci inkubatorów i centrów technologicznych maksymalny okres pobytu wynosi³ 3 lata. Œrednia firma z inkubatora i centrum technologicznego zajmuje powierzchniê ok. 100 m2 i tworzy 4,7 miejsca pracy. Mniejsze zatrudnienie maj¹ firmy nowo tworzone, a najwiêksze tzw. lokatorzy strategiczni, tj. lokatorzy posiadaj¹cy stabiln¹ sytuacjê na lokalnym rynku. Podstawowe charakterystyki inkubatorów i centrów technologicznych zawarto w tabeli 3.2.2.
Tabela 3.2.2. Charakterystyka inkubatorów i centrów technologicznych

Wyszczególnienie Œrednia dla wszystkich oœrodków

Powierzchnia ca³kowita 2423,1

ogó³em 18

Liczba firm nowo utworzonych (w % ) 46,2

Miejsca pracy 89

Rozk³ad wed³ug formy organizacyjno-prawnej Stowarzyszenia Fundacja Zak³ad bud¿etowy S.A. Spó³ki z o.o. 2527 2936 1406 1556 2306 16 22 20 13 21 50,0 50,8 21,5 36,6 53,2 96 91 77 49 94

ród³o: K.B.Matusiak, E. Stawasz, Przedsiêbiorczoœæ...op.cit, s. 177.

Listy teleadresowe inkubatorów i centrów technologicznych znaleŸæ mo¿na pod adresem: http://www.sooipp.org.pl/index2.html Centra Doskona³oœci http://www.6pr.pl/s5o/centra_dosk/index.html Centra doskona³oœci Do innych organizacji regionalnych wspieraj¹cych innowacje nale¿y zaliczyæ centra doskona³oœci. S¹ one zespo³ami naukowców o wybitnych osi¹gniêciach, wspó³pracuj¹cych w zakresie wspólnego strategicznego tematu, maj¹cego du¿e znaczenie dla gospodarki danego kraju. S¹ one czêsto okreœlane jako laboratoria bez œcian, poniewa¿ pozwalaj¹ na wykorzystanie najlepszych zespo³ów badawczych oraz zaplecza badawczego ró¿nych instytucji, skuteczn¹ koordynacjê projektów oraz wdro¿enie wyników badañ, co w konsekwencji prowadzi do wzrostu konkurencyjnoœci kraju. Centra takie dzia³aj¹ pod wspólnym kierownictwem naukowym i administracyjnym, zachowuj¹c jednak du¿¹ niezale¿noœæ jednostek je tworz¹cych. Program badawczy centrum ma du¿y wp³yw na gospodarkê oraz jakoœæ ¿ycia, poprzez œcis³¹ integracjê z sektorem przemys³u i innymi u¿ytkownikami badañ. Œrodki na dzia³alnoœæ centrów pochodz¹ najczêœciej od centralnego organu nadzoruj¹cego politykê naukow¹ pañstwa i s¹ uzupe³niane z innych Ÿróde³.

Program badawczy CD

56

kiœcie) technologii72 Idea wspó³pracy ró¿nych przedsiêbiorstw ulokowanych w danym regionie geograficznym celem poprawy efektywnoœci wykorzystania lokalnych zasobów czynników produkcji i korzyœci skali infrastruktury by³a obecna w pracach wybitnych ekonomistów ju¿ w latach piêædziesi¹tych XX wieku73.W raporcie OECD kandyduj¹cym instytucjom do utworzenia centrum okreœlono nastêpuj¹ce wymagania: – CD musi sk³adaæ siê z co najmniej dwóch instytutów naukowych i co najmniej jednej organizacji. Utworzone centra doskona³oœci to zespo³y prowadz¹ce badania na najwy¿szym poziomie naukowym. Porter badaj¹c istotê konkurencji w warunkach globalizacji zwraca³ uwagê na znaczenie gron i idei lokalizacji w osi¹ganiu przewagi konkurencyjnej. 57 . przy wykorzystaniu ró¿nych instytucji. 246. kiedy to na stronach internetowych KBN opublikowano zaproszenie do sk³adania wniosków. Klastery (grona.F. s. jak i stosowanych. M. Rozwój wielkich korporacji ³¹cz¹cych ró¿ne rodzaje dzia³alnoœci w ramach jednej organizacji o scentralizowanej strukturze i prowadz¹cych interesy w skali globalnej w latach szeœædziesi¹tych i osiemdziesi¹tych odwróci³ uwagê ekonomistów od uk³adów wspó³pracy regionalnej podmiotów pracuj¹cych dla rynków krajowych b¹dŸ lokalnych. ¿e odegraj¹ one wiod¹c¹ rolê w strategii innowacyjnej kraju. MIT Press. „Chocia¿ w miarê globalizacji dawne 72 Klastery 73 Jedn¹ z najbardziej znanych by³a praca: W. 1956. które bêd¹ dzia³aæ przez 6 lat.3. Mass. a przed zamkniêciem konkursu 29 paŸdziernika otrzymano 59 wniosków. ¿e co 3–4 lata powstawaæ bêdzie 4–5 nowych centrów. Porter: Porter o konsumpcji. Isarda: Location and Space Economy. W Polsce inicjatywê tworzenia centrów doskona³oœci rozpoczêto we wrzeœniu 1999 roku. Ostatecznie podjêto decyzjê powo³ania 5 pilota¿owych centrów. Ponadto zak³ada siê. jeden z instytutów naukowych musi pe³niæ rolê jednostki wiod¹cej. Warszawa 2001. – program badawczy CD musi byæ oparty na aktualnie najlepszych badaniach naukowych i musi zawieraæ elementy zarówno badañ podstawowych. u¿ytkownika wyników badañ. 3. – instytucje tworz¹ce CD musz¹ utworzyæ konsorcjum przez zawarcie formalnej umowy. PWE. M. Cambridge. Zaœ wspó³praca z innymi centrami doskona³oœci powinna przyczyniæ siê do integracji polskiego œrodowiska naukowego i wykorzystania jego potencja³u naukowego. Zak³ada siê.

– ³atwoœæ zdobycia kwalifikowanych pracowników. Porter zwraca uwagê. Koncepcja grona jest nowym sposobem podejœcia do konkurencyjnoœci firmy wskazuj¹c na jej zale¿noœæ nie tylko od czynników zewnêtrznych. Tam¿e. w³oskie grono obuwia skórzanego i towarów modnych. grono multimedialne z Zatoki San Francisco)77. gdy¿ „wychwytuj¹ wa¿ne powi¹zania. Tam¿e. s. J w. ca³y kraj a nawet grupê s¹siednich krajów”76. ¿e grona wymuszaj¹ od w³adz prowadzenie polityki naukowo-ekonomicznej sprzyjaj¹cej konkurencyjnoœci oraz polityki mikroekonomicznej. J w... 247. Porter zwraca uwagê na: – dostêpnoœæ wyspecjalizowanej infrastruktury. Z lektury pracy M. 79 – wiêksza innowacyjnoœæ. 49–256. s. 255. w kraju. opartej na wiedzy i dynamicznej”74. Porter. u³atwienie dostêpu do Ÿróde³ innowacji . b¹dŸ kalifornijskie grono win). op. – komplementarnoœæ.Definicja grona przyczyny tworzenia gron czêœciowo utraci³y znaczenie. umiejêtnoœci. Mo¿e jednak grona technologiczne? M.. Geograficzny zasiêg grona mo¿e obejmowaæ jedno miasto lub stan. komplementarnoœæ oraz przep³ywy technologii. kiœæ. s. a nawet czêœci œwiata. Bior¹c to pod uwagê M. Portera i podanych przez niego przyk³adów wynika. 248. Zdaniem M. dostêp do instytucji i dóbr publicznych. systemy komputerowego programowania obuwia w gronie w³oskim). ¿e grona mog¹ byæ tworzone w dziedzinach tradycyjnych (np. której celem powinno byæ usuwanie przeszkód na drodze do rozwoju i do podnoszenia poziomu istniej¹cych oraz pojawiaj¹cych siê gron75. 265–280. po³¹czon¹ przedsiêbiorstwami i wzajemnie siê uzupe³niaj¹c¹. Portera „Grono (klaster) jest to znajduj¹ca siê w geograficznym s¹siedztwie grupa przedsiêbiorstw i powi¹zanych z nimi instytucji zajmuj¹cych siê okreœlon¹ dziedzin¹. informacji marketingu i potrzeby klientów przekraczaj¹ce granice firm i sektorów”78. s. ale przede wszystkim wspó³czesne grona powinny tworzyæ siê w dziedzinach nowoczesnych technologii opartych na wiedzy (np. 58 . gromadziæ siê w kupki nie wydaje siê najlepsze. 74 75 76 77 78 79 Propozycja polskiej nazwy klaster dla angielskiego cluster: co znaczy grono. dostêp do informacji. które jednak¿e wykorzystuj¹ najnowsze zdobycze techniki (np. Zdaniem Portera grona bardziej odpowiadaj¹ istocie konkurencji. cit. ród³a przewagi konkurencyjnej Rozwijaj¹c Ÿród³a przewagi konkurencyjnej firm ulokowanych w gronach M. ale od jej lokalizacji w regionie. to jednak wci¹¿ roœnie ich nowa rola w konkurencji wystêpuj¹cej w gospodarce cechuj¹cej siê coraz wiêksz¹ z³o¿onoœci¹. s.

s. Portera pozwala na przeœledzenie jeszcze innych nie wymienionych cech gron: Po pierwsze – s¹ to ugrupowania p³ynne.Wskazuje siê równie¿ na to. Po trzecie – grona mog¹ tworzyæ siê i zamykaæ zale¿nie od pozycji konkurencyjnej sektorów. W. wykorzystywane s¹ powi¹zania administracyjne wystêpuj¹ce w danym regionie. Po czwarte – odpowiednia polityka zmierzaj¹ca do rozwoju gron powinna bazowaæ na istniej¹cych b¹dŸ pojawiaj¹cych siê dziedzinach dzia³alnoœci gospodarczej. W Europie grona wystêpuj¹ w wielu krajach. Witkowski: Organizacja grup kooperacyjnych przedsiêbiorstw. Po pi¹te – wspieraj¹c grona w³adze nie powinny ograniczaæ b¹dŸ wkraczaæ w konkurencjê. przekszta³caj¹c siê w siatkê licznych nak³adaj¹cych siê na siebie i p³ynnych po³¹czeñ miêdzy poszczególnymi osobami. Zasoby Internetu 2002.3. tworzone wokó³ okreœlonych technologii i lokalizacji w sposób nieformalny. Terza Italia 80 81 Tam¿e. weryfikowane natychmiast przez rynek. Witkowski przedstawi³ modele ró¿nych rozwi¹zañ81. ¿e „grono jest odmian¹ sieci. Wzór klasycznego klastera w³oskiego z tego okresu przedstawia rysunek 3. Lektura pracy M. wokó³ których s¹ utworzone.1. gdy¿ wzrost kosztów prowadzenia dzia³alnoœci zaczyna dominowaæ nad wykorzystaniem korzyœci wysokiej lokalizacji i wspó³pracy. Samoistnie powstaj¹ce struktury. Po drugie – gronom nie towarzyszy formalna struktura administracyjna. Dobrze dzia³aj¹ce grona wychodz¹ poza sieci hierarchiczne. firmami i instytucjami”80. Model w³oski klastera (Terza Italia) Koniecznoœæ konkurowania z wchodz¹cymi na rynek W³och sieciami supermarketów zmusi³a w³aœcicieli drobnych sklepów i punktów us³ugowych do znalezienia skutecznych sposobów obni¿enia kosztów dzia³alnoœci. W oparciu o analizê funkcjonowania klasterów i sieci W. 283. w której bliskie s¹siedztwo firm i instytucji zapewnia istnienie pewnych rodzajów wspólnoty oraz wiêksz¹ czêstotliwoœæ i znaczenie interakcji. sta³y siê wzorem dla wiêkszych organizacji obejmuj¹cych swym dzia³aniem tak¿e sferê produkcyjn¹. 59 .

który inicjuje i u³atwia kontakty miêdzy partnerami. – du¿y stopieñ uzale¿nienia od rz¹du centralnego. najwiêksz¹ tego typu inicjatyw¹ by³ duñski program sieciowania – program rz¹dowy realizowany w latach 1988– –1993.1. Kluczow¹ osob¹ jest broker sieciowy. – wysoki poziom regionalnej to¿samoœci (dialekty).3. – d³uga tradycja silnych Cechów Rzemieœlniczych. – zwi¹zki pomiêdzy firmami inicjowane przez w³aœcicieli. G³ównym za³o¿eniem programu duñskiego by³o wspomaganie z zewn¹trz procesu tworzenia wiêzów kooperacyjnych. – brak wyodrêbnionej struktury zarz¹dzaj¹cej (koordynuj¹cej). – silne zale¿noœci i powi¹zania lokalne. Model duñski klastera Duñski klaster Przeniesienie modelu opartego na przedsiêbiorstwach rodzinnych i silnych powi¹zaniach o charakterze nieformalnym jest trudne do wykonania. – brak powi¹zañ kapita³owych. Kraje cz³onkowskie Unii Europejskiej podjê³y wiêc próby opracowania w³asnych modeli grup kooperacyjnych. Jak ju¿ wiadomo. uwzglêdniaj¹cych lokaln¹ sytuacjê i priorytety.Rysunek 3. a mianowicie: – bliskie zwi¹zki rodzinne w firmach i pomiêdzy firmami. Z kolei koniecznoœæ zapewnienia ma³ym i œrednim firmom mo¿liwoœci konkurowania na rynku z du¿ymi przedsiêbiorstwami zmusza³a do poszukiwania nowych rozwi¹zañ. Cechy charakterystyczne: – brak sformalizowania struktury. Model w³oski klastera Firmy nale¿¹ce do klastera ród³o: Organizacja grup kooperacyjnych przedsiêbiorstw. 60 . pomaga identyfikowaæ mo¿liwe rozwi¹zania oraz doradza w jaki sposób wdra¿aæ nowe idee. Dodatkowo do cech charakteryzuj¹cych w³oski model tworzenia grup kooperacyjnych przedsiêbiorstw mo¿na zaliczyæ uwarunkowania kulturowe.

– opracowanie jasno sprecyzowanej strategii dla klasterów/sieci kooperacyjnych. Holenderski model klastera zak³ada œcis³¹ wspó³pracê z placówk¹ naukow¹ (instytutem badawczo-rozwojowym) zapewniaj¹cym wsparcie w zakresie dostêpu do nowych technik i technologii. Model holenderski klastera Metoda z powodzeniem wdro¿ona w Danii.Rysunek 3. Holenderski klaster 61 . Struktura taka umo¿liwia znaczne obni¿enie kosztów wdro¿enia prototypowych urz¹dzeñ i technologii (podzia³ kosztów pomiêdzy uczestników klastera/sieci). – neutralny broker sieciowy inspiruj¹cy i koordynuj¹cy dzia³ania klastera/sieci. Prowadzi to do zwiêkszenia dostêpu do zasobów informacji. wiedzy i umiejêtnoœci oraz aparatury kontrolno-pomiarowej. Cechy charakterystyczne: – program rz¹dowy koordynuj¹cy dzia³ania na szczeblu krajowym.3. w Holandii zosta³a jeszcze dopracowana i ukierunkowana. Model duñski klastera Firmy nale¿¹ce do klastera Broker sieciowy ród³o: Organizacja grup kooperacyjnych przedsiêbiorstw. Model obejmowa³ kompleksowe dzia³ania. – opracowanie podzielonego na etapy programu szkoleniowego.2. w tym: – rozwijanie umiejêtnoœci neutralnego koordynatora sieci. – zapewnienie dostêpnoœci œrodków diagnostycznych i analitycznych. a tym samym podniesienia konkurencyjnoœci oferowanych przez klaster wyrobów. którymi dysponuje placówka B+R.

Takie propozycje s¹ zawarte w projekcie Sektorowego Programu Operacyjnego „Wzrost konkurencyjnoœci gospodarki”82. wœród których mo¿na wyró¿niæ nastêpuj¹ce. Przedstawione wy¿ej za³o¿enia koncepcji gron zawarte w pracy M. – œcis³a wspó³praca z oœrodkiem B+R. 1) W Europie grona wystêpuj¹ w wielu krajach. Inn¹ form¹ wykorzystywan¹ w dzia³alnoœci klastera mo¿e byæ tworzenie konsorcjum firm wspó³pracuj¹cych. VI Konferencja KSU dla MSP. ¿e w wielu przypadkach jest uzyskiwany synergiczny efekt ich wspó³pracy ekonomicznej. 62 . którego zadaniem jest doradztwo i koordynacja dzia³añ klastera. Warszawa 2002. Koncepcje gron w systemie wspierania innowacji w Polsce Klastery w Polsce Wydaje siê. 82 E. Na podstawie literatury mo¿na uwa¿aæ. – aktywna polityka rz¹du. Portera oraz wymienione doœwiadczenia europejskie mog¹ byæ przydatne w próbach adaptacji w narodowym systemie innowacji w Polsce. Wolman: Rz¹dowe programy wspierania innowacyjnoœci w kontekœcie integracji z UE.3.Rysunek 3.3. W stosunku do poprzednio opisanych modeli gron nowoœci¹ w przytoczonych modelach europejskich jest ich po³¹czenie w sieæ z wmontowan¹ instytucj¹ brokera sieciowego. Model holenderski klastera Placówka B+R Broker sieciowy Firmy nale¿¹ce do klastra ród³o: Organizacja grup kooperacyjnych przedsiêbiorstw Cechy charakterystyczne: – nacisk na innowacje i technologie. ¿e istniej¹ przes³anki wykorzystania koncepcji grona w systemie wspierania innowacji w Polsce.

Mo¿na tu wymieniæ oœrodek ³ódzki skoncentrowany wokó³ przemys³u lekkiego. jak i w³asnoœciowej oraz organizacyjnej. np. o ile spe³niaj¹ warunek uzupe³nienia istniej¹cych powi¹zañ. Mog¹ one tworzyæ grona innego rodzaju oparte o wspó³pracê szkó³ wy¿szych i jednostek badawczych. organizacji pomostowych wspó³dzia³aj¹cych dla zdobycia przewagi konkurencyjnej w niszy technologicznej b¹dŸ produktowej. b¹dŸ w regionie. czy Tarnobrzeg stanowi¹cy oœrodek przemys³u chemicznego. jednak o ich obecnym upadku zadecydowa³o obni¿enie konkurencyjnoœci wiod¹cego sektora (wiod¹cej firmy). w których grono bêdzie tworzone wokó³ nowych dziedzin gospodarki. którym jednak¿e. Powstaje jednak w¹tpliwoœæ. czy te¿ ma to byæ struktura tworzona przez firmy dzia³aj¹ce na zasadach konkurencji. programowany i tworzony wed³ug okreœlonego projektu. czy klaster technologii. œl¹ski zorientowany na rozwój górnictwa i hutnictwa. Z obserwacji doœwiadczeñ zagranicznych wynika. W warunkach os³abienia tzw. ¿e ta druga droga wydaje siê bardziej efektywna i nie nale¿y instytucjonaliKlastery ponadnarodowe 63 . jako pewna struktura firm zgromadzonych wed³ug okreœlonego podobieñstwa ma byæ odgórnie. 4) W wiek XXI wkroczyliœmy w Polsce z baga¿em istotnych zmian w strukturze produkcji przemys³owej zarówno bran¿owej. ¿e zostanie ukszta³towany model grona (klastera) technologicznego dostosowany do nowych warunków oraz polskiej specyfiki. przemys³ mleczarski czy przetwórstwo owocowo-warzywne. Wszystkie one z punktu widzenia kryteriów lokalizacji mia³y cechy omawianych gron. ma³ych firm innowacyjnych. „starych regionów przemys³owych” istniej¹ mo¿liwoœci zast¹pienia ich przez nowe oœrodki. a z drugiej strony tak¹ szans¹ mo¿e byæ powstawanie licznych ma³ych i œrednich firm w dziedzinach nowoczesnych technologii. w³adze regionalne b¹dŸ centralne udzielaj¹ pewnego wsparcia organizacyjnego i finansowego. niestety zwi¹zane z tradycyjnymi dziedzinami przemys³u. Bior¹c pod uwagê powy¿sze mo¿na s¹dziæ. W zwi¹zku z oczekiwaniem wejœcia Polski do Unii Europejskiej nie jest wykluczone tworzenie ponadnarodowych klasterów technologii w pasie przygranicznym.2) W Polsce mieliœmy ju¿ utworzone przemys³owe oœrodki regionalne o charakterze gron. co tworzy zupe³nie nowe uwarunkowania dla lokalizacji dzia³alnoœci gospodarczej. 3) Szansê na powstawanie nowych gron technologicznych w polskich oœrodkach regionalnych stwarza z jednej strony unowoczeœnianie technologii istniej¹cych przedsiêbiorstw w dziedzinach tradycyjnych – co wi¹¿e siê z potrzeb¹ rozwoju sfery B+R i wzrostu kwalifikacji kadry.

a tak¿e uruchomienia przetwórstwa odpadów z tworzyw sztucznych. 3.pl i wydawnictwie PARP „Raport o stanie sektora ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w Polsce w latach 2001–2002”. Przewiduje siê zainteresowanie uczelni rozwiniêciem odpowiednich kierunków studiów. Gacek i W. jak i instytucje typu non-profit. 85 Wiêcej informacji na temat organizacji otoczenia biznesu uzyskaæ mo¿na w witrynie internetowej http://www. Projekt mog¹ koordynowaæ z powodzeniem w³adze regionalne. Portet.cit. inne zaœ adresuj¹ us³ugi do du¿ych przedsiêbiorstw. Tarnowski Klaster Przemys³owy Pewn¹ próbê stworzenia klastera przemys³owego podjêto w Tarnowie nazywaj¹c go Tarnowskim Klasterem Przemys³owym Plastikowa Dolina84. w mniejszym stopniu do ma³ych i œrednich. szczególnie dlatego. Organizacje otoczenia biznesowego Do instytucji tych zalicza siê instytucje wspieraj¹ce szeroko rozumian¹ przedsiêbiorczoœæ85. Jest jednak bardzo wa¿ne. ¿e przygotowane nowe struktury wpasowuj¹ siê w istniej¹ce uk³ady przestrzenne. 83 84 64 . 330–340.4. Nie s¹dzê jednak. a w³adze regionu Tarnowa. op. gdy¿ w tym zakresie wystêpuje silna konkurencja importu.parp. Podjêta inicjatywa wydaje siê interesuj¹ca. Czêœæ z nich prowadzi dzia³alnoœæ skierowan¹ wy³¹cznie do sektora ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. Na podstawie informacji U. Starostwo Powiatowe Tarnów. Te ostatnie maj¹ te¿ zaj¹æ siê produkcj¹ urz¹dzeñ i maszyn do przetwórstwa tworzyw sztucznych. Aport w³adz regionalnych do projektowanego kompleksu maj¹ stworzyæ tereny wyodrêbnione przez gminê Tarnów i gminê Wojnicz oraz Zak³ady Mechaniczne Tarnów.zowaæ klasterów technologii jako organizacji. s. a raczej obserwuj¹c inicjatywy regionalne wspieraæ firmy. aby przeprowadziæ precyzyjne analizy rynkowe dotycz¹ce mo¿liwoœci zbytu produktów przetwórstwa tworzyw.gov. 2002 (maszynopis). których profil produkcji czy us³ug pozwoli na wejœcie w kooperacyjne uk³ady lokalne prowadz¹ce do wytworzenia siê grona83. S¹ to zarówno podmioty gospodarcze nastawione na zysk. który jest ju¿ obecnie dojrza³ym oœrodkiem przemys³owym. aby projektowana struktura potrzebowa³a „czapki” w postaci firmy zarz¹dzaj¹cej. M. Projekt opiera siê na idei rozbudowania przetwórstwa tworzyw sztucznych produkowanych w Zak³adach Azotowych w Tarnowie. Ca³oœæ przedsiêwziêcia maj¹ uzupe³niæ jednostki naukowo-badawcze ju¿ istniej¹ce w Zak³adach Azotowych Tarnów i Zak³adach Mechanicznych Tarnów. Gadzia³a. Zak³ada siê stworzenie Inkubatora Przedsiêbiorczoœci w obiektach udostêpnionych przez Zak³ady Mechaniczne w Tarnowie. maj¹ udzieliæ wsparcia nowo powstaj¹cym firmom.

Od lat na œladowym poziomie pozostaj¹ dzia³ania ukierunkowane na transfer technologiczny z instytucji naukowych do ma³ych firm oraz wspó³pracê z du¿ymi przedsiêbiorstwami. Krakowski Park Technologiczny http://www. W szczególnoœci cele te obejmuj¹: – wspieranie i popularyzowanie idei przedsiêbiorczoœci.pl 65 . minimum sanitarne. W ustawie tej okreœlono podstawowe cele powo³ania strefy ekonomicznej: rozwój nowych rozwi¹zañ technicznych i technologicznych oraz ich wykorzystanie w gospodarce polskiej. Excela.pl. – aktywne wspieranie inicjatyw lokalnej spo³ecznoœci w zakresie tworzenia i rozwijania ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw.6. – aktywn¹ wspó³pracê z lokaln¹ i rz¹dow¹ administracj¹ oraz z innymi organizacjami w celu tworzenia wspólnej p³aszczyzny na rzecz rozwoju gospodarczego i spo³ecznego regionu. informacyjne i szkoleniowe. prowadzenie biura i obs³uga urz¹dzeñ biurowych. – zawodowe. podstawy Worda. pracuj¹ce na rzecz rozwoju przedsiêbiorczoœci.pl. a tak¿e zwiêkszenie konkurencyjnoœci wyrobów i us³ug. OSD Cele dzia³alnoœci OSD 3.czt. wœród których dominuj¹ tematy: – z zakresu przedsiêbiorczoœci.cc. Powy¿sze cele stanowi¹ podstawê Specjalne strefy ekonomiczne 86 Specjalna Strefa Ekonomiczna. Dzia³alnoœæ oœrodków koncentruje siê na organizacji ró¿nego rodzaju szkoleñ. transferu i komercjalizacji nowych technologii oraz poprawy konkurencyjnoœci ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. – audyt technologiczny. ksiêgowoœci i doradztwa podatkowego. przeciwpo¿arowe.3. grafika komputerowa.tsse. W wiêkszoœci mo¿na spotkaæ us³ugi w obszarze marketingu. – komputerowe. Windows. Tematycznie wszystkie oœrodki oferuj¹ doradztwo i szkolenia z zakresu tworzenia nowej firmy. Specjalna Strefa Ekonomiczna Euro-Park Mielec http://www. – pomoc w transferze i komercjalizacji technologii. obs³uga komputera. Oœrodki szkoleniowo-doradcze Oœrodki szkoleniowo-doradcze (OSD) to nie nastawione na zysk jednostki doradcze.5. Specjalne strefy ekonomiczne86 Ustawa o specjalnych strefach ekonomicznych zosta³a powo³ana 20 paŸdziernika 1994 roku. – bhp.europark.com. – z zakresu aktywizacji zawodowej. Tarnobrzeska Specjalna Strefa Ekonomiczna Euro Park Wis³osan http://www. Cele dzia³alnoœci OSD s¹ integralnie zwi¹zane z potrzebami i wymaganiami lokalnych rynków pracy i nowych technologii.

W ustawie tej okreœlono tak¿e przywileje stosowane w stosunku do podmiotów dzia³aj¹cych na terenie specjalnej strefy ekonomicznej.powo³ywania specjalnych stref ekonomicznych. a tak¿e tworzenie parków technologicznych. 66 . czy te¿ mo¿liwoœæ zaliczania wydatków inwestycyjnych w ciê¿ar kosztów uzyskania przychodu. takich jak na przyk³ad zwolnienia podatkowe. w których realizowany by³by transfer technologii do podmiotów gospodarczych. mo¿liwoœæ stosowania podwy¿szonych stawek amortyzacji œrodków trwa³ych. Stworzono w ten sposób mo¿liwoœæ lokalizacji na ich terenie firm wykorzystuj¹cych nowoczesne technologie.

Nie uda siê uzyskaæ istotnego wzrostu poziomu innowacyjnoœci. bez nadania mu rzeczywistego priorytetu w strategii rozwoju kraju. Pomimo ¿e teza ta by³a wielokrotnie stawiana i uzasadniana. czy samej gospodarki opartej za wiedzy. i te nie bêd¹ tu omawiane. ze szczególnym uwzglêdnieniem istotnych potrzeb dostosowawczych do oczekiwanego wejœcia do Unii Europejskiej. aczkolwiek takie próby s¹ od dawna podejmowane. Kierunki doskonalenia systemu wspierania innowacji i transferu technologii w Polsce • Prezentacja s³aboœci krajowego systemu innowacji. zatem jego doskonalenie musi wi¹zaæ siê z rozwojem ca³oœci systemu. a co za tym idzie wzrostu konkurencyjnoœci gospodarki. Przekonaniu o s³usznoœci powy¿szego stwierdzenia powinno towarzyszyæ kolejne – nie wystarczy dysponowaæ œrodkami. tworzenie uk³adów wspó³pracy regionalnej. po³¹czonego ze znacz¹cym zwiêkszeniem œrodków kierowanych do narodowego systemu innowacji ze wszystkich mo¿liwych Ÿróde³. trzeba j¹ powtórzyæ. Przeprowadzone porównania i oceny wskazuj¹. Przedstawione propozycje zmian bêd¹ odnosiæ siê do tej grupy rozwi¹zañ. ¿e w Polsce (wed³ug stanu na koniec 2002 roku) nie dopracowano siê w pe³ni spójnego. prawnych i organizacyjnych odnosz¹cych siê do narodowego systemu innowacji. wzmocnienie organizacji pomostowych na szczeblu centralnym i regionalnym. w du¿ym stopniu wynikaj¹cym z braków i niekonsekwencji transformacji systemowej. • Prezentacja kierunków doskonalenia systemu innowacji: wzmocnienie fazy generowania wynalazków. System wspierania innowacji i transferu technologii jest istotn¹ ca³oœci¹ narodowego systemu innowacji (NSI). Pozosta³e s³aboœci s¹ ju¿ immanentn¹ cech¹ przyjmowanych rozwi¹zañ ekonomicznych. aczkolwiek ich znaczenie dla poziomu konkurencyjnoœci gospodarki jest bardzo du¿e. co wymaga ogromnej mobilizacji wszystkich ogniw narodowego systemu innowacji.4. NSI 67 . Czêœæ przyczyn s³aboœci systemu innowacji w Polsce mo¿na przypisaæ trudnoœciom gospodarki jako ca³oœci. stworzenie przyjaznego otoczenia dla MSP. ale nale¿y je w³aœciwie wykorzystaæ. sprawnego organizacyjnie i efektywnego systemu wspierania innowacji w przedsiêbiorstwach.

Cykl innowacyjny Podstawow¹ zasad¹ narodowego systemu innowacji w gospodarce rynkowej jest. W realizacji cyklu innowacyjnego wiod¹c¹ rolê odgrywa sfera B+R. które staj¹ siê nastêpnie produktem b¹dŸ us³ugami. Po czwarte – okres wchodzenia Polski do Unii Europejskiej powinien sprzyjaæ integracji systemowej rozwi¹zañ stosowanych w Polsce z europejskim systemem badañ i wspierania innowacji oraz zwiêkszaæ mo¿liwoœæ wykorzystania funduszy strukturalnych oferowanych przez Uniê Europejsk¹ na cele rozwoju narodowego systemu innowacji. którym nie uda siê sprostaæ bez istotnych zmian rozwi¹zañ przyjmowanych dotychczas w NSI. w której ucieleœniaj¹ siê pomys³y innowacji oraz sfera produkcji przekszta³caj¹ca projekt w wyrób (us³ugê) rynkowy. które musi zaaprobowaæ cele i koszty jego realizacji. który równie¿ w warunkach konkurencji nale¿y do najwa¿niejszych uwarunkowañ systemu. bazuj¹c na zgromadzonych zasobach wiedzy. które z kolei. 68 . ¯eby tak by³o. potrzebny jest d³ugookresowy program rozwoju gospodarki opartej na wiedzy. ale musz¹ staæ siê rzeczywistym celem gospodarczo-spo³ecznym. Po pierwsze – spo³eczeñstwo i w³adze kraju musz¹ byæ przekonane. Po trzecie – przy takim holistycznym podejœciu do realizacji celu wzrostu konkurencyjnoœci gospodarki polskiej mo¿na uzyskaæ synergiczne efekty wspó³dzia³ania czynników j¹ kszta³tuj¹cych. inspiruj¹ projekty badawcze. ¿e g³ówne impulsy rozwoju innowacji powstaj¹ w sferze potrzeb. Po drugie – przyjêcie programu rozwoju gospodarki opartej na wiedzy musi wi¹zaæ siê z jego konkretyzacj¹ i wskazaniem celów i zadañ realizacyjnych poszczególnych podsystemów wraz z okreœleniem œrodków ich wykonania. aby „g³ówni aktorzy” sceny innowacyjnej mieli mo¿liwoœæ spe³nienia wyznaczonych im w systemie zadañ w jak najkrótszym czasie.Globalizacja oraz integracja Polski z Uni¹ Europejsk¹ stawiaj¹ nowe wyzwania przed polsk¹ gospodark¹. ¿e wiedza i innowacje nie mog¹ byæ tylko has³em. Program ten powinien byæ przedstawiony ocenie spo³eczeñstwa. Jeœli tak to wspieranie innowacji musi dotyczyæ zarówno sfery B+R. a te przekszta³caj¹ siê w realizacyjne projekty innowacji. jak i sfery produkcyjnej. w którym jednym z podstawowych ogniw jest narodowy system innowacji. Ich u¿ytkowanie generuje nowe potrzeby i cykl rozpoczyna siê na nowo. Rola polityki powinna sprowadzaæ siê do stworzenia takich warunków realizacji cyklu innowacyjnego.

Konsekwentnego wsparcia wymaga zatem sfera B+R usytuowana na zewn¹trz b¹dŸ wewn¹trz przedsiêbiorstw. Ma to miejsce w tzw. spopularyzowane w niektórych krajach Unii Europejskiej. Usprawnieniu przep³ywu projektów innowacji sprzyja ³¹czenie badañ z dzia³alnoœci¹ produkcyjn¹. Dla u³atwienia transferu technologii utworzono tzw. inkubatory przedsiêbiorczoœci. b¹dŸ na szczeblu regionalnym (parki technologiczne. Natomiast wybór i realizacje projektów musz¹ odbywaæ siê na ryzyko i odpowiedzialnoœæ samych przedsiêbiorców. Dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw pomocne mo¿e byæ tworzenie uk³adów wspó³pracy regionalnej. Jednostki badawczo-rozwojowe. których immanentn¹ cech¹ jest ci¹g³e generowanie innowacji produktowych i technologicznych w odpowiedzi na sygna³y rynkowe.W Polsce jednym z najs³abszych ogniw NSI jest faza generowania wynalazków. W obecnym okresie organizacje te powinny mieæ œciœle zdefiniowane zadania oraz okreœlone œrodki publiczne wystarczaj¹ce dla realizacji wyznaczonych przez w³adze zadañ. Aby projekty innowacji trafia³y ze sfery B+R do przedsiêbiorstw wzmocnione musi byæ kolejne ogniwo cyklu – transfer projektów do sfery realizacji. Zatem pomoc w rozwoju istniej¹cych firm innowacyjnych i wspieranie tworzenia nowych przez autorów pomys³ów innowacyjnych mo¿e byæ zaczynem dla dalszego rozwoju systemu innowacji. firmach innowacyjnych. które mog¹ uzyskaæ korzyœci we wspó³pracy w dziedzinie technologii. zwane klasterami przemys³owymi (od angielskiego clusters) powinny dzia³aæ na zasadzie dobrowolnej wspó³pracy nawi¹zywanej na zasadzie wspólnych korzyœci. organizacje pomostowe dzia³aj¹ce na szczeblu centralnym (czêœæ technologiczna PARP). promocji produktów czy wspólnego korzystania z infrastruktury. agencje rozwoju regionalnego). mog¹ staæ siê wa¿nym Ÿród³em wiedzy i wynalazków oraz dostawc¹ projektów innowacji dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. Ich zadaniem powinno byæ dotarcie do przedsiêbiorstw z informacj¹ i pomoc¹ doradcz¹ oraz finansow¹ u³atwiaj¹c¹ stworzenie i realizacjê projektów innowacyjnych. grupuj¹cych ró¿ne podmioty dzia³aj¹ce na danym terenie. Generowanie i przep³yw projektów Organizacje pomostowe Wspó³praca regionalna 69 . w których pracuje powa¿na liczba wykwalifikowanych pracowników naukowych. Uk³ady te. Kolejny impuls dla zwiêkszenia liczby nowych projektów mo¿e stanowiæ postêp w reformie instytutów i jednostek badawczo-rozwojowych nastawiony na u³atwienia w komercjalizacji wyników badañ. które mog¹ znaleŸæ komercyjne wykorzystanie.

certyfikacji systemów jakoœci ISO. Has³em wiod¹cym powinno byæ stworzenie przyjaznego otoczenia dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w Polsce. Szczegó³owe rozwi¹zania musz¹ byæ wypracowane w ramach przygotowywania strategicznych programów wykorzystania œrodków bud¿etowych i pochodz¹cych z funduszy strukturalnych. Wsparcie w dzia³alnoœci produkcyjnej Ma³e i œrednie przedsiêbiorstwa w procesie dostosowañ do konkurowania na wspólnym rynku europejskim wymagaj¹ pewnego wsparcia w dzia³alnoœci produkcyjnej w postaci szkoleñ i dofinansowania. Œrodki publiczne czy pomocowe z Unii Europejskiej mog¹ byæ tylko wsparciem takiej lokalnej inicjatywy. jeœli przedsiêbiorstwo inwestuje w ochronê œrodowiska itp. Aby zapobiec nieracjonalnemu wydawaniu œrodków publicznych. którzy maj¹ pomys³ na kojarzenie ró¿nych firm i organizacji celem uzyskania wysokich korzyœci przez realizacjê okreœlonych projektów innowacyjnych. przedstawienie modeli mo¿liwych rozwi¹zañ i upowszechnianie pozytywnych doœwiadczeñ ju¿ dzia³aj¹cych klasterów technologii.Celowe jest zapoznanie przedsiêbiorstw i innych podmiotów dzia³aj¹cych w NSI z ide¹ systemów wspó³pracy regionalnej. Nie nale¿y jednak odgórnie narzucaæ obowi¹zku powstawania takich organizacji w regionach. Zdecydowanie musi to byæ inicjatywa ludzi przedsiêbiorczych. 70 . powinna byæ prowadzona ci¹g³a kontrola wydatków i efektów najlepiej przy pomocy banków lub innych organizacji finansowych. zastosowania ulg podatkowych. Mo¿na te¿ stworzyæ ma³ym i œrednim przedsiêbiorstwom mo¿liwoœci promocji nowych wyrobów na miêdzynarodowych targach. u³atwiaæ korzystanie z infrastruktury informacyjnej czy doradztwa technicznego i organizacyjnego. Gwarancj¹ powinien byæ tu w³asny udzia³ przedsiêbiorcy w kosztach projektu b¹dŸ zabezpieczenie maj¹tkowe.

W tej kategorii dana firma bêdzie podejmowa³a dzia³ania w zakresie ci¹g³ego usprawniania metod planowania i organizacji produkcji. Reading. Warszawa 2000. Podstawowym zadaniem strategii innowacji produktu jest wyznaczenie ogólnego kierunku rozwoju innowacji oraz okreœlenie rynków oraz produktów i technologii. Dlatego te¿ konieczne jest stosowanie przez MSP odpowiednich strategii w zarz¹dzaniu innowacjami. w które nale¿y inwestowaæ.Wiersema: The Discipline of Market Leaders. Do najczêœciej wymienianych w literaturze nale¿¹88: 1) Utrzymanie wysokiego poziomu efektywnoœci operacyjnej. Przedsiêbiorstwo bêdzie zawsze oferowaæ najlepszy i wysoko sprawny produkt na rynku. MA. podnoszenia kwalifikacji personelu. Pozwalaj¹ one na powi¹zanie planowania nowego produktu ze strategicznymi kierunkami rozwoju przedsiêbiorstwa w taki sposób. 1995. Warszawa 2000. Difin. M. Celem takiej strategii firmy jest zapewnienie wysokiej jakoœci za nisk¹ cenê i ³atwoœci zakupu na poziomach nadrzêdnych w porównaniu z innymi firmami. strategii. Addison-Wesley Publishing Company.Treacy.1. Krawiec Strategie innowacji produktu. za: F. Strategie innowacji dla MSP • Na czym polega strategia innowacji przedsiêbiorstwa? • Prezentacja: badañ wspomagaj¹cych realizacjê procesów innowacji. Innowacyjnoœæ. zasad formu³owania strategii innowacji i wybranych rodzajów strategii popartych przyk³adami. ale jest to tak¿e Ÿród³o zwi¹zanego z dzia³alnoœci¹ innowacyjn¹ ryzyka. Krawiec: Strategie innowacji produktu. Istota strategii innowacji Innowacje produktów i us³ug wprowadzane przez przedsiêbiorstwa s¹ dla nich wa¿nym Ÿród³em osi¹gania korzyœci biznesowych. 2) Przywództwo produktu. 5. wysokiej jakoœci materia³ów w celu zapewnienia wysokiej efektywnoœci wykorzystania zdolnoœci produkcyjnych. szybkoœæ i wysoko sprawna technologia to podStrategie innowacji produktu Efektywnoœæ operacyjna Przywództwo produktu 87 88 F. Difin.5. 71 . Strategie innowacji produktu s¹ elementem ³¹cz¹cym strategiczne planowanie z procesem rozwoju nowego produktu. aby mo¿na by³o efektywnie konkurowaæ. aby nowy produkt by³ istotnym narzêdziem w realizacji strategicznych celów firmy87. F. • Omówienie zagadnieñ powi¹zanych z czystoœci¹ patentow¹. Istnieje wiele ró¿nych strategii przedsiêbiorstw. które pozwoli³yby na uzyskiwanie z dzia³alnoœci innowacyjnej maksymalnych korzyœci oraz minimalizacjê kosztów i zwi¹zanego z tym ryzyka.

Warszawa 2000. Ka¿da z tych strategii wymaga pe³nego zaspokojenia potrzeb danego segmentu lub niszy rynkowej. i¿ samo posiadanie zasobów nie gwarantuje przedsiêbiorstwu odnoszenia sukcesów w d³u¿szym okresie. Star: Advanced Marketing Strategy: Phenomena. Pomykalski: Zarz¹dzanie innowacjami. Difin. przed jakim stoi przedsiêbiorstwo chc¹ce sformu³owaæ strategiê innowacji.Partnerstwo z odbiorc¹ stawowe mierniki zapewniaj¹ce przywództwo produktu firmy na rynku. S. pozycji konkurencyjnej oraz jego otoczenia. Przewagê konkurencyjn¹ osi¹gaj¹ te firmy. Strategia innowacji produktu zawiera siê w jednej z powy¿szych. które z posiadanych zasobów uzyskuj¹ relatywnie wiêcej ni¿ konkurenci. Jest oczywiste. konieczne jest efektywne wykorzystanie posiadanych zasobów. Partnerstwo to bêdzie d³ugookresowe i o wysokim stopniu lojalnoœci. aby utrzymaæ dobr¹ reputacjê firmy? 89 90 A. które podejmie rz¹d. których konkurencyjne firmy nie s¹ w stanie zaoferowaæ. Krawiec Strategie innowacji produktu. Podstawowym problemem. cit. za: F. konkuruj¹ce ze sob¹ zastosowania. których strategie zorientowane s¹ na uzyskiwanie efektów dŸwigni zasobów89. 3) Œcis³e partnerstwo z odbiorc¹. jest zagadnienie wyboru sposobu alokacji dostêpnych zasobów pomiêdzy ró¿ne. bêd¹ mia³y wp³yw na nasze interesy? 7) Czego mo¿na oczekiwaæ od naszych konkurentów i jakie s¹ ich s³abe i silne strony? 8) Jakie zmiany w konsumpcji mo¿emy wykorzystaæ? 9) Jakie produkty i rynki musz¹ byæ chronione. Strategia innowacji bêd¹c elementem strukturalnym ogólnej strategii przedsiêbiorstwa zale¿y od posiadanych kluczowych kompetencji.L. drog¹ przedstawienia oferty produktów lub us³ug. Istota zintegrowanej strategii innowacji Okreœlenie strategii innowacji Strategiê innowacyjn¹ jako element strategii ogólnej przedsiêbiorstwa mo¿na okreœliæ odpowiadaj¹c na nastêpuj¹ce pytania90: 1) W jakiej dziedzinie jesteœmy dobrzy? 2) Gdzie wystêpuj¹ zagro¿enia? 3) W którym punkcie krzywej ¿ycia znajduj¹ siê nasze produkty? 4) Jaka jest prognoza kosztów i osi¹galnoœci materia³ów? 5) Jakich zmian technologicznych mo¿na oczekiwaæ? 6) Jakiego rodzaju akcje czy programy. Urban. Englewood Clifs. Op. ogólnych strategii rozwoju przedsiêbiorstwa. Prentice Hall. NJ. G. 72 . Analysis and Decisions. 1991. Przedsiêbiorstwo stanie siê preferowanym „partnerem” odbiorców bêd¹cym w stanie zaspokoiæ ich specyficzne potrzeby i ¿¹dania. Aby tak by³o. a wiêc te.

10) Czy powi¹zanie z istniej¹cymi produktami mo¿e byæ wykorzystane w zakresie materia³ów. niezbêdne jest zrozumienie wielu mo¿liwych strategii innowacji takich jak np. produkcji i finansów. Wed³ug Urbana i Stara92 w³aœciw¹ strategi¹ jest taka. Strategia innowacji produktu wi¹¿e siê z koniecznoœci¹ dokonywania trudnego wyboru spoœród wielu mo¿liwych. pozycjonowanie produktu. najlepszego dla danego przedsiêbiorstwa. – analiza informacyjno-decyzyjna. – analiza portfelowa. która integruje funkcje marketingu. 289. – analiza konkurencji. Dzia³ania te pokazuje schemat (rysunek 5.L. W przedsiêbiorstwach nie posiadaj¹cych jasnej wizji swojej strategii ogólnej sformu³owanie strategii innowacji mo¿e napotykaæ trudnoœci. W przedsiêbiorstwach posiadaj¹cych jasno sformu³owan¹ strategiê ogóln¹. powinno wykorzystaæ badania wspomagaj¹ce realizacjê procesów innowacji91 : – audyt zarz¹dzania. cit. jakoœci marki lub promocji? Aby przedsiêbiorstwo mog³o uzyskaæ odpowiedŸ na takie pytania odnosz¹ce siê do innowacji. ofensywne versus defensywne. 73 .Star: Op. wyborze strategii innowacji. s. wdro¿eniu strategii innowacji. Przedsiêbiorstwo musi wybraæ jedn¹ z wielu mo¿liwych. reklamy. Aby mo¿na by³o efektywnie zarz¹dzaæ innowacj¹ produktu lub us³ugi. wewnêtrzne versus zewnêtrzne. G.: strategie innowacyjne versus imitacyjne.2. alternatywnych strategii. produkcyjne versus organizacyjne. daj¹cych siê zrealizowaæ celów. ocenie stopnia gotowoœci do podjêcia ryzyka i jego wzglêdnej konkurencyjnoœci na wybranych rynkach. – analiza klienta. – analiza SWOT. Formu³owanie strategii innowacji powinno byæ oparte na trzech g³ównych dzia³aniach: analizie obecnej pozycji firmy. jakie musi podj¹æ zarz¹d przedsiêbior91 92 Realizacja procesów innowacji Zintegrowana strategia innowacji A. – analiza finansowania. linii produkcyjnych.). cit.. strategia innowacji produktu jest niejako jej naturalnym efektem.Urban. B + R. Pomykalski Zarz¹dzanie innowacjami. jednego. Opracowanie w³aœciwej strategii innowacji dla przedsiêbiorstwa wymaga przeprowadzenia kompleksowych analiz pozwalaj¹cych na dokonanie samooceny i realistycznemu spojrzeniu na swoje silne i s³abe strony.1. – rynek docelowy. alternatywnych opcji. Op. – analiza otoczenia. Wed³ug nich jedn¹ z podstawowych decyzji. S.

Warszawa–£ódŸ 2001. informacji. s. konkurencji. Analiza SWOT. europejskiego i globalnego rynku Selekcja strategii innowacji.Rysunek 5. Specjalne analizy rynków krajowych. na którym jesteœmy? Badania marketingowe Analizowanie europejskich i globalnych rynków Krytyczne czynniki sukcesu. 290.: Zarz¹dzanie innowacjami. wybór rynku docelowego. Analiza celów przedsiêbiorstwa Rozwój opcji strategicznych Przedsiêbiorstwa Klienta Konkurentów Strategia marketingowa Wybór strategii innowacji w interakcyjnym modelu innowacji w Specjalne strategie dla krajowego. Wydawnictwo Naukowe PWN. Istota zintegrowanej strategii innowacji Obecna pozycja firmy Umiejêtnoœci i mo¿liwoœci Jaki jest rynek. pozycjonowanie innowacji Wdro¿enie strategii innowacji Uczenie siê Wyjaœnienia i integracja Planowanie i wyznaczanie celów Monitorowanie realizacji strategii ród³o: Pomykalski A. 74 . europejskich i globalnych. portfelowa.1.2.

strategia pozyskiwania wysoko wykwalifikowanych kadr. Istnieje wiele przyk³adów przedsiêbiorstw. Strategie ofensywne cechuje wysokie ryzyko. London. a nastêpnie skopiowaniu go. Hewlett-Packard. i¿ przedsiêbiorstwo jako pierwsze wprowadza na rynek produkt. Microsoft itp. IBM. Takie przedsiêbiorstwa poœwiêcaj¹ du¿o wysi³ku i ponosz¹ znaczne nak³ady finansowe na rozwój innowacji produktowych.C. które odnios³y du¿e sukcesy stosuj¹c tak¹ strategiê innowacji. ¿e odniós³ sukces. Twiss Strategie ofensywne Strategie defensywne B. przedsiêbiorstwo realizuj¹ce strategiê proaktywn¹ z góry przeznacza czêœæ zasobów kapita³owych na zapobieganie przysz³ym niepo¿¹danym zagro¿eniom. Strategie ofensywne pozwalaj¹ na osi¹gniêcie pozycji lidera poprzez wprowadzanie innowacji produktowych i doskonalenie cech u¿ytkowych produktów istniej¹cych.stwa jest to czy byæ biernym czy proaktywnym. strategia unikania. które mog¹ siê pojawiæ i w ten sposób zapewnia sobie mo¿liwoœæ realizacji przyjêtego celu. zanim jego producent upewni siê. 75 . Natomiast strategia proaktywna (ofensywna) zak³ada. mo¿liwy do zrealizowania dziêki zastosowaniu nowoczesnych technologii informacyjnych. ale tak¿e mo¿liwoœæ do uzyskania wysokich zysków. Longman. Przedsiêbiorstwo mo¿e byæ ofensywne w okreœlaniu potrzeb odbiorców oraz w innowacji produktów niezbêdnych dla zaspokojenia tych potrzeb. strategia niezale¿na. Wymaga to jednak zrozumienia przez przedsiêbiorstwo roli i znaczenia wk³adu odbiorców w proces rozwoju nowego produktu. Sprzyjaj¹ temu dzia³ania obejmuj¹ce badania rynku i interaktywny kontakt z klientami. Przedsiêbiorstwo realizuj¹ce strategiê biern¹ reaguje na pojawiaj¹ce siê zagro¿enia dopiero po ich wyst¹pieniu. Strategie defensywne s¹ przeciwieñstwem strategii ofensywnych. One tak¿e pozwalaj¹ przedsiêbiorstwom na osi¹ganie zysków. B. Ten typ strategii jest najczêœciej stosowany przez du¿e przedsiêbiorstwa. a¿ konkurenci wprowadz¹ na rynek nowy produkt. Strategia bierna (defensywna) polega na przyk³ad na czekaniu. jeœli zosta³ on zaakceptowany przez rynek.Twiss: Managing Technological Innovation. W przeciwieñstwie do niego. strategia zakupu licencji. Do nich nale¿¹ g³ównie du¿e firmy: 3M. 1980. strategia kreowania rynku. strategia defensywna. strategia pozyskiwania innych firm. Twiss wyró¿nia osiem strategii innowacji93: strategia ofensywna. którego konkurencja nie bêdzie w stanie usprawniæ lub wejœæ na rynek z lepszym produktem. Jedn¹ z g³ównych strategii defensywnych jest strategia imitacji polegaj¹ca na szybkim kopiowaniu nowego produktu. Taka strategia jest powszechnie stosowana w modzie i wœród firm zajmuj¹cych siê pro93 Strategie innowacji wg B.

w celu odkrycia ich s³abych i mocnych stron oraz znalezienia luk rynkowych. wdro¿ona w innym kraju) to ryzyko zwi¹zane z jej zakupem jest stosunkowo ma³e. a mimo to mo¿e skutecznie konkurowaæ na rynku. dziêki którym przedsiêbiorstwo bêdzie mog³o wykreowaæ zupe³nie nowy rynek oferuj¹c na nim ca³kowicie nowe i nieznane wczeœniej produkty. jakich nie posiada nowo wprowadzony produkt konkurencji. ¿e liderzy rynku nie bêd¹ z nim walczyæ. mebli i ma³ych urz¹dzeñ domowych. Strategia kreowania rynku polega na prowadzeniu prac B+R. Takie przedsiêbiorstwo nie prowadzi w³asnych badañ B+R. na jakie jest nara¿one ka¿de przedsiêbiorstwo opracowuj¹ce i wprowadzaj¹ce na rynek nowy produkt. przedsiêbiorstwo mo¿e siê w niej ulokowaæ.jektowaniem odzie¿y. Inn¹ specyficzn¹ strategi¹ umo¿liwiaj¹c¹ walkê konkurencyjn¹ jest strategia okreœlana drugi-ale-lepszy (second-but-better). Przedsiêbiorstwo nie ryzykuj¹c zbyt wiele zdobywa mo¿liwoœæ osi¹gania korzyœci dziêki innowacjom. Znajduj¹c tak¹ lukê. wiedz¹c. Strategia niezale¿na stosowana jest dla unowoczeœniania posiadanych produktów. Jest to mo¿liwe pod warunkiem prowadzenia badañ i analiz rynku i dzia³aj¹cych na nim liderów. dopiero co wykreowanym rynku w okresie pocz¹tkowym mo¿e nie byæ konkurentów. Strategia unikania polega na takim kierowaniu przedsiêbiorstwem aby w maksymalny sposób unikaæ bezpoœredniej konfrontacji z konkurencj¹. i¿ na nowym. Taka strategia jest stosowana zarówno przez du¿e firmy jak i firmy sektora MSP. ale co jest bardzo wa¿ne. Firmy stosuj¹ce strategiê defensywn¹ nie ponosz¹ ryzyka strat. pozostawiaj¹c mu ten ma³y fragment rynku. które pozyska³o drog¹ zakupu. Strategia ta nie musi byæ stosowana do bezpoœredniego ataku na nowy produkt. dla MSP mo¿e byæ stosowana do okreœlenia niszy rynku. Dokonuj¹c zmian w technologii wytwa- Strategia unikania Strategia kreowania rynku Strategia niezale¿na 76 . lecz tak¿e poszukuje sposobów usprawnienia produktu i poprawy jego pozycji na rynku. Strategiê unikania stosuj¹ zazwyczaj ma³e przedsiêbiorstwa dzia³aj¹ce na du¿ym i rosn¹cym rynku. zwi¹zane z prowadzeniem dzia³añ B+R oraz mo¿liwymi do pojawienia siê trudnoœciami zwi¹zanymi z wykreowaniem nowego rynku. Cechuje j¹ stosunkowo du¿e ryzyko. na który bêdzie mog³o wprowadziæ produkt oferuj¹cy unikalne w³aœciwoœci rynkowe. oferuj¹c innowacyjne produkty lub us³ugi. Zalet¹ takiej strategii jest to. Strategia zakupu licencji Strategia zakupu licencji pozwala przedsiêbiorstwu na osi¹ganie zysków drog¹ zakupu innowacji technologicznych innych firm. W tym przypadku dane przedsiêbiorstwo nie tylko kopiuje konkurencyjny produkt. Jeœli licencja jest sprawdzona (np. co stwarza firmie dogodne warunki sprzeda¿y i mo¿liwoœæ osi¹gania ponadprzeciêtnych zysków. Stosowana jest g³ównie przez du¿e i œrednie przedsiêbiorstwa.

Dotyczy to zw³aszcza firm sektora MSP. Prószyñski i S-ka. choæ mo¿e siê to odnosiæ równie¿ do du¿ych korporacji. Stosowana g³ównie przez du¿e firmy. Warszawa 1999. który stopniowo wypiera produkt dotychczasowy. Jest stosowana przez du¿e przedsiêbiorstwa. pod warunkiem i¿ jako nastêpna stosowana bêdzie strategia ofensywna. Mo¿e zdaæ egzamin w przypadku posiadania odpowiedniego zaplecza B+R. Przejêcie nie tylko daje mo¿liwoœæ zwiêkszenia potencja³u firmie przejmuj¹cej. 77 . zapewniaj¹ce sta³e generowanie produktów przy zachowaniu krótkich cykli innowacyjnych. Zw³aszcza du¿e przedsiêbiorstwa powiêkszaj¹ swoj¹ przewagê konkurencyjn¹ przejmuj¹c ma³e. Zamiast kupowaæ licencje przedsiêbiorstwo pozyskuje wysoko kwalifikowanych specjalistów od konkurencji. Strategia pozyskiwania innych firm jest strategi¹ alternatywn¹ w stosunku do pozyskiwania wysoko wykwalifikowanych pracowników. Do najwa¿niejszych z nich nale¿y: nowoczesnoœæ produktu i technologii oraz ci¹g³oœæ procesu innowacyjnego. pozwalaj¹ca na utrzymanie swojej przewagi technologicznej nad konkurencj¹. Podstaw¹ dzia³ania przedsiêbiorstw w dziedzinach wysoko zaawansowanych technologicznie jest œcis³e powi¹zanie procesu badawczego z procesem produkcyjnym. Strategia taka pozwala osi¹gaæ sukcesy w d³ugim okresie. W Polsce istniej¹ przedsiêbiorstwa sektora MSP. czego nauczy³ mnie Microsoft. które bêdzie w stanie wykorzystaæ ich wiedzê dla tworzenia innowacji. dzia³aj¹ce w dziedzinach wysoko zaawan94 Czynniki sukcesu Strategie firm polskich J. Strategie firm innowacyjnych O sukcesie firmy innowacyjnej decyduje wiele czynników.2. szczególnie dzia³aj¹cych w dziedzinie software (Microsoft)94. Strategia pozyskiwania wysoko kwalifikowanych kadr Strategia pozyskiwania innych firm 5. ale równie¿ zabezpiecza przed wyroœniêciem pod jej bokiem powa¿nego konkurenta rynkowego. co w konsekwencji czêsto prowadzi do jednoœci laboratorium i produkcji oraz personalnej unii kierownictwa badañ i kierownictwa produkcji. którzy przynios¹ ze sob¹ wiedzê na temat technologii stosowanej przez konkurencjê. mo¿liwa do stosowania równie¿ przez firmy œredniej wielkoœci. Strategia pozyskiwania wysoko kwalifikowanych kadr jest pewnego rodzaju strategi¹ alternatywn¹ dla strategii zakupu licencji. Jest to znacznie tañsza metoda pozyskiwania wiedzy know-how od zakupu licencji. ale ofensywnie dzia³aj¹ce przedsiêbiorstwa. Zamiast pozyskiwaæ pracowników konkurencji przedsiêbiorstwo przejmuje ca³¹ firmê konkurencyjn¹ lub stosuje fuzjê. ale mo¿e byæ tak¿e przydatna dla firm z sektora MSP. Uznawana jest jednak za nieetyczn¹. Bock: Lekcja biznesu.rzania tworzony jest i wprowadzany na rynek unowoczeœniony produkt.

polegaj¹c¹ na d¹¿eniu do osi¹gniêcia wysokiego stopnia specjalizacji pozwalaj¹cej znaleŸæ siê w niszy rynkowej na rynku globalnym. K³opotek: Zarz¹dzanie firm¹ innowacyjn¹. Firmy te uwa¿aj¹. korzystaj¹c z profesjonalnych dystrybutorów. którzy umiej¹ znaleŸæ klientów na ich produkty. Bardzo profesjonalnie traktuj¹ marketing. targach czy wystawach. W ankesie przedstawione zosta³y szczegó³owo strategie tych firm. przy czym badania s¹ czêœciowo finansowane przez KBN lub Fundacjê na rzecz Nauki Polskiej. Finansowanie rozwoju oparte jest na œrodkach w³asnych. Warszawa 2000. Czêsto pracuj¹ w nich lub s¹ ich w³aœcicielami wybitni fachowcy. JBR-y). Sosnowska. S. które ze spó³ek z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹ przekszta³ci³y siê w spó³ki akcyjne. która w du¿ym stopniu przyczynia siê do podnoszenia efektywnoœci pracy. oferuj¹cych nowoczesne produkty. zwi¹zan¹ z wysokimi stopami procentowymi. gdzie mog¹ zdobywaæ najnowsze informacje o kierunkach i trendach rozwoju ich bran¿y czy sektora. ¿e wysokie obci¹¿enia podatkowe nie pozwalaj¹ im na zgromadzenie œrodków potrzebnych na dalszy rozwój. W firmie panuje przyjazna atmosfera wspó³pracy. które w sposób ci¹g³y doskonal¹ dostosowuj¹c je do potrzeb klientów. Natomiast podstawowym celem strategicznym firmy Ascor jest utrzymanie wysokiego poziomu podstawowych produktów oraz wyszukiwanie nowych kierunków rozwoju firmy. £obejko. Pracownicy aktywnie uczestnicz¹ w tworzeniu strategii dzia³ania przedsiêbiorstwa. Dlatego te¿ chêtnie podnosz¹ swoje kwalifikacje uczestnicz¹c w konferencjach. lokuj¹ swoje produkty na rynku œwiatowym. 78 . Difin. Wiedzê tê uwa¿aj¹ za g³ówne Ÿród³o sukcesów ich przedsiêbiorstwa. które najczêœciej staraj¹ siê realizowaæ strategiê w¹skiej niszy produktowej. Instytuty Badawcze. a kapita³ akcyjny zwykle przeznaczaj¹ na inwestycje w rozwój firmy. 95 A. Strategiê firmy Vigo-System mo¿na okreœliæ jako strategiê niszow¹ o wysokiej specjalizacji. S¹ to przedsiêbiorstwa nale¿¹ce do grupy aktywnych innowatorów. A.sowanych technologii. wypracowan¹ w trakcie rozwoju firmy. S¹ to przedsiêbiorstwa prywatne. Solaris Laser czy te¿ firma Ascor95. Firma Solaris Laser stosuje strategiê. Do takich firm innowacyjnych nale¿¹ firmy Vigo-System. S¹ równie¿ motywowani finansowo. Nie korzystaj¹ z kredytów z obawy przed pu³apk¹ zad³u¿enia. W swoich strategiach du¿y nacisk k³ad¹ na wykorzystanie wiedzy zdobywanej podczas prowadzenia prac badawczych przez pracowników firmy oraz wspó³pracuj¹ce jednostki uczelniane. Chc¹c siê utrzymaæ na rynku firma przyjê³a strategiê dywersyfikacji swoich produktów. przy zachowaniu polskiego akcjonariatu. polegaj¹c¹ na wykorzystaniu techniki podczerwieni do produkcji detektorów podczerwieni i ich aplikacji do ró¿nych zastosowañ. utrzymuj¹cy sta³y kontakt ze sfer¹ nauki (Uczelnie.

nazwy handlowe i oznaczenia pochodzenia lub nazwy pochodzenia. Czystoœæ patentowa We wspó³czesnym œwiecie pojêcia: w³asnoœæ intelektualna. U³atwia nawi¹zywanie i rozwijanie wspó³pracy gospodarczej i naukowej z zagranic¹. Dzia³ania podejmowane na podstawie znajomoœci zasad ochrony w³asnoœci przemys³owej okreœlane s¹ mianem polityki patentowej. Warszawa 1997. jak i prawa w³asnoœci przemys³owej. Przez prawo w³asnoœci intelektualnej rozumie siê wy³¹cznie regulacje zawarte w prawie autorskim (i pokrewnych). wynalazek nie jest wynikiem dzia³alnoœci intelektualnej. Takie rozumienie oznacza. jak i poszczególnych podmiotów gospodarczych) ochronê w³asnych interesów gospodarczych i wzrost efektywnoœci dzia³alnoœci gospodarczej. [w:] Zarz¹dzanie innowacjami. handlu. Prowadzenie w³aœciwej polityki patentowej jest niezwykle istotne dla przedsiêbiorstw innowacyjnych. pod red. Czasami przez pojêcie w³asnoœæ intelektualna rozumiano dziedziny zarówno prawa autorskiego (³¹cznie z pokrewnymi). Wybrane problemy. reklamy wyrobów itd. ¿e mo¿na przyj¹æ – co jest rozwi¹zaniem nie tyle teoretycznie przekonuj¹cym. znaków towarowych i us³ugowych itd. wzory przemys³owe. jak równie¿ zwalczanie nieuczciwej konkurencji.5. Natomiast prawo w³asnoœci przemys³owej i handlowej obejmuje wynalazki. Jak pisze Wies³aw Kotarba „Wydaje siê. co praktycznym – istnienie dwóch pojêæ: prawo w³asnoœci intelektualnej oraz prawo w³asnoœci przemys³owej i handlowej”96. Kotarba: Cechy procesów innowacyjnych lat dziewiêædziesi¹tych. Przy takim rozró¿nieniu prawo w³asnoœci intelektualnej obejmuje regulacje zawarte w prawie autorskim i prawach pokrewnych. W³aœciwie prowadzona polityka patentowa mo¿e zapewniæ (tak w skali kraju. Znajomoœæ i stosowanie zasad ochrony w³asnoœci przemys³owej i handlowej jest jednym z bardzo wa¿nych warunków podejmowania i prowadzenia efektywnej dzia³alnoœci gospodarczej. Pozwala na zabezpieczenie wy³¹cznoœci produkcji. ochronê tajemnic produkcyjnych. Bogdanienko. 79 . Coraz czêœciej stosowane jest rozró¿nianie pojêæ prawa w³asnoœci intelektualnej i przemys³owej. ¿e np. J. technologicznych.3. w³asnoœæ przemys³owa i handlowa s¹ rozumiane na wiele sposobów. a wiêc odnosz¹cych siê g³ównie do w³asnoœci artystycznej. Oficyna Wdawnicza SGH. znaki towarowe. literackiej i naukowej (w tym programów komputerowych). 96 Prawo w³asnoœci intelektualnej Prawo w³asnoœci przemys³owej i handlowej Polityka patentowa W. a utwór muzyczny lub literacki nim jest. zb. To ostatnie zwykle bywa³o rozumiane w¹sko – jako prawo wynalazcze lub szeroko – jako prawo obejmuj¹ce tak¿e ochronê wynalazków. wzory u¿ytkowe. Polityka patentowa pozwala na wykorzystanie dorobku œwiatowego w zakresie chronionych i nie chronionych rozwi¹zañ technicznych. znaki us³ugowe. Pr. organizacyjnych itd. wzorów u¿ytkowych i zdobniczych.

– wa¿noœci ochrony patentowej konkretnych wynalazków. Nale¿y pamiêtaæ. – korzystanie z naruszeñ w³asnych praw. – ochrona przed naœladownictwem. Pos³uguj¹c siê umiejêtnie rozwi¹zaniami przewidzianymi w systemach udzielania praw ³¹cznych na wynalazki i wzory (u¿ytkowe.Dzia³ania przedsiêbiorstw podejmowane w ramach polityki przemys³owej Aby mo¿na by³o prowadziæ politykê patentow¹. a nawet uniewa¿nienie patentu. – sposobach formu³owania umów. a tak¿e informacje o okresach przedawnienia z tytu³u naruszenia praw wy³¹cznych. – zasadach praktycznego funkcjonowania przepisów prawa z zakresu ochrony przemys³owej w Polsce i innych pañstwach. – blokowanie dzia³añ innych firm. Wystêpuj¹c o tak¹ ochronê trzeba znaæ wymagania dotycz¹ce wykonywania swojego wynalazku w okreœlonym zakresie i czasie. zdobnicze) oraz w systemach ochrony znaków towarowych. – stopniu wykorzystania udostêpnionego rozwi¹zania przez inne przedsiêbiorstwa. przemys³owe. Nieznajomoœæ tych wymagañ mo¿e spowodowaæ konsekwencje w formie ustanowienia licencji przymusowej. Cele polityki patentowej Dzia³ania podejmowane w ramach polityki patentowej mog¹ pomagaæ w prowadzeniu walki konkurencyjnej. Nale¿y tak¿e zbieraæ informacje o: – sposobach udostêpniania projektów wynalazczych. – praktyce rozstrzygania sporów powstaj¹cych na tle ochrony w³asnoœci przemys³owej. których naruszenie mo¿e spowodowaæ okreœlone sankcje (ustanowione przepisami prawnymi danego kraju). ale uzyskaæ j¹ w innym. – zapobieganie naruszeniom obcych praw. – zakresie udzielanej pomocy przez stronê udostêpniaj¹c¹. stawianych w nich warunków. Gromadzenie informacji 80 . – dezorientowanie konkurentów. i¿ w ró¿nych krajach obowi¹zuj¹ ró¿ne rozwi¹zania prawne i dlatego te¿ na ten sam wynalazek mo¿na nie uzyskaæ ochrony prawnej w jednym kraju. Przedsiêbiorstwo powinno posiadaæ informacje o obcych prawach wy³¹cznych. przepisami o przeciwdzia³aniu praktykom monopolistycznym oraz o zapobieganiu i zwalczaniu nieuczciwej konkurencji mo¿liwe jest: – skuteczne os³abianie konkurentów. wyw³aszczenia z praw. nale¿y œledziæ stan techniki i technologii w kraju i za granic¹ a zw³aszcza zg³aszanych do ochrony i chronionych rozwi¹zañ typu know how. Wchodz¹c na rynek innego pañstwa z innowacj¹ (nowym produktem lub us³ug¹) przedsiêbiorstwo powinno staraæ siê o uzyskanie ochrony dla swojego rozwi¹zania.

Dlatego te¿ decyzje o ubieganiu siê o tak¹ ochronê musz¹ byæ starannie przemyœlane pod k¹tem tego czy jest (bêdzie) mo¿liwe: – rozszerzenie eksportu wyrobów. – stworzenie warunków do udzielania licencji b¹dŸ przeniesienia praw wy³¹cznych.Cele te mog¹ byæ realizowane za pomoc¹ ró¿nego rodzaju dzia³añ. – wzmocnienie pozycji na okreœlonym rynku i zabezpieczenie przed naœladownictwem. takich jak np. – gdzie go chroniæ. Wa¿na jest równie¿ w³aœciwa ocena jakoœci rozwi¹zania. – udzielenie licencji – w tym na bardzo dogodnych warunkach po to. – licencja przymusowa. Naruszenie obcych praw wynikaj¹cych z tytu³u wa¿nych patentów. Uzyskanie i utrzymanie ochrony prawnej za granic¹ jest bardzo kosztowne. – nawi¹zanie wspó³pracy gospodarczej lub handlowej. – patenty papierowe – obejmuj¹ce wynalazki. – kiedy chroniæ. – nielegalne wykorzystywanie cudzego rozwi¹zania itd. Rozpoczynaj¹c produkcjê nowego wyrobu nale¿y sprawdziæ czy przypadkiem nie mo¿e dojœæ do kolizji z obcymi prawami wy³¹cznymi zarówno w stosunku do rozwi¹zañ konstrukcyjnych. jak i technologicznych. aby na okreœlony czas wy³¹czyæ konkurenta. – obejœcie patentu. przez wskazanie dowodu na ujawnienie wynalazku przed jego zg³oszeniem do ochrony. tempa rozwoju techniki w danej dziedzinie i mo¿liwoœci wdro¿enia wynalazku. jego poziomu technicznego. które faktycznie nie bêd¹ wykorzystane a ich ujawnienie s³u¿y wprowadzeniu w b³¹d konkurencji. Staj¹c przed podjêciem decyzji czy wynalazek zg³osiæ do ochrony nale¿y tak¿e zastanowiæ siê: – czy w ogóle chroniæ wynalazek. – wykazanie przed Urzêdem Patentowym braku zdolnoœci patentowej – np. – zg³aszanie wynalazków do ochrony dopiero pod koniec realizacji prac naukowo-badawczych – bez ujawnienia czêœciowego dorobku osi¹gniêtego w trakcie realizacji tych prac. – wejœcie na rynki zagraniczne. chronionych wzorów czy znaków to- Dzia³ania podejmowane w ramach polityki patentowej Ochrona prawna za granic¹ 81 . – licencje krzy¿owe – udzielanie licencji tylko pomiêdzy okreœlonymi przedsiêbiorstwami. – jaka ma byæ forma ochrony.: – skupowanie i zamra¿anie wynalazków. – jaki przyj¹æ zakres ochrony (redakcja zastrze¿eñ).

Czystoœæ patentowa warowych nazywane jest brakiem „czystoœci patentowej” produkowanych wyrobów lub rozwi¹zañ konstrukcyjnych i technologicznych. wymusza podejmowanie wszelkich dzia³añ maj¹cych na celu modernizacjê polskiego przemys³u. 82 . Polskie MSP musz¹ mieæ coraz wiêksz¹ œwiadomoœæ takiego stanu rzeczy. Liczba i jakoœæ zg³oszeñ rozwi¹zañ technicznych do ochrony prawnej w danym kraju œwiadczy o jego wewnêtrznym potencjale innowacyjnym i o mo¿liwoœciach jego wykorzystania w ramach wymiany innowacji w skali miêdzynarodowej. technologii i organizacji. ¿e firmy innowacyjne musz¹ byæ szczególnie wra¿liwe na zagadnienie ochrony w³asnoœci przemys³owej. polskich przedsiêbiorstw. Dlatego te¿ badanie „czystoœci patentowej” powinno byæ przeprowadzane przed podjêciem decyzji w zakresie rozwoju dzia³alnoœci gospodarczej a zw³aszcza w zakresie decyzji o wdro¿eniu nowych rozwi¹zañ. Silna konkurencja rynkowa. Ochrona prawna rozwi¹zañ o charakterze technicznym jest warunkiem koniecznym dla prawid³owego funkcjonowania procesów przenoszenia wyników prac badawczych i rozwojowych do praktyki gospodarczej. Ochrona w³asnoœci przemys³owej stwarza równie¿ polskim MSP ogromne szanse na w³¹czenie siê do miêdzynarodowej wspó³pracy gospodarczej umo¿liwiaj¹cej obustronny transfer wiedzy i technologii. co prowadzi do przekszta³cania tych wyników w innowacje (nowe produkty i technologie) oraz umo¿liwia podejmowanie procesów innowacyjnych. W krajach rozwiniêtych gospodarczo przedsiêbiorstwa wykorzystuj¹ rozwiniêt¹ praktykê korzystania z zasad ochrony przemys³owej jako pewnego rodzaju broñ strategiczn¹ u¿ywan¹ w celu utrzymania i zdobywania rynków zbytu. zw³aszcza ze strony podmiotów zagranicznych. Upowszechnianie wiedzy na temat ochrony w³asnoœci przemys³owej i handlowej w Polsce i na œwiecie mo¿e stworzyæ sprzyjaj¹cy klimat dla zwiêkszenia innowacyjnoœci MSP przejawiaj¹cej siê w podejmowaniu oraz szybkim i efektywnym wykorzystaniu w³asnych i obcych osi¹gniêæ w zakresie techniki. Nale¿y podkreœliæ.

Sposoby pozyskania œrodków finansowych mo¿na dzieliæ wed³ug ró¿nych kryteriów podzia³u. wysokoœæ potrzebnych œrodków i Ÿróde³ finansowania zale¿¹ od wielkoœci firmy.1. przyjêtego modelu transformacji technologii. skierowanych do przedsiêbiorstw wdra¿aj¹cych projekty innowacyjne. formy w³asnoœci oraz sytuacji w otoczeniu zewnêtrznym firmy a przede wszystkim od realizowanego przedsiêwziêcia. Niektóre z nich przedstawiono w tabeli 6. Podzia³ Ÿróde³ finansowania projektów innowacyjnych Ka¿dy projekt innowacyjny. kapita³ wysokiego ryzyka. Dlatego te¿ decyzje dotycz¹ce oceny i wyboru projektów innowacyjnych nale¿¹ do najistotniejszych z punktu widzenia finansów przedsiêbiorstwa. Ponadto metody finansowania zale¿ne s¹ od wielu czynników. takich jak np. kredyty bankowe. Mo¿liwoœæ pozyskania.1.6. projekty i przedsiêwziêcia innowacyjne. Klasyfikacje Ÿróde³ finansowania 83 . rodzaju transformacji. Finansowanie projektów innowacyjnych w przedsiêbiorstwach polskich i w wybranych krajach Unii Europejskiej • Prezentacja sposobów pozyskiwania œrodków finansowych na • Prezentacja Ÿróde³ finansowania innowacji. takich jak: kapita³ • Prezentacja dotacji rz¹dowych i programów Unii Europejskiej w³asny i obcy. St¹d w literaturze mo¿na spotkaæ ró¿ne klasyfikacje Ÿróde³ finansowania. • Prezentacja form finansowania projektów innowacyjnych w Niemczech. zwi¹zane jest z nak³adami kapita³owymi.1. ka¿de przedsiêwziêcie bez wzglêdu na to kto je podejmuje i w jakim zakresie. 6.

Teoretycznie ma³e i œrednie przedsiêbiorstwa mog¹ korzystaæ równie¿ z kredytów bankowych. reinwestowane zyski. Mo¿e to byæ kapita³ w³asny albo pozyskany kapita³ obcy (tabela 6. faktoring. kapita³ w³asny Inkubatory przedsiêbiorczoœci. 17 grudnia 1997. fortfaiting. jak i kapita³u obcego. Ich wielkoœæ uzale¿niona jest bowiem od maj¹tku posiadanego przez przedsiêbiorstwo oraz rodzaju dzia³alnoœci.2). po¿yczka. Œrodki tego typu s¹ jednak niewystarczaj¹ce dla finansowania przedsiêwziêæ innowacyjnych w ma³ych i œrednich przedsiêbiorstwach. po¿yczki.1. venture capital Kredyt. Dostêpnoœæ i sposoby pozyskania ka¿dego z tych Ÿróde³ przez przedsiêbiorstwa dla finansowania przedsiêwziêæ innowacyjnych jest jednak zró¿nicowana. parki technologiczne Udzia³y w³aœcicieli. Finansowanie wewnêtrzne Finansowanie zewnêtrzne Przedsiêwziêcia i projekty innowacyjne mog¹ byæ finansowane z wielu Ÿróde³. Warszawa. s. ród³o: R. Ze œrodków zewnêtrznych w³asnych najwiêksze znaczenie dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw odgrywaj¹ subwencje i dotacje oraz venture capital. Odgrywaj¹ one wiêksze znaczenie w du¿ych przedsiêbiorstwach. Miêdzynarodowa wspó³praca produkcyjna i transfer technologii a procesy transformacji gospodarczej. bony komercyjne. W praktyce jednak. 2. venture capital Kredyt. wiêksze szanse na wykorzystanie kredytów bankowych dla finansowania innowacji maj¹ du¿e przedsiêbiorstwa. ze wzglêdu na ustabilizowan¹ pozycjê rynkow¹. St¹d te¿ wiêkszoœæ ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw finansuje przedsiêwziêcia innowacyjne korzystaj¹c z ró¿nych Ÿróde³. Gurbiel. W zakresie finansowania wewnêtrznego najprostszy sposób finansowania to finansowanie z kumulowanego zysku i odpisów amortyzacyjnych. Przedsiêwziêcia i projekty innowacyjne mog¹ byæ finansowane ze œrodków wewnêtrznych (finansowanie wewnêtrzne) i ze œrodków spoza danego przedsiêbiorstwa (finansowanie zewnêtrzne). Materia³y konferencji naukowej nt.1. Rodzaje metod finansowania przedsiêwziêæ innowacyjnych w zale¿noœci od przyjêtego kryterium Kryterium W³asnoœæ Zaanga¿owanie ród³a finansowania Podzia³ Publiczne Prywatne Bezpoœrednie Poœrednie Kapita³ w³asny Kapita³ obcy Przyk³ady metod finansowania Dofinansowanie Kredyty. Finansowanie transferu technologii w procesie transformacji. 84 . zarówno kapita³u w³asnego. obligacje.1.Tabela 6. porêczenie. franchising.

Kapita³ obcy Kredyty i po¿yczki instytucji bankowych i nie bankowych Kredyty dostawców Kredyty odbiorców Inne Poni¿ej omówiony bêdzie podzia³ œrodków finansowych wed³ug Ÿróde³ ich finansowania. kolejne emisje akcji. Podstawowe Ÿród³a finansowania innowacji Kapita³ w³asny Finansowanie wewnêtrzne Samofinansowanie z kumulowanego zysku Odpisy amortyzacyjne Ciche rezerwy Inne Finansowanie zewnêtrzne Podwy¿szenie kapita³u zak³adowego Sprzeda¿ bezpoœrednia Emisja akcji / obligacji Venture capital Subwencje i dotacje ród³o: Opracowanie w³asne. S¹ to wszystkie sposoby finansowania. LIBER.2. Warszawa 1997. C.1. rezerwowych i zysków niepodzielonych97. Mo¿na wyró¿niæ dwa Ÿród³a finansowania wewnêtrznego: wewnêtrzne tworzenie kapita³u. Mo¿liwoœci powiêkszenia kapita³ów w³asnych Kapita³y w³asne przedsiêbiorstwa Kapita³ w³asny Finansowanie wewnêtrzne wewnêtrzne tworzenie kapita³u wtórny dop³yw œrodków finansowych ród³o: Opracowanie w³asne.Tabela 6.H. 97 98 H. Ocena projektów inwestycyjnych. Beck. Podstawy ekonomiki i zarz¹dzania przedsiêbiorstwem. 414. 85 . Kortan. przyjêcie nowych wspólników. venture capital Finansowanie wewnêtrzne przedsiêwziêæ odbywa siê przy wykorzystaniu œrodków w³asnych danego przedsiêbiorstwa.2. 3. Johnson. Kapita³ w³asny mo¿e byæ powiêkszony poprzez finansowanie wewnêtrzne i finansowanie zewnêtrzne. 6. s.2. Warszawa 2000. które nie anga¿uj¹ osób trzecich. wtórny dop³yw œrodków finansowych98. Tabela 6. s.1. J. Finansowanie zewnêtrzne nowe wk³ady w³aœcicieli lub udzia³y wspólników. Jest sum¹ kapita³ów podstawowych. Kapita³y w³asne przedsiêbiorstwa Kapita³ w³asny jest to wk³ad w³aœciciela b¹dŸ udzia³ wspólników w maj¹tku gospodarczym jednostki gospodarczej w³o¿ony na czas nieograniczony i bez gwarancji oprocentowania.

88. 86 . a tak¿e odpisy amortyzacyjne. SGH. Wp³ywa to dodatnio na p³ynnoœæ finansow¹ przedsiêbiorstwa. Stru¿yckiego. Kapita³y w³asne w finansowaniu zewnêtrznym mo¿na pozyskaæ poprzez: nowe wk³ady w³aœcicieli (w spó³ce akcyjnej) lub udzia³y wspólników (w spó³ce z ograniczon¹ odpowiedzialnoœci¹). Mo¿e ono dotyczyæ kapita³ów w³asnych. Wobec tego niejednokrotnie czêœæ œrodków z tych funduszy mo¿e stale wykorzystywaæ jako Ÿród³a finansowania dzia³alnoœci rozwojowej99. Gromadzenie œrodków na funduszach amortyzacyjnych z regu³y wyprzedza w czasie potrzeby odtworzeniowe. pr. Finansowanie przedsiêwziêcia innowacyjnego z zysku czêsto warunkuje mo¿liwoœæ pozyskania pozosta³ych œrodków finansowych z zewn¹trz. Warszawa. zb. Dotyczy to przedsiêbiorstw.Wewnêtrzne tworzenie kapita³u Wewnêtrzne tworzenie kapita³u to przeznaczenie wypracowanego zysku na dofinansowanie dzia³alnoœci. dlatego ¿e kapita³ wniesiony do spó³ki podlega zwrotowi dopiero w momencie likwidacji spó³ki. Finansowanie zewnêtrzne to dop³yw œrodków finansowych spoza przedsiêbiorstwa. na przyk³ad gdy wspólnicy podejmuj¹ decyzje o podwy¿szaniu udzia³ów w spó³ce. poniewa¿ s¹ one zwi¹zane z du¿ymi nak³adami. pod red. a wiêc nie ma potrzeby wyp³aty kapita³ów czy wyp³acania odsetek w czasie prowadzenia dzia³alnoœci spó³ki. Wtórny dop³yw œrodków finansowych to wyprzeda¿ maj¹tku rzeczowego lub finansowego. 99 Podstawy zarz¹dzania przedsiêbiorstwem. jak to ma miejsce w przypadku korzystania z kapita³ów obcych. prawne zobowi¹zania wyp³aty. 1998. wystarczy zgoda w³aœcicieli na przeznaczenie zysku (czêœci lub ca³oœci) na finansowanie przedsiêwziêæ innowacyjnych. W przypadku finansowania przedsiêwziêæ innowacyjnych z regu³y konieczne jest zaanga¿owanie Ÿróde³ zewnêtrznych. Amortyzacja mo¿e byæ narzêdziem tworzenia funduszy œrodków finansowych przeznaczonych na zast¹pienie czêœci zu¿ytego maj¹tku nowymi inwestycjami. venture capital. Wówczas to wspólnicy przeznaczaj¹ swoje pieni¹dze na dofinansowanie. kolejne emisje akcji lub przyjêcie nowych wspólników. Wtórny dop³yw œrodków finansowych Wk³ady Z przyjêcia nowych wk³adów lub udzia³ów do przedsiêbiorstwa nie wynikaj¹ w przysz³oœci jakiekolwiek obligatoryjne. W tym przypadku pozyskanie kapita³u nie stanowi problemu. Ma ona przeciwdzia³aæ dekapitalizacji maj¹tku trwa³ego przedsiêbiorstwa. s. M. które osi¹gnê³y zyski z prowadzonej dzia³alnoœci.

najwiêksze znaczenie dla funduszy VC ma element innowacyjnoœci w sferze produktowej lub rynkowej. 87 . Ka¿dy projekt inwestycyjny musi zostaæ oceniony finansowo. Polska Fundacja Rozwoju Ma³ych i Œrednich Przedsiêbiorstw. Zalet¹ jest niew¹tpliwie fakt powiêkszania kapita³u w³asnego. Przedsiêwziêcie w ocenie specjalistów funduszu venture capital musi okazaæ siê realne i zyskowne. Zwiêksza to potencjaln¹ zdolnoœæ przedsiêbiorstwa do obs³ugi zad³u¿enia. Jest to specyficzny rodzaj finansowania. Molo i M. aczkolwiek mo¿e siê zdarzyæ. poniewa¿ innowacje umo¿liwiaj¹ osi¹gniêcie przewagi konkurencyjnej i szybkie zdobycie rynku. Ta forma finansowania innowacji zostanie omówiona szczegó³owo w punkcie 6. Jak stwierdza M.Zwiêkszenie kapita³u w³asnego w spó³ce akcyjnej poprzez kolejn¹ emisjê akcji jest mo¿liwe. ¿e osoby wstêpuj¹ce do spó³ki jako nowi w³aœciciele wnios¹ oprócz kapita³u równie¿ doœwiadczenie i w³asne kontakty. jednak te¿ ma swoje wady i zalety. Wed³ug wielu ekonomistów finansowanie przedsiêwziêæ innowacyjnych poprzez wykorzystanie funduszy venture capital jest jak najbardziej wskazane. Wad¹ mo¿e byæ fakt rozproszenia akcji.3. Warszawa 2000. Banki z regu³y oceniaj¹ zdolnoœæ kredytow¹ przedsiêbiorstwa do obs³ugi zad³u100 Kredyt bankowy Finansowanie rozwoju ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. Pozyskanie œrodków finansowych poprzez venture capital (VC) zale¿y przede wszystkim od przedstawionego projektu innowacyjnego. Bielówka. Wiêksza liczba akcjonariuszy maj¹cych g³os na walnych zgromadzeniach mo¿e powodowaæ trudnoœci w zarz¹dzaniu spó³k¹. Wad¹ s¹ niew¹tpliwie koszty emisji akcji. Emisja akcji Venture capital 6.4. co jest warunkiem szybkiego wzrostu wartoœci firmy100. poniewa¿ najwa¿niejszym celem VC jest osi¹gniêcie ponadprzeciêtnych zysków z finansowanego przedsiêwziêcia. w którym podstaw¹ do zaopiniowania pozytywnie wniosku o przyznanie pomocy finansowej jest samo przedsiêwziêcie. Kredyty bankowe Kredyty bankowe s¹ najprostsz¹ form¹ pozyskania kapita³u obcego. s. Kredyty nie poci¹gaj¹ za sob¹ kosztów zwi¹zanych z emisj¹ obligacji lub akcji na rynku kapita³owym i wymagaj¹ znacznie prostszej dokumentacji ni¿ prospekt emisyjny. pomoc rz¹du dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. Ministerstwo Gospodarki. aby sprawdziæ czy jest on ekonomicznie rentowny. 46. Ocena finansowa przes¹dza czy projekt innowacyjny bêdzie realizowany czy te¿ zostanie odrzucony. chyba ¿e akcje z dodatkowej emisji nabêdzie kilku inwestorów. gdy¿ s¹ one bardzo wysokie.

U. jako ¿e zdolnoœæ do sp³at zaci¹gniêtych zobowi¹zañ zale¿y od powodzenia finansowanej innowacji. ustawa z 29 sierpnia 1997. Nale¿y jednak zauwa¿yæ. 97. Ich uczestnicy sk³adaj¹ siê na ³¹czn¹ sumê kredytu. Zarz¹dzanie firm¹ innowacyjn¹. pr. i¿ wykorzystanie kredytów do finansowania przedsiêwziêæ innowacyjnych jest ograniczone. Znaczenie kredytu bankowego jako Ÿród³a finansowania innowacji w polskich przedsiêbiorstwach jest niewielkie. obowi¹zuj¹cym w Polsce od 29 sierpnia 1997 roku. Difin. gdy¿ z niej maj¹ byæ sp³acane raty z odsetkami. Ta forma pomocy finansowej jest najszerzej rozpowszechniona w Niemczech i Francji. wypracowanych przez ni¹ wyników finansowych. stanowi¹cych podstawê do jej oceny i okreœlania zdolnoœci kredytowej. zwane konsorcjami. zb. suma udzielonych wierzytelnoœci banku w stosunku do jednego podmiotu lub podmiotów powi¹zanych kapita³owo i organizacyjnie ponosz¹cych wspólne ryzyko gospodarcze nie mo¿e przekroczyæ 25% funduszy w³asnych banku101. Warszawa 2000. przy czym jeden z nich przyjmuje wiod¹c¹ rolê w organizacji porozumienia czuwaj¹c nad prawid³ow¹ obs³ug¹ sp³at rat kredytu i odsetek przez d³u¿nika. 939 ze zmianami. £obejko. s. L. A. Decyzja o przyznaniu œrodków finansowych zale¿y równie¿ od dotychczasowej dzia³alnoœci firmy. Sosnowska. Zgodnie z nowym prawem bankowym. 88 . 374–385. W. Dlatego te¿. Jednak drog¹ kredytów bankowych nie mo¿na uzyskaæ znacznego dop³ywu œrodków finansowych. K³opotek.¿enia w ca³ym okresie zad³u¿enia na podstawie sprawozdawczoœci finansowej i na biznesplanie przedsiêwziêcia inwestycyjnego. Dzia³alnoœæ innowacyjna powoduje du¿e zamro¿enie œrodków finansowych. 101 102 103 Prawo bankowe. Dz. Nr 140. Jaworskiego znajdujemy kilka systemów oceny zdolnoœci kredytowej banków. S. Ponadto w przypadku analizy finansowej projektów modernizacyjno-rozwojowych istotne jest wydzielenie z podstawowej dzia³alnoœci jednostki realizuj¹cej dany projekt103. m. A. 119–120. w celu roz³o¿enia ryzyka banki tworz¹ specjalne porozumienia. W przypadku finansowania dzia³alnoœci innowacyjnej niezbêdne jest przedstawienie planowanych przep³ywów pieniê¿nych. pod red. poz. niekiedy przy udzielaniu powa¿niejszych kwot kredytów d³ugoterminowych. s. a sama innowacja stanowi zabezpieczenie sp³aty. Aby okreœliæ czy firma bêdzie zdolna do sp³aty zaci¹gniêtych zobowi¹zañ niezbêdnym jest przeprowadzenie szeregu analiz102. Wspó³czesny bank.in.

Rodzaje kredytowania w Niemczech W Niemczech kredyty udzielane s¹ dla nowo tworzonych przedsiêbiorstw. W pierwszym przypadku pomoc jest szczególnie istotna ze wzglêdu na ryzyko przedsiêwziêcia. jak te¿ przedsiêbiorstw ju¿ istniej¹cych. Hilfen fuer Forschung und Entwicklung. Przedsiêbiorcy – za³o¿yciele mog¹ powiêkszyæ swój kapita³ poprzez udzia³y w przedsiêwziêciach spó³ek kapita³owych. Cechy charakterystyczne kapita³u wysokiego ryzyka przy finansowaniu przedsiêwziêæ innowacyjnych: – spó³ki venture capital wyposa¿aj¹ przedsiêbiorstwo w kapita³ w³asny w formie udzia³ów. s. nie wymagaj¹c powszechnie stosowanych zabezpieczeñ oraz oprocentowania. Podstawy zarz¹dzania przedsiêbiorstwem. Œrodki na inwestycje zwi¹zane z innowacjami mo¿na uzyskaæ równie¿ z Niemieckiego Banku Wyrównawczego (Deutsche Ausgleichbank). Odbudowy. Odbudowy w ramach œrodków w³asnych. op. bmb+f. s. Obecnie akcent po³o¿ony jest na tworzenie przedsiêbiorstw przez za³o¿ycieli wywodz¹cych siê z instytucji badawczych104. Berlin 2001. W tym przypadku ma³ym i œrednim przedsiêbiorstwom stworzono warunki do wykorzystania œrodków w ramach tzw. 104 105 Kapita³ wysokiego ryzyka Innovationsfoerderung. a tak¿e d³ugi okres sp³aty (np. 91–92. Œrodki te mog¹ byæ powiêkszone w wyniku wykorzystania kredytów przydzielonych w ramach programu zak³adania nowych podmiotów gospodarczych. – spó³ki venture capital s¹ zobowi¹zane do pomocy w zarz¹dzaniu przedsiêbiorstwem. ich udzia³y musz¹ byæ gwarantowane przez towarzystwa gwarancji ryzyka.4. 89 .2 kapita³ wysokiego ryzyka zalicza siê obecnie do najwa¿niejszych form finansowania przedsiêwziêæ innowacyjnych. Kredytowanie w Niemczech 6. 15 lat). Przy tym dwa pierwsze lata wolne s¹ od op³at. Aby odci¹¿yæ spó³ki od ryzyka zwi¹zanego z podejmowan¹ dzia³alnoœci¹ innowacyjn¹. 52. Cech¹ charakterystyczn¹ niemieckiego systemu kredytowego jest niskie oprocentowanie kredytów (2–9%). Kapita³ wysokiego ryzyka Jak wspomniano w punkcie 6. BMWi. – udzia³owcy d¹¿¹ do uzyskania wysokich zysków w przypad105 ku powodzenia ryzykownego przedsiêwziêcia . cit. sta³e odsetki w czasie jego wykorzystania i zwrotu. Pomoc taka oferowana jest przez Instytut Kredytowy ds. programu kredytowania inwestycji zwi¹zanych z realizacj¹ procesów innowacyjnych. Drugi rodzaj pomocy kredytowej obejmuje przedsiêwziêcia zwi¹zane z finansowaniem procesów innowacyjnych w przedsiêbiorstwach ju¿ istniej¹cych. W tym przypadku mo¿na otrzymaæ kredyt udzielany przez Instytut Kredytowy ds.

Jego szybki rozwój nast¹pi³ w latach osiemdziesi¹tych. które chc¹ wdro¿yæ now¹ technologiê lub podj¹æ produkcjê nowego wyrobu. 17–56. Jednak¿e takie przedsiêwziêcia rokuj¹ wiêksze nadzieje na szybki zwrot wy³o¿onego kapita³u.5 mln euro. nast¹pi³ rozwój funduszy venture capital. mimo wysokiego zapotrzebowania na kapita³. Warszawa 2002. którymi dysponuj¹ przedsiêbiorstwa. Obecnie aktywn¹ dzia³alnoœæ inwestycyjn¹ prowadzi 37 funduszy o charakterze venture capital i private eguity106. Fundusze venture capital. 90 . co nie stanowi zbyt wysokiej sumy. Œrodki. Zasiêg finansowania przy pomocy venture capital siêga od finansowania koncepcji produktu i przedsiêbiorstwa do finansowania tzw. Brak jest jednak szacunków. PARP. co znacznie zwiêkszy³o potencja³ rynku kapita³u wysokiego ryzyka. s. VC w krajach rozwiniêtych Obecnie spó³ki venture capital funkcjonuj¹ w wielu krajach. VC w Polsce 106 107 P. ¿e najwiêcej tego rodzaju spó³ek funkcjonuje we Francji i w Wielkiej Brytanii.Zasiêg finansowania Œrodki spó³ek venture capital wykorzystywane s¹ do finansowania procesu tworzenia i rozwoju przedsiêbiorstwa. Ocenia siê. s¹ zazwyczaj niewystarczaj¹ce w stosunku do potrzeb finansowych. Rot. W skali ca³ej Unii Europejskiej wielkoœæ inwestycji szacowana jest na prawie 50 mln euro107. Tomowicz. P. Zainwestowa³y one co najmniej 2. przyczyniaj¹c siê do tworzenia i rozwoju ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw o wysokim poziomie technologicznym oraz pe³ni¹c rolê stabilizuj¹c¹ gospodarkê. który mia³ na celu wspieranie przedsiêwziêæ bazuj¹cych na nowych rozwi¹zaniach technologicznych we wczesnym etapie ich rozwoju. Ostatni¹ inicjatyw¹ rz¹du niemieckiego jest wprowadzenie w 1989 roku pilota¿owego programu. jaki jest udzia³ kapita³u zainwestowanego w dzia³alnoœci badawczo-rozwojowej w ma³ych przedsiêbiorstwach. Natomiast w Niemczech venture capital dysponowany przez spó³ki kapita³owe oceniany jest trzecim co do wielkoœci rynkiem. Spó³ki venture capital z regu³y zainteresowane s¹ wczesnymi fazami rozwoju przedsiêbiorstwa innowacyjnego. Równie¿ w Polsce w latach 90. w Niemczech ponad 6 mln euro. Spowodowa³o to rozwój nowych funduszy inwestuj¹cych we wczesne fazy rozwoju innowacyjnych projektów.3 mld z³. Dla porównania w Wielkiej Brytanii w 2000 roku zainwestowano ponad 17. kiedy rz¹d wprowadzi³ nowe regulacje prawne pozwalaj¹ce na organizowanie nowego typu instytucji finansowych zwanych jako Unternehmensbeteiligungsgesellschaft (UBG). Dane na podstawie rocznika EVCA 2000. „management buy-out” (przyjêcia jednostek strategicznych przedsiêbiorstwa).

zaœ kwota dotacji nie mo¿e przekroczyæ 60% kosztów kwalifikowanych netto. Program ten obejmuje dotacje na projekty inwestycyjne. Dotacje rz¹dowe Przedsiêbiorstwa wdra¿aj¹ce projekty innowacyjne mog¹ skorzystaæ równie¿ z programów rz¹dowych. – wdro¿enie pozyskanych technologii – us³ugi doradcze. Dotacja przeznaczona jest na finansowanie czêœci kosztów us³ug zwi¹zanych z realizacj¹ nastêpuj¹cych dzia³añ: – ocena technologii stosowanych przez przedsiêbiorcê – audyt technologiczny – us³ugi doradcze prowadz¹ce do opracowania raportu na temat aktualnej pozycji przedsiêbiorstwa w stosunku do konkurencji oraz firm wspó³pracuj¹cych w zakresie technologii i rozwoju innowacji.6. ANVAR we Francji. Wykonawcami us³ug musz¹ byæ akredytowani przez PARP us³ugodawcy. Ponadto dotacje bêd¹ mog³y byæ przeznaczone na wdro¿enie Dotacje rz¹dowe 91 . w tym na zakup nowych technologii i urz¹dzeñ. euro. – przygotowanie do wdra¿ania nowych technologii – us³ugi doradcze zwi¹zane z przygotowaniem i wdro¿eniem strategii rozwoju przedsiêbiorstwa w oparciu o wdra¿ane rozwi¹zanie innowacyjne i nowe technologie. eksperckie dla przedsiêbiorstw prowadz¹cych dzia³alnoœæ innowacyjn¹. Ministerstwo ds.5. Informacje o obu programach publikowane s¹ w witrynie PARP. eksperckie zwi¹zane z wdro¿eniem pozyskanych technologii. Dotacje inwestycyjne dla MSP Ten rodzaj dotacji oferowany jest dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w ramach Programu Phare 2000 Spójnoœæ Spo³eczno-Gospodarcza i dalsze edycje. szkoleniowe. Innowacje i technologie dla rozwoju przedsiêbiorstwa Celem programu jest wspieranie rozwoju ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw poprzez dofinansowanie us³ug doradczych i szkoleniowych zwi¹zanych z wdra¿aniem strategii rozwoju przedsiêbiorstwa w oparciu o nowe technologie i rozwi¹zania innowacyjne. administrowanych zazwyczaj przez specjalne agencje lub instytucje. Kszta³cenia i Technologii w Niemczech. których zakup mia³ miejsce nie wczeœniej ni¿ 12 miesiêcy od dnia poprzedzaj¹cego datê z³o¿enia wniosku o dotacjê. maksymalnie 10 tys. Dotacji inwestycyjnych dla MSP. W Polsce przedsiêbiorstwa mog¹ skorzystaæ z dotacji w ramach z nastêpuj¹cych programów rz¹dowych: Innowacje i technologie dla rozwoju przedsiêbiorstwa. Do instytucji tych mo¿na zaliczyæ PARP w Polsce. – wdro¿enie w³asnych rozwi¹zañ technologicznych – us³ugi doradcze.

w przedsiêbiorstwach nowych rozwi¹zañ technologicznych oraz unowoczeœnienie dotychczasowego parku maszynowego. Ministerstwo Gospodarki i Technologii oraz Ministerstwo Kszta³cenia i Badañ. Berlin 2002 oraz Mittelstand Innovativ. Bundesministerium fuer Bildung und Forschung. – polepszenie warunków ramowych sprzyjaj¹cych wdra¿aniu innowacji. Berlin 2002 oraz Mittelstand Innovativ. na zakup nowoczesnego wyposa¿enia. Za realizacjê ostatniego z wymienionych zadañ odpowiedzialne s¹ dwa ministerstwa federalne. Polityka innowacyjna w Niemczech Polityka innowacyjna w Niemczech Wspieranie dzia³alnoœci innowacyjnej ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw nale¿y równie¿ do najwa¿niejszych priorytetów polityki innowacyjnej prowadzonej w wiêkszoœci krajów wysoko rozwiniêtych. Dotacje ze œrodków publicznych mog¹ byæ wykorzystane do wspó³finansowania do 25% kosztów przedsiêwziêcia. I tak. Do najwa¿niejszych piêciu programów mo¿na zaliczyæ: EXIST. Dotacje s¹ udzielane w przedziale kwotowym od 2 tys. 92 . euro na beneficjenta. bmb+f. – intensyfikacja transferu wiedzy i technologii z instytucji naukowych do gospodarki. EXIST– Seed Celem programów jest zwiêkszenie liczby nowo tworzonych przedsiêbiorstw wywodz¹cych siê z instytucji naukowych i uczelni 109 Najwa¿niejsze priorytety niemieckiej polityki technologicznej przedstawiono w Faktenbericht 2002. Berlin 2001. – w³¹czenie ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw do badañ w zakresie kluczowych technologii. w szczególnoœci przedsiêbiorstw tworzonych przez pracowników uczelni wy¿szych i instytucji badawczych. – zwiêkszenie innowacyjnoœci ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw 109 we wschodniej czêœci kraju . Ministerstwa te administruj¹ obecnie kilka programów naukowo-badawczych zorientowanych na wspieranie procesów innowacyjnych. realizowana na szczeblu centralnym polityka innowacyjna w Niemczech skoncentrowana jest na nastêpuj¹cych zadaniach: – tworzenie klimatu sprzyjaj¹cego tworzeniu nowych przedsiêbiorstw. Pozosta³e 75% wartoœci projektu inwestycyjnego musi byæ finansowane ze œrodków wnioskodawcy i z kredytu bankowego. tworzenia i rozwoju innowacyjnych przedsiêbiorstw oraz wspierania potencja³u innowacyjnego ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. Bundesministerium fuer Bildung und Forschung. – rozwój potencja³u ludzkiego. – w³¹czenie ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w miêdzynarodowe sieci badawcze i szkoleniowe. w tym niezbêdnego oprogramowania i sprzêtu komputerowego. do 50 tys. tj.

pracownicy uczelni. O dofinansowanie mog¹ ubiegaæ siê ma³e i œrednie firmy w maksymalnej kwocie 750 euro nie przekraczaj¹cej 50% kosztów przedsiêwziêcia. W ramach polityki technologicznej realizowanej we wschodnich Niemczech realizowanych jest 10 programów wspierania przedsiêwziêæ innowacyjnych. Wspieranie Doradztwa dla Firm Celem programu jest pomoc ma³ym i œrednim firmom w rozwi¹zywaniu okreœlonych problemów technicznych. INSTI – MSP Akcja Patentowa Celem programu jest wsparcie MSP w celu uzyskania ochrony patentowej dla pierwszych opracowañ technologicznych. S¹ oni motywowani do usamodzielnienia siê poprzez odpowiednie doradztwo. op. Pomoc mo¿e obejmowaæ ró¿ne etapy procesu innowacyjnego: – okreœlenie stanu technologii w danej dziedzinie. jak te¿ wsparcie finansowe we wczesnych fazach rozwoju przedsiêbiorstwa. Projekt obejmuje dokapitalizowanie w maksymalnej wysokoœci 2 mln euro na okres do 10 lat. s. Udzia³y kapita³owe dla ma³ych technologicznych firm Celem programu jest wzmocnienie finansowe i merytoryczne ma³ych firm wprowadzaj¹cych nowe produkty i technologie.wy¿szych. 54.. – ochronê w³asnoœci przemys³owej za granic¹. Obejmuje on ró¿ne formy udzia³ów kapita³owych i gwarancji Banku Odbudowy w ma³ych firmach nie zatrudniaj¹cych wiêcej ni¿ 50 osób. i¿ w ramach dzia³añ rz¹du federalnego szczególne preferencje skierowano do nowych krajów zwi¹zkowych. – zg³oszenie w Niemieckim Urzêdzie Patentowym. 32–38 oraz 53. jak i absolwenci. – zezwoleñ technicznych. Program jest realizowany g³ównie poprzez tworzenie regionalnych sieci. – analizê korzyœci–nak³ady. Nale¿y równie¿ podkreœliæ. kszta³cenie. finansowych i organizacyjnych. cit. w których uczestnicz¹ studenci. tworzenia nowych technologicznych firm i rozwoju infrastruktury przedsiêbiorczoœci oraz transferu technologii110. Subwencja obejmuje dofinansowanie w maksymalnej wysokoœci 60% honorarium eksperta zewnêtrznego do kwoty 1500 euro. 110 Opis tych programów zawarto w opracowaniu Innovationsfoerderung. - 93 . – studium zastosowania wynalazku.

Badania te mia³y za zadanie: 5. 6. Przyk³adem regionu.Program „Wissen schafft Märkte” (Wiedza tworzy rynki) Celem tego programu jest intensyfikacja wspó³pracy nauki z gospodark¹. G³ównym celem dzia³añ specyficznych na rzecz MSP w tym programie by³o promowanie badañ z zakresu rozwoju technologicznego przez MSP i na rzecz ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. Programy Unii Europejskiej wspieraj¹ce innowacyjnoœæ MSP Do œrodków tych nale¿y zaliczyæ œrodki dostêpne w ramach programów Unii Europejskiej.6. który k³ad³ szczególny nacisk na ma³e i œrednie przedsiêbiorstwa. prowadz¹cego szczególnie aktywn¹ politykê jest region Badenii-Wirtembergii. z ma³ymi i œrednimi przedsiêbiorstwami. Program ten by³ kontynuacj¹ Czwartego Programu Ramowego. Pi¹ty Program Ramowy stworzy³ szansê dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. traktuj¹c je jako motor zmian ekonomii w krajach stowarzyszonych oraz kandyduj¹cych do Unii Europejskiej. Obecnie region Badenii-Wirtembergii posiada najbardziej rozbudowany system wspierania innowacji w przedsiêbiorstwach od preferencyjnych kredytów dla projektów innowacyjnych i subwencji lokalizacyjnych do parków technologicznych. w którym pocz¹tki tej polityki siêgaj¹ pocz¹tku lat siedemdziesi¹tych. Program Ramowy Unii Europejskiej 94 . Z krótkiej charakterystyki programów rz¹dowych wspierania innowacji w Niemczech wynika. jak równie¿ w³¹czenie sfery przedsiêbiorstw do procesu decyzyjnego. i¿ podstawowym kryterium przydzia³u œrodków finansowych jest efektywnoœæ wspó³pracy. W zakresie wspierania innowacji i transferu technologii wiod¹ce znaczenie mia³ zatwierdzony przez Komisjê Europejsk¹ do realizacji w okresie 1998–2002 5. Pomoc. Niezale¿nie od tego w³adze regionalne w poszczególnych pañstwach we w³asnym zakresie uprawiaj¹ politykê wspierania innowacji skierowan¹ do przedsiêbiorstw. Polityka ta realizowana jest w du¿ym stopniu przez instytucje centralne. Wprowadzono zasadê. któr¹ mogli otrzymaæ w ramach tego programu by³a skierowana na zwiêkszenie udzia³u innowacyjnych technologii w produktach i us³ugach. takich jak Towarzystwa Maxa Plancka czy Fraunhofera. i¿ ma³e i œrednie przedsiêbiorstwa s¹ jednym z g³ównych obiektów tej polityki. W ramach programu wspierane s¹ ró¿ne formy wspó³pracy du¿ych instytucji badawczych. Program Ramowy Unii Europejskiej.

pl. w tym tak¿e 6. jest wspó³finasowanie przez Komisjê Europejsk¹ oraz grupê instytucji zwan¹ konsorcjum. tj. Dnia 27 czerwca 2002 roku w Luksemburgu Parlament Europejski oraz Rada UE przyjê³y dokumenty zatwierdzaj¹ce strukturê. badania prowadzi jednostka naukowo-badawcza lub firma typu high-tech.PR. prac badawczych. – sprzyjaæ tworzeniu sieci w wymiarze europejskim miêdzy MSP.cordis. maj¹cych podobny problem technologiczny do rozwi¹zania a nie posiadaj¹cych odpowiedniego zaplecza badawczego. – zwiêkszyæ mo¿liwoœæ MSP do przejmowania i dalszego rozwoju technologii. Projekty badawcze skierowane do MSP: Projekty CRAFT (Cooperative Research) W projektach CRAFT na potrzeby grupy MSP. Projekt jest dofinansowany przez Komisjê Europejsk¹ w 50%. Program Ramowy Unii Europejskiej CRAFT http://www. Ogólna struktura 6.PR to cztery obszary dzia³añ adresowane do MSP. projekty badawcze. prezentacji osi¹gniêtych rezultatów oraz dzia³añ im towarzysz¹cych na poziomie europejskim. Rozwoju Technologicznego oraz Prezentacji wspomagaj¹cy Tworzenie Europejskich Obszarów Badawczych oraz Innowacje (2002–2006). w skrócie zwany 6.PR programu111 i stronach Community Reaserch & Development Information Service. http://www. Program Ramowy Unii Europejskiej Badañ.PR. Rozwoju Technologicznego oraz Prezentacji wspomagaj¹cego Tworzenie Europejskich Obszarów Badawczych (European Research Area – ERA) oraz Innowacje (2002–2006). Celem programów ramowych. dzia³ania na rzecz przedsiêbiorstw. 6.6pr. a s¹ to: projekty badawcze skierowane do MSP.lu 95 . zasady finansowania i uczestnictwa oraz tematykê kolejnego czteroletniego programu ramowego. oœrodkami naukowo-badawczymi i innymi instytucjami. Zasady udzia³u w projekcie: – grupa MSP maj¹cych podobny problem technologiczny do rozwi¹zania zleca badania dwóm dowolnym placówkom ba111 6.– rozwin¹æ technologie mog¹ce byæ zaadaptowane na potrzeby MSP. – wzmocniæ uczestnictwo MSP w projektach badawczych jako g³ównego partnera. us³ugi informacyjne. Obecnie rozpocz¹³ siê 6. Szczegó³owe informacje mo¿na uzyskaæ na stronach internetowych 6. W projektach Craft prawa w³asnoœci intelektualnej nale¿¹ do MSP. Programu Ramowego Unii Europejskiej Badañ.

nie wiêcej ni¿ 60% kosztów mo¿e byæ udzia³em partnerów z 1 kraju. pod warunkiem ¿e nie pe³ni¹ w projekcie roli dominuj¹cej oraz pod warunkiem wniesienia w³asnego wk³adu do bud¿etu projektu. wk³ad w³asny MSP mo¿e byæ wniesiony „w naturze”. mo¿na równie¿ skorzystaæ z poœrednictwa sieci Krajowych Punktów Kontaktowych. kosztów pracy itp. podobnie jak to mia³o miejsce w 5 Programie Ramowym.cfm http://www. w której umieszczone s¹ oferty ró¿nych przedsiêbiorstw. bud¿et projektu musi zawieraæ siê pomiêdzy 0. Znalezienie partnera: aby znaleŸæ partnera nale¿y skorzystaæ z bazy danych Cordis.lu/fp6/call_details. tj. w projekcie musz¹ wzi¹æ udzia³ minimum 3 firmy MSP pochodz¹ce z dwóch ró¿nych krajów cz³onkowskich lub stowarzyszonych z UE. maj¹cym siedziby w krajach cz³onkowskich i/lub stowarzyszonych z UE. dostêpnej pod adresem: http://www.html 96 . nie wiêcej ni¿ 40% kosztów projektu mo¿e byæ udzia³em 1 MSP. dofinansowanie z Komisji Europejskiej dla poszczególnych dzia³añ w projekcie: 50% na badania. w postaci materia³ów do badañ.cordis.5 a 2 mln euro.lu. nale¿y skorzystaæ z adresu: http://www. tj..html. chc¹c zamieœciæ w bazie danych swoje og³oszenie. Wartoœæ prac badawczo-rozwojowych nie mo¿e byæ mniejsza ni¿ 40% ca³ego bud¿etu. formularze do projektu s¹ dostêpne na stronach internetowych: http://fp6. w projekcie mog¹ wzi¹æ udzia³ MSP. pozosta³e firmy mog¹ korzystaæ z wyników projektu w stopniu adekwatnym do wykonywanych przez siebie prac w projekcie. Komisja Europejska dofinansowuje 50% projektu – finansowanie pokrywa w ca³oœci wydatki poniesione przez MSP na badania. 100% na zarz¹dzanie konsorcjum. czas trwania projektu 1–2 lata. koordynatorem projektu mo¿e byæ MSP lub jednostka naukowo-badawcza.cordis. jednostki naukowo-badawcze oraz inne firmy.– – – – – – – – – – – dawczym.6pr. po zakoñczeniu projektu prawa autorskie dotycz¹ce wyników badañ staj¹ siê w³asnoœci¹ MSP.pl/n/s/1/dok.lu/search/en/simple/ EN_PART_simple.cordis. wnioski bêd¹ przyjmowane po og³oszeniu konkursu o charakterze otwartym.

Dofinansowanie przez Komisjê Europejsk¹ wynosi równie¿ 50%. którzy sami nie maj¹ czasu lub ochoty anga¿owaæ siê osobiœcie w realizacjê projektu. – rolê koordynatora projektu mo¿e pe³niæ zarówno MSP. jak i jednostka naukowo-badawcza. w którego sk³ad wchodz¹ co najmniej 2 ró¿ne niezale¿ne stowarzyszenia pochodz¹ce z krajów UE lub stowarzyszonych. – jednostka naukowo-badawcza jest pe³noprawnym cz³onkiem projektu a nie jak dot¹d jedynie subkontraktorem. – koszt projektu powinien wynosiæ od 2 do 5 mln euro (wiêkszy bud¿et tylko w uzasadnionych przypadkach). W sumie musz¹ byæ reprezentowane co najmniej 3 kraje. bêd¹ce organizacjami zrzeszaj¹cymi dla du¿ej liczby ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. Projekty Sektorowe 97 . – uczestnikami powinny byæ 2 niezale¿ne krajowe zrzeszenia przedsiêbiorstw z 2 ró¿nych krajów UE lub stowarzyszonych lub jedno stowarzyszenie europejskie.Ró¿nice w stosunku do 5 Programu Ramowego: – wycofany zosta³ grant przygotowawczy – Exploratory Award. W ramach takich projektów mog¹ to za nich prowadziæ: projekty stowarzyszenia gospodarcze. – koordynatorem mo¿e byæ wykonawca badañ lub zrzeszenie przedsiêbiorstw. – w ramach projektu mog¹ byæ wykonywane 3 typy dzia³añ: badania i dzia³ania zwi¹zane z innowacjami. Projekty Sektorowe (Collective Research) S¹ to projekty realizowane przez oœrodki badawcze na rzecz posiadaj¹cych osobowoœæ prawn¹ organizacji przedsiêbiorców. Oprócz tego minimum 2 MSP z 2 ró¿nych krajów UE lub stowarzyszonych i 2 wykonawców badañ. 100% na szkolenia. szkolenia. Projekty Collective Research zosta³y utworzone przez Komisjê Europejsk¹ z myœl¹ o tych przedsiêbiorcach. pochodz¹cych z okreœlonego sektora gospodarczego. Szczegó³owy opis projektów: – mog¹ byæ wykonywane tematy badañ z ca³ego zakresu nauki i techniki. zarz¹dzanie projektem. – dofinansowanie dla poszczególnych dzia³añ: 50% na badania i dzia³ania zwi¹zane z innowacjami. 100% na zarz¹dzanie. – projekt powinien trwaæ 2–3 lata. gdzie MSP stanowi¹ grupê dominuj¹c¹.

Prace wykonawców badañ musz¹ wynosiæ minimum 50% kosztów czêœci badawczej projektu i musz¹ byæ sfinansowane w 100%. 98 . nowych metod odpowiadaj¹cych zapotrzebowaniu spo³ecznemu. Dzia³ania na rzecz przedsiêbiorstw Pod tym has³em kryje siê przeprowadzanie analiz rozwoju technologicznego. dostêp do risk capital oraz dzia³alnoœæ Oœrodków Przekazu Innowacji. Oznacza to. b) projektu demonstracyjnego. które pomocne bêd¹ dla naukowców. Jedn¹ z form tego narzêdzia s¹ Specyficzne Projekty Badawcze (Specific Targeted Research or Innovation Projects). którego celem jest uzyskanie nowej wiedzy. Us³ugi informacyjne Us³ugi informacyjne W ramach us³ug informacyjnych dla MSP prowadzone s¹ elektroniczne serwisy informacyjne. udzielaniem informacji zajmowaæ siê bêdzie sieæ Krajowych Punktów Kontaktowych (KPK) na terenie ca³ego kraju. Poniewa¿ jednak Komisja obawia siê. Projekty badawcze Projekty Zintegrowane MSP zachêcane s¹ tak¿e do udzia³u w du¿ych projektach badawczych typu Projekty Zintegrowane (Integrated Projects). Cordis ( ) oraz dzia³ania poœwiêcone innowacjom obejmuj¹ce transfer technologii. natomiast zarz¹dzanie i szkolenia przez nich prowadzone s¹ dotowane w 100%. dlatego powinny byæ ukierunkowane na konkretny cel i przybraæ jedn¹ z dwu form lub stanowiæ po³¹czenie obu: a) projektu badawczego. ¿e udzia³ stowarzyszeñ w czêœci badawczej odbywa siê na w³asny koszt. który nastawiony jest na sprawdzenie w praktyce technologii opracowanej w laboratorium. Specyficzne Projekty Badawcze lub Innowacyjne Ich celem jest poprawa konkurencyjnoœci Europy w dziedzinie badañ. przedsiêbiorców i inwestorów w procesie podejmowania decyzji. wdra¿anie. np. Na oba typy projektów Komisja przeznaczy³a kwotê w wysokoœci 430 mln euro. dzia³alnoœæ marketingowa oraz ocena informacji. ¿e nowe projekty oka¿¹ siê zbyt trudne dla uczestników bêd¹cych MSP lub pochodz¹cych z krajów kandydujacych. ochronê w³asnoœci intelektualnej. przeto zdecydowano siê na wprowadzenie formy poœredniej zwanej „Schodami do Doskona³oœci” (Stairways of Excellence).

ma³e.htm Informacje praktyczne: zasady udzia³u w 6. PR – Ka¿da osoba prawna. Dzia³ania podejmowane w ramach projektów ETI nie maj¹ charakteru badawczego. – organizacja konferencji. a jedynie wspomagaj¹cy na rzecz MSP. oœrodki badawcze. – Europejskie organizacje badawcze (np.PR. – Zapewniæ odpowiednie zarz¹dzanie projektem (wa¿ne jest doœwiadczenie). Uczestnictwo w projekcie: minimum trzy niezale¿ne instytucje z trzech ró¿nych krajów. – prowadzenie analiz sektorowych. stowarzyszenia oraz zwi¹zki grupuj¹ce firmy poszczególnych bran¿. – Instytucje spoza Europy na specjalnych warunkach. Rodzaje projektów: – organizacja szkoleñ. jak uzyskaæ grant z KE Udzia³ w 6. przedsiêbiorstwa (mikro. Dodatkowe informacje: http://fp6. PR Projekty ETI 99 .lu/fp6/partners. Warunki uzyskania grantu z KE – Mieæ pomys³. http://www. Dzia³ania te maj¹ za zadanie okreœlenie podstawowych potrzeb innowacyjnych przedsiêbiorstw i kierowanie ich do odpowiednich instrumentów badawczych 6. instytucji dzia³aj¹cych w obszarze innowacji lub na rzecz innowacji. ekspertów w tej dziedzinie. Warunki uzyskania grantu Udzia³ w 6.cordis. izb gospodarczych.cordis. CERN. – Stworzyæ konsorcjum miêdzynarodowe.).PR. du¿e.Dzia³ania adresowane do instytucji otoczenia przedsiêbiorstw Projekty ETI (Economic and Technological Intelligence) Projekty te s¹ adresowane do instytucji otoczenia biznesu. – wymiana doœwiadczeñ personelu.lu/fp6. – Instytucje z krajów cz³onków Unii Europejskiej. stowarzyszeñ. – Instytucje z krajów trzecich (tzn. ESA. firmy rzemielœnicze). EMBO itp. z których minimum dwie musz¹ pochodziæ z pañstw cz³onkowskich lub stowarzyszonych krajów kandyduj¹cych. nie nale¿¹cych do dwóch powy¿szych grup) na specjalnych warunkach. uczelnie. – prowadzenie audytów technologicznych. – rozpowszechnianie informacji. – udzia³ ekspertów i tworzenie paneli ekspertów. – Instytucje z krajów stowarzyszonych.

poprzez prezentacjê wyników. W przypadku stypendiów mo¿na zg³osiæ wniosek indywidualnie. promocjê w mediach i na konferencjach. Minimalna liczba konsorcjantów to trzech. transfer technologii. – Sporz¹dziæ umowê konsorcjum okreœlaj¹c¹ prawa i obowi¹zki cz³onków. Preferowane bêd¹ jednak¿e du¿e konsorcja. z³o¿yæ projekt w odpowiednim terminie do KE. zakres prac oraz prawa w³asnoœci intelektualnej. 100 . Instytucje tworz¹ce konsorcjum musz¹ zapewniæ wykonanie wszystkich dzia³añ niezbêdnych do uzyskania zamierzonego celu. od badañ. wykorzystuj¹c finansowanie KE oraz œrodki w³asne. z których dwóch pochodzi z krajów cz³onkowskich lub z krajów kandyduj¹cych. szkolenia.– Przygotowaæ wniosek zgodnie z odpowiednim zaproszeniem do sk³adania wniosków (call for proposals) oraz z zachowaniem wszystkich zasad i wymogów KE (Work Programme) uwzglêdniaj¹c kryteria oceny wniosków. do przygotowania do wdro¿enia (implementation plan). – Wykonaæ dzia³ania zgodnie z harmonogramem.

Sytuacjê dodatkowo pogarsza fakt s³abego powi¹zania sektora przedsiêbiorstw z instytucjami sfery badawczo-rozwojowej. • Prezentacja form wsparcia finansowego inwestycji innowacyjnych oferowanych przez: Ministerstwo Gospodarki Pracy i Polityki Spo³ecznej. zw³aszcza ma³ych i œrednich. kredyty i po¿yczki Kanadyjsko-Polskiej Fundacji Przedsiêbiorczoœci. transferu technologii. Taki stan rzeczy z uwagi na niedofinansowanie kapita³owe przedsiêbiorstw. produktywnoœci i konkurencyjnoœci przemys³u. nabycia praw w³asnoœci przemys³owej) niezbêdnych dla rozwoju ich dzia³alBariery rozwoju przedsiêbiorstw 101 . fundusz porêczeñ kredytowych BGK. kredyty finansowane z Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju. jest powa¿nym ograniczeniem dla ich rozwoju.in.7. i¿ jedn¹ z wa¿niejszych barier rozwoju przedsiêbiorstw jest trudny dostêp do zewnêtrznych Ÿróde³ finansowania. Z tego wzglêdu wœród przedsiêbiorstw utrzymuje siê tendencja do finansowania rozwoju przede wszystkim w oparciu o w³asne œrodki finansowe. Polsk¹ Agencjê Rozwoju Przedsiêbiorczoœci i Regionalne Instytucje Finansuj¹ce oraz Bank Gospodarstwa Krajowego. których zasoby w postaci wyników prac badawczo-rozwojowych oraz infrastruktury badawczo-rozwojowej nie s¹ w wystarczaj¹cym stopniu wykorzystywane w gospodarce. • Prezentacja sieci instytucji. G³ównymi ograniczeniami uzyskania finansowania zewnêtrznego s¹ wysokie koszty pozyskania kredytu oraz s³aboœæ systemu porêczeñ kredytowych i po¿yczkowych. Polscy przedsiêbiorcy oceniaj¹. Poszukiwanie Ÿróde³ finansowania innowacji w kraju i za granic¹ – wskazówki dla przedsiêbiorstw • Prezentacja wybranych Ÿróde³ finansowania innowacji: fundusz i inicjatywa Mikro. G³ówn¹ przyczyn¹ niskiego poziomu innowacyjnoœci polskich przedsiêbiorstw jest brak wiedzy oraz œrodków finansowych na wdro¿enie nowych rozwi¹zañ. inicjatyw i us³ug oferuj¹cych wsparcie doradcze ukierunkowane na wzrost innowacyjnoœci. Ogromnym wyzwaniem staje siê wiêc poszukiwanie sposobów zainteresowania przedsiêbiorców zdobywaniem nowych rozwi¹zañ (w postaci m.

dofinansowanie zamówienia lub zakupu wyników projektów/prac badawczo-rozwojowych oraz stworzenie mechanizmu.com. Rozbudowa systemu porêczeñ kredytowych i funduszy po¿yczkowych jest konieczna. Fundusz Mikro http://www. ród³a pozyskiwania finansowania innowacji 7. Przeznaczono na ten cel 20 mln USD. w tym opartych na zaawansowanych technologiach jest brak mo¿liwoœci korzystania z kapita³ów. Konieczne jest wiêc podejmowanie dzia³añ zmierzaj¹cych do wzmocnienia wspó³pracy miêdzy tymi podmiotami poprzez m. Start-up Istotn¹ barier¹ ograniczaj¹c¹ powstawanie nowych przedsiêbiorstw (start-up). przez Polsko-Amerykañski Fundusz Przedsiêbiorczoœci USAID do realizacji programu wspierania mikroprzedsiêbiorczoœci w Polsce. ukierunkowane na wzmocnienie ich struktury i rozmieszczenie na terenie ca³ego kraju. Dlatego te¿ nale¿a³oby zwiêkszyæ iloœæ œrodków finansowych skierowanych do instytucji finansowych a przeznaczonych na rozwój funduszy kapita³u pocz¹tkowego dzia³aj¹cych na zasadach seed capital. ¿e konieczne jest wsparcie obu tych instrumentów zarówno kapita³owe.pl 00-515 Warszawa. Aktualna sytuacja funduszy po¿yczkowych i porêczeñ kredytowych oraz rola. jak równie¿ techniczne.funduszmikro.1. takie jak fundusze inwestycyjne czy rynek kapita³owy. Wa¿n¹ kwesti¹ jest równie¿ wsparcie przedsiêbiorstw opartych na zaawansowanych technologiach w zakresie prowadzenia wspólnych badañ w ramach zwi¹zków kooperacyjnych (konsorcjów) ze sfer¹ badawczo-rozwojow¹ lub innymi przedsiêbiorstwami. w szczególnoœci ma³ym i œrednim.com Fundusz Mikro Fundusz Mikro zosta³ utworzony w 1994 r.in. jak¹ mog¹ odegraæ w finansowaniu innowacyjnoœci i transferu technologii powoduje.: (0 22) 629 00 92. zw³aszcza we wstêpnym etapie rozwoju firmy. fax: (0 22) 628 88 11 e-mail: fm@funduszmikro. ¯urawia 22 tel.noœci oraz uœwiadomienie koniecznoœci konkurowania przez innowacje. gdy¿ alternatywne formy finansowania. W jego ramach utworzona zosta³a sieæ 102 . który bêdzie umo¿liwia³ dyfuzjê wyników prac badawczo-rozwojowych i/lub praw w³asnoœci przemys³owej przedsiêbiorstwom. jakie oferuj¹ fundusze wysokiego ryzyka (venture capital). Dzia³aj¹ce na rynku fundusze venture capital niechêtnie inwestuj¹ w przedsiêwziêcia technologiczne. Seed capital 7. ul.1. maj¹ wci¹¿ w Polsce marginalne znaczenie i s¹ rzadko wykorzystywane przez ma³e i œrednie przedsiêbiorstwa.1.

op³ata wyrównuj¹ca sumê zap³aconych odsetek do poziomu komercyjnego jest odpowiednikiem dzielenia siê przez po¿yczkobiorcê zyskiem z inwestorem. Pomiêdzy Funduszem Mikro a Po¿yczkobiorcami korzystaj¹cymi z tej oferty s¹ budowane takie relacje. Odpowiednikiem ponoszonego przez inwestora ryzyka jest oprocentowanie po¿yczki Zasady finansowania 103 . Istnieje mo¿liwoœæ wzajemnego porêczenia po¿yczki w grupie licz¹cej co najmniej 4 po¿yczkobiorców. ma³ych przedsiêbiorstw z terenu ca³ej Polski. a dla sta³ych klientów obni¿enie stóp procentowych przy kolejnych po¿yczkach. Po¿yczki takie s¹ nisko oprocentowane. nawi¹zano wspó³pracê z przesz³o 28 tys. o program wspomagania kapita³owego osób dopiero maj¹cych zamiar rozpocz¹æ dzia³alnoœæ na w³asny rachunek. a nie tak jak dotychczas – odsetki plus czêœæ kapita³u. Fundusz Mikro nie uzyska komercyjnych odsetek. Zak³ada siê jednak. ¿e wspóln¹ intencj¹ Funduszu Mikro i Klienta jest przed³u¿enie umowy o kolejny okres. jak pomiêdzy wspólnikami w biznesie. stowarzyszeñ utworzonych w celu realizacji niewielkich inwestycji maj¹cych na celu u³atwienie ¿ycia lokalnym spo³ecznoœciom. a ich sp³ata mo¿e nast¹piæ jednorazowo po zakoñczeniu okresu okreœlonego w umowie. Wszystkie operacje finansowe pomiêdzy Funduszem Mikro a firm¹ odbywaj¹ siê za poœrednictwem banku. Forma tej oferty przypomina inwestycjê kapita³ow¹ Funduszu Mikro w firmê Klienta. Oprocentowanie udzielanych po¿yczek jest sta³e. Dodatkowo zosta³a stworzona oferta po¿yczkowa. Kwota wyp³aconych do czerwca 2003 r. Fundusz Mikro gwarantuje niezmiennoœæ warunków umowy w trakcie jej trwania. Miesiêczna suma dochodów netto porêczycieli powinna byæ wiêksza od raty sp³acanej po¿yczki. pod warunkiem wniesienia op³aty. Tak jak w standardowej ofercie wspó³praca odbywa siê na komercyjnych zasadach. która przypomina inwestycjê kapita³ow¹. osób prowadz¹cych dzia³alnoœæ pozarolnicz¹ na terenach wiejskich.przedstawicielstw lokalnych w 31 miastach. po¿yczek to 430 mln PLN. czyli jest mo¿liwoœæ zaci¹gania komercyjne oprocentowanych po¿yczek. wyrównuj¹cej zap³acone odsetki do poziomu komercyjnego. Oferta wspó³pracy skierowana do w³aœcicieli najmniejszych firm dzia³aj¹cych w miastach poszerzona zosta³a w lecie 1999 r. W przypadku nieprzed³u¿enia umowy i sp³acenia po¿yczki. W przypadku udanej inwestycji – czyli podjêcia przez Fundusz Mikro decyzji o przed³u¿eniu umowy po¿yczki. nie d³u¿szy ni¿ rok. w czasie którego po¿yczkobiorca bêdzie sp³aca³ co miesi¹c jedynie odsetki. ale stali klienci mog¹ zaci¹gaæ po¿yczki udzielane na okreœlony w umowie okres. ale Klient nie bêdzie mia³ mo¿liwoœci zaci¹gania kolejnych po¿yczek.

poni¿ej poziomu komercyjnego, poniewa¿ w przypadku nieprzed³u¿enia umowy inwestor niczego nie zyskuje. Po aktualne informacje i adresy lokalnych przedstawicielstw odsy³amy na strony internetowe: http://www.funduszmikro.com.pl. Adresy przedstawicielstw lokalnych funduszu Mikro znajduj¹ siê równie¿ pod adresem: http://venture-capital.pl/vc_funds_pl/mikro.htm.

7.1.2. Inicjatywa Mikro
http://www.inicjatywamikro.pl Centrala i Oddzia³ Ma³opolski Biuro w Krakowie 31-111 Kraków, Al. Krasiñskiego 11a tel.: (0 12) 427 03 46, 427 03 93, tel./fax: 422 42 57 e-mail: krakow@inicjatywamikro.pl Oddzia³ Œl¹ski Biuro w Katowicach 40-032 Katowice, ul. D¹browskiego 22, pok. 117 tel./fax: (0-32) 253 90 23, 255 47 58 e-mail: katowice@inicjatywamikro.pl Biuro w Bielsku 43-300 Bielsko-Bia³a; ul. Browarna 2, III p. tel./fax: (0 33) 815 09 59, 815 09 60 e-mail: bielsko@inicjatywamikro.pl Inicjatywa Mikro Inicjatywa Mikro jest programem po¿yczek dla mikroprzedsiêbiorstw dzia³aj¹cym na podobnych zasadach jak Fundusz Mikro. Celem programu jest stworzenie dostêpu do œrodków finansowych dla firm, które nie spe³niaj¹ kryteriów stosowanych przy udzielaniu kredytów przez banki (nie posiadaj¹ zabezpieczeñ maj¹tkowych, prowadz¹cych uproszczon¹ ksiêgowoœæ, krótko dzia³aj¹cych na rynku lub ubiegaj¹cych siê o niewielkie kwoty). Maksymalna kwota po¿yczek, które udziela siê na okres od 3 miesiêcy do 3 lat to 30 000 PLN. Pierwsza po¿yczka na ogó³ nie przekracza 10 000 PLN. Nie jest okreœlona minimalna kwota po¿yczki. Czas rozpatrzenia wniosku o po¿yczkê wynosi do 7 dni od momentu z³o¿enia wymaganych dokumentów. W ramach programu jest tak¿e oferowana mo¿liwoœæ dofinansowania koniecznych szkoleñ oraz doradztwo w podstawowym zakresie.

Zasady finansowania

104

7.1.3. SME Finance Facility
Komisja Europejska uruchomi³a w 10 krajach ubiegaj¹cych siê o cz³onkostwo w Unii Europejskiej program finansowania ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. Program zak³ada finansowanie przedsiêbiorstw prywatnych poprzez dostêp do kredytów obrotowych i inwestycyjnych, pochodz¹cych z linii kredytowej Europejskiego Banku Odbudowy i Rozwoju (EBOiR)112. O kredyty mog¹ wystêpowaæ przedsiêbiorstwa, zatrudniaj¹ce maks. 100 pracowników oraz przedsiêbiorstwa mikro, których zatrudnienie nie przekracza 20 pracowników, w tym osoby fizyczne prowadz¹ce zarejestrowan¹ dzia³alnoœæ gospodarcz¹ na podstawie wpisu do ewidencji dzia³alnoœci gospodarczej. W ramach programu dostêpne s¹ kredyty przyznawane na okres maksymalnie do 5 lat w wysokoœci: – przedsiêbiorstwa do 100 pracowników – 30.000–100.000 Euro – przedsiêbiorstwa do 20 zatrudnionych – do 30.000 Euro Kredyty mog¹ byæ udzielane w PLN, EURO i USD. Linia kredytowa obs³ugiwana jest przez banki, bêd¹ce poœrednikiem finansowym programu: ING Bank Œl¹ski S.A. 40-086 Katowice, ul. Sokolska 34 tel.: (0 32) 357 70 00 lub 0 800 65 66 66 e-mail: mampytanie@mail.bsk.com.pl http://www.bsk.com.pl Fortis Bank S.A. 02-347 Warszawa, ul. Marynarska 13 tel.: (0 22) 541 18 05 lub 0801 367847 info@fortisbank.com.pl http://www.fortisbank.com.pl Bank Zachodni WBK S.A. 60-967 Poznañ, pl. Wolnoœci 16 tel.: (0 61) 856 47 06 lub 0800 240 240 http://www.bzwbk.com.pl Bank PeKaO S.A. 00-950 Warszawa, ul. Grzybowska 53/57 tel.: 0-800 323 232 e-mail: info@pekao.com.pl http://www.pekao.com.pl (na stronach dodatkowo znaleŸæ mo¿na adresy terenowych oddzia³ów banku udzielaj¹cych kredytów ze œrodków EBOiR)
112

SME Finance Facility

Wysokoœæ kredytów

http://www.parp.gov/plsmeff.php

105

7.1.4. Fundusze po¿yczkowe
Listy teleadresowe lokalnych funduszy po¿yczkowych znaleŸæ mo¿na w witrynie internetowej PARP oraz na stronach Stowarzyszenia Organizatorów Oœrodków Innowacji i Przedsiêbiorczoœci w Polsce http://www.sooipp.org.pl/index2.html.

7.1.5. Fundusze porêczeñ kredytowych
Fundusze porêczeñ kredytowych Fundusze porêczeñ kredytowych s¹ instytucjami pomagaj¹cymi przedsiêbiorcy w uzyskaniu kredytu bankowego. Porêczaj¹ zobowi¹zania kredytowe lub z tytu³u po¿yczki tym, którzy nie posiadaj¹ wymaganych przez instytucjê finansuj¹c¹ zabezpieczeñ. Porêczenie obejmuje zwykle od 50 do 80% kredytu a pobierana prowizja wynosi œrednio od 1 do 2% w zale¿noœci od okresu porêczenia. W Polsce funkcjonuje obecnie 16 funduszy porêczeñ kredytowych. Jeden z nich – Krajowy Fundusz Porêczeñ Kredytowych Banku Gospodarstwa Krajowego, obejmuje zakresem swojej dzia³alnoœci ca³y kraj. Pozosta³e fundusze dzia³aj¹ na szczeblu lokalnym lub regionalnym (wojewódzkim). KFPKBGK Krajowy Fundusz Porêczeñ Kredytowych Banku Gospodarstwa Krajowego http://www.bgk.com.pl/fundusze/kfpk/index.jsp 00-955 Warszawa, Al. Jerozolimskie 7 tel.: (0 22) 627 03 78 Porêczenia sp³aty kredytów Porêczenia sp³aty kredytów ze œrodków Krajowego Funduszu Porêczeñ Kredytowych w Banku Gospodarstwa Krajowego udzielane s¹ w trybie zwyk³ym lub uproszczonym. O porêczenie sp³aty kredytu mog¹ ubiegaæ siê krajowe podmioty gospodarcze, takie jak: osoby fizyczne prowadz¹ce dzia³alnoœæ gospodarcz¹, rzemieœlnicy, spó³ki prawa cywilnego i handlowego, spó³dzielnie, przedsiêbiorstwa pañstwowe, stowarzyszenia, fundacje oraz gminy. Porêczeniem mo¿e byæ objêty kredyt inwestycyjny oraz kredyt przeznaczony na zakup materia³ów lub surowców do produkcji, zaci¹gniêty w banku krajowym lub zagranicznym w z³otych lub walucie obcej. Porêczeniem nie mo¿e byæ objêty kredyt udzielony przez Bank Gospodarstwa Krajowego. Wysokoœæ udzielonego porêczenia w trybie zwyk³ym nie mo¿e przekraczaæ 70% wykorzystanej kwoty przyznanego kredytu objêtego porêczeniem, bez odsetek. Jest to maksymalna wielkoœæ kredytu, jaka mo¿e byæ objêta porêczeniem. Nie oznacza to jednak, ¿e zawsze porêczenie w takiej wysokoœci bêdzie mog³o zostaæ udzielone. Zale¿y to zarówno od wnioskodawcy, jak równie¿ od oceny ryzyka dokonywanej przez

106

Wnioski o porêczenie w trybie uproszczonym rozpatrywane s¹ przez BGK w ci¹gu 7 dni. EURO (oko³o 200. z³). po przeliczeniu wed³ug œredniego kursu walut NBP z dnia udzielenia porêczenia. z³). wyra¿onej w z³otych.0 tys.BGK przy podejmowaniu decyzji o udzieleniu porêczenia.0 mln z³).0 tys.pl Fundusze venture capital s¹ to wyspecjalizowane firmy. 7. wyra¿onej w z³otych. Venture capital interesuje siê g³ównie ma³ymi i œrednimi przedsiêbiorstwami. Kredytobiorca prowadz¹cy dzia³alnoœæ d³u¿ej ni¿ 2 lata mo¿e uzyskaæ porêczenie w procedurze uproszczonej do równowartoœci kwoty 100 tys. tj.5 mln EURO (oko³o 6.venture-capital. bez odsetek. Porêczenie sp³aty kredytu udzielonego w walucie obcej ustalane jest w tej walucie. przeliczonej wg œredniego kursu walut NBP z dnia wykonania zobowi¹zania. które dysponuj¹ przewag¹ konkurencyjn¹ (innowacyjny produkt lub us³uga.1. ¿e jest to tzw. wiedza i inne) gwarantuj¹c¹ sukces rynkowy. Wysokoœæ udzielonego porêczenia w trybie uproszczonym nie mo¿e przekraczaæ 50% wykorzystanej kwoty przyznanego kredytu objêtego porêczeniem. po przeliczeniu wed³ug œredniego kursu walut NBP z dnia udzielenia porêczenia.6. tj. je¿eli kwota porêczenia nie przekracza kwoty 50 tys. wyra¿onej w z³otych. pod warunkiem przedstawienia kompletu wymaganych dokumentów. Œrodki funduszy inwestowane s¹ na okres od 3 do 10 lat. http://www. a realizacja zobowi¹zañ z tytu³u porêczenia nastêpuje w równowartoœci w z³otych polskich. zawarcia umowy porêczenia i obejmuje nie wiêcej ni¿ 50% kwoty kredytu (bez odsetek). Fundusze Venture Capital http://www. EURO (oko³o 400.parp. a w trybie zwyk³ym – do 4 tygodni. aby zrealizowaæ swoje cele. po przeliczeniu wg œredniego kursu walut NBP z dnia udzielenia porêczenia. ale zarazem umo¿liwiaj¹ce osi¹gniêcie bardzo wysokiej stopy zwrotu z zainwestowanego kapita³u.pl. Dodatkowym elementem zwiêkszaj¹cym atrakcyjnoœæ tego typu Ÿród³a finansowania firmy jest fakt. tj. Jednostkowe porêczenie nie mo¿e przekroczyæ kwoty 1. a potrzebuj¹ wsparcia kapita³owego. zawarcia umowy porêczenia. mo¿e skorzystaæ z procedury uproszczonej. Po ustabilizowaniu siê pozycji rynkowej venture capital odsprzedaje posiadane udzia³y. Kredytobiorca rozpoczynaj¹cy lub prowadz¹cy dzia³alnoœæ krócej ni¿ 2 lata.gov. zawarcia umowy porêczenia. zajmuj¹ce siê inwestowaniem w przedsiêwziêcia charakteryzuj¹ce siê wysokim ryzykiem. Zasady finansowania VC 107 . Informacje o lokalnych funduszach porêczeñ kredytowych znaleŸæ mo¿na na stronach internetowych PARP.

Obecnoœæ przedstawicieli funduszu w radzie nadzorczej lub zarz¹dzie firmy daje jej dostêp do nowych technik zarz¹dzania. do czego wielu przedsiêbiorców podchodzi bardzo nieufnie. 7.cpef. Rod³a 9 tel.1. któremu zale¿y na sukcesie inwestycji.pl oraz w witrynie internetowej Stowarzyszenia Organizatorów Oœrodków Innowacji i Przedsiêbiorczoœci w Polsce: http://www. przez rz¹d Rzeczpospolitej Polski. – inwestycje drog¹ nabycia akcji lub udzia³ów.com. ale istniej¹ takie. – wsparcie wiedz¹ i doœwiadczeniem z dziedziny zarz¹dzania tych pomys³odawców.: (0 91) 35-95-277 faks: (0 91) 35-95-365 Kanadyjsko-Polska Fundacja Przedsiêbiorczoœci Kanadyjsko-Polska Fundacja Przedsiêbiorczoœci z siedzib¹ w Szczecinie jest Fundacj¹ za³o¿on¹ wed³ug prawa polskiego. Misj¹ Fundacji jest pomoc w tworzeniu i rozwoju ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w Polsce pó³nocno-zachodniej. Na podstawie umowy zawartej z rz¹dem Kanady Fundacja uzyska³a dotacje przeznaczone na pomoc w finansowaniu sektora ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw (MSP) w Polsce. którzy s¹ specjalistami w dziedzinie projektu.html. – inwestycje w przedsiêbiorstwa innowacyjne oraz hi-tech. oczekuj¹c wy¿szych zysków. Ÿróde³ innowacyjnych technologii itd. Kanadyjsko-Polska Fundacja Przedsiêbiorczoœci http://www.pl/index2. – inwestycje œciœle okreœlone w czasie. Cechy Venture-Capital: Cechy VC – kapita³ wysokiego ryzyka lub kapita³ ryzyka – inwestorzy akceptuj¹ wy¿szy poziom ryzyka.7. Nale¿y jednak pamiêtaæ.venture-capital. – inwestycje w start-up lub m³ode firmy. Skala zaanga¿owania funduszy venture capital waha siê od 0. – reinwestycja zysków. pl. które inwestuj¹ w nowo zak³adane firmy. Fundacja proponuje ma³ym i œrednim przedsiêbiorstwom pomoc finanso- Misja Fundacji 108 .sooipp.2 mln $ do 25 mln $ i wyra¿a siê w formie przejêcia od kilku procent udzia³ów po pe³ne przejêcie firmy celem jej póŸniejszego odsprzedania.org.kapita³ aktywny. ¿e zaanga¿owanie venture capital wi¹¿e siê z pewn¹ utrat¹ kontroli nad firm¹. Wiêkszoœæ funduszy preferuje firmy ju¿ dzia³aj¹ce. Obszerne informacje i listy funduszy venture capital mo¿na znaleŸæ pod adresem: http://www.pl 70-419 Szczecin.

które mog¹ wykazaæ siê realnym potencja³em rozwojowym. w tym œrodków obrotowych oraz œrodków trwa³ych do 100. badania rynkowe i badania nad produktem. Fundacja przewiduje ca³oœciowe podejœcie do problemów zwi¹zanych z finansowaniem. innowacyjnych przedsiêbiorstw. udzielaj¹c pomocy w ka¿dym z czterech etapów: etap I ocena mocnych stron przedsiêbiorstwa w zakresie zarz¹dzania etap II analiza potrzeb przedsiêbiorstwa etap III szkolenie i opracowanie realistycznego biznesplanu etap IV finansowanie zaspokajaj¹ce potrzeby w zakresie rozwoju Maj¹c przygotowanie w zakresie zarz¹dzania oraz biznes plan. którzy posiadaj¹ doœwiadczenie lub specjalistyczn¹ wiedzê w wybranej bran¿y. przedsiêbiorstwo mo¿e otrzymaæ pomoc finansow¹ i rozpocz¹æ realizacjê przedsiêwziêcia przy wykorzystaniu kredytu „START”. Pomoc finansowa obejmuje: kredyty. jak np. – przedsiêbiorstwa. – przedsiêbiorstwa. 109 . po¿yczki. – przedsiêbiorcy. umo¿liwiaj¹c tak¿e zaspokojenie specyficznych wymagañ.w¹ i szkoleniowo-doradcz¹. Cel wspó³finansowanie kosztów uruchomienia rozwoju nowej dzia³alnoœci. negocjowane jednak nie wy¿sze ni¿ rynkowe stopy procentowe polskich banków minimalnym mo¿liwym do zaakceptowania jest porêczenie i/lub weksel in blanco Kredyt „START” Kwota kredytu Okres kredytowania Prowizje i op³aty Oprocentowanie Zabezpieczenie Z kredytu „START” mog¹ skorzystaæ: – przedsiêbiorstwa znajduj¹ce siê we wczesnym etapie rozwoju (okres dzia³ania przedsiêbiorstwa nie krótszy ni¿ 3 miesi¹ce). porêczenia. Kredyt na rozpoczêcie dzia³alnoœci gospodarczej „START” Kredyt „START” pomaga rozpocz¹æ dzia³alnoœæ gospodarcz¹ i s³u¿y do wspierania rozwoju ma³ych. USD. CAD do 5 lat z mo¿liwoœci¹ karencji w sp³acie kapita³u do 1 roku negocjowane zmienne. które zainwestowa³y lub zainwestuj¹ w firmê odpowiednio wysoki kapita³.000 PLN lub jej równowartoœæ w EUR.

Krótkoterminowy kredyt inwestycyjny Krótkoterminowy kredyt inwestycyjny Cel Kwota kredytu Okres kredytowania Prowizje i op³aty Oprocentowanie Zabezpieczenie Finansowanie Zapewnienie finansowania firmom o ustabilizowanej dzia³alnoœci. 70-419 Szczecin. Krótkoterminowy kredyt obrotowy na dzia³alnoœæ bie¿¹c¹ Kredyt obrotowy Cel zapewnienie finansowania bie¿¹cej dzia³alnoœci gospodarczej firm o ustabilizowanej dzia³alnoœci. prowadzonej od co najmniej 1 roku w kwocie do 1.000. tel.000 PLN lub jej równowartoœæ w EUR. prowadzonej od co najmniej 1 roku do 1. CAD do 1 roku. nie wiêcej jednak ni¿ rynkowe stopy procentowe polskich banków hipoteka na nieruchomoœci. nie wiêcej jednak ni¿ rynkowe stopy procentowe polskich banków minimalnym wymaganym zabezpieczeniem jest zastaw na wierzytelnoœciach b¹dŸ zapasach i porêczenia nale¿noœci zapasów Kwota kredytu Okres kredytowania Prowizje i op³aty Oprocentowanie Zabezpieczenie Finansowanie Us³ugi szkoleniowo-doradcze s¹ integraln¹ czêœci¹ wsparcia finansowego.000 PLN lub jej równowartoœæ w EUR. zastaw rejestrowy na sprzêcie lub zapasach zakup: maszyn i urz¹dzeñ œrodków transportu wyposa¿enia innych œrodków trwa³ych Us³ugi szkoleniowo-doradcze s¹ integraln¹ czêœci¹ wsparcia finansowego. Rod³a 9. 110 .000. USD. z mo¿liwoœci¹ przed³u¿enia okresu kredytowania na nastêpny rok negocjowane zmienne – negocjowane. fax: (0 91) 35-95-365. CAD do 3 lat negocjowane zmienne – negocjowane.: (0 91) 35-95-277.Aby uzyskaæ szczegó³owe informacje i rozpocz¹æ procedurê nale¿y skontaktowaæ siê z najbli¿szym Oddzia³em Banku Pekao SA wspó³pracuj¹cym z Fundacj¹ lub Kanadyjsko-Polsk¹ Fundacj¹ Przedsiêbiorczoœci – pl. USD.

Zapewnia elastyczne finansowanie dostosowane do potrzeb przedsiêbiorstwa.000. dofinansowanie istniej¹cego zad³u¿enia terminowego. wejœcia na rynki miêdzynarodowe Œrednioterminowy kredyt elastyczny Kwota kredytu Okres kredytowania Prowizje i op³aty Oprocentowanie Zabezpieczenie Finansowanie Kredyt ten jest kredytem obrotowym i/lub inwestycyjnym. w celu w³aœciwego dostosowania go do okresu u¿ytkowania œrodków trwa³ych oraz mo¿liwoœci firmy w zakresie sp³at. zastaw rejestrowy na sprzêcie lub zapasach finansowanie zakupów zwi¹zanych z prowadzon¹ dzia³alnoœci¹. prowadzonej od co najmniej 1 roku w kwocie do 1. Us³ugi szkoleniowo-doradcze s¹ integraln¹ czêœci¹ wsparcia finansowego.000 PLN lub jej równowartoœæ w EUR. CAD do 5 lat. aby wspieraæ wiêksze przedsiêwziêcia inwestycyjne w dzia³alnoœci gospodarczej. D³ugoterminowy kredyt inwestycyjny Cel Stworzony. Œrodki mog¹ byæ przeznaczone na budowê lub zakup nieruchomoœci albo innych œrodków trwa³ych o znacz¹cej wartoœci D³ugoterminowy kredyt inwestycyjny 111 .Œrednioterminowy kredyt elastyczny Cel Umo¿liwia wiêksz¹ elastycznoœæ w finansowaniu rozwoju firmy poprzez dopasowanie warunków finansowania do potrzeb firmy Umo¿liwia wzrost i rozwój prowadzonej dzia³alnoœci Zapewnienie finansowania firmom o ustabilizowanej dzia³alnoœci. uzupe³nienia kapita³u obrotowego. USD. nie wiêcej jednak ni¿ rynkowe stopy procentowe polskich banków hipoteka na nieruchomoœci. finansowanie zakupów œrodków trwa³ych. przy czym harmonogramy sp³at s¹ elastycznie dostosowywane do przep³ywów pieniê¿nych firmy negocjowane zmienne – negocjowane.

A.cpef.com. lokalnymi centrami przedsiêbiorczoœci z inkubatorami przedsiêbiorczoœci.pl Kanadyjski Program Po¿yczkowy finansowany przez Fundacjê kierowany jest do firm. lecz nie wy¿sza ni¿ przeciêtne stopy oferowane na rynku przez polskie banki do negocjacji.000.000 PLN 5 lat do 10 lat negocjowane zmienne – negocjowane.cpef.com.Kwota kredytu Okres kredytowania Prowizje i op³aty Oprocentowanie Zabezpieczenie kwota: 200. pochodz¹cy b¹dŸ z firmy. Podstawowe kryteria – dzia³alnoœæ musi byæ prowadzona nie krócej ni¿ trzy lata – dodatni wynik finansowy oraz w³aœciwe cash-flow – minimalny udzia³ klienta w finansowaniu przedsiêwziêcia wynosi 20%. http://www.pl a miêdzy innymi lista oddzia³ów Banku Pekao S.000 do 1. ³¹cznie z osobistym porêczeniem maj¹tkowym lub wekslem in blanco Us³ugi szkoleniowo-doradcze s¹ integraln¹ czêœci¹ wsparcia finansowego. które miêdzy innymi z uwagi na brak wymaganego zabezpieczenia kredytu bankowego czy te¿ ograniczone mo¿liwoœci podejmowania przez banki podwy¿szonego poziomu ryzyka nie mog¹ korzystaæ z oferty kredytowej banków komercyjnych. ale zwykle obejmuje hipotekê na nieruchomoœci i/lub zastaw na œrodkach trwa³ych. Kompleksowe i aktualne informacje s¹ publikowane na stronach http://www. bilans i cash-flow) na okres kredytowania Us³ugi szkoleniowo-doradcze s¹ integraln¹ czêœci¹ wsparcia finansowego. wspó³pracuj¹cych z Kanadyjsko-Polsk¹ Fundacj¹ Przedsiêbiorczoœci. Kanadyjski Program Po¿yczkowy Kanadyjski Program Po¿yczkowy Kanadyjsko-Polska Fundacja Przedsiêbiorczoœci wspó³pracuje w ramach programu po¿yczkowego (Kanadyjski Program Po¿yczkowy) z wybranymi. b¹dŸ z zasilenia kapita³owego – efektywny okres „¿ycia” nabywanych aktywów musi byæ d³u¿szy o co najmniej 50% w stosunku do okresu kredytowania – wymagane dane finansowe to sprawozdania za ostatnie trzy pe³ne lata wraz z prognozami (rachunek zysków i strat. 112 . Kredyt powinien byæ denominowany w z³otych.

113 .parp. Pracy i Polityki Spo³ecznej udziela wsparcia finansowego inwestycji na podstawie ustawy z 20 marca 2002 o finansowym wspieraniu inwestycji. pod has³em: „Produkty informacyjne”. które maj¹ wyraŸnie okreœlony cel po¿yczki oraz zaplanowa³y przep³ywy œrodków finansowych – przedsiêbiorstwa. MGPiPS 113 Informacje na temat wsparcia finansowego inwestycji innowacyjnych mo¿na znaleŸæ pod adresem internetowym: http://www.cpef.2. poz. Wsparcie finansowe inwestycji innowacyjnych113 Ministerstwo Gospodarki. Beneficjenci 7.pl/informacje1.Cel Kwota po¿yczki Okres trwania po¿yczki Prowizje i op³aty Oprocentowanie Zabezpieczenie finansowanie kosztów uruchomienia i rozwoju dzia³alnoœci.gov. które dzia³aj¹ d³u¿ej ni¿ 3 miesi¹ce na rynku – przedsiêbiorstwa.com. Dz. które maj¹ dobr¹ strategiê dzia³ania.000 PLN do 3 lat z mo¿liwoœci¹ karencji w sp³acie kapita³u do 6 miesiêcy negocjowane bezpoœrednio z wybranym „Inkubatorem” zmienne – negocjowane bezpoœrednio z wybranym „Inkubatorem” minimalnym mo¿liwym do zaakceptowania jest porêczenie i/lub weksel in blanco Finansowanie Z po¿yczki mog¹ skorzystaæ: – przedsiêbiorstwa. w tym œrodków obrotowych oraz œrodków trwa³ych do 50.U.pl. punkt 5 listy zatytu³owany: „Finansowanie przedsiêwziêæ innowacyjnych”. Nr 41. które dobrze znaj¹ biznes i potrzeby rynku Kredyt pozwala na osi¹gniêcie nastêpuj¹cych korzyœci: – u³atwiony dostêp do Ÿróde³ finansowania z pominiêciem banków komercyjnych – uproszczon¹ procedurê Procedura sk³adania wniosku Szczegó³owe informacje i rozpoczêcie procedury nastêpuje po kontakcie z inkubatorem przedsiêbiorczoœci wspó³pracuj¹cym z Fundacj¹ – lista inkubatorów publikowana pod adresem: http://www.php. lecz niewystarczaj¹ce œrodki finansowe na sfinansowanie dalszego dzia³ania i rozwoju – przedsiêbiorstwa.

pl. przyczyni siê do wspó³pracy z krajowym zapleczem naukowo-badawczym. wsparcie udzielane jest na podstawie decyzji ministra. Wsparcie finansowe mo¿e byæ udzielone przedsiêbiorcy i/lub gminie. 114 . 693-58-06. okreœla zasady i formy udzielania wsparcia finansowego przedsiêbiorcom dokonuj¹cym nowych inwestycji lub tworz¹cym nowe miejsca pracy zwi¹zane z tymi inwestycjami. tryb udzielania i odmowy. Wniosek sk³adany jest do ministra w³aœciwego do spraw gospodarki. wprowadzi innowacje technologiczne. 693-58-44 Udzielane przedsiêbiorcy wsparcie finansowe mo¿e obejmowaæ nastêpuj¹ce przedsiêwziêcia: – nowe inwestycje (> 10 mln euro) lub – rozbudowê i modernizacjê firmy z utrzymaniem co najmniej 100 miejsc pracy (od 500 tys. terminy reguluj¹ rozporz¹dzenia Ministra Gospodarki z dnia 14 czerwca 2002. bêdzie zlokalizowana w obszarze wsparcia. – bêdzie mieæ wp³yw na lokalny rynek pracy. Trzech Krzy¿y 3/5 Departament Instrumentów Finansowych tel.363 z 2002 r. Inwestycja musi spe³niæ co najmniej 2 warunki: Warunki wsparcia – – – – wp³ynie na rozwój gospodarczy regionu.gov. Treœæ ustawy i rozporz¹dzenia wykonawcze mo¿na znaleŸæ w serwisie informacyjnym dawnego Ministerstwa Gospodarki w grupie: prawo – przedsiêbiorcy: http://www. Zespó³ ds. bêd¹ca w trakcie nowelizacji.pl 00-507 Warszawa. Kryteria oceny.mg. Wymieniona ustawa. Udzielania Wsparcia Finansowego Przedsiêbiorcom przygotowuje i przedstawia ministrowi w³aœciwemu do spraw gospodarki opiniê w sprawie wniosków. euro) lub – utworzenie nowych miejsc pracy (co najmniej 20 miejsc na okres nie mniej ni¿ 5 lat) lub – inwestycjê wprowadzaj¹c¹ innowacjê technologiczn¹ lub – wp³ywaj¹c¹ na poprawê stanu œrodowiska. Dodatkowe informacje: Tryb sk³adania wniosków Istniej¹ dwa terminy sk³adania wniosków o udzielenie wsparcia finansowego nowej inwestycji: marzec i paŸdziernik ka¿dego roku.

parp. Po¿yczka mo¿e byæ udzielona na finansowanie wdro¿enia wyników prac badawczo-rozwojowych. O po¿yczkê na innowacjê mog¹ ubiegaæ siê mali i œredni przedsiêbiorcy w rozumieniu ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. poz. U. polegaj¹cego na nabyciu uprawnieñ do wykorzystywania rozwi¹zañ naukowych i technicznych oraz doœwiadczeñ PARP Finansowanie innowacji Po¿yczka na innowacje 115 . – promowanie projektów innowacyjnych o najwy¿szym potencjale proeksportowym i konkurencyjnym poprzez Konkurs Polski Produkt Przysz³oœci – udostêpnianie informacji ze Ÿróde³ krajowych i zagranicznych w szeroko rozumianym obszarze transferu technologii. Al.pl/agencja.php): – aktywne dysponowanie i gromadzenie projektów innowacyjnych wyrobów i technologii przygotowanych do wdro¿enia w praktyce gospodarczej. Projekty charakteryzowane s¹ pod wzglêdem technicznej i ekonomicznej efektywnoœci.gov. zm. dop³aty do oprocentowania po¿yczek i kredytów. poszukiwanie Ÿróde³ finansowania i wspó³projektowanie najefektywniejszych sposobów realizacji. udzia³ów) w istniej¹cym b¹dŸ tworzonym podmiocie wdra¿aj¹cym innowacje. – udzia³ kapita³owy Agencji (obejmowanie akcji.).gov.pov.pl 02-017 Warszawa.parp. z 1999 r.html Po¿yczka na innowacjê mo¿e byæ udzielona na finansowanie czêœci kosztów przedsiêwziêæ w zakresie dzia³alnoœci innowacyjnej. – wspomaganie wdro¿eñ innowacji: po¿yczki.pl/pozyczki. Po¿yczka na innowacje http://www. 699 70 44/45 faks: (0 22) 699 70 46/56 Dzia³ania PARP wspieraj¹ce finansowanie innowacji (http://www.: (0 22) 699 70 18. – kojarzenie podmiotów zainteresowanych wdra¿aniem innowacji z autorami/w³aœcicielami projektów innowacyjnych.Polska Agencja Rozwoju Przedsiêbiorczoœci (PARP) http://www. Jerozolimskie 125/127 tel.parp. porêczenia sp³at kredytów i po¿yczek. nr 101. 1178 z póŸn. zakupu licencji krajowych lub zagranicznych. wywodz¹ siê g³ównie z krajowego œrodowiska badawczo-rozwojowego. Prawo dzia³alnoœci gospodarczej (Dz.

– definiowanie rodzaju i zakresu potrzebnej pomocy. Zadania RIF 116 . 14. Podstawowe zadania RIF: – œwiadczenie us³ug konsultacyjno-doradczych. – pomoc w wyborze wykonawcy dotowanych us³ug doradczych i szkoleniowych. godz.00 Regionalne Instytucje Finansuj¹ce (RIF) RIF Regionalne Instytucje Finansuj¹ce (RIF) s¹ regionalnym partnerem Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiêbiorczoœci wspó³pracuj¹cym przy wdra¿aniu polityki „sektorowej” adresowanej do MSP w regionie. – obs³uga administracyjna programów Phare 2000/2001. Oprocentowanie po¿yczki jest sta³e w okresie sp³aty i równe po³owie oprocentowania kredytu lombardowego udzielanego przez Narodowy Bank Polski. godz. pe³ni¹ one jednoczeœnie analogiczn¹ rolê wobec samorz¹dowych w³adz regionalnych wdra¿aj¹cych strategie rozwoju regionu w obszarze dotycz¹cym MSP. zakupu i monta¿u maszyn lub urz¹dzeñ oraz budowy. (poniedzia³ek). jako umiejscowiony na poziomie regionu punkt dystrybucji dotacji szkoleniowych realizowanych w ramach polityki pañstwa wobec MSP.00 do 31 grudnia 2003 r. Okres karencji nie mo¿e byæ d³u¿szy od planowanego terminu wdro¿enia i nie mo¿e przekroczyæ 2 lat. Terminy sk³adania wniosków: do 30 czerwca 2003 r. – udzielanie informacji o dostêpnych programach dotacji i warunkach uczestnictwa. S¹ ³¹cznikiem. dostêpnych instrumentów wsparcia (dotacje). Agencja mo¿e udzieliæ karencji w okresie sp³aty po¿yczki. Po¿yczka na innowacjê nie mo¿e przekroczyæ 75% kosztów netto przedsiêwziêcia innowacyjnego. – diagnozowanie potrzeb przedsiêbiorstwa. poniesionych po zawarciu umowy o udzieleniu po¿yczki ani kwoty 2 000 000 z³. obowi¹zuj¹cego w dniu udzielenia po¿yczki (data podpisania umowy). (œroda). RIF w swej strukturze posiada PKD (Punkt Konsultacyjno-Doradczy). jako punkt „wejœcia” przedsiêbiorców do programów oraz PRS (Punkt Refundacji Szkoleñ).produkcyjnych. Po¿yczka mo¿e byæ udzielona na okres nie przekraczaj¹cy 6 lat. 14. który w sposób spójny stosuje odpowiednie i skoordynowane instrumenty na poziomach regionalnym i krajowym. rozbudowy lub modernizacji budynków lub instalacji niezbêdnych do wprowadzenia innowacji.

Lista Regionalnych Instytucji Finansuj¹cych znajduje siê na stronach internetowych PARP. 10 000 euro i 60% kosztów. – przekazywanie do PARP prawid³owych wniosków o wyp³atê dotacji z rekomendacj¹ p³atnoœci. Porêczenie i gwarancje mog¹ siêgn¹æ 70% wykorzystanej kwoty kredytu wraz z odsetkami. Bank Gospodarstwa Krajowego http://www. Al. 321. Bank Gospodarstwa Krajowego udziela porêczeñ i gwarancji sp³aty kredytu bankowego pod warunkiem przeznaczenia objêtego nimi kredytu na finansowanie przedsiêwziêæ innowacyjnych.gov.html 00-955 Warszawa. przyjmowanie i ocena wniosków o wyp³atê dotacji. produktu. Max. – przekazywanie wniosków o udzielenie dotacji do PARP do oceny technicznej i finansowej.pl Komponenty krajowe Dotacje na wspó³finansowanie kosztów wdra¿ania systemów kontroli jakoœci. – wspó³praca z PARP w zakresie merytorycznego i finansowego monitoringu wdra¿anych programów. – prowadzenie bazy danych o uczestnikach programów.pl/kfpk1.parp. Program na rzecz jakoœci Program technologia i innowacje dla firm PHARE 2000 i dalsze edycje BGK 117 . 308.– promocja programów adresowana do potencjalnych wykonawców us³ug doradczych i szkoleniowych. – sporz¹dzanie raportów merytorycznych i finansowych.com. PHARE 2000 i dalsze edycje http://www. Al. Jerozolimskie 125/127 http://www. Kwota dotacji bêdzie siê wahaæ miêdzy 1 500 a 10 000 euro i nie wiêcej ni¿ 60% kosztów.parp. 322. – przyjmowanie i ocena wniosków o udzielenie dotacji w zakresie zgodnoœci administracyjnej i spe³niania kryteriów kwalifikacyjnych. certyfikacji i standaryzacji w MSP. Jerozolimskie 7 tel: (0-22) 52-29-193.pl Jednostk¹ wdra¿aj¹c¹ program jest: Polska Agencja Rozwoju Przedsiêbiorczoœci 02-017 Warszawa. – promocja programów adresowana do potencjalnych beneficjentów (przedsiêbiorców). Pomoc doradcza i szkoleniowa w procesie rozwoju firmy w oparciu o nowe technologie i innowacje oraz modernizacja parku maszynowego.gov.5 mln euro. wyposa¿enie w urz¹dzenia IT i oprogramowanie.bgk. ale nie mo¿e przekroczyæ kwoty 1.

html Adresy Bran¿owych Punktów Kontaktowych znajduj¹ siê na stronie internetowej http://www.pl/s5o/adresy/siec-BPK. ale tak¿e akwizycja ofert.pl/s5o/adresy/siec-RPK. 7.6pr.html Adresy Lokalnych Punktów Kontaktowych znajduj¹ siê na stronie internetowej: http://www.6pr.pl/s5o/adresy/siec-RPK. Rol¹ BPK w sieci jest konsultacja tematyczna w wybranej w¹skiej specjalnoœci. pomoc w pisaniu projektów. Wartoœæ dotacji bêdzie siê wahaæ miêdzy 2 000 a 50 000 Euro. PR) koordynuje dzia³ania sieci. kontakty z instytucjami badawczymi i firmami. G³ówne zadania RPK to wspó³praca z KPK. Programu Ramowego UE a obecnie 6. kontakty z instytucjami badawczymi i firmami oraz roboczy kontakt z RPK i BPK.Komponenty regionalne Program dotacji inwestycyjnych dla MSP Dotacje bêd¹ przyznawane g³ównie na inwestycje w nowe technologie i urz¹dzenia. poszukiwanie partnerów oraz akwizycja ofert. do której nale¿y 8 Regionalnych.6pr. nadzór i koordynacja pracy Lokalnych PK. Dotacja mo¿e pokryæ maksymalnie 25% inwestycji. Zadania LPK to przede wszystkim przekaz informacji. akwizycja ofert.pl/s5o/adresy/siec-LPK.html 118 . przekaz informacji. 140 Lokalnych i 31 Bran¿owych Punktów Kontaktowych. Adresy Regionalnych Punktów Kontaktowych znajduj¹ siê na stronie internetowej: http://www. organizacja szkoleñ. Wsparcie doradcze Sieæ Regionalnych Punktów Kontaktowych http://www.html Regionalne Punkty Kontaktowe Krajowy Punkt Kontaktowy (dotychczas 5. Pozosta³e minimum 75% musi pochodziæ z kredytu bankowego.6pr.3. pomoc w pisaniu projektów. przygotowywanie materia³ów promocyjnych dotycz¹cych w³asnego regionu oraz podpisanie wspó³pracy z zaprzyjaŸnionymi regionami UE.

529 22 52.126/att/html/ekran_gl1. której celem jest wspieranie realizacji miêdzynarodowych projektów ukierunkowanych na wzrost innowacyjnoœci.be http://www.: (0 22) 628 14 06. Gromadzona w systemie informacja o technologii lub wyrobie obejmuje: – informacjê o jednostce zg³aszaj¹cej projekt. – nazwê i krótki opis projektu. w tym tak¿e na dofinansowanie ze œrodków publicznych. Partnerzy realizuj¹cy przedsiêwziêcia. – opis projektu.htm Bank Technologii i Wyrobów by³ czêœci¹ zintegrowanego systemu informatycznego Agencji Techniki i Technologii (zlikwidowanej 1 kwietnia 2002). Zosta³ przejêty przez Polsk¹ Agencjê Rozwoju Przedsiêbiorczoœci (PARP). – charakterystykê ogóln¹ projektu.pl Eureka to inicjatywa 29 pañstw europejskich oraz Komisji Europejskiej. pok. produktywnoœci i konkurencyjnoœci przemys³u europejskiego utworzona w 1985 roku.91. Oferty gromadzone w systemie od 1997 r.Bank Technologii i Wyrobów http://193. Polskim Koordynatorem Projektów EUREKI jest mgr in¿. – obszar zastosowañ projektu. – charakterystykê klasyfikacyjn¹ projektu (wed³ug bran¿ technologicznych). 1/3 Wspólna. EUREKA http://www. – przewidywany kr¹g odbiorców. W banku gromadzone s¹ oferty gotowych do wdro¿enia innowacyjnych technologii i wyrobów opracowanych g³ównie przez krajowe œrodowiska naukowe i badawczo-rozwojowe. Jerzy Tokarski Polskie Biuro EUREKI 00-921 Warszawa. – stan zaawansowania prac nad projektem. fax: (0 22) 628 35 34 e-mail: jtokarsk@kbn. Polska przyst¹pi³a do Eureki w charakterze pe³noprawnego cz³onka w 1995 roku. kierowane s¹ do przedsiêbiorstw. – koszty i czas wdro¿enia.eureka.gov.kbn.gov. które uzyska³y status projektów Eureki mog¹ liczyæ na wsparcie ze strony administracji pañstw cz³onkowskich.pl EUREKA Bank Technologii i Wyrobów 119 . 252 tel. – dotychczasow¹ promocjê. które chc¹ zmodernizowaæ lub zamierzaj¹ wprowadziæ now¹ produkcjê.30.

pl/. doradztwo. – organizacja targów. ma³opolskie. Realizowane zadania to: – Ÿród³o informacji o programach dla MSP. – informacje zwi¹zane z integracj¹ z UE. – gromadzenie ofert wspó³pracy.Oœrodki Euro Info http://www. – publikacje z zakresu prawa wspólnot europejskich. dolnoœl¹skie. podlaskie. œl¹skie. Islandiê. Norwegiê. kojarzenie partnerów.wct. W Polsce istnieje 12 oœrodków. zachodniopomorskie) http://www. W Polsce Oœrodki Przekazu Innowacji dzia³aj¹ w trzech obszarach realizacji: IRC East Poland (woj. pomorskie. 120 . powo³ane w wyniku konkursu og³oszonego w ramach 5. kujawsko-pomorskie.pl/.org. œwiêtokrzyskie) http://www.in. podkarpackie. Zasadniczym celem sieci IRC jest promocja innowacyjnoœci i wymiany technologicznej miêdzy organizacjami w Europie. opolskie. warmiñsko-mazurskie) http://www. – klub eksportera. seminariów.transfer. Polskie Oœrodki Przekazu Innowacji – Innovation Relay Centers (IRC) IRC Dzia³aj¹ od lipca 2000. Sieæ IRC œwiadczy us³ugi firmom. Europejska Sieæ IRC Oœrodków Przekazu Innowacji dzia³a w ramach Programu Innowacyjnoœæ / MSP Komisji Europejskiej. Programu Ramowego Unii Europejskiej. Sieæ ta z³o¿ona z blisko 70 oœrodków obejmuje swym zasiêgiem Uniê Europejsk¹.edu. wielkopolskie.pl/. Równie¿ uniwersytety i instytuty badawcze korzystaj¹ z us³ug IRC w zakresie transferu ich osi¹gniêæ do przemys³u.pl Euro Info Euro Info Centre – program Komisji Europejskiej dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw.euroinfo. informacje o rynkach zagranicznych.wroc. mazowieckie.irc-eastpoland. IRC South Poland (woj. zw³aszcza MSP. lubuskie. ³ódzkie. lubelskie. Dzia³alnoœæ obejmuje m. w Europie ok. Nadrzêdnym zadaniem sieci jest pomoc regionom europejskim i przedsiêbiorstwom w identyfikacji ich potrzeb technologicznych. IRC West Poland (woj. konsulting oraz szkolenia. konferencji.org. 300. Szwajcariê (kraj stowarzyszony) oraz Izrael i kraje Europy Œrodkowowschodniej.

którego celem jest dostarczenie pomocy osobom poszukuj¹cym kapita³u na przedsiêwziêcia gospodarcze. – sieci tematycznych o Ÿród³ach finansowania. której celem jest promocja innowacyjnoœci w rozwoju regionalnym. Oœrodki IRC pomagaj¹ w prowadzeniu negocjacji w zakresie transferu technologii oraz zajmuj¹ siê promocj¹ innowacji w ca³ej Europie we wspó³pracy z Europejsk¹ Sieci¹ IRC.jak równie¿ w znalezieniu rozwi¹zañ technologicznych. oœrodków badawczych oraz organizacji wspieraj¹cych innowacje. przez co s¹ najlepszymi centrami transferu innowacyjnoœci w poszczególnych regionach. Oœrodki IRC dzia³aj¹ jako niezale¿ne organizacje (konsorcja). szczególnie dla MSP. uczelni.Gate2growth. w szczególnoœci innowacyjne.com Gate2Growth Initiative to portal informacyjny wspierany przez Komisjê Europejsk¹. http://irc. przedsiêbiorstw. – ofert inwestorów. o: – – – – dostawcach technologii. Stanowi¹ one Ÿród³o informacji. Gate 2 Growth 121 . Ÿród³ach finansowania wdro¿eñ.cordis. pomoc w przygotowaniu biznesplanu. seminaria na temat pozyskiwania venture capital. krajowych i miêdzynarodowych programach wspierania dzia³alnoœci innowacyjnej.lu/showroom/ Sieæ INNOWACJE Sieæ instytucji. technologiach gotowych do wdro¿enia. Cel ten realizowany jest poprzez powi¹zanie: – ofert producentów. opracowania i publikacje przydatne dla firm poszukuj¹cych venture capital. które zosta³y wyselekcjonowane w drodze ogólnodostêpnego konkursu. Sieæ INNOWACJE Gate 2 Growth (dawniej LIFT) http://www. ocena i sugestie do przygotowanego biznesplanu. wyszukanie inwestora oraz Ÿróde³ finansowania. ekspertach oraz us³ugach. – miêdzynarodowych sieci producentów i inwestorów. Narzêdzia Gate 2 Growth to: – – – – – – pomoc dla rozpoczynaj¹cych dzia³alnoœæ gospodarcz¹.

Szybki rozwój parków technologicznych mia³ miejsce w Europie. gdzie w latach czterdziestych po raz pierwszy zosta³a te¿ urzeczywistniona. Pó³nocnej Nadrenii- 114 G. w tym 65 we wschodniej czêœci kraju114. w tym w Niemczech. gdzie wiele podobnych instytucji powsta³o. 122 . Zainteresowanie organizacj¹ parków technologicznych zaczê³y okazywaæ oprócz administracji gospodarczej. Kolejne parki utworzono w 1984 roku w Bonn. dane kontaktowe. towarzystwa rozwoju gospodarczego. uczelnie wy¿sze. Aachen i Karslruhe. izby gospodarcze. Jednak¿e w trakcie realizacji projektu zrezygnowano z wielu funkcji inkubacyjnych i innowacyjnych. formami transferu technologii oraz innymi ewolucyjnymi czynnikami pobudzania rozwoju gospodarczego. by³y utworzony w 1948 roku „Bohanson Research Park” w Menlo Park/Kalifornia i zainicjowany w 1951 roku przez Stanford University „Stanford Industrial Park” /obecnie Stanford Research Park” w Palo Alto – Kalifornia. Nale¿y jednak podkreœliæ. skierowanymi na nowe innowacyjne przedsiêbiorstwa. przyk³ady istniej¹cych parków • Instrumenty/oœrodki wspierania transferu technologicznego w krajach wysoko roz• Strategie wybranych firm innowacyjnych – Vigo-System – Solaris Laser – Ascor • Centra Transferu Technologii i Informacji. Innovationszentren in Deutschland 1996/97. kiedy nast¹pi³a zmiana ekipy rz¹dowej z socjaldemokratycznej na chadeckoliberaln¹.). Szczególny rozkwit przypada na lata szeœædziesi¹te. dane adresowe. Francja Parki technologiczne – rozwój idei. Wzros³o zainteresowanie ma³ymi i œrednimi przedsiêbiorstwami. Za pierwsz¹ koncepcjê parku technologicznego nale¿y przyj¹æ utworzone w 1981 roku Centrum Technologiczne Ruhr w Bochum. Pierwszymi tego typu instytucjami. tj. B. Baranowski. Dlatego te¿ powszechnie uznaje siê za pierwszy park technologiczny Berliñski Oœrodek Innowacji i Przedsiêbiorczoœci powsta³y 30 paŸdziernika 1983 roku. opis kluczowych form dzia³alnoœci winiêtych: Niemcy. Jednak¿e idea parków technologicznych zosta³a tu urzeczywistniona znacznie póŸniej ni¿ w innych krajach zachodnioeuropejskich. zaowocowa³ zdecydowanym zwrotem w kierunku propoda¿owej polityki gospodarczej. Koncepcja parków rozwijana by³a w nastêpnych latach. zaœ nastêpne znajduj¹ siê w fazie organizacji. kiedy liczba parków naukowych wzros³a do 81. Groβ (red. Oœrodek zosta³ przejêty przez znajduj¹ce siê w nim firmy. przyk³ady istniej¹cych parków Idea parków technologicznych wywodzi siê ze Stanów Zjednoczonych.ANEKS • Parki technologiczne – rozwój idei. równie¿ banki. Berlin 1997. Koniec lat siedemdziesi¹tych. Wielka Brytania. i¿ ponad po³owa parków technologicznych powsta³a w trzech krajach zwi¹zkowych. Obecnie na terenie Niemiec dzia³a 200 parków technologicznych.

Uczelniom op³aca siê przerzuciæ czêœæ odpowiedzialnoœci za ryzykowne przedsiêwziêcie na partnera partycypuj¹cego w kosztach. jak i izby przemys³owo-handlowe. Instytucjonalne wspieranie przedsiêbiorczoœci. jak: – – – – Gdañskie Centrum Innowacyjne Sp. Krakowie.. Instrumenty/oœrodki wspierania transferu technologicznego w krajach wysoko rozwiniêtych Transfer technologiczny w krajach wysoko rozwiniêtych jest szczególnie rozbudowany i charakteryzuje siê ró¿norodnoœci¹ form organizacyjnych. FI. W wyniku czego powsta³y takie jednostki. Saksonii i Badenii-Wirtembergii. W przedsiêwziêciach tych zainteresowane s¹ zarówno szko³y wy¿sze. jak i przedsiêbiorstwa. by jak najd³u¿ej partycypowaæ 115 Iloœciowy rozwój parków technologicznych. stowarzyszenia gospodarcze i biura informacji patentowej i licencyjnej115. £ódŸ 1995. W system transferu technologicznego w Niemczech w³¹czone s¹ zarówno wy¿sze uczelnie. Warszawie. Na zlecenie Urzêdu Postêpu Naukowo-Technicznego i Wdro¿eñ zespó³ pod kierunkiem prof. Warszawskie Centrum Nowych Technologii. Mielec. Pierwsze pomys³y parków technologicznych w Polsce pojawi³y siê w drugiej po³owie lat osiemdziesi¹tych w kilku oœrodkach akademickich. Koszalin. Ponadto du¿e znaczenie nale¿y przypisaæ parkom tworzonych na terenie nowych krajów zwi¹zkowych. procesów innowacyjnych i rozwoju regionalnego”. 123 . Gruchmana opracowa³ wówczas Studium mo¿liwoœci powo³ania centrów technologicznych i parków technologicznych w Polsce. pozauczelniane jednostki badawcze. Wroc³aw. Matusiak: „Parki technologiczne.-Westfalii. Centrum Rozwoju Przedsiêbiorczoœci przy Politechnice Warszawskiej. Przy organizacji tego typu jednostek chodzi najczêœciej o zdobycie kosztownego wyposa¿enia dla prowadzenia badañ. W ramach studium opracowano podstawy strategii przyœpieszenia procesów innowacyjnych i przedsiêbiorczoœci poprzez tworzenie oœrodków inkubacji ma³ych firm oraz rozwój infrastruktury dla przedsiêwziêæ w sferze zaawansowanej technologii. w których sta³y siê jednym z najwa¿niejszych instrumentów wspieraj¹cych rozwój przedsiêbiorczoœci i przekszta³ceñ strukturalnych. Pojawi³y siê koncepcje powo³ania kolejnych oœrodków w Gdañsku. Centrum Technologii – Park Technologiczny Gdañsk. Katowice. z o. W latach 1990–1998 próby utworzenia parków technologicznych oraz centrów technologicznych podejmowa³y: Gdañsk. Kraków. £ódŸ. 125 i dalsze. Pierwsze centrum technologiczne powsta³o w Poznaniu w 1990 roku pod nazw¹ Wielkopolskie Centrum Innowacji i Przedsiêbiorczoœci SA. P³ock.B. Zainteresowanie procesem tworzenia parków technologicznych w wymienionych krajach zwi¹zane jest g³ównie ze zmianami strukturalnymi gospodarek. Stalowa Wola. Gliwice.o. jak te¿ ich cele i zakres œwiadczonych us³ug podaje w swojej pracy K. Modlin. B. Inn¹ form¹ transferu s¹ wspólne przedsiêbiorstwa zak³adane przez naukowców lub szko³y wy¿sze i przedsiêbiorstwa z innowacyjnych ga³êzi gospodarki. Przedsiêbiorstwa z kolei zainteresowane s¹ tym. Toruñ. wczeœniej omówione. Szczególne miejsce wœród jednostek transferu posiadaj¹ parki technologiczne. Szczecin. s. Warszawa.

zaœ sama firma musi wnieœæ 16. Czêsto œrodki tego programu wykorzystywane s¹ na finansowanie pobytów in¿ynierów angielskich w Japonii od 6 do 12 miesiêcy116. Wœród instytucji zajmuj¹cych siê promocj¹ transferu szczególne miejsce zajmuje British Technology Group (BTG). Jednym z warunków otrzymania zwrotu jest informacja o doœwiadczeniach zdobytych na seminariach. Niewielki udzia³ w finansowaniu tych centrów posiada te¿ Ministerstwo Edukacji. otrzymuj¹ zwrot 50% poniesionych kosztów podró¿y. Przyk³adów realizacji wspólnych przedsiêbiorstw. w których absolwenci pracuj¹ nad konkretnymi projektami badawczymi. London 1993.: – przemys³owe biura ³¹cznikowe w oœrodkach akademickich. Jest ona finansowana przez Uniê Europejsk¹. Szczególnym przyk³adem takiego programu jest Teaching Company Scheme. Rz¹d brytyjski wspiera finansowo tworzenie jednostek zajmuj¹cych siê transferem technologicznym. Poprzez informowanie. we wspó³udziale równie¿ ma³ych innowacyjnych przedsiêbiorstw. Przyk³adem takiego centrum technologicznego jest Technology Partnership Scotland. jednostki naukowobadawcze i prywatne jednostki gospodarcze. Uprawnionymi do ubiegania siê o zwrot s¹ przedsiêbiorstwa albo urzêdnicy. g³ównie z myœl¹ o ma³ych i œrednich przedsiêbiorstwach. – parki naukowe i technologiczne.5 tys. W Wielkiej Brytanii znajduje siê 12 centrów technologicznych. wspieraj¹cy wspó³pracê nauki z produkcj¹. 116 „Your Guide to Help for Small Firms”. Brytyjscy eksperci udaj¹cy siê za granicê. maj¹cych status niezale¿nych prywatnych spó³ek. funtów. Czêsto równie¿ studenci posy³ani s¹ do przedsiêbiorstw. Department of Trade and Industry. Zakres i okres takiego wsparcia ka¿dorazowo uzale¿niony jest od projektu.w sposób op³acalny w transferze wiedzy naukowo-technicznej. takie jak np. Równie¿ w Wielkiej Brytanii wykszta³ci³y siê zró¿nicowane formy transferu osobowego i technologicznego. Centra pomagaj¹ przede wszystkim ma³ym przedsiêbiorstwom we wdro¿eniu nowoczesnych technologii. Pierwsza z tych organizacji by³a organizacj¹ pañstwow¹. 124 . D¹¿¹ one równie¿ do zachowania ci¹g³oœci kierownictwa danego przedsiêwziêcia oraz do wywierania wp³ywu na realizacjê i dobór pracowników. W tym celu uruchomiono specjalne programy. Powsta³a w 1981 roku z po³¹czenia National Research Development Corporation (powsta³ej w 1948 roku) i powo³anej do ¿ycia w 1975 roku National Enterprise Board. Mo¿na tu wymieniæ Centrum Badawcze Mikroelektroniki utworzone w Uniwersytecie Technicznym w Karlsruhe. – regionalne centra technologiczne itp. jest wiele. by uzyskaæ informacjê o nowych technologiach. – konsorcja personelu akademickiego. funtów. utworzonych przez szko³y wy¿sze. Do programów nakierowanych na wspieranie transferu technologicznego mo¿na te¿ zaliczyæ Overseas Visits and Industrial Secondments Program. – grupy nauczania. kszta³cenie i us³ugi doradcze wspieraj¹ transfer technologiczny. W ramach programu wspó³pracuj¹ przedsiêbiorstwa i jednostki naukowe w celu rozwi¹zania jednego problemu. spó³ka utworzona wspólnie przez Biuro Departamentu Kszta³cenia Szkocji i Scottish Enterprise. Firmy bior¹ce udzia³ w projekcie i zatrudniaj¹ce mniej ni¿ 500 pracowników mog¹ otrzymaæ dotacjê w wysokoœci 52 tys.

Japonii i USA. Do g³ównych zadañ BTG nale¿¹ rozwój i ochrona innowacji. Posiadaj¹ biblioteki i centra dokumentacji. Druga organizacja by³a wprawdzie te¿ organizacj¹ pañstwow¹. W jej sk³ad wchodz¹ równie¿ przedsiêbiorstwa siostrzane w Indiach. Tworzone s¹ równie¿ centra wielospecjalnoœciowe117.5 miliona przedsiêbiorstw. British Leyland. redukcji zale¿noœci od importu i innych. pocz¹wszy od przejêcia wynalazku a¿ do fazy jego zastosowania. którzy postanowili wykorzystaæ wa¿ne odkrycie badawcze dla stworzenia okreœlonej grupy 117 118 Szerzej na temat pisze I. powsta³ych jako wynik pracy badawczej pojedynczych twórców. op.sized Enterprises”. Obecnie British Technology Group okreœlana jest jako czo³owa organizacja transferu technologicznego œwiata. s. w przewa¿aj¹cej wiêkszoœci p³atne. us³ugi dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. Po utworzeniu British Technology Group jej g³ównym obszarem dzia³alnoœci sta³o siê wspieranie transferu technologicznego. Ka¿dy region tworzy zazwyczaj tyle centrów innowacji i transferu technologicznego w ilu dziedzinach specjalizuje siê. Marschesnay: „Technology and Competiveness”. G³ównym zadaniem pierwszych organizacji jest koordynacja dzia³alnoœci ró¿nego rodzaju instytucji maj¹cych du¿e znaczenie dla rozwoju technologii (szkó³ wy¿szych technicznych. /W/: „Small and Medium. 125 . W realizacji tego celu centra korzystaj¹ z pomocy z doradców technologicznych. M. których tradycja siêga 1599 roku. uniwersytetów i jednostek badawczych. przez grupê naukowców. cit. Ponadto w centrum zainteresowañ BTG znajduje siê transfer technologiczny i finansowanie innowacji. finansowych i informacyjnych) oraz stymulowanie innowacji poprzez tworzenie sieci powi¹zañ miêdzy tymi organizacjami. np. Zasadniczym celem rozbudowanego francuskiego systemu transferu jest wskazanie mo¿liwoœci wykorzystania nowych technologii oraz rozwoju nowych produktów w przedsiêbiorstwach118. Izby handlowe posiadaj¹ oko³o 2 tys. Pietrzyk: „Sterowanie rozwojem regionalnym we Francji”. ale pomagaj¹c¹ du¿ym i znanym firmom prywatnym. Strategie wybranych firm innowacyjnych Strategia firmy Vigo-System Vigo-System sp. jak równie¿ œwiadcz¹ us³ugi doradcze. 125–132. Ich g³ównym zadaniem jest œwiadczenie us³ug zorientowanych na ma³e i œrednie przedsiêbiorstwa. dotycz¹ce zastosowania nowych technik i technologii. jednostek badawczych.której g³ównym celem by³o rozwijanie i udoskonalanie wynalazków bêd¹cych wynikiem badañ podstawowych. W tym celu izby zatrudniaj¹ oko³o 2000 doradców technicznych oraz posiadaj¹ centra szkoleniowe. Na terenie Francji dzia³aj¹ 183 izby zrzeszaj¹ce 1. Rolls Royce.o. Poza tym istnieje wiele jednostek regionalnych i lokalnych oferuj¹cych ró¿ne programy wspierania transferu. w przypadku trudnoœci gospodarczych lub wspieraj¹c inne firmy przy tworzeniu miejsc pracy. z o. W 1991 roku zosta³a sprywatyzowana i zreformowana. doradców œwiadcz¹cych. Transfer rozumiany jest bardzo szeroko. Paris 1993. Pe³ni¹ one funkcjê poœrednika miêdzy przedsiêbiorstwami jako potencjalnymi odbiorcami wyników prac naukowo-badawczych a laboratoriami i badaczami oferuj¹cymi na sprzeda¿ wyniki prac naukowo-badawczych. zosta³a za³o¿ona w 1987 r. We Francji dominuj¹c¹ rolê w transferze technologii odgrywaj¹ centra innowacji i transferu technologicznego (Centres Regionaux et de Transfer de Technologie – CRITT). Szczególne znaczenie wœród tych instytucji nale¿y przypisaæ izbom przemys³owo-handlowym. innowacyjnych.

Próby zainteresowania krajowych producentów tym odkryciem nie powiod³y siê. urz¹dzeniach ³¹cznoœci laserowej. których zdobywa poprzez sieæ dystrybutorów w ró¿nych krajach (USA. w dalmierzach i prêdkoœciomierzach. Japonia. tworzyw sztucznych. Finansowanie prac badawczo-rozwojowych jest dokonywane g³ównie za pomoc¹ œrodków w³asnych. Józefa Piotrowskiego sposób wytwarzania niech³odzonych fotonowych detektorów podczerwieni na bazie tellurku kadmowo-rtêciowego MCT (Mercury Cadmium Telluride). w Wojskowej Akademii Technicznej. Ambicj¹ firmy jest utrzymanie pozycji lidera na rynku œwiatowym w zakresie zdobytych kompetencji. Opracowuj¹c w³asne konstrukcje urz¹dzeñ. w technice laserowej. wystawach czy te¿ uczestnictwo w konkursach i publikacje w czasopismach specjalistycznych. Zajmuje siê wytwarzaniem przemys³owych systemów laserowych przeznaczonych do znakowania i ciêcia laserowego oraz oferuje kompleksowe us³ugi i profesjonaln¹ wspó³pracê w zakresie laserowego znakowania. przez zespó³ prof. Strategiê firmy. szk³a. Cechuje je du¿a szybkoœæ. zwiêkszenie sprzeda¿y na rynku krajowym i europejskim oraz umocnienie swojej pozycji na rynku amerykañskim. Znakowanie przy pomocy urz¹dzeñ laserowych zapewnia trwa³oœæ. Wykorzystuj¹c kontakty miêdzynarodowe rozwiniêto poœrednictwo handlowe w zakresie aparatury kontrolno-pomiarowej na potrzeby polskiego przemys³u. wydajnoœæ. grawerowania. Utrzymuj¹c podstawow¹ specjalizacjê w zakresie elektroniki. Strategia firmy Solaris Laser Firma Solaris Laser zosta³a za³o¿ona w 1990 r. mo¿na okreœliæ jako strategiê niszow¹ o wysokiej specjalizacji. precyzjê oraz wysok¹ estetykê produktów. polegaj¹c¹ na wykorzystaniu techniki podczerwieni do produkcji detektorów podczerwieni i ich aplikacji do ró¿nych zastosowañ. Dlatego te¿ naukowcy postanowili sami utworzyæ prywatn¹ firmê Vigo-System. znajduj¹c odbiorców g³ównie na rynku amerykañskim. kraje UE). drewna. rozszerzono zainteresowania na optykê cienkowarstwow¹. zw³aszcza w pocz¹tkowym okresie. firma dostosowuje je do specyficznych wymagañ klientów. Swój sukces firma zawdziêcza wiedzy i umiejêtnoœciom zespo³u w œciœle okreœlonych dziedzinach oraz dostosowanej do profilu dzia³alnoœci organizacji. bezkontaktowych miernikach temperatury. analizatorach gazów i ska¿eñ atmosfery itd. zdobienia i ciêcia metali.urz¹dzeñ technicznych. a tak¿e poprzez dzia³ania marketingowe na targach. Tym odkryciem badawczym by³ opracowany na pocz¹tku lat siedemdziesi¹tych. przez pracowników Politechniki Warszawskiej. co pozwoli³o zdobyæ znacz¹cy udzia³ w krajowym rynku powlekanych szkie³ okularowych oraz optyki do lamp chirurgicznych i profesjonalnych urz¹dzeñ optycznych. która kontynuowa³aby badania i podjê³a produkcjê rodziny detektorów podczerwieni. Plany na przysz³oœæ zak³adaj¹ utrzymanie specjalizacji w dziedzinie optoelektroniki podczerwieni oraz rozszerzanie asortymentu wyrobów wytwarzanych w oparciu o w³asne technologie. Przemys³owe urz¹dzenia laserowe wytwarzane przez firmê Solaris Laser nale¿¹ do grupy high-tech. Prace badawcze ³¹cz¹ siê z procesem produkcji i s¹ wykonywane w trzech wydzia³ach-laboratoriach. które mog¹ byæ wykorzystane do ró¿nych celów: w badaniach naukowych a w szczególnoœci w badaniach wysokotemperaturowej plazmy. niezawodnoœæ oraz dok³adnoœæ wykonywanych ozna- 126 .

które zainstaluj¹ w swoich przedsiêbiorstwach. To pozwoli³o na zdobycie referencji od pierwszych klientów. ale os³abienie popytu krajowego w pocz¹tkach lat 90. Swój sukces firma zawdziêcza wysokiej jakoœci i niezawodnoœci urz¹dzeñ dostosowanych do w³aœciwie rozpoznanych potrzeb klientów oraz dobrze zorganizowanemu marketingowi. i¿ ³atwiej by³o nawi¹zywaæ kontakty z dystrybutorami z innych krajów. obok znakowarek stacjonarnych (Solar Mark II) firma rozpoczê³a produkcjê urz¹dzeñ do znakowania przedmiotów w ruchu. Te pozytywne referencje sprawi³y. Stwarza to szansê na zwiêkszenie udzia³ów firmy na rynku krajowym. ¿e firma bêdzie siê zajmowaæ wytwarzaniem urz¹dzeñ na potrzeby polskich przedsiêbiorstw przemys³owych. Aby poszerzyæ gamê swoich produktów. Ericson. Taka koncepcja zosta³a wypracowana w trakcie rozwoju firmy. Kluczowe umiejêtnoœci firmy to przede wszystkim rozwi¹zania konstrukcyjne. w³asnym rozwi¹zaniom konstrukcyjnym. realizowanemu przez sieæ fachowych. 127 . Samsung. na których mniej wiêcej co 2 lata prezentowana jest nowa generacja produktów. Bosch. Siemens. ¿e niektórzy klienci korzystaj¹cy z us³ug. pozwalaj¹ tak¿e w lepszym stopniu prowadziæ dzia³ania marketingowe – zapoznawanie polskich klientów z technologi¹ znakowania laserowego. np. zmusi³o firmê do zainteresowania siê rynkami zagranicznymi. Strategia firmy polega na d¹¿eniu do osi¹gniêcia wysokiego stopnia specjalizacji pozwalaj¹cej znaleŸæ siê w niszy rynkowej na rynku globalnym. któr¹ pragnie powiêkszyæ oraz w utrzymaniu czêœci us³ugowej. ogranicza siê do produkcji w¹skiej grupy urz¹dzeñ i utrzymanie w tym zakresie mistrzostwa oraz znacz¹cej pozycji na rynku (udzia³ w niszy rynkowej na œwiecie rzêdu kilkunastu procent). dobrze przeszkolonych dystrybutorów.czeñ. Philips. na taœmie produkcyjnej (SolarJet HD). Ze wzglêdu na to. Swoj¹ przysz³oœæ firma widzi w dalszym ci¹gu w znalezionej niszy rynkowej. Dalszy rozwój firmy Solaris jest finansowany g³ównie za pomoc¹ kapita³u akcyjnego spó³ki. W pocz¹tkowym okresie za³o¿ono. stan¹ siê nabywcami oferowanych przez Solaris urz¹dzeñ. Us³ugi oferowane przez firmê przynosz¹ jej 20% przychodów ze sprzeda¿y. Osi¹gniêcie takich umiejêtnoœci jest mo¿liwe dziêki zatrudnianiu wysokiej klasy specjalistów – wiêkszoœæ pracowników czêœci produkcyjnej posiada wy¿sze wykszta³cenie techniczne i jest trwale zwi¹zana z firm¹. ³¹cz¹cym pracê lasera z precyzyjnym sterowaniem komputerowym. W dziedzinie us³ug firma Solaris zdoby³a 80% krajowego zapotrzebowania na znakowanie przy u¿yciu lasera. Firma zak³ada. Dziêki takiej strategii firma zdoby³a dla swoich produktów takich odbiorców jak: ABB. oprogramowanie i technologia monta¿u. Tak wysokie parametry zosta³y osi¹gniête dziêki udanym. Wejœcie na rynek europejski i amerykañski rozpoczêto od pozyskania dystrybutora niemieckiego i pierwsze egzemplarze urz¹dzeñ sprzedano pod jego mark¹. prowadz¹cych sprzeda¿ i serwis oraz utrzymuj¹cych sta³y kontakt z firm¹ i klientami. Dzia³alnoœæ marketingowa jest wspierana poprzez takie dzia³ania jak udzia³ w bran¿owych targach specjalistycznych. w miarê poszerzania swojej produkcji. i¿ jest to firma ma³a (tylko 40 zatrudnionych).

Pierwsz¹ prób¹ rozpoczêcia dywersyfikacji by³o opracowanie i zg³oszenie do konkursu Polski Produkt Przysz³oœci cewników balonikowych kardiochirurgicznych i naczyniowych119. œrodki pomocowe dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw (Exprom i Exprom II). strzykawkowe i perystaltyczne pozwalaj¹ce na precyzyjne dawkowanie p³ynów i leków w kroplówkach. którzy zdobywaj¹ jej nowych klientów. W pocz¹tkowym okresie opierano siê g³ównie na kapitale pochodz¹cym ze œrodków w³asnych za³o¿ycieli. wykorzystuj¹c do tego celu œrodki programu Exprom II. Firma wspomaga ich dzia³ania wystawiaj¹c swoje wyroby na targach oraz prowadz¹c aktywny marketing u klientów. Kolejnym krokiem w tym kierunku by³o zaanga¿owanie siê firmy w prace zwi¹zane z wykorzystaniem metody opracowanej na Uniwersytecie im. I nagroda w konkursie Polski Produkt Przysz³oœci w 1998 r. projekt Umbrella oraz œrodki Agencji Techniki i Technologii. Firma eksportuje swoje wyroby do krajów Europy Œrodkowej i Wschodniej oraz do krajów arabskich. Produkty te osi¹gaj¹ poziom œwiatowy i stanowi¹ podstawow¹ czêœæ produkcji krajowej i eksportu. PóŸniej zaczêto intensywnie poszukiwaæ nowych Ÿróde³ kapita³u.in. m. G³ównymi produktami firmy s¹ opracowane wg w³asnej konstrukcji pompy infuzyjne. Ireneusza Sitarka oraz Macieja Grabowskiego. ale zastosowana polska technologia pozwala na obni¿enie ceny. czerniaka. Podstawowym celem strategicznym firmy Ascor jest utrzymanie wysokiego poziomu podstawowych produktów oraz wyszukiwanie nowych kierunków rozwoju firmy. Chc¹c siê utrzymaæ na rynku firma przyjê³a strategiê dywersyfikacji swoich produktów. co pozwala na szybkie diagnozowanie i ewentualne leczenie tej groŸnej choroby120. Produkt stanowi imitacjê wyrobów wytwarzanych za granic¹. na którym dzia³a firma Ascor cechuje ostra konkurencja. 128 . Podobnie jak i w przypadku firm Vigo i Laser firma Ascor korzysta z us³ug wyspecjalizowanych dystrybutorów w kraju i za granic¹. takich jak np. 119 120 Wyró¿nienie w konkursie Polski Produkt Przysz³oœci w 1997 r.Strategia firmy Ascor Firma zosta³a za³o¿ona w 1993 r. Miko³aja Kopernika w Toruniu: Fluorescencyjna metoda i urz¹dzenie do badania nietypowych zmian barwnych skóry u cz³owieka. Rynek sprzêtu medycznego. granty KBN. Metoda ta pozwala na wykrywanie wczesnych zmian nowotworowych skóry. Dla znalezienia nowych kierunków dzia³alnoœci firmy przeprowadzono benchmarking. co z kolei pozwala uzyskiwaæ przewagê na rynku krajowym i umo¿liwia eksport. przez Marka Latopolskiego.

pl UNIDO – Organizacja Narodów Zjednoczonych ds.pl Uniwersytet Zielonogórski Uczelnia –.pl Centrum Transferu Technologii – £ÓD Dyrektor: Jerzy Wojtas ul. promocyjna w wymienionym powy¿ej zakresie 120 1 – – – – – – stymulowanie innowacyjnoœci promowanie przedsiêbiorczoœci transfer nowoczesnych technologii koordynacja wymiany informacji i doœwiadczeñ realizacja zadañ uczelni us³ugi zewnêtrzne dla: osób fizycznych.zgora.: (0 42) 637 23 75 fax: (0 42) 637 23 15 j. Uniwersytet Zielonogórski tel.cptt.org. szkoleniowa.unido.jednostka wewnêtrzna bez osobowoœci prawnej 2000 www. Adres http Biuro Promocji Inwestycji i Technologii UNIDO Dyrektor: Krzysztof Loth ITPO Warszawa tel.org. Aleja Niepodleg³oœci 186 00-608 Warszawa ips-waw@unido.inkubator. fax: (0 48) 328 26 85. 90-434 £ódŸ Fundacja Inkubator Fundacja 1995 www. jednostek u¿ytecznoœci publicznej 140 4 – – – – – – – miêdzynarodowy transfer technologii audyt technologiczny biznesplan wspieranie firm spin-off poszukiwanie i wdra¿anie technologii promowanie rodzimych rozwi¹zañ technologicznych za granic¹ poszukiwanie Ÿróde³ finansowania dla wdra¿ania nowych technologii 129 .uz.Technology Management 10 – negocjacje w transferze technologii ..: United Nations Industrial Development Organization UNIDO (Viena International Centre )] Placówka Dyplomatyczna 1983 www.zgora.Technology Transfer Negotiations – identyfikacja.pl Centrum Przedsiêbiorczoœci i Transferu Dyrektor: Zygmunt Jocz Technologii. 328 32 09 ul.pl tel. osób prawnych. Piotrkowska 143.: (0 48) 328 26 85. opracowanie i publikacja ofert polskich technologii w bazie UNIDO-Exchange – dzia³alnoœæ doradcza.: (0 22) 825 91 86 fax: (0 22) 825 89 70 ul.Lista Centrów Transferu Technologii i Informacji Centra Transferu Technologii i Informacji Nazwa instytucji / adres Dyrektor Jednostka nadrzêdna / Dane kontaktowe Forma prawna / dzia³alnoœæ . 328 32 98 65-246 Zielona Góra cptt@uz. Kluczowe formy dzia³alnoœci: 2700 – zarz¹dzanie technologi¹ .pl Klienci Zatr..wojtas@inkubator. Rozwoju Przemys³owego z siedzib¹ w Wiedniu [ang. Podgórna 50..

doradztwo w zakresie jakoœci i weryfikacji 130 . ochrona patentowa wybranych pomys³ów – opracowywanie biznesplanów. studiów wykonalnoœci i analiz gospodarczych.pl – aktywne poszukiwanie rozwi¹zañ naukowych w zakresie zaawansowanych technologii nadaj¹cych siê do wdro¿enia – analizowanie i opiniowanie wniosków kredytowych i biznesplanów projektów przeznaczonych do finansowania – badania marketingowe i analizy rynku – opiniowanie wniosków kredytowych z zakresu wysokich technologii we wspó³pracy z instytucjami finansowymi – przygotowywanie prospektów emisyjnych i memorandów informacyjnych oraz inne dzia³ania doradcze i promocyjne zwi¹zane z dopuszczaniem akcji firm innowacyjnych do obrotu publicznego – doradztwo w zakresie badania zdolnoœci patentowej. Skulimowski tel.: (0 12) 636 01 00 fax: (0 12) 636 87 87 pbf@agh.pl Klienci Zatr. których zadaniem jest wyszukiwanie i promocja rozwi¹zañ nadaj¹cych siê do komercjalizacji. licencji. praw w³asnoœci intelektualnej. 30-041 Kraków Dyrektor / Dane kontaktowe Prezes: Andrzej M. – doradztwo prawno-gospodarcze i w zakresie zarz¹dzania – szkolenie konsultantów.. patentów. Adres http Centrum Transferu Technologii Fundacja Progress & Business ul. 240 7 Kluczowe formy dzia³alnoœci: Fundacja Progress & Business Fundacja 1991 www.Centra Transferu Technologii i Informacji Nazwa instytucji / adres Jednostka nadrzêdna Forma prawna / dzia³alnoœæ . Miechowska 5b.edu...pbf.

30 0 Kluczowe formy dzia³alnoœci: Agencja Rozwoju Regionalnego MARR S.mielec. kadry naukowej.ptc.. studenckich inkubatorów przedsiêbiorczoœci. w Mielcu Dzia³ Inkubatora. 788 78 22 fax: (0 17) 788 66 18 in-marr@biznes. promocja technologii opracowanych przez Politechnikê. kreowanie wspó³pracy uczelni z przedsiêbiorcami. polskich twórców techniki. 39-300 Mielec Dyrektor / Dane kontaktowe Dyrektor: Jerzy Bajorek tel.pl Klienci Zatr. promowanie 5 i 6 PR UE. – promocja polskich doœwiadczeñ w zakresie innowacyjnoœci i transferu technologii oraz polskich ekspertów w tych dziedzinach – wspó³praca z Politechnik¹ Rzeszowsk¹: promowanie uczelni.. inspirowanie œrodowisk naukowych i studenckich w zakresie instytucji wprowadzania innowacji i transferu technologii do MSP poprzez tworzenie inkubatorów nowych technologii. Adres http Centrum Transferu Technologii Inkubator Przedsiêbiorczoœci IN-MARR w Mielcu ul. twórców techniki. wspó³praca w zakresie opracowania i realizacji Regionalnej Strategii Innowacyjnoœci Województwa Podkarpackiego 131 . Wojska Polskiego 9.pl/marr/index.pl in-marr@inkubator.. parków naukowo-technologicznych. centrów technologicznych.: (0 17) 788 78 44.html – poszukiwanie dla potrzeb MSP wartoœciowych technicznie i potencjalnie rynkowych innowacyjnych wyrobów i technologii opracowanych szczególnie przez polskich twórców techniki i polskie instytucje naukowe – propagowanie wiedzy o technologiach i osi¹gniêciach nauki szczególnie polskiej – wspieranie wprowadzania innowacji i procesów transferu technologii do MSP – kojarzenie partnerów do realizacji przedsiêwziêæ innowacyjnych – promocja polskiej myœli technicznej.A. wydzia³ gospodarczy non-profit spó³ki akcyjnej 1998 www. itp. instytucji naukowych. produkcyjnych i us³ugowych firm innowacyjnych – promocja Ÿróde³ finansowania przedsiêwziêæ innowacyjnych – tworzenie sieci wspó³pracy ludzi: nauki. innych podobnych instytucji pomocowych.. biznesu.Centra Transferu Technologii i Informacji Nazwa instytucji / adres Jednostka nadrzêdna Forma prawna / dzia³alnoœæ . w³adz samorz¹dowych itp. firm spin-off i spin-on.mielec. wspó³praca z Centrum Doskona³oœci PRz COMODEC.

grupowe wdra¿anie systemów zapewnienia jakoœci Kierownik: Pawe³ Wacnik tel. systemy zarz¹dzania bezpieczeñstwem i higien¹ pracy) 132 .pl 4000 – transfer technologii 13 – kojarzenie partnerów – wspomaganie wdra¿ania innowacyjnoœci – wiedza o technologiach – wspomaganie uczestnictwa w programach ramowych Unii Europejskiej ul. konstrukcji..: (0 17) 852 06 00 w.transfer. Adres http Centrum Transferu Technologii PCT Dyrektor / Dane kontaktowe Klienci Zatr.edu.edu. dotycz¹cych jakoœci.pl Centrum Transferu Technologii Politechniki Dyrektor: W³adys³aw Warszawskiej W³osiñski 120 1 ul. 35-959 Rzeszów Rzeszowska Agencja Rozwoju Regionalnego SA Spó³ka akcyjna 2000 www.: (0 12) 628 28 45 fax: (0 12) 632 47 95 ctt@transfer.: (0 22) 660 71 66 fax: (0 22) 660 71 67 ww@ctt.edu..pl Politechnika Warszawska Uczelnia – pozawydzia³owa jednostka organizacyjna 1999 www.rarr.. oprogramowania itp.edu.jednostka statutowa 1997 www. Kluczowe formy dzia³alnoœci: 70 3 – – – – promocja i wspieranie innowacyjnoœci i transferu technologii us³ugi informacyjne us³ugi doradcze w zakresie poszukiwania partnerów do wspó³pracy technologicznej us³ugi szkoleniowe – Ÿród³a finansowania przedsiêwziêæ innowacyjnych. stowarzyszeniami i fundacjami w kraju i za granic¹.pl – organizowanie i realizacja badañ oraz us³ug technicznych – œwiadczenie us³ug dydaktycznych o charakterze interdyscyplinarnym – promocja i upowszechnianie osi¹gniêæ nauki i techniki w zakresie nowych technologii. przedsiêbiorczoœci i kultury pracy – wspó³praca z instytucjami rz¹dowymi i prywatnymi placówkami naukowymi.rzeszow. w szczególnoœci powsta³ych w Politechnice Warszawskiej i udzia³ w ich wdra¿aniu – stymulowanie bezpoœredniej wspó³pracy pomiêdzy uczelni¹ i podmiotami gospodarczymi poprzez dzia³alnoœæ informacyjn¹ doradcz¹ i szkoleniow¹ – inicjowanie.pw. Szopena 51..Centra Transferu Technologii i Informacji Nazwa instytucji / adres Jednostka nadrzêdna Forma prawna / dzia³alnoœæ . 233 fax: (0 17) 852 06 11 irc@rarr. pobudzanie oraz udzia³ w opracowywaniu miêdzynarodowych programów badawczych oraz programów edukacyjnych dla kadry kierowniczej.ctt. 31-155 Kraków Politechnika Krakowska Uczelnia . nauczycieli akademickich i in¿ynierów.rzeszow. systemy zarz¹dzania œrodowiskowego.pw. Koszykowa 80 02-008 Warszawa tel.pl/irc Centrum Transferu Technologii Politechnika Krakowska Dyrektor: Tomasz Maczuga tel. Warszawska 24.pl ul. w dziedzinach maj¹cych zwi¹zek z kszta³ceniem i upowszechnianiem dzia³añ projakoœciowych i proinnowacyjnych – inspirowanie tworzenia sieciowych powi¹zañ ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw z uczelniami oraz z innymi jednostkami badawczo-rozwojowymi – pomoc we wdra¿aniu innowacyjnych systemów zarz¹dzania w przedsiêbiorstwach (systemy zarz¹dzania jakoœci¹.

tczew.pl Centrum Wspierania Innowacji.I. Pracy i Polityki Spo³ecznej Fundacja 2002 www. opartych o wdra¿anie nowych technologii – rozwój firm w prowadzonym przez Fundacjê Programie Wsparcia. 30 Stycznia 1 83-110 Tczew Centrum Edukacji Doros³ych – Centrum Kszta³cenia Ustawicznego w Tczewie Zak³ad bud¿etowy 1997 www. Adres http Centrum Transferu Technologii w Gdañsku Dyrektor / Dane kontaktowe Klienci Zatr.org. Rubie¿ 46 61-612 Poznañ tel. szkolenia.pl Stowarzyszenie 1996 www.pl Wiceprezes: Karol Lityñski ul....pl Fundacja Centrum Innowacji F. Ministerstwo fire@innowacje. Podhajska ul. inkubacji.poznan. znalezieniu finansowania oraz partnerów gospodarczych – popularyzacja wiedzy o innowacjach i postaw przedsiêbiorczoœci 133 . (0 58) 531 69 50 fax: (0 58) 777 62 86 ced@tczew. budowa strategii innowacyjnego rozwoju regionu – pomoc lokalnym firmom w znalezieniu i nawi¹zywaniu kontaktów miêdzy partnerami wdra¿aj¹cymi nowe technologie ul. 02-672 Warszawa tel. polegaj¹cym na coachingu (bezpoœredniej opiece biznesowej). Jêdrzejewska – us³ugi informacyjne.poznan.ced. 60 5 tel. konsulting.pl ecti@tczew. 94.R. Domaniewska 41.com.ctt.com.pl Fundacja Uniwersytetu im. Poznañski Park Naukowo-Technologiczny setki 10 Kierownik: Jacek Guliñski ul.pl Gospodarki. szkoleniowe i doradcze w dziedzinie transferu technologii i innowacji – pomoc w uczestnictwie w 6 PR UE – transfer technologii – doradztwo technologiczne.com.: ( 0 22 ) 460 36 93.: (0 58) 552 14 98 fax: (0 58) 552 14 98 ctt@post.pl/cwi Europejskie Centrum Transferu Innowacji (ECTI) Dyrektor: A.gda. Kluczowe formy dzia³alnoœci: 100 3 – – – – – – organizacja i realizacja procesów transferu technologii inspirowanie i wspieranie inicjatyw gospodarczych promowanie przedsiêbiorczoœci i nowatorskich rozwi¹zañ pomoc w nawi¹zaniu naukowej i gospodarczej wspó³pracy miêdzynarodowej tworzenie baz danych o podmiotach gospodarczych poszukuj¹cych wspó³pracy wspieranie oraz organizowanie nauki i dydaktyki Dyrektor: Anna J.E. Grunwaldzka 529 80-320 Gdañsk tel. 95 fax: (0 22) 460 36 94 Agencja Rozwoju Przedsiêbiorczoœci.ppnt.org.innowacje. pomoc w negocjacjach – informacja patentowa – pomoc w kojarzeniu partnerów gospodarczych z Polski i krajów Unii Europejskiej – promocja innowacji na terenie Wielkopolski.: (0 61) 827 97 42 fax: (0 61) 827 97 41 ppnt@ppnt.Centra Transferu Technologii i Informacji Nazwa instytucji / adres Jednostka nadrzêdna Forma prawna / dzia³alnoœæ . Adama Mickiewicza Fundacja 2000 www.pl – tworzenie nowych firm innowacyjnych.

: (0 61) 849 24 00 60-654 Poznañ Ministerstwo Gospodarki. 250 13 technologicznych i organizacyjnych dla MSP (cz³onków Klubu Czysty 12 kont. Pracy i Polityki Spo³ecznej fax: (0 61) 822 43 72 office@itd.Centra Transferu Technologii i Informacji Nazwa instytucji / adres Jednostka nadrzêdna Forma prawna / dzia³alnoœæ .itd. Estkowskiego 6.pl Dyrektor: Grzegorz Szyszka Klienci Zatr. 31-005 Kraków Fundacja 1997 www.pl Jednostka Badawczo-Rozwojowa 1952 www. Biznes) w ochronie œrodowiska – ukierunkowane upowszechnianie wœród MSP innowacji i nowych technologii mog¹cych byæ wdro¿onych w polskich przedsiêbiorstwach kilka – gromadzenie i rozpowszechnianie wiedzy o najnowoczeœniejszych technikach zbierania i przetwarzania danych wspieraj¹cych logistykê: tysiêcy 94 systemy ADC.epce. Bracka 6/6.org.. tel.pl Instytut Logistyki i Magazynowania ul. Winiarska 1.poznan. EDI. Adres http Fundacja Partnerstwo dla Œrodowiska ul. magazynowe systemy typu WMS.poznan..pl Jednostka Badawczo-Rozwojowa 1963 www. Kluczowe formy dzia³alnoœci: – udzielanie informacji i doradztwo w zakresie rozwi¹zañ technicznych. Pracy i Polityki Spo³ecznej fax: (0 61) 852 63 76 office@ilim..: (0 61) 852 76 81 Ministerstwo Gospodarki.ilim.: (0 12) 430 24 43 fax: (0 12) 429 47 25 biuro@epce. katalog elektroniczny oparty na wy¿ej wymienionych standardach.) rolê organizacji polskiej EAN i reprezentuje polskie przedsiêbiorstwa ze wszystkich sektorów gospodarczych w miêdzynarodowym stowarzyszeniu EAN International – badanie w³aœciwoœci drewna i materia³ów drewnopochodnych 110 71 – ochrona drewna i materia³ów drewnopochodnych – ochrona œrodowiska naturalnego i miejsca pracy – higienicznoœæ materia³ów i utylizacja odpadów – ekonomika drzewnictwa – atestacja i certyfikacja materia³ów i wyrobów z drewna tel. standardy EAN.org.UCC. 61-755 Poznañ Dyrektor / Dane kontaktowe Dyrektor: Rafa³ Serafin Kierownik: Tomasz Makowski tel.poznan.pl Instytut Technologii Drewna Dyrektor: W³adys³aw Strykowski ul. zintegrowane systemy informatyczne klasy ERP – instytucja pe³ni (od 1990 r.poznan.pl 134 .

Kierownik: Joanna Michnik . waloryzacja technologiczna – kojarzenie partnerów.wip.jednostka bud¿etowa 1997 imik. doradztwo w zakresie rozwoju firmy. 02-524 Warszawa Politechnika Warszawska INSTYTUT MECHANIKI I KONSTRUKCJI Uczelnia . sterowanie maszyn i robotów CNC) – dzia³alnoœæ informacyjna (organizacja otwartych dni techniki i technologii) – pomoc w ³¹czeniu jednostek badawczych z MSP – udzielanie konsultacji in¿ynierskich – promocja i wspieranie rozwoju sieci akademickich. audyty technologiczne.lublin.edu.edu. badawczych i przemys³owych – promocja samozatrudnienia (http://www. tworzenie sieci przedsiêbiorstw – Systemów Produktywnoœci Lokalnej.Centra Transferu Technologii i Informacji Nazwa instytucji / adres Jednostka nadrzêdna Forma prawna / dzia³alnoœæ .: (0 22) 660 86 09 fax: (0 22) 660 86 09 innowacje@wip.pl/rctt/ Dyrektor: Helena Korolewska-Mróz tel.pl 250 4 135 . techniki produktywnoœci i zarz¹dzanie innowacjami. zarz¹dzanie projektami innowacyjnymi.: (0 32) 251 64 21 fax: (0 32) 251 58 31 joanna@gapp.pl/OTI Regionalne Centrum Innowacji i Transferu Technologii ul.S³omka tel. technologie informatyczne CAD/CAM.pl Klienci Zatr.jednostka bud¿etowa 1996 automat.pw.pl 75 2 – wdra¿anie (tak¿e transfer) nowoczesnych technologii innowacyjnych – rozwój i przygotowanie produkcji – komputerowa integracja i wspomaganie: wytwarzania (CIM – CAD/CAM/CNC). Narbutta 85/309. wielowymiarowych procesów technologicznych – monitorowanie. opis i optymalizacja z³o¿onych.pw.html Oœrodek Transferu Innowacji ul.pl) – wydawanie kwartalnika Innowacje (http://imik. zarz¹dzanie informacj¹.gapp. doradczo-informacyjne z zakresu: budowa strategii rozwoju pod k¹tem wdra¿anych technologii. kojarzenie partnerów) – szkolenia specjalistyczne ( w tym: systemy zapewnienia jakoœci..pol. Adres http Lubelskie Centrum Transferu Technologii ul. Nadbystrzycka 36. 121 11 Kluczowe formy dzia³alnoœci: Politechnika Lubelska KATEDRA AUTOMATYZACJI Uczelnia .lublin. dzia³alnoœci medycznej.wip. wyszukiwanie segmentów rynku.edu..pol.pl/innowacje/) – organizowanie wspó³pracy ponadnarodowej – – – – – – – us³ugi szkoleniowo. 20-618 Lublin Dyrektor / Dane kontaktowe Kierownik: Stanis³aw P³aska tel.warszawastartup.: ( 0 81) 538 12 67 fax: (0 81) 538 12 67 automat@lctt.pl/LCTT/index. 40-045 Katowice Górnoœl¹ska Agencja Przekszta³ceñ Przedsiêbiorstw SA Spó³ka akcyjna 2001 www. Astrów 10. systemów zapewnienia jakoœci (CAQ) – analiza.pw.. nadzorowanie i sterowanie procesami technologicznymi i transportowymi – doradztwo biznesowe (w tym: inicjowanie przedsiêbiorczoœci. systemów pomiarowych.

50-372 Wroc³aw Politechnika Wroc³awska Uczelnia . Adres http Œwiêtokrzyskie Centrum Innowacji i Transferu Technologii Prezes: Artur Bartosik Al. . £ukasiewicza 3/5.pl Uniwersytecki Oœrodek Transferu Technologii UW ul.pl – us³ugi informacyjne dla MSP ( kojarzenie partnerów gospodarczych. 02-673 Warszawa Ministerstwo Gospodarki.wroc. 1000-lecia Pañstwa Polskiego 7.htm) na potrzeby u¿ytkowników CDS/ISIS w Polsce i organizuje co roku konferencjê naukow¹ w Warszawie – tworzy baz danych CDS/ISIS.pl – informatyzacja procesów informacyjnych.kielce. finansów i prawa.o. przygotowywanie informacji prawnych i ekonomicznych..: (0 22) 843-02-01 fax: (0 22) 843-59-81 imb@imbigs.edu. ze szczególnym uwzglêdnieniem systemów dla ma³ych i œrednich bibliotek – pe³ni funkcjê krajowego dystrybutora oprogramowania CDS/ISIS opracowanego przez UNESCO (wygodne narzêdzie informacyjno-wyszukiwawcze.pl œrodowiska akademickiego (Inkubator Przedsiêbiorczoœci) Kierownik: Jan Koch ok. partnerstwo) – misje gospodarcze tel..wctt. Racjonalizacji 6/8.org. dostarczanie informacji teleadresowych. które mog³yby staæ siê przedmiotem transferu 2 Dominik i komercjalizacji technologii innowacyjnych Koordynator projektów: – wdra¿anie technologii innowacyjnych i zastrze¿eñ patentowych UW oraz innych placówek Krzysztof Gulda naukowo-badawczych – pozyskiwanie podmiotów gospodarczych zainteresowanych badaniami.imbigs.: (0 71) 320 33 18 – przekazywanie informacji o ofertach i zapytaniach technologicznych do MSP fax: (0 71) 320 39 48 wctt@wctt. Dyrektor: Wojciech 30 – wyszukiwanie opracowañ naukowych.1000 – audyty technologiczne 10 Zast.pl/klub. – us³ugi szkoleniowe dla MSP (szkolenia nt. przygotowywane s¹ aplikacje CDS/ISIS opracowane zgodnie z indywidualnymi potrzebami instytucji zamawiaj¹cej – udostêpnianie baz danych CDS/ISIS w Internecie – szkolenie u¿ytkowników CDS/ISIS 136 ród³o: ankieta PARP.pl 200 104 – us³ugi doradcze dla MSP.pl tel. – us³ugi marketingowe.edu.it. specjalistyczne szkolenia bran¿owe.uw. 25-314 Kielce Spó³ka z o. które mog¹ byæ oferowane w oparciu o potencja³ jednostek UW fax: (0 22) 824 38 94 – szkolenia dla pracowników i studentów UW w kwestiach zwi¹zanych z komercjalizacj¹ uott@uott. – konferencje i seminaria. rozpoczynania i prowadzenia dzia³alnoœci tel.: (0 41) 34 32 910 gospodarczej z zakresu marketingu. Nowicki ul. 2002 www. 02-093 Warszawa Uniwersytet Warszawski Uczelnia .Dyrektor / Dane kontaktowe Klienci Zatr.pl Zak³ad Informacji Naukowej. biuro@it.pozawydzia³owa jednostka organizacyjna 1998 uott. prowadzanie badañ rynkowych.edu. kierownika: – szkolenia i doradztwo techniczne Grzegorz Gromada – spotkania brockerskie (indywidualne spotkania.pl Wroc³awskie Centrum Transferu Technologii ul. Technicznej i Ekonomicznej Instytutu Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego Dyrektor: Eugeniusz Budny Kierownik: Z. Pracy i Polityki Spo³ecznej Jednostka Badawczo-Rozwojowa 1985 www.pozawydzia³owa jednostka organizacyjna 1995 www.M. szkoleniami oraz innymi tel. fax: (0 41) 34 32 912 szkolenia ogólne-komputerowe). które od 1985 roku zosta³o nieodp³atnie udostêpnione prawie 1 000 polskim instytucjom) – utrzymuje specjaln¹ witrynê internetow¹ (www. lista ankietowanych firm utworzona na podstawie listy CTTiI ze stron internetowych Stowarzyszenia Organizatorów Oœrodków Innowacji i Przedsiêbiorczoœci w Polsce.org. Kluczowe formy dzia³alnoœci: 410 7 Centra Transferu Technologii i Informacji Nazwa instytucji / adres Jednostka nadrzêdna Forma prawna / dzia³alnoœæ .iinte.kielce.pl opracowañ naukowych oraz doradztwo w tym zakresie wspierania przedsiêbiorczoœci uott@innowacje.. Pasteura 7.: (0 22) 824 39 12 formami wspó³pracy.uw.

które obejmuj¹ zarówno du¿e B jak i du¿e R. na które sk³ada siê ma³e b (badania podstawowe i teoretyczne) i du¿e R (prace rozwojowe i wdro¿eniowe. inne zaœ mog¹ nie zawieraæ elementu nowoœci. Warszawa 2000] – wydatki bud¿etu pañstwa podlegaj¹ce szczególnym zasadom rozliczania przekazywane w celu uzupe³nienia brakuj¹cych œrodków finansowych na finansowanie lub dofinansowanie dzia³alnoœci maj¹cej znaczenie dla interesu publicznego okreœlone jednostronnie w œciœle oznaczonej wysokoœci bezzwrotne. budowlana. handlowa. Dyfuzja innowacji upowszechnianie nowych rozwi¹zañ w kolejnych realizacjach. finansowym i handlowym (komercyjnym). organizacyjnym. Dzia³alnoœæ badawcza i prace rozwojowe (B+R) Dzia³alnoœæ gospodarcza Dzia³alnoœæ innowacyjna 137 . których celem jest opracowanie i wdro¿enie nowych lub istotnie ulepszonych produktów i procesów. dotacje przedmiotowe. mo¿e byæ o charakterze okresowym lub sta³ym. 19 listopada 1999 r. Dotacja. dotacje na pierwsze wyposa¿enie w œrodki obrotowe nowo tworzonych jednostek gospodarki pozabud¿etowej. Niektóre z tych dzia³añ s¹ innowacyjne same w sobie. „Finanse publiczne i polskie prawo finansowe – zarys wyk³adu. nieodp³atne i nieoprocentowane. subwencja.S³ownik terminów dotycz¹cych innowacji i transferu technologii Badania naukowe wyró¿nia siê nastêpuj¹ce typy badañ realizowanych przez sferê B+R: badania dochodowe (incremental). [„Proponowane zasady gromadzenia i interpretacji danych dotycz¹cych innowacji technologicznej – Podrêcznik Oslo”. [Raport o stanie nauki i techniki w Polsce 1999.] – zarobkowa dzia³alnoœæ wytwórcza. dotacje podmiotowe. oraz wykorzystanie tych zasobów wiedzy do tworzenia nowych zastosowañ. s³u¿y ona poprawie finansowej lub realizacji finansowego zadania. us³ugowa oraz poszukiwanie. dotacje stanowi¹ce dop³aty do oprocentowania kredytów bankowych. lecz s¹ niezbêdne do opracowania i wdro¿enia innowacji. OECD/EUROSTAT 1997] – to pojêcie obejmuj¹ce pracê twórcz¹ podejmowan¹ w sposób systematyczny w celu zwiêkszenia zasobów wiedzy. Wyró¿nia siê nastêpuj¹ce rodzaje dotacji: dotacje celowe. subsydium [El¿bieta Chojna-Duch. kulturze i spo³eczeñstwie. badania fundamentalne (fundamental) – du¿e B i ma³e r. badania radykalne (radical). Instytut Studiów Samorz¹dowych. technicznym. rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych wykonywana w sposób zorganizowany i ci¹g³y. [Ustawa „Prawo dzia³alnoœci gospodarczej”. Warszawa 2000] – szereg dzia³añ o charakterze naukowym (badawczym). w tym wiedzy o cz³owieku. GUS.

Innowacje w biznesie obejmuj¹ produkty i us³ugi oraz dzia³ania maj¹ce na celu doprowadzanie ich do nabywców oraz przekonanie o ich u¿ytecznoœci. forma dotacji na realizacjê projektów. badañ. I. ma te¿ umo¿liwiaæ kontrolê ich wykonania. komisje) lub fundacje i organizacje krajowe oraz miêdzynarodowe. [K. kursów i wydatkowania na reklamê. Bogdanienko (red. mog¹ stanowiæ w³asnoœæ du¿ej firmy (spin-off). S. Równie¿ do firm odpryskowych zalicza siê firmy akademickie tworzone przez pracowników naukowych uniwersytetów lub instytutów badawczych dla ucieleœnienia rezultatów podejmowanych badañ w postaci nowych produktów b¹dŸ technologii przeznaczonych na rynek. Difin. K³opotek. wyd. Sosnowska.. Warszawa 1998] – oœrodki tworzone w g³ównej mierze przez w³adze komunalne.). instytucji przez powo³ane do tego organizacje pañstw (komitety. Warszawa 2000] – inteligentna organizacja. SGH. stowarzyszeñ. System grantów ma promowaæ projekty najbardziej potrzebne gospodarce. Otrzymane œrodki zasilaj¹ bud¿et oœrodka i stanowi¹ Ÿród³o utrzymania wspólnych urz¹dzeñ serwisowych. Innowacje stwarzaj¹ dla przedsiêbiorców i mened¿erów korzystne mo¿liwoœci dokonania istotnych Firma innowacyjna Firma odpryskowa Grant Inkubator przedsiêbiorczoœci Innowacja 138 . Warszawa 1998] – idea. Struktura i sposób zarz¹dzania firm¹ innowacyjn¹ s¹ dostosowane do jej podstawowego zadania. „Encyklopedia marketingu”. laboratoria itp. K³opotek. A. A. inne firmy doradcze. [A. Agencja Wydawniczo-Poligraficzna „Placet”. Warszawa 2000] – nowe jednostki organizacyjne wydzielone z du¿ego przedsiêbiorstwa dla zapewnienia lepszych warunków organizacyjnych i finansowych realizacji przedsiêwziêcia. finansowania szkoleñ. uniwersytety. Zwi¹zki z lokalnymi uczelniami i instytucjami naukowymi maj¹ charakter umów kooperacyjnych. która jest nowa. [A. nauce i kulturze. Difin.). Sosnowska. „Zarz¹dzanie firm¹ innowacyjn¹”. S. Wiêkszoœæ tych oœrodków jest subwencjonowana. przedsiêwziêæ osób indywidualnych. przy wsparciu szeregu instytucji i towarzystw gospodarczych o lokalnym zasiêgu. znajduj¹ca uznanie u odbiorców ze wzglêdu na wysoki poziom nowoczesnoœci i konkurencyjnoœci. Inkubatory powstaj¹ w regionach o przeciêtnie lub s³abo rozwiniêtej bazie naukowo-badawczej. £obejko. „Zarz¹dzanie innowacjami – wybrane problemy”. £obejko. organizacji. postêpowanie lub rzecz. permanentnie generuj¹ca i realizuj¹ca innowacje. „Zarz¹dzanie firm¹ innowacyjn¹”. poniewa¿ jest jakoœciowo odmienna od dotychczasowych.Firma doradcza firma œwiadcz¹ca us³ugi polegaj¹ce na p³atnym wspomaganiu decydentów fachow¹ specjalistyczn¹ wiedz¹ oraz porad¹ w sprawach technicznych i gospodarczych przez niezale¿nych ekspertów (rzeczoznawców) indywidualnych lub zatrudnionych w innych firmach lub organizacjach (np. [Tadeusz Szucki.

Poznañska. GUS. Innowacja technologiczna w obrêbie produktu lub procesu Innowacyjnoœæ Jednostki [Raport o stanie nauki i techniki w Polsce 1999. organizacyjnym. OECD/EUROSTAT 1997] – to przyjêcie technologicznie nowych lub znacz¹co udoskonalonych metod wytwarzania. tworzone w celu prowadzenia prac badawczych i rozwojowych. Warszawa 2000] – pañstwowe jednostki organizacyjne wyodrêbnione pod wzglêbadawczo-rozwojowe (JBR) dem prawnym. podjêcia nowej dzia³alnoœci. Krystyna Poznañska. Warszawa 2001] – organizacje maj¹ce za cel u³atwienie transferu innowacji ze sfery B+R do sfery produkcyjnej (np. organizacyjnym i ekonomiczno-finansowym. OECD/EUROSTAT 1997] – obejmuje wdro¿one ju¿ produkty i procesy nowe pod wzglêdem technologicznym oraz znacz¹ce udoskonalenia technologiczne dotycz¹ce tych produktów i procesów. zakres kreowania oraz wdra¿ania innowacji. technological product and process innovations) [„Proponowane zasady gromadzenia i interpretacji danych dotycz¹cych innowacji technologicznej – Podrêcznik Oslo”. Metody te mog¹ polegaæ na dokonywaniu zmian w urz¹dzeniach lub w organizacji produkcji. o jednostkach badawczo-rozwojowych. mog¹ te¿ stanowiæ po³¹czenie tych dwóch rodzajów zmian lub byæ wynikiem wykorzystania nowej wiedzy. Jednostki pomostowe [red. technologicznym. która wdro¿y³a nowe lub znacz¹co udoskonalone technologiczne produkty lub procesy w branym pod uwagê okresie. Innowacja technologiczna w obrêbie procesu [„Proponowane zasady gromadzenia i interpretacji danych dotycz¹cych innowacji technologicznej – Podrêcznik Oslo”. SGH. PARP). Warszawa 2002] – tempo. Firma dokonuj¹ca innowacji TPP to firma. „Sfera badawczo-rozwojowa i przedsiêbiorstwa w dzia³alnoœci innowacyjnej”. Innowacja TPP zosta³a wdro¿ona. IFGN. Dzia³aj¹ na podstawie ustawy z dnia 25 lipca 1985 r. Metody te mog¹ mieæ na celu produkcjê lub dostarczenie technologicznie nowych lub udoskonalonych produktów. Innowacje TPP obejmuj¹ zespó³ dzia³añ o charakterze naukowym. œwiadczenia nowych us³ug i pozyskiwania dziêki temu innowacyjnych nabywców. których wyniki powinny znaleŸæ zastosowanie w okreœlonych dziedzinach gospodarki narodowej i ¿ycia spo³ecznego.zmian. 139 . Celem tych metod mo¿e te¿ byæ zwiêkszenie efektywnoœci produkcji lub dostarczania istniej¹cych produktów. finansowym i handlowym. (TPP – ang. które nie mog³yby byæ wytworzone/dostarczone za pomoc¹ metod konwencjonalnych. [K. Instytut Funkcjonowania Gospodarki Narodowej. Sosnowska. je¿eli zosta³a wprowadzona na rynek (innowacja w obrêbie produktu) lub wykorzystana w procesie produkcyjnym (innowacja w obrêbie procesu). „ród³a przewagi konkurencyjnej przedsiêbiorstw”. A. Sprawdzianem udanej innowacji jest jej powodzenie na rynku. w tym sposobów docierania z produktem do odbiorców.

Obejmuje: kapita³ (fundusz) podstawowy. stanowej. do opracowania nowych lub istotnego ulepszenia istniej¹cych materia³ów. venture capital Klaster (grono) 140 . nie podzielony wynik finansowy z lat ubieg³ych. dzia³y badawczo-technologiczne. konkuruj¹cych miêdzy sob¹.E. regionalnej.Jednostki rozwojowe [Raport o stanie nauki i techniki w Polsce 1999. zw³aszcza w krajach gospodarczo rozwiniêtych. Klastry. prowadz¹ przede wszystkim prace rozwojowe maj¹ce na celu zastosowanie istniej¹cej ju¿ wiedzy. œrodki bêd¹ce w³asnoœci¹ przedsiêbiorstwa. centra naukowo-techniczne itp. jednostek œwiadcz¹cych us³ugi. ale tak¿e wspó³pracuj¹cych. a nawet wielkomiejskiej. „Porter o konkurencji”. uzyskanej dziêki badaniom podstawowym i stosowanym lub jako wynik doœwiadczenia praktycznego. Warszawa 2000] – podmioty gospodarcze. gospodarstwa i stacje doœwiadczalne. Kapita³ inwestowany w ryzykowne przedsiêwziêcie jest dostarczany przez instytucje bankierzy – kupcy. ale g³ównie przez instytucje wyspecjalizowane w jego dostarczaniu. firm dzia³aj¹cych w pokrewnych sektorach i zwi¹zanych z nimi instytucji (na przyk³ad uniwersytetów. kapita³ (fundusz) zapasowy. które mog¹ przynosiæ w³aœcicielowi dochód w postaci wartoœci dodanej. kredyty. Kapita³ w przedsiêbiorstwie wystêpuje w postaci kapita³u w³asnego i kapita³u obcego. kapita³ (fundusz) rezerwowy z aktualizacji wyceny. Warszawa 2001] – geograficzne skupiska wzajemnie powi¹zanych firm. systemów czy us³ug. Porter. [M. GUS.in. s¹ uderzaj¹c¹ cech¹ niemal ka¿dej gospodarki narodowej. pozosta³e kapita³y (fundusze) rezerwowe. w przewa¿aj¹cej czêœci s¹ to przedsiêbiorstwa przemys³owe posiadaj¹ce w³asne zaplecze badawczo-rozwojowe (laboratoria. Obejmuje m. osi¹gaj¹ce masê krytyczn¹ i odnosz¹ce niezwyk³e sukcesy konkurencyjne w okreœlonych dziedzinach dzia³alnoœci. biura studiów i projektów itp. PWE.) a tak¿e rolnicze i zootechniczne zak³ady. jeden z czynników wytwórczych. wyrobów. Kapita³ Kapita³ obcy Kapita³ w³asny Kapita³ wysokiego ryzyka. urz¹dzeñ. nagromadzone dobra (zasoby materialne i pieni¹dze). œrodki bêd¹ce czasowo do dyspozycji przedsiêbiorstwa.: po¿yczki. wyspecjalizowanych dostawców. jednostek normalizacyjnych i stowarzyszeñ bran¿owych) w poszczególnych dziedzinach. procesów. wynik finansowy netto roku obrotowego. zajmuj¹ce siê dzia³alnoœci¹ B+R obok swojej podstawowej dzia³alnoœci. kapita³ lokowany w nowe produkcyjne przedsiêwziêcia wi¹¿¹ce siê z ryzykiem podjête przez osoby inne ni¿ w³aœciciele. zobowi¹zania wobec dostawców i pracowników itp. zak³ady rozwoju techniki. nale¿ne lecz nie wniesione wk³ady na poczet kapita³u podstawowego. zak³ady i oœrodki badawczo-rozwojowe. biura konstrukcyjne i konstrukcyjno-technologiczne.

Poltext. jakoœci lub innych charakterystyk wp³ywaj¹cych na decyzje zawarcia transakcji. Krystyna Poznañska. nr 20 1993 r. Prawa i obowi¹zki wynikaj¹ce z patentu. „Granice konkurencji”. selekcjonuj¹ i wch³aniaj¹ innowacje technologiczne. Licencja Narodowy system [red. udzielane licencjobiorcy na podstawie umowy do korzystania z praw autorskich. Kryterium podzia³u na licencje pe³ne i niepe³ne jest zakres korzystania z wynalazku. wówczas mo¿na mówiæ o licencji niepe³nej.. towarów czy us³ug na pewien czas. licencje wy³¹czne i niewy³¹czne. w którym uczestnicy rynku. Park technologiczny [red. Instytut Funkcjonowainnowacji nia Gospodarki Narodowej. Konkurencyjnoœæ [Grupa Lizboñska. Szplita. ¿e na danym terytorium licencjobiorca ma monopol korzystania z wynalazku. I. ze wzoru u¿ytkowego albo z dzie³a bêd¹cego przedmiotem prawa autorskiego. 117. po up³ywie którego nale¿noœæ powinna byæ zwrócona wraz z uwzglêdnieniem procentu od wartoœci kredytu. „Sfera badawczo-rozwojowa i przedsiêbiorstwa w dzia³alnoœci innowacyjnej”. „Sfera badawczo-rozwojowa i przedsiêbiorstwa w dzia³alnoœci innowacyjnej”. Rozró¿nia siê krótkoterminowy i d³ugoterminowy kredyt. d¹¿¹c do za³atwienia swoich interesów. Udzielenie licencji wy³¹cznej oznacza. „Leksykon przedsiêbiorcy”. U. Je¿eli ten zakres jest wê¿szy. Warszawa 2001] – oznacza ca³okszta³t powi¹zanych ze sob¹ instytucjonalnych i strukturalnych czynników w gospodarce narodowej i spo³eczeñstwie. wówczas mamy do czynienia z licencj¹ pe³n¹. na podstawie której wierzyciel udziela kontrahentowi okreœlonej sumy pieniêdzy. które generuj¹.Konkurencja [Leksykon biznesu autor: Józef Penc wyd.. Licencji niewy³¹cznej mo¿na udzieliæ natomiast kilku licencjobiorcom równoczeœnie na danym terytorium. wzoru u¿ytkowego oraz licencji okreœlaj¹ szczegó³owe przepisy zawarte w Dz. Je¿eli licencjobiorca ma prawo gospodarczego korzystania z rozwi¹zania w takim samym zakresie jak licencjodawca. Warszawa przedsiêbiorstw 1996] – jest wynikiem procesów konkurencji zachodz¹cych na rynku. Krystyna Poznañska. Licencje mo¿na dzieliæ w zale¿noœci od zakresu przyznawanych uprawnieñ na: licencje pe³ne i niepe³ne. Kielce 1998] – zawarcie umowy. które prowadz¹ do uzyskania przez przedsiêbiorstwo przewagi w stosunku do innych podmiotów rynkowych Kredyt [A. zezwolenie na korzystanie z praw do wynalazku. Instytut Funkcjonowania Gospodarki Narodowej. Warszawa 2001] – to zainicjowany i subwencjonowany ze œrodków publicznych zorganizowany kom- 141 . Wydawnictwo Politechniki Œl¹skiej w Kielcach. poz. próbuj¹ przedstawiæ oferty korzystniejsze od innych pod wzglêdem ceny. Warszawa 1997] – proces.

Instytut Funkcjonowania Gospodarki Narodowej. Polska Agencja Rozwoju Przedsiêbiorczoœci (PARP) jest pañstwow¹ osob¹ prawn¹ powo³an¹ w 2001 roku w wyniku przekszta³cenia Polskiej Fundacji Promocji i Rozwoju Ma³ych i Œrednich Przedsiêbiorstw dzia³aj¹cej w latach 1995–2000. Wiêcej na temat PARP-u mo¿na znaleŸæ na stronach Agencji: http://www. w szczególnoœci w zakresie wspierania: rozwoju ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw. Wyró¿niamy: patent zale¿ny – czyli patent na wynalazek oparty na innym wynalazku. W przypadku wynalazku tajnego. przeciwdzia³ania bezrobociu i rozwoju zasobów ludzkich. a z dniem 31 maja 2002 r. optymalizacji warunków transferu technologii i komercjalizacji rezultatów badañ z instytucji naukowych do praktyki gospodarczej. Krystyna Poznañska. PARP przejê³a z dniem 31 marca 2002 r. patent dodatkowy – czyli patent na wynalazek bêd¹cy ulepszeniem wynalazku tego samego autora. Patent dokument stwierdzaj¹cy w³asnoœæ wynalazku i wy³¹czne prawo korzystania z niego w sposób zawodowy lub zarobkowy. zadania i obowi¹zki Agencji Techniki i Technologii. Uzyskane w Polsce patenty s¹ wa¿ne tylko w Polsce. Warszawa 2001] Polska Agencja Rozwoju Przedsiêbiorczoœci (PARP) Proces innowacyjny 142 . [red.pl. Urz¹d patentowy lub w³aœciciel wynalazku mo¿e zezwoliæ na korzystanie z wynalazku innej osobie w drodze udzielenia licencji (w³aœciciel) lub licencji przymusowej (urz¹d patentowy). eksportu. wykorzystania nowych technik i technologii. W³aœciciel patentu jest zobowi¹zany do rozpoczêcia realizacji wynalazku w okresie 3 lat od jego wydania. w ramach którego realizowana jest polityka w zakresie: wspomagania m³odych innowacyjnych przedsiêbiorstw nastawionych na rozwój produktów i metod wytwarzania w technologicznie zaawansowanych bran¿ach. tworzenia nowych miejsc pracy. zadania likwidowanej Polskiej Agencji Rozwoju Regionalnego. „Sfera badawczo-rozwojowa i przedsiêbiorstwa w dzia³alnoœci innowacyjnej”. rozwoju regionalnego. np. Celem dzia³ania Agencji jest udzia³ w realizacji programów rozwoju gospodarki. W Polsce autorstwo wynalazku stwierdza siê przez wydanie twórcom i wspó³twórcom œwiadectwa autorskiego. W przypadku gdy wynalazek dokonany zosta³ w wyniku zlecenia jednostki gospodarczej lub przy jej pomocy albo przez pracownika w zwi¹zku z jego zatrudnieniem w tej jednostce.parp.pleks gospodarczy.gov. Podlega Ministrowi Gospodarki Pracy i Polityki Spo³ecznej. na cele obrony pañstwa. patentu udziela siê na rzecz skarbu pañstwa. Œwiadectwa autorskie i patenty wydaje urz¹d patentowy. Zgodnie z zapowiedzianymi w pakiecie „Przede wszystkim przedsiêbiorczoœæ” zmianami prowadz¹cymi do konsolidacji pomocy pañstwa na rzecz przedsiêbiorców. Wynalazek dokonany w innych warunkach jest w³asnoœci¹ autora. patentu udziela siê na rzecz jednostki. Okres wy³¹cznego stosowania wynalazku trwa 15 lat. Prawa z patentu mog¹ byæ wyw³aszczone na rzecz skarbu pañstwa.

A.Podrêcznik Oslo”. [Ustawa „Prawo dzia³alnoœci gospodarczej”. popytowa za P. okreœlone daty rozpoczêcia i zakoñczenia. OECD/ EUROSTAT 1997] – jest to istniej¹cy produkt. OECD/ pod wzglêdem technologicznym EUROSTAT 1997] – jest to produkt. – def. którego cechy technologiczne lub przeznaczenie ró¿ni¹ siê znacz¹co od uprzednio wytwarzanych produktów. Proces ten zachodzi niejako autonomicznie od procesów przemys³owych i konieczne jest wyszukanie przedsiêbiorcy. sk³adaj¹cy siê z szeregu zintegrowanych podzespo³ów technicznych. Difin. Innowacje tego rodzaju mog¹ wi¹zaæ siê z ca³kowicie nowymi technologiami. wykonanie projektu w czasie okreœlonym w harmonogramie. [Frank Krawiec. którego dzia³anie zosta³o znacz¹co ulepszone. który innowacjê wykorzysta w procesie produkcyjnym. które ma pocz¹tek i koniec. 19 listopada 1999 r. Projekt mo¿na równie¿ okreœliæ jako przedsiêwziêcie.– def. natomiast produkt z³o¿ony. Projekt Przedsiêbiorca 143 . opieraæ siê na po³¹czeniu istniej¹cych technologii w nowym zastosowaniu lub te¿ na wykorzystaniu wiedzy. mo¿na udoskonaliæ wprowadzaj¹c czêœciowe zmiany do jednego podzespo³u. Produkt nowy [„Proponowane zasady gromadzenia i interpretacji danych dotycz¹cych innowacji technologicznej . wykonanie projektu przy zachowaniu wymogów jakoœciowych. na podstawie których wdra¿anie innowacji pozwala przedsiêbiorcy na uzyskanie przewagi konkurencyjnej.] – osoba fizyczna. które musz¹ zostaæ osi¹gniête zgodnie z wymogami okreœlonymi w odpowiednich specyfikacjach. Schumpeterem – stanowi pewien ci¹g zdarzeñ pocz¹wszy od powstania pomys³u (inwencja) poprzez ucieleœnienie pomys³u (innowacja) oraz upowszechnienie (imitacja) (dyfuzja). Warszawa 2000] – jest to zestaw operacji lub dzia³añ. osoba prawna oraz nie maj¹ca osobowoœci prawnej spó³ka prawa handlowego. poda¿owa za J. a jego realizacji przyœwiecaj¹ trzy g³ówne cele: wykonanie projektu w granicach kosztu okreœlonego w bud¿ecie. z góry okreœlony bud¿et. która zawodowo we w³asnym imieniu wykonuje i podejmuje dzia³alnoœæ gospodarcz¹. Druckerem – ci¹g zdarzeñ podejmowany na podstawie obserwacji procesów rynkowych. Prosty produkt mo¿na udoskonaliæ (w sensie lepszego dzia³ania lub ni¿szych kosztów) poprzez wykorzystanie komponentów lub materia³ów warunkuj¹cych lepsze dzia³anie. maj¹cych: zdefiniowane cele. Produkt udoskonalony pod wzglêdem technologicznym [„Proponowane zasady gromadzenia i interpretacji danych dotycz¹cych innowacji technologicznej – Podrêcznik Oslo”. „Zarz¹dzanie projektem innowacyjnym produktu i us³ugi”.

Warszawa innowacyjne 2000] – w rozumieniu metodologii Oslo jest to przedsiêbiorstwo. aby wytwarzaæ dobra i us³ugi. a wiêc znajduj¹ca siê pod wp³ywem interesu spo³ecznego. organizowaæ dla ich produktywnoœci i z tego wzglêdu wymaga rz¹dzenia ucieleœniaj¹c okreœlone wartoœci i formu³uj¹c konieczne relacje miêdzy w³adz¹ a odpowiedzialnoœci¹. uk³adów franchisingowych. bêd¹ce nowoœci¹ przynajmniej z punktu widzenia tego¿ przedsiêbiorstwa. w³aœcicieli i cz³onków spo³eczeñstwa Przedsiêbiorstwo [Raport o stanie nauki i techniki w Polsce 1999. Drucker wskazuje na trzy wymiary przedsiêbiorstwa. komunalne. GUS. aby tworzyæ wartoœci dla nabywców i rynku oraz zyski bêd¹ce potwierdzeniem celowoœci jego dzia³ania i podstaw¹ rozwoju. Przedsiêbiorstwo jako biznes istnieje po to. Przedsiêbiorstwo jest systemem z³o¿onym z uporz¹dkowanych i wzajemnie powi¹zanych dzia³ów i komórek organizacyjnych. Ca³¹ sumê œrodków dostêpnych dla gospodarki wewnêtrznej okreœlaj¹ wp³ywy ze sprzeda¿y swego produktu w gospodarce zewnêtrznej. przedmiotu dzia³alnoœci (przedsiêbiorstwa wydobywcze. to biznes istniej¹cy po to. spó³dzielcze).. czyli dla rynku i dla klienta. rozdziela miêdzy pracowników. formy prawnej (indywidualny w³aœciciel.Przedsiêbiorstwo [Tadeusz Szucki. Przedsiêbiorstwo jest formalnie wydzielone pod wzglêdem organizacyjnym i w³asnoœciowym oraz jest osob¹ prawn¹ zdoln¹ do wykonywania czynnoœci prawnie okreœlonych. to organizacja oparta na czynniku ludzkim i maj¹ca charakter spo³eczny. Pierwszy. Przedsiêbiorstwa ró¿ni¹ siê pod wzglêdem formy w³asnoœci (przedsiêbiorstwa prywatne. wyd. czyli wynik dzia³alnoœci. która produkt. Przedsiêbiorstwa mog¹ tworzyæ uk³ady kooperacyjne w formie porozumieñ kartelowych. Drugi. Okreœla j¹ wiêc œwiat zewnêtrzny i rynek. P. Warszawa 1998] – organizacja. musi im p³aciæ. mieszane). która zu¿ywa zasoby. Przedsiêbiorstwo funkcjonuje w dwóch systemach ekonomicznych – zewnêtrznym i wewnêtrznym. pañstwowe. które d¹¿¹ do osi¹gania ustalonych celów. która zatrudnia pracowników. Agencja Wydawniczo-Poligraficzna „Placet”. a tak¿e ze wzglêdu na narodowoœæ w³aœciciela i terytorium dzia³ania (krajowe. Trzeci wymiar to przedsiêbiorstwo jako instytucja spo³eczna osadzona w spo³ecznoœci lokalnej. Jednak¿e wewn¹trz przedsiêbiorstwo nie jest gospodark¹ rynkow¹. które w badanym okresie – najczêœciej trzyletnim – wprowadzi³o przynajmniej jedn¹ innowacjê technologiczn¹: nowy lub ulepszony produkt b¹dŸ nowy lub ulepszony proces. 144 . spó³ki osób fizycznych i prawnych). hurtowe. zagraniczne. rozwijaæ ich. „Encyklopedia marketingu”. I. Opiera siê na redystrybucji. podejmuj¹c dla ich realizacji autonomiczne decyzje. us³ugowe). detaliczne. by produkowaæ wyniki ekonomiczne poza samym sob¹. przetwórcze. aliansów strategicznych i innych.

Poznañska. W takim ujêciu na wiedzê sk³ada siê ka¿dy typ myœlenia – od wyobra¿eñ potocznych do twierdzeñ naukowych. „Sfera badawczo-rozwojowa i przedsiêbiorstwa w dzia³alnoœci innowacyjnej”. W wê¿szym znaczeniu wiedza stanowi osobisty stan poznania cz³owieka w wyniku oddzia³ywania na niego obiektywnej rzeczywistoœci. ukierunkowane przekazywanie wiedzy i umiejêtnoœci do procesu produkcyjnego. ideologiê. £obejko. „ród³a przewagi konkurencyjnej zorientowane na przedsiêbiorstw”. agencje i programy rz¹dowe. „Zarz¹dzanie firm¹ innowacyjn¹”. reprezentuje du¿y udzia³ nowoœci (wyrobów i technologii) w wolumenie produkcji i us³ug. Sosnowska. Obejmuje wszystkie formy œwiadomoœci spo³ecznej: naukê. SGH. E. IFGN. Krystyna Poznañska. magiê. Subsydium Subwencja Œrodki pomocowe patrz: dotacja patrz: dotacja [A.B. racjonalna lub irracjonalna. przeznacza na tê dzia³alnoœæ stosunkowo wysokie nak³ady finansowe. celem udanego urynkowienia danego produktu. religiê. S. wspó³praca i fuzje firm. Sosnowska. Transfer technologiczny Uniwersytecki oœrodek wspierania technologii Venture capital Wiedza patrz: kapita³ wysokiego ryzyka w szerokim rozumieniu ogó³ treœci utrwalonych w umyœle ludzkim w wyniku kumulowania doœwiadczenia oraz uczenia siê. Mo¿e byæ prawdziwa lub fa³szywa. oferowane s¹ przede wszystkim ma³ym i œrednim przedsiêbiorstwom. w szerokim zakresie K. [red. Instytut Funkcjonowania Gospodarki Narodowej. W naukach ekonomicznych wiedza zaczyna byæ 145 . Warszawa 2001] – def. Matusiak. Jainnowacje siñskiego – to przedsiêbiorstwo. K³opotek. joint-ventures. inwestycje bezpoœrednie. w w¹skim zakresie J. Warszawa 2000] – pochodz¹ z programów dostosowawczych oferowanych przez Uniê Europejsk¹. Koch – celowe. – def. zamówienia na realizacjê B+R. know-how itd. A. licencjami. patrz: park technologiczny. Difin. rynek technologii obejmuj¹cy obrót patentami. zlecane g³ównie przez du¿e przedsiêbiorstwa. systematycznie wdra¿a nowe rozwi¹zania naukowo-techniczne.Przedsiêbiorstwo [K. Stawasz – obejmuje przep³yw wiedzy technicznej o ró¿nej postaci miêdzy podmiotami rynkowymi (np. A. Warszawa 2002] – wed³ug A. które: prowadzi w szerokim zakresie prace badawczo-rozwojowe (lub dokonuje zakupów nowych produktów czy technologii). stale wprowadza innowacje na rynek.

traktowana jako jeden z zasobów przedsiêbiorstwa na równi z zasobami pracy, kapita³u i ziemi. Wyró¿nia siê dwa rodzaje wiedzy: 1) wiedzê ukryt¹ (tacit) – zwan¹ inaczej wiedz¹ cich¹, gor¹c¹, nieformaln¹ definiujemy jako wiedzê, z której istnienia zdajemy sobie sprawê i któr¹ wykorzystujemy w codziennym ¿yciu, ale nie potrafimy do koñca wyjaœniæ jej istoty, przez co jej formalizacja i przekazanie innym jest bardzo trudne, 2) wiedzê dostêpn¹ (explicit) – zwan¹ równie¿ wiedz¹ zimn¹, skodyfikowan¹ lub formaln¹ to wiedza, któr¹ uda³o siê przedstawiæ za pomoc¹ s³ów, liczb, znaków, symboli, przez co sta³a siê usystematyzowana i ³atwa do przekazania. Zarz¹dzanie wiedz¹ [Mariusz Strojny, „Zarz¹dzanie wiedz¹ w organizacji”, www.mail.free.net.pl/~mstrojny/def/index.html, Kraków 1999] – ogó³ procesów umo¿liwiaj¹cych tworzenie, upowszechnianie i wykorzystanie wiedzy do realizacji celów organizacji.

146

SPIS ILUSTRACJI
Rysunek 1.2.1. Wyznaczniki narodowej przewagi konkurencyjnej ...................... Rysunek 1.4.1. Czynniki otoczenia makro i mikro wp³ywaj¹ce na innowacje w przedsiêbiorstwie ...................................................................... Rysunek 3.3.1. Model w³oski klastera .................................................................. Rysunek 3.3.2. Model duñski klastera .................................................................. Rysunek 3.3.3. Model holenderski klastera .......................................................... Rysunek 5.2.1. Istota zintegrowanej strategii innowacji ....................................... 11 17 60 61 62 74

SPIS TABEL
Tabela 1.5.1. Tabela 1.5.2. Tabela 1.5.3. Tabela 1.5.4. Tabela 1.5.5. Tabela 1.5.6. Tabela 1.5.7. Tabela 3.2.1. Tabela 3.2.2. Tabela 6.1.1. Tabela 6.1.2. Tabela 6.2.1. Nak³ady na dzia³alnoœæ B+R w latach 1995–2000 ....................... Struktura nak³adów na dzia³alnoœæ B+R wed³ug Ÿróde³ finansowania w latach 1995–2000 (w %)..................................... Zg³oszone i udzielone patenty w Polsce i polskie za granic¹ ...... Innowacyjnoœæ przedsiêbiorstw w Polsce .................................... Cele dzia³alnoœci innowacyjnej uznane przez przedsiêbiorstwa za podstawowe ............................................................................. Nak³ady na innowacje w przemyœle (ceny bie¿¹ce) ..................... Udzia³ produkcji sprzedanej wyrobów nowych i zmodernizowanych w produkcji sprzedanej wyrobów w przemyœle w latach 1997–2000 (ceny bie¿¹ce) ........................ G³ówne kryteria wyró¿nienia poszczególnych typów zorganizowanych kompleksów gospodarczych ............................ Charakterystyka inkubatorów i centrów technologicznych .......... Rodzaje metod finansowania przedsiêwziêæ innowacyjnych w zale¿noœci od przyjêtego kryterium .......................................... Podstawowe Ÿród³a finansowania innowacji ................................ Mo¿liwoœci powiêkszenia kapita³ów w³asnych ............................ 25 26 26 28 28 29 30 54 56 84 85 85

147

BIBLIOGRAFIA
1. Baranowski G., Groß B. /red/, Innovationszenten in Deutschland 1996/97, Berlin. 1997Dose N., Drexler A. (red), Technologieparks, Voraussetzungen, Bestandaufnahme und Kritik, Opladen 1988. 2. Bock J.: Lekcja biznesu, czego nauczy³ mnie Microsoft, Prószyñski i S-ka, Warszawa 1999. 3. Drucker P.: Innowacja i przedsiêbiorczoœæ. Praktyka i zasady, PWE, Warszawa 1992. 4. Drucker P. F.: Spo³eczeñstwo pokapitalistyczne. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 1999. 5. Dzia³alnoœæ innowacyjna przedsiêbiorstw przemys³owych w latach 1998–2000, Informacje i opracowania statystyczne, GUS, 2002. 6. Dzia³alnoœæ innowacyjna przedsiêbiorstw w sektorze us³ug w latach 1997–1999, Informacje i Opracowania Statystyczne, GUS, Warszawa 2001. 7. Faktenbericht 2002, Bundesministerium fuer Bildung und Forschung, Berlin 2002. 8. Finansowanie rozwoju ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw, pomoc rz¹du dla ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw, Polska Fundacja Rozwoju Ma³ych i Œrednich Przedsiêbiorstw, Ministerstwo Gospodarki, Warszawa 2000. 9. Gacek U., Gadzia³a W., Starostwo Powiatowe Tarnów, 2002 (maszynopis). 10. Grupa Lizboñska: Granice konkurencji, Poltext, Warszawa 1996. 11. Gurbiel R., Finansowanie transferu technologii w procesie transformacji, Materia³y konferencji naukowej nt. Miêdzynarodowa wspó³praca produkcyjna i transfer technologii a procesy transformacji gospodarczej, Warszawa, 17 grudnia 1997. 12. Hamel G., Prahalad C.K.: Przewaga konkurencyjna jutra, Business Press, Warszawa 1999. 13. Innovationsfoerderung, Hilfen fuer Forschung und Entwicklung, bmb+f, BMWi, Berlin 2001. 14. International Conference on Technology Transfer – the Polish Perspective, (red. J.T. Gerliñski), NOT, Warsaw, 1997. 15. Isard W.: Location and Space Economy, HIT Press, Cambridge, Mass, 1956. 16. Johnson H., Ocena projektów inwestycyjnych, LIBER, Warszawa 2000. 17. Kaczorowski M., Innowacyjnoœæ firm europejskich, Innowacje 1999. 18. Kamiñska A.: Sektorowy Program Operacyjny: Wzrost Konkurencyjnoœci Gospodarki, w: Materia³y VI Konferencji KSU, Warszawa 2002. 19. Kerzner H.: Project Management. A System Approach to Planning, Scheduling and Controlling. Van Nostrand Reinhold, NY 1995. 20. Kortan J., Podstawy ekonomiki i zarz¹dzania przedsiêbiorstwem, C.H. Beck, Warszawa 1997. 21. Kotarba W.: Cechy procesów innowacyjnych lat dziewiêædziesi¹tych. [w:] Zarz¹dzanie innowacjami. Wybrane problemy. Pr. zb. pod red J. Bogdanienko, Oficyna Wdawnicz SGH, Warszawa 1997. 22. Krawiec F. Strategie innowacji produktu. Difin, Warszawa 2000. 23. Laafia I., How much do Governments budget for R&D activities? Benchmarking Europe, the US and Japan, Statistics in focus, Theme 9 ‘Science and Technology’ 5/2001, Eurostat 2001).

148

Zeszyt 281. Nowak-Far A. Wyd. Podstawy nauki o przedsiêbiorstwie. Porter M. M. Rocznik Statystyczny 2000. Matusiak K. ¯yrardowskie Stowarzyszenie Wspierania Przedsiêbiorczoœci. 32. Rejn B. Nauka i technika 2001.Raport 2001. Difin. Berlin 2002. Bundesministerium fuer Bildung und Forschung.. zb. Warszawa 2001. Sosnowska A. Warszawa 2002.: „Parki technologiczne. Strategiczne zarz¹dzanie innowacjami w przedsiêbiorstwach wielonarodowych. 30. GUS. Pomykalski: Zarz¹dzanie innowacjami. 40. 48. Siuta: Wspieranie procesów innowacyjnych w Polsce i w krajach Unii Europejskiej.: Globalizacja. Warszawa 1999. Wyd. efekty. procesów innowacyjnych i rozwoju regionalnego”.: Porter o konkurencji. Przedsiêbiorczoœæ i transfer technologii.: Tajemniczy mistrzowie. 28. w: ród³a przewagi konkurencyjnej przedsiêbiorstw. SGH. Warszawa 2000.: Zarz¹dzanie firm¹ innowacyjn¹. Matusiak K. Metody analizy sektorów i konkurentów.: Istota i sposoby oceny konkurencyjnoœci przedsiêbiorstwa. M. 1998. Dom Wydawniczy ABC. 35. Oœrodki innowacji i przedsiêbiorczoœci w Polsce. maszynopis 1999.: Przedsiêbiorstwo. 49. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa 2001. Wyniki badañ GUS. Studia przypadków. 25. Bydgoszcz 2001.: Strategie rozwoju firmy. Notatka sygnalna. s. SOOIPP. Wyd. Lasery made in Poland. Warszawa 2002. 34. Podstawy zarz¹dzania przedsiêbiorstwem. B. Warszawa. Stawasz E. Stankiewicz M.B. 50. Warszawa 1998. 27. ¯yrardów 1998. 47. Warszawa 2001. 44. £ódŸ 1995. Warszawa 1992.: Transfer wiedzy ze sfery nauki do przedsiêbiorstw. paŸdziernik 2002. Sosnowska A. IFGN. 36. Mittelstand Innovativ. Warszawa 1996. SGH. Warszawa 2002. Porter M. Pierœcionek Z. 38. Raport o stanie sektora ma³ych i œrednich przedsiêbiorstw w Polsce w latach 2000– –2001.: Globalna konkurencja. GUS. Pia³uta.J. Wprost. PWE. Studia i Prace.: Pojêcie konkurencyjnoœci przedsiêbiorstw. Warszawa 2001. Tomowicz P. Toruñ 1999.E. 28 kwietnia 2002. Badania statutowe. Metody analizy sektorów i konkurentów.: Strategia konkurencji. Naukowe PWN. £obejko S.: Dzia³alnoœæ badawczo-rozwojowa (B+R) – nak³ady. Poznañska K. 149 . Warszawa 1992. 37.: Strategia konkurencji. 31. 41. 42. Warszawa 2000. Warszawa 2001. Warszawa 2002 (maszynopis). 29. Katedra Uniwersyetu £ódzkiego £ódŸ 2001. K³opotek A. £ódŸ. Uwarunkowania innowacji w ma³ych i œrednich przedsiêbiorstwach. Rocznik Statystyczny Przemys³u. 45. Fundusze venture capital. 33. SGH. PWE. Simon H. Warszawa 2002. ZBSE GUS i PAN. Difin. 43. Naukowe PWN. PWE. Porter M. Stru¿yckiego. OPO..B. Sosnowska A. Pod red. Warszawa. Teoria i praktyka zarz¹dzania. FI. 100. Instytucjonalne wspieranie przedsiêbiorczoœci. Wyzwania i zagro¿enia. Naukowe PWN. 46. Rot Przemys³aw. Szymañski W. r.E.. Materia³y i Prace IFGN. 26.. PARP.24. Sudo³ S.. 39.E. PARP..

1991. Orgmasz. London. Warszawa 1999.51.. Zarz¹dzanie innowacjami i transferem technologii. Wilczêga A. 55. Wolman E. 150 .). KBN.: The Discipline of Market Leaders. Analysis and Decisions.C. 60. 59. Za³o¿enia proinnowacyjnej polityki pañstwa. Reading. MA. Rzeczpospolita. Treacy M. London 1993. Warszawa 1998. NJ. KBN. Prentice Hall. Department of Trade and Industry. Warszawa 1999. Warszawa 1999. Urban G. 23 lipca 2002. Oficyna Wydawnicza Politechniki Warszawskiej. Englewood Clifs. 57.: Managing Technological Innovation. Wiœniewski W.: Advanced Marketing Strategy: Phenomena.: Rozwiniêta technologia to przede wszystkim zyski.L. Za³o¿enia proinnowacyjnej polityki pañstwa do 2002 roku. „Your Guide to Help for Small Firms”. 54. 52. 1980. Warszawa 2002. Twiss B. Star S. 56. Addison-Wesley Publishing Company.: Innowacyjnoœæ polskich przedsiêbiorstw przemys³owych. Wiersema F.: Rz¹dowe programy wspierania innowacyjnoœci w kontekœcie integracji z Uni¹ Europejsk¹” w: Materia³y VI Konferencji KSU. 58. Longman. zb. Problemy dostosowania do polityki innowacyjnej Unii Europejskiej. Wybrane problemy (Pr. 53.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful