You are on page 1of 8

Sygn.

akt I CKN 474/01

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 lipca 2003 r. Sd Najwyszy w skadzie : SSN Tadeusz Winiewski (przewodniczcy) SSN Mirosaw Bczyk (sprawozdawca) SSN Mirosawa Wysocka

w sprawie z odwoania Zakadu Energetycznego W. - TEREN S.A. w W. przeciwko Prezesowi Urzdu Regulacji Energetyki przy udziale zainteresowanego Adama G. o przyczenie do sieci elektroenergetycznej, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Cywilnej w dniu 10 lipca 2003 r., kasacji strony powodowej od wyroku Sdu Okrgowego - Sdu Antymonopolowego z dnia 23 kwietnia 2001 r

uchyla

zaskarony

wyrok

spraw

przekazuje temu

Sdowi Sdowi

Okrgowemu - Sdowi Ochrony Konkurencji i Konsumentw do ponownego rozpoznania, pozostawiajc rozstrzygnicie o kosztach postpowania kasacyjnego. Uzasadnienie

Prezes Urzdu Regulacji Energetyki (URE) decyzj z dnia 6 czerwca 2000 r. nr 20/2000, po rozpoznaniu wniosku zainteresowanego w sprawie, w trybie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawa energetycznego (Dz. U. nr 54, poz. 348 ze zm.), orzek zawarcie umowy o przyczenie sieci elektroenergetycznej i okreli tre tej umowy. W 5 umowy ustali, e zainteresowany zapaci na rzecz Zakadu Energetycznego kwot 4.684,50 z powikszon o VAT z tytuu wstpnej ryczatowej opaty za przyczenie jego nieruchomoci do sieci elektrycznej. Omawian decyzj wydano po odmowie przez zainteresowanego akceptacji czci postanowie przedstawionego mu przez powoda (przedsibiorstwo energetyczne) projektu umowy o przyczenie do sieci. W szczeglnoci zainteresowany nie wyrazi zgody na proponowan mu tre 5 projektu, w ktrym wysoko opaty za przyczenie okrelono w wysokoci 20.827,99 z, obliczonej zgodnie z rzeczywistymi nakadami inwestycyjnymi zwizanymi z przyczeniem do sieci. Prezes URE ustali, e nieruchomo zainteresowanego jest objta miejscowym oglnym planem zagospodarowania przestrzennego, uchwalonym przez Rad Gminy (uchwaa nr III/33/94 z dnia 23 listopada 1994 r.). Plan ten przewidywa pene pokrycie potrzeb odbiorcw w zakresie zuycia energii elektrycznej dla celw tradycyjnych. Zasilanie odbiorcw odbywa si powinno ze wskazanych w uchwale, istniejcych stacji elektroenergetycznych. Powd utrzymywa, e korzystniejsze dla zainteresowanego stawki ryczatowe mog by stosowane jedynie wobec odbiorcw z terenw objtych aktualnym, miejscowym i szczeglnym planem zagospodarowania przestrzennego, a plan taki dla miejsca pooenia nieruchomoci zainteresowanego nie istnieje. Ksztatujc tre umowy midzy powodem a zainteresowanym, Prezes URE wzi pod uwag to, e nieruchomo odbiorcy jest objta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, co ma istotne znaczenie w wietle przepisu art. 7 ust. 4 prawa energetycznego w brzmieniu sprzed nowelizacji prawa energetycznego z 1997 r. ustaw z dnia 26 maja 2000 r. (Dz. U. z 2000 r., nr 48, poz. 555) oraz wskazanych w uzasadnieniu wykonawczych. przepisw prawa energetycznego i aktw prawnych

Odwoanie powoda od decyzji Prezesa URE zostao oddalone jako nieuzasadnione. Odwoujcy domaga si w nim zmiany decyzji w pkt 2 i ustalenia, e koszty budowy przycze do nieruchomoci zainteresowanego zostan okrelone wedug rzeczywistych kosztw przyczenia. Alternatywnie odwoujcy domaga si uchylenia decyzji z racji bdnego przesdzenia w niej rozliczenia kosztw przyczenia wedug stawki ryczatowej. Sd Antymonopolowy przyj, e w rozpatrywanej sprawie naley bra pod uwag przepis prawa energetycznego z 1997 r. po dokonanej jego nowelizacji na podstawie ustawy z dnia 26 maja 2000 r. (Dz. U. z 2000 r., nr 48, poz. 555) i przepisy nowych rozporzdze wykonawczych, tzw. taryfowego i przyczeniowego. W obecnej wersji art. 7 ust. 4 prawa energetycznego w porwnaniu z poprzednim brzmieniem tego przepisu (przed dniem 14 czerwca 2000 r.) nie uzaleniono wprost obowizku zakadw energetycznych zapewnienia realizacji i finansowania budowy sieci (w tym przyczy) od uwzgldnienia ich w miejscowych przyczanego planach zagospodarowania energetyczne przestrzennego. do pobierania Okolicznoci od podmiotu zobowizujc przedsibiorstwo

ryczatowej opaty za przyczenie do sieci jest uwzgldnienie tej

sieci w zaoeniach do planu zaopatrzenia w energi elektryczn, ktre ma obowizek opracowa zarzdu gminy (ust. 19 prawa energetycznego). Wprawdzie w rozpatrywanej sprawie takich zaoe nie opracowano, to jednak taki stan rzeczy nie moe powodowa negatywnych skutkw dla zainteresowanego, ubiegajcego si o przyczenie do sieci. Z treci art. 16 ust. 1 i art. 18 ust. 1 pkt 1 i 2 prawa energetycznego wynika, e plan zagospodarowania przestrzennego jest nadal dokumentem niezbdnym do stworzenia zaoe do gminnego planu zaopatrzenia w energi elektryczn i planu rozwoju przedsibiorstwa sieciowego. Jeeli nie przyjto zaoe do planu zapotrzebowania w energi elektryczn, nie przesdza to jeszcze o uprawnieniu przedsibiorstwa energetycznego rozliczaniu kosztw przyczenia do sieci poprzez naliczenie przyszemu odbiorcy opaty wedug rzeczywistych kosztw inwestycji w miejsce opaty ryczatowej. Skoro z oglnego planu zagospodarowania pooona przestrzennego jest na terenie wynika, sfery e nieruchomo zabudowy zainteresowanego ekologicznej

mieszkaniowej i plan ten przewiduje pene pokrycie potrzeb odbiorcw energii

elektrycznej z wymienionych w nim stacji elektroenergetycznych, to za przyczenie zainteresowanego powinna zosta pobrana opata ryczatowa, okrelona na podstawie ustalonych w taryfie powoda stawek opat na przyczenie do sieci odbiorcw IV i V grupy przyczeniowej. Zbyt may stopie uszczegowienia planu zagospodarowania przestrzennego nie moe prowadzi do zmiany zasad pokrywania kosztw rozbudowy sieci. Istotne jest bowiem samo uchwalenie takiego planu i uwzgldnienie w nim infrastruktury elektroenergetycznej. W kasacji strony powodowej wskazano na naruszenie przepisu art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. prawo energetyczne (Dz. U. nr 54, poz. 348 ze zm.) przez bdn wykadni i niewaciwe jego zastosowanie. Podniesiono rwnie zarzut naruszenia przepisu art. 7 ust. 4 i 5 w zwizku z art. 19 wspomnianej ustawy oraz przepisu art. 20 Konstytucji z 1997 r. W rezultacie strona skarca domagaa si wydania wyroku stwierdzajcego, e strona powodowa nie bya prawnie zobowizana do zawarcia umowy o przyczenie do sieci z podmiotem zainteresowanym, ewentualnie wyroku obejmujcego stwierdzenie takiego obowizku przy jednoczesnym okreleniu, e koszty budowy przycza energetycznego do okrelonej w kasacji nieruchomoci winny by rozliczone wedug kosztw rzeczywistych, a nie ryczatowych (taryfowych). Jako rozstrzygnicie moliwe w danej sprawie wskazano take uchylenie zaskaronego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Sd Najwyszy zway, co nastpuje: W kasacji nie kwestionowano ustale faktycznych dokonanych przez Sd Antymonopolowy. Zarzucano jedynie naruszenie przepisw prawa materialnego. W tej sytuacji Sd Najwyszy zwizany jest ustaleniami faktycznymi stanowicymi podstaw zaskaronego orzeczenia i dotyczcymi w szczeglnoci usytuowania nieruchomoci podmiotu zainteresowanego ubiegajcego si o przyczenie tej nieruchomoci do sieci elektrycznej. Na wstpie powstaje zagadnienie, z punktu widzenia jakiego stanu prawnego Sd Antymonopolowy mg ocenia prawn zasadno decyzji Prezesa URE z dnia 6 czerwca 2000 r. nr 20/2000. Decyzja ta zapada bowiem przed zmian stanu prawnego wywoan ustaw z dnia 26 maja 2000 r. o zmianie ustawy

prawo energetyczne (Dz. U. nr 48, poz. 555) tj. przed dniem 14 czerwca 2000 r. Trafnie przyjto w zaskaronym orzeczeniu, e w rozpatrywanej sprawie miarodajny powinien by stan prawny obowizujcy po dniu 14 czerwca 2000 r., poniewa Sd obowizany by uwzgldni stan rzeczy w chwili zamknicia rozprawy (art. 316 1 k.p.c.), a w chwili orzekania nie zosta jeszcze definitywnie uksztatowany obligacyjny stosunek prawny kreowany decyzj Prezesa URE. Wskazany zatem w kasacji powodowego Zakadu Energetycznego zarzut naruszenia przepisu art. 7 ust. 1 prawa energetycznego naleao rozwaa przy uwzgldnieniu brzmienia tego przepisu po dniu 14 czerwca 2000 r. Z treci sformuowanego zarzutu naruszenia przepisw art. 7 ust. 4 i 5 prawa energetycznego wyranie wynika, e w gr wchodzi ich redakcja uksztatowana ju w nowym stanie prawnym. Przepis art. 7 ust. 1 prawa energetycznego nakada na przedsibiorstwo energetyczne, zajmujce si m.in. przesyaniem i dystrybucj energii elektrycznej, obowizek zawarcia umowy o przyczenie do sieci z podmiotem ubiegajcym si o takie przyczenie, jeeli istniej techniczne i ekonomiczne warunki dostarczenia, a zgaszajcy zawarcie umowy spenia warunki przyczenia do sieci i odbioru. Wspominany obowizek nie aktualizuje si wobec podmiotw ubiegajcych si o zawarcie umowy, jeeli nie maj one odpowiedniego tytuu prawnego do korzystania z obiektu, do ktrego energia miaaby by dostarczona (art. 7 ust. 2 prawa energetycznego). Na przedsibiorstwo energetyczne naoono nie tylko oglny, ustalony obowizek zawierania m.in. umw o przyczenie do sieci elektrycznej. Ponadto s one obowizane zapewnia realizacj i finansowanie budowy i rozbudowy sieci, w tym na potrzeby przycze podmiotw ubiegajcych si o przyczenie, na warunkach okrelonych w przepisach, o ktrych mowa w art. 9 i 46, oraz w zaoeniach, o ktrych mowa w art. 19. Za przyczenie do sieci przewidziane w zaoeniach, o ktrych mowa w art. 19, pobiera si opat okrelon na podstawie ustalonych w taryfie stawek opat za przyczenie do sieci (tzw. opaty taryfowe). Chodzi tu o obowizek rozbudowy infrastruktury sieciowej przedsibiorstwa energetycznego, przy uwzgldnieniu potrzeb przyczenia do teje sieci podmiotw ubiegajcych si o przyczenie. W przepisie art. 7 ust. 5 prawa energetycznego wskazano na sposb kalkulacji opat za przyczenie. Jeeli

rozwj infrastruktury sieciowej przedsibiorstwa energetycznego ma nastpi w wyniku zawarcia umowy o przyczenie podmiotu zainteresowanego, to istotnym elementem takiej umowy pozostaje zagadnienie odpatnoci na rzecz przedsibiorstwa energetycznego, ktre wanie obowizanie jest zapewni realizacj i finansowanie rozbudowy sieci. Za przyczenie do sieci zainteresowany bdzie zobowizany uici przedsibiorstwu energetycznemu opat taryfow tylko wtedy, jeeli zostan spenione wszystkie przesanki zaktualizowania si wynagrodzenia taryfowego, przewidziane w art. 7 ust. 4 prawa energetycznego. W przepisie tym wspomina si o dwch grupach przesanek. Po pierwsze, przyczenie moe nastpi na warunkach przewidzianych w aktach wykonawczych, wydanych na podstawie art. 9 i 46 prawa energetycznego. Po drugie, musz wczeniej istnie odpowiednie dokumenty o charakterze planistycznym dotyczce budowy i rozbudowy sieci elektrycznej. De lege lata obowizek zawierania umowy o przyczenie nie jest uzaleniony od istnienia miejscowych planw zagospodarowania przestrzennego, jednake musz istnie odpowiednie projekty zaoe do planu zaopatrzenia w energi elektryczn, sporzdzone dla obszaru gminy lub jej czci (art. 19 prawa energetycznego). W przepisie art. 19 prawa energetycznego przewidziano szczegow regulacj dotyczc treci, trybu i formy przyjmowania (uchwalania) wspomnianych zaoe. Zarwno wic cel, jak i tre przepisu art. 7 ust. 4 prawa energetycznego nie mog usprawiedliwia pogldu zmierzajcego do zastpowania omawianych zaoe innymi dokumentami o charakterze planistycznym (inwestycyjnym) niezalenie od treci takich dokumentw (np. planem zagospodarowania przestrzennego). Jeeli zatem Sd Antymonopolowy ustali, e Zarzd Gminy J. nie opracowa do chwili orzekania zaoe w rozumieniu art. 19 prawa energetycznego (mimo cicego na nim od 1998 r. obowizku w tym zakresie), to nie mona twierdzi, i powodowe Zakady Energetyczne obcia wynikajcy z art. 7 ust. 4 prawa energetycznego obowizek zawarcia z zainteresowanym umowy o przyczenie do sieci elektrycznej, powizany z obowizkiem uiszczenia przez zainteresowanego opaty ryczatowej przewidzianej w tym przepisie. Nie ma przy tym znaczenia to, e plan zagospodarowania przestrzennego jest nadal dokumentem niezbdnym do stworzenia zaoe do gminnego planu zaopatrzenia w energi elektryczn i planu

rozwoju przedsibiorstwa sieciowego. Brak te uzasadnionych podstaw do twierdzenia, e fakt nieopracowania zaoe do planu nie moe powodowa negatywnych skutkw dla podmiotu ubiegajcego si o przyczenie do sieci, poniewa uiszczenie przedsibiorstwu taryfowej opaty przyczeniowej pozostaje w zwizku z wystpieniem przesanek zawarcia przez przedsibiorstwo umowy o przyczenie, okrelonych w art. 7 ust. 4 prawa energetycznego. Inne, prezentowane w uzasadnieniu zaskaronego wyroku, stanowisko prowadzi do nadmiernego rozszerzenia obowizku zawierania umw o przyczenie ponad granice zakrelone przez ustawodawc i stanowi w rezultacie naruszenie przepisw art. 7 ust. 4 prawa energetycznego w wyniku jego bdnej wykadni. Trudno bowiem akceptowa liberaln wykadni omawianego przepisu, zastosowan w zaskaronym wyroku, skoro moliwo uiszczenia opaty taryfowej (tzw. ulgowej) przez zainteresowanego uzaleniono od spenienia istotnych przesanek formalnych wyszczeglnionych w art. 7 ust. 4 prawa energetycznego. Bdna wykadnia przepisu art. 7 ust. 4 prawa energetycznego musiaa prowadzi w konsekwencji do uchylenia zaskaronego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sd Antymonopolowy i skarcy odmiennie interpretowali przepis art. 7 ust. 1 prawa energetycznego w zakresie dotyczcym uytej w nim formuy ekonomicznych warunkw dostarczania. W ocenie Sdu, ekonomiczne warunki naley rozumie jako opacalno inwestycji, ktra zapewniona jest (zgodnie z art. 45 ust. 1 i 2 prawa energetycznego) cenami i stawkami okrelonymi w taryfie przedsibiorstwa przyczenia energetycznego. odbiorcw, Ot taryfa przedsibiorstwa ujte powinna zostay zapewnia pokrycie kosztw dziaalnoci przedsibiorstwa, w tym take kosztw nowych ktrych nieruchomoci w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego. Jeeli taryfa nie pokrywa kosztw dziaalnoci inwestycyjnej przedsibiorstwa energetycznego, powinno ono wystpi wywodzi Sd do Prezesa LRE o jej zmian, a nie przerzuca kosztw inwestycji na podmiot przyczany. W ocenie natomiast skarcego, wspomniane w art. 7 ust. 1 prawa energetycznego ekonomiczne warunki usprawiedliwiaj wanie wyliczenie kosztw przyczania nie wedug stawek taryfowych. (tzw. ulgowych), ale zgodnie z rzeczywistymi kosztami

przyczenia. W rezultacie, zdaniem Sdu Antymonopolowego, ekonomiczne warunki w rozumieniu art. 7 ust. 1 prawa energetycznego oznaczaj opacalno inwestycji w jej kosztowym wymiarze taryfowym (reglamentowanym), natomiast wedug skarcego, wymg ekonomicznych warunkw naley tumaczy jako normatywn podstaw dopuszczalnoci okrelania dla przedsibiorstwa energetycznego wynagrodzenia pozataryfowego (innego ni taryfowe). Naley jednak zauway, e w ustawie wspomina si o ekonomicznych warunkach dostarczania (energii elektrycznej), a nie ekonomicznych warunkach przyczenia. decydujcego, Ujcie bowiem jzykowe kada nie moe mie, oczywicie, znaczenia dziaalno inwestycyjna przedsibiorstwa

energetycznego, w tym przyczenie do sieci nowych zainteresowanych (odbiorcw energii elektrycznej) powinno odpowiada regule ekonomicznej opacalnoci podejmowanej inwestycji. W ocenie Sdu Najwyszego, taki jest oglny sens przepisu art. 7 ust. 1 prawa energetycznego. Dlatego nie mona uzna za uzasadnion tak wykadni omawianego przepisu, zgodnie z ktr ekonomiczne warunki naleaoby rozwaa jedynie z punktu widzenia odpatnoci o charakterze taryfowym. W przepisie tym jak wspomniano naoono na przedsibiorstwa energetyczne m.in. obowizek zawierania umw o przyczenie do sieci, przy czym aktualizacja tego obowizku uzaleniona zostaa od istnienia technicznych i ekonomicznych warunkw dostarczania energii elektrycznej. Jeeli zaktualizowayby si ponadto przesanki okrelone w art. 7 ust. 4 prawa energetycznego, to ekonomiczne warunki przyczenia bd okrelone w sposb przewidziany w tym przepisie (wedug stawek taryfowych). W pozostaych sytuacjach waciwe byoby wynagrodzenie (opaty) pozataryfowe, ale przy uwzgldnieniu oglnych regu przewidzianych w prawie energetycznym z 1997 r., dotyczcych zwaszcza kalkulacji kosztw dziaalnoci przedsibiorstwa energetycznego. Z przedstawionych wzgldw Sd Najwyszy na podstawie art. 39313 k.p.c. orzek jak w sentencji.