You are on page 1of 6

I SA/Go 27/10

UZASADNIENIE

Prokurator Okrgowy w Zielonej Grze wnis do tut. Sdu skarg na uchwa Nr XXII/124/2008 Rady Miejskiej w Nowym Miasteczku z dnia 27 listopada 2008 r. w sprawie okrelenia wysokoci stawek i zwolnie w podatku od rodkw transportowych na terenie gminy, wnoszc jednoczenie o stwierdzenie niewanoci wyej wymienionej uchway w czci to jest 2. Zaskaronej uchwale zarzuci race naruszenie prawa, tj. art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.) przez ustanowienie w 2 zaskaronej uchway zwolnienia w podatku od rodkw transportowych autobusw stanowicych mienie komunalne gminy o liczbie miejsc siedzcych rwnej lub wyszej ni 30 przeznaczonych na obsug przewozw szkolnych, to jest zwolnienia podatkowego o charakterze podmiotowo przedmiotowym, pomimo braku po stronie rady gminy kompetencji do ustanawiania zwolnie podatkowych innych ni przedmiotowe. W uzasadnieniu skargi Prokurator poda, e analiza zaskaronej uchway pozwala na stwierdzenie, e w 2 raco narusza ona przepisy art. 217 Konstytucji RP oraz art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opatach lokalnych. Zgodnie z art. 84 Konstytucji kady jest obowizany do ponoszenia ciarw i wiadcze publicznych, w tym podatkw, okrelonych w ustawie. Natomiast art. 217 Konstytucji stanowi, e nakadanie podatkw, innych danin publicznych, okrelanie podmiotw, przedmiotw opodatkowania i stawek podatkowych, a take zasad przyznawania ulg i umorze oraz kategorii podmiotw zwolnionych od podatkw nastpuje w drodze ustawy. Wskaza rwnie art. 40 ust. 1 ustawy o samorzdzie gminnym, zgodnie z ktrym gminie przysuguje prawo stanowienia, na podstawie upowanie ustawowych, aktw prawa miejscowego obowizujcych na obszarze gminy, przy czym art. 18 ust. 2 cyt. ustawy okrela, e podejmowanie uchwa w sprawach podatkw i opat - w granicach okrelonych w odrbnych ustawach - naley do wycznej waciwoci rady gminy. Prokurator wskaza take na art. 43 ustawy o samorzdzie gminnym, ktry stanowi, i mieniem komunalnym jest wasno i inne prawa majtkowe

Strona 1 z 6

I SA/Go 27/10

nalece do poszczeglnych gmin i ich zwizkw oraz mienie innych gminnych osb prawnych, w tym przedsibiorstw. Podkreli, e ustawa o podatkach i opatach lokalnych w art. 12 ust. 4, w brzmieniu obowizujcym na dzie podjcia zakwestionowanej uchway, stanowia, e rada gminy moe wprowadzi inne zwolnienia przedmiotowe ni okrelone w art. 12 ust. 1, z wyjtkiem zwolnie dotyczcych pojazdw , o ktrych mowa w art. 8 pkt 2, 4 i 6 tej ustawy. Zdaniem skarcego z przytoczonych przepisw wynika jednoznacznie, e rada gminy nie ma uprawnie do wprowadzania zwolnie podmiotowych w podatku od rodkw transportowych. Zwolnienie podatkowe o charakterze zwolnienia podmiotowego to wyczenie z zakresu podmiotowego danego podatku, a wic spord podatnikw, pewnej kategorii podmiotw. Wskaza przy tym, e jakkolwiek w zaskaronej uchwale stwierdzono, e zwalnia si od podatku okrelone w niej rodki transportowe, to jednak zwolnienie to w istocie sprowadza si do generalnego zniesienia obowizku podatkowego w zakresie podatku od rodkw transportowych w stosunku do podmiotw, ktre mog by wacicielami mienia komunalnego, to jest Gminy Nowe Miasteczko, zwizkw midzygminnych, ktrych czonkiem jest Gmina Nowe Miasteczko oraz gminnych osb prawnych. Co za tym idzie stanowi to okrelenie kategorii podmiotw zwolnionych z podatku. Skarcy twierdzi, e zwolnienie z podatku od rodkw transportowych autobusw stanowicych mienie komunalne gminy stanowi typowy przykad zwolnienia o charakterze podmiotowo przedmiotowym, w ktrym fakt zwolnienia powizany jest nie z cechami przedmiotu opodatkowania, takim jak np. rodzaj pojazdu, jego waciwoci techniczne i przeznaczenie, lecz take z podatnikiem. Wskazujc, e pojazdy maj stanowi mienie komunalne gminy uchwaodawcza wprowadzi do ustanowionego zwolnienia stron podmiotow., do czego nie mia stosownej delegacji ustawowej. Wedug skarcego uzna wic naley, e 2 zaskaronej uchway jest sprzeczny z przywoanymi w skardze regulacjami ustawowymi, a sprzeczno ta ma charakter istotnego naruszenia prawa. Przepis art. 217 Konstytucji RP w sposb oczywisty i wyrany zastrzega bowiem, e zwolnienia podmiotowe mog by ustanawiane wycznie w drodze ustawy. Ustanowienie zatem przez rad gminy takowego zwolnienia stanowi oczywist i rac obraz prawa. W ramach delegacji okrelonej w art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opatach lokalnych dopuszczalne jest wycznie okrelenie co jest zwalniane od podatku jaki przedmiot. Delegacja ta nie

Strona 2 z 6

I SA/Go 27/10

daje natomiast moliwoci wprowadzenia zwolnie podmiotowych, tzn. okrelenia, kto moe korzysta ze zwolnienia, bd zwolnie o charakterze mieszanym podmiotowo-przedmiotowym (kto, w stosunku do jakich przedmiotw, objty jest zwolnieniem). W odpowiedzi na skarg Rada Miejska w Nowym Miasteczku wniosa o odrzucenie skargi, oddalenie skargi lub umorzenie postpowania na podstawie art. 161 1 pkt 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu organ gminy poda, e gwnym kryterium uchwalonego zwolnienia byo zwolnienie przedmiotowe, bowiem Radzie chodzio o tzw. gimbusy, ktre na terenie Gminy su do przewozw szkolnych, a poniewa s wasnoci gminy, to w uchwale zaznaczono, e s wasnoci Zakwestionowane przez Prokuratora sformuowanie ma znaczenie Gminy. czysto

teoretyczne, bo w praktyce nie s wykorzystywane do przewozw szkolnych inne autobusy, ktre stanowiyby wyczny przedmiot takiej dziaalnoci. Rada Miejska w Nowym Miasteczku wskazaa take, i w dniu 3 grudnia 2009 r. podja uchwa nr XXXIII/194/2009 w sprawie okrelenia stawek i zwolnie od podatku od rodkw transportowych, w ktrej uchylia zaskaron uchwa. Do odpowiedzi na skarg Rada Miejska doczya w/w uchwa z 3 grudnia 2009 r., z ktrej 3 i 5 wynika, i z dniem 1 stycznia 2010 r. traci moc zaskarona uchwaa. Sd zway: W myl art. 1 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sdw administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwoci przez kontrol dziaalnoci administracji publicznej, a kryterium tej kontroli jest legalno zaskaronego aktu, to znaczy jego zgodno z prawem, jeeli ustawy nie stanowi inaczej. Stosownie natomiast do art. 3 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postpowaniu przed sdami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sdy administracyjne sprawujc kontrol dziaalnoci administracji publicznej stosuj rodki okrelone ustaw , w szczeglnoci przepisami art. 145 - 150 cyt. ustawy. Zgodnie z art. 168 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej jednostki samorzdu terytorialnego uprawnione s do uchwalania wysokoci podatkw i opat lokalnych, w zakresie ustalonym ustaw. Dalsze kompetencje samorzdu terytorialnego w tym zakresie reguluj ustawy dotyczce poszczeglnych samorzdw. W odniesieniu do
Strona 3 z 6

I SA/Go 27/10

gminy wskaza naley art. 40 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorzdzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), ktry okrela prawo gminy do stanowienia aktw prawa miejscowego obowizujcego na obszarze gminy, przy czym w myl art. 18 ust. 2 pkt 8 tej ustawy podejmowanie uchwa w sprawach podatkw i opat naley do wycznej waciwoci rady gminy, lecz tylko w granicach okrelonych w odrbnych ustawach. Upowanienie do uchwaodawczej dziaalnoci gminy w przedmiocie podatku od rodkw transportowych zawiera art. 10 oraz art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 121, poz. 844 ze zm.). Pierwszy z wymienionych przepisw przyznaje kompetencje radzie gminy do okrelenia przez ni, w drodze uchway, wysokoci stawek podatku od rodkw transportowych. Natomiast w art. 12 ust. 4 ustawy radzie gminy zostao przyznane uprawnienie do wprowadzenia innych zwolnie przedmiotowych ni okrelone w ust. 1 tego artykuu, z wyjtkiem zwolnie dotyczcych pojazdw, o ktrych mowa w art. 8 pkt 2, 4 i 6 tej ustawy. Jak z powyszego wynika ustawa o podatkach i opatach lokalnych przewiduje kompetencje rady gminy w przedmiocie zwolnie od podatku od rodkw transportowych jedynie w zakresie zwolnie o charakterze przedmiotowym. Tre upowanienia zawartego w art. 12 ust. 4 tej ustawy jest przy tym jednoznaczna. Podejmujc uchway podatkowe rada gminy nie moe pomin nie tylko wyej wskazanych przepisw ustawowych, ale take przepisw Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W art. 84 Konstytucji zostao ustanowione, e kady jest obowizany do ponoszenia ciarw i wiadcze publicznych, w tym podatkw, okrelonych w ustawie, co odnosi si take do danin publicznych, o ktrych mowa w ustawie o podatkach i opatach lokalnych. Z kolei art. 217 Konstytucji okrela, e nakadanie podatkw, innych danin publicznych, okrelanie podmiotw, przedmiotw opodatkowania i stawek podatkowych, a take zasad przyznawania ulg i umorze oraz kategorii podmiotw zwolnionych od podatkw nastpuje w drodze ustawy. Jak susznie zatem zarzuci Prokurator w swojej skardze, Rada Miejska w Nowym Miasteczku nie miaa kompetencji do wprowadzenia zwolnie podmiotowych w podatku od rodkw transportowych, poniewa art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opatach lokalnych, o czym bya wyej mowa, dopuszcza moliwo wprowadzenia zwolnie od podatku od rodkw transportowych jedynie o charakterze przedmiotowym. Naley take zgodzi si ze skarcym, e zwolnienie
Strona 4 z 6

I SA/Go 27/10

wprowadzone w 2 zaskaronej uchway ma charakter zwolnienia podmiotowego. Nie ulega bowiem wtpliwoci, e w tym przypadku wyczenie obowizkw podatkowych nastpio ze wzgldu na kryterium podmiotowe, odnoszce si do okrelonej kategorii podmiotw spord podatnikw. Natomiast aby zwolnienie zachowao charakter przedmiotowy, to wyczenie z podatku powinno dotyczy przedmiotw tego podatku i by dokonane wedug kryteriw odnoszcych si do stanw faktycznych i prawnych. Adresatami zwolnienia podatkowego, ktre zostao wprowadzone w 2 zaskaronej uchway Rady Miejskiej w Nowym Miasteczku z dnia 27 listopada 2008r., zostay ustanowiona gmina, do ktrej naley mienie komunalne. Wprawdzie w gramatycznym ujciu tego zwolnienia w pierwszej kolejnoci wskazano pojazdy, czyli przedmiot opodatkowania objty zwolnieniem, ale taka konstrukcja redakcyjna 2 uchway nie powoduje, e wprowadzone zwolnienie mona traktowa jako zwolnienie o charakterze wycznie przedmiotowym. Zwolnieniem z podatku zostay bowiem objte pojazdy tylko i wycznie stanowice mienie komunalne gminny. W peni zatem naley zgodzi si ze stanowiskiem skarcego, i w takiej sytuacji mamy do czynienia z przywilejem podatkowym o charakterze podmiotowym, w ktrym mimo wysunicia w redakcyjnym sformuowaniu na pierwszy plan elementw przedmiotowym, decydujce znaczenie naley przypisa wyrnikom podmiotowym. Fakt zwolnienia pojazdw zosta poczony cile z okrelonym podatnikiem, tj. gminn, do ktrej naley mienie komunalne. W tak uchwalonym zwolnieniu, kryterium podmiotowe jest niewtpliwie decydujcym jego warunkiem. W ocenie Sdu, objcie zakresem zastosowania 2 zaskaronej uchway wyranie wskazanej kategorii podatnikw, ktrej ustalenie nastpio wedug kryteriw indywidualizujcych tych podatnikw, a wic podmiotowych, oznacza kolizj z ustrojowym zakresem rozdziau kompetencji pomidzy organami pastwa a samorzdu terytorialnego, wyznaczonym m.in. przez art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz jest sprzeczne z art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opatach lokalnych. Zasadnie wic Prokurator dopatrzy si obrazy prawa w zwolnieniu od podatku od rodkw transportowych uchwalonym przez Rad Miejsk w Nowym Miasteczku w 2 uchway Nr XXII/124/2008 z dnia 27 listopada 2008 r., dotyczcym w istocie zwolnienia gminy bdcej wacicielem pojazdw.

Strona 5 z 6

I SA/Go 27/10

Reasumujc Sd stwierdza, e 2 zaskaronej uchway jest sprzeczny z art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 12 ust. 4 ustawy o podatkach i opatach lokalnych. W myl art. 91 ust. 1 ustawy o samorzdzie gminnym uchwaa organu gminy sprzeczna z prawem jest niewana. Wniosek organu gminy o umorzenie postpowania sdowego na podstawie art. 161 1 pkt 3 p.p.s.a. nie zosta uwzgldniony, bowiem postpowanie sdowe nie stao si bezprzedmiotowe. Podkreli naley, e istot sdowej kontroli sprawowanej przez sdy administracyjne jest ocena legalnoci zaskaronych aktw i czynnoci wedug stanu prawnego i faktycznego z daty ich podjcia. Podjcie w dniu 3 grudnia 209 r. uchway nr XXXIII/194/09, zawierajcej w 3 klauzul derogacyjn o utracie mocy poprzedniej uchway w tym samym przedmiocie z dnia 27 listopada 2008 r. nie oznacza, i postpowanie sdowoadministracyjne w niniejszej sprawie stao si bezprzedmiotowe. Swoje skutki prawne, w tym dotyczce zwolnienia okrelonego w 2, zaskarona uchwaa wywoywaa przez cay rok podatkowy 2009. Istotne bowiem jest to, e skutkiem stwierdzenia niewanoci uchway organu gminy jest jej wyeliminowanie z obrotu prawnego od chwili podjcia (ex tunc). Oznacza to zatem uznanie braku skutecznoci stosowania aktu od chwili jego podjcia (uchwalenia). Powysze rozrnienie ma zatem niewtpliwie znaczenie z punktu widzenia interesu prawnego adresatw norm prawnych zawartych w zaskaronej uchwale. Z powyszych wzgldw, na podstawie art. 147 1 p.p.s.a., Sd orzek jak w sentencji.

( - ) Barbara Rennert

( - ) Anna Juszczyk Winiewska

( - ) Jacek Niedzielski

Strona 6 z 6