Anatomia – Brzuch i miednica

Ćwiczenie 1 – Miednica, wymiary itp.

Maciej Tomczak (czama@tlen.pl)

Kości kończyny dolnej: kości obręczy kończyny dolnej (obręczy miednicznej) kości części wolnej kończyny dolnej Kości miedniczne parzyste budują kości obręczy kończyny dolnej tworzą miednicę składają się z: o kość biodrowa wielkość: największa składowa kości miednicznej budowa: • trzon o powierzchnie: wewnętrzna zewnętrzna o wytwarza 2/5 panewki • talerz o powierzchnie: pośladkowa • kresa pośladkowa tylna • kresa pośladkowa przednia • kresa pośladkowa dolna • kresy ograniczają miejsca przyczepów trzech mięśni pośladkowych krzy owo-miedniczna • dół biodrowy o utworzony przez tę powierzchnię • powierzchnia uchowata o ku tyłowi od dołu biodrowego • guzowatość biodrowa o ku tyłowi od dołu biodrowego o brzegi: przedni tylny o grzebień biodrowy: górne ograniczenie talerza budowa: • warga zewnętrzna • kresa pośrednia • warga wewnętrzna brzeg przedni: • kolec biodrowy przedni górny o początek grzebienia biodrowego • kolec biodrowy przedni dolny brzeg tylny: • kolec biodrowy tylny górny o koniec grzebienia biodrowego • kolec biodrowy tylny dolny • wcięcie kulszowe większe o oddziela kość biodrową od kulszowej • oddzielone są kresą łukowatą kliniczne: • złamania awulsyjne miednicy o inaczej: z pociągania o zaliczamy: oderwanie kolca przedniego górnego oderwanie kolca przednie dolnego części przedniej grzebienia kości biodrowej • pobieranie wiórów kostnych o słu ą do uzupełnienia ubytków
Anatomia – Brzuch i miednica - 2006-06-16 - 17:47

1

Anatomia – Brzuch i miednica

Maciej Tomczak (czama@tlen.pl)

o

o

o

o

o są to przyczepy własnopochodne • miejsce punkcji szpiku kość kulszowa trzon: • brzegi: o przednio-dolny guzek zasłonowy tylny o tylny kolec kulszowy wcięcie kulszowe większe • powy ej kolca kulszowego wcięcie kulszowe mniejsze • między kolcem a guzem kulszowym gałąź: • odchodzi od trzonu pod kątem prostym • powierzchnie: o zewnętrzna o wewnętrzna o powierzchnie stanowią miejsce przyczepu mięśni obręczy kończyny dolnej, dna miednicy i uda wytwarza 2/5 panewki kość łonowa trzon: • tworzy 1/5 panewki • tworzy wyniosłość biodrowo-łonową o wraz z trzonem kości biodrowej gałąź górna: • powierzchnie: o górna: brzegi: • tylny: grzebień • górny: guzek łonowy o dolna: przechodzi w bruzdę zasłonową • kończy się powierzchnią spojeniową o słu y do połączenia z przeciwległą kością łonową gałąź dolna: • powierzchnie: o zewnętrzna o wewnętrzna • brzegi: przyśrodkowy o tworzy kresę łonową ściany miednicy kostnej: przednia: • najni sza • ograniczenia: o kości łonowe tylna: • najdłu sza • ograniczenia: o kość krzy owa o kość guziczna boczne: • nieco ni sze • ograniczenia: o kości biodrowe o kości kulszowe właściwa jama miednicy: • stanowi światło miednicy mniejszej o inaczej: kanał miednicy klinicznie: złamania: • przyczyna: o bezpośredni uraz miednicy np. wypadek komunikacyjny

Anatomia – Brzuch i miednica - 2006-06-16 - 17:47

2

Anatomia – Brzuch i miednica
o

Maciej Tomczak (czama@tlen.pl)

przeniesienie zbyt du ych obcią eń z kończyn dolnych na kości miedniczne u skoczków spadochronowych miejsca – miejsca zmniejszonej oporności miednicy: o gałęzie kości łonowych o panewki stawów biodrowych + kości je otaczające o okolice stawów krzy owo-biodrowych o talerze kości biodrowych

-

podział: o miednica większa (górna) ograniczenia: • główne: o talerze kości biodrowych • z przodu: o więzadła pachwinowe od kolca biodrowego przedniego górnego do guzka łonowego rozstęp wspólny • utworzony przez: o więzadło pachwinowe o brzeg przedni kości biodrowej o grzebień kości łonowej • podzielony: o przez: łuk biodrowo-łonowy o na: rozstęp mięśni • poło enie: bocznie • zawartość: o m. biodrowo-lędźwiowy o n. udowy rozstęp naczyń • poło enie: przyśrodkowo • zawartość: o t. udowa o . udowa o gałąź udowa n. płciowo-udowego z miednicy większej na udo o miednica mniejsza (dolna) ściany: • utworzone z elementów kostnych: o otwór zasłonione – w przednio-bocznej części ograniczenie: • od dołu i od tyłu: przez struktury tworzące dno miednicy wyjście z miednicy: • ograniczenia: o od przodu: łuk podłonowy o od tyłu: guzy kulszowe i kolce kulszowe o klinicznie: guzy kulszowe są wyczuwalne: • u pacjentki le ącej na grzbiecie • w bocznych częściach okolicy kroczowej • odległość między nimi: 10-11 cm zawartość: • pęcherz moczowy • miednicze części moczowodów • początkowa część cewki moczowej • odbytnica • u kobiet: o pochwa o macica o jajniki o jajowody

Anatomia – Brzuch i miednica - 2006-06-16 - 17:47

3

aby mógł pomieścić przechodzący w czasie porodu płód • największa: głowa o wymiar poprzeczny inaczej: międzyciemieniowy 9. w dół o utworzona przez: kość biodrowa – 2/5 kość kulszowa – 2/5 kość łonowa – 1/5 o wcięcie panewki przerwanie ciągłości panewki w dolnej części prowadzi do dołu panewki • le y w dnie panewki o obrąbek panewki przyczepa się do brzegu panewki • stanowi obwodową wargę powierzchni księ ycowatej tworzy więzadło poprzeczne panewki • ponad wcięciem panewki o powierzchnia księ ycowata: powierzchnia stawowa w stawie biodrowym otwór zasłoniony o poło enie: między kością kulszową a łonową o błona zasłonowa przyczepia się do brzegów otworu zasłonowego nie dochodzi do górno-bocznego kąta otworu zasłonowego • tworzy kanał zasłonowy o ograniczony: guzek zasłonowy przedni guzek zasłonowy tylny płaszczyzny miednicy: o ogólnie: przechodzą przez wyczuwalne punkty kostne ka da ma wymiary: prosty. poprzeczny i dwa skośne znaczenie: umo liwia ginekologowi-poło nikowi sprawdzenie. ni wymiar międzyciemieniowy płodu o płaszczyzna wejścia inaczej: płaszczyzna wchodu miednicy równoznaczna z otworem górnym miednicy ograniczenia: • kresa graniczna wymiary: • prosty: o inaczej: sprzę na wejścia o inaczej: sprzę na prawdziwa o od wzgórka o do spojenia łonowego (najkrótsza odległość) o długość: 11.Anatomia – Brzuch i miednica • Maciej Tomczak (czama@tlen.17:47 4 .5 cm Anatomia – Brzuch i miednica .pl) - - - u mę czyzn: o gruczoł krokowy o pęcherzyki nasienne o nasieniowody o podzielna przez kresę graniczną przebieg: • wzdłu grzebieni kości łonowych • wzdłu prawej i lewej kresy łukowatej • w kierunku wzgórka kości krzy owej panewka: o głęboka o kubkowata o skierowana: bocznie. do przodu.2006-06-16 . czy kanał miednicy jest u kobiety dostatecznie obszerny.5 cm • wymiary płaszczyzn muszą być ok. 10 cm o niestosunek porodowy – gdy są mniejsze.

17:47 5 .5-12.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen.2006-06-16 .5 cm • poprzeczny: o najmniejsza odległość między guzami kulszowymi o 11 cm inne wymiary (zewnętrzne): największa szerokość miednicy • między najbardziej oddalonymi od siebie punktami prawego i lewego grzebienia biodrowego • 28-29 cm szerokość międzykolcowa miednicy: • między kolcami biodrowymi przednimi górnymi • 25-26 cm szerokość międzykrętarzowa: • między najbardziej bocznymi punktami obydwu krętarzy większych • 31 cm sprzę na zewnętrzna: • między górnym brzegiem spojenia łonowego • a wierzchołkiem wyrostka kolczystego L5 • 18-21 cm ró nice płciowe kobiety: • większa pojemność statyczno-czynnościowa o umo liwia prawidłowy rozwój płodu i poród drogami natury • delikatniejsza budowa poszczególnych kości • rozluźnianie połączeń łącznotkankowych o między kośćmi miednicy o pod wpływem hormonów sterydowych wydzielanych przez jajniki i ło ysko o w Ii połowie cyklu jajnikowego oraz w Ii połowie cią y o umo liwia dostosowanie się elementów kostnych kanału rodnego do warunków podczas porodu • zmniejszenie wygięcia lędźwiowej części kręgosłupa u cię arnych o lordoza lędźwiowa o dumny chód cię arnych • szersze ustawienie kości • Anatomia – Brzuch i miednica .pl) o o o o o o trudno zmierzyć przy yciowo wymiar przekątny: o inaczej: sprzę na przekątna o od wzgórka o do dolnego brzegu spojenia łonowego o długość: 13 cm • wymiar poprzeczny płaszczyzny wchodu: o między prawą i lewą kresą graniczną płaszczyzna pró ni miednicy: przebieg: • środek spojenia łonowego • środki panewek obu stawów biodrowych • granica pomiędzy S2 a S3 płaszczyzna cieśni miednicy przebieg: • dolny brzeg spojenia łonowego • prawy i lewy kolec kulszowy • koniec kości krzy owej płaszczyzna wyjścia miednicy inaczej: płaszczyzna wychodu miednicy równoznaczna z otworem dolnym miednicy ograniczenia: • dolny brzeg spojenia łonowego • oba guzy kulszowe • wierzchołek kości guzicznej wymiary: • prosty: o od dolnego brzegu spojenia łonowego o do wierzchołka kości guzicznej o 9.

włókniste • przyczepy: o od bocznego brzegu kości krzy owej o do przyśrodkowego brzegu guza kulszowego • przebieg: bocznie i grzbietowo w stosunku do więzadła krzy owokolcowego krzy owo-kolcowe • ogólnie: od kości krzy owej do kolca kulszowego • przyczepy: o od brzegu bocznego dolnej części kości krzy owej i górnych kręgów guzicznych o do kolca kulszowego • przykryte: m. guzicznym • zamyka wcięcie kulszowe większe i mniejsze Anatomia – Brzuch i miednica .17:47 6 . zasłonowa o .pl) • • • • • o szczególnie szeroko: talerze kości biodrowych większa odległość między stawami biodrowymi o powoduje fizjologiczne dla płci eńskiej ustawienie kończyn w kształcie litery X – kolana koślawe ni sza ni mę czyzn kąt podłonowy – większy u kobiet wzgórek – płaski – nie wystaje do światła miednicy tak silnie.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. zasłonowy o więzadła: krzy owo-guzowe • dłu sze i silniejsze ni krzy owo-kolcowe • pasma: szerokie. zasłonowa o n. jak u mę czyzn spojenie łonowe u kobiet jest ni sze ni u mę czyzn Połączenia miednicy staw krzy owo-biodrowy o typ: płaski o powierzchnie stawowe: powierzchnie uchowate kości biodrowej powierzchnie uchowate kości krzy owej o więzadła: krzy owo-biodrowe przednie krzy owo-biodrowe tylne krzy owo-biodrowe międzykostne biodrowo-lędźwiowe • od wyrostków poprzecznych L4-L5 • do talerza i grzebienia biodrowego o ruchomość: niewielka spojenie łonowe o powierzchnie: powierzchnie spojeniowe kości łonowych pokryte chrząstką szklistą o krą ek międzyłonowy znajduje się między powierzchniami spojeniowymi zbudowany z chrząstki włoknistej o więzadła: łonowe górne łonowe łukowate • biegnie wzdłu kąta podłonowego o znajduje się między gałęziami dolnymi kości łonowych więzozrosty: o błona zasłonowa zamyka otwór zasłonowy przyczepia się do brzegów otworu zasłonionego w jej górnych odcinkach znajduje się kanał zasłonowy • zawartość: o t.2006-06-16 .

pl) ogranicza otwory: o otwór kulszowy większy o otwór kulszowy mniejszy więzadła krzy owo-guzowe i krzy owo-kolcowe: • krzy ują się wzajemnie • zamykają miednicę • przekształcają wcięcia kulszowe w otwory kulszowe: większy i mniejszy pachwinowe Miednica: kształt: nieckowaty pośredniczy w połączeniu kręgosłupa z kończynami dolnymi silna budowa o dźwiga cię ar całej górnej części ciała człowieka przenosi ten nacisk na kończyny dolne Anatomia – Brzuch i miednica .2006-06-16 .17:47 7 .Anatomia – Brzuch i miednica • Maciej Tomczak (czama@tlen.

pl) Ćwiczenie 2 – Praktycznie: punkty kostno-mięśniowe brzucha: wyrostek mieczykowaty mostka. więzadło rozstępowe. Oglądanie przyczepów mięśnia skośnego brzucha zewnętrznego oraz pierścienia pachwinowego powierzchownego. między ebrowa. powierzchowna i głęboka. więzadło pachwinowe. Teoretycznie: Ograniczenie jamy brzusznej. Powięzi brzucha: podskórna. spojenie łonowe. Przepukliny pachwinowe. łuki ebrowe.2006-06-16 . Więzadła: wieszadłowe i procowate prącia i łechtaczki. Unerwienie skóry brzucha. śródbrzusze i podbrzusze). więzadło pachwinowe i górny brzeg spojenia łonowego od tyłu: odcinek lędźwiowy kręgosłupa Płaszczyzny brzucha poprzeczne o pod ebrowa dolne brzegi 10 eber L3 o pępkowa pępek krą ek L3/L4 o międzyguzkowa guzki biodrowe • poło enie: o w przedniej części grzebienia biodrowego o 5 cm ku tyłowi od kolca biodrowego przedniego górnego trzon L5 o nadgrzebieniowa najwy sze punkty grzebieni biodrowych strzałkowe o pośrodkowa od wcięcia szyjnego mostka do spojenia łonowego o środkowo-obojczykowa przez środek obojczyka przez środek więzadła pachwinowego o przezodźwiernikowa połowa odległości między pępkiem i wyrostkiem mieczykowatym L1 narządy: • odźwiernik • wnęki nerek • zgięcie dwunastniczo-czcze • połączenie 9 i 10 ebra • sto ek rdzeniowy o stanowi dolny poziom rdzenia kręgowego Anatomia – Brzuch i miednica . Ograniczenie jamy brzusznej od góry: przepona od dołu: płaszczyzna wejścia miednicy od przodu i od boku: o częściowo ebra (do 4 przestrzeni między ebrowej) o mięśnie i rozcięgna o od góry: wyrostek mieczykowaty mostka i łuki ebrowe o od dołu: grzebienie biodrowe. Rzutowanie trzew na przednią ścianę jamy brzusznej. Linie topograficzne brzucha: pod ebrowa. Przebieg naczyń i nerwów skórnych. grzebień biodrowy. kolce biodrowe przednie (górny i dolny). przezodźwiernikowa. Mięsień skośny brzucha zewnętrzny. yły powierzchowne brzucha (piersiowo-nadbrzuszne i nadbrzuszne powierzchowne) i ich połączenia. Trójkąt lędźwiowy i ścięgnista przestrzeń lędźwiowa. Ograniczenia i zawartość kanału pachwinowego oraz pierścienia pachwinowego powierzchownego. Tętnica nadbrzuszna powierzchowna i okalająca biodro powierzchowna.17:47 8 .Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. Podział brzucha na kwadranty oraz okolice topograficzne (nadbrzusze. pępkoa – ich przebieg i rzutujące się na nie narządy. grzebień kości łonowej. więzadło zagięte. guzek biodrowy.

część lewego płata wątroby .okrę nica poprzeczna Okolica łonowa .pęcherz moczowy Okolica boczna lewa .trzustka (poło ona ku tyłowi od ołądka) Okolica pod ebrowa lewa .dolna część nerki prawej .okrę nica esowata Powięzie brzucha powierzchowna o budowa: dwie blaszki: powierzchowna i głęboka o zawartość: tkanka tłuszczowa.Anatomia – Brzuch i miednica Kwadranty brzucha Kwadrant prawy górny prawy płat wątroby pęcherzyk ółciowy odźwiernik dwunastnica głowa trzustki prawe nadnercze prawa nerka prawe zgięcie okrę nicy okrę nica wstępująca (część górna) okrę nica poprzeczna (prawa połowa Maciej Tomczak (czama@tlen.dolna część nerki lewej . ogoniasty i czworoboczny) .okrę nica zstępująca .pl) Kwadrant lewy górny lewy płat wątroby śledziona ołądek jelita czcze i część jelita krętego trzon i ogon trzustki lewe nadnercze lewa nerka lewe zgięcie okrę nicy okrę nica zstępująca (część górna) okrę nica poprzeczna (lewa połowa) Prawy dolny kwadrant kątnica wyrostek robaczkowy jelita kręte okrę nica wstępująca (dolna część) prawy jajnik prawy jajowód prawy moczowód (część brzuszna) prawy nasieniowód (odcinek brzuszny) macica (jeśli jest powiększona) pęcherz moczowy (jeśli jest wypełniony) Lewy dolny kwadrant okrę nica esowata okrę nica zstępująca (dolna część lewy jajnik lewy jajowód lewy moczowód (część brzuszna) lewy nasieniowód (odcinek brzuszny) macica (jeśli jest powiększona pęcherz moczowy (jeśli jest wypełniony) Okolice brzucha Okolica pod ebrowa prawa .kątnica .moczowód prawy Okolica pachwinowa prawa .17:47 9 . skośnego brzucha zewnętrznego o przestrzeń potencjalna: między blaszką głęboką powięzi powierzchownej a powięzią powierzchowną mo e do niej napływać mocz po urazach cewki moczowej nie rozprzestrzenia się na uda • bo blaszka głęboka zrasta się z powięzią szeroką uda Anatomia – Brzuch i miednica .główna część wątroby (płat prawy.główna część ołądka .prawe zgięcie okrę nicy .moczowód lewy Okolica pachwinowa lewa .śledziona .początkowa część jelita czczego .pętle jelita czczego i krętego .lewe zgięcie okrę nicy .górna część nerki prawej Okolica boczna prawa .górna część okrę nicy wstępującej .dwunastnica .wyrostek robaczkowy Nadpępcze (dół nadbrzuszny) .górna część okrę nicy zstępującej Okolica pępkowa .okrę nica wstępująca . naczynia i nerwy o w górnej części brzucha: obydwie warstwy łączą się o w dolnej części: warstwa głęboka (błoniasta) łączy się z: • powięzią szeroką uda • z błoną kurczliwą moszny • z powięzią powierzchowną krocza głęboka o bardzo cienka o łączy się z powięzią m.pęcherzyk ółciowy .część lewego płata wątroby .2006-06-16 .dno i część trzonu ołądka .

czworobocznego lędźwi o u mę czyzn: przedłu a się poprzez kanał pachwinowy do moszny jako wyrostek pochwowy otacza powrózek nasienny i jądro tworzy powięź nasienną wewnętrzną o u kobiet: obejmuje więzadło obłe macicy sierp pachwinowy i więzadło międzydołkowe o poło enie: powy ej więzadła pachwinowego o utworzony przez włókna ścięgniste o wzmacnia powięź poprzeczną Więzadła procowate prącia o zbudowane z włókien sprę ystych o powstaje powy ej spojenia łonowego z powięzi podskórnej z kresy białej o dzieli się na dwa ramiona obejmują obustronnie ciało jamiste prącia przechodzą w powięź prącia procowate łechtaczki o ukształtowane jak poprzednie o bardzo słabe o mało sprę yste wieszadłowe prącia i łechtaczki o le y głębiej od procowatego o początek: powierzchnia przednia spojenia łonowego o koniec: powierzchnia tylna ciała jamistego prącia lub łechtaczki o otrzymuje włókna od ścięgna m. nadbrzusznych dolnych Anatomia – Brzuch i miednica . skośnego zewnętrznego Unerwienie skóry brzucha powy ej pępka: o gałęzie nerwów między ebrowych Th7-Th9 w okolicy pępka: o gałęzie nerwu między ebrowego Th10 poni ej pępka: o gałęzie nerwów między ebrowych Th11. poprzecznego brzucha o ku górze: przedłu a się w tkankę łączną podotrzewnową przepony o ku tyłowi: przedłu a się w powięź m. między ebrowych przednich do jamy brzusznej: • do . nadbrzusznych górnych • do .2006-06-16 . Th12 oraz L1 yły powierzchowne brzucha yły skórne brzucha w tkance podskórnej wytwarzają sieć naczyń odpływ krwi: o powierzchownymi naczyniami ku górze: w kierunku szyi bocznie: do jamy pachowej ku dołowi: do rozworu odpiszczelowego o głębokimi naczyniami przeszywającymi do klatki piersiowej: • do . prostego brzucha rozcięgna m.17:47 10 .pl) - poprzeczna o pokrywa: powierzchnię tylną m. przypępkowych do ył przedniej ściany brzucha: • do .Anatomia – Brzuch i miednica - Maciej Tomczak (czama@tlen. piersiowych wewnętrznych • do .

17:47 11 .2006-06-16 . nadbrzusznej powierzchownej o yły ebrowo-pachowe o . udowej lub . udowej o miejsce: nieco ni ej ni t. udowej odprowadza krew z dolnej połowy skóry przedniej ściany brzucha uchodzi w rozworze odpiszczelowym do . nadbrzuszna powierzchowna o czasem rozpoczyna się wspólnym pniem z t. odpiszczelowej Tętnica nadbrzuszna powierzchowna początek: przedni obwód t. piersiowej bocznej • rozworu odpiszczelowego: do . nadbrzuszna dolna Tętnica okalająca biodro powierzchowna początek: przedni obwód t. biodrowo-podbrzuszny o n.pl) yły powierzchowne: o . zębatego przedniego i m. skośnego zewnętrznego brzucha o gałązki do węzłów chłonnych pachwinowych powierzchownych zespolenia: o t. pod ebrowy o n. płaskie rozcięgno na poziomie linii środkowo-obojczykowej o włókna górne krzy ują się pośrodku z włóknami przeciwległego mięśnia Anatomia – Brzuch i miednica . piersiowo-nadbrzuszne biegną wzdłu przednio-bocznej ściany tułowia od pachy do rozworu odpiszczelowego posiadają zastawki ujściowe: kierują krew do: • jamy pachowej: do . powierzchowna okalająca biodro o t. biodrowo-pachwinowy CZ: o jednostronnie: zgina kręgosłup i klatkę piersiową w bok obraca w stronę przeciwną o obustronnie: zgina kręgosłup do przodu pociąga klatkę piersiową w dół mięsień wydechowy włókna: o PP – wplatają się we włókna m.Anatomia – Brzuch i miednica - Maciej Tomczak (czama@tlen. nadbrzuszną powierzchowną przebieg: o przebija powięź szeroką o kieruje się bocznie i ku górze – równolegle do więzadła pachwinowego o dochodzi do kolca biodrowego przedniego górnego gałęzie: o do powłok ściany brzucha Mięsień skośny brzucha zewnętrzny PP: o powierzchnia zewnętrzna eber 5-12 PK: o kresa biała o więzadło pachwinowe guzek łonowy kolec biodrowy przedni górny o warga zewnętrzna grzebienia biodrowego N: o nerwy między ebrowe 5-12 o n. udowej o miejsce: tu poni ej więzadła pachwinowego przebieg: o przebija brzeg sierpowaty rozworu odpiszczelowego lub powięź pępka gałęzie: o gałązki skórne do ściany brzucha o gałązki mięśniowe do m. nadbrzuszna powierzchowna: dopływ . piersiowego większego o przebiegają ku dołowi i przyśrodkowy o przechodzą w szerokie.

pl) o o tworzą kresę białą • silne.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen.2006-06-16 . która wpukla się do kanału pachwinowego ograniczenia: o ściana przednia rozcięgno mięśnia skośnego brzucha zewnętrznego włókna mięśnia skośnego brzucha wewnętrznego o ściana tylna powięź poprzeczna ścięgno łączące • wzmacnia sierp pachwinowy o ściana górna włókna mięśnia skośnego wewnętrznego brzucha włókna mięśnia poprzecznego brzucha o ściana dolna więzadło pachwinowe więzadło rozstępowe koniec: o pierścień pachwinowy powierzchowny inaczej: zewnętrzny szczelinowaty otwór w obrębie rozcięgna m. wąska przestrzeń o poło enie: w dolnej części przednio-bocznej ściany brzucha o przechodzi przez niego jądro i powrózek nasienny lub więzadło obłe macicy poło enie: o powy ej i skośnie w stosunku do więzadła pachwinowego początek: o pierścień pachwinowy głęboki inaczej: wewnętrzny poło enie: • ok. 2 cm powy ej środkowej części więzadła pachwinowego • bocznie od t. skośnego brzucha zewnętrznego jest to więzadło zagięte najbardziej tylne włókna – kończą się na wardze zewnętrznej grzebienia biodrowego Kanał pachwinowy ogólnie: o skośna. nadbrzusznej dolnej o stanowi podło e fałdu pachwinowego bocznego • w miejscu dołu pachwinowego bocznego jest to zagłębienie powięzi poprzecznej brzucha. włókniste pasmo w linii pośrodkowej dolny brzeg grubieje zagina się ku tyłowi wokół własnych włókien tworzy więzadło pachwinowego • od kolca biodrowego przedniego górnego • do guzka łonowego • zagina się ku tyłowi o tworzy dolną ścianę kanału pachwinowego • część włókien – przebiega ku górze o krzy uje kresę białą o wplata się we włókna przeciwległego rozcięgna m. skośnego zewnętrznego brzucha • rozcięgno tworzy odnogi: przyśrodkowa i boczna • pomiędzy odnogami: włókna międzyodnogowe ograniczenia: • od przodu: włókna międzyodnogowe • od tyłu i od dołu: włókna od więzadła pachwinowego pasmo biodrowo-łonowe o poło enie: w dolnym odcinku ku tyłowi od więzadła pachwinowego o utworzone przez powięź poprzeczną brzucha Anatomia – Brzuch i miednica .17:47 12 .

biodrowo-pachwinowy • bocznie od powrózka o u kobiet: więzadło obłe macicy n.75% przepuklin pachwinowych.Anatomia – Brzuch i miednica jest wzmocniona i pogrubiała przebieg: ku tyłowi i równolegle od więzadła pachwinowego znaczenie: wzmacnia tylną ścianę kanału pachwinowego otacza naczynia biodrowe zewnętrzne oddziela: • dolny brzeg pierścienia pachwinowego głębokiego • do górno-przyśrodkowego brzegu kanału udowego rozciąga się: od łuku biodrowo-łonowego do górnej gałęzi kości łonowej Maciej Tomczak (czama@tlen. wnikają najczęściej do moszny przebiegają bocznie od powrózka nasiennego Klinicznie: pierścień pachwinowy powierzchowny – badamy bocznie i ku górze od guzka łonowego. jądrowa • t. przepukliny boczne (skośne) . wychodzą przez pierścień pachwinowy powierzchowny osiągając pierścień pachwinowy powierzchowny. Przy kaszlu: mo emy wyczuć worek przepuklinowy. m. dźwigacza jądra • ylny splot wiciowaty o przedłu a się w . jądrową • gałąź płciowa n. poprzecznego brzucha • t. gdzie otacza je powięź nasienna zewnętrzna prawie nigdy nie wchodzą do moszny. poprzez wpuklenie skóry górnej części moszny palcem wskazującym.pl) o o o - - - - rozwój: o tworzy się wraz ze zstępowaniem jąder do miednicy o około 12 tygodnia o w 28 tygodniu jądra znajdują się w pobli u pierścienia pachwinowego głębokiego o wraz z jądrami zstępuje: nasieniowód najądrze naczynia krwionośne o struktury otoczone są osłonkami odpowiadającymi warstwom bocznj ściany brzucha zawartość: o u mę czyzn: powrózek nasienny • nasieniowód • t. jeśli ju wnikają.2006-06-16 . który przesuwamy wzdłu powrózka nasiennego. nasieniowodu • m. skośnego brzucha zewnętrznego o powięź m. dźwigacza jądra – powięź m. skośnego zewnętrznego brzucha o powięź nasienna wewnętrzna – powięź poprzeczna brzucha o osłonka pochwowa – otrzewna przepukliny pachwinowe: o stanowią 90% wszystkich przepuklin przepukliny przyśrodkowe (proste) wychodzą przyśrodkowo do naczyń nadbrzusznych dolnych worek przepuklinowy otoczony jest przez powięź poprzeczną przebiegają przyśrodkowo w sąsiedztwie pierścienia pachwinowego powierzchowne wychodzą poprzez ścięgno łączące lub w jego pobli u. biodrowo-pachwinowy • bocznie od powrózka osłonki otaczające powrózek nasienny: o powięź nasienna zewnętrzna – rozcięgno m. płciowo-udowego • włókna autonomiczne • naczynia chłonne n. 20 x częściej u mę czyzn wpuklają się do kanału pachwinowego boczne od naczyń nadbrzusznych dolnych. dźwigacz jądra o utworzony przez włókna: m. skośnego brzucha wewnętrznego m. Je eli jest poszerzony: mo emy palcem przesunąć głębiej. w miejscu pierścienia pachwinowego powierzchownego worek przepuklinowy – otoczony wszystkimi osłonkami powrózka przechodzą przez cały kanał Anatomia – Brzuch i miednica .17:47 13 .

Fałdy pępkowe i doły na powierzchni wewnętrznej przedniej ściany brzucha.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen.17:47 14 . zawartość. biodrowo-podbrzuszny n. prosty brzucha o PP: powierzchnia zewnętrzna chrząstek ebrowych 5-7 wyrostek mieczykowaty o PK: spojenie łonowe grzebień łonowy o N: nerwy między ebrowe 7-12 o CZ: zgina tułów do przodu Anatomia – Brzuch i miednica . pod ebrowy n. poprzeczny brzucha o PP: powierzchnie wewnętrzne chrząstek ebrowych 7-12 powięź piersiowo-lędźwiowa warga wewnętrzna grzebienia biodrowego 1/3 część boczna więzadła pachwinowego o PK: kresa biała wspólnie z rozcięgnem m. czynność. między ebrowe 5-12 n. Poło enie i podział odcinka podprzeponowego przewodu pokarmowego.Mięśnie ściany przednio-bocznej i tylnej brzucha – przyczepy. Tętnice: nadbrzuszna górna i dolna – początek. między ebrowe 5-12 n. płciowo-udowy o CZ: zwę a klatkę piersiową (mięsień wydechowy) główne zabezpieczenie ściany przednio-bocznej jamy brzusznej m. przebieg. biodrowo-podbrzuszny n. Miejsca zmniejszonej oporności jamy brzusznej i przepukliny brzuszne. Rozcięgna mięśni brzucha i kresa biała. Mięśnie ściany przednio-bocznej brzucha m. biodrowo-pachwinowy n. pod ebrowy n. biodrowo-podbrzuszny. biodrowo-pachwinowy i płciowo udowy – ich przebieg i zakres unerwienia.pl) ĆWICZENIE 3 . unerwienie. Pochewka mięśnia prostego brzucha – budowa. skośny wewnętrzny brzucha o PP: powięź piersiowo-lędźwiowa kresa pośrednia grzebienia biodrowego boczne 2/3 części więzadła pachwinowego o PK: dolne brzegi eber 10-12 kresa biała grzebień kości łonowej • przez ścięgno łączące o N: nn. Nerwy: pod ebrowy. skośny zewnętrzny brzucha m.2006-06-16 . biodrowo-pachwinowy o CZ: jednostronnie: • zgina kręgosłup i klatkę piersiową w bok • obraca w tę samą stronę obustronnie: • zgina kręgosłup do przodu • pociąga klatkę piersiową w dół • (mięsień wydechowy) m. skośnego wewnętrznego brzucha grzebień kości łonowej • przez ścięgno łączące o N: nn.

pl) Pochewka mięśnia prostego brzucha – budowa. poprzeczny brzucha wa ny składnik przedniej ściany brzucha wytwarzają: o pochewkę m. poprzecznego o poni ej linii łukowatej blaszka przednia – utworzona przez: • rozcięgna wszystkich mięśni płaskich brzucha tylna powierzchnia m. piramidowy o PP: gałąź górna kości łonowej spojenie łonowe o o o PK: kresa biała N: n. prostego brzucha przebiegają: naczynia nadbrzuszne górne (od t. piersiowej wewnętrznej) naczynia nadbrzuszne dolne (od t. skośny wewnętrzny brzucha o m. skośnego brzucha zewnętrznego • połowę rozcięgna mięśnia skośnego brzucha wewnętrznego blaszka tylna – utworzona przez: • połowę rozcięgna m. prostego brzucha o kresę białą Kresa biała rozciąga się: o od wyrostka mieczykowatego o do spojenia łonowego o w linii pośrodkowej utworzona przez: o krzy ujące się rozcięgna mięśni płaskich brzucha powy ej pępka: szersza w miejscu pępka: wzmocniona przez powięź pępkową o tworzy tutaj pierścień pępkowy o łączą się tutaj wszystkie warstwy ściany przedniej brzucha Mięśnie ściany tylnej brzucha m.Anatomia – Brzuch i miednica przy ustalonym tułowiu: unosi miednicę mięsień wydechowy m. prosty brzucha zbudowana z blaszki przedniej i tylnej o powy ej linii łukowatej (3-4 cm poni ej pępka) blaszka przednia .utworzona przez: • rozcięgno m. skośny zewnętrzny brzucha o m. czworoboczny lędźwi o PP: warstwa przednia: • wyrostki ebrowe kręgów L2-L5 warstwa tylna: • warga wewnętrzna grzebienia biodrowego • więzadło biodrowo-lędźwiowe o PK: Anatomia – Brzuch i miednica . biodrowej zewnętrznej) Rozcięgna mięśni brzucha od mięśni: o m. pod ebrowy CZ: napina kresę białą Maciej Tomczak (czama@tlen. skośnego wewnętrznego • rozcięgno m. prostego pokryta powięzią poprzeczną brzucha blaszka przednia – zrasta się ze smugami ścięgnistymi blaszka tylna – luźna o na tylnej powierzchni m. zawartość: otacza m.2006-06-16 .17:47 15 .

biodrowy o PP: dół biodrowy kolce biodrowe przednie więzadło krzy owo-biodrowe przednie o o o PK: krętarz mniejszy kości udowej N: gałęzie krótkie splotu lędźwiowego CZ: zgina udo stabilizuje staw biodrowy Przepukliny brzuszne miejsca zmniejszonej oporności: o kresa biała o rozcięgna mięśni o pępek o trójkąty lędźwiowe o kanał pachwinowy o kanał udowy przepukliny: o nadbrzuszne miejsce: kresa biała. udowy o CZ: wspólnie z m.Anatomia – Brzuch i miednica brzeg dolny 12 ebra trzon Th12 wyrostki ebrowe L1-L5 o N: n. biodrowym zgina udo samodzielnie: zgina w bok odcinek lędźwiowy kręgosłupa m. lędźwiowy większy o PP: warstwa powierzchowna: powierzchnie boczne trzonów kręgów Th12-L1 warstwa głęboka: wyrostki ebrowe L1-L4 o PK: krętarz większy kości udowej o N: gałęzie krótkie splotu lędźwiowego n.2006-06-16 . udowy o CZ: napina powięź biodrową I łuk biodrowo-łonowy powiększa rozstęp mięśni - m. pod ebrowy gałęzie splotu lędźwiowego L1-L4 o CZ: Maciej Tomczak (czama@tlen. powy ej pępka kiedy: po 40 roku ycia u kogo: często osoby otyłe worek przepuklinowy stanowi: • otrzewna • tkanka tłuszczowa • tkanka podskórna • skóra Anatomia – Brzuch i miednica .pl) - - jednostronnie: zgina tułów w bok obustronnie: stabilizuje część lędźwiową kręgosłupa m. lędźwiowy mniejszy o PP: trzony kręgów Th12-L1 o PK: powięź biodrowo-lędźwiowa o N: gałęzie krótkie splotu lędźwiowego n.17:47 16 .

Anatomia – Brzuch i miednica
o pępkowe miejsce: w pierścieniu pępkowym u kogo: u noworodków dlaczego: przednia ściana jamy brzusznej jest bardzo słaba wielkość: małe podbrzuszne pachwinowe przyśrodkowe (proste) oraz boczne (skośne) udowe lędźwiowe nadpęcherzowe wychodzą przez dołu nadpęcherzowe przeponowe

Maciej Tomczak (czama@tlen.pl)

o o o o o o

Trójkąt lędźwiowy i ścięgnista przestrzeń lędźwiowa trójkąt lędźwiowy: o ograniczenia: podstawa: grzebień biodrowy ramię przyśrodkowe: rozcięgno m. najszerszego grzbietu ramię boczne: brzeg tylny m. skośnego zewnętrznego brzucha o dno: m. skośny wewnętrzny brzucha o znaczenie: mo liwość powstawania przepuklin lędźwiowych dolnych ropnie zaotrzewnowe mogą tędy kierować się na zewnątrz ścięgnista przestrzeń lędźwiowa: o poło enie: powy ej trójkąta lędźwiowego o ograniczenia: od góry: • dwunaste ebro • dolny brzeg m. zębatego tylnego dolnego przyśrodkowo: prostownik grzbietu bocznie: mm. skośne zewnętrzny i wewnętrzny o dno: rozcięgno m. poprzecznego brzucha przechodzą przez nie naczynia i nerwy pod ebrowe o przykryta: m. najszerszy grzbietu o znaczenie: mo liwość powstawania przepuklin lędźwiowych górnych

Nerw pod ebrowy przebieg: o poni ej 12 ebra podobnie jak n. biodrowo-podbrzuszny gałęzie: o skórna boczna o skórna przyśrodkowa

Nerw biodrowo-podbrzuszny początek: o gałąź przednia L1 o ukazuje się ku tyłowi od więzadła łukowatego przyśrodkowego przebieg: o ukośnie na m. czworobocznym lędźwi o przebija m. poprzeczny brzucha o biegnie między m. poporzecznym brzucha a m. skośnym wewnętrznym brzucha o dochodzi do kolca biodrowego przedniego górnego o wchodzi pod m. skośny brzucha zewnętrzny o przebija m. skośny brzucha zewnętrzny jako gałąź skórna przednia zakres unerwienia: o skóra brzucha w okolicy pachwinowej i nadłonowej gałęzie: o gałąź skórna przednia o gałąź skórna boczna

Anatomia – Brzuch i miednica - 2006-06-16 - 17:47

17

Anatomia – Brzuch i miednica
Nerw biodrowo-pachwinowy przebieg: o poni ej n. biodrowo-podbrzusznego o ponad grzebień biodrowym o w kanale pachwinowym bocznie od powrózka nasiennego lub więzadła obłego macicy Nerw płciowo-udowy początek: gałęzie przednie L1 i L2 o ukazuje się na powierzchni przedniej m. lędźwiowego większego dzieli się na gałęzie: o gałąź płciowa przebieg: • wchodzi w skład powrózka nasiennego • lub biegnie wspólnie z więzadłem obłym macicy zakres unerwienia: • skóra okolicy łonowej o gałąź udowa przebieg: • towarzyszy t. i . biodrowej wspólnej • przechodzi przez rozstęp naczyń zakres unerwienia: • skóra w górnej przyśrodkowej powierzchni uda Tętnica nadbrzuszna górna początek: gałąź końcowa t. piersiowej wewnętrznej przebieg: o w dół w przedłu eniu t. piersiowej wewnętrznej o przechodzi przez trójkąt mostkowo- ebrowy o kieruje się na tylną powierzchnią m. prostego brzucha o wnika w tkankę m. prostego brzucha o zstępuje do okolicy pępka o łączy się z t. nadbrzuszną dolną połączenie t. podobojczykowej z t. udową Tętnica nadbrzuszna dolna początek: przyśrodkowy obwód t. biodrowej zewnętrznej o powy ej więzadła pachwinowego przebieg: o skośnie przyśrodkowo o stromo ku górze o krzy uje nasieniowód lub więzadło obłe macicy o ku tyłowi od rozcięgna m. poprzecznego brzucha o na powierzchni tylnej m. prostego brzucha o tworzy fałd pępkowy boczny o wnika w tkankę m. prostego brzucha o zespala się z t. nadbrzuszną górną

Maciej Tomczak (czama@tlen.pl)

Fałdy pępkowe i doły na powierzchni wewnętrznej przedniej ściany brzucha powierzchnia wewnętrzna przedniej ściany brzucha o pokryta jest otrzewną fałdy pępkowe: o fałd pępkowy pośrodkowy poło enie: • od wierzchołka pęcherza moczowego • do pępka utworzony przez: • więzadło pępkowe pośrodkowego o pozostałość po moczowniku łączy omocznię z pępkiem o fałdy pępkowe przyśrodkowe utworzone przez: • więzadła pępkowe przyśrodkowe o pozostałość po zarośniętych tt. pępkowych o fałdy pępkowe boczne zawierają naczynia nadbrzuszne dolne doły:
Anatomia – Brzuch i miednica - 2006-06-16 - 17:47

18

Anatomia – Brzuch i miednica
o

Maciej Tomczak (czama@tlen.pl)

-

-

doły nadpęcherzowe miejsce: pomiędzy fałdem pępkowym pośrodkowym a przyśrodkowym o doły pachwinowe przyśrodkowe miejsce: pomiędzy fałdami pępkowymi przyśrodkowymi a bocznymi inaczej: trójkąty pachwinowe miejsca przepuklin pachwinowych przyśrodkowych o doły pachwinowe boczne miejsc: bocznie od fałdu pępkowego bocznego miejsca przepuklin pachwinowych bocznych więzadło sierpowate wątroby o poło enie: w części nadpępkowej na powierzchni tylnej ściany przedniej brzucha uło one strzałkowo więzadło obłe wątroby: o pozostałość po . pępkowej doprowadza krew z ło yska do płodu o rozciąga się od pępka o le y w dolnej części więzadła sierpowatego o dochodzi do wątroby

Poło enie i podział odcinka podprzeponowego przewodu pokarmowego część brzuszna przełyku ołądek: o wpust o dno o trzon o część odźwiernikowa jelito cienkie o dwunastnica część górna część zstępująca część pozioma część wstępująca o jelito czcze o jelito kręte jelito grube o jelito ślepe (kątnica) o okrę nica wstępująca poprzeczna zstępująca esowata o odbytnica narządy: o wątroba o pęcherzyk ółciowy o śledziona o trzustka

Anatomia – Brzuch i miednica - 2006-06-16 - 17:47

19

unaczynienie i unerwienie ołądka oraz wątroby. Odcinek brzuszny pni błędnych. yła wrotna – topografia. zwieracz odźwiernika warstwa wewnętrzna – skośna • głównie w dnie i trzonie jelito cienkie o dwunastnica: błona śluzowa: • wysokie. Narządy wewnątrz. sploty wtórne.pl) ĆWICZENIE 4 .i zewnątrzotrzewnowe. Pień trzewny. Jama otrzewnej i jej zachyłki.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. gęsto uło one fałdy okrę ne • kosmki jelitowe • liczne gruczoły dwunastnicze • brodawka większa dwunastnicy – w części zstępującej dwunastnicy o uchodzi na niej: przewód ółciowy wspólny przewód trzustkowy • brodawka mniejsza dwunastnicy o powy ej i nieco do przodu od brodawki większej o uchodzi na niej: przewód trzustkowy dodatkowy o jelito czcze i kręte: błona śluzowa: • liczne fałdy okrę ne i kosmki jelitowe o zwiększają powierzchnię wchłaniającą jelita cienkiego • gruczoły jelitowe Anatomia – Brzuch i miednica . topografia.2006-06-16 . Budowa.podłu na • przyczep górny: chrząstka pierścieniowata o brak łączności z mięśniówką gardła • łączy się z włóknami podłu nymi mięśniówki ołądka 1/3 górna – poprzecznie prą kowana 1/3 środkowa – mieszana 1/3 dolna – gładka o błona zewnętrzna – luźna tkanka łączna łączy przełyk z tworami sąsiednimi ołądek: o błona śluzowa: odźwiernik: ró owa poza odźwiernikiem: czerwono-brązowa tworzy 8-10 fałdów ołądkowych • uło one wzdłu krzywizny mniejszej o znajduje się tam kanał ołądkowy jest to droga pokarmów pólka ołądkowe • znajdują się w nich dołeczki ołądkowe o w nich są ujścia gruczołów ołądkowych o błona mięśniowa: warstwa zewnętrzna – podłu na • głównie wzdłu krzywizn warstwa środkowa – okrę na • silnie ukształtowana w odźwierniku o tworzy m. Pęcherzyk ółciowy.17:47 20 . połączenia. Budowa ściany przewodu pokarmowego przełyk: o błona śluzowa: nabłonek wielowarstwowy płaski blaszka właściwa blaszka mięśniowa o tkanka podśluzowa (gruba i luźna) gruczołu przełykowe (śluzowe) o błona mięśniowa warstwa zewnętrzna – włókna okrę ne • przedłu enie mięśniówki okrę nej gardła • łączy się z włóknami okrę nymi i skośnymi mięśniówki ołądka warstwa wewnętrzna .Budowa ściany przewodu pokarmowego i ró nice w budowie w poszczególnych częściach przewodu. Splot trzewny – budowa. Drogi ółciowe. zakres unerwienia.

cieńsza • wewnętrzna warstwa – okrę na – grubsza o tworzy dachówkowato zachodzące na siebie fałdy • ruchy błony mięśniowej: o ruchy wahadłowe przemienne wydłu anie i skracanie poszczególnych odcinków pętli jelitowej o ruchy odcinkowe wykonywane przez warstwę okrę ną błony mięśniowej słu ą one do mieszania treści pokarmowej o ruchy perystaltyczne inaczej: robaczkowe zachodzą pod wpływem obu warstw mięśniowych przesuwają treść pokarmową w kierunku odbytu jelito grube o wyrostek robaczkowy: błona śluzowa: • liczne skupione grudki chłonne • migdałek jelitowy o okrę nica: taśmy okrę nicy: • utworzone przez warstwę podłu ną błony mięśniowej • tworzą 3 pasma biegnące od wyrostka robaczkowego do odbytnicy • wymień: o taśma swobodna o taśma krezkowa o taśma sieciowa wypuklenia okrę nicy oraz fałdy półksię ycowate: • wynik pogrubiałej odcinkowo warstwy okrę nej błony mięśniowej i napięcia taśm • wypuklenia ściany okrę nicy na zewnętrz – wypuklenia okrę nicy • wpuklenia do światła jelita – fałdy półksię ycowate przyczepki sieciowe: • utworzone przez wypustki błony surowiczej pokrywającej okrę nicę • wypełnione tkanką tłuszczową o odbytnica: błona śluzowa: • część miedniczna: o fałdy poprzeczne • część odbytowa: o pionowe słupy odbytu błona mięśniowa: • zewnętrzna – podłu na • wewnętrzna – okrę na o w części odbytowej tworzy zwieracz wewnętrzny odbytu • zwieracz zewnętrzny odbytu: o obejmuje błonę mięśniową części odbytowej o poprzecznie prą kowany Otrzewna: błona surowicza błyszcząca.2006-06-16 .17:47 21 . surowicza podział: o otrzewna ścienna: wyściela jamę brzuszną i miednicę o otrzewna trzewna: okrywa narządy o jama otrzewnej – pomiędzy blaszkami zawartość: niewielka ilość płynu zapobiega tarciu podczas ruchów trzewi u mę czyzn: zamknięta Anatomia – Brzuch i miednica .pl) • grudki chłonne: samotne i skupione błona mięśniowa: • zewnętrzna warstwa – podłu na .Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen.

2006-06-16 .Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. fałdy pępkowe więzadła • składają się z 2 blaszek otrzewnej • przebiegają od narządu do ściany brzucha • łączą narządy wewnątrz jamy brzusznej • wymień: o sierpowate wątroby od przedniej ściany jamy brzusznej do powierzchni przeponowej w płaszczyźnie strzałkowej o wieńcowe wątroby między przeponą a powierzchnią przeponową wątroby w płaszczyźnie czołowej o przeponowo-śledzionowe o przeponowe-okrę nicze od przepony do lewego zgięcia okrę nicy o wątrobowo.pl) u kobiet: komunikuje się ze światem zewnętrznym poprzez ujścia brzuszne jajowodów. macicę i pochwę • potencjalna droga infekcji rozwój: o początkowo: jama ciała ulega podziałowi na: • jamy opłucnej • jamę osierdzia • jamę otrzewnej o narządy na początku: otoczone otrzewną zawieszone na krezce brzusznej i grzbietowej o w miarę rozwoju i obrotu trzewi: część narządów zbli a się do tylnej ściany jamy brzusznej traci poło enie wewnątrz otrzewnej staje się narządami le ącymi wtórnie zewnątrzotrzewnowo narządy wewnątrzotrzewnowe: o otoczone ze wszystkich stron otrzewną o posiadają krezkę z wyjątkiem jelita ślepego o wymień: ołądek górna część dwunastnicy jelito czcze i kręte kątnica i wyrostek robaczkowy okrę nica poprzeczna i esowata górna część odbytnicy śledziona i wątroba • z wyjątkiem części tylnej powierzchni przeponowej pęcherzyk ółciowy i przewód ółciowy wspólny narządy zewnątrzotrzewnowe: o część brzuszna przełyku o dwunastnica – część zstępująca. pozioma i wstępująca o okrę nica wstępująca i zstępująca o odbytnica o trzustka przebieg otrzewnej w jamie brzusznej o skomplikowany o wytwarza ona fałdy. jajowody. zdwojenia blaszek i zagłębienia (zachyłki) o wymień struktury: fałdy: • zagięcia otrzewnej nad naczyniami lub przewodami będącymi pozostałościami po rozwoju płodowym • np.17:47 22 .ołądkowe od powierzchni trzewnej wątroby do krzywizny mniejszej ołądka - - - Anatomia – Brzuch i miednica .

2006-06-16 .Anatomia – Brzuch i miednica o o wątrobowo-przełykowe wątrobowo-dwunastnicze od powierzchni trzewnej wątroby do części górnej dwunastnicy wątrobowo-okrę nicze śledzionowo-okrę nicze ołądkowo-śledzionowe od krzywizny większej ołądka do śledziony ołądkowo-okrę nicze stanowi część sieci większej od krzywizny większej ołądka do okrę nicy poprzecznej śledzionowo-nerkowe wątrobowo-nerkowe od wnęki wątroby do prawej nerki Maciej Tomczak (czama@tlen.17:47 23 .ołądkowe wątrobowo-dwunastnicze sieć większa o składa się z 4 blaszek o 2 blaszki schodzą z powierzchni przedniej i tylnej ołądka o przebiegają ku dołowi o zaginają się o otaczają okrę nicę o przechodzą w jej krezkę o blaszki przednie stanowią więzadło ołądkowo-okrę nicze o wszystkie blaszki sieci poni ej krzywizny większej ołądka zrastają się o między blaszkami mo e występować zachyłek dolny torby sieciowej o zawartość: tkanka tłuszczowa o w postaci fartucha okrywa trzewa jamy brzusznej o oddziela trzewa od przedniej ściany o w przypadku zapalenia jelita lub narządu.pl) o o o o o o sieci • • • pozostałości po krezce grzbietowej i brzusznej ołądka sieć mniejsza o od powierzchni trzewnej wątroby o do krzywizny mniejszej ołądka o do górnej części dwunastnicy o utworzona przez więzadła: wątrobowo. izoluje go. zapobiega rozprzestrzenianiu się zapaleń o określana bywa jako policjant jamy brzusznej zdwojenia blaszek otrzewnej trzewnej zawieszają narządy lub jelita do ściany tylnej jamy brzusznej zapewniają du ą ruchomość narządom zawierają naczynia oraz nerwy nasada krezki: o przyczep krezki do tylnej ściany jamy brzusznej o stanowi przejście otrzewnej trzewnej w ścienną o jelito cienkie: od strony lewej. otacza ten narząd. od poziomu L2 do prawego dou biodrowego krzy uje narządy i naczynia le ące pozaotrzewnowo: • dwunastnica: część pozioma i wstępująca • aorta brzuszna • yła główna dolna • prawy moczowód • prawy mięsień lędźwiowy większy • prawe naczynia jądrowe lub jajnikowe krezki • • • • • Anatomia – Brzuch i miednica .

pl) o okrę nica poprzeczna: wzdłu dolnego brzegu trzustki na poziomie L2 okrę nica esowata: kształt odwróconej litery V najpierw: przyśrodkowo i ku górze • wzdłu naczyń biodrowych zwnętrznych następnie: przyśrodkowo i ku dołowi • od podziału naczyń biodrowych wspólnych na końcu: przedniej powierzchni kości krzy owej krzy uje: lewy moczowód zachyłki • podział o o • podział o o • • jamy otrzewnej: jama otrzewnej właściwa zachyłki 2 jamy otrzewnej: przez okrę nicę poprzeczną i jej krezkę: część nadokrę nicza torba sieciowa zachyłki podprzeponowe (prawy i lewy) zachyłek podwątrobowy o część podokrę nicza zachyłki przyokrę nicze (prawy i lewy) zachyłki krezkowo-okrę nicze (prawy i lewy) torba sieciowa: o największy zachyłek jamy otrzewnej o poło enie: ku tyłowi od ołądka o ograniczenia: przód: • sieć mniejsza • tylna powierzchnia ołądka • więzadło ołądkowo-okrę nicze tył: • otrzewna pokrywająca tylną ścianę jamy brzusznej • trzustka o zachyłki: górny: w górnej części sieci mniejszej dolny: pomiędzy blaszkami sieci większej lewy (śledzionowy): pomiędzy więzadłem ołądkowo-śledzionowym i ołądkowo-nerkowym a śledzioną o otwór sieciowy: łączy torbę sieciową z właściwą jamą otrzewnej ograniczenia: • od góry: płat ogoniasty wątroby • od przodu: więzadło wątrobowodwunastnicze • od dołu: część górna dwunastnicy • od tyłu: yła główna dolna i więzadło wątrobowo-nerkowe zachyłki podprzeponowe: o poło enie: pomiędzy powierzchnią przeponową wątroby a przeponą o ograniczenia: od tyłu: więzadło sierpowate o przedzielone więzadłem sierpowatym wątroby na prawy i lewy o pozycja le ąca: zachyłki te stanowią najni sze punkty jamy otrzewnej • iniekcje z ró nych miejsc jamy otrzewnej mogą przemieszczać się do tych zachyłków Anatomia – Brzuch i miednica .2006-06-16 .Anatomia – Brzuch i miednica o Maciej Tomczak (czama@tlen.17:47 24 .

Anatomia – Brzuch i miednica o Maciej Tomczak (czama@tlen. zale ą od pozycji ciała i wypełnienia narządu mieści 2-3 litrów pokarmu części: o wpust połączenie części brzusznej przełyku z częścią wpustową ołądka topografia: w lewo od linii pośrodkowej. na wysokości Th10 • odpowiada nasadzie wyrostka mieczykowatego o dno cześć trzonu ołądka le y po lewej strony powy ej płaszczyzny wpustu wcięcie wpustowe – między dnem a przełykiem inaczej: sklepienie ołądka topografia: lewe pod ebrze o trzon zstępuje ku dołowi przechodzi w część odźwiernikową kolano ołądka – miejsce przejścia trzonu w część odźwiernikową o część odźwiernikowa jama odźwiernikowa kanał odźwiernikowy odźwiernik • zaopatrzony w grubą warstwę włókien okrę nych o tworzą zwieracz odźwiernika • topografia: po stronie prawej L1 budowa zewnętrzna: Anatomia – Brzuch i miednica . do których mogą wnikać pętle jelita w okolicy dwunastnicy: o dwunastniczy górny o zadwunastniczy o przydwunastniczy o zachyłki dwunastniczo-czcze górny i dolny w miejscu przejścia części wstępującej dwunastnicy w jelito czcze o zachyłki krętniczo-kątnicze – górny i dolny w miejscu ujścia jelita krętego do grubego o dół zakątniczy pomiędzy kątnicą a ścianą jamy brzusznej w prawym dole biodrowym zawartość: wyrostek robaczkowy ołądek poszerzona część przewodu pokarmowego pomiędzy przełykiem i dwunastnicą kształt i poło enie: ró ne.pl) • • • • • ropień podprzeponowy mo e przebić się do jamy osierdziowej lub opłucnej zachyłek podwątrobowy: o inaczej: zachyłek wątrobowo-nerkowy o poło enie: po prawej pomiędzy powierzchnią trzewną wątroby górną częścią dwunastnicy prawą nerką o łączy się z torbą sieciową i innymi zachyłkami otrzewnej zachyłki przyokrę nicze o poło enie: pomiędzy ścianą boczną jamy brzusznej a okrę nicą wstępującą oraz zstępującą zachyłki krezkowo-okrę nicze: o inaczej: bruzdy przyokrę nicze o poło enie: pomiędzy okrę nicą wstępującą a nasadą krezki jelita cienkiego pomiędzy okrę nicą zstępującą a nasadą krezki jelita cienkiego • łączy się z jamą miednicy w miejscach połączeń poszczególnych części jelita znajdują się równie zachyłki otrzewnej.17:47 25 .2006-06-16 .

śledzionowa yły: o biegną wspólnie z tętnicami o uchodzą do .17:47 26 . lewe po ebrze powierzchnie: o przeponowa: gładka. wypukła. wątrobowa wspólna o t. głównej dolnej bruzda strzałkowa lewa • z przodu:: więzadło obłe wątroby o pozostałość po .pl) o o o - - - - tętnice: o t. śledzionowa okrę nica poprzeczna krzywizna mniejsza krzywizna większa topografia: w pozycji pionowej sięga do poziomu L3 Maciej Tomczak (czama@tlen.Anatomia – Brzuch i miednica o ściana przednia wątroba przepona przednia ściana brzucha ściana tylna przepona śledziona lewa nerka lewe nadnercze t.2006-06-16 . wrotnej chłonka: o węzły chłonne ołądkowe o węzły chłonne odźwiernikowe o węzły chłonne trzustkowo-śledzionowe o -> węzły trzewne -> pnie jelitowe unerwienie: o splot ołądkowy od splotu trzewnego o pnie błędne Wątroba: największy gruczoł organizmu (1500g) o stanowi 2. pępkowej Anatomia – Brzuch i miednica . ołądkowa lewa o t. dostosowana do kopuły przepony więzadło sierpowate wątroby • w płaszczyźnie strzałkowej • rozdziela prawy płat od lewego • biegnie od przedniej ściany brzucha • blaszki ku górze przechodzą w otrzewną ścienną przepony • ku tyłowi blaszki tworzą blaszkę przednią więzadła wieńcowego więzadło wieńcowe • w płaszczyźnie czołowej • w tylnej części powierzchni przeponowej • składa się z dwóch więzadeł trójkątnych • pole nagie: o znajduje się pomiędzy blaszkami więzadła wieńcowego o nie jest pokryte otrzwną dzieli się na: • przednia • górna • tylna • prawa o trzewna: inaczej: tylno-dolna bruzda strzałkowa prawa • w części przedniej: znajduje się w niej dół pęcherzyka ółciowego • w części tylnej: bruzda . nadpępcze.5% cię aru ciała dorosłego poło enie: prawe pod ebrze.

międzysegmentowe) o mo na usunąć 1 część lub 1 segment chirurgicznie o wymień: część lewa: • 1 – płat ogoniasty • 2 – lewy boczny • 3 – lewy przedni boczny • 4 – przyśrodkowy lewy część prawa: • 5 – przedni przyśrodkowy • 6 – prawy przedni boczny • 7 – tylny boczny • 8 – tylny przyśrodkowy Anatomia – Brzuch i miednica .17:47 27 . wątrobowej właściwej o pomiędzy segmentami znajdują się dopływy ył wątrobowych ( .Anatomia – Brzuch i miednica • Maciej Tomczak (czama@tlen. głównej dolnej o wątroba produkuje ok. wrotna t. wątrobowa właściwa nerwy o wychodzą przez nie: przewody wątrobowe naczynia chłonne przyleganie: • część górna dwunastnicy • pęcherzyk ółciowy • zgięcie prawe okrę nicy • prawa część okrę nicy poziomej • prawa nerka • prawe nadnercze rozdzielone: brzegiem dolnym rzutowanie: • linia łopatkowa prawa – XI ebro • linia sutkowa prawa – wzdłu łuku ebrowego • opuszcza łuk ebrowy prawy • dochodzi do łuku ebrowego lewego – u końca VIII ebra • koniec: 5 przestrzeń między ebrowa w linii sutkowej lewej - płaty: o o - - prawy czworoboczny nale y autonomicznie do płata prawego poło enie: między bruzdami strzałkowymi i poprzeczną (na dole) o ogoniasty nale y autonomicznie do płata prawego poło enie: między bruzdami strzałkowymi i poprzeczną (na górze) o lewy podział czynnościowy: o część prawa o część lewa płat ogoniasty większa część płata czworobocznego o są jednakowej wielkości o posiadają własne zaopatrzenie w krew tętniczą od gałęzi t.2006-06-16 . wrotnej wątroby i t. wątrobowej o własną dystrybucję krwi ylnej yły wrotnej o oddzielny spływ ółci o na powierzchni trzewnej: części oddzielone są bruzdą strzałkową prawą o na powierzchni przeponowej: części oddzielone linią poprowadzoną od dołu pęcherzyka ółciowego do .pl) o z tyłu: więzadło ylne o pozostałość po przewodzie ylnym bruzda poprzeczna • łączy obie bruzdy strzałkowej • tworzy wrota wątroby o wchodzą przez nie: . 800 ml ółci na dobę segmenty naczyniowe wątroby: o utworzone przez rozgałęzienia .

krezkowej górnej Splot trzewny inaczej: splot słoneczny Anatomia – Brzuch i miednica . trzewne (do splotu trzewnego) tylny o gałęzie: ołądkowe i wątrobowe o dochodzi głównie do splotu trzewnego zakres unerwienia: o odpowiada zakresowi unaczynienia pnia trzewnego oraz t.17:47 28 . lewy.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen.pl) Pęcherzyk ółciowy długość: 7-10 cm poło enie: dół pęcherzyka ółciowego budowa: o dno od góry: przylega do wątroby od dołu: sąsiaduje z częścią górną dwunastnicy rzutowanie: wierzchołek chrząstki 9 ebra o trzon sąsiaduje z okrę nicą poprzeczną i z opuszką dwunastnicy o szyjka pokryty otrzewną: z wyjątkiem powierzchni przylegającej do wątroby wychodzi z niego przewód pęcherzykowy Drogi ółciowe wewnątrzwątrobowe: o kanaliki ółciowe włosowate o przewody ółciowe międzyzrazikowe o przewody płatowe (prawy. prawy i lewy płata ogoniastego) o przewód wątrobowy wspólny zewnątrzwątrobowe: o przewód wątrobowy wspólny + przewód pęcherzykowy -> przewód ółciowy wspólny • przebiega w więzadle wątrobowo-dwunastniczym • do części zstępującej dwunastnicy • uchodzi na brodawce większej dwunastnicy o końcowy odcinek: część śródścienna (2 cm) przebija ukośnie tylno-przyśrodkową ścianę części zstępującej dwunastnicy ściana: grubsza światło: wę sze zwieracz przewodu ółciowego wspólnego: • utworzony przez włókna okrę ne o często wspólnie z przewodem trzustkowym tworzy bańkę wątrobowo-trzustkową • długość: 4-8 cm • wypukły w prawą stronę • topografia: o krzy uje . wrotną od tyłu i lewej Pień trzewny początek: aorty o miejsce: poziom L1 przebieg: krótki gałęzie: o t. wątrobowa wspólna Odcinek brzuszny pni błędnych: wchodzi do jamy brzusznej jako pień błędny przedni i tylny przedni o biegnie w pobli u krzywizny mniejszej ołądka o oddaje gałęzie: wątrobowe. ołądkowa lewa o t.2006-06-16 . śledzionowa o t. ołądkowe.

( KD -> Ś) -> KG o 40% . krezkowa górna o . krezkowa dolna o . mniejszy.2006-06-16 . główna dolna połączenia: o (nazwa. krezkowej górnej sploty wtórne: o wątrobowy o ołądkowy o śledzionowy o krezkowy górny o trzustkowy o nerkowe o nadnerczowe o poło enie: wzdłu rozgałęzień pnia trzewnego i t.miejsce: o poziom L1 o poza głową trzustki przebieg: o wstępuje do więzadła wątrobowo-dwunastniczego w obrębie więzadła uchodzi do niej .Anatomia – Brzuch i miednica - Maciej Tomczak (czama@tlen. najmniejszy dwa górne nerwy trzewne lędźwiowe o przywspółczulne: pnie błędne. śledzionowa o . bogata w składniki od ywcze transportuje ją do wątroby początek: o .( KD -> KG) -> Ś początek . trzewny większy. wątrobową właściwą a przewodem ółciowym wspólnym ku tyłowi od nich gałęzie: o podział: gałąź prawa i lewa o yły zrazikowe o naczynia zatokowe o yły środkowe zrazików o yły podzrazikowe o yły wątrobowe o . ołądkowa lewa początek – wariacje: o 60% . co się łączy. zwłaszcza tylny o czuciowe: nn. przeponowe zakres unerwienia: o podobny do zakresu unaczynienia pnia trzewnego i t. co się dzieje w przypadku utrudnienia przepływu) Anatomia – Brzuch i miednica . krezkowej górnej yła wrotna zbiera krew z narządów części brzusznej układu pokarmowego krew uboga w tlen. krezkowej górnej ograniczenia: o od góry: przepona o od dołu: poziom tętnic nerkowych o od boków: nadnercza budowa: o znajdują się tu liczne zwoje: dwa zwoje trzewne • znajdują się po bokach pnia trzewnego zwój krezkowy górny • znajduje się w początkowym odcinku t. krezkowej górnej zwoje aortowo-nerkowe • le ą powy ej początku tętnic nerkowych + szereg drobnych zwojów włókna: o współczulne: odcinek piersiowy pnia wspólnego: • n. pęcherzyka ółciowego o pomiędzy t.pl) - - - poło enie: wokół początkowego odcinka pnia trzewnego oraz t.17:47 29 .

wątrobowa tylko 30% Anatomia – Brzuch i miednica . sromowej wewnętrznej -> do . powierzchowne klatki piersiowej i brzucha (-> . ołądkowa lewa + yły odcinka piersiowego przełyku uchodzące do . wrotna prowadzi do wątroby 70% krwi. odbytnicze górne (do . okrę nicze (do .pl) - przełykowe: .2006-06-16 . głównych) głowa meduzy o pozaotrzewnowe: . więzadła obłego wątroby> . głównej dolnej) . nieparzystej mo liwość powstawania ylaków przełyku – mo liwy krwotok o odbytnicze: . odbytnicze środkowe (do . okołopępokwe (. t.. krezkowej dolnej) + .Anatomia – Brzuch i miednica o Maciej Tomczak (czama@tlen. lędźwiowe (do . biodrowej wewnętrznej) ylaki odbytu o okołopępkowe: . wrotnej) + . wrotnej) + .17:47 30 .

17:47 31 . 8 cm od kolca biodrowego przedniego górnego prawego • zastawka krętniczo-kątnicza Cecha Jelito czcze Jelito kręte Kolor czerwony ró owy Średnica 2-4 cm 2-3 cm Ściana gruba cieńsza Unaczynienie obfite mniej obfite Naczynia proste długie krótkie Arkady pojedyncze. topografia. przebiega w stronę lewą • część wstępująca: koniec – poziom L2 po lewej rzutowanie – pozycja le ąca: • zstępuje 1-2 kręgi ni ej o jelito czcze i jelito kręte poło enie: wewnątrzotrzewnowe wykazują znaczną ruchomość • dzięki posiadaniu krezki trudno ustalić ich dokładne poło enie • czcze: lewa część jamy brzusznej • kręte: prawa część jamy brzusznej + miednicy mniejszej korzeń krezki jelita czczego i krętego: • od L2 po stronie lewej • do prawego stwu krzy owo-biodrowego początkowy odcinek jelita czczego: zgięcie dwunastniczo-czcze (L2 po stronie lewej) jelito czcze przechodzi w kręte bez wyraźniej granicy końcowy odcinek jelita krętego: linia międzykolcowa. Unerwienie trzew jamy brzusznej. gęste niskie.2006-06-16 .pozycja le ąca: • opuszka: nieco w prawo od linii pośrodkowej na poziomie L1 • część zstępująca: po stronie prawej na wysokości L2 • część pozioma: na wysokości L3.pl) ĆWICZENIE 5 – Budowa. krzy uje kręgosłup. mniej liczne Grudki chłonne samotne skupione Jelito - grube początek: ujście jelita cienkiego do jelita grubego koniec: odbyt części: o kątnica wewnątrzotrzewnowa. małe Fałdy okrę ne du e. Unaczynienie tętnicze. unaczynienie oraz unerwienie jelita cienkiego i grubego. du e liczne. trzustki oraz śledziony. ylne i chłonne trzew jamy brzusznej.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. Jelito cienkie poło enie: od ołądka do jelita grubego części: o dwunastnica początkowy odcinek jelita cienkiego kształt: podkowa stosunek do otrzewnej: • opuszka: wewnątrzotrzewnowo o dochodzi do niej więzadło wątrobowo-dwunastnicze • pozostałe części: zewnątrzotrzewnowo połączenia: • górny koniec – odźwiernik • dolny koniec – jelito czcze części: • górna (opuszka) – 5 cm • zstępująca – 7-10 cm • pozioma (dolna) – 6-8 cm • wstępująca 5 cm rzutowanie . wysokie. nie posiada krezki poło enie: prawy dół biodrowy Anatomia – Brzuch i miednica .

17:47 32 . linia pachowa środkowa zstępująca • poło enie: po lewej stronie jamy brzusznej • koniec: na wysokości grzebienia biodrowego lewego esowata • posiada krezkę. odbytnicza górna (od t. posiada krezkę okrę nica wstępująca • poło enie: po prawej stronie jamy brzusznej • początek: prawy dół biodrowy • koniec: zgięcie wątrobowe o topografia: 8 ebro. linia pachowa środkowa poprzeczna • posiada krezkę. biodrowej wewnętrznej) o przebiega w dole kulszowo-odbytniczym o unaczynia dolną część odbytnicy i kanał odbytu • tętnice te tworzą liczne zespolenia wokół odbytnicy i w jej ścianie Trzustka wydłu ony narząd jamy brzusznej poło enie: poprzecznie na tylnej ściany jamy brzusznej o w przestrzeni zaotrzewnowej o poziom L1/L2 części: Anatomia – Brzuch i miednica . wykazuje du ą ruchomość • poło enie: na wysokości pępka • koniec: zgięcie śledzionowe o poło enie: nieco wy ej od zgięcia wątrobowego o topografia: 7 ebro. w linii pośrodkowej odbytnica przedłu enie okrę nicy esowatej kończy się odbytem części: • miedniczna o otrzewna: pokryte nią są: górne odcinki powierzchni przedniej i bocznych części miednicznej otrzewna przechodzi na sąsiednie narządy • wytwarza zagłębienie odbytniczopęcherzowe u mę czyzn • wytwarza zagłębienie odbytniczo-maciczne u kobiet o dolny odcinek części miednicznej: bańka odbytnicy o poło enie: w miednicy mniejszy do przodu od kości krzy owej i guzicznej o tworzy łuk wypukły ku tyłowi zgięcie krzy owe • odbytowa o inaczej: kanał odbytu o tworzy łuk wypukły ku przodowy zgięcie kroczowe tętnice: • t.2006-06-16 .pl) o o • poni ej ujścia jelita cienkiego • najni szy punkt: pośrodku więzadła pachwinowego wyrostek robaczkowy: • odchodzi od strony przyśrodkowej i tylnej • zwisa ku dołowi • poło enie – zmienne – zajmuje ró ne pozycje w stosunku do kątnicy i końcowego odcinka jelita krętego • wewnątrzotrzewnowy. biodrowej wewnętrznej) • t. od t. wykazuje du ą ruchomość • tworzy pętlę • kończy się na wysokości S2/S3. krezkowej dolnej) • t. sromowej wewnętrznej. odbytnicza środkowa (od t.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. odbytnicza dolna (od t.

lewą nerkę o le ą ku tyłowi od trzonu z przodu: • pokryty otrzewną • stanowi tylne ograniczenie torby sieciowej o ogon z tyłu: lewa nerka biegnie między blaszkami więzadła śledzionowo-nerkowego dochodzi do wnęki śledziony powierzchnie: o przednio-górna o przednio-dolna o tylna brzegi: o górny o przedni o dolny funkcja: o narząd wewnątrzwydzielniczy wyspy Langerhansa • w trzonie i w ogonie trzustki • wydzielają insulinę i glukagon o narząd zewnątrzwydzielniczy sok trzustkowy • ilość: 1200-1500 ml dziennie • odpływa przewodami trzustkowymi do części zstępującej dwunastnicy • przez przewód trzustkowy o początek: ogon trzustki o przebieg: cała długość narządu o ujście: czasem wspólnie z przewodem ółciowym wspólnym tworzy bańkę wątrobowo-trzustkową • otwiera się w dolnej części zstępującej dwunastnicy na brodawce większej • wokół końcowej części bańki włókna mięśniowe tworzą zwieracz Oddiego • tak e: przewód trzustkowy dodatkowy: o zbiera sok z dolnej części głowy i z wyrostka haczykowatego o wstępuje ku górze i uchodzi na brodawce mniejszej le y powy ej brodawki większej - - Śledziona największy narząd układu chłonnego poło enie: o okolica pod ebrowa lewa o między 9 i 11 ebrem o długa oś narządu – wzdłu 10 ebra Anatomia – Brzuch i miednica .Anatomia – Brzuch i miednica o głowa Maciej Tomczak (czama@tlen. t.2006-06-16 . naczynia nerkowe prawe o szyjka topografia: • z tyłu.pl) najszersza część narządu objęta przez dwunastnicę wyrostek haczykowy • wychodzi z dolnej części głowy • rozciąga się ku stroni lewej • znajduje się ku tyłowi od t. główna dolna. krezkową górną. prawa nerka. lewe nadnercze.17:47 33 . krezkowej górnej topografia: • ku tyłowi: . poni ej: naczynia krezkowe górne • z przodu: odźwiernik o trzon przebieg: • ku przodowi od kręgu L2 • krzy uje aortę.

ołądkowa lewa • gałęzie do odcinka brzusznego przełyku • gałęzie do powierzchni przedniej i tylnej ołądka t. okrę nicza prawa • gałąź górna Anatomia – Brzuch i miednica . trzustkowo-dwunastnicza górna gałąź przednia gałąź tylna • -> t.w części środkowej • znajdują się w niej naczynia i nerwy • przylega do niej ogon trzustki • wychodzą z niej więzadła: o ołądkowo-śledzionowe o śledzionowo-nerkowe ograniczają zachyłek lewy torby sieciowej brzegi: o górny – karbowany o dolny – gładki końce: o górny o dolny zaokrąglony bywa określany jako brzeg przedni długość: 12 cm szerokość: 7 cm otoczona torebką o wnikają od niej beleczki w głąb narządu w beleczkach – naczynia krwionośne doprowadzające krew do miazgi śledziony • znajdują się w niej liczne limfocyty i leukocyty tętnica śledzionowa: o wchodzi do wnęki o dzieli się na 5 lub więcej gałęzi wchodzą do śledziony nie łączą się między sobą • mo emy wyró nić dzięki temu segmenty śledziony Unaczynienie przewodu pokarmowego aorta brzuszna o pień trzewny t. ołądkowe krótkie t. ołądkowo-sieciowa prawa o t. ołądkowa prawa • t.pl) - - - - powierzchnie: o przeponowa sąsiaduje przez przeponę z ebrami. krezkowa górna t.17:47 34 . ołądkowo-dwunastnicza o t.2006-06-16 . wątrobowa wspólna • t. trzustkowo-dwunastnicza dolna • przednia • tylna tętnice do jelita czczego i krętego t. pęcherzyka ółciowego o gałąź prawa o gałąź lewa o t.Anatomia – Brzuch i miednica - Maciej Tomczak (czama@tlen. wątrobowa właściwa o t. ołądkowo-sieciowa lewa • tt. z opłucną i z płucem lewym o trzewna od przodu: ołądek od tyłu: lewa nerka od dołu: lewe zgięcie okrę nicy wnęka śledziony . śledzionowa • gałęzie trzustkowe • t.

ołądkowe krótkie dochodzą do dna ołądka • w więzadle ołądkowo-śledzionowym wa ne unaczynienie ołądka w przypadku resekcji Tętnica wątrobowa wspólna przebieg: o w prawo o ku tyłowi od odźwiernika i górnej części dwunastnicy o do więzadła wątrobowo-dwunastniczego gałęzie: o oddaje t. krezkowa dolna t. ołądkowo-sieciową lewą wzdłu krzywizny większej ołądka • t.pl) o Tętnica ołądkowa lewa przebieg: o zaotrzewnowo w kierunku rozworu przełykowego przepony o wchodzi między blaszki więzadła wątrobowo.Anatomia – Brzuch i miednica • gałąź dolna t.ołądkowego o biegnie wzdłu krzywizny mniejszej ołądka o łączy się z t.2006-06-16 . okrę nicza lewa tt. ołądkową prawą (od t. ogona trzustki o oddaje t. odbytnicza górna Maciej Tomczak (czama@tlen. ołądkową lewą o t. wyrostka robaczkowego t. trzustkowo-dwunastnicza górna o dzieli się na gałęzie: przednia tylna Anatomia – Brzuch i miednica . krętniczo-okrę nicza • gałęzie okrę nicze • gałęzie kątnicze • t. ołądkowo-sieciową prawą gałęzie: o gałęzie trzustkowe o t. okrę nicy esowatej t.17:47 35 . ołądkowo-dwunastnicza przebiega ku tyłowi od połączenia ołądkowo-dwunastniczego poni ej górnej części dwunastnicy dzieli się: • t. okrę nicza środkowa t. wątrobowej wspólnej) gałęzie: o do odcinka brzusznego przełyku zespalają się z odgałęzieniami lewej dolnej tętnicy przeponowej o gałązki do powierzchni przedniej i tylnej ołądka Tętnica śledzionowa przebieg: o kręty o pozaotrzewnowy o wzdłu górnego brzegu trzustki w stronę lewą o wchodzi między blaszki więzadła śledzionowo-nerkowego o wnika do wnęki śledziony o oddaje gałęzie trzustkowe do trzonu. ołądkowo-sieciową lewą biegnie w sieci mniejszej wzdłu krzywizny większej ołądka w stronę prawą (1 cm poni ej krzywizny) łączy się z t. ołądkowo-sieciowa prawa o biegnie w sieci większej o łączy się z t. ołądkowo-sieciowa lewa o tt. ołądkową prawą dochodzi do krzywizny mniejszej ołądka łączy się z t.

wyrostka robaczkowego • przebiega w krezce wyrostka • nale y o niej pamiętać podczas zabiegu usunięcia wyrostka robaczkowego koniec – miejsce: prawy dół biodrowy Tętnica krezkowa dolna początek: aorta brzuszna początek – miejsce: na wysokości kręgu L3 przebieg: o zstępuje pozaotrzewnowo po lewej stronie aorty o wchodzi do nasady krezki okrę nicy esowatej gałęzie: Anatomia – Brzuch i miednica . trzustkowo-dwunastniczej górnej o obwód lewy (wypukły): tt. krezkowej górnej po oddaniu tych gałęzi przebiega jako t. pęcherzyka ółciowego o wchodzi do wnęki wątroby o dzieli się na gałąź prawą i lewą Tętnica krezkowa górna początek: aorty początek – miejsce: tu poni ej pnia trzewnego.2006-06-16 . krętniczo-okrę nicza o biegnie wzdłu nasady krezki jelita cienkiego o oddaje: gałęzie okrę nicze gałęzie kątnicze t.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. trzustkowo-dwunastniczymi dolnymi od t. okrę niczej środkowej • gałąź dolna łączy się z gałęzią okrę niczą t. do jelita czczego i krętego (12-18) • przebiegają w krezce jelita cienkiego • tworzą łukowate połączenie zwane arkadami o odchodzą od nich tętnice proste do ściany jelita cienkiego o obwód prawy (wklęsły): t. wątrobowa właściwa o biegnie w więzadle wątrobowo-dwunastniczym o wspólnie z: przewodem ółciowym wspólnym • le y po prawej stronie tętnicy yłą wrotną • poło ona ku tyłowi od tętnicy o oddaje t. krezkowej górnej o ku tyłowi od trzonu trzustki o ku przodowi od części poziomej dwunastnicy o wchodzi do krezki jelita cienkiego o biegnie łukiem wypukłym ku dołowi i w stronę lewą o w kierunku prawego dołu biodrowego gałęzie: o ku górze: t.17:47 36 . na poziomie L1 przebieg: o po lewej stronie . okrę nicza środkowa • wstępuje między blaszki krezki okrę nicy poprzecznej • unaczynia 2/3 prawe tej okrę nicy • zespala się z gałęziami t. okrę nicza prawa • przebiega pozaotrzewnowo do okrę nicy wstępującej • gałąź górna zespala się z gałęzią t. okrę niczej prawej i lewej koniec: t. krętniczo-okrę niczej t. trzustkowo-dwunastnicza dolna • dzieli się na przednią i tylną • łączy się z odpowiednimi gałęziami t.pl) - przebiegają między dwunastnicą i głową trzustki • unaczyniają te narządy zespalają się one z tt.

śródpiersiowe przednie i tylne węzeł chłonny pęcherzykowy: • poło enie: po lewej stronie szyjki pęcherzyka ółciowego • odpływ: do węzłów trzewnych o krezkowe górne liczba: 150 poło enie: w krezce jelita cienkiego sploty śródścienne • utworzone przez naczynia chłonne z kosmków jelita cienkiego • uchodzą do węzłów krezkowych odpływ: • węzły trzewne • pnie jelitowe • pnie lędźwiowe o krętniczo-okrę nicze przedkątnicze zakątnicze wyrostka robaczkowego odpływ: • do węzłów krezkowych górnych • wzdłu t. krętniczo-okrę niczej o okrę nicze Anatomia – Brzuch i miednica . okrę nicza lewa przebiega ku stronie lewej unaczynia 1/3 lewą okrę nicy poprzecznej oraz okrę nicę zstępującą tt.2006-06-16 .Anatomia – Brzuch i miednica o Maciej Tomczak (czama@tlen.17:47 37 .pl) o o t. wokół pnia trzewnego i t. okrę nicy esowatej przebiegają w krezce okrę nicy esowatej unaczyniają ją a tak e dolną część okrę nicy zstępującej t. krezkowej dolnej zstępuje pozaotrzewnowo do górnej części odbytnicy zespala się z pozostałymi tętnicami odbytniczymi Naczynia i węzły chłonne układu pokarmowego węzły regionalne: o ołądkowe lewe i prawe lewe: • poło enie: wzdłu krzywizny mniejszej prawe: • poło enie: wzdłu krzywizny większej odźwiernikowe – w okolicy odźwiernika -> węzły chłonne trzewne • poło enie: przestrzeń zaotrzewnowa na aorcie. odbytnicza górna gałąź końcowa t. krezkowej górnej o trzustkowe i śledzionowe określane jako trzustkowo-śledzionowe poło enie: • od wnęki śledziony • wzdłu naczyń śledzionowych na górnym brzegu trzustki trzustkowe górne i dolne – w obrębie głowy trzustki spływ chłonki z: • trzustki • śledziony • dna ołądka odpływ chłonki do: • węzłów trzewnych o wątrobowe poło enie: we wnęce wątroby i w więzadle wątrobowo-dwunastniczym spływ chłonki z: • powierzchnia trzewna wątroby • naczynia głębokie wątroby odpływ chłonki: • do węzłów trzewnych powierzchnia przeponowa wątroby -> przez przeponę -> węzły mostkowe.

2006-06-16 . X trzustka: o splot trzustkowy od splotu trzewnego śledziona: o splot śledzionowy od splotu trzewnego Anatomia – Brzuch i miednica . trzewne o splot trzewny ołądek o splot ołądkowy przedni i tylny o sploty okołonaczyniowe jelito cienkie – splot trzewny jelito grube o jelito ślepe i wyrostek robaczkowy – pień współczulny. n. odbytnczej górnej spływ chłonki z: • okrę nicy esowatej • górnej częściej odbytnicy odpływ chłonki do: • węzłów krezkowych dolnych odbytowo-odbytnicze i przyodbytnicze poło enie: wzdłu bańki odbytniczej spływ: • dolna część odbytnicy • odbyt odpływ: • węzły biodrowe wewnętrzne • pachwinowe powierzchowne (z okolicy odbytu) Unerwienie trzew jamy brzusznej przełyk: o pnie błędne o nn.17:47 38 .Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. X o okrę nica do 2/3 prawych okrę nicy poprzecznej – n. splot odbytniczy środkowy i dolny od miednicznego) wątroba: o współczulnie: splot wątrobowy (od splotu trzewnego) o n.pl) o o spływ: • z jelita grubego poło enie: w krezce okrę nicy poprzecznej • wzdłu poszczególnych części okrę nicy w tkance podotrzewnowej odpływ: • do węzłów krezkowych górnych i dolnych krezkowe dolne poło enie: w krezce okrę nicy esowatej • wzdłu t. przeponowy (błona surowicza) o przywspółczulnie: n. X reszta: część krzy owa o odbytnica przywspółczulnie – część krzy owa współczulnie: splot krezkowy i odbytniczy (ogólnie: splot odbytniczy górny od międzykrezkowego.

unaczynienie i unerwienie nerek. pod ebrowy o tętnice odchodzące od aorty o yły uchodzące do . czworoboczny lędźwi • m.pl) ĆWICZENIE 6 – Przestrzeń zaotrzewnowa. topografia. poprzeczny brzucha • m. wrotna o pnie współczulne i sploty przedkręgowe jamy brzusznej o węzły chłonne lędźwiowe i trzewne + pnie lędźwiowe i jelitowe Nerka poło enie: o na powierzchni tylnej jamy brzusznej o prawa: od poziomu Th12 do krą ka L2/L3 o lewa: od poziomu Th11 do L2 długość: 10-12 cm szerokość: 5-6 cm grubość: 2-3 cm powierzchnie: przednia i tylna brzegi: przyśrodkowy (wklęsły) i boczny (wypukły) koniec: górny i dolny [bieguny] wnęka nerki: o znajduje się w obrębie brzegu przyśrodkowego o prowadzi do zatoki nerkowej naczynia nerkowe nerwy miedniczka nerkowa kielichy nerkowe większe i mniejsze o zawartość: t. odchodzące nerwy.2006-06-16 .17:47 39 . Odcinek lędźwiowy pnia współczulnego. nerkowa i jej pierwszorzędowe rozgałęzienia . Topografia. ograniczenia: o otrzewna ścienna pokrywająca tylną ścianę jamy brzusznej o tylna ściana jamy brzusznej odcinek lędźwiowy kręgosłupa odnogi przepony mięśnie ściany tylnej brzucha: • m. Splot międzykrezkowy. Aorta brzuszna i jej odgałęzienia. Splot lędźwiowy – budowa. yła główna dolna i jej dopływy.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. nerkowa naczynia chłonne nerwy moczowód osłonki: o torebka włóknista przylega do powierzchni nerki składa się z dwóch blaszek • wewnętrzna: o zawiera włókna mięśniowe gładkie o otaczają wierzchołki piramid Anatomia – Brzuch i miednica . Węzły chłonne ścienne jamy brzusznej. nadnerczy oraz moczowodów. Pnie lędźwiowe. lędźwiowy większy • m. pozioma i wstępująca) okrę nica (wstępują i zstępująca) odbytnica trzustka o narządy układu moczowego (nerki i moczowody) o gruczoły nadnerczowe o nerwy splotu lędźwiowego + n. głównej dolnej + . lędźwiowy mniejszy • m. budowa. Przestrzeń zaotrzewnowa – ograniczenia i zawartość. biodrowy o od góry: przepona o ku dołowi: łączy się z przestrzenią zaotrzewnową miednicy zawartość: o narządy układu pokarmowego le ące pozaotrzewnowo: dwunastnica (część zstępująca.

poprzecznego brzucha o na końcu górnym. które dochodzą do końca dolnego • mogą blokować odpływ moczu poprzez zawieszenie moczowodu o tętnice nerkowe mają liczne zespolenia z tętnicami przebiegającymi w sąsiedztwie nerek o segmenty naczyniowe: górny przedni górny przedni dolny dolny tylny budowa nerki o istota korowa pod torebką włóknistą wnika pomiędzy rdzeń nerki w postaci słupów nerkowych zbudowana jest głównie z nefronów o istota rdzenna utworzony przez piramidy nerkowe • posiadają na przekroju kształt trójkąta • podstawa: zwrócona do obwodu nerki • wierzchołki (brodawki) otoczone są przez kielichy nerkowe mniejsze Anatomia – Brzuch i miednica . międzyzrazikowe o -> tętniczki doprowadzające do kłębków nerkowych o -> tętnice proste wnikające do piramid o yły odpowiadają tętnicom o tętnice nerkowe dodatkowe dochodzą zwykle do końców nerek wa ne są te. łukowate • -> tt.Anatomia – Brzuch i miednica o Maciej Tomczak (czama@tlen. na powierzchni przedniej: gruczoły nadnerczowe o przód: nerka prawa: • wątroba • część zstępująca dwunastnicy • pęcherzyk ółciowy • okrę nica wstępująca nerka lewa: • ołądek • śledziona • ogon trzustki • zgięcie lewe okrę nicy unaczynienie nerek: o przepływa przez nią 25% pojemności wyrzutowej krwi z serca o aorta brzuszna o -> tt. lędźwiowego większego pośrodkowo: do m. nerkowe o dzielą się na 2-3 gałęzie przebiegają wzdłu bocznych powierzchni piramid jako tt. czworobocznego lędźwi bocznie: do m. międzypłatowe zaginają się wzdłu podstawy piramid jako tt.pl) - - - torebka tłuszczowa stanowi ciągłość z tkanką tłuszczową przestrzeni zaotrzewnoej otacza nerkę wspólnie z nadnerczem o powięź nerkowa dwie blaszki wnikają od nich włókna łącznotkankowe do torebki tłuszczowej blaszki ku górze przechodzą w powięź przepony blaszki ku dołowi nie są połączone rozdziela nerkę od nadnercza o ciało tłuszczowe przynerkowe znajduje się na zewnątrz powięzi nerkowej stosunki topograficzne nerek: o tył: ku górze: • przepona + ostatnie ebro przyśrodkowo: do m.2006-06-16 .17:47 40 .

2006-06-16 . płciowo-udowego lewy: krzy uje od tyłu nasadę krezki okrę nicy esowatej prawy: biegnie ku tyłowi od nasady krezki jelita cienkiego krzy uje naczynia biodrowe wspólne krzy uje kresę graniczną wchodzi do miednicy mniejszej biegnie po ścianie miednicy do kolca kulszowego (część ścienna) biegnie do przodu dochodzi do tylnej ściany pęcherza moczowego (część trzewna) u mę czyzn: krzy uje od tyłu nasieniowód u kobiet: przebiega w więzadle szerokim macicy • ku tyłowi od naczyń macicnych Anatomia – Brzuch i miednica . przeponowych dolnych) o tt. nadnerczowe górne (od tt. przednia powierzchnia nerki kształt: o prawy: trójkątny o lewy: łukowaty obficie unaczynione (kilka lub kilkanaście tętnic) o tt. nerkowej lewej (lewe) budowa: o rdzeń – z ektodermy o kora Moczowód wychodzi w przedłu eniu miedniczki nerkowej łączy się z pęcherzem moczowym długość: ok.Anatomia – Brzuch i miednica • Maciej Tomczak (czama@tlen. lędźwiowym większym ku tyłowi od naczyń jądrowych lub jajnikowych k przodowi od n.17:47 41 . nadnerczowe dolne (od tt. 30 cm (u kobiet ok. nadnerczowe środkowe (od aorty) o tt. który obejmuje piramidę i przyległy odcinek kory • dobrze widoczne w okresie płodowym kielichy nerkowe mniejsze i większe oraz miedniczka nerkowa znajdują się w zatoce nerkowej Gruczoł nadnerczowy poło enie: górny koniec. 29 cm) budowa: o błona śluzowa: podłu ne fałdy wyściela wnętrze moczowodu światło: wygląd gwiaździsty nabłonek: przejściowy o tkanka łączna o błona mięśniowa: górna część: • warstwa wewnętrzna – włókna podłu ne • warstwa zewnętrzna – włókna okrę ne dolna część: • j/w • + najbardziej zewnętrzna – włókna podłu ne o przydanka przebieg: o odcinek brzuszny ukośnie na m. nerkowych) o yły uchodzą do yły głównej dolnej (prawe) oraz do .pl) w obrębie piramid znajdują się główne cewki zbiorcze oraz części pętli Henlego • ujścia cewek łączą się tworząc przewody brodawkowe o uchodzą na wierzchołkach piramid kielichy nerkowe mniejsze (7-12) łączą się w kielichy nerkowe większe (35) kielichy nerkowe większe uchodzą do miedniczki nerkowej przedłu ają się w moczowód płat nerkowy • odcinek mią szu nerki.

nerkowe o aorta brzuszna o tt. krezkowa górna o początek: L1. tu poni ej pnia • t. śledzionowa . nerkowe o początek: L1 o przebieg: prawa przebiega ku tylowi od . nadnerczowe środkowe o początek: L1 o przebieg: bocznie w kierunku nadnerczy • tt. nerkowa lewa część pozioma dwunastnicy pętla jelita cienkiego o po prawej: . lędźwiowe • ilość: 4 • przebieg: bocznie t.2006-06-16 .pl) - - - Aorta brzuszna początek: przednia powierzchnia trzonu Th12 przebieg: o po lewej stronie od trzonów kręgów lędźwiowych topografia: o z przodu: trzon trzustki . główna dolna gałęzie: o trzewne: parzyste: • tt. nadnerczowych górnych tt. lędźwiowym większym ku przodowi od moczowodu u kobiet: dochodzą do jajnika • le y na ścianie bocznej macicy u mę czyzn: wchodzą w skład powrózka nasiennego nieparzyste: • pień trzewny o początek: Th12 lub L1 • t. głównej dolnej • tt. krezkowa dolna o początek: L3 o ścienne: t. pęcherzowe yły: o towarzyszą tętnicom Maciej Tomczak (czama@tlen. przeponowa dolna • początek: na poziomie Th12 • rozgałęzia się na powierzchni brzusznej przepony • oddaje 6-8 tt. biodrowe wewnętrzne o tt. jądrowe lub jajnikowe o początek: boczny obwód aorty. pod ebrowym koniec: podział na dwie tt. L2 o przebieg: bocznie i ku dołowi na m.17:47 42 . pod ebrowa • początek – miejsce: ku tyłowi od więzadła łukowatego bocznego o wspólnie z n. biodrowe wspólne oraz t. krzy ową pośrodkową Anatomia – Brzuch i miednica .Anatomia – Brzuch i miednica o odcinek miedniczny przewę enia: o górne – miejsce przejścia miedniczki w moczowód o środkowe – na poziomie przejścia do miednicy mniejszej o dolne – w miejscu wejścia do pęcherza moczowego tętnice: o tt. jądrowe lub jajnikowe o tt.

lędźwiowego większego budowa: o zawiera 4-6 zwojów gałęzie: o odchodzą od zwojów i gałęzi międzyzwojowych o gałęzie łączące do nerwów rdzeniowych lędźwiowych o nerwy trzewne lędźwiowe dwa górne oddają gałęzie do splotu trzewne wszystkie dochodzą do splotu międzykrezkowego Splot międzykrezkowy poło enie: o poni ej splotu trzewnego i tętnic nerkowych o sięga ku dołowi poni ej rozwidlenia aorty a do promontorium włókna: o współczulne: odcinek lędźwiowy pnia współczulnego o przywspółczulne: odcinek krzy owy rdzenia kręgowego (S2-S4) • wychodzą z rdzenia w składzie korzeni przedniech • oddzielają się do gałęzi przednich nerwów rdzeniowych krzy owych o jako nerwy trzewne miedniczne o dochodzą do splotów miednicznych z tych splotów wstępują drogą nn. nadnerczowa .17:47 43 . lędźwiowego większego o na powierzchni trzewnej wątroby w tylnej części bruzdy strzałkowej prawy o wchodzi do klatki piersiowej przez otwór . wątrobowe: • zbierają krew ylną z wątroby • uchodzą w miejscu przebiegu . jądrowa lub jajnikowa o lewa . podbrzusznych do splotu międzykrekowego sploty wtórne: o wzdłu tętnic o splot jądrowy lub jajnikowy (parzysty) Anatomia – Brzuch i miednica . nadnerczowa . przeponowe dolne o trzewne: prawa .pl) yła główna dolna początek: połączenie ył biodrowych wspólnie o miejsce: poziom L5.2006-06-16 . lędźwiowe . głównej dolnej na powierzchni wątroby Pień współczulny – odcinek lędźwiowy przebieg: o na powierzchni przednio-bocznej trzonów kręgów lędźwiowych o przyśrodkowo od m. jądrowa lub jajnikowa prawa .Anatomia – Brzuch i miednica koniec – miejsce: na poziomie L4 Maciej Tomczak (czama@tlen. po prawej poni ej rozwidlenia aorty przebieg: o wstępuje po stronie prawej aorty o na powierzchni przedniej m. nerkowe • wychodzą z wnęki nerki o le ą najbardziej do przodu • przebieg – lewa: ku przodowi od aorty brzusznej • uchodzą do nich: o lewa . głównej dolnej w środku ścięgnistym przepony długość: 7 cm dłu sza ni aorta (odcinek brzuszny) dopływy: o ścienne: .

głównej dolnej otrzymują naczynia chłonne z węzłów biodrowych zlokalizowane są w pobli u narządów: o ołądkowe. lędźwiowym wiekszym a m. krezkowe górne i dolne.2006-06-16 . biodrowo-pachwinowy n. poziom L1 pnie lędźwiowe: o wychodzą z węzłów chłonnych lędźwiowych o uchodzą do zbiornika mleczu przewód piersiowy: o wychodzi ze zbiornika mleczu o wchodzi do klatki piersiowej przez rozwór aortowy o uchodzi w lewym kącie ylnym do lewej . wątrobowe. krezkowe górne. ramienno-głowowej Splot lędźwiowy utworzony przez: gałęzie przednie nerwów rdzeniowych L1-L4 poło enie: pomiędzy warstwami m.pl) - - o splot krezkowy dolny o splot moczowodowy o splot aorty brzusznej (tak e: ze splotu trzewnego) zwoje: o najwa niejsze i największe: jądrowe lub jajnikowe o krezkowe dolne gałęzie: o włókna do splotu nerkowego dzieli się na nerwy podbrzuszne o dochodzą do nich nerwy trzewne krzy owe (z odcinka krzy owego pnia współczulnego) o dochodzą do splotów miednicznych o dolny odcinek splotu międzykrezkowego bywa określony jako splot podbrzuszny górny Węzły chłonne ścienne jamy brzusznej towarzyszą naczyniom krwionośnym o przedaortowe: poło enie: początkowy odcinek tętnic nieparzystych aorty wymień: trzewne. trzustkowo-dwunastnicze. krezkowe dolne o aortowe: wymień: lędźwiowe poło enie: wokół aorty i . biodrowym o przez rozstęp mięśni o wchodzi do dołu biodrowo-łonowego • gałęzie: o skórne o mięśniowe • zakres unerwienia: mięśnie grupy przedniej uda i skórę o powierzchnia przednia: Anatomia – Brzuch i miednica . lędźwiowego większego wszystkie nerwy splotu przebijają m. biodrowo-podbrzuszny n. lędźwiowy większy: o brzeg boczny: n. udowy • początek: L2-L4 • przebieg: o między m. trzustkowo-śledzionowe.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. przyokrę nicze pnie jelitowe: o wychodzą z węzłów chłonnych przedaortowych o uchodzą do zbiornika mleczu poło enie: poza aortą.17:47 44 . skórny uda boczny • początek: gałęzie przednie L2-L3 • przebieg: o ukośnie po mięśniu biodrowym o w kierunku kolca biodrowego przedniego górnego o przebija więzadło pachwinowe o biegnie na bocznej powierzchni uda n.

zasłonowy • początek: gałęzie przednie L2-L4 • przebieg: o do przodu od kresy granicznej o równolegle do kresy granicznej o poni ej kresy kranicznej o wspólnie z naczyniami zasłonowymi o wychodzi na powierzchni przyśrodkowej uda Maciej Tomczak (czama@tlen.2006-06-16 .pl) o Anatomia – Brzuch i miednica .17:47 45 .Anatomia – Brzuch i miednica n. płciowo-udowy brzeg przyśrodkowy: n.

Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. przedni (krezkowy) o koniec: górny (jajowodowy) i dolny (maciczny) o wnęka jajnika – na brzegu przednim naczynia i nerwy o otoczony: błona biaława o budowa: kora: • zawiera pęcherzyki jajnikowe – rozwijają się z nich komórki płciowe • komórki wytwarzające estrogeny rdzeń: • tkanka łączna wiotka. nerwy podbrzuszne. odbytnica. Pęcherz moczowy. dojrzała komórka jajowa. naczynia i nerwy • komórki wytwrzające androgeny o aparat wieszadłowy: krezka jajnika • część tylnej blaszki więzadła szerokiego macicy • zstępuje do wnęki jajnika więzadło wieszadłowe jajnika • od końca jajowodowego jajnika do ściany bocznej więzadło właściwe jajnika • od końca macicznego jajnika do brzegu macicy w górnej części trzonu o tętnice: t.pl) ĆWICZENIE 7 – Narządy płciowe wewnętrzne eńskie. Aparat wieszadłowy macicy. w którym podczas jajeczkowania pojawi się wolna. macicznej o chłonka: w lędźwiowe i przymacicze o nerwy: splot jajnikowy jajowody o poło enie: w górnej części fałdu otrzewnowego. Narządy płciowe eńskie wewnętrzne jajniki o kształt: migdały o wymiary: 4 x 2 x 1 cm o masa: 7-14 g o pokryte otrzewną o poło enie: dołki jajnikowe tylna powierzchnia więzadła szerokiego macicy przytwierdzone do tylnej blaszki tego więzadła o powierzchnie: przyśrodkowa i boczna o brzegi: tylny (wolny). tworzącego więzadło szerokie macicy o łączą jamę macicy z jamą otrzewnej o długość: 11-14 cm o budowa: ujście miedniczne część maciczna (inaczej: śródścienna) • przebija mięsień maciczny • tworzy kąt jajowodu cieśń jajowodu • wąski odcinek le ący w pobli u trzonu macicy bańka jajowodu • miejsce zapłodnienia lejek jajowody • znaczna ruchomość . jajnikowa + gałąź jajnikowa . macicznej) przebiega w więzadle wieszadłowym jajnika o yły: . moczowód.17:47 46 .umo liwia bezpośrednie zbli enie się ujścia macicznego jajowodu do powierzchni jajnika w pobli e miejsca.2006-06-16 . jajnikowa (+ gałąź jajnikowa t. • zakończony strzępkami ujście brzuszne o ściany: błona śluzowa – nabłonek z rąbkiem migawkowym Anatomia – Brzuch i miednica . Naczynia biodrowe. Sploty miedniczne.

maciczne-> . splot ylny maciczny chłonka: węzły lędźwiowe nerwy: splot jajnikowy i maciczno-pochwowy Maciej Tomczak (czama@tlen.Anatomia – Brzuch i miednica środkowa błona mięśniowa (warstwa okrę na + podłu na) błona surowicza tętnice: t.pl) - - o o o o macica o masa: 40-60 g o budowa: trzon macicy • powierzchni: pęcherzowa i jelitowa • brzegi: prawy i lewy • ściany: mięsień maciczny o mięśnie gładkie + liczne komórki tkanki łącznej o podczas cią y: zwiększa się zawartość białek kurczliwych • pokryty otrzewną (omacicze) cieśń macicy • miejsce przejścia trzonu w szyjkę • znajduje się tu ujście wewnętrzne kanału szyjki • tworzy kanał rodny (wspólnie z szyjką) podczas porodu szyjka macicy • budowa: o część pochwowa o część nadpochwowa • ujście macicy: o nieródki – okrągłe o rodzące – szeroki otwór (warga przednia i tylna) • ściana: o błona śluzowa: nabłonek walcowaty + gruczoły śluzowe śluzowy czop zamyka kanał szyjki macicy po stosunku .17:47 47 . t. szyjka) pochwa o granica między narządami płciowymi eńskimi zewnętrznymi a wewnętrznymi o oddzielona od przedsionka pochwy błoną dziewiczą o końce: górny – tworzy sklepienia pochwy.zbiornik gromadzący plemniki o błona mięśniowa: 8% masy mięśnia macicznego o ściana: błona śluzowa – śródmacicze – wyściela jamę macicy • warstwa podstawna o nie złuszcza się ani podczas cyklu miesiączkowego. ani podczas wydalania płodu o wytwarza się z niej błona śluzowa macicy • warstwa czynnościowa o pokryta jednowarstwowym nabłonkiem walcowatym o złuszczanie się pod wpływem hormonów o poło enie: przodozgięcie . biodrowa wewnętrzna) o chłonka: węzły lędźwiowe (dno). jajnikowa + t.kąt między osią trzonu macicy i osią szyjki przodopochylenie – kąt między osią szyjki a osią pochwy o tętnice: t.2006-06-16 . biodrowa wewnętrzna) Anatomia – Brzuch i miednica . odbytnicza środkowa o yły: splot pochwowy (-> . maciczna yły: splot ylny jajnika.. węzły przymacicze (trzon. obejmuje szyjkę macicy dolny – przekrój poprzeczny ma kształt litery H o ściana: błona śluzowa: • nabłonek: o wielowarstwowy płaski nierogowaciejący (od światła) o w górnej warstwie – zmiany pod wpływem hormonów • marszczki pochwowe – drobne fałdy u nieródek o po porodzie: grubsze. maciczna o yły: splot maciczny (. pochwowa. zbierają się w słup przedni i tylny błona mięśniowa: • włókna podłu ne i okrę ne + włókna sprę yste tkanki łącznej o tętnice: t. pęcherzowa dolna. t.

biodrowa wspólna o pomiędzy tętnicami znajduje się dół jajnikowy yła biodrowa wspólna początek: połączenie .Anatomia – Brzuch i miednica o o chłonka: węzły biodrowe wewnętrzne i pachwinowe nerwy: splot podbrzuszny dolny -> splot maciczno-pochwowy Maciej Tomczak (czama@tlen. biodrową wewnętrzną przebieg: o ku tyłowi od analogicznych tętnic Anatomia – Brzuch i miednica . nieco poni ej jajowodów o więzadła wieszadłowe jajnika od końców jajowodowych jajników do ścian miednicy (w nich: naczynia) o strzępek jajnikowy przytwierdza ujście brzuszne jajowodu do końca jajowodowego jajnika otrzewna: o nie odgrywa zasadniczej roli w utrzymywaniu narządów płciowych eńskich wewnętrznych we właściwym dla nich poło eniu o umo liwia im przesuwanie się względem siebie o pokrywa: trzon macicy i jajowody – tworzy wyraźny fałd przebiegający czołowo dno i część trzonu macicy – inaczej: omacicze przechodząca z trzonu na wewnętrzną powierzchnię bocznych ścian miednicy tworzy więzadło szerokie macicy o zagłębienia: pęcherzowo-maciczne (przedni dół Douglasa) odbytniczo-maciczne (tylny dół Douglasa) Tętnice biodrowa wspólna początek: gałęzie końcowe aorty brzusznej. węzłów chłonnych i m. końcowa czść mowczowodu. lędźwiowego większego koniec: o t. biodrowej zewnętrznej z .2006-06-16 . biodrowa zewnętrzna o t. na bocznych ścianach miednicy mniejszy biegną w kierunku cieśni i szyjki macicy między jego włóknami biegną naczynia zaopatrujące macicę o łonowo-pęcherzowe przechodzi w więzadła pęcherzowo-maciczne wią e dolną część macicy z pęcherzem moczowym o zawartość: górna część: jajowody dolna część: pęczki włókien tkanki łącznej.17:47 48 . naczynia zaopatrujące macicę aparat więzadłowy macicy: o więzadła obłe macicy początek: okolica rogów macicy przechodzą przez kanały pachwinowe koniec: górne gałęzie kości łonowych i utkanie warg sromowych większych znaczenie: utrzymanie w przodopochyleniu i przodozgięciu o więzadła właściwe jajników od jajników do rogów macicy. poziome L4/L5 przebieg: o tu pod otrzewną ścienną o ograniczają od tyłu wejście do miednicy mniejszej o dochodzą do poziomu stawów krzy owo-biodrowych gałęzie: o drobne do otrzewnej.pl) Aparat wieszadłowy macicy zapewnia stałe poło enie i ograniczają ruchomość względem siebie przymacicze: o między blaszką przednią i tylną więzadła szerokiego macicy o więzadła krzy owo-maciczne początek: powierzchnia miedniczna kości krzy owej obejmują obu stron odbytnicę dochodzą do macicy na wysokości cieśni o więzadła podstawne (podstawowe) początek: wachlarzowato.

biodrowej lewej krzy uje się od tyłu z t. oddaje g. biodrową wsólną) dopływy: o . pochwowa o gałęzie maciczne o gałąź jajnikowa o gałąź jajowodowa • t.Anatomia – Brzuch i miednica o o prawa: ku tyłowi od t. ścienne i trzewne trzewne: • t. maciczna (t. m. pępkowa • t. biodrową wewnętrzną (tworzy . biodrowej wspólnej przebieg: o do przodu. udowej (więzadło pachwinowe) przebieg: o wzdłu kresy granicznej o przyśrodkowo od jednoimiennych tętnic o do wysokości stawu krzy owo-biodrowego koniec: łączy się z . biodrowa wspólne (na wysokości stawu krzy owo-biodrowego) przebieg: o kieruje się do miednicy mniejszej gałęzie: o pień przedni – biegnie do otworu podgruszkowego.pl) - dopływy: o . pęcherzowa dolna • t.17:47 49 . biodrowe wspólne tworzą . nadbrzuszna dolna . nasieniowodu) o t. biodrowej zewnętrznej o na m. odbytnicza dolna o t. płciowo-udowego o wchodzi pod więzadło pachwinowe o wchodzi do rozstępu naczyń gałęzie: o drobne do węzłów chłonnych. nadbrzuszna dolna o t. dźwigacza odbytu) o gałęzie pochwowe (gałęzie do pęcherzyków nasiennych) • t. lędźwiowym większym i na powięzi biodrowej o krzy uje się od przodu i przyśrodkowo z moczowodem o krzy uje się od boku z naczyniami jajnikowymi lub jądrowym o krzy uje się od przodu z nasieniowodem lub więzadłem obłym macicy o krzy uje się od przodu z gałęzią płciową n. biodrową wspólną prawą - Maciej Tomczak (czama@tlen. dźwigacza jądra Tętnica biodrowa wewnętrzna początek: t. ku tyłowi. biodrowej wspólnej prawej lewa: przyśrodkowo od t.2006-06-16 . okalająca biodro głęboka o . kroczowa o t. krzy owa pośrodkowa o . opuszki przedsionka pochwy) Anatomia – Brzuch i miednica . na prawo od miejsca podziału aorty brzusznej) Tętnica biodrowa zewnętrzna początek: gałąź końcowa t. biodrowo-lędźwiowe koniec: obie . główną dolną (ni ej. udową tętno: w połowie długości więzadła pachwinowego yła biodrowa zewnętrzna początek: przedłu enie . w dół i w bok o biegnie bocznie w stosunku do . opuszki prącia (t. lędźwiowego większego i moczowodu o t. odbytnicza środkowa o gałęzie pęcherzowe o gałęzie mięśniowe (do m. okalająca biodro głęboka koniec: przechodzi w t. sromowa wewnętrzna o t.

grzbietowe powierzchowne prącia (łechtaczki) splot ylny odbytniczy • część wewnętrzna i zewnętrzna • odpływ: o górna część: . odbytnicze dolne • . sromowa wewnętrzna o splot ylny pęcherzowy • .pl) - ścienne: • t. krezkowa dolna o środkowa część: . biodrowo-lędźwiowa . krzy owe boczne • t.2006-06-16 . krzy owa boczna górna • t. zasłonowe o trzewne . krzy owe boczne . opuszki prącia ( . głębokie łechtaczki) • . krzy owa boczna dolna t. pośladkowa górna zakres unaczynienia: o ściany miednicy mniejszej o wszystkie zawarte w niej narządu + narząd płciowe zewnętrzne yła biodrowa wewnętrzna przebieg: o wzdłu bocznej części kości krzy owej o ku tyłowi i przyśrodkowo od jednoimiennej tętnicy koniec: łączy się z . przedsionka pochwy) • . głęboka prącia (t. okalające prącie • . zasłonowa o gałąź łonowa o pień tylny – biegnie ku tyłowi. pośladkowa dolna o gałąź zaopatrująca n. pośladkowe górne . biodrowo-lędźwiowa • gałąź biodrowa • gałąź lędźwiowa tt. głęboka łechtaczki) t. grzbietowa prącia (t. cewki moczowej t. głębokie prącia ( . mosznowe tylne ( .Anatomia – Brzuch i miednica o o o t. biodrową zewnętrzną -> . wargowe tylne) • . biodrowa wewnętrzna o dolna część: . grzbietowa łechtaczki) splot ylny sterczowy splot ylny maciczny splot ylny pochwowy Splot miedniczny parzysty poło enie: na dnie miednicy mniejszej o sięgają od kości krzy owej do pęcherza moczowego o łączą się ze sobą poprzecznymi włóknami przebiegającymi za odbytnicą zwoje miedniczne – znajdują się w oczkach sieci włókna współczulne: o splot podbrzuszny górny (dolna część splotu międzykrezkowego) przez nn. pośladkowe dolne . nasieniowodu ( . kulszowy • t. grzbietowa prącia ( . oddaje gałęzie ścienne t. grzbietowa łechtaczki) Maciej Tomczak (czama@tlen. grzbietowa łechtaczki) o . sromowa wewnętrzna • .17:47 50 . podbrzuszne Anatomia – Brzuch i miednica . biodrową wspólną o na poziomie stawu krzy owo-biodrowego dopływy: o ścienne .

sromowego) o pęcherzowe: z nn.2006-06-16 .pl) - - Pęcherz moczowy poło enie: miednica mniejsza.Anatomia – Brzuch i miednica zwoje krzy owe pnia współczulnego przez nn. zwieracz zewnętrzny cewki • łączy się z mięśniem poprzecnym krocza głębokim • współtworzy przeponę moczowo-płciową o otrzewna: pokrywa: ścianę trzonu pęcherza od jego szczytu a do wysokości ujścia moczowodów tworzy fałd rezerwowy – gdy pęcherz jest opró niony Anatomia – Brzuch i miednica . przestrzeń załonowa o z tyłu za spojeniem łonowym budowa: o trzon przechodzi w szczyt o dno: ujście moczowodów ujście cewki moczowej pęcherz opró niony: o szczyt i ściana górna opadają o wpuklają się do światła pęcherza o tworzą miseczkowate zagłębienie pęcherz wypełniony: o napięte ściany o kształt owalnej poduszki o górny brzeg wystaje powy ej spojenia łonowego ściana: o błona śluzowa: nabłonek wielowarstwowy przejściowy trójkąt pęcherza: • fałd międzymoczowodowy • języczek pęcherza – zamyka ujście cewki moczowej liczne fałdy – z wyjątkiem trójkąta pęcherza o błona mięśniowa: warstwa zewnętrzna warstwa środkowa – okrę na warstwa wewnętrzna – podłu na m.17:47 51 . trzewne miedniczne o splot podbrzuszny górny sploty wtórne: o odbytnicze środkowy (ze splotu miednicznego) dolny (z n. pochwowe • sploty jamiste łechtaczki o nerwy jamiste łechtaczki o Maciej Tomczak (czama@tlen. trzewne krzy owe włókna przywspółczulne: o nn. zwieracz wewnętrzny cewki moczowej: • utworzony przez włókna warstwy zewnętrznej mięśni pęcherza • okrę ny przebieg • w zamykaniu biorą udział sploty ylne powodujące obrzmienie błony śluzowej • niezale ny od woli m. pęcherzowych górnych i dolnych o u mę czyzn: splot sterczowy splot nasieniowodowy sploty jamiste prącia • nerwy jamiste prącia o u kobiet: splot maciczno-pochwowy • nn.

jądrowe lub jajnikowe. biodrowa wewnętrzna. t. bezpośrednio: . t. maciczny. tt. płciowo-udowego lewy: krzy uje od tyłu nasadę krezki okrę nicy esowatej prawy: biegnie ku tyłowi od nasady krezki jelita cienkiego krzy uje naczynia biodrowe wspólne krzy uje kresę graniczną o odcinek miedniczny wchodzi do miednicy mniejszej biegnie po ścianie miednicy do kolca kulszowego (część ścienna) biegnie do przodu dochodzi do tylnej ściany pęcherza moczowego (część trzewna) u mę czyzn: krzy uje od tyłu nasieniowód u kobiet: przebiega w więzadle szerokim macicy • ku tyłowi od naczyń macicnych - - - - przewę enia: o górne – miejsce przejścia miedniczki w moczowód o środkowe – na poziomie przejścia do miednicy mniejszej o dolne – w miejscu wejścia do pęcherza moczowego tętnice: o część brzuszna: tt. pośladkowa górna. 30 cm (u kobiet ok. jądrowa lub jajnikowa. chłonka: węzły biodrowe wewnętrzne i biodrowe wspólne nerwy: splot miedniczny -> sploty pęcherzowe przepływ moczu przez moczowód: dzięki skurczom mięśni gładkich Anatomia – Brzuch i miednica .17:47 52 . pęcherzowe ze splotu ylnego pęcherzowego –w przestrzeni przypęcherzowej -> splot ylny sromowy lub do . odbytnicza środkowa yły: o towarzyszą tętnicom + splot ylny pęcherzowy. sterczowy. nerkowe. biodrowa wewnętrzna i . pęcherzowe (od splotów pęcherzowych) Moczowód wychodzi w przedłu eniu miedniczki nerkowej łączy się z pęcherzem moczowym długość: ok. biodrowo-lędźwiowa. lędźwiowym większym ku tyłowi od naczyń jądrowych lub jajnikowych k przodowi od n. aorta brzuszna. t.Anatomia – Brzuch i miednica o o Maciej Tomczak (czama@tlen. pęcherzowe górne (od t. biodrowa wspólna. biodrowej wewnętrznej). 29 cm) budowa: o błona śluzowa: podłu ne fałdy wyściela wnętrze moczowodu światło: wygląd gwiaździsty nabłonek: przejściowy o tkanka łączna o błona mięśniowa: górna część: • warstwa wewnętrzna – włókna podłu ne • warstwa zewnętrzna – włókna okrę ne dolna część: • j/w • + najbardziej zewnętrzna – włókna podłu ne o przydanka przebieg: o odcinek brzuszny ukośnie na m. jądrowa lub jajnikowa.2006-06-16 . tt. t. prawe i lewe yły: . pęcherzowe o część miedniczna: t.pl) o o tętnice: tt. t. biodrowe wewnętrzne. tt. pępkowej) i dolne (od t. grzbietowej głębokiej prącia lub łechtaczki chłonka: węzły chłonne biodrowe wewnętrzne nerwy: nn.

jądrowe (od aorty brzusznej) – tworzy gęsty splot naczyniowy pod błoną białawą. od splotu odchodzą tętniczki międzypłacikowe yły: splot ylny wiciowaty chłonka: węzły chłonne lędźwiowe -> pnie lędźwiowe -> zbiornik mleczu nerwy: splot jądrowy Najądrze części: o głowa - - o trzon o ogon poło enie: o przylega do jądra od końca górnego. poło one w dolnej części powrózka nasiennego o przewodziki zbaczające parzyste.Anatomia – Brzuch i miednica ĆWICZENIE 8 – Narządy płciowe męskie wewnętrzne Maciej Tomczak (czama@tlen.17:47 53 . owalne struktury le ące na powierzchni bocznej o przyczepek najądrza w części górnej jądra o przyjądrze parzyste. ślepo zakończone 1 – w głowie najądrza (przewodzik zbaczający górny) utworzona przez przewodziki odprowadzające jądra • tworzą płaciki najądrza o wierzchołki: skierowane do śródjądrza o podstawy: przechodzą w przewód najądrza utworzone przez przewód najądrza Anatomia – Brzuch i miednica .pl) Wymień: parzyste: o jądro o najądrze o nasieniowód o przewód wytryskowy o pęcherzyk nasienny o gruczoł opuszkowo-cewkowy o (powrózki nasienne wraz z osłonkami) nieparzyste: o gruczoł krokowy (sterczowy) Jądro poło enie: o w obrębie moszny końce: górny i dolny powierzchnie: boczna i przyśrodkowa brzegi: przedni i tylny otoczone: błoną białawą o dzieli jądro na płaciki (200-300) o poprzez przegródki jądra (wnikają promieniście do śródjądrza) budowa: o ka dy z płacików zawiera 1-4 kanaliki nasienne kręte histologia: błona własna + nabłonek plemnikotwórczy z komórkami Sertoliego otoczone są włóknami nerwowymi i naczyniami między nimi: komórki Leydiga o kanaliki nasienne kręte łączą się w kanaliki nasienne proste w okolicy szczytu płacika tworzą sieć jądra w obrębie śródjądrza o przewodziki odprowadzające jądra (10-20) wychodzą z sieci jądra kończą się wewnątrz głowy najądrza funkcje: o plemnikotwórcza o gruczoł dokrewny (produkuje testosteron) tętnice: t.2006-06-16 . wzdłu tylnego brzegu do dolnego końca o przedłu a się w nasieniowód funkcje: o zbiornik nasienia – dojrzewanie plemników pozostałości rozwojowe: o przyczepek jądra niewielkie.

liczne gruczoły łojowe.17:47 54 . z wyjątkiem brzegu tylnego (tam jest najądrze) o krezka jądra: przejście blaszki trzewnej w blaszkę ścienną wnikają tu naczynia i nerwy o zatoka najądrza: utworzona przez blaszkę trzewną osłonki pochwowej. mlecznobiała wydzielina pH= 7. jądrowa (głowa i górna część trzonu). bogato unaczyniona. dźwigacz jądra o odpowiada: m. układają się w pęczki o róznokierunkowym przebiegu o kurcząc się marszczy i zmniejsza powierzchnię skórny moszny (zmniejsza oddawanie ciepła na zewnątrz) skóra moszny o odpowiada: skóra brzucha o ciemniej zabarwiona. skośnego zewnętrznego brzucha powięź nasienna zewnętrzna o odpowiada: powięź powierzchowna brzucha o otacza zawartość moszny oraz powrózek nasienny o dzięki połączeniu między PNZ a PMDJ skóra moszny jest łatwo przesuwalna błona kurczliwa o odpowiada: tkanka podskórna o komórki mięśniowe gładkie. wypełnioną płynem surowiczym o szczątek wyrostka pochwowego – pozostałość po przejściu jądra przez kanał pachwinowy.8 . nasieniowodu (dolna część trzonu i ogon) yły: splot ylny wiciowaty chłonka: węzły chłonne pachwinowe nerwy: splot jądrowy Osłonki jądra osłonka pochwowa jądra o odpowiada: otrzewna trzewna i ścienna o blaszka trzewna: zrasta się z błoną białAwą o blaszka ścienna o blaszki ograniczają jamę surowiczą moszny. poprzeczny brzucha o jego skurcz powoduje zbli anie jąder do ściany jamy brzusznej powięź m. skośny wewnętrzny i m. le y w górnej części powrózka nasiennego o otacza całe jądro.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. gruczołów opuszkowocewkowych. która wpukla się między gonadę a trzon najądrzy ograniczona więzadłem najądrza górnym i dolnym powięź nasienna wewnętrzna o odpowiada: powięź poprzeczna o obejmuje jądro z najądrzem oraz dystalną część powrózka nasiennego m.2-7. t. brak tłuszczowej o rozwojowo u kobiet: wargi sromowe większe o szew moszny i przegroda moszny – świadectwo powstania z parzystych zawiązków Nasienie galaretowata. dźwigacza jądra o odpowiada: powięź i rozcięgno m.2006-06-16 .pl) - 2 – w ogonie najądrza (przewodzik zbaczający dolny) o łagiewka sterczowa tętnice:t. objętość: 2-4 ml skład: o plemniki – 200-300 mln o wydzielina gruczołu krokowego. gruczołów cewki moczowej o elementy morfotyczne – złuszczone komórki nabłonka dróg nasiennych + leukocyty Nasieniowód przedłu enie przewodu najądrza o miejsce: na wysokości dolnego końca jądra długość: 50-60 cm przebieg: w obrębie powrózka nasiennego części: o część zewnątrzbrzuszna (wę ykowaty przebieg) część mosznowa część powrózkowa o część pachwinowa (biegnie w obrębie powrózka nasiennego) Anatomia – Brzuch i miednica . pęcherzyków nasiennych.

do spojenia łonowego o tylna . nerkowa lewa (lewa)) Gruczoł pęcherzykowy kształt: podłu ne. pęch. pH 6. pępkowej lub t. główna dolna (prawa) lub . nasieniowodu. avn zasłonowych oraz av pęcherzowych górnych w kierunku tylnej powierzchni pęcherza moczowego przechodzi między pęcherzem a moczowodem krzy uje się od przodu z moczowodem bańka nasieniowodu – końcowa część części miednicznej nasieniowodu o uchodzi do niej przewód wydalający pęcherzyka nasiennego o dalej: przewód wytryskowy przebijają gruczoł krokowy otaczają łagiewkę sterczową • odpowiada pochwie uchodzą w sterczowej części cewki moczowej na wzgórku nasiennym ściana: o błona zewnętrzna – tkanka łączna włóknista o gruba błona mięśniowa – zew-p. pęcherzowa górna. jądrowej znaczenie: utrzymuje stają temperaturę krwi doprowadzanej do jądra. wew-p o błona śluzowa – fałdy podłu ne funkcja: transport nasienia z najądrza do cewki moczowej tętnice: t. jądrowa (-> . odbytnicza środkowa i dolna yły: splot ylny pęcherzowy i odbytniczy nerwy: splot podbrzuszny dolny Gruczoł krokowy poło enie: przestrzeń podotrzewnowa miednicy mniejszej.17:47 55 .ylne okrywa dystalną część t. poni ej pęcherza moczowego o od dołu: styka się z przeponoą moczowo-płciową powierzchnie: o przednia .5 Anatomia – Brzuch i miednica . dol.pobudza plemniki do ruchu zawartość wydzieliny: o fruktoza (materiał energetyczny dla plemników) tętnice: t. dźwigaczem odbytu i splotem ylnym pęcherzowym otoczki: o torebka gruczołu krokowego o splot ylny gruczołu krokowego o powięź stercza budowa: o 2 płaty – prawy i lewy. podobne do gruszki poło enie: o od przodu: pęcherz moczowy o od tyłu: odbytnica stanowi pojedynczą. biodrowej wewnętrznej lub od t. t. t. nasieniowodu (od t. poskręcaną cewę: o koniec dystalny: ślepo zamknięty o koniec proksymalny: przechodzi w przewód wydalający funkcja: wytwarzanie płynnej wydzieliny o zasadowym odczynie. płynna.pl) - - - część miedniczna (wewnątrzbrzuszna) krzy uje się z naczyniami nadbrzusznymi dolnymi biegnie do bocznej ściany miednicy mniejszej biegnie do przodu i przyśrodkowo od naczyń biodrowych zewnętrznych. środkowa-o. połączone węziną (zwana te płatem środkowym) o podstawa gruczołu krokowego – powierzchnia górna zwrócona do pęcherza o wierzchołek gruczołu krokowego – przylega do przepony moczowo-płciowej o mią sz – 30-50 samodzielnych gruczołów wytwarza wydzielinę – mętna.) yły: splot ylny wiciowaty i splot ylny pęcherza moczowego chłonka: węzły chłonne lędźwiowe -> pnie lędźwiowe -> zbiornik mleczu nerwy: splot nasieniowodu Splot ylny wiciowaty powstaje z ył wewnątrzjądrowych oraz z ył drenujących najądrze i nasieniowód występują liczne zespolenia ylno. moczowodu.do przedniej ściany odbytnicy o dolno-boczne – graniczą z m. ciśnienie i tętno odchodzi od niego .Anatomia – Brzuch i miednica o Maciej Tomczak (czama@tlen.2006-06-16 .

17:47 56 .pl) - odprowadzana do cewki moczowej przez 20-25 przewodzików gruczołu krokowego o po 4 płaciki w ka dym płacie: dolno-tylny. z tyłu od brzegów mięśni opuszkowo-gąbczastych odpowiadają u kobiet: gruczołom przedsionkowoym większym ka dy posiada własny przewód gruczołu opuszkowo-cewkowego o uchodzi do cewki moczowej (na granicy części błoniastej i gąbczastej) wydzielina: o zwil a cewkę moczową i ołądź prącia na krótko przed wytryskiem nasienia Anatomia – Brzuch i miednica . sromowej wewnętrznej i . odbytnicza dolna. górny-przyśrodkowy. t. dolno-boczny.Anatomia – Brzuch i miednica • Maciej Tomczak (czama@tlen. przednio-przyśrodkowy o 3 strefy: część obwodowa – płaciki dolno-tylny i dolno-boczny i węzina część środkowa – płacik górno-przyśrodkowy część okołocewkowa – płacik przednio-przyśrodkowy o część sterczowa cewki moczowej biegnie w głębokie rynience między płatami a węziną uchodzą do niej przewody wytryskowe uchodzą przewodziki stercza tętnice: tt.2006-06-16 . biodrowej wewnętrznej chłonka: węzły chłonne biodrowe wewnętrzne nerwy: splot sterczowy od splotu miednicznego Gruczoły opuszkowo-cewkowe poło enie: w obrębie przepony moczowo-płciowej o otoczone włóknami mięśnia poprzecznego głębokiego krocza o powy ej opuszki prącia. pęcherzowe dolne. yły: splot sterczowy -> splot ylny pęcherzowy i odbytniczy oraz do .

Węzły chłonne miednicy. Naczynia ścienne miednicy. dźwigacz stercza • m. poprzeczny powierzchowny krocza poło enie: pod błoną krocza PP: guzy kulszowe PK: środek ścięgnisty krocza o mm.pl) ĆWICZENIE 9 – Krocze – ograniczenia i podział. Mięśnie dna miednicy.17:47 57 . dźwigacza odbytu. dźwigacza odbytu o częściowo wnika w obręb m. dźwigacze odbytu PP: • kość łonowa • powięź zasłonowa • wzdłu łuku ścięgnistego m. dźwigacz pochwy (stercza) • m. zwieracz cewkowo-pochwowy i m. dźwigacza odbytu PK: kolec kulszowy podział: • m. dźwigacz pochwy) u mę czyzn: m.2006-06-16 . zwieracz zewnętrzny odbytu. kulszowo-guziczny od brzegu bocznego kości krzy owej i guzicznej do kolca kulszowego i więzadła krzy owo-kolcowego o m. Dół kulszowo-odbytniczy i kanał zasłonowy. tworzy pętlę o ogranicza wrota dźwigacza zawartość u kobiet: cewka moczowa i pochwa zawartość u mę czyzn: cewka moczowa o część włókien dochodzi do pochwy i tworzy m. łonowo-guziczny o współtworzy m.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. biodrowo-guziczny • 2 ostatnie stanowi tylną część m. opuszkowo-gąbczaste o mm. poprzeczny głęboki krocza • PP: brzegi gałęzi dolnych obu kości łonowej • PK: środek ścięgnisty krocza • obejmuje cewkę moczową i pochwę • u kobiet jest to m. kulszowo-jamiste Anatomia – Brzuch i miednica . o częściowo otacza kanał odbytu od tyłu o częściowo wplata się w środek ścięgnisty krocza o przechodzi na stronę przeciwną. Powięzie miednicy. łonowo-odbytniczy o tworzy ramiona m. zwieracz cewki moczowej zewnętrzny błona krocza (powięź dolna przepony moczowo-płciowej) przestrzeń powierzchowna krocza: o m. Krocze Mięśnie dna miednicy przepona miednicy o mm. zwieracz zewnętrzny odbytu część podskórna część powierzchowna część głęboka o N: splot krzy owy – S3-S5 przepona moczowo-płciowa o chroni wrota dźwigacza (miejsce zmniejszonej oporności) o mięśniowo-łącznotkankowa płyta wypełniająca przestrzeń głęboką krocza m. zaciskający cewkę moczową • przechodzi ku przodowi: w więzadło poprzeczne krocza o tworzy przednią część przepony moczowo-płciowej (razem z więzadłem łukowatym łonowym) m. łonowopochwowy (inaczej: m. o przyczepiają się do więzadła odbytowo-guzicznego i do wierzchołka kości guzicznej o o m.

dźwigacza odbytu) przebiega w obrębie powięzi ściennej miednicy o łączy się: od tyłu: • powięź pokrywająca m. a one wchodzą w skład powięzi trzewnej miednicy) powięź górna przepony moczowo-płciowej o często nie występuje o przechodzi w pdpm powięź dolna przepony moczowo-płciowej (inaczej: błona krocza) powięź zasłonowa o dwie blaszki o w dolnej części oddalają się od siebie i ogoraniczają kanał sromowy powięź krocza o poło enie: pokrywa m. opuszkowo-gąbczasty o tylne brzegi powięzi krocza i błony krocza są ze sobą zrośnięte o przestrzeń powierzchowna krocza: między łukiem łonowym a tylnym brzegiem przepony moczowo-płciowej o przestrzeń podskórna między powięzią krocza a warstwą błoniastą utkania podskórnego krocza mo e gromadzić się w niej: krew. n. m. e ściany boczne miednicy wysłane są powięzią wewnętrzną miednicy poło enie: w tylnej części jamy miednicy powięź ścienna miednicy przechodzi tam w podprzeponową część powięzi zasłonowej Kanał zasłonowy ograniczenia: o od góry: bruzda zasłonowa (od guzka zasłonowego przedniego do tylnego) o od dołu: błona zasłonowa. międzybiodrowe. boczne. sromowa wewnętrzna o . pośrednie. łuk ścięgnisty m. pośrednie. rozstępu. łączą się z powięziami otaczającymi odbytnicę oraz pochwę. srmowy Naczynia ścienne miednicy Węzły chłonne miednicy ścienne o biodrowe wspólne: przyśrodkowe. gruszkowaty • powięź przebiegająca na miednicznej powierzchni kości krzy owej powięź dolna przepony miednicznej o przechodzi w nią powięź górna przepony miednicznej wzdłu brzegów przyśrodkowych m. płyn wysiękowy. poprzeczny powierzchowny krocza. zasłonowe o biodrowe wewnętrzne: pośladkowe górne i dolne. zasłonowy Kanał sromowy zawartość: o t.17:47 58 . zasłonowa. wzgórka o biodrowe zewnętrzne: przyśrodkowe. boczne. podaortowe. zapęcherzowe. przesiękowy lub ropa o ku górze: przechodzi w powięź głęboką łechtaczki (prącia) o ku dołowi: przechodzi w powięź udową Dół kulszowo-odbytnicze powstałe dlatego.2006-06-16 . . krzy owe trzewne o przypęcherzowe: przedpęcherzowe. kulszowo-jamisty i m.pl) Powięzie miednicy powięź górna przepony miednicznej o PP: łuk ścięgnisty powięzi miednicy (łuk ścięgnisty powięzi zasłonowej. zasłonowa. górny brzeg mięśni zasłaniaczy zawartość: t. sromowa wewnętrzna o n. łonowo-odbytniczych (górna i dolna – pochodne powięzi ściennej miednicy. pęcherzowe boczne o przymaciczne o przypochwowe o przyodbytnicze Anatomia – Brzuch i miednica .Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen.

kulszowo-jamistymi zawierają liczne jamki ciał jamistych. na grzbiecie. grzbietowe prącia dalsze końce: wnikają pod koronę ołędzi. tworzy przegrodę ołędzi o otoczone osłonkami części: o nasada inaczej: korzeń prącia przytwierdzona: mocno do gałęzi kości łonowych • z gałęziami zrośnięta jest błona biaława odnóg prącia o odnogi – tylne zakończenia ciał jamistych o wzmocnione więzadłem wieszadłowym prącia biegnie między błoną białawą a spojeniem łonowym o wzmocnione więzadłem procowatym prącia od pochewki m. gruczoły łojowe mastka – wydzielina gruczołów łojowych gromadząca się pod napletkiem fizjologia – wzwód: Anatomia – Brzuch i miednica . grzbietowa głęboka prącia – przebiega w rowku między ciałami jamistymi. zaopatrują c. Cewka moczowa. towarzyszą jej tt. Naczynia i nerwy sromowe. mo e się swobodnie przesuwać do tyłu wędzidełko napletka – przytwierdza napletek do dolnej powierzchni ołędzi skóra – nabłonek wielowarstwowy płaski. Narządy płciowe zewnętrzne męskie prącie cewka moczowa męska moszna Prącie budowa: o parzyste ciała jamiste prącia poło enie: grzbietowa część prącia kształt: walec otoczone grubą na 3 mm błoną białawą ciał jamistych przegroda prącia – zrośnięta błona biaława obydwu ciał jamistych . komunikują się ze sobą dzięki szczelinom w przegrodzie prącia. Splot krzy owy. od strony dolnej części: • tylna – opuszka prącia o jej górna powierzchnia zrasta się z przep.pl) ĆWICZENIE 10 – Narządy płciowe zewnętrzne męskie i eńskie. wyraźnie zgrubiałej części ciała gąbczastego na wierzchołku: ujście zewnętrzne cewki moczowej korona – utworzona przez tylny brzeg ołędzi szyjka ołędzi – oddziela ołądź od trzonu napletek – fałd skórny utworzony przez przechodzącą z trzonu prącia na ołądź skórę.Anatomia – Brzuch i miednica Maciej Tomczak (czama@tlen. głębokiej prącia. sromowej wew) tt. gąbczastym • beleczki: zawierają włókna sprę yste i komórki mięśniowe gładkie do ka dej odnogi dochodzi t. moczowo-płciową o jej dolną powierzchnię otacza m. wypełniają ją bli sze końce: (inaczej: odnogi) przytwierdzają się do przyśrodkowych brzegów gałęzi dolnych kości łonowych. obejmuje odnogi opuszka prącia – tylna część ciała gąbczastego o trzon owalny przekrój poprzeczny powierzchnie: górna (grzbiet prącia).17:47 59 . Nerwy miedniczne. ślimakowate – gałęzie t. opuszkowo-gąbczasty • przednia – tworzy ołądź prącia otoczona: błoną białawą ciała gąbczastego • błona wnika w głąb mią szu.2006-06-16 . jamiste o nieparzyste ciało gąbczaste prącia poło enie: zagłębienie między ciałami jamistymi. dolna (cewkowa) o ołądź prącia podstawa ołądzi jest wklęsła. i nn. nie łączą się z c. wolna powierzchnia odnóg pokryta mm. głęboka prącia (od t. oddzielone beleczkami ciał jamistych • jamki: wysłane śródbłonkiem. nało ona jak naparstek na przednie końce ciał jamistych prącia utworzona z przedniej. prostego brzucha.

sromowych zewnętrznych (od t. srom. mogą przystosowywać się do zmiennych rozmiarów prącia śródbłonek – poduszeczkowate zgrubienia – mogą zmieniać światło naczyń o najpierw: impulsy z ośrodka erekcyjnego w części krzy owej rdzenia kręgowego o mięśnie gładkie beleczek ciał jamistych i ścian tt.2006-06-16 . zespala je w jedną całość. o . docierają do niej więzadła procowate i więzadłowe. grzbietowe powierzchowne prącia ( ołądź) -> . grzbietowa prącia i t. wew. udowej) o ciało gąbczaste i cewka: t. ślimakowate – silnie wykształcona błona mięśniowa. srom. głębokie prącia (odnogi i opuszka) -> . sromowy (ze sploty krzy owego) ruchowo: m. jamiaste prącia (ze splotów miednicznych) dochodzą do mięśni gładkich w beleczkach ciał jamistych i do ciała gąbczastego Narządy płciowe eńskie zewnętrzne wargi sromowe większe wargi sromowe mniejsze przedsionek pochwy łechtaczka opuszki przedsionka gruczoły przedsionkowe większe wzgórek łonowy Szpara sromu otoczona wargami sromowymi większymi po ich rozchyleniu mo na zobaczyć przedsionek pochwy Wargi sromowe większe bruzdy płciowo-udowe o oddzielają wargi sromowe większe od przyśrodkowej okolicy obu ud i od okolicy odbytowej o przedłu enie bruzd pachwinowych o ku tyłowi przechodzą w bruzdy pośladkowe spoidło przednie warg sromowych większych o poło enie: w linii pośrodkowej. poni ej wzgórka łonowego spoidło tylne warg sromowych większych o poło enie: ku przodowi do okolicy odbytowej wędzidełko warg sromowych o biegnie od spoidła tylnego warg sromowych większych do przedsionka pochwy Anatomia – Brzuch i miednica .17:47 60 . opuszki prącia (od t. dolne o . ciemniej zabarwiony) o cienka warstwa mięśniowa -> błona kurczliwa moszny o powięź powierzchowna (odp: powięź podskórna brzucha i powięź nasienna zew) o powięź głęboka (otacza ciało jamiste i gąbczaste. gdy zwę ają się tt.) o ciało jamiste: t. pozostaje miękkie osłonki prącia: o skóra (cienka. chłonka: o węzły chłonne pachwinowe i biodrowe wewnętrzne nerwy: o włókna somatyczne: n. głęboka prącia yły: o . kulszowo-jamiste (uciskają odnogi prącia.Anatomia – Brzuch i miednica o Maciej Tomczak (czama@tlen. srom. cewki moczowej i t. tłoczą krew do przednich części ciał jamistych) o ciało gąbczaste – mniejszy udział. sromowej wew. ciała jamiste i gąbczaste) do . ślimakowate o pomagają mm. wew. opuszkowo-gąbczasty czuciowo: skóra prącia i błona śluzowa cewki moczowej o włókna autonomiczne: nn. tętnice: o skóra: gałęzie tt. zew. i do splotu sterczowego -> . pozbawiona tkanki podskórnej. grzbietowa głęboka prącia ( ołądź. pęch. szew prącia – widoczny na powierzchnie cewkowej.pl) - - - - t. ślimakowych – wiotczeją o spłaszczają się poduszeczkowate uwypuklenia śródbłonka o krew napływa do ciał jamistych i ciała gąbczastego o silne napięcie błony białawej -> zaciskanie ył odprowadzających krew z jamek o zwiotczenie rozpoczyna się. owłosienie tylko na nasadzie. kulszowo-jamisty i m.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful